विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 3168 2681557 2681024 2026-04-29T01:47:29Z ~2026-24679-89 182431 2681557 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === '''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे.सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे.पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत.येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. '''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==तालुके== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == जिल्हा प्रशासन == ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] kuybnl3r9bfybk1mu9p8b3tb9t3luuy 2681558 2681557 2026-04-29T01:48:11Z ~2026-24679-89 182431 /* उद्योगधंदे */ 2681558 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === '''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे.सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे.पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत.येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. '''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==तालुके== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == जिल्हा प्रशासन == ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] hshj2x9vv2g1mxo4ac8jcoh626yn7ku 2681559 2681558 2026-04-29T01:48:59Z ~2026-24679-89 182431 /* शेतीविषयक संस्था */ 2681559 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === '''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे.सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे.पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत.येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. '''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==तालुके== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == जिल्हा प्रशासन == ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] f9v41ui59i05kyio40kzxmpmnrngzbi 2681560 2681559 2026-04-29T01:49:19Z ~2026-24679-89 182431 2681560 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === '''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे.सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे.पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत.येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. '''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==तालुके== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == जिल्हा प्रशासन == ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 1n6bfeqfv5l65yfmbl5cd7xf7safv11 2681561 2681560 2026-04-29T01:49:50Z ~2026-24679-89 182431 /* शेती */ 2681561 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === '''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे.सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे.पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत.येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. '''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==तालुके== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == जिल्हा प्रशासन == ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] enynorgwy5w1sqvdoak7uim57jl7x9i 2681562 2681561 2026-04-29T01:50:53Z ~2026-24679-89 182431 /* गडकिल्ले */ 2681562 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे.सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. #'''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. #'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==तालुके== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == जिल्हा प्रशासन == ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] o8v6zrwchwmdiz2xkq8nqn125kekqk7 2681563 2681562 2026-04-29T01:51:26Z ~2026-24679-89 182431 /* गडकिल्ले */ 2681563 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. #'''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. #'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==तालुके== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == जिल्हा प्रशासन == ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] k24lqy01vgubcvu99sbggdnya4sjv4e 2681564 2681563 2026-04-29T01:52:48Z ~2026-24679-89 182431 /* गडकिल्ले */ 2681564 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==तालुके== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == जिल्हा प्रशासन == ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 3dzvxek6i0q3zvfl0mp5aojnm0ehez7 2681565 2681564 2026-04-29T01:54:35Z ~2026-24679-89 182431 /* प्रशासन */ 2681565 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === ग्रामीण प्रशासन=== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] == जिल्हा प्रशासन == ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] patxui1tjsyb99ypqu3oudrs88jou9s 2681566 2681565 2026-04-29T01:54:51Z ~2026-24679-89 182431 /* जिल्हा प्रशासन */ 2681566 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === ग्रामीण प्रशासन=== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === जिल्हा प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर == राजकीय संरचना == * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 5d47oh1pxus1s5rg47ht35lqqhnvj5p 2681567 2681566 2026-04-29T01:55:24Z ~2026-24679-89 182431 /* ग्रामीण राजकीय प्रशासन */ 2681567 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत नरवीर पिलाजी गोळे यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे.पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === ग्रामीण प्रशासन=== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === जिल्हा प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] cj0d80c4eon3iwqh7592bd50xipxpal 2681568 2681567 2026-04-29T01:56:38Z ~2026-24679-89 182431 /* तालुक्यानुसार */ 2681568 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === ग्रामीण प्रशासन=== पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === जिल्हा प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 0lysxddkijzhnilwt5dogeh86w1i1fr 2681674 2681568 2026-04-29T10:24:27Z ~2026-24679-89 182431 /* तालुके */ 2681674 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुके === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === जिल्हा प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] ce92q4w46xpwh8rd2wvlckaeck7u9ey 2681675 2681674 2026-04-29T10:24:44Z ~2026-24679-89 182431 /* महसूल प्रशासन */ 2681675 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुके === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 6tvdjnfuponxdsn89btv3yxrk74acza 2681676 2681675 2026-04-29T10:25:01Z ~2026-24679-89 182431 /* तालुका मुख्यालये */ 2681676 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] rd9h4kyh9pwd42tx9454985tteiaoiz 2681678 2681676 2026-04-29T10:32:24Z ~2026-24679-89 182431 /* विशेष */ 2681678 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>नागपूर जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१३)''' |१. नागपूर(ग्रामीण) २. मौदा ३. रामटेक  ४. पारशिवणी ५. हिंगणा  ६. उमरेड   ७. कुही ८. भिवापूर ९. नरखेड  १०. काटोल  ११. कळमेश्वर १२. कामठी १३. भिवापूर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (१२)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (८)''' |१.नागपूर(शहर)  २. नागपूर(ग्रामीण) ३. मौदा ४. काटोल ५. सावनेर ६. उमरेड ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (१४)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. गोधनी (रेल्वे) १३. बेसा-पिपळा १४. निलडोह |- |'''अपर तहसिल-२''' |१. बेला २. देवलापार |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 6cth90jm9qc11var7n7bly9dw4ibyea 2681679 2681678 2026-04-29T10:33:18Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681679 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१३)''' |१. पुणे(ग्रामीण) २. मौदा ३. रामटेक  ४. पारशिवणी ५. हिंगणा  ६. उमरेड   ७. कुही ८. भिवापूर ९. नरखेड  १०. काटोल  ११. कळमेश्वर १२. कामठी १३. भिवापूर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (१२)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (८)''' |१.पुणे(शहर)  २. नागपूर(ग्रामीण) ३. मौदा ४. काटोल ५. सावनेर ६. उमरेड ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (१४)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. गोधनी (रेल्वे) १३. बेसा-पिपळा १४. निलडोह |- |'''अपर तहसिल-२''' |१. बेला २. देवलापार |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] ko7bhh5vwr2s16t7ue2lb3yjuz14dd4 2681680 2681679 2026-04-29T10:34:04Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681680 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. पुणे(ग्रामीण) २. मौदा ३. रामटेक  ४. पारशिवणी ५. हिंगणा  ६. उमरेड   ७. कुही ८. भिवापूर ९. नरखेड  १०. काटोल  ११. कळमेश्वर १२. कामठी १३. भिवापूर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. नागपूर(ग्रामीण) ३. मौदा ४. काटोल ५. सावनेर ६. उमरेड ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. गोधनी (रेल्वे) १३. बेसा-पिपळा १४. निलडोह |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. देवलापार |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] gg1x6v6cdfc9dm157sedfuw7hmoud27 2681681 2681680 2026-04-29T10:41:03Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681681 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. पुणे(ग्रामीण) २. मुळशी ३. मावळ  ४. पारशिवणी ५. हिंगणा  ६. उमरेड   ७. कुही ८. भिवापूर ९. नरखेड  १०. काटोल  ११. कळमेश्वर १२. कामठी १३. भिवापूर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. नागपूर(ग्रामीण) ३. मौदा ४. काटोल ५. सावनेर ६. उमरेड ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. गोधनी (रेल्वे) १३. बेसा-पिपळा १४. निलडोह |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. देवलापार |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 3skur3xhtakc6wjg6ibhkllg3r08gnt 2681682 2681681 2026-04-29T10:41:43Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681682 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. पुणे(ग्रामीण) २. मुळशी ३. मावळ  ४. खेड ५. हिंगणा  ६. इंदापूर   ७. वेल्हे ८. भिवापूर ९. नरखेड  १०. काटोल  ११. कळमेश्वर १२. कामठी १३. भिवापूर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. नागपूर(ग्रामीण) ३. मौदा ४. काटोल ५. सावनेर ६. उमरेड ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. गोधनी (रेल्वे) १३. बेसा-पिपळा १४. निलडोह |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. देवलापार |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 5ucbcwhi4jd8tdb0hjf0up3y3q5vcpl 2681683 2681682 2026-04-29T10:42:25Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681683 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. पुणे(ग्रामीण) २. मुळशी ३. मावळ  ४. खेड ५. हिंगणा  ६. इंदापूर   ७. वेल्हे ८. भिवापूर ९. नरखेड  १०. काटोल  ११. कळमेश्वर १२. कामठी १३. भिवापूर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. हवेली(ग्रामीण) ३. मुळशी ४. बारामती ५. सावनेर ६. उमरेड ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. गोधनी (रेल्वे) १३. बेसा-पिपळा १४. निलडोह |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. देवलापार |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] d07dwad0xqsp95li99dt49gbkzydq0o 2681684 2681683 2026-04-29T10:55:37Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681684 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. पुणे(ग्रामीण) २. मुळशी ३. मावळ  ४. खेड ५. हिंगणा  ६. इंदापूर   ७. वेल्हे ८. भिवापूर ९. न  १०. काटोल  ११. कळमेश्वर १२. कामठी १३. भिवापूर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. हवेली(ग्रामीण) ३. मुळशी ४. बारामती ५. सावनेर ६. उमरेड ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. वडगाव (रेल्वे) १३. तळेगाव (दाभाडे) १४. भोर |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] fqd2nj2usyrk88p5rkvxc7zl0twzfu4 2681685 2681684 2026-04-29T10:57:21Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681685 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. पुणे(ग्रामीण) २. मुळशी ३. मावळ  ४. खेड ५. हिंगणा  ६. इंदापूर   ७. वेल्हे ८. मावळ ९. भोर  १०. शिरुर  ११. कळमेश्वर १२. जुन्नर १३. बारामती |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. हवेली(ग्रामीण) ३. मुळशी ४. बारामती ५. सावनेर ६. उमरेड ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. वडगाव (रेल्वे) १३. तळेगाव (दाभाडे) १४. भोर |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] o080efkkcw6soy30zfmyd3wb8wmno5f 2681686 2681685 2026-04-29T10:58:15Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681686 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. पुणे(ग्रामीण) २. मुळशी ३. मावळ  ४. खेड ५. आंबेगाव  ६. इंदापूर   ७. वेल्हे ८. मावळ ९. भोर  १०. शिरुर  ११. कळमेश्वर १२. जुन्नर १३. बारामती |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. हवेली(ग्रामीण) ३. मुळशी ४. बारामती ५. शिरुर ६. आंबेगाव ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. वडगाव (रेल्वे) १३. तळेगाव (दाभाडे) १४. भोर |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] sjx3tt4pdfkm0kkef75qcttvxta1a7p 2681687 2681686 2026-04-29T10:58:29Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681687 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. पुणे २. मुळशी ३. मावळ  ४. खेड ५. आंबेगाव  ६. इंदापूर   ७. वेल्हे ८. मावळ ९. भोर  १०. शिरुर  ११. कळमेश्वर १२. जुन्नर १३. बारामती |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. हवेली(ग्रामीण) ३. मुळशी ४. बारामती ५. शिरुर ६. आंबेगाव ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. वडगाव (रेल्वे) १३. तळेगाव (दाभाडे) १४. भोर |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] og4x3wt43n61trcgzc2z1qwh276ahpf 2681688 2681687 2026-04-29T10:58:48Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681688 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. बारामती २. मुळशी ३. मावळ  ४. खेड ५. आंबेगाव  ६. इंदापूर   ७. वेल्हे ८. मावळ ९. भोर  १०. शिरुर  ११. कळमेश्वर १२. जुन्नर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. हवेली(ग्रामीण) ३. मुळशी ४. बारामती ५. शिरुर ६. आंबेगाव ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. वडगाव (रेल्वे) १३. तळेगाव (दाभाडे) १४. भोर |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] o4d15y0eiu33w8759tbgeuwkab4gb23 2681689 2681688 2026-04-29T10:59:50Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681689 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. बारामती २. मुळशी ३. मावळ  ४. खेड ५. आंबेगाव  ६. इंदापूर   ७. वेल्हे ८. पुरंदर ९. भोर  १०. शिरुर  ११. दौंड १२. जुन्नर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. हवेली(ग्रामीण) ३. मुळशी ४. बारामती ५. शिरुर ६. आंबेगाव ७. रामटेक ८. कळमेश्वर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. वडगाव (रेल्वे) १३. तळेगाव (दाभाडे) १४. भोर |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 784scwvf3xovj5k4f2j49njc1rmqodv 2681690 2681689 2026-04-29T11:00:59Z ~2026-24679-89 182431 /* तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती */ 2681690 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=पुणे}} {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = पुणे जिल्हा |स्थानिक_नाव = पुणे जिल्हा |चित्र_नकाशा = Pune in Maharashtra (India).svg |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = [[पुणे विभाग]] |मुख्यालयाचे_नाव = [[पुणे]] |तालुक्यांची_नावे = १.[[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] २.[[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] ३.[[खेड तालुका, पुणे जिल्हा|खेड]] ४.[[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] ५.[[दौंड तालुका|दौंड]] ६.[[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] ७.[[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] ८.[[बारामती तालुका|बारामती]] ९.[[भोर तालुका|भोर]] १०.[[मावळ तालुका|मावळ]] ११.[[मुळशी तालुका|मुळशी]] १२.[[राजगड तालुका|राजगड]] १३.[[शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा|शिरूर]] १४.[[हवेली तालुका|हवेली]] |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १५,६४२ |लोकसंख्या_एकूण = ९९,२४,२२४ |जनगणना_वर्ष = २००१ |लोकसंख्या_घनता = ४६१.८५ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ८०.७८ |लिंग_गुणोत्तर = १.०८ |प्रमुख_शहरे =[[पुणे]], [[पिंपरी चिंचवड]], [[सासवड]], [[जेजुरी]],[[बारामती]]. |जिल्हाधिकाऱ्यांचे_नाव = विकास देशमुख |लोकसभा_मतदारसंघांची_नावे = [[पुणे लोकसभा मतदारसंघ|पुणे]], [[बारामती लोकसभा मतदारसंघ|बारामती]], [[मावळ लोकसभा मतदारसंघ|मावळ]] (रायगड जिल्ह्याचा काही भाग) [[शिरूर लोकसभा मतदारसंघ|शिरूर]]. |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[सुप्रिया सुळे]], [[मुरलीधर मोहोळ]], [[श्रीरंग बारणे]], [[अमोल कोल्हे]]. |पर्जन्यमान_मिमी = ६५० |संकेतस्थळ = http://pune.gov.in/ }} '''पुणे जिल्हा''' हा पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रगत जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://pune.gov.in/|title=पुणे जिल्हा|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> पुणे जिल्ह्यासंदर्भात एक म्हण <nowiki>''</nowiki>पुणे तिथे काय उणे <nowiki>''</nowiki> प्रचलित आहे . महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र विभागात असलेल्या ह्या जिल्ह्याला मोठा इतिहास आहे. पुणे शहर हे महाराष्ट्र राज्याची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. पुणे जिल्ह्याच्या वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]], पश्चिमेस [[रायगड जिल्हा]], दक्षिणेस [[सातारा जिल्हा]], आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]] तर ईशान्य व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]] आहे. == विशेष == अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. संत ज्ञानेश्वर महाराजांची संजीवन समाधी आणि संत तुकाराम महाराजांचा जन्म व त्यांची साधना यांमुळे पुणे जिल्हा, हा महाराष्ट्रासाठी आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून एक सात्त्विक व पवित्र ऊर्जा केंद्रच आहे. दर आषाढी एकादशीला पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन घेण्यासाठी ज्ञानोबा-तुकारामाच्या नावांच्या पालख्या लाखो वारकऱ्यांसह ह्याच जिल्ह्यातील देहू-आळंदीतून प्रस्थान करतात. शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुण्याचे स्थान महाराष्ट्रात नेहमीच महत्त्वाचे राहिले आहे. केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर देशाला दिशा देणाऱ्या अनेक संस्थांची व व्यक्तींची खाण म्हणजे पुणे. पुणे हे संस्कृतीचे व शिक्षणाचे माहेरघर समजले जाते. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी असलेल्या या शहरात व जिल्ह्यात उद्योगांचा पायाही तेवढाच भक्कम आहे. एवढेच नव्हे तर पुणे हे लष्करीदृष्ट्याही महत्त्वाचे केंद्र आहे. पुणे तिथे काय उणे असे गमतीने किंवा उपरोधानेही म्हणले जाते. परंतु पुणे शहराचा व जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास पाहता ते खरेच असल्याचे दिसून येते. प्रामुख्याने शिक्षणाचे, माहिती तंत्रज्ञान व अन्य उद्योगांचे देशातील मुख्य केंद्र म्हणून पुणे जिल्हा हा जोमाने वाटचाल करत आहे. पुणे शहरातील विविध स्वयंसेवी संस्था प्रसिद्ध आहे. ==तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |सांख्यिकी तपशील |- |'''<big>जिल्हा परिषद</big>''' | '''<big>पुणे जिल्हा परिषद</big>''' |- |'''पंचायत समिती (१२)''' |१. बारामती २. मुळशी ३. मावळ  ४. खेड ५. आंबेगाव  ६. इंदापूर   ७. वेल्हे ८. पुरंदर ९. भोर  १०. शिरुर  ११. दौंड १२. जुन्नर |- |'''विधानसभा मतदारसंघ (२१)''' |१. नागपूर (दक्षिण-पश्चिम) २. काटोल  ३. सावनेर ४. कामठी  ५. हिंगणा ६. उमरेड ७. रामटेक ८. नागपूर (पूर्व) ९. नागपूर(पश्चिम) १०. नागपूर (दक्षिण) ११. नागपूर (उत्तर) १२. नागपूर (मध्य) |- |'''उपविभागीय कार्यालये (७)''' |१.पुणे(शहर)  २. हवेली(ग्रामीण) ३. मुळशी ४. बारामती ५. शिरुर ६. आंबेगाव ७. ८. पुरंदर |- |'''नगर पंचायती (००)''' |१. कुही २. मौदा ३. हिंगणा ४. भिवापूर ५. पारशिवणी ६. महादूला (ता.कामठी) ७. येरखेडा ८. कोंढाळी (ता.काटोल) ९. बहादूरा १०. कांद्री (कन्हान) ११. बिडगाव-तरोडी(खु.) -पांढुर्णा १२. वडगाव (रेल्वे) १३. तळेगाव (दाभाडे) १४. भोर |- |'''अपर तहसिल-१''' |१. लोणी काळभोर २. |- |'''नगर परिषदा (९'''+६) |१. खापा, २. मोहपा, ३. '''कळमेश्वर-'''ब्राम्हणी ४. मोवाड ता.नरखेड ५. वानाडोंगरी ६. डिगडोह(देवी) ता.हिंगणा ७. कन्हान-पिपरी ता. पारशिवणी ८. बुटीबोरी, ९.वाडी (ब-वर्ग) & ईतर ६(सावनेर, नरखेड, उमरेड, रामटेक, काटोल, कामठी) |} == ऐतिहासिक महत्त्वाचे == हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक व स्वराज्याचा अभिमान सर्वसामान्य मराठी माणसांत जागृत करणाऱ्या छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आयुष्यातील महत्त्वाचा काळ पुणे शहरात (व जिल्ह्यातही) व्यतीत केला होता. फाल्गुन वद्य तृतीया, इ.स. १६३० (संदर्भ : शहर पुणे, खंड-२ , पृष्ठ ५७६) या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म जिल्ह्यातील जुन्नर येथील [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर झाला. इ.स. १६४१ पासून [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] यांचे वास्तव्य अधिक काळ पुण्यात होते. [[खेड शिवापूर]] येथे व पुण्यातील [[लाल महाल]] येथे शिवाजी महाराजांचे बालपण गेले. इ.स. १६४५ मध्ये महाराजांनी तोरणा (तालुका- वेल्हा) किल्ला जिंकून स्वराज्य स्थापनेचा शुभारंभ केला. १६४५ ते १६४८ या काळात तोरण्यासह पुणे जिल्ह्यातील [[कोंढाणा]], [[राजगड]] व [[पुरंदर]] हेही गड छत्रपतींनी हस्तगत केले. पुणे शहरासह सध्याच्या पुणे जिल्ह्यातील [[जुन्नर]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[मुळशी]] व [[राजगड]] हे तालुके शिवकालीन इतिहासात महत्त्वाचे होते. अखिल विश्वासाठी पसायदान मागणाऱ्या व श्रीकृष्णाने सांगितलेली गीता प्राकृत भाषेत सोपी करून सांगणाऱ्याया [[संत ज्ञानेश्वर]] महाराजांची संजीवन समाधी पुणे जिल्ह्यात आहे. साध्या-सरळ मराठी माणसाला अध्यात्म आणि जीवनविषयक तत्त्वज्ञान गाथेतील अभंगांच्या माध्यमातून अतिशय सुगम भाषेत सांगणाऱ्या [[संत तुकाराम|संत तुकारामांची]], पुणे जिल्हा ही जन्मभूमी व कर्मभूमी होती. * हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर झाला होता. वानवडी येथे [[श्रीमंत सरकार महादजी शिंदे महाराज]] यांची शिंदे छत्री आहे. अतिशय सुंदर वास्तु कलेमध्ये ही वास्तू गणली जाते. पुणे आणि पेशवाई यांचा संबंध अतूट आहे. पेशवाईचे संस्थापक [[बाळाजी विश्वनाथ]] यांचे पुत्र थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या काळात पेशव्यांचा पुण्याशी प्रत्यक्ष संबंध आला. बाजीराव पेशव्यांच्या १७२० ते १७४० या काळातील उज्ज्वल कारकिर्दीचे केंद्र पुणे हेच होते. बाजीरावांनी पुण्यात १७३१ मध्ये शनिवारवाडा ही भव्य, सुसज्ज, किल्लासदृश वास्तू बांधून पुण्याच्या वैभवात भर टाकली. शिवाजी राजाने महाराष्ट्राची, तर बाजीरावाने बृहन्महाराष्ट्राची निर्मिती केली, असे वंग इतिहासकार यदुनाथ सरकार म्हणतात. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांचे पुत्र [[नानासाहेब पेशवे]] यांच्या काळात (इ.स.१७४०-१७६१- कारकीर्द) पुणे हे महाराष्ट्राचेच नव्हे तर हिंदुस्थानचे सत्ता केंद्र बनले. नानासाहेबांनी पुण्याचा सर्वांगीण विस्तार व विकास केला आणि शहराची व मराठी राज्याची आर्थिक घडी नीट बसवली. पुण्याच्या सुशोभीकरणाकडे लक्ष दिले, पर्वती देवस्थान व सारसबागेची निर्मिती केली. पेठा वसवल्या, हौद, वाडे, मंदिरे, रस्ते यांचा विकास केला. [[कात्रज]] तलावातून पुणे शहरासाठी पाणी आणले. (काही इतिहासकारांच्या मते पाणी पुरवठ्याचे काम बाजीरावांनी केले.) पेशवाईतील मुत्सद्दी राजकारणी नाना फडणवीस यांचे योगदानही पुण्याच्या संदर्भात उल्लेखनीय आहे. १७७४ ते १७९५ या काळात नाना फडणवीसच पेशवाईचे सूत्रधार होते. निजाम, हैदर, टिपू, इंग्रज व फ्रेंच यांच्याशी मैत्री, लढाई व भेदनीती अशी सूत्रे वापरत त्यांनी पेशवाई टिकवण्याचा प्रयत्‍न केला. पण १८०० साली झालेल्या नानांच्या मृत्यूनंतर पेशवाईचे व पर्यायाने पुण्याचे वैभव ओसरत गेले. इ.स. १८१८ मध्ये [[मराठेशाही]]चा व [[पेशवाई]]चा अस्त झाला. पुढील काळात, १८१८मध्ये शनिवारवाड्यावर इंग्लंडचा युनियन जॅक फडकवला गेला. == भूगोल == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: * ”घाटमाथा”, * “मावळ” आणि * “देश”. पुणे जिल्हा अतिशय ऊष्ण मोसमी वारे असलेल्या भूप्रदेशाचा भाग आहे आणि त्यामुळे तापमानात तसेच पर्जन्य मानातही बदल जाणवतो. पुण्याचा पश्चिम भाग हा थंड आहे तर पूर्व भाग ऊष्ण आणि कोरडा आहे.उन्हाळा : २२°सेल्सियस ते ४१°सेल्सियस हिवाळा :८ ° सेल्सियस ते २५° सेल्सियस पाऊस : ६५० ते ७०० मिमी पुणे जिल्ह्याच्या '''सीमा''': * उत्तरेस व पूर्वेस [[अहिल्यानगर जिल्हा]], * आग्नेयेस [[सोलापूर जिल्हा]], * दक्षिणेला [[सातारा जिल्हा]], * पश्चिमेला [[रायगड जिल्हा]] * वायव्येला [[ठाणे जिल्हा]] आहे. पुणे जिल्ह्यातून पुढील नद्या वाहतात. - [[भीमा नदी]] ही जिल्हातील सर्वांत मोठी नदी आहे. [[भीमा नदी|भीमेचा]] उगम [[भीमाशंकर]] [[खेड तालुका|(ता. खेड)]] येथे होतो. इतर '''नद्या''' पुढीलप्रमाणे:- [[इंद्रायणी नदी]], कऱ्हा, [[कुकडी नदी]], [[घोड नदी]], [[निरानदी|निरा नदी]] , [[पवना नदी]], [[मांडवी नदी|मांडवी]], मीना, भामा, [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]] पुणे जिह्यातील '''धरणे''':- खडकवासला, पानशेत, भुशी, मुुळशी, भाटघर, [[वीरधरण|वीर धरण]], पिंपळगाव-जोग,क्वषरसगाव, टेमघर, भामा-आसखेड, येडगाव, चास-कमान, माणिकडोह, ठोकरवाडी,ज्नाञझरे, आंध्रा-vally, गुंजवणी, निरा-देवधर, उजनी, वळवण. पहा : [[जिल्हावार नद्या]] == प्रसिद्ध व्यक्ती == [[छत्रपती शिवाजी महाराज]], * संत ज्ञानेश्वर महाराज, * संत तुकाराम महाराज, * छत्रपती संभाजी महाराज, * पेशवा बाजीराव, * महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, स्वातंत्र्यवीर सावरकर, गोपाळ गणेश आगरकर, क्रांतीवीर हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, गोपाळ कृष्ण गोखले, * [[पु.ल. देशपांडे]], * [[प्रल्हाद केशव अत्रे]], * पं.[[भीमसेन जोशी]], लोकमान्य टिळक, पंडिता रमाबाई, राजमाता जिजाऊ. ==उद्योगधंदे== [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास प्राधिकरण]] (MIDC) या संस्था जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी आहेत. पुण्यात अनेक माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या आहेत. हिंजवडीतील [[राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क]] येथे माहिती-तंत्रज्ञान संस्था एकटवल्या आहेत. पिंपरी चिंचवड ह्या पुण्याच्या जुळ्या शहरात बजाज, टेल्कोसह अनेक मोठे उद्योग आहेत, तसेच खराडी येथे इऑन, झेनसर, अमेझॉन, बार्कलेस, फायझर्व या सारख्या नामांकित आय टी पार्क देखील आहेत. [[मुंबई]] नंतर पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक औद्योगिकदृष्ट्या विकसित शहर आहे. पुणे-मुंबई ही दोन राष्ट्रीय महत्त्वाची शहरे जोडणाऱ्या महामार्गावरील पिंपरी, चिंचवड हा परिसर औद्योगिक घनता जास्त असलेला पट्टा आहे. पुणे शहर हे मध्यवर्ती औद्योगिक केंद्र असलेल्या या जिल्ह्यात लोणी देवकर (इंदापूर), आबी, उर्से, कुरकुंभ, चाकण, जेजुरी, टाकवे, पिंपरी-चिंचवड, बारामती, बेबडओहळ, भोसरी, रांजणगाव व हिंजवडी येथे बऱ्याच औद्योगिक वसाहती आहेत. == शिक्षण == * पुणे शहरातील [[पुणे विद्यापीठ]] हे जगप्रसिद्ध असून पुण्यास "पूर्वेचे ऑक्सफर्ड" असेही म्हणतात. त्याचबरोबर गोखले अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र संस्था, डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था ही स्वायत्त विद्यापीठे आहेत. पुणे विद्यापीठाचे नामकरण सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ केले आहे. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठामध्ये जगातील सर्व देशांचे विद्यार्थी संशोधन व पदवी साठी अभ्यास करतात असतात. त्यामुळे पुणे शहरास विद्येचे माहेर घर म्हणतात. बरेचसे क्रांतिकारक तसेच स्वातंत्र्य सेनानी येथे जन्माला आले. कित्येक चळवळी येथे जन्माला आल्या. येथे थोर संत जन्मले. * छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज यांची जन्म ठिकाण पुणे जिल्ह्यातील अनुक्रमे जुन्नर तालुक्यातील शिवनेरी किल्ल्यावर व पुरंदर किल्ल्यावर झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/pune-vidyapeeth-changed-to-savitribai-phule-pune-vidyapeeth-758137/|title=पुणे विद्यापीठ नामविस्तार सोहळ्यात श्रेय घेण्याची अहमहमिका|दिनांक=2014-08-10|संकेतस्थळ=[[लोकसत्ता]]|अॅक्सेसदिनांक=2020-03-29}}</ref> == ग्रंथालये == पुणे जिल्ह्यातील सरकारमान्य सार्वजनिक ग्रंथालयांची संख्या ५६२ असून त्यांशिवाय संस्थांची अनेक ग्रंथालये असून इतरही बरीच खासगी ग्रंथालये आहेत. == शेती == जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (जमीन) आढळते. पश्र्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपिकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांत काळी जमीन प्रामुख्याने आढळते. ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. आंबेमोहोर हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. == शेतीविषयक संस्था == पुणे जिल्हयाचा अक्षवृत्तीय विस्तार १७ अंश ५४’ ते १० अंश २४’ उत्तर अक्षवृत्तांच्या दरम्यान आहे आणि रेखावृत्तीय विस्तार ७३ अंश १९’ ते ७५ अंश १०’ पुर्व रेखावृत्तापर्यत आहे. पुणे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र १५.६४२ चौ. कि. मी. आहे. पुणे जिल्हा हा क्षेत्र नुसार राज्यात दुस-या क्रमांकावर आहे तसेच राज्याचे ५.१० टक्के क्षेत्र पुणे जिल्हयाने व्यापलेले आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात सहयाद्रीपायथ्यापाशी पुणे जिल्हा तीन भागात विभागला गेला आहे: जिल्ह्यात तांबडी, तपकिरी व काळी अशी तिन्ही प्रकारची मृदा (माती) आढळते. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जावे तशी जमिनीची सुपीकता वाढत जाते. पूर्वेकडील बारामती व इंदापूर तालुक्यांतली प्रामुख्याने काळी आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पिकांचा तपशील व सिंचनाचे प्रमाण पुढीलप्रमाणे आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! तपशील !! क्षेत्र (हेक्टर्स) |- | १ || लागवडीखालील जमीन || ९९८५२२ |- | २ || जिरायत || ७५६११८ |- | ३ || बागायत || २४२४०४ |} {| class="wikitable" |- ! क्र. !! हंगाम !! महत्त्वाचे पीक |- | १ || खरीप || बाजरी, तांदूळ |- | २ || रब्बी || गहू, हरभरा |- | ३ || खरीप व रब्बी || ज्वारी |} ऊस (बारामती, भोर, इंदापूर) व द्राक्षे (बारामती, इंदापूर) ही नगदी पिकेही जिल्ह्यात घेतली जातात. ‘आंबेमोहोर’ हा भोर तालुक्यातील सुवासिक तांदूळ महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. तसेच मावळ तालुक्यातील इंद्रायणी तांदूळ प्रसिद्ध आहे पुणे जिल्ह्यात एकूण ११ साखर कारखाने आहेत. त्यांची सूची पुढे दिली आहे. {| class="wikitable" |- ! क्र. !! कारखान्याचे नाव !! गाव, तालुका |- | १ || श्रीविघ्नहर सहकारी साखर कारखाना || शिरोली, [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] |- | २ || संत तुकाराम महाराज सहकारी साखर कारखाना || हिंजवडी, [[मुळशी तालुका|मुळशी]] |- | ३ || राजगड सहकारी साखर कारखाना || निगडे, [[भोर तालुका|भोर]] |- | ४ || घोडगंगा सहकारी साखर कारखाना || न्हावरे, [[शिरूर तालुका|शिरूर]] |- | ५ || भीमा सहकारी साखर कारखाना || मधुकरनगर, [[दौंड तालुका|दौंड]] |- | ६ || सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना || सोमेश्वर, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ७ || माळेगाव सहकारी साखर कारखाना || माळेगाव, [[बारामती तालुका|बारामती]] |- | ८ || श्रीछत्रपती सहकारी साखर कारखाना || भवानीनगर, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | ९ || इंदापूर सहकारी साखर कारखाना || बिजवडी, [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] |- | १० || यशवंत सहकारी साखर कारखाना || थेऊर, [[हवेली तालुका|हवेली]] |- | ११ || भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना || अवसरी बुद्रुक, [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] |- | | | |} भारतीय अ‍ॅग्रो इंडस्ट्रीज फाउंडेशन उरळीकांचन (बाएफ) ([[हवेली तालुका|हवेली]]) व नॅशनल रिसर्च सेंटर फॉर ग्रेप्स (पुणे शहर) या कृषिविषयक संस्थाही येथे कार्यरत आहेत. ==प्रेक्षणीय स्थळे== === धार्मिक === * [[आळंदी]]: आळंदी (संत ज्ञानेश्र्वरांची संजीवन समाधी) व देहू (संत तुकारामांचे गाव) ही दोन महत्त्वाची तीर्थस्थळे पुणे जिल्ह्यात आहेत. आळंदी पुण्यापासून 25 कि.मी. अंतरावर आहे. आळंदी सर्वतोमुखी देवाची आळंदी म्हणून ओळखली जाते. येथे संत कवी ज्ञानेश्वर महाराज यांचे मंदिर व समाधी आहे. हे मंदिर सन 1570 मध्ये बांधण्यात आले. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेचे मराठीत रूपांतर केले त्याला ज्ञानेश्वरी असे म्हणतात. आळंदीमधील विठ्ठल-रुक्मीणी मंदिर, राम मंदिर, कृष्ण मंदिर व मुक्ताई मंदिर ही आळंदी मधील आणखी काही प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी त्यांच्या आयुष्यातील जास्तीत जास्त काळ आळंदीतच घालवला. आषाढ महिन्यात यात्रेकरु पालखी बरोबर आळंदी ते पंढरपूर जवळजवळ 150 कि.मी. अंतर चालून जातात.प्रसिद्ध भिंत ज्यावर बसून ज्ञानेश्वर महाराज चांगदेवांना भेटायला गेले ती भिंत अजूनही आळंदी येथे आहे. * [[अष्टविनायक|अष्टविनायकांपैकी]] ५ गणपती: महाराष्ट्रात श्री गणपतीच्या ८ मंदिरांना विशेष स्थान आहे. विविध जिल्ह्यांत असलेल्या या अष्टविनायकांचे दर्शन घेण्यासाठी केवळ महाराष्ट्रातूनच नव्हे, तर भारतातून गणेशभक्त येतात. या अष्टविनायकांपैकी ५ स्थाने पुणे जिल्ह्यात आहेत:- # [[चिंतामणी (थेउर)]]-[[थेऊर]], # [[महागणपती (रांजणगाव)]]-[[रांजणगाव]], # [[मोरेश्वर (मोरगाव)]]-[[मोरगाव]], # [[विघ्नहर (ओझर)]]-[[ओझर]], # [[गिरिजात्मज (लेण्याद्री)]]-[[लेण्याद्री]]. * [[जेजुरी]]: श्री. खंडोबा म्हणजे महाराष्ट्राचे कुलदैवत! येथील गडावर असलेले खंडोबाचे स्थान प्रसिद्ध आहे. सोमवती अमावास्या या दिवशी यात्रेला येथे लाखो भाविक येतात. लग्न झाल्यानंतर नव दांपत्याने कुलदैवताचे दर्शन घ्यावे अशी प्रथा असल्यामुळे, नव्याने लग्न झालेली जोडपी श्री खंडोबाच्या दर्शनासाठी येथे गर्दी करतात.खंडोबाचा येऽऽळकोट, येळकोट येळकोट जय मल्हार हा खंडोबाचा गजर महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध असून, जेजुरी-गडावर दर्शन घेताना भंडारा (हळद) मोठ्या प्रमाणावर उधळला जातो. जेजुरी हे पुरंदर तालुक्यात असून पुण्यापासून ५० कि.मी. अंतरावर आहे. येथून अष्टविनायकांतील मोरगाव केवळ १५ कि.मी. अंतरावर आहे. * [[भीमाशंकर]] : भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगापैकी ५ ज्योतिर्लिंगे महाराष्ट्रात आहेत, आणि त्यांपैकी एक पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यात भीमाशंकर येथे आहे. निसर्गरम्य जंगलात, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या या मंदिरातील श्री शंकराचे दर्शन घेण्यासाठी संपूर्ण भारतातून लाखो भाविक येतात. येथील जंगल (अभयारण्य), नागफणी कडा प्रसिद्ध असून येथूनच पुणे जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या नदीचा - भीमा नदीचा - उगम होतो. भीमाशंकर अभयारण्यात शेकरु ही मोठी खार आढळते. शेकरू (Giant Squirrel) ही खार महाराष्ट्राचा राज्य प्राणी आहे. या अभयारण्यात कारवी ही अंधारात चमकणारी वनस्पती आढळते. उपरोक्त स्थानांबरोबरच पुण्याचे ग्रामदैवत- [[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] व ग्रामदेवता-[[तांबडी जोगेश्वरीचे मंदिर]], [[चतुःशृंगी]]चे मंदिर, पुरंदर तालुक्यातील बोपदेव घाटातील [[कानिफनाथ मंदिर]], [[चिंचवड]] येथील नदीकाठचे गणेश मंदिर व गणेशभक्त मोरया गोसावी यांची समाधी, तसेच संत ज्ञानेश्वरांचे बंधू सोपानदेव यांची सासवड येथील समाधी, पुणे शहरातील एका दगडात कोरलेले, आठव्या शतकातील पाताळेश्र्वर (महादेवाचे) मंदिर, पुण्यातीलच पर्वती टेकडी-मंदिर, कार्ले - भाजे येथील लेणी, वानवडी येथील महादजी शिंदे यांची छत्री इत्यादी ठिकाणे उल्लेखनीय आहेत. महाराष्ट्रातील किल्ले आपल्याला इतिहासाकडे नेतातच, त्याचबरोबर पर्यटनाचा, प्रसंगी गिर्यारोहणाचा आनंद लुटण्यासाठीही साद घालतात. * निरा नरसिंहपूर हे तीर्थक्षेत्र पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात आहे.नीरा भीमा या पवित्र संगमावर भक्त श्रेष्ठ प्रल्हादाने आपल्या आराध्य दैवताची स्थापना केली. त्याने केलेल्या वालुकामूर्तीत श्री नृसिंहांनी प्रवेश करून आपल्या भक्तांसाठी या ठिकाणी नेहमीकरिता वास्तव्य केले. त्यामुळे या क्षेत्राला श्रेष्ठ तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. हे दैवत श्रीलक्ष्मी नृसिंह या नावाने प्रसिद्ध आहे. सांप्रतचे श्रींचे देवालय हे उत्तुंग व भव्य असे असून पेशवे काळातील वास्तुतशिल्पाचा हा आदर्श आहे. === गडकिल्ले === #'''पर्वती''': पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे. सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधून घेतले. २. '''लोणावळा - खंडाळा''': लोणावळा हे थंड हवेचे ठिकाण सहयाद्री पर्वतरांगेच्या कुशीत समुद्रसपाटीपासून सहाशे तीस मीटर उंचीवर आहे. पुण्यापासून 150 किलोमीटरवर आहे. लोणावळा, खंडाळा आणि सभोवतालचा परिसर आल्हाददायक आहे. नयनरम्य निसर्ग, किल्ले, नैसर्गिक तळी, तलाव व विविध वनस्पतींनी समृद्ध आहे. भुशी व लोणावळा ही तळी पाहण्यासारखी आहेत. येथून खंडाळा हे थंड हवेचे ठिकाण अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे. लोणावळयापासून पाच किलोमीटर अंतरावर मळवली या ठिकाणाहून जवळ असलेले लोहगड, तिकोणा व विसापूर हे किल्ले इतिहासप्रेमी तसेच गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहेत. ३.'''सिंहगड''': पूर्वी कोंढाणा या नावाने ओळखला जाणारा सिंहगड हा किल्ला पुण्यातील एक सुप्रसिद्ध व लोकप्रिय किल्ला आहे. हा किल्ला हवेली तालुक्यातील डोणजे गावात आहे. हा किल्ला पुणे शहरापासून ३५-४० कि.मी. अंतरावर असून तो 1290 मी. उंचीवर आहे. छत्रपती शिवाजी महराजांचा विश्वासू व शूर सरदार तानाजी मालुसरे यांचे याच ठिकाणी मुघल सत्तेशी युद्ध झाले. तानाजी मालुसरेंच्या मृत्युची बातमी ऐकुन छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणाले ” गड आला पण सिंह गेला” त्यानंतर त्यांनी कोढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड असे ठेवले. * '''शिवनेरी किल्ला''': पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर शहरात आहे. जुन्नर मध्ये शिरतानांच शिवनेरीचे दर्शन होते. महाराष्ट्राचे दैवत श्री शिवछत्रपती यांच हे जन्मस्थान आहे.छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मामुळे ‘शिवनेरी’ किल्ल्यास महाराष्ट्राच्या इतिहासात एक वेगळेच अन् अढळ स्थान आहे.या किल्ल्याला चारही बाजूंनी कठीण चढाव असून जिंकावयास कठीण असा बालेकिल्ला आहे. किल्ल्यावर शिवाई देवीचे छोटे मंदिर व जिजाबाई व बाल-शिवाजी यांच्या प्रतिमा आहेत. '''शनिवारवाडा''': पहिला बाजीराव पेशवा यांनी सन 1736 साली 13 खोल्यांचा पेशव्यांचा राजवाडा म्हणजेच शनिवार वाडा बांधला. हा वाडा पेशव्यांचे मुख्य ठिकाण होते. हे पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतिक आहे. सुरक्षिततेला जास्त प्राधान्य देऊन शनिवारवाडयाची रचना करण्यात आलेली आहे. शनिवार वाडयाचे मुख्य प्रवेशद्वार दिल्ली दरवाजा या नावाने व इतर दरवाजे गणेश, मस्तानी, जंभळ, खिडकी अशा नावांनी ओळखले जातात. शनिवार वाडयासमोर पहिल्या बाजीरावाचा घोडयावर बसलेला पुतळा आहे. शनिवारवाडयात गणेश महल, रंग महल, आरसा महल, हस्तीदंत महल, दिवाणखाना आणि कारंजे अशी अनेक ठिकाणे पाहावयास मिळतात. पेशव्यांचा इतिहास सांगणारा लाईट व म्युझिक शो शनिवार वाडयावर दररोज आयोजित केला जातो. पेशव्यांची सत्ता असलेला हा राजवाडा सन 1928 मध्ये आगीमुळे नष्ट झाला. आता फक्त राजवाडयाच्या मजबूत तटबंदी असणा-या भिंती व सुरक्षिततेसाठी अणकुचीदार टोक असणारा भक्कम दरवाजा शिल्लक आहे. '''आगाखान पॅलेस''' गांधी मेमोरियल सोसायटीचे आगाखान पॅलेस हे इटालियन आर्चेस व लॉन आहे. ब्रिटीशांनी या जागेचा उपयोग महात्मा गांधी, कस्तुरबा गांधी व महादेवभाई देसाई यांचेसाठी भारत झोडो आंदोलनात तुरुंग म्हणुन केला होता. कस्तुरबा व महादेवभाई यांनी याच जागेत अखेरचा श्वास घेतला त्यामुळे या ठिकाणी त्यांचे स्मरणार्थ संगमरवरी स्मारक बांधण्यात आले. ऐतिहासिक * [[शनिवारवाडा]] - (पुण्याच्या संस्कृतीचे प्रतीक. पहिल्या बाजीरावाने बांधलेला शनिवारवाडा ही पेशव्यांची राजधानी होती). * [[लाल महाल]] - (दादोजी कोंडदेव यांनी बांधलेला हा महाल शनिवारवाड्याजवळ आहे. [[शिवाजी महाराज]] व [[जिजाबाई]] येथे वास्तव्यास होते). * इतर- [[शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]], [[आगाखान पॅलेस]], [[दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय]]. === तालुक्यानुसार === [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|thumb|200px|शनिवारवाडा]] # [[हवेली तालुका]] - [[देहू]](संत [[तुकाराम]] महाराज मंदिर), [[कसबा गणपती]], [[चतुःशृंगी]], [[सिंहगड किल्ला]], [[खडकवासला धरण]], [[माळशेज घाट]], [[सारस बाग]], वानवडी शिंदे छत्री, पाताळेश्र्वर मंदिर व गुहा, शनिवार वाडा, लाल महल, रामदरा मंदिर # [[खेड(राजगुरुनगर) तालुका]] - ([[आळंदी]] [[ज्ञानेश्वर]] समाधी), [[भीमाशंकर अभयारण्य]], [[भीमाशंकर]],[[चास कमान धरण]],[[चाकण भुईकोट किल्ला]] # [[मावळ तालुका]] - [[लोणावळा]], [[खंडाळा]], [[राजमाची]], [[कार्ला लेणी]] [[भाजे लेणी]], [[भुशी डॅम]] भाजे कार्ला येथे भगवान बुद्धांच्या मुर्ती भग्न अवस्थेत आहेत तसेच देशाचा खरा इतिहास दडलेला आहे. # [[बारामती तालुका]] - [[मोरगावचा मयूरेश्वर]]. # [[पुरंदर तालुका]] - [[जेजुरी]], [[वीर (पुरंदर)|वीर]] [[नारायणपूर]], [[सासवड]]. # [[शिरुर तालुका]] - [[वढू तुळापूर]] ([[संभाजी]] महाराजांची समाधी) # [[राजगड तालुका]] - [[राजगड]], [[तोरणा किल्ला]], [[मढेघाट]], पानशेत धरण, वरसगाव धरण,चापेट धरण. # [[आंबेगाव तालुका]] - [[डिंभे धरण]] # [[भोर तालुका]] - [[बनेश्वर]] भाटघर धरण # [[दौंड तालुका]] - [[बहादुरगड]], [[मलठण]], [[कुरकुंभ]] # [[जुन्नर तालुका]] - [[शिवनेरी]] ([[शिवाजी]] महाराजांचे जन्मस्थान), [[ओझर]]. # मुळशी: मुळशी तालुका मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज स्थापित हिंदवी स्वराज्याचे पहिले पायदळ प्रमुख सरनौबत [[नरवीर पिलाजी गोळे]] यांची पवित्र समाधी पिरंगुट येथे आहे. शिवाय, जगदीश्वर मंदिर आहे. पुण्यापासुन जवळच केंदुर पाबळ येथे संत कान्होराज महाराजांची समाधी आहे. * किल्ले:- पुरंदर वज्रगड, मल्हारगड(सोनोरी) ढवळगड (आंबळे). * मंदिरे:- खंडोबा मंदिर (जेजुरी) कानिफनाथ मंदिर,(बोपगाव)प्रति बालाजी मंदिर, (केतकावळे) श्रीनाथ मस्कोबा मंदिर (वीर) वाल्मिकी मंदीर (वाल्हे), ज्योतिर्लिंग (काटेबारस). * यादवकालीन व चालुक्याकालीन मंदिरे संगमेश्वर चांगावटेश्वर,सिद्धेश्वर,( सासवड) पांडेश्वर,( पांडेश्वर) नारायनेश्वर,( नारायणपूर) भुलेश्वर (माळशिरस) * जन्मभूमी :- शंभूराजे जन्मभूमी पुरंदर,नरवीर उमाजी नाईक जन्मभूमी भिवडी,महात्मा जोतिबा फुले जन्मभूमी (खानवडी), आचार्य अत्रे जन्मभूमी (चांबळी), लहुजी वस्ताद जन्मभूमी (नारायणपूर पेठ) माधवराव पेशवे (पुरंदर) * समाधी :- सरसेनापती बाजी पासलकर,गोदाजी राजे जगताप, बाळाजी विश्वनाथ भट (सासवड). ==प्रशासन== === तालुका मुख्यालये === पुणे जिल्ह्यात खालीलप्रमाणे तालुके आहेत: # [[हवेली तालुका|हवेली]] # [[जुन्नर तालुका|जुन्नर]] # [[आंबेगाव तालुका|आंबेगाव]] # [[खेड तालुका|खेड]] # [[शिरूर तालुका|शिरूर]] # [[मावळ तालुका|मावळ]] (वडगाव) # [[मुळशी तालुका|मुळशी]] (पौड) # [[भोर तालुका|भोर]] # [[राजगड तालुका|राजगड]] (वेल्हे) # [[पुरंदर तालुका|पुरंदर]] (सासवड) # [[बारामती तालुका|बारामती]] # [[इंदापूर तालुका|इंदापूर]] # [[दौंड तालुका|दौंड]] # [[पुणे शहर तालुका|पुणे शहर]] === महसूल प्रशासन === ६ उपविभागीय कार्यालये # हवेली: पुणे तालुका # खेड: जुन्नर, आंबेगाव, शिरुर # भोर: राजगड, पुरंदर # मावळ: मुळशी # बारामती: दौंड, इंदापूर === ग्रामीण राजकीय प्रशासन === * लोकसभा मतदारसंघ (४) : [[पुणे]] ,[[बारामती]],[[शिरूर]] व [[मावळ]]. (मावळ लोकसभा मतदारसंघात पुणे जिल्ह्यातील मावळ, चिंचवड, पिंपरी या ३ विधानसभा मतदारसंघांसह रायगड जिल्ह्यातील पनवेल, कर्जत व उरण हे ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट आहेत.) * विधानसभा मतदारसंघ (२१) : [[जुन्नर]], [[आंबेगाव]], [[खेड]]-[[आळंदी]], [[शिरूर]], [[दौंड]], [[इंदापूर]], [[बारामती]], [[पुरंदर]], [[भोर]], [[मावळ]], [[चिंचवड]], [[पिंपरी]] , [[भोसरी]], [[वडगाव शेरी]], [[शिवाजीनगर]], [[कोथरूड]], [[खडकवासला]], [[पर्वती]], [[हडपसर]], [[पुणे कॅंटॉन्मेंट]] व [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]]. * जिल्ह्यात ७५ जिल्हा परिषद मतदारसंघ असून १५० पंचायत समिती मतदारसंघ आहेत. ** या जिल्ह्यात १,४०१ ग्रामपंचायती आहेत. == दळणवळण == पुणे जिल्हा हा राज्याच्या राजधानीला व आजूबाजूच्या इतर जिल्ह्यांना रस्ते व लोहमार्गांनी जोडला आहे.एकमेकांना जोडलेल्या रस्त्यांमध्ये द्रुतगती मार्ग, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, व मुख्य जिल्हा मार्ग यांचा समावेश होतो. जिल्ह्यामध्ये ब्रॉडगेज दुहेरी मार्ग व एकेरीमार्ग रेल्वेचे जाळे पसरलेले आहे.जिल्ह्यातील मुख्य ठिकाणावरून हवाईमार्गाने देशातील इतर मुख्य विमानतळांपर्यत व काही ठराविक आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांशी वाहतूक व आयात-निर्यात केली जाते. जिल्हयामध्ये नद्यांना बारामाही पाणी उपलब्ध नसलेने जलमार्गाचा वापर केला जात नाही.पुणे जिल्हयातील रस्त्यांची एकूण लांबी 13,642 कि.मी. आहे. त्यातील 5,394 कि.मी. लांबीचे रस्त्यांचा पृष्ठभाग हा ज्वालाग्राही पदार्थांपासून तयार झालेला आहे, 3,554 कि.मी. रस्ते हे पाण्याने बांधलेले खडीचा पृष्ठभाग असलेले आहेत आणि 4,694 कि.मी. इतर पृष्ठभागाने बनलेले म्हणजेच खडीचा नसलेला रस्ता आहे. रस्त्याचे त्यांचे महत्त्वानुसार विभागणी केली आहे. जिल्हयातील रस्त्यांच्या एकूण लांबीपैकी 331 कि.मी. हा राष्ट्रीय महामार्ग आहे आणि 1,368 कि.मी. रस्ता राज्य महामार्ग आहे. मुख्य व इतर जिल्हा रस्ते यांची एकूण लांबी 5,388 कि.मी. असून ते सर्व तालुक्यांतून जातात. जवळजवळ सर्वंच गावे खडीचे रस्त्यांनी जोडलेली आहेत. गावातील रस्त्यांची एकूण लांबी 6,555 कि.मी. आहे पुणे-मुंबई हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग (एक्सप्रेस हायवे) महाराष्ट्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. मुंबई - बंगलोर(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ४) पुणे - हैद्राबाद(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ९) व पुणे-नाशिक(राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५०) हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग जिल्ह्यातून जातात. उपरोक्त महामार्गांबरोबरच पुणे जिल्ह्यात अनेक घाट आहेत. जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर असलेल्या घाटांमुळे कोकण व मुंबई हे भाग पुणे जिल्ह्याला जोडले गेले, आहेत. देशाच्या आर्थिक राजधानी मुंबईला जोडणारा पुणे-मुंबई लोहमार्ग हा जिल्ह्यातील सर्वांत महत्त्वाचा लोहमार्ग आहे. ब्रिटिश काळातच हा लोहमार्ग बांधला गेलेला आहे. खंडाळा, लोणावळा ही जिल्ह्यातील निसर्गरम्य स्थाने याच मार्गावर आहेत. अनेक द्रुतगती रेल्वे गाड्या पुणे-मुंबई दरम्यान दररोज धावतात. मुंबई-कोल्हापूर हा रेल्वे मार्गही पुणे जिल्ह्यातून जातो. भारतातील अनेक मोठी शहरे पुण्याला रेल्वेच्या माध्यमातून जोडली गेली असून पुण्याजवळील खडकी हे लष्करी केंद्रही रेल्वेने जोडले गेले आहे. पुणे-दौंड-बारामती हा रुंदमापी मार्गही जिल्ह्यात असून पुणे व दौंड ही जंक्शन्स जिल्ह्यात आहे. पुणे येथे लोहगाव विमानतळ हा राष्ट्रीय विमानतळ आहे. सध्या येथून दुबई, सिंगापूर, अबू धाबी, फ्रॅंकफर्ट आदी ठिकाणी जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवाही उपलब्ध आहेत. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.net/pune-district/ | title = पुणे जिल्हा | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी | access-date = 2012-06-17 | archive-date = 2012-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121001174947/http://www.marathimati.net/pune-district/ | url-status = dead }} *[http://pune.gov.in/ पुणे जिल्हा परिषद संकेतस्थळ] {{भौगोलिक स्थान |मध्य = पुणे जिल्हा |उत्तर = [[अहमदनगर जिल्हा]] |ईशान्य = [[अहमदनगर जिल्हा]] |पूर्व = [[अहमदनगर जिल्हा]] |आग्नेय = [[सोलापूर जिल्हा]] |दक्षिण = [[सातारा जिल्हा]] |नैऋत्य = [[सातारा जिल्हा]] |पश्चिम = [[रायगड जिल्हा]] |वायव्य = [[ठाणे जिल्हा]] }} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} {{पुणे जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा|*]] [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 9tqpngvmfh9y423x24a7dk8gejnqmwb 0 3820 2681677 2618898 2026-04-29T10:29:59Z ~2026-24679-89 182431 /* पुण्यातील भेट देण्यासारखी अन्य स्थळे */ 2681677 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = पुणे | official_name = | native_name = ''Puṇē'' | native_name_lang = mr | other_name = | settlement_type = [[महानगर]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Aga Khan Bridge in Pune.jpg | caption1 = [[मुठा नदी]] येथून दिसणारे पुण्याचे क्षितीज | image2 = Shaniwar Wada during sunset.jpg | caption2 = [[शनिवार वाडा]] | image3 = Pune Palace.jpg | caption3 = [[आगाखान पॅलेस]] | image4 = View of SPPU Main Building from the adjacent garden.jpg{{!}}University of Pune | caption4 = [[पुणे विद्यापीठ]] | image5 = 3 Pune Maharashtra India January 2014.jpg | caption5 = [[मगरपट्टा]] | image6 = Dagdusheth Ganpati Temple Decorated during Ganesh Chaturti September 2012 (1).JPG | caption6 = [[दगडूशेठ गणपती मंदिर]] | image7 = Pune West skyline - March 2017.jpg{{!}}Pune West | caption7 = [[बालेवाडी (पुणे)|पुणे पश्चिम]] }} | image_blank_emblem = PMRDA Logo.png | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = 100px | blank_emblem_alt = | nickname = पूर्वेचे ऑक्सफर्ड, डेक्कन क्वीन <ref>{{cite book|last1=Choudhuri|first1=Debjani Pal|title=Community Planning for Intervention for Victims of Domestic Violence|publisher=Kassel University Press|isbn=978-3-89958-346-5|page=35|url=https://books.google.com/books?id=G29VhoiOjmsC&q=pune+queen+of+deccan&pg=PA35|year=2007}}</ref><ref>{{cite book|last1=Diddee|first1=Jaymala|title=Pune: Queen of the Deccan|publisher=Elephant Design Pvt. Limited|isbn=978-8187693000|url=https://books.google.com/books?id=kmfVAAAACAAJ&q=pune+queen+of+deccan|year=2000}}</ref> | image_map = {{maplink|frame=yes|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|id=Q1538|stroke-colour=#C60C30|stroke-width=2|text=Interactive Map Outlining Pune}} | map_alt = Pune is in the western part of India, in the northwest of Maharashtra State. | pushpin_map = | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = Location of Pune in Maharashtra ## | coordinates = {{coord|18|31|13|N|73|51|24|E|type:city(6,200,000)_region:IN-MH|display=inline,title}} | subdivision_type = [[Country]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and union territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_type3 = [[Divisions of Maharashtra|Division]] | subdivision_name1 = [[महाराष्ट्र]] | subdivision_name2 = [[पुणे जिल्हा]] | subdivision_name3 = पुणे विभाग | established_title = Established | established_date = इ.स. ७५८<ref>{{cite web |url=https://www.maharashtratourism.net/cities/pune/history.html |title=Pune History - Origin and History of Poona India |access-date=25 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225223610/https://www.maharashtratourism.net/cities/pune/history.html |archive-date=25 February 2019 |url-status=live }}</ref> | founder = | named_for = | government_type = [[महानगरपालिका]] * [[पुणे महानगरपालिका]] | leader_title = [[Municipal Commissioner (India)|Municipal Commissioner]] | leader_name = विक्रम कुमार, [[भारतीय प्रशासकीय सेवा|भा.प्र‌.से.]] <ref>{{cite web|url=https://pmc.gov.in/en/municipal-commissioner-office|title=Municipal Commissioner Office, Pune|website=Official website of the Pune Municipal Corporation|access-date=24 April 2018|archive-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425033940/https://pmc.gov.in/en/municipal-commissioner-office|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/pune-vikram-kumar-takes-over-as-pmc-chief-6502623/|title=Vikram Kumar takes over as Pune civic body chief|date=13 July 2020|access-date=22 July 2020|archive-date=31 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731004314/https://indianexpress.com/article/cities/pune/pune-vikram-kumar-takes-over-as-pmc-chief-6502623/|url-status=live}}</ref> | leader_title1 = [[महापौर]] | leader_name1 = रिक्त | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_blank1_title = [[पुणे महानगरपालिका]]<ref name="CNBCTV18-01Jul2021">{{Cite news |date=1 July 2021 |title=Pune pips Mumbai as Maharashtra's largest city in terms of geographical area |language=en |work=CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/india/pune-pips-mumbai-as-maharashtras-largest-city-in-terms-of-area-9847661.htm |access-date=25 August 2022 |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306174542/https://www.cnbctv18.com/india/pune-pips-mumbai-as-maharashtras-largest-city-in-terms-of-area-9847661.htm |url-status=live }}</ref> | area_blank1_km2 = ४८४.६१ | area_blank2_title = | area_blank2_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ५७०.६२ | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = | population_rank = भारतात ९ वी जगात ५९ वी | population_blank1_title = [[पुणे महानगरपालिका]] | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_blank2_title = | population_blank2 = | population_density_blank2_km2 = | population_demonym = पुणेकर, पुणेरी | timezone1 = [[भारतीय प्रमाणवेळ|भा.प्र.वेळ]] | utc_offset1 = +५:३० | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN Code(s)]] | postal_code = ४११००१ – ४११०९०<ref>{{cite web|url=http://www.findpincode.net/maharashtra/pune-pincodes|title=PIN Code: Pune, Maharashtra, India|work=findpincode.net|access-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408204119/https://www.findpincode.net/maharashtra/pune-pincodes|archive-date=8 April 2016|url-status=live}}</ref> | area_code = ०२० | registration_plate = MH-१२ पुणे महानगरपालिका * MH-१४ पिंपरी चिंचवड * MH-५३ शहर दक्षिण * MH-५४ शहर उत्तर | website = {{URL|https://pmc.gov.in/en|pmc.gov.in}} | footnotes = | blank2_name_sec1 = [[GDP]] | blank3_name_sec1 = $69 billion<ref>{{Cite web|url=http://www.businessworld.in/article/Richest-Cities-Of-India/28-06-2017-121011/|title=Richest Cities Of India|website=businessworld.in/|access-date=13 July 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatimes.com/trending/social-relevance/top-10-richest-cities-in-india-2021-552132.html?picid=2181885|title=Richest Cities Of India|website=IndiaTimes.com|date=22 October 2021 |access-date=13 July 2023}}</ref><ref>{{Cite news|last=Chakravorty|first=Abhimanyu|date=13 April 2016|title=From Gurgaon to Gurugram: 20 cities that changed their names|work=द इंडियन एक्सप्रेस|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/gurgaon-new-name-gurugram-indian-cities-renamed/|url-status=live|access-date=29 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430050426/http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/gurgaon-new-name-gurugram-indian-cities-renamed/|archive-date=30 April 2018}}</ref> }}{{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख=मार्च १ |वर्ष=२००७ }} '''पुणे''' हे भारताच्या [[दख्खनचे पठार|दख्खन पठारावरील]] [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राचे]] एक महत्त्वाचे शहर आहे. [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्याचे]] आणि [[पुणे विभाग|पुणे विभागाचे]] हे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. [[भारताची जनगणना २०११|२०११ जनगणनेनुसार]], शहराच्या हद्दीतील ३.१ दशलक्ष लोकसंख्येसह पुणे हे भारतातील नववे सर्वात जास्त लोकसंख्या असलेले शहर आहे. महानगर प्रदेशातील ७.२ दशलक्ष रहिवासी लोकसंख्या आहे, यानुसार ते [[भारतातील महानगर क्षेत्रांची यादी|आठवे सर्वाधिक लोकसंख्या असलेले शहर]] आहे.<ref name="Cities1Lakhandabove">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120507135928/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|archive-date=7 May 2012|access-date=26 March 2012}}</ref> पुणे शहर [[पुणे महानगर प्रदेश|पुणे महानगर प्रदेशाचा]] एक भाग आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf|title=Constituents of Urban Agglomerations having Population 1 lakh and above – Census of India 2011|website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|page=34 of 61|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025215615/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf|archive-date=25 October 2017}}</ref> भारतातील सर्वात मोठ्या आयटी हबपैकी पुणे एक आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Kanhere|first=G.K.|title=Planning for the Pune Region|date=1993|work=Architecture Plus Design|volume=10|page=60|issue=6}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Joshi|first=S.R.|title=Mass media and cultural identity: Issues of ethnic co-existence in India|date=1996|work=Asian Journal of Communication|volume=6|pages=124–139|issue=1}}</ref> हे भारतातील सर्वात महत्वाचे ऑटोमोबाईल आणि [[भारताची अर्थव्यवस्था|उत्पादन]] केंद्रांपैकी एक आहे. पुणे हे एक विकसनशील शहर आहे.<ref name="Pune_Autohub">—{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/business/Industry/Pune-shifts-to-top-gear-as-automobile-hub/article15911528.ece|title=Pune shifts to top most gear as automobile hub|last=Ramnath Subbu|date=13 September 2010|website=[[द हिंदू]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306051434/https://www.thehindu.com/business/Industry/Pune-shifts-to-top-gear-as-automobile-hub/article15911528.ece|archive-date=6 March 2021|access-date=4 March 2017}}</ref> या शहराला येथील उच्च प्रतिष्ठित शैक्षणिक संस्थांमुळे "पूर्वेकडील ऑक्सफर्ड" म्हणून संबोधले जाते.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Shyam|first=Sarath|date=November 2016|title=<nowiki>Rediscovering The Oxford Of The East | TheHigherEducationReview</nowiki>|url=https://www.thehighereducationreview.com/magazine/rediscovering-the-oxford-of-the-east-VYSS76881935.html|journal=The Higher Education Review|issue=November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525033824/https://www.thehighereducationreview.com/magazine/rediscovering-the-oxford-of-the-east-VYSS76881935.html|archive-date=25 May 2022|access-date=14 July 2022}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://archive.indianexpress.com/news/the--oxford-of-the-east--goes-west/375464/|title=The 'Oxford of the East' goes West|work=द इंडियन एक्सप्रेस|access-date=24 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424012924/http://archive.indianexpress.com/news/the--oxford-of-the-east--goes-west/375464|archive-date=24 April 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/education/truly-the-oxford-of-the-east/story-C4tkUn6c6BWOtxvRuUF1TO.html|title=Truly the Oxford of the East|work=Hindustan Times|access-date=24 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202032614/http://www.hindustantimes.com/education/truly-the-oxford-of-the-east/story-C4tkUn6c6BWOtxvRuUF1TO.html|archive-date=2 February 2017|url-status=live}}</ref> "भारतातील सर्वात राहण्यायोग्य शहर" म्हणून अनेक वेळा पुण्याला स्थान देण्यात आले आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/pune-ranked-no-1-city-in-country-in-ease-of-living-rankings/articleshow/65394696.cms|title=Pune is also ranked No. 1 city in country several times in 'Ease of Living' ranking|date=14 August 2018|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=13 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013163821/https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/pune-ranked-no-1-city-in-country-in-ease-of-living-rankings/articleshow/65394696.cms|archive-date=13 October 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatravelblog.com/resources/6547-pune-city-cultural-and-educational-capital-of-maharashtra|title=Pune City - Cultural And Educational Capital of Maharashtra|date=29 June 2021|access-date=29 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731091809/https://www.indiatravelblog.com/resources/6547-pune-city-cultural-and-educational-capital-of-maharashtra|archive-date=31 July 2021|url-status=live}}</ref> पुण्यावर [[राष्ट्रकूट राजघराणे]], [[निजामशाही|अहमदनगर सल्तनत]], [[मुघल साम्राज्य|मुघल]], [[आदिलशाही|आदिल शाही घराणे]] यांनी राज्य केले आहे. १८ व्या शतकात हे शहर [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचा]] भाग होते, आणि मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान, [[पेशवे|पेशव्यांची]] हे आसन होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_shaniwarwada-was-centre-of-indian-politics-ninad-bedekar_1618983|title=Shaniwarwada was centre of Indian politics: Ninad Bedekar|date=29 November 2011|work=Daily News and Analysis|access-date=19 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126173557/http://www.dnaindia.com/mumbai/report_shaniwarwada-was-centre-of-indian-politics-ninad-bedekar_1618983|archive-date=26 January 2012|url-status=live}}</ref> [[पाताळेश्वर (पुणे)|पाताळेश्वर लेणी]], [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]], [[शिंद्यांची छत्री|शिंदे छत्री]], [[विश्रामबाग वाडा]] यासारख्या अनेक ऐतिहासिक खुणा या कालखंडातील आहेत. वेगवेगळ्या कालखंडातील ऐतिहासिक स्थळे शहरभर पसरलेली आहेत. [[ज्ञानेश्वर|संत ज्ञानेश्वर]], [[शिवाजी महाराज|छत्रपती शिवाजी महाराज]], [[राजमाता जिजाबाई|जिजाबाई]], [[संत तुकाराम]], [[थोरले बाजीराव पेशवे|पहिले बाजीराव पेशवे]], [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|बालाजी बाजीराव]], [[माधवराव पेशवे|माधवराव]] पहिले, [[नाना फडणवीस]], [[महादेव गोविंद रानडे]], [[गोपाळ कृष्ण गोखले]], [[महात्मा फुले|महात्मा ज्योतिराव फुले]], [[गोपाळ गणेश आगरकर]], [[सावित्रीबाई फुले]], [[ताराबाई शिंदे]], [[धोंडो केशव कर्वे]] आणि [[रमा बिपिन मेधावी|पंडिता रमाबाई]] यांसारख्या महत्त्वाच्या व्यक्तींसह पुणे ऐतिहासिकदृष्ट्या एक प्रमुख सांस्कृतिक केंद्र राहिले आहे. पुणे शहरात किंवा [[पुणे महानगर प्रदेश|पुणे महानगर प्रदेशात]] येणाऱ्या भागात त्यांचे जीवनकार्य केले. [[गोपाळ कृष्ण गोखले]], [[लोकमान्य टिळक|बाळ गंगाधर टिळक]] आणि [[विनायक दामोदर सावरकर]] यांसारख्या लोकांनी त्यांच्या काळात [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्याच्या लढ्यात]] प्रमुख भूमिका बजावल्याने पुणे हे [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश राजवटीच्या]] प्रतिकाराचे प्रमुख केंद्र होते. == नद्या == पुणे या शहरात सात नद्या वाहतात. त्या म्हणजे :- [[मुळा]], [[मुठा]], [[इंद्रायणी]], [[पवना नदी|पवना]], [[राम नदी]], [[देव नदी]], [[नाग नदी]] पैकी मुळा, मुठा, पवना आणि इंद्रायणी याच फक्त वाहत्या नद्या आहेत. == नाव == पुणे हे नाव इ.स.८व्या शतकात ‘पुन्नक’ (किंवा ‘पुण्यक’) नावाने ओळखले जात असल्याचे संदर्भ सापडतात. इ.स. ११व्या शतकात ते ‘कसबे पुणे’ किंवा ‘पुनवडी’ नावाने ओळखले जाऊ लागले. [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] कालखंडात या शहराचे नाव ‘पुणे’, आणि बोलीभाषेत ‘पुणं’ असे वापरले जात होते. पुढे शहराच्या नावाचे स्पेलिंग Pune असे केले. तरीही पूर्वीपासूनच हे शहर ''पुणे'' याच मराठी अधिकृत नावाने ओळखले जात होते. काहीजण पुण्याला पुण्यनगरी असे म्हणतात.[[शिवाजी|छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या]] आधीच्या काळापासून ज्ञात इतिहास असलेले पुणे हे भारताच्या सातवे मोठे शहर असून किंवा महाराष्ट्रातील दुसरे मोठे शहर आहे.{{संदर्भ}} समृद्ध सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक वारसा लाभलेले आहे. पुणे शहर ही महाराष्ट्राची'सांस्कृतिक राजधानी' म्हणून ओळखली जाते किंवा ओळखले जाते. पुणे काबीज केल्यावर औरंगजेबाला ते खूपच आवडले. त्याने या शहराला ’मुहियाबाद’ नाव दिले होते. पण प्रत्यक्ष पत्रव्यवहारात तो या शहराचा उल्लेख ’शहर नमुना’ असा करीत असे. पुणे येथील [[शनिवार वाडा]] हे प्रसिद्ध ठिकाण आहे. त्यामुळे अनेक शहरातील लोक शनिवारवाड्याला भेट द्यायला येतात. == इतिहास == [[चित्र:Shaniwarwada.jpg|इवलेसे|250px|शनिवारवाडा]] {{मुख्यलेख|पुण्याचा इतिहास}} आठव्या शतकात पुणे हे ''पुन्नक'' म्हणून ओळखले जात असे/होते. शहराचा सर्वांत जुना पुरावा [[इ.स. ७५८|इ.स.७५८चा]] आहे. त्यात त्या काळातील [[राष्ट्रकूट]] राजवटीचा उल्लेख आढळतो. मध्ययुगीन काळाचा अजून एक पुरावा म्हणजे [[जंगली महाराज रस्ता|जंगली महाराज रस्त्यावर]] असलेली [[पाताळेश्वर लेणी]] ही लेणी आठव्या शतकातील आहेत. १७ व्या शतकापर्यंत हे शहर [[निजामशाही]], [[आदिलशाही]], [[मुघल]] अशा वेगवेगळ्या राजवटींच्या अंमलाखाली होते. सतराव्या शतकामध्ये [[शहाजीराजे भोसले]] यांना निजामशहाने पुण्याची जहागिरी दिली होती. या जहागिरीमध्ये [[शहाजी]]च्या पत्‍नी [[जिजाबाई]] वास्तव्यास असताना [[इ.स. १६३०]] मध्ये [[शिवनेरी]] किल्ल्यावर छत्रपती [[छत्रपती शिवाजीराजे भोसले|शिवाजीराजे महाराजांचा]] यांचा जन्म झाला. शिवाजी महाराजांनी आपल्या साथीदारांसह पुणे परिसरातील मुलखापासून सुरुवात करत [[मराठा साम्राज्य|मराठ्यांचे स्वराज्य]] स्थापले. या काळात पुण्यात शिवाजीमहाराजांचे वास्तव्य होते. पुढे [[पेशवे|पेशव्यांच्या]] काळात [[इ.स. १७४९]] साली [[सातारा]] ही छत्रपतींची गादी असलेली राजधानी असून. पुणे [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याची]] प्रशासकीय राजधानी बनली होती. पेशव्यांच्या या काळात पुण्याची मोठी भरभराट झाली होती. [[इ.स. १८१८]] पर्यंत पुण्यावर मराठ्यांचे [[राज्य]] होते. [[लाल महाल]], [[शनिवारवाडा]], [[विश्रामबाग वाडा]] ही पुण्यातील ऐतिहासिकदृष्ट्या खूप महत्त्वाची ठिकाणे मानली आहेत. लालमहाल हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे राहण्याचे ठिकाण होते. [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] हे [[थोरले बाजीराव पेशवे]] ते [[सवाई माधवराव]] पेशव्यांचे राहण्याचे ठिकाण होते तर विश्रामबागवाडा हे दुसऱ्या बाजीराव पेशव्यांचे शनवारवाडा बांधण्यापूर्वीचे निवासस्थान होते. ===मध्ययुगीन काळ=== इ.स. ८५८ आणि ८६८ मधील तांबे प्लेट्स दर्शवितात की ९ व्या शतकात पुन्नका नावाची शेती वसाहत आधुनिक पुण्याच्या ठिकाणी अस्तित्वात होती. या प्रदेशांवर राष्टकुट घराण्याचे शासन होते असे या पाट्या सूचित करतात. याच काळात पाषाणातुन कोरलेले पातालेश्वर मंदिर बांधले गेले. ९ व्या शतकापासून ते १७२७ या काळात पुणे हे देवगिरीच्या सौना यादव यांनी राज्य केले होते. ===भोसले जहागीर आणि मराठा साम्राज्य=== ====पुनवडी==== शिवपूर्वकाळात कासारी, कुंभारी आणि पुनवडी या वस्त्यांतून कसबे पुणे आकाराला आले. मुळा-मुठा नदीकाठी झांबरे पाटील यांचे वाडे होते आणि पाटलांच्या चावडीवर गावचे न्यायनिवाडे होत असत. गावगाड्याची ही प्रथा अनेक वर्षे रूढ होती. पुण्याचे ग्रामदैवत तांबडी जोगेश्वरीच्या उत्सवात झांबरे पाटलांचा मान असे. स्वराज्याचे संकल्पक महाराज शहाजीराजे यांच्या जहागिरीचे पुणे हे गाव होय. १५९९ मध्ये निजामशाही (अहमदनगर सल्तनत) यांच्या सेवेसाठी मालोजी भोसले यांना देण्यात आलेल्या जहागिरीचा एक भाग होता. १७ व्या शतकात मुघलांच्या ताब्यात येईपर्यंत पुण्यावर अहमदनगरच्या सुलतानाचे राज्य होते. मालोजी भोसले यांचे नातू, छत्रपती शिवाजी महाराज, मराठा साम्राज्याचे संस्थापक, यां जन्म पुण्यापासून फार दूर नसलेल्या शिवनेरी येथे झाला. १६८० ते १७०५ या काळात मुघल आणि मराठे यांच्यात बरेच वेळा राजवट बदल झाला. १६३०मध्ये आदिलशाही राजवंशांनी छापे टाकून शहराचा नाश केल्यावर आणि १६३६ ते १६४७ च्या दरम्यान पुन्हा धडाफळेचा(???) उत्तराधिकारी दादोजी कोंडदेव याने शहराच्या पुनर्रचना घडवून आणली. त्याने पुणे आणि शेजारच्या मावळ क्षेत्राच्या भागातील महसूल संकलन आणि प्रशासकीय व्यवस्था स्थिर केली. त्याने जमिनीसंबंधीचे आणि अन्या वाद यांवर निर्णय देण्यासाठी आणि कायदा व सुव्यवस्था लागू करण्यासाठी प्रभावी पद्धती देखील विकसित केल्या. लालमहालाचे बांधकाम १६३१ मध्ये सुरू करण्यात आले आणि १६४० साली पूर्ण झाले. शिवाजी महाराजांनी आपली तरुण वर्षे लालमहाल येथे घालविली. त्याची आई, जिजाबाई हिने कसबा गणपती मंदिराच्या इमारतीचे काम सुरू केल्याचे सांगितले जाते. या मंदिरात अभिषेक केलेली गणेशमूर्ती शहराचे प्रतिष्ठित देवता (ग्रामदेवता) म्हणून आजही गणली जाते. १७०३ ते १७०५पर्यंत, २७-वर्षांच्या मुघल-मराठा युद्धाच्या शेवटी, या शहरावर औरंगजेबचा ताबा होता आणि त्याचे नाव बदलून मुहियाबाद करण्यात आले. दोन वर्षांनंतर मराठ्यांनी [[सिंहगड|सिंहगड किल्ला]] आणि नंतर पुणे पुन्हा मोगलांपासून ताब्यात घेतले. == भूगोल == जगाच्या नकाशावरती पुण्याचे अक्षांश १८° ३१' २२.४५" उत्तर, आणि रेखांश ७३° ५२' ३२.६९" पूर्व असे आहेत. पुण्याचा संदर्भ बिंदू (Zero milestone) हा पुण्यातील कॅम्प भागात असलेल्या जनरल पोस्ट ऑफिसच्या इमारतीबाहेर आहे. पुणे शहर हे सह्याद्री डोंगररांगाच्या पूर्वेस, समुद्रसपाटीपासून ५६० मीटर (१,८३७ फूट) उंचीवर आहे. [[भीमा नदी]]च्या उपनद्या मुळा व मुठा यांच्या [[संगमरवर|संगमावर]] हे शहर वसले आहे. [[पवना नदी|पवना]] व [[इंद्रायणी नदी|इंद्रायणी]] या नद्यादेखील पुणे शहराच्या वायव्येच्या भागांतून वाहतात. शहराचा सर्वोच्च बिंदु [[वेताळ टेकडी]] समुद्रसपाटीपासून ८०० मीटरवर आहे तर शहराच्या जवळ असलेल्या सिंहगड किल्ल्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची १३०० मीटर आहे. पुणे शहर हे कोयना भूकंपप्रवण क्षेत्रात येते. [[कोयना अभयारण्य|कोयना]] गाव पुण्याच्या दक्षिणेस १०० किलोमीटरवर आहे. पुण्याला मध्यम व लहान भूकंप झालेले आहेत. कात्रज येथे [[मे १७]], [[इ.स. २००४|२००४]] रोजी ३.२ रिश्टर स्केलचा भूकंप झाला होता. ===पुणे शहराचा विस्तार=== * औंध छावणी परिसर * [[पुणे महानगरपालिका]] हद्दीमध्ये येणारा परिसर * [[पुणे छावणी]] हा पुणे छावणी हद्दीमध्ये येणारा परिसर. * [[खडकी छावणी]] हा खडकी छावणी हद्दीमध्ये येणारा परिसर. ==डोंगर आणि टेकड्या== पुणे शहरात आणि आजूबाजूला बऱ्याच टेकड्या आहेत, त्यांपैकी काही या :- * वेताळ टेकडी * कात्रजची टेकडी * कोथरूडची टेकडी * गुलटेकडी * चतुःशृंगी * तळजाई * तारकेश्वर टेकडी (येरवडा) * तुकाई टेकडी (बाणेर) * तुकाई टेकडी (हडपसर) * पर्वती * पाचगाव * पाषाण टेकडी * फर्ग्युसन महाविद्यालय टेकडी * बकरी हिल * बाणेर टेकडी * बावधनची टेकडी * बोपदेव घाट-टेकडी * भांबुर्डा टेकडी (वेताळ टेकडी) (भांबुर्डा वनविहार टेकडी) * महंमदवाडी टेकडी (हडपसर) * येरवड्याची येरंडेश्वर टेकडी * रामकृष्ण परमहंस नगर टेकडी, पौड रोड * राम टेकडी * राम टेकडी (हडपसर) * वनदेवी टेकडी (कर्वे रोड) * वाघजई * विधि महाविद्यालयाची टेकडी * सिंहगड * सुतारवाडी टेकडी (पाषाण-सूस रोड) * सूसची टेकडी * हनुमान टेकडी * दिघी टेकडी [[File:त्रिपुरी पौर्णिमा.jpg|thumb|पाताळेश्वर मंदिरातील त्रिपुरी पौर्णिमा]] == पुण्याच्या परिसरातील अन्य मंदिरे == * अरण्येश्वर मंदिर * थेऊरचा चिंतामणी मंदिर * संत तुकाराम महाराज संस्थान,मंदिर (देहू गाव) * [[पद्मावती]] मंदिर (सातारा रस्ता) * संत ज्ञानेश्वर महाराज संस्थान,मंदिर (आळंदी) देवाची === मठ === * अक्कलकोट स्वामी महाराज मठ - मंडई * ओशो आश्रम(आचार्य रजनीश आश्रम) * [[गगनगिरी महाराज]] मठ - धनकवडी * [[गजानन महाराज]] मठ - सहकारनगर * गुळवणी महाराज मठ * बिडकर महाराज मठ - वर्तक उद्यान, नारायण पेठ * राघवेंद्र स्वामी मठ -चिंचवड * [[रामकृष्ण परमहंस]] मठ - दांडेकर पूल * श्री वरदेंद्र राघवेंद्र स्वामी मठ - लक्ष्मी रोड * [[शंकर महाराज]] मठ - धनकवडी * [[शंकराचार्यांचा मठ (पुणे)|शंकराचार्यांचा मठ]] (नारायण पेठेतील मुंजाबाच्या बोळात) * श्रीशृंगेरी शारदा मठ - कोथरूड * सारदा मठ - राजाराम पूल == पुण्यातील असलेले नसलेले हौद == एकेकाळी पुण्यात बरेच हौद होते/. या हौदांत एकतर पाण्याचे झरे होते किंवा कात्रजहून कालव्याद्वारे या हौदांना पाणीपुरवठा होत असे.अजूनही काही हौद शिल्लक त.अशा काही अस्तित्वात असलेल्या नसलेल्या हौदांची नावे : * काळा हौद * खाजगीवाले बागेतील हौद * गणेशपेठ हौद * ढमढेरे बोळातील हौद (अजून आहे?) * तांबट हौद * तुळशीबाग हौद * नाना हौद (नाना वाड्यासमोरच्या या हौदाला कात्रजहून आलेल्या नळातून पाण्याचा पुरवठा होत असे.) * [[पंचहौद]] * फडके हौद (हा अस्तित्वात नाही). * फरासखाना हौद * बदामी हौद * [[बाहुलीचा हौद]] (दगडूशेठ दत्त मंदिराजवळच्या आता अस्तित्वात नसलेल्या या हौदावर एक बाहुली होती. डॉ. [[विश्राम घोले]] यांच्या ७व्या वर्षी निधन झालेल्या कन्येचे हे स्मारक होते.) * बुधवार वाड्यातील हौद * बोहरी जमातखान्यातील हौद * भाऊ दातार हौद * भाऊ महाराज हौद * भुतकर हौद * रामेश्वराच्या देवळाजवळचा हौद * लकडखान्यातील हौद * पुणे विद्यापीठातील पुष्करणी * शनिवारवाड्यातील दोन हौद. (पुष्करणी आणि हजारी कारंजे) * सदाशिव पेठ हौद (पूर्वी हे दोन हौद होते) * साततोटी हौद == पुण्यातील ’प्रवेशद्वारे नसलेली गेटे’ == एकेकाळी पुण्यात पोलीस चौकीला पोलीस गेट म्हणले जाई. अशीच काही पुण्यातील गेटे खालील यादीत आहेत. या बहुतेक गेटांच्या ठिकाणी आज पोलीस चौक्या आहेत. * कोंढवा गेट * क्वार्टर गेट * जाईचे गेट (हे सदाशिव पेठेत होते, आता अस्तित्वात नाही) * पूल गेट * पेरू गेट * फड गेट * मरीआई गेट * म्हसोबा गेट * रामोशी गेट * स्वारगेट * बॉडी गेट (औंध) == बगीचे == पुणे शहरात ८९ बगीचे/उद्याने आहेत. त्यांपैकी काहींची नावे खाली दिली आहेत. * आघाडा उद्यान (राम नदीजवळ, पाषाण) * आघारकर संशोधन संस्थेचे उद्यान * आयुर्वेद महाविद्यालयाचे उद्यान * इंद्रप्रस्थ उद्यान, येरवडा * [[एम्प्रेस बोटॅनिकल गार्डन]], पुणे कॅंप (स्थापना इ.स. १८३०) * [[एरंडवणा]] उद्यान * [[ओकायामा मैत्री उद्यान]] ([[पु.ल. देशपांडे]] उद्यान), सिंहगड रोड * [[कमला नेहरू]] पार्क, डेक्कन जिमखाना * [[कात्रज सर्प उद्यान|कात्रज सर्पोद्यान (राजीव गांधी प्राणी संग्रहालय), कात्रज]] * [[खडकी बोटॅनिकल गार्डन]] * गजानन महाराज उद्यान, गोखलेनगर * गलांडे उद्यान, [[कल्याणीनगर]] * [[घोरपडे उद्यान]], [[घोरपडे पेठ]] * [[जयंतराव टिळक]] गुलाबपुष्प उद्यान, [[सहकारनगर]] * [[जवाहरलाल नेहरू]] औषधी वनस्पती केंद्र, * [[जिजामाता]] उद्यान, [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ,पुणे]] * प्रदीप ताथवडे उद्यान, [[कर्वेनगर]] * तात्यासाहेब थोरात उद्यान * दापोडी-खडकी गार्डन (आता अस्तित्वात नाही; त्या जागी फलसंशोधन केंद्र आहे) * धोंडीबा सुतार बालोद्यान, [[कोथरूड]] * नवसह्याद्री उद्यान * [[पर्वती]] पाचगाव वनविहार * पानकुंवरजी फिरोदिया उद्यान * पुणे विद्यापीठाच्या प्रांगणातील उद्यान * [[पु.ल. देशपांडे उद्यान]] (ओकायामा मैत्री उद्यान), [[सिंहगड रोड]] * पेशवे उद्यान, पर्वतीजवळ * प्रताप उद्यान, वानवडी बाजार * फर्ग्युसन महाविद्यालय जैवविविध उद्यान * फुलपाखरू उद्यान * [[बंड गार्डन]] (महात्मा गांधी उद्यान) * जैवविविध उद्यान (खडकी) * [[भांबुर्डा]] वनविहार * पंडित भीमसेन जोशी उद्यान * वसंतराव बागुल उद्यान, [[सहकारनगर]] * मुघल गार्डन * मॉडेल कॉलनी तळे उद्यान, [[मॉडेल कॉलनी]] * यशवंतराव चव्हाण उद्यान, [[सहकारनगर]] * रमाबाई भीमराव आंबेडकर उद्यान, वाडिया कॉलेजवळ * राजा मंत्री उद्यान, [[एरंडवणा]] * राजीव गांधी प्राणी संग्रहालय ([[कात्रज सर्प उद्यान|कात्रज सर्पोद्यान]]), कात्रज * [[वर्तक बाग]] (शनिवार पेठ) * विठाबाई पुजारी उद्यान, महर्षीनगर * विद्या विकास जलतरण तलाव * शाहू उद्यान, [[सोमवार पेठ]] * शेतकी महाविद्यालय उद्यान, * श्यामाप्रसाद मुखर्जी उद्यान, [[कोथरूड]] * [[संभाजी उद्यान|छत्रपती संभाजी उद्यान]], [[जंगली महाराज रस्ता]] * सारस बाग * हजरत सिद्दिकी शाहबाबा उद्यान ===पुणे शहरातील बगीचे नसलेल्या बागा पुढीलप्रमाणे=== * ओशो झेन बाग * कबीर बाग * कौसरबाग (कोंढवा) * चिमण बाग * ठुबे पार्क (शिवाजीनगर) * ढमढेरे बाग * तुळशीबाग * त्रिकोणी बाग (माडीवाले कॉलनी) * नातूबाग * निर्मल उद्यान (पद्मावती) * पटवर्धन बाग (या बागेच्या परिसरात श्यामाप्रसाद मुखर्जी नावाचे एक उद्यान झाले आहे.) * पुरंदरे बाग (आता अस्तित्वात नाही) * पेरूचा बाग * पेशवे बाग * फाटकबाग (म्हात्रे पुलाजवळ) * बेलबाग * भिडेबाग * भुजबळ बाग (बिल्डर्स) * माणिकबाग * मिलन गार्डन (हे धनकवडीमधील एक उपाहारगृह आहे.) * मीनल गार्डन (ही दीनानाथ हॉस्पिटलजवळची एक वसाहत आहे.) * मोतीबाग * योगी गार्डन (हॉटेल) * रमणबाग * राम बाग * वर्तक बाग (एरंडवणे) * वसंतबाग * सॅलिसबरी उद्यान * सारस बाग * सिताफळ बाग * सुपारीबाग * सोपानबाग * हिराबाग == खिंडी == * अप्पर खिंड * डुक्कर खिंड * बावधन खिंड * गणेश खिंड (औंध परिसर) == नद्या == पुणे शहराच्या हद्दीतून इंद्रायणी, [[मुळा नदी (भारत)|मुळा]], [[मुठा नदी|मुठा]],[[पवना नदी|पवना]], [[राम नदी|राम]] व [[देव नदी|देव]] या नद्या वाहतात. एकेकाळची [[नाग नदी]] ही आता नागझरी झाली आहे. === पुण्यातले एकेकाळचे नाले, तलाव, हौद वगैरे === पेशव्यांच्या काळात पुण्यात ८५ हौद होते.या सर्व हौदांत कात्रजच्या तलावातून खापराच्या नळांतून पाणी पुरवठा होत होता. कमी उंचीवरून जास्त उंचीवर पाणी चढवण्यासाठी विशिष्ट प्रकारचे उसासे बांधले होते. रस्तारुंदीमध्ये सिंहगड रस्त्यावरील सर्व उसासे रातोरात काढून टाकण्यात आले. पुणे शहरात सध्या १५८ किलोमीटर लांबीचे नाले आहेत. पावसाळी चेंबर्सची संख्या ३८ हजार ८१ असून, पावसाळी गटारांची लांबी १७८ किलोमीटर आहे, तर कल्व्हर्ट्‌सची संख्या ४२९ आहे. === पुण्यातले अस्तित्वात असलेले नद्या, तलाव, हौद आणि नाले === * अण्णासाहेब मगर स्टेडिअम येथील जलतरण तलाव (नेहरूनगर-निगडी) * आंबील ओढा * बाबासाहेब आंबेडकर क्रीडा संकुल व जलतरण तलाव, पद्मावती * ऑलिंपस हेल्थ क्लबचा तरण तलाव, कोथरूड * इंद्रायणी * एबीएस फिटनेस ॲकॅडमीचा तरण तलाव, विश्रांतवाडी * एस पी कॉलेजचा तरण तलाव * औंध तरण तलाव, औंध गाव * करपे तरण तलाव (हा काँग्रेस हाऊससमोर होता) * कात्रजचा तलाव * कामगार कल्याण जलतरण तलाव * काळा हौद * कै काळूराम मारुती जगताप तरण तलाव (पिंपळे गुरव) * किरकिटवाडी ओढा * कोंढवे-धावडे येथील कुंजाईचा ओढा * कोंढव्याचे तळे * क्लब ॲक्वाया, कोरेगांव पार्क * गणपती विसर्जन तलाव (निगडी-सेक्टर २६) * [[न.वि. गाडगीळ]] जलतरण तलाव (गाडगीळ प्रशाला) * गोपाळ हायस्कूलचा तरण तलाव * कैखिंवसरा पाटील तलाव (थेरगाव) * घोरपडी गाव तरण तलाव * चॉईस स्विमिंग पूल, कोथरूड * विष्णू अप्पा जगताप जलतरण तलाव, धनकवडी * जेएस स्पोर्ट्‌स क्लबचा तरण तलाव, पिंपळे सौदागर * टिळक तरणतलाव, प्रभात रोडच्या डाव्या हाताला * डेक्कन जिमखाना या संस्थेचा तरण तलाव * केशवराव ढेरे तरण तलाव, येरवडा * तळजाई तलाव * देव नदी * धनकवडी तरण तलाव * नाग नदी * [[नागझरी]] * नांदे जलतरण तलाव, बालगंधर्व नाट्यगृह (जंगली महाराज रोड) * नाना हौद * नांदोशीचा ओढा * निळू फुले तरण तलाव, स्वार गेटजवळ * न्यू जॉय्ज स्पोर्ट्‌स क्लब तरण तलाव, पाषाण * [[पंचहौद]] * पद्मावती तळे * नानासाहेब परुळेकर विद्यालयाच्या आवारातील जल तरण तलाव, विश्रांतवाडी * पवना नदी * पाषाण तलाव * पेगॅसस हेल्थ क्लबचा तरण तलाव, हिंगणे बुद्रुक * पेशवेकालीन कात्रजचा पाट * फडके हौद * डॉ बाबासाहेब आंबेडकर तरण तलाव (कासारवाडी) * भामा नदी * भोसरी जलतरण तलाव (भोसरी) * महाराष्ट्रीय मंडळाचा तरण तलाव * मानस सरोवर * मावळ सृष्टी रिझॉर्ट, लोणावळा * मिनाताई ठाकरे जलतरण तलाव (यमुनानगर) * मुठा उजवा तीर कालवा * मुठा डावा तीर कालवा * [[मुठा नदी]] * मुळा नदी * वस्ताद बलभीम मोकाटे जल तरण तलाव, गुजरात कॉलनी (कोथरूड) * मस्तानी तलाव दिवे घाट * मोबियस फिटनेस सेंटरचा तरण तलाव, बाणेर रोड * नथूजी दगडू भेगडे जलतरण तलाव, कर्वेनगर * भैरोबा नाला * राज एंटरप्रायझेसचा तरण तलाव, शिवणे (खडकवासला) * योगगुरू रामदेव महाराज क्रीडा संकुल व जलतरण तलाव, तळजाई टेकडी * लेखा फार्मचा तरण तलाव, देहू रोड * वंडर पूल्स, तळेगाव दाभाडे * वारजे, वडगाव बुद्रुक, वडगाव खुर्द येथील ओढे * शाहू कॉलेजचा तरणतलाव, पर्वतीदर्शनजवळ * शाहू तरणतलाव, सोमवार पेठ * शिवणे ओढा * छत्रपती शिवाजी महाराज तलाव (हा बुजवून त्यावर संभाजी उद्यान केले) * शेप्स फिटनेस क्लबचा तरण तलाव, विश्रांतवाडी * श्री जिमचा तरण तलाव, विमाननगर * सदाशिव पेठ हौद (पूर्वी हे दोन होते) * सप कॉलेजचा तरण तलाव, एसपी कॉलेजच्या मागे * साततोटी हौद * वीर सावरकर तरण तलाव, कोंढवा खुर्द * संजय हेल्थ क्लबचा तरण तलाव, पाषाण गाव * सारसबाग तळे * सिंफनी क्लबचा तरण तलाव, पाषाण * सिंबायोसिस महाविद्यालयाचा तरण तलाव * सिल्व्हर तरण तलाव, हॅपी कॉलनी, कोथरूड * सोलॅरिस तरण तलाव * हार्मनी ॲक्‍वॅटिक क्लबचा तरण तलाव, कोथरूड == पूल == पुण्यात खाली दिलेल्या यादीत नसलेले अनेक निनावी नाले आणि पूल आहेत. बांधकामे करून-करून पुण्यातल्या दोन नद्यांना नाले जुळली आहेत. मुठा उजव्या कालव्याच्या प्रवाहाला दुभंगून वाहणारे जुना कालवा आणि नवा कालवा असे दोन एकमेकांना समांतर असणारे कालवे [[हडपसर]]मध्ये आहेत. या प्रत्येक नाल्यावर आणि कालव्यांवर अनेक निनावी कॉजवे किंवा पूलही आहेत. उदाहरणार्थ, आंबील ओढ्यावर शाहू कॉलेज रोडवरच्या स्टेट बँक कॉलनीजवळ, दांडेकर पुलाखालून आणि दत्तवाडीजवळ असे तीन पूल आहेत, त्यांना नावे नाहीत. मुठेच्या उजव्या कालव्यावर सारसबागेजवळच्या सावरकरांच्या पुतळ्याशेजारी, [[स्वारगेट, पुणे|स्वारगेट]]जवळ, हिंगणे गावठाणाजवळ, कर्वेनगरजवळ आणि गोळीबार मैदानाशेजारी पूल आहेत, मात्र त्यांना नावे नाहीत. आंबील ओढा आणि उजवा कालवा या दोघांवरती समाईक असलेल्या आणि पेशवे पार्कजवळ असलेल्या पुलाला शाहू महाराज पूल असे नाव दिले होते. हल्ली ते नाव वापरात नसावे. भैरोबा नाल्यावरच्या, शिंद्यांच्या छत्रीजवळच्या आणि इतर तीनचार पुलांना नावे दिलेलीच नाहीत. पिरंगुटला अन् मुळशी तालुक्याला जोडणारा तारेचा पूल, आजमितीला अस्तित्वात नाही '''मुठा नदीवरील पूल''' एकूण १६ - * [[एस.एम.जोशी]] पूल . * ओंकारेश्वर पूल .(नवीन नाव [[विठ्ठल रामजी शिंदे]] पूल) * [[न.वि. गाडगीळ]] पूल * [[जयंतराव टिळक]] पूल .(पुणे महापालिका भवनाजवळील पूल) * काकासाहेब गाडगीळ पूल -झेड पूल .(Z-Bridge) : फक्त दुचाकीसाठी * दगडी पूल .(=डेंगळे पूल) * नवा पूल .(=शिवाजी पूल - Lloyd's Bridge) * (बाबा) [[भिडे पूल]] . * म्हात्रे पूल . * यशवंतराव चव्हाण पूल . * छत्रपती राजाराम महाराज पूल . * लकडी पूल .(= छत्रपती संभाजी पूल) या पुलावर दररोज सकाळी ७ ते रात्री ९ वाजेपर्यंत दुचाकी वाहनास प्रवेशबंदी असते. * वडगाव पूल . * वारजे पूल .(देहू रोड-कात्रज बाह्यवळण मार्गावर) * संगम पूल .(रेल्वेचा आणि वाहनांचा) - वेलस्ली पूल * आणि शिवाय फक्त दुचाकीसाठी असलेले दोन पूल आणि काही साकव आहेत. '''मुळा नदीवरचे''' एकूण पूल १० आहेत, त्यांबद्दल माहिती पुढीलप्रमाणे : * औंधचा पूल .(जुना) * औंधचा पूल .(नवा - याला राजीव गांधी पूल असे नाव दिले .) (औंधगाव ते डांगे चौक मार्ग) * जुनी सांगवी पूल .(स्पायसर महाविद्यालय ते जुनी सांगवी/ नवी सांगवी मार्ग, औंध) (महादजी शिंदे पूल) * जुना होळकर पूल .(खडकीबाजार ते साप्रस मार्ग) * दापोडी छावणीमधील होळकर पूल . * दापोडीचा हरीश पूल .(रस्ता व रेल्वे) * दापोडी-बोपोडी येथील भाऊ पाटील पूल .(भाऊ पाटील रस्ता ते दापोडीगाव मार्ग) * वाकड पूल . '''मुळा-मुठा नदीवरचे पूल''' - * कल्याणी नगर पूल (officially named as Prince His Highness Aga Khan Bridge) * [[बंडगार्डन पूल]] .(=फिट्‌झगेराल्ड पूल) * बाबासाहेब आंबेडकर पूल . * मुंढवा पूल . * संगम पूल .(=लॉर्ड Wellesley पूल) '''ओढ्या-नाल्यांवरील पूल -''' * उजव्या कालव्यांवरचा शाहू महाराज पूल . * उजव्या-डाव्या कालव्यांवरचे काही निनावी पूल आहेत. * घसेटी पूल . * दांडेकर पूल . दांडेकर पूल हा पुण्यामधील आंबील ओढ्यावारील एक महत्त्वाचा पूल आहे. या पुलामुळे 'नरवीर तानाजी मालुसरे सिंहगड रस्ता' आणि 'लाल बहादूर शास्त्री रस्ता' हे दोन रस्ते जोडले गेले असल्याने यावर नेहमीच वाहनांची तसेच पादचाऱ्यांची वर्दळ असते. सदैव असलेली अस्वच्छता आणि दुर्गंधी हे या पुलाचे वैशिष्ट्य होय. पुलावर सतत वाहणारी कचराकुंडी, इतस्ततः पडलेला कचरा आणि भटकी रोगट कुत्री हे या पुलावरचे नेहमीचेच दृश्य असते. कचरा, कुत्र्यांची विष्ठा, विक्रीसाठीची मच्छी यामुळे या पुलावर सदैव दुर्गंधी असते. * (नागझरीवरचा) दारूवाला पूल * भैरोबा नाला पूल . * घोरपडीतील अनंत थिएटर परिसरातील भैरोबा नाल्यावरील पूल * सोनार पूल .(फुरसुंगी येथील कालव्यावरील पूल) == बोगदे == [[File:बोगदा.jpg|thumb|Tunnel in Pune]] * कात्रजचा बोगदा. ===लोहमार्गाच्या वरचे पूल आणि खालचे भुयारी मार्ग=== * एचसीएमटीआर (High Capacity Mass Transit Route) रेल्वे पूल * संगम पूल * संचेती रुग्णालय पूल ==उड्डाणपूल== * अभियांत्रिकी महाविद्यालय दुमजली उड्डाणपूल (निर्माणाधीन) * धनकवडी पूल (सातारा रस्ता) * नवले पूल (कात्रज) * नाशिक फाटा-काळेवाडी दुमजली उड्डाणपूल * धायरी फाटा उड्डाणपूल * संचेती हॉस्पिटल उड्डाणपूल * कर्वे रस्ता दुमजली उड्डाणपूल (निर्माणाधीन) * नगर रस्ता दुमजली उड्डाणपूल (निर्माणाधीन) (येरवड्यात) ==पुतळे== पुणे शहरात रस्त्यारस्त्यात उभे केलेले शेकडो पुतळे आहेत. त्यांतील किमान ७७ पुतळे पुण्याच्या मध्यभागात आहेत. ३७ पूर्णाकृती व ४०० अर्धपुतळे आहेत. १३ पुतळे तर केवळ स्वारगेट-मार्केटयार्ड परिसरातच आहेत. या पुतळ्यांची देखभालही केली जात नाही.. शहरात वाहतुकीला अडथळा ठरू शकणारेही बरेच पुतळे आहेत. पुण्यात छत्रपती शिवाजी महाराजांचे कमीतकमी चाळीस पुतळे आहेत. त्यांशिवाय अन्य पुतळेही आहेत. फुले मंडईमध्ये अगदी मध्यभागी असलेला [[विष्णूशास्त्री चिपळूणकर]] यांचा अर्ध पुतळा मंडईतील समाजकंटक दलालांनी काही वर्षांपूर्वी उखडून नष्ट केला, तो परत बसवला गेला नाही. जिजामाता उद्यानातील एक मूर्तिसमूहात असलेला [[दादोजी कोंडदेव|दादोजी कोंडदेवांचा]] पुतळा तोडून काढला, तोही परत बसवला गेला नाही. पुणे विद्यापीठामध्ये एका खासगी संस्थेने बसविलेला डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा पुतळा चांगला नाही या कारणास्तव तो तोडून त्या जागी विद्यापीठ स्व-खर्चाने नवीन पुतळा बसवणार आहेत. मराठी लेखक [[राम गणेश गडकरी]] यांचा पुतळा संभाजी ब्रिगेडच्या गुंडांनी उखडून मुठा नदीत टाकला. महापालिकेच्या अधिकाऱ्यांनी तो नदीतून बाहेर काढला, पण परत बसवला नाही. गेल्या काही वर्षांत बरेच पुतळे काढून टाकले किंवा हलवून दुसऱ्या जागी नेले आहेत. उदाहराणार्थ, कोथरूडमधील [[महर्षी कर्वे]] यांचा पुतळा चौकातून हटवून कर्वे रोडच्या एका कोपऱ्यात प्रस्थापित केला आहे. स्वार गेट चौकातला केशवराव जेधे यांचा पुतळा हलवून स्वार गेट काॅर्नरला नेला आहे. शिवाजी रोडवरील शनिवारवाड्याजवळचा काकासाहेब गाडगिळांच्या पूर्णाकृती पुतळ्याजवळ झालेल्या अपघातात अथर्व डोंगरे या शाळकरी मुलाचा २००८ साली मृत्यू झाला. त्यानंतरही तो पुतळा अजून तेथेच आहे. त्या पुतळ्याची नीट निगाही राखली जात नाही. पुणे महापालिकेने केलेल्या सर्वेक्षणात पुण्यातील एकूण २३ पुतळे चौकाच्या मध्येच आढळले असून रहदारीला अडथळा करणारे आहेत. जिथे टिळक रोड आणि बाजीराव रोड मिळतात त्या पुरम चौकातील अभिनव शाळेजवळ वसंतराव पाटलांचा पुतळा आहे. तो पुतळा सणस मैदानात वसंतराव पाटलांच्याच स्मरणार्थ बांधलेल्या सभागृहात हलवावा अशी सूचना होऊनही, आणि तो पुतळा आहे तेथेच असून रहदारीला अडथळा करीत उभा आहे. दुरवस्थेत असलेला बाजीराव रोडवरील बाबुराव सणसांचा पुतळा हटवून सणस मैदानावर नेण्याचा ठरावही अजून बासनात आहे. पुण्यात सध्या (२०१४) असलेल्या काही पुतळ्यांची जंत्री : स्वारगेट-मार्केटयार्ड परिसरातील पुतळ्यांची यादी पुढीलप्रमाणे : * सणस पुतळा - बाबूराव सणस (पुणे महापालिकेचे पहिले महापौर) : हा पुतळा सुस्थितीत नाही * [[अण्णा भाऊ साठे]] यांचा पुतळा * [[जमनालाल बजाज]] यांचा पुतळा * [[अहिल्यादेवी होळकर]] यांचा पुतळा * [[सावित्रीबाई फुले]] यांचा पुतळा * [[सावरकर]]ांचा पुतळा * फाटक गुरुजी यांचा पुतळा * [[काकासाहेब गाडगीळ]] पुतळा (शनिवारवाड्याजवळ) * [[वसंतदादा पाटील|वसंतदादा पाटलांचा]] पुतळा (स्वारगेट चौकात) * जेधे पुतळा (स्वारगेट चौकात) * [[जवाहरलाल नेहरू|नेहरूंचा]] पुतळा * [[भाऊराव पाटील]] यांचा पुतळा * [[शिवाजी]] पुतळा (श्री शिवाजी प्रिपरेटरी मिलिटरी स्कूल-एस्‌एस्‌पी‍ए्म्‌‍एसमधील) ;अन्य ठिकाणचे पुतळे पुढीलप्रमाणे * [[शिक्षणमहर्षी कर्वे]] पुतळा, कोथरूड * [[थोरले बाजीराव]] ह्यांचा पुतळा, शनिवारवाडा * झाशीची राणी लक्ष्मीबाई हिचा पुतळा, संभाजी उद्यान * प्रमोद महाले यांचा पुतळा, सुपर मार्केट चौक, पूर्वी दीप बंगला चौक (पुणे) * [[आचार्य अत्रे]] यांचा पुतळा, [[बालगंधर्व]] नाट्यगृहाजवळील [[सावरकर]] भवनपाशी * [[महात्मा फुले]] पुतळा, [[पुणे विद्यापीठ]] * [[शाहू]] पुतळा, एस्‌एस्‌पी‍ए्म्‌‍एस (पुणे) * सावरकरांचा पुतळा, सारसबाग (पुणे), * [[छत्रपती संभाजी]] ह्यांचा अर्ध पुतळा,गरवारे उड्डाण पूल, डेक्कन जिमखाना (पुणे), वगैरे ==पेठा== पुणे हे पेठांचे शहर म्हणून प्रसिद्ध होते. पुणे शहर हे पूर्वीच्या मध्यवस्तीतल्या नदीकाठच्या पेठांपासून वाढत जाऊन, नवीन उपनगरे जोडली जात विस्तारत गेले आहे. या पेठांची नावे बहुतकरून आठवड्यातील वारांनुसार, तसेच ज्यांनी या पेठा वसवल्या अशा इतिहासकालीन व्यक्तींच्या नावांवरून- नाना फडणीस, नारायणराव पेशवे, सदाशिवरावभाऊ, सरदार रास्ते- ठेवली गेली आहेत. इ.स. १६२५ मध्ये [[शहाजीराजे भोसले]] यांनी रंगो बापूजी धडफळे यांची पुण्याच्या प्रशासकपदी नियुक्ती केली. रंगो बापूजी धडफळे यांनी कसबा पेठ, सोमवार पेठ, रविवार पेठ आणि शनिवार पेठ या पेठा बांधल्या. इ.स. १६३० मधील आदिलशहाच्या हल्ल्यानंतर दादोजी कोंडदेव यांनी या पेठांची पुन्हा उभारणी केली. पुण्यातील पेठांची नामावली अशी: [[कसबा पेठ, पुणे|कसबा पेठ]], [[रविवार पेठ, पुणे|रविवार पेठ]] ऊर्फ मलकापूर पेठ, [[सोमवार पेठ, पुणे|सोमवार पेठ]] (हिला शाहापूर पेठ म्हणत), [[मंगळवार पेठ, पुणे|मंगळवार पेठ]] (हिची जुनी नावे अष्टपुरा व शास्तापुरा पेठ), [[बुधवार पेठ, पुणे|बुधवार पेठ]] ऊर्फ मुहियाबाद पेठ, [[गुरुवार पेठ, पुणे|गुरुवार पेठ]] ऊर्फ वेताळ पेठ, [[शुक्रवार पेठ, पुणे|शुक्रवार पेठ]] (जुने नाव विसापूर), [[शनिवार पेठ, पुणे|शनिवार पेठ]], [[गंज पेठ, पुणे|गंज पेठ ऊर्फ मीठगंज (महात्मा फुले पेठ ?)]], [[सदाशिव पेठ, पुणे|सदाशिव पेठ]], [[नवी पेठ, पुणे|नवी पेठ]], [[नारायण पेठ, पुणे|नारायण पेठ]], [[भवानी पेठ, पुणे|भवानी पेठ]], मलकापूर पेठ (म्हणजेच रविवार पेठ), मुहियाबाद पेठ (म्हणजेच बुधवार पेठ), [[नाना पेठ, पुणे|नाना पेठ]], [[रास्ता पेठ, पुणे|रास्ता पेठ]] (जुने नाव शिवपुरी पेठ), [[गणेश पेठ, पुणे|गणेश पेठ]], [[वेताळ पेठ, पुणे|वेताळ पेठ]] (म्हणजेच गुरुवार पेठ), [[सेनादत्त पेठ, पुणे|सेनादत्त पेठ]], नागेश पेठ (म्हणजेच न्याहाल पेठ), भवानी पेठ (टिम्बर मार्केट असलेली), घोरपडे पेठ. गुरुवार पेठ नवापुरा पेठ, हनमंत पेठ , बाजीराव पेठ ==पुण्यातील नगरे== कर्वेनगर, कल्याणीनगर (हे नाव उद्योगपती नीळकंठ कल्याणी यांच्या रहिवासामुळे मिळाले), गणेशनगर, गोखलेनगर, चव्हाणनगर, फातिमानगर, बालाजीनगर, लिंबोणीनगर, शांतिनगर, शिवाजीनगर, संभाजीनगर, सहकारनगर क्रमांक १, सहकारनगर क्रमांक २, सुवर्णयुगनगर, लक्ष्मीनगर, वाळेवकरनगर, विमाननगर, संतनगर, संभाजीनगर, ===पुण्यातल्या रस्ते-चौक-वस्त्या आदींची खास नावे=== * ताडी गुत्ता चौक (कोरेगाव पार्क) * ताडीवाला रोड (येरवडा) * दारूवाला पूल (रास्ता पेठ) * माडीवाले कॉलनी (सदाशिव पेठ) * सरबतवाला चौक (गणेश पेठ) ==गल्ल्या, बोळ, आळ्या== जुन्या पुण्यात अनेक गल्ल्या, आळ्या आणि बोळ होते. त्यांतले जवळपास सर्वच अजूनही जुन्याच नावाने टिकून आहेत त्यांतल्या काहींची नावे: [[चित्र:Ravivar peth.jpg|thumb|रविवार पेठ|दुवा=Special:FilePath/Ravivar_peth.jpg]] * एन्‌‍आयबीएम गल्ली (कोंढवा) * कडबे आळी * खडकमाळ आळी * कवडीचा माळ * कांचन गल्ली * कापड‍आळी (कापडगंज) * कुंभारवाडा (जवळच कुंभारवेस, कागदीपुरा) * कोळसा गल्ली * खाऊ गल्ली (या नावाच्या अनेक गल्ल्या त) * गाय आळी * गूळ आळी * गौरी आळी * चांभार आळी * चोळखण आळी * जुनी तपकीर गल्ली * जोगेश्वरीचा बोळ * झांबरे चावडी * डाळ आळी * तांबट आळी * तुळशीबागेचा बोळ * दाणे आळी * दिगंबरनगर गल्ली (नं १, २, ३, ४) * नेने घाट * पंतसचिवाची पिछाडी * फणी आळी * [[बुधवार]] गल्ली * बुरूड आळी * बोहरी आळी * भट आळी * भाऊ महाराजांचा बोळ * मुंजाबाचा बोळ * मुजुमदारांचा बोळ * मेहुणपुरा * [[लोणार]] आळी * लोणीविके दामले आळी * व्यवहारे आळी * शालूकर बोळ (=भाऊ रंगारी बोळ) * शिंदे आळी * शिंपी आळी * साडे सतरा नळी (हडपसर) * सायकल दवाखाना, कसबा पेठ ==प्रसिद्ध वाडे== * गायकवाड वाडा (केसरी वाडा) : हा [[लोकमान्य टिळक|लोकमान्य टिळकांनी]] विकत घेऊन तेथे केसरी-मराठा वर्तमानपत्रांचे कार्यालय काढले. टिळक तेथेच राहात. * नाना वाडा : हा [[नाना फडणवीस|नाना फडणविसांनी]] बांधला. येथे टिळक-आगरकर-चिपळूणकरांनी स्थापन केलेली डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीची ’न्यू इंग्लिश स्कूल’ होती. आता पुणे महानगरपालिकेचे हायस्कूल आहे. * पुरंदरे वाडा - हा कसबा पेठेत नव्या पुलाशेजारी आहे. * भिडे वाडा : हा वाडा भिड्यांनी [[जोतिबा फुले]] यांना मुलींची शाळा काढण्यासाठी दिला. * मुजुमदार वाडा : हा कसबा पेठेत मुजुमदारांच्या बोळात आहे. या वाड्यात होणाऱ्या गणेशोत्सवात नामवंत संगीतकार हजेरी लावत असत. * रास्तेवाडा : हा वाडा माधवराव पेशव्यांनी बांधून सरदार रास्त्यांना दिला. हल्ली येथे ‘आगरकर हायस्कूल’ ही मुलींची शाळा आहे. कधीकाळी [[आचार्य अत्रे]] या शाळेचे मुख्याध्यापक होते, आणि अभिनेत्री [[वनमाला]] शिक्षिका. * विश्रामबाग वाडा : येथे एक संग्रहालय आहे. वाड्याच्या बाजूच्या भागात पोस्ट ऑफिस आहे. पूर्वी या वाड्याच्या दर्शनी भागात म्युनिसिपालिटीचे जन्म-मृत्यू नोंदणी कार्यालय होते. * [[शनिवारवाडा]]: बाजीराव पेशव्यांनी बांधला. येथे पेशव्यांचे घर आणि कार्यालय होते. * शनिवारवाड्याच्या परिसरातले वाडे पुढे दिले आहेत. * होळकर वाडा : [[शनिवार]] पेठेतील या वाड्यात ‘अहिल्यादेवी गर्ल्स हायस्कूल’ आहे. ===डा, डी, पडी, वड्या आणि वाड्या=== * औताडवाडी * कुंभारवाडा * गुजर निंबाळकरवाडी * घोरपडी * जनवाडी * तानाजीवाडी * दत्तवाडी * दापोडी * धनकवडी * निगडी * बालेवाडी * बिबवेवाडी * बोपोडी * भय्यावाडी * मंतर वाडी (उरुळी देवाची) * माळवाडी * मोहम्मदवाडी * पुलाची वाडी * येवलेवाडी * राजेवाडी * वडाची वाडी * वडारवाडी * वाकडेवाडी * वानवडी * येरवडा * विठ्ठलवाडी * विश्रांतवाडी * वैद्यवाडी * सुतारवाडी * हांडेवाडी * होळकरवाडी ==शनिवारवाडा== {{मुख्य|शनिवारवाडा}} शनिवारवाड्याकडे तोंड करून उभे राहिल्यावर नव्या पुलाच्या उजव्या हाताला बारामतीकर-जोशी आणि काळे यांचे जुने ऐतिहासिक वाडे आहेत. बारामतीकर जोशी हे पेशव्यांचे व्याही होते.आणि काळे हे पेशव्यांचे परराष्ट्रीय वकील. खर्ड्यांच्या लढाईत जोशीनी मोठाच पराक्रम गाजवला होता. (बारामतीकर जोश्यांनी बाजीराव पेशव्यांना लुटीत मिळालेला एक हत्ती परवानगी न घेता आपल्या वाड्यात नेऊन ठेवला होता. चिमाजी अप्पांनी लिहून ठेवलेल्या हिशोबात बाजीरावांना ही गोष्ट सापडली. बाजीरावांनी बारामतीकर जोश्यांना तो हत्ती परत करायला भाग पाडले आणि त्यांच्या वाड्यावर चौक्या बसवल्या. बारामतीकरांवर चौक्या बसवण्याची ही पहिली, पण शेवटची नसलेली वेळ!) या वाड्यांपासून थोडे पुढे गेल्यावर रस्ता वळतो तेथे पेशवाईतले प्रसिद्ध सावकार सरदार ओंकारांचा वाडा आहे. त्याकाळी मोठमोठी कर्जे सरकारला लागत. सरदार ओंकार हे काही प्रमुख सावकारांपैकी एक. चिमाजी अप्पांची मुलगी या ओंकारांकडे दिली होती. ===मेहुणपुरा=== ही शनिवारवाड्याच्या मागची व पश्चिमेची बाजू. पेशव्यांचे बरेच मेव्हणे तिथे राहात असत म्हणुन त्याला मेहुणपुरा म्हणतात. थोरल्या माधवरावांच्या काळातही मेहुणपुरा अस्तित्वात होता. मेहुणपुऱ्यात सकाळ कार्यालगतच्या चौकात अण्णासाहेब पटवर्धनांचा मोठा वाडा होता, आणि जिथे सकाळची कचेरी आहे तिथे पानिपत लढाईत शौर्य गाजविणाऱ्या सरदार विसाजीपंत बिनीवाल्यांचा वाडा होता. तिथेच शेजारी घोरपडेंचा वाडा. दक्षिणमुखी मारुतीच्या जवळच पेशव्यांचे प्रसिद्ध सरदार हसबनीस यांचा वाडा होता. ===सरदार किबे, मोरोबादादा, खासगीवाले यांचे वाडे=== आता जिथे प्रभात चित्रपटगृह (किबे नाट्य-चित्र मंदिर) आहे तिथे पेशवाईतले प्रसिद्ध सावकार किबे राहात. इंदूरकर, होळकर यांचेही किबे हे सावकार होते. नंतरच्या काळात तिथे नूतन मराठी विद्यालय भरत असे. या वाड्यातला आरसे महाल मोठा प्रेक्षणीय होता. त्याच्या समोरच मोरोबादादांचा सहा चौक असलेला मोठाच्या मोठा दोन-तीन मजली वाडा होता. आनंदाश्रमाच्या शेजारीच नूतन मराठी विद्यालय आहे. ज्यावेळी किबेंच्या वाड्यात शाळा भरत असे, त्यावेळी येथे न्यू पूना कॉलेज होते, आणि त्याही आधी खाजगीवाल्यांचा वाडा होता. हा वाडा पाडून त्याठिकाणी आता नूमविची इमारत उभी आहे. ==उपनगरे== पुणे शहर हे पूर्वीच्या मध्यवस्तीतल्या नदीकाठच्या पेठांपासून वाढत जाऊन, नवीन उपनगरे जोडली जात विस्तारत गेले आहे. या उपनगरांची नामावली अशी: [[अप्पर इंदिरा नगर]], [[अरण्येश्वर]], [[आनंदनगर]] ([[सिंहगड रस्ता]]), [[आंबेगाव]], [[एरंडवणे]], [[औंध]], [[पुणे छावणी|कॅंप]], [[कर्वेनगर]], [[कल्याणी नगर|कल्याणीनगर]], [[कात्रज]], कोंढवा बुद्रुक , [[कोथरूड]], [[कोरेगाव पार्क]], [[खडकी]], [[खराडी]], [[गुलटेकडी]], [[गोखलेनगर]], [[घोरपडी]], [[डेक्कन जिमखाना]], [[दत्तवाडी]], [[बोपोडी]], [[धनकवडी]], [[धायरी]], [[पद्मावती]], [[पर्वती]], [[पाषाण]], [[पिसोळी]], [[बाणेर]], [[बालाजी नगर]] ([[सातारा रस्ता]]), [[बावधन]], [[बिबवेवाडी]], [[बोपखेल]], [[भुसारी कॉलनी]], [[मुंढवा]], [[येरवडा]], [[लोहगांव]], [[वडगांव (बुद्रुक)]], [[वडगांव शेरी]], [[वडारवाडी]], [[वाकडेवाडी]], [[वाघोली]], [[वानवडी]], [[वारजे माळवाडी]], [[विठ्ठलवाडी]], [[विमाननगर]], [[विश्रांतवाडी]], [[शिवाजीनगर]], [[सॅलिसबरी पार्क]], [[सांगवी]], [[सुस]], [[हडपसर]], धानोरी, केशवनगर. == हवामान == [[चित्र:view from Sinhagad Pune Darwaja.jpg|डावे|इवलेसे|180px|सिंहगडचा पुणे दरवाजा]] पुणे शहरात उन्हाळा, (मॉन्सून) पावसाळा व हिवाळा हे ऋतू अनुभवायाला मिळतात. उन्हाळा- [[मार्च]] ते [[मे]] (तापमान २५°-२९° से.) असतो व [[एप्रिल महिना|एप्रिल]] हा सर्वांत उष्ण महिना आहे. मे महिन्यात पावसाच्या सरी सुरू होतात. या महिन्यात उष्णता असतेच पण काही वेळेस दमटपणा अनुभवायला मिळतो. पुण्याच्या रात्री बऱ्यापैकी थंड असतात. [[जून]] महिन्यातील [[अरबी समुद्र|अरबी समुद्रातून]] येणाऱ्या मॉन्सूनच्या वाऱ्यांमुळे पावसाळा सुरू होतो. पुण्याचे पर्जन्यमान वार्षिक ७२२ मिमी इतके आहे. [[जुलै]] महिन्यात सगळ्यात जास्त पाऊस पडतो. पर्जन्यमान मध्यम असले तरी अनेक वेळा पावसाच्या सरीमुळे पुणे शहरातील दैनंदिन जीवन विस्कळीत होते. पावसाळ्यात तापमान २०°-२८° सेल्शियस इतके असते. मॉन्सूननंतर [[ऑक्टोबर महिना|ऑक्टोबर]] महिन्यात दिवसाचे तापमान वाढते व रात्री थंड असतात. [[हिवाळा]] हा [[ऋतू]] [[नोव्हेंबर]] ते [[फेब्रुवारी महिना|फेब्रुवारी]] महिन्यांपर्यंत असतो. पुण्याला भेट देण्यासाठी हा सर्वोत्तम काळ आहे. या काळात दिवसाचे तापमान २९°से तर रात्रीचे तापमान १०°सेच्या खाली असते. [[डिसेंबर]] व [[जानेवारी]] महिन्यात तर तापमान ५-६°से पर्यंत उतरते. पुण्यात सर्वांत जास्त तापमान ४३.३°से इतके २० एप्रिल १९८७/७ मे १८८९ रोजी तर (१७८१-१९४० सालातील) सर्वांत कमी तापमान १.७°से १७ जानेवारी १९३५ला नोंदविले गेले. जानेवारी १९९१(?)मध्ये पुण्यात २.८°से इतके किमान तापमान नोंदवले गेले. ;पुण्याच्या किमान तापमानाच्या काही नोंदी * २.८°से (२-१-१९९१) * ४.०°से (३-१-१९९१) * ४.४°से (१६-१-१९९४) * ४.५°से (२१-२-१९९३) * ४.७°से (२७-१-२००६) * ४.८°से (२१-१-१९९७) ;इसवी सन २००३ सालापासूनचे पुण्याच्या तापमानाचे नीचांक * २००३ : ६.९°से * २००४ : ८.२°से * २००५ : ५.९°से * २००६ : ४.७°से * २००७ : ८.३°से * २००८ : ५.८°से * २००९ : ८.५°से * २०१० : ६.५°से * २०११ : ५.३°से * २०१२ : ६.६°से * २०१३ (१४डिसेंबरपर्यंत) : ६.८°से == जैवविविधता == पुणे शहर टपाल कार्यालयापासून २५ कि.मी. त्रिज्येच्या परिसरात साधारणपणे, सपुष्प वनस्पतींच्या १०००, फुलपाखरांच्या १०४, पक्षांच्या ३५० आणि सस्तन प्राण्यांच्या ६४ प्रजाती आढळतात. ;वृक्षसंपदा दिल्ली हे भारताच्या सर्वाधिक वृक्षसंख्या असलेले महानगर आहे. त्याखालोखाल बंगलोर, कलकत्ता, नागपूर आणि पुणे यांचे क्रमांक लागतात. असे असले तरी, पुणे शहर हे भारताच्या सर्वाधिक वृक्षविविधता असलेले महानगर आहे असे वृक्ष‍अभ्यासक [[श्री.द. महाजन]] यांचे मत त्यांनी २००५ साली एका राष्ट्रीय परिषदेत सादर केलेल्या निबंधात म्हणले होते. या वृक्षांपैकी ५० टक्के वृक्ष देशी आहेत. पुणे महानगरात १९९८ साली केलेल्या वृक्षगणनेनुसार सुमारे ३३ लाख वृक्ष होते. त्यांची जातिनिहाय नावे अशी :- ;वृक्षसंपदा दिल्ली हे भारताच्या सर्वाधिक वृक्षसंख्या असलेले महानगर आहे. त्याखालोखाल बंगलोर, कलकत्ता, नागपूर आणि पुणे यांचे क्रमांक लागतात. असे असले तरी, पुणे शहर हे भारताच्या सर्वाधिक वृक्षविविधता असलेले महानगर आहे असे वृक्ष‍अभ्यासक [[श्री.द. महाजन]] यांचे मत त्यांनी २००५ साली एका राष्ट्रीय परिषदेत सादर केलेल्या निबंधात म्हणले होते. या वृक्षांपैकी ५० टक्के वृक्ष देशी आहेत. - पुणे परिसर आणि जंगलात ५०हून अधिक प्रकारच्या वेली आहेत. - पुण्यात दिसणाऱ्या बहुतांश वेली या दक्षिण अमेरिकेतून आणि आफ्रिकेतून आल्या आहेत. ;देशी वृक्ष अंकोळ, अंजन, अंजनी, अजानवृक्ष, अर्जुन, अशोक, आईन (ऐन), आपटा, आंबा, आवळा, एरिओलिना, उंडी (कॅलोफिलम इनोफिल्युम), औदुंबर, धेड उंबर, कडुनिंब (नीम-लिंबोणी), कढीलिंब, बकान नीम (बकाणा), महानीम, [[कदंब]], कनकचंपा, करंज, मोठा करमळ, कवठ, कहांडळ, कळम (कळंब), काकड, कांचन, पिवळा कांचन, रक्तकांचन, श्वेतकांचन, काजरा, [[काटेसावर]] किनई, काळा कुडा, पांढरा कुडा, कुंती, कुंभा, कुसुम (कुसुंब) किंवा कोशिंब, कोकम, खडशिंगी, खरवत, खिरणी, खेजडी म्हणजेच शमी (प्रोसोपिस सिनेरारिया), खैर, गणेर ऊर्फ सोनसावर, गरुडवेल, गुंज, रतनगुंज, गेळा, गोळ, घटबोर, चंदन, चंदनचारोळी, चारोळी, चाफा, नागचाफा, सोनचाफा, चिंच, चिचवा, चीड (सरल किंवा पाईन - पायनस एक्सेलसा), जांभूळ, जायफळ, टेटू, टेमरू, टोकफळ, डलमारा, ताड, तांबट, तामण, दहीवण, दालचिनी, देवदार, धामण, धावडा, महाधावडा, रेशीम धावडा, नाणा, नांद्रुक (नांदुरकी), निरगुडी, नेपती, पळस, काळा पळस (तिवस किंवा रथद्रुम), पांगारा, बूच पांगारा, रानपांगारा, पाचुंदा, पाडळ, पायर, पारिजातक, पिंपळ, परस पिंपळ, पुत्रंजीव, पेटरा, पेटारी, पोलकी, फणस, फणशी, फालसा, [[बकुळ]], जंगली बदाम, बहावा, बाभूळ, दुरंगी बाभूळ, बारतोंडी, बिब्बा, बीजा, बुरगुंड, बुरास, बूच, बेल, बेहडा, बोर, भुत्या, भूर्जपत्र, भेरा, भोकर, भोमा, माड, भेरली माड, मारवा, मुचकुंद, मेडशिंगी, मोई, मोखा, मोह, दक्षिण मोह, रबराचे झाड, रिठा, रुद्राक्ष, रोजवुड (शीशम-शिसवीचे झाड), रोहितक, लकूच, वड, वानवृक्ष, वायवर्ण, वारंग, पिवळा वारस, वावळ, वाळुंज (सावरकर स्मारकाजवळ असलेले हे झाड एकमेव आहे), शिवण, शिरीष, काळा शिरीष, संदन, साग, सात्विणी, सालई, [[सुकाणू (वृक्ष)|सुकाणू]], सुपारी, सुरंगी, सोनसावर ऊर्फ गणेर (कोच्लोस्पेरम रेलिजियोसम), हिंगणबेट, हिरडा, हिवर, हुंब, वगैरे. ;परदेशी वृक्ष अगस्ता (हादगा), अनंत (केप जॅस्मिन), ट्री ॲंटिगोनान, रोज ॲपल (जाम), स्टार ॲपल, अंब्रेला ट्री, खोटा अशोक (पानाचा अशोक, मास्ट ट्री), आकाशनीम, ऑंकोबा, ऑर्किड ट्री (बटरफ्लाय फ्लॉवर), हॉंगकॉंग ऑर्किड ट्री, ब्राझिलियन आयर्नवुड, ऑलिव्ह, ऑस्ट्रेलियन चेस्टनट (न्यू इंग्लिश स्कूल समोर पंताच्या गोटात हे दुर्मीळ झाड आहे), मोगली एरंड (जट्रोफा), सिल्व्हर ओक, ऊर्वशी (ॲमहर्स्टिया नोबिलिस), कॅंडल ट्री, कण्हेर, पिवळा कण्हेर (बिट्टी), कॅंपेची ट्री (लॉगवुड), कमरक (करंबोला), कॅशियाच्या अनेक जाती, गुलाबी कॅशिया, रेड कॅशिया, कॅश्युरिना, खडसावर ऊर्फ सुरू, कांचनराज, काशीद (सयामी कॅशिया), कॉपर पॉड ट्री, इंडियन कॉर्क ट्री, स्कार्लेट कॉर्डिया, कॉलव्हिल्स ग्लोरी, काशीद (सयामी कॅशिया), किलबिली, कैलासपती (कॅननबॉल ट्री), कनांगा (यांग यांग), क्रेप मिर्टल, क्लुसिया (फॅट पोर्क ट्री), ख्रिसमस ट्री (ऑराकरिया), गमग्वायकम (लिग्नम व्हिटी), गिरिपुष्प (ग्लिरिसिडिया), गुजबेरी ट्री, गुलमोहर, गोल्डन बेल (पिवळा टॅबुबिया), पांढरा चाफा (डेडमॅन्स प्लॉवर, टेंपल ट्री), कवठी चाफा, खुरचाफा (अनंत प्रकार), तांबडा चाफा (रेड फ्लॅंगिपनी), गोरखचिंच (बाओबाब), विलायती चिंच (इमली), चेंडूफळ (पार्किया), सिंगापूर चेरी, ऑस्ट्रेलियन चेस्टनट, चौरीसिया, जॅक्विनिया, जाम, टॅबुबियाच्या अनेक जाती, टॅबुबिया ॲव्हेलेनेडी, पिवळा टॅबुबिया (गोल्डन बेल), टिकोमा, आफ्रिकन ट्युलिप ट्री (स्पॅथोडिया), रोझी ट्रंपेट ट्री, ट्रॅव्हेलर्स ट्री, डॉंबेया (वेडिंग प्लॅंट), डेडमॅन्स फ्लॉवर (टेंपल ट्री, पांढरा चाफा), ड्रासिना, ताम्रवृक्ष (पीतमोहर, पेल्ट्रोफोरम), तुती (मलबेरी), तुमा (मिलेशिया), जेरुसलेम थॉर्न, दिवी दिवी, निलगिरी (युकॅलिप्टस), नीरफणस (ब्रेड फ्रूट ट्री), नीलमोहर, पर्जन्य वृक्ष (रेन ट्री), ब्लॅक पर्ल, पामच्या अनेक जाती, अरेका पाम, चायनीज फॅन पाम, रॉयल पाम (बॉटल पाम), पावडरपफ, फिडल लीफ फ़िग, फिडल वुड ट्री, फ्लॉस सिल्क ट्री, बूच, तेल्पा माड (ऑइल पाम), गुलमोहर (फ्लॅंबॉयंट ट्री), [[नीलमोहर]] (जॅकारंडा), पीतमोहर (पेल्ट्रोफोरम), बटर फ्रूट ट्री (ॲव्होकॅडो), खोटा बदाम, बरसेरा (अत्तराचे झाड-लव्हेंडर ट्री), बिलिंबी, बिट्टी (पिवळा कण्हेर), बेगर्स बाऊल, बॉटल ब्रश, ऑस्ट्रेलियन बाभूळ, ब्रह्मदंड (सॉसेज ट्री), ब्लडवुड ट्री, ब्राउनिया, [[भद्राक्ष]] (गाउझुमा), मलबेरी (तुती), पेपर मलबेरी, महोगनी, आफ्रिकन महोगनी, मारखामिया, मोरपंखी (थूजा), राय‍आवळा, चेंजेबल रोज ट्री, लक्ष्मीतरू (सायमारुबा), वांगीवृक्ष, शंबुकोश (सांबुकस), शेर (मिल्क बुश), संकासुर (शंखासुर, पीकॉक फ्लॉवर ट्री), मोठी सातवीण, गुलाबी सावर (शेविंग ब्रश ट्री), दिल्ली सावर, पांढरी सावर (कपोक), सॉसेज ट्री (ब्रह्मदंड), सुरू (कॅश्युरिना, खडसावर), सुबाभूळ (हॉर्स टॅमेरिंड, लुकेना), हुरा (सॅंडबॉक्स ट्री), हुरा क्रेपितान्स, पॅथोडिया (आफ्रिकन ट्युलिप ट्री), वगैरे. * हे सुद्धा पहा : [[पुणे परिसरातील वृक्ष]] ===पुण्यातील पक्षी=== पुण्यात सुमारे ४०० जातींचे [[पक्षी]] आढळतात. त्यापैकी १५० जातींच्या पक्ष्यांची प्रभाकर कुकडोलकर यांनी काढलेली छायाचित्रे या ‘पुण्याचे पक्षी वैभव’ या पुस्तकात आहेत. या १५० जातींपैकी ४०हून अधिक जाती सहसा आढळून न येण्याऱ्या आहेत. == अर्थकारण == <!--[[चित्र:pune infy.jpg|200px|इवलेसे|इन्फोसिस, हिंजवडी, पुणे]]--> पुणे हे महत्त्वाचे औद्योगिक केंद्र आहे. महाराष्ट्र राज्यात [[मुंबई]] महानगरानंतर पुणे सर्वाधिक औद्योगिकीकरण झालेले शहर आहे. अजूनही पुणे शहराचा विकास वेगाने होत आहे. हे भारताच्या बहुधा सर्वांत वेगाने विकसित होणारे शहर असावे. जगातील सर्वाधिक दुचाक्या बनावणारा [[बजाज ऑटो]] उद्योग पुण्यात आहे. टाटा मोटर्स (भारताच्या सर्वाधिक प्रवासी वाहतूक आणि औद्योगिक वाहने बनावणारा उद्योग), कायनेटिक, डाइमलर-क्रायस्लर (मर्सिडिझ-बेंझ), फोर्स मोटर्स (बजाज टेंपो) हे उद्योग पुण्याच्या परिसरात स्थिरावले आहेत. पुण्यातील अभियांत्रिकी उद्योग - [[भारत फोर्ज]] (जगातील दुसरी सर्वांत मोठी फोर्जिंग कंपनी), कमिन्स, आल्फा लावल, सॅंडविक एशिया, थायसन क्रूप (बकाव वुल्फ), केएसबी पंप, फिनोलेक्स, ग्रीव्ह्‌ज इंडिया, फोर्ब्स मार्शल, थरमॅक्स इत्यादी. विद्युत व गृहोपयोगी वस्तूनिर्माते व्हर्लपूल आणि एल.जी. यांचे उत्पादन करणारे कारखाने, फ्रिटो-लेज, [[कोका-कोला]] यांचे अन्न प्रक्रिया उद्योग पुण्यात आहेतच, शिवाय अनेक मध्यम व लहान उद्योगही पुण्यात आहेत. आंतरराष्ट्रीय हवाईमार्गाने पुणे जोडले गेले आहे. त्यामुळे जवळच्या जिल्ह्यांतील अनेक उद्योग निर्यात करू लागले आहेत. पुण्यात माहिती-तंत्रज्ञान उद्योग विस्तारत आहे. [[हिंजवडी]]तील राजीव गांधी आय.टी पार्क, मगरपट्टा सायबरसिटी, तळवडे एम.आय.डी.सी. सॉफ्टवेर पार्क, मॅरिसॉफ्ट आय.टी.पार्क (कल्याणीनगर), आय.सी.सी., इत्यादी आय.टी पार्क्समुळे इन्फर्मेशन टेक्नॉलॉजी उद्योगाची भरभराट चालू आहे. महत्त्वाच्या भारतीय सॉफ्टवेर कंपन्या- [[इन्फोसिस]], टाटा, फ्ल्युएंट, क्सांसा, [[टी.सी.एस.]], [[टेक महिंद्रा]], [[विप्रो]], [[पटनी]], [[सत्यम]], [[कॉग्निझंट]], आयफ्लेक्स,सायबेज, [[के.पी.आय.टी. कमिन्स]], दिशा, पर्सिस्टंट सिस्टम्स, जॉमेट्रिक सॉफ्टवेर, नीलसॉफ्ट व कॅनबे पुण्यात आहेत. महत्त्वाच्या बहुराष्ट्रीय सॉफ्टवेर कंपन्या- बी.एम.सी. सॉफ्टवेर, [[अॅमेझॉन.कॉम|अमेझॉन]], [[मायक्रोसॉफ्ट]], एनव्हिडिया ग्राफिक्स, एच.एस.बी.सी. ग्लोबल टेक्नोलॉजीज, आय.बी.एम., रेड हॅट, सिमेन्स, ई.डी.एस., यूजीएस, कॉग्निझंट, सिमॅंटेक, सनगार्ड, व्हर्संट, झेन्सार टेक्नॉलॉजीज, टी-सिस्टिम आणि एसएएस, आयपीड्रम वगैरे. पुणे हे कॉल सेंटर किंवा बी.पी.ओ. उद्योगात देखील अग्रेसर आहे. कन्व्हरजिस, डब्ल्यू.एन.एस., इन्फोसिस, विप्रो, इएक्सएल, एमफेसिस या मोठ्या आऊटसोर्सिंग कंपन्या पुण्यात आहेत. पुण्यातील काही मोठ्या कंपन्यांची मुख्यालये - * [[कमिन्स इंडिया लिमिटेड]] * नीलसॉफ्ट * पर्सिस्टंट सिस्टम्स * [[बँक ऑफ महाराष्ट्र]] * [[बजाज ऑटो|बजाज ऑटो लिमिटेड]] [[कमिन्स इंडिया लिमिटेड]], [[टेल्को/टाटा मोटर्स लिमिटेड]], [[बजाज ऑटो|बजाज ऑटो लिमिटेड]],[[फोर्स मोटर्स लिमिटेड]], [[भारत फोर्ज लिमिटेड]] यासारखे उत्पादनक्षेत्रातील अनेक मोठे उद्योग येथे आहेत. [[इ.स. १९९०|१९९०]]च्या दशकात [[केपीआयटी कमिन्स]], [[इन्फोसिस]],[[टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस]],[[विप्रो]],[[सिमॅंटेक]],[[आय.बी.एम.]],[[कॉग्निझंट]] सिंटेल सारख्या प्रसिद्ध सॉफ्टवेर कंपन्यांनी पुण्यात आपली केंद्रे उघडल्यापासून पुणे हे भारताच्या एक प्रमुख माहितीतंत्रज्ञान उद्योगकेंद्र म्हणून नावारूपास आले आहे. == बाजारपेठ == [[चित्र:Pune Laxmi Road Shopping Main.jpg|150px|इवलेसे|डावे|पुण्यातील पारंपरिक बाजारपेठ: लक्ष्मी रस्ता]] मार्केट यार्ड व [[महात्मा फुले मंडई|महात्मा फुले भाजी मंडई]] (जुने नाव रे मार्केट) या ठिकाणे कृषी उत्पादनांचा तर रविवार पेठ हा भाग ग्राहकोपयोगी उत्पादनांच्या घाऊक व्यापार चालतो. बुधवार पेठ ही विद्युत आणि संगणकीय उपकरणे, गरम कपडे, बॅगा, पुस्तके इत्यादी उत्पादनांच्या घाऊक आणि किरकोळ व्यापारासाठी प्रसिद्ध आहे. तुळशीबाग हा बुधवार पेठेतील भाग तसेच डेक्कनवरील हॉंगकॉंग-लेन महिलांवर्गात लोकप्रिय नित्योपयोगी उत्पादनांच्या किरकोळ खरेदीसाठी लोकप्रिय आहे. अप्पा बळवंत चौक येथे शालेय व इतर पुस्तकांची बाजारपेठ आहे. लक्ष्मी रस्ता हा कपडा, तयार कपडे आणि सुवर्णालंकारांच्या खरेदीकरिता प्रसिद्ध आहे. कॅंप विभागातील महात्मा गांधी रस्ता व ईस्ट स्ट्रीट येथे पाश्चात्य शैलीची उत्पादने मिळतात. त्याप्रमाणेच जंगली महाराज रस्ता, फर्ग्युसन कॉलेज रस्ता, कर्वे रस्ता या भागांतसुद्धा किरकोळ व्यापाराचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार झालेला आहे. पुण्यातल्या महात्मा फुले मंडईतून अनेक राजकीय कार्यकर्ते उदयास आल्याने या मंडईला लोक कौतुकाने मंडई विद्यापीठ म्हणतात. मंडईत महात्मा फुले मंडई प्रतिष्ठान या नावाच्या संस्थेचे कार्यालय आहे. प्रतिष्ठानच्या खटपटीमुळे मंडईचा ३०० मीटर त्रिज्येचा परिसर ‘वाय-फाय’ झाला आहे. ५०,००० गिगाबाईट्स एवढी या वाय-फाय सेवेची क्षमता असून त्या परिसरात एकाच वेळी कितीही लोक मोफत इंटरनेट वापरू शकतात. ===खाद्य पदार्थ विकणारे फेरीवाले=== पुण्यामध्ये असंख्य चहाच्या टपऱ्या आहेत. मनपसंत चवीचा चहा ह्या टपऱ्यांवर स्वस्त दरात मिळत असल्याने या टपऱ्यांचा धंदा जोरात चालतो. अशा चहाच्या दुकानांना अमृततुल्य (मुंबईत शंकर विलास) चहाची दुकाने म्हणतात. [[खाद्यपदार्थ]] विकणारे गाडीवालेही आहेत. पुण्यात गाडीवर मिळणारी भेळ आणि वडापाव अन्या कोणत्याही शहरांत मिळत नाही. एकेकाळी गाडीवर भजी मिळायची, आता मिळत नाहीत. उसाच्या रसाची गुऱ्हाळे विशिष्ट मोसमात असतात. ;२०१३ सालच्या डिसेंबर महिन्यात केलेल्या सर्वेक्षणाप्रमाणे पुणे शहरात रस्त्यावर खाद्यपदार्थ विकणाऱ्या व्यावसायिकांची आकडेवारी: {| class="wikitable " |- ! व्यवसायाचा प्रकार ! नोंदणीधारक ! परवानाधारक |- |चहा, कॉफी, वडापाव, ऑम्लेट, स्नॅक्स |३६२८ |३४५ |- |भेळ, पाणीपुरी, चाट |७६९ |२० |- |चिनी खाद्यपदार्थ |३१२ |१३ |- |उसाची गुऱ्हाळे |१९७ | |- |} == प्रशासन == === नागरी प्रशासन === [[चित्र:PMC Building.jpg|250px|इवलेसे|उजवे|महानगरपालिका इमारत]] पुणे शहराची व्यवस्था पुणे [[महानगरपालिका]] पाहते. महानगरपालिकेचे कार्यक्षेत्र नागरी प्रशासन व पायाभूत सेवा-सुविधा पुरवणे हे असते. प्रशासकीय प्रमुख या नात्याने बहुतांश कार्यकारी अधिकार महाराष्ट्र सरकारने नेमलेल्या आय.ए.एस. अधिकारी दर्जाच्या महापालिका आयुक्ताकडे असतात. महानगरपालिका मतदारांनी निवडून दिलेल्या नगरसेवकांनी बनते. नगरसेवकांचे नेतृत्व [[महापौर]] या पदावरील व्यक्तीकडे असते. महापौर हे केवळ नाममात्र पद असून या पदाकडे अधिकार कमी असतात. पुणे महापालिकेचे क्षेत्र हे ४८ प्रभागात विभागले गेले असून प्रत्येक विभागाचे कामकाज साहाय्यक आयुक्त पहात असतात. राज्यातील जवळजवळ सर्व राजकीय पक्ष आपले उमेदवार महापालिकेच्या नगरसभेवर निवडून येण्यासाठी उभे करतात. === जिल्हा प्रशासन === ''अधिक माहितीसाठी पहा '''[[पुणे जिल्हा]]''''' पुणे शहर महाराष्ट्राच्या पुणे जिल्ह्यात आहे. जिल्ह्याचा प्रमुख जिल्हाधिकारी हा असतो व त्याचे काम सातबारा, जमीनजुमल्याच्या नोंदी ठेवणे, राज्य सरकाराकरिता सारावसुली, करवसुली व निवडणुकीचे व्यवस्थापन करणे हे असते. === महानगर पोलीस यंत्रणा === पोलीस आयुक्त हा पुणे पोलिसांचा प्रमुख असतो. यो राज्याच्या गृह मंत्रालयाने नेमलेला एक आय. पी. एस्‌. अधिकारी असतो. पुणे पोलीस व्यवस्था ही महाराष्ट्र राज्याच्या गृहमंत्रालयाच्या अखत्यारीत येते. == वाहतूक व्यवस्था == [[चित्र:Pune India.jpg|200px|डावे|इवलेसे|पुण्यातील रस्त्यावरील एक दृष्य]] [[चित्र:Pune Mumbai Bangalore Bypass highway.jpg|175px|इवलेसे|उजवे|पुणे शहराबाहेरून जाणाऱ्या मुंबई-बंगलोर महामार्गाचे चित्र]] पुणे शहर [[भारत|भारताच्या]] इतर महत्त्वाच्या शहरांशी रस्ता, रेल्वे व हवाईमार्गाने चांगल्या प्रकारे जोडले गेले आहे. पुणे विमानतळावरून एक मिलिटरी विमानतळ आहे. पूर्वी फक्त देशांतर्गत वाहतूक चालत असे पण आता [[सिंगापूर]] व [[दुबई]]ला जाणाऱ्या उड्डाणांमुळे, विमानतळ आंतरराष्ट्रीय झाला आहे. [[चित्र:Pune University square traffic.jpg|250px|डावे|इवलेसे|पुणे विद्यापीठ चौकातील वाहतूक]] [[चित्र:Sinhagad Road Pune at Night.jpg|225px|इवलेसे|उजवे| रात्री दिसणारा सिंहगड रस्ता]] नवा ग्रीनफिल्ड पुणे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ प्रकल्प [[महाराष्ट्र]] सरकार सुरू करणार असून तो [[चाकण]] व [[राजगुरुनगर]] या गावांमधील चांदूस व शिरोळी यांच्या जवळ (पुण्यापासून ४० कि.मी. अंतरावर) होण्याची शक्यता आहे. या प्रकल्पाची जबाबदारी [[महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळ|महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळाकडे]] सोपवली गेली आहे. [[चित्र:punelocal.jpg|इवलेसे|150px|[[पुणे उपनगरी रेल्वे]]]] शहरात पुणे व [[शिवाजीनगर]] ही दोन महत्त्वाची रेल्वे स्थानके आहेत. [[पुणे रेल्वे स्थानक|पुणे स्थानकावर]] सर्व रेल्वेगाड्या थांबतात. पुणे व [[लोणावळा]]दरम्यान [[पुणे उपनगरी रेल्वे|उपनगरी रेल्वे वाहतूक]] चालते. त्यामुळे [[पिंपरी]], [[खडकी]] व [[चिंचवड]] ही उपनगरे शहराशी जोडली गेली आहेत. पुण्याच्या उपनगरी गाड्या [[लोणावळा|लोणावळ्यापर्यंत]] जातात तर मुंबईच्या [[कर्जत]] पर्यंत येतात. मध्ये फक्त घाटमार्ग आहे. रेल्वे प्रशासन लोणावळा व कर्जत/खोपोली ह्या गावांदरम्यानही स्थानिक उपनगरी गाड्या चालू करण्य़ाचा विचार करीत आहे. असे होऊ शकले तर, पुणे-मुंबईच्या दरम्यान असलेल्या कुठल्याही स्थानकावरून दुसऱ्या कुठल्याही स्थानकाला गाडी न बदलता जाता येईल. कर्जत-[[पनवेल]] लोहमार्ग तयार झाला असून त्यामुळे पुणे-मुंबई शहरातील अंतर २९ कि.मी.ने कमी झाले आहे. मात्र या मार्गावरून अजून फार गाड्या धावत नाहीत. पुणे व मुंबई दरम्यानची रस्तावाहतूक [[मुंबई–पुणे द्रुतगतीमार्ग|मुंबई–पुणे द्रुतगती महामार्गामुळे]] वेगवान झाली आहे. यामुळे दोन्ही शहरांदरम्यान केवळ तीन तासांचे अंतर राहिले आहे. शासकीय व खाजगी बससेवा पुण्याला [[मुंबई]], [[हैदराबाद]] व [[बंगळूर]] या शहरांशी जोडतात. [[महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळ|महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाचे]] (एस.टी) बससेवा पुण्याला महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागाशी जोडते. पुणे शहर हे महत्त्वाचे आय.टी. (इन्फर्मेशन टेक्नॉलॉजी) केंद्र आहे. पुण्यात चाकरमानी वाढत आहेत त्याचबरोबर गाड्या(कार)/दुचाक्यांची संख्या वाढत आहे. २००५ मध्ये पुण्याच्या १४६ चौ.कि.मी क्षेत्रफळात २०,००,०० कार (मोटारगाड्या) व १०,००,००० दुचाक्या होत्या असे एका अभ्यासात नमूद केले आहे. तीन माणसे बसू शकतील अशा [[रिक्षा]] हे शहरांतर्गत वाहतुकीचे मुख्य साधन आहे. डिसेंबर २०१४ मध्ये पुण्यात सुमारे ५० हजार ऑटोरिक्षा होत्या. त्यांपैकी पेट्रोलवर चालणाऱ्या ११,३१२, डिझेलवरच्या १,९८४, सीएनजी (कॉंप्रेस्ड नॅचरल गॅस)वरच्या २७,०९४ तर एलपीजी (लिक्विड पेट्रोलियम गॅस)वर चालणाऱ्या ३,९५१ रिक्षा होत्या. हे आकडे पिंपरी-चिंचवडसाठी अनुक्रमे, १,५६८, ८०६, २,८२१ आणि ३६ होते. पुण्यातील उपनगरे कल्याणीनगर, विमाननगर, मगरपट्टा, पिंपरी, चिंववड, बाणेर, वाकड, औंध, हिंजवडी, बिबवेवाडी, वानवडी, निगडी-प्राधिकरण झपाट्याने वाढत आहेत पण अरुंद रस्ते वाढत्या वाहनांना कमी पडत आहेत. रस्ता रुंदीकरण, उड्डाणपूल वगैरे प्रकल्प अनेक वर्षे प्रलंबित आहेत. काही पूल बांधून तयार झाले आहेत. तरीही, महापालिका प्रशासनाच्या दिरंगाईमुळे योजना अंमलात यायला खूप वेळ लागतो. सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था पुण्याच्या वाढत्या लोकसंख्येसाठी अपुरी ठरत आहे. [[पी.एम.टी.]] (पुणे म्युनिसिपल ट्रान्सपोर्ट) व [[पी.सी.एम.टी.]] (पिंपरी-चिंचवड म्युनिसिपल ट्रान्स्पोर्ट) या अनुक्रमे पुणे व पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या वाहतूक व्यवस्थांचे एकत्रीकरण होऊन आता [[पी.एम.पी.एम.एल.]] (पुणे महानगर परिवहन महामंडळ लिमिटेड) ही संस्था पुण्याची सार्वजनिक बस वाहतूक सांभाळते. वाहतूक-कोंडीमुळे मोटारगाडीचालक व दुचाकीचालक त्रस्त असतात, तर पार्किंगची अपुरी व्यवस्था त्यांना आणखी जेरीस आणते. ===पुणे रेल्वे स्थानक=== पुणे रेल्वे स्थानकच्या ऐतिहासिक इमारतीचे उद्‌घाटन मुंबईचे तत्कालीन गव्हर्नर सर लेस्ली विल्सन यांच्या उपस्थितीत २७ जुलै १९२५ रोजी करण्यात आले. इमारतीचा आराखडा १९१५ मध्ये तयार करण्यात आला होता. मात्र, प्रत्यक्ष कामास प्रारंभ १९२२ मध्ये झाला आणि तीन वर्षात काम पूर्ण झाले. इमारतीच्या उद्‌घाटनाच्या दिवशी मुंबईहून एक विशेष रेल्वेगाडी पुण्यात आणण्यात आली होती. पुणे स्थानकाच्या इमारतीचा मूळ आराखडा ब्रिटिशकालीन आहे. पुणे स्टेशन आणि [[लाहोर जंक्शन रेल्वे स्थानक|लाहोर जंक्शनचे]] डिझाइन एकसारखे आहे. पुण्याच्या स्टेशनची इमारत बांधण्यासाठी त्या वेळी पाच लाख ७९ हजार ६६५ रुपये खर्च आला होता. [[इ.स. १९२९]] मध्ये पुणे स्थानकात पहिली विजेवरची गाडी धावली. १९३० मध्ये जागतिक कीर्तीची [[डेक्कन क्वीन]] ही गाडी सुरू झाली. आशियातील पहिली दोन मजली आगगाडी- [[सिंहगड एक्सप्रेस]] (जुने नाव जनता एक्सप्रेस)- ही पुण्यातूनच निघाली होती. पुणे रेल्वे स्थानकाला २००२ साली रेल्वे बोर्डाने मॉडेल रेल्वे स्थानक म्हणून गौरविले होते. सुपर फास्ट, [[गरीब रथ एक्सप्रेस|गरीब रथ]], एक्स्प्रेस, मेल, पॅसेंजर, लोकल यांसारख्या २३० गाड्या दररोज पुणे स्थानकावरून धावत असून दरोरज चार ते पाच लाख प्रवासी प्रवास करतात. २०१५ च्या सुमारास स्थानकात सात साधारण आणि दोन व्हीआयपी असे एकूण नऊ फलाट होते. == लोकजीवन == पुणे शहराच्या लोकसंख्येत गेल्या २० वर्षापासून मोठ्या प्रमाणात वाढ होत आहे. १९९१ च्या जनगणनेनुसार पुणे शहराची लोकसंख्या ११ लाख होती. २००१ साली ती २५ लाख झाली. २०११ साली ती ५० लाखाच्या वर जाण्याची शक्यता आहे, ज्यात [[पिंपरी चिंचवड]] ह्या जुळ्या शहराची लोकसंख्याही समाविष्ट आहे. पुणे हे भारताच्या सातवे मोठे शहर आहे परंतु पुण्याच्या शहरी अर्थव्यवस्थेचा क्रमांक सहावा आहे. पुण्याचा दरडोई उत्पन्नाबाबत (per capita income) पहिला क्रमांक लागतो. पुण्यात राहणाऱ्यांना ''पुणेकर'' असे संबोधतात. शहराची मुख्य भाषा [[मराठी]] असून इंग्रजी व हिंदी भाषादेखील बोलल्या जातात. पुणे शहरात सॉफ्टवेर व वाहननिर्मिती व्यवसायात झपाट्याने गुंतवणूक होत आहे. त्यामुळे नोकरीच्या शोधात परप्रांतीय शहरात दाखल होत आहेत व लोकसंख्येत भर पडत आहे. पुणे शहराच्या विकासाबरोबर पुणे शहरामध्ये गुन्हेगारीचे प्रमाणही वाढले आहे. शांत समजले जाणारे पुणे शहर १४/०२/२०१० रोजी झालेल्या बॉम्बस्फोटामुळे हादरले. काही अपवाद वगळता पुणे हे भारताच्या एक कायदा आणि सुव्यवस्था असलेले प्रगतीशील शहर समजले जाते. === पुण्याची भगिनी शहरे === ही शहरे पुण्याची भगिनी शहरे आहेत - * [[ट्रोम्सो]], [[नॉर्वे]] * [[ब्रेमेन]], [[जर्मनी]] * [[सान होजे]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] * [[फेअरबँक्स]], [[अलास्का]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] == संस्कृती == पुणे ही महाराष्ट्राची सांस्कृतिक राजधानी समजली जाते. === गणेशोत्सव === {{मुख्य|पुण्यातील गणेशोत्सव}} [[चित्र:Dagdushet Halwai Ganpati 2005.jpg|150px|इवलेसे|श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपती]] [[File:Ganesh Festival in Pune.jpg|thumb|पुण्यातील सार्वजनिक गणेश उत्सव]] इ.स.१८९४ मध्ये [[लोकमान्य टिळक|लोकमान्य टिळकांनी]] पुण्यात [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]] सुरू केला. भाद्रपद (ऑगस्ट किंवा सप्टेंबर) महिन्यात येणाऱ्या या सणाच्या दहा दिवसांत अवघे पुणे शहर चैतन्यमय असते. देशपरदेशांतून लोक हा उत्सव पाहण्यासाठी पुण्यात येतात. जागोजागी लहान-मोठी गणेश मंडळे मंडप उभारून देखावे सजवतात. या पुण्याचा प्रसिद्ध गणेशोत्सवादरम्यान महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळ ''पुणे फेस्टिव्हल'' नामक सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजते. या कार्यक्रमात संगीत, नृत्य, मैफिली, नाटक आणि क्रीडा हे प्रकार समाविष्ट असतात. दहा दिवस चालणारा हा सण गणेशविसर्जनाने समाप्त होतो. अनंत चतुर्दशीला सकाळी सुरू होणारी विसर्जन मिरवणूक पुढच्या दिवसाच्या पहाटेपर्यंत चालते. मिरवणुकीसाठी पहिल्या पाच गणपती मंडळांचे अग्रक्रम ठरलेले आहेत. [[चित्र:Kasba Ganpati.JPG|इवलेसे|डावे|150px|कसबा गणपती-पुण्याचे ग्रामदैवत]] #१.[[कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ|कसबा गणपती]] (हे पुण्याचे ग्रामदैवत आहे) #[[तांबडी जोगेश्वरी गणपती]] #[[गुरुजी तालीम गणपती]] #[[तुळशीबाग गणपती]] #[[केसरीवाडा गणपती]] (हे मंडळ टिळक पंचांगाप्रमाणे गणेशोत्सव साजरा करते.) पुण्यातील गणेशोत्सव मंडळे प्राणप्रतिष्ठा केलेली मूर्ती विसर्जित करून उत्सवमूर्ती परत नेतात. विसर्जन मिरवणुकीत ढोल, लेझीम अशी अनेक पथके असतात. अनेक शाळाही आपली पथके पाठवतात. ==पुण्यातली देवळे== पुण्यात अनेक देवांची मंदिरे आहेत. ते देव आणि ती देवळे त्या खास नावानेच ओळखली जातात. त्यांतली काही अशी :- * अकरा मारुती * अवचित मारुती * [[अष्टभुजा देवी (पुणे)|अष्टभुजा देवी]] * इस्काॅन कृष्ण मंदिर * उंटाडे मारुती * उंबऱ्या गणपती * उपाशी विठोबा * [[ओंकारेश्वर, पुणे|ओंकारेश्वराचे देऊळ]] * औंधचे विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर * [[कसबा गणपती]] * [[कागदीपुऱ्यातला गणपती]] * काळा दत्त * खरकट्या मारुती (तुळशीबाग) * खुन्या मुरलीधर * गंज्या मारुती * गवत्या मारुती * गावकोस मारुती * [[गुंडाचा गणपती]] * [[गुपचूप गणपती]] .([[वरद गणपती]]) * [[चिमण्या गणपती]] * जिलब्या मारुती * डुल्या मारुती * [[तळ्यातला गणपती]] * [[तांबडी जोगेश्वरी]] * [[त्रिशुंड गणपती मंदिर]] (सोमवार पेठ). हे पुण्यातले सर्वात देखणे देऊळ आहे.. * [[श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपती|दगडूशेठ हलवाई गणपती मंदिर]] . * [[दशभुज चिंतामणी]] * [[दशभुजा गणपती]] * दक्षिणमुखी मारुती * दाढीवाला दत्त * [[दशभुज चिंतामणी|नर्मदेश्वर गणपती मंदिर]] * नवश्या मारुती (सिंहगड रस्ता चौक) * नवा विष्णू मंदिर * [[नागेश्वर मंदिर]] * निवडुंग्या विठोबा * पंचमुखी मारुती * पत्र्या मारुती * [[पर्वती|पर्वती देवस्थान मंदिर]] * पाताळेश्वर * पानमोड्या म्हसोबा * गणेशखिंडीतील [[पार्वतीनंदन गणपती|पार्वतीनंदन गणपती मंदिर]] * पावट्या मारुती * पालखी विठोबा मंदिर * पावन मारुती * पासोड्या विठोबा * पिवळी जोगेश्वरी * [[पेशवे गणेश मंदिर]] : शनिवारवाड्याच्या गणेश दरवाज्याजवळचे देऊळ * पोटशुळ्या मारुती आणि शनीचे देऊळ * प्रेमळ विठोबा * बटाट्या मारुती * बंदिवान मारुती * बायक्या विष्णू * बोंबल्या गणपती * भांग्या मारुती * भिकारदास मारुती * मद्राशी गणपती * [[माती गणपती]] * मृत्युंजयेश्वराचे देऊळ, कोथरूड * मोदी गणपती * लकेऱ्या मारुती.(रास्ता पेठ) * [[वरद गणपती|वरद गणपती मंदिर]] * वाकेश्वर मंदिर, पाषाणगांव * वीराचा मारुती * शकुनी मारुती * शेषशायी विष्णूचे मंदिर (कन्याशाळेजवळ) * सदरेतला गणपती * सपिंड्या मारुती * साखळीपीर मारुती * [[तळ्यातला गणपती]] * सोट्या म्हसोबा * सोन्या मारुती * स्थापन गणपती (तुळशीबाग) * [[हत्ती गणपती]] * [[वाघेश्वर मंदिर]], (वाघोली) * स्वामी नारायण मंदिर (कात्रज) === नवरात्र === फार पूर्वीपासून, पुणे शहरात असलेल्या तांबडी जोगेश्वरी, पिवळी जोगेश्वरी आणि चतुःशृंगी या तीनच देवींच्या देवळात नवरात्राची खास पूजा होत आली आहे. या देवींना नवरात्राच्या प्रत्येक दिवशी वेगळ्या रंगाची साडी नेसून वेगळ्या वाहनावर बसविले जाते. देवीची सजावट पाहण्यासाठी पुणेकर या देवळांना भेट देत आले आहेत. या नऊ दिवसांत [[चतुःशृंगी]]ची यात्राही असते. दसऱ्याच्या दिवशी त्या यात्रेची समाप्ती होते. पुण्यातल्या आणखीही काही देवळांमध्ये अशाच प्रकारे नऊ दिवस वेगवेगळी आरास करून देवीला नटवण्याची प्रथा काही वर्षांपासून सुरू आहे. कसबा पेठेतील त्वष्टा कासार समाजाची कासारदेवी त्यांपैकी एक आहे. नवरात्र जिथे साजरा होतो अशी आणखी काही देवळे :-सप्तशृंगी महालक्ष्मी मंदिर, शिवदर्शन-सहकारनगरमधील महालक्ष्मी मंदिर, भवानी पेठेतील भवानी माता मंदिर, मुक्तांगण शाळेजवळील लक्ष्मीमाता मंदिर, वगैरे. या दिवसात मुलींचे भोंडले होण्याचे प्रमाण खूप कमी झाले आहे. त्याची जागा आता [[गरबा|गरब्याने]] घेतली आहे. एके काळी पुण्यातील काही विशिष्ट देवळांमध्येच साजरे होणारे नवरात्र आता (२०१३ साली) २६८ देवळांत होऊ लागले आहे. असा नवरात्राचा उत्सव साजरा करणारी एकूण १२९२ मंडळे पुण्यात आहेत. त्यांपैकी १०२४ ठिकाणी सार्वजनिक उत्सव होतो. ३३१ मंडळे दुर्गापूजेच्या दिवशी मिरवणूक काढतात, तर २७२ मंडळे दसऱ्याच्या दिवशी आणि ३६४ मंडळे कोजागिरी पौर्णिमेला मिरवणूक काढतात. पुणे शहरात २०१३सालच्या विजयादशमीला २९ ठिकाणी रावणदहनाचा कार्यक्रम ठेवला होता. ==संगीत विद्यालये== * अरुण म्युझिक क्लास * गांधर्व महाविद्यालय * गोपाल गायन समाज * भारत गायन समाज * मनोहर संगीत विद्यालय ===वाद्य कारागीर=== * यशवंतराव नाईक (यांना गानसंवर्धन संस्थेतर्फे वाद्य कारागीर पुरस्कार मिळाला आहे.) * [[पुरुषोत्तम जोग]] (यांना गानसंवर्धन संस्थेतर्फे वाद्य कारागीर पुरस्कार मिळाला आहे.) * [[साबण्णा बुरूड]] (यांना गानसंवर्धन संस्थेतर्फे वाद्य कारागीर पुरस्कार मिळाला आहे.) === सवाई गंधर्व संगीत महोत्सव === {{मुख्य|सवाई गंधर्व संगीत महोत्सव}} पंडित भीमसेन जोशी ह्यांनी पुण्यात सवाई गंधर्व संगीत महोत्सव सुरू केला. दरवर्षी हिवाळ्यामध्ये हा अभिजात संगीताचा सोहळा पुण्यात होतो. चार दिवस चालणाऱ्या या उत्सवात सुप्रसिद्ध कलावंत [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी]] व [[कर्नाटक संगीत|कर्नाटकी]] गायन, वादन व नृत्याचे संगीत प्रकार सादर करतात. संगीतप्रेमींना हा उत्सव म्हणजे एक पर्वणीच असते. हा महोत्सव आर्य संगीत प्रसारक मंडळ भरवते. === वसंतोत्सव === {{मुख्य|वसंतोत्सव}} दरवर्षी हिवाळ्यामध्ये वसंतराव देशपांडे प्रतिष्ठान तर्फे "वसंतोत्सव" हा संगीत महोत्सव साजरा केला जातो. तीन दिवस चालणाऱ्या या उत्सवात अनेक कलावंत आपली कला सादर करतात. अभिजात संगीताबरोबरच नवीन प्रकारचे संगीतही येथे सादर केले जाते. === रंगभूमी === पुणे हे मराठी बुद्धिजीवींचे शहर आहे. मराठी रंगभूमी ही मराठी संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. मराठी नाटके मग ती प्रायोगिक असो वा व्यावसायिक, पुण्यातील मराठी रसिक आवडीने पाहतात. [[टिळक स्मारक मंदिर]], [[बालगंधर्व रंगमंदिर, पुणे|बालगंधर्व रंगमंदिर]], [[भरत नाट्य मंदिर]], [[यशवंतराव चव्हाण नाट्यगृह]], [[सुदर्शन रंगमंच]], गणेश कला क्रीडा मंच, नेहरू मेमोरियल हॉल, डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर सांस्कृतिक भवन, विजय तेंडुलकर नाट्यगृह व रामकृष्ण मोरे - [[पिंपरी चिंचवड नाट्यगृह]] ही पुण्यातील व आसपासची महत्त्वाची नाट्यगृहे आहेत. [[महाराष्ट्र कल्चरल सेंटर]]चे सुदर्शन रंगमंच हौशी कलावंतांना चांगले व्यासपीठ पुरवते. या यतिरिक्त बऱ्याच महाविद्यालयांची वर्तुळाकार प्रेक्षागृहे (amphitheatres) आहेत. ===नाट्योत्सव आणि ते भरवणाऱ्या संस्था=== पुण्यात होणारे नाट्योत्सव :- * रंगमहोत्सव (महाराष्ट्र कल्चररल सेंटर) * नाट्यसत्ताक रजनी (वाईड विंग्ज मीडिया) === चित्रपट === {{मुख्य|पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव}} पुण्यात २३ मल्टिप्लेक्स आहेत. त्यांत एकूण ११६ पडदे आहेत. या पडद्यांवर [[मराठी]], [[हिंदी भाषा]] व इंग्रजी चित्रपट दाखविले जातात. अजून १० मल्टिप्लेक्स (५४ पडदे) सुरू होणार आहेत (५-१०-२०१७ची स्थिती). पुणे स्थानकाजवळील [[आयनॉक्स]], नगर रस्त्यावरील [[पी.व्ही.आर]] व [[सिनेमॅक्स]] ,विद्यापीठ रस्त्यावरील [[ई-स्क्वेअर]], सातारा रस्ता, कोथरूड, डेक्कन, सिंहगड रोड येथील [[सिटीप्राइड]], कल्याणीनगर येथील [[गोल्ड लॅब्स]] आणि आकुर्डी येथील [[फेम गणेश व्हिजन]] ही पुण्यातील मल्टिप्लेक्स आहेत. मराठी चित्रपट प्रामुख्याने प्रभात आणि सिटीप्राइड या चित्रपटगृहांत पहायला मिळतात. (प्रभात टॉकीज डिसेंबर २०१४मध्ये बंद होऊन २०१७मध्ये परत चालू झाले.). पुण्यात बंद झालेली एकपडदा चित्रपटगृहे :- अनंत, अल्पना (शिरीन), आर्यन, एक्सेलसिअर, न्यू एम्पायर, जय हिंद, डीलक्स, नटराज (हिंदविजय), निशांत, भानुविलास, भारत, मिनर्व्हा, लिबर्टी, विजयानंद, वेस्टएंड, श्रीनाथ (ग्लोब), सोनमर्ग, पुण्यात चालू असलेली एकपडदा चित्रपटगृहे :- अपोलो, अप्सरा, अरुण, अलका, अलंकार, अशोक, गुंजन, जयश्री, नीलायम, फन स्क्वेअर (दोन पडदा), रतन (पॅरेमाऊंट), राहुल (दोन पडदा), लक्ष्मी किबे (प्रभात), लक्ष्मीनारायण, वसंत, विजय, वैभव (दोन पडदा), व्हिक्टरी, श्रीकृष्ण. ==व्याख्यानमाला== पुण्यात वक्तृत्वोत्तेजक सभा नावाची एक खूप जुनी संस्था आहे. तिच्यातर्फे पुण्यात अनेक वर्षे वसंत व्याख्यानमाला चालू आहे. त्यात भर पडत पडत आज २०१८ साली पुण्याच्या पिंपरी-चिंचवड भागात सुमारे ३२ व्याख्यानमाला चालतात. यांच्याद्वारे वर्षातील १००हून अधिक दिवस विविध व्याख्याने होत असतात. या चळवळीत पिंपरी-चिंचवड शहर व्याख्यानमाला समन्वय समितीचे मोठे योगदान आहे. काही व्याख्यानमाला आणि वक्तृत्वस्पर्धा:- * आचार्य अत्रे स्मृती व्याख्यानमाला (विनोद विद्यापीठ, लकाकि रोड, शिवाजीनगर) * अविनाश धर्मामधिकारी व्याख्यानमाला * आर. डब्ल्यू. नेने प्रबोधनमाला * आरोग्य व्याख्यानमाला * इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअर्स आयोजित व्याख्याने * महर्षी कर्वे व्याख्यानमाला * कृष्णराव भेगडे व्याख्यानमाला (तळेगांव दाभाडे) * जनवित्त अभियान * जय भवानी तरुण मंडळाची व्याख्यानमाला (मोहननगर-चिंचवड) * जयहिंद लोकजागर व्याख्यानमाला (संभाजी चौक, निगडी) * जानकीबाई आणि कृष्णाजी नूलकर व्याख्यानमाला * जिजाऊ व्याख्यानमाला (गांधीपेठ तालीम; भोजापूर, वगैरे वगैरे) * संत तुकाराम व्याख्यानमाला (तळेगाव) * पसंत व्याख्यानमाला (ही व्याख्यानमाला [[प्र.बा. जोग]] यांनी चालवली होती, आता बंद झाली) * पिंपरी चिंचवड महापालिका व्याख्यानमाला * फुले-शाहू-आंबेडकर लोकमान्य व्याख्यानमाला * भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिर (वर्षभर व्याख्याने चालू असतात) * मधुश्री कलाविष्कार संस्थेची मधुश्री व्याख्यानमाला (निगडी प्राधिकरण) * मसाप गप्पा * माधव मदाने स्मृती व्याख्याने * रामभाऊ गोडबोले स्मृती व्याख्यानमाला * रोटरी क्लब निगडीच्या व्याख्यानमाला (शिशिर व्याख्यानमाला, वगैरे) * एस.जी.रानडे ट्रस्टतर्फे घेतली जाणारी राज्यस्तरीय [[स्व.लक्ष्मीबाई रानडे वक्तृत्व स्पर्धा]].ही पुण्यातील सर्वात दर्जेदार स्पर्धा म्हणून ओळखली जाते. (सुरुवात-इ.स.१९३४) * लोकसत्ता प्रणीत वक्ता दशसहस्रेषु वक्तृत्व स्पर्धा (मुंबई, पुणे व अन्य शहरे) * वसंत व्याख्यानमाला (निगडी) * वसंत व्याख्यानमाला (पुणे) * [[विजय तेंडुलकर]] स्मृती व्याख्यानमाला * स्वामी विवेकानंद व्याख्यानमाला (तळेगाव) * शारदीय ज्ञानसत्र * छत्रपती शिवाजी व्याख्यानमाला (निगडी) * शिशिर व्याख्यानमाला (चिंचवड) * साखळीपीर तालीम राष्ट्रीय मारुती मंदिर वसंत व्याख्यानमाला * सिद्धिविनायक वार्षिक व्याख्यानमाला (संभाजीनगर-चिंचवड) * स्वातंत्र्यवीर सावरकर आंतरमहाविद्यालयीन वक्तृत्‍व स्पर्धा * स्वातंत्र्यवीर सावरकर व्याख्यानमाला (निगडी) * स्वातंत्र्यवीर सावरकर प्रतिष्ठानची व्याख्यानमाला (संभाजीनगर-चिंचवड) * मराठी ग्रंथोत्तेजक संस्थेची सिंहावलोकन व्याख्यानमाला * प्रा. सुखात्मे व्याख्यानमाला * क्षितिजाच्या पलीकडे व्याख्यानमाला (दीनानाथ मंगेशकर रुग्णालय आणि संशोधन केंद्र) ==पुणे शहरातली सभागृहे== * अण्णा भाऊ साठे सभागृह * अत्रे सभागृह * एस.एम. जोशी सभागृह (गांजवे चौक) * मौलाना अबुल कलाम आझाद स्मारक, कोरेगाव पार्क * डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर सांस्कृतिक भवन, मंगळवार पेठ * सिंबॉयोसिस संस्थेचे डाॅ.बाबासाहेब आंबेडकर स्मारक खुले सभागृह * एस.एन.डी.टी. कॉलेजचे सभागृह * आबासाहेब गरवारे कॉलेज सभागृह * ग.ल. आपटे सभागृह * एस.एम. जोशी सभागृह * गणेश कला क्रीडा मंच * गणेश सभागृह * मधुसंचय गणेश मंदिर सभागृह * गोखले सभागृह * चव्हाण केंद्रातील मुख्य सभागृह, रंगस्वर सभागृह व सांस्कृतिक सभागृह * ज्योत्त्स्ना भोळे सभागृह (टिळक रोड) * टिळक स्मारक मंदिर सभागृह * तारापोर सभागृह * दरोडे सभागृह * नामदेव सभागृह * नीतू मांडके आयएमए सभागृह * नेहरू मेमोरियल हॉल * जवाहरलाल नेहरू सांस्कृतिक भवन (घोले रोड) * पत्रकार भवन सभागृह (गांजवे चौक) * पारिजात सोसायटीचे सभागृह (बिबवेवाडी) * फादर बार्को सभागृह * बालगंधर्व सभागृह * बालशिक्षण मंदिर सभागृह (कोथरूड) * बाळासाहेब ठाकरे कलादालन, सारसबाग * ॐकार बेडेकर गणपती सभागृह * भीमसेन जोशी कलादालन, सहकारनगर (?) * मधुसंचय गणेश मंदिर सभागृह * महात्मा फुले सभागृह, वानवडी * महापालिका सभागृह * माधवराव पटवर्धन सभागृह (मराठी साहित्य परिषद) * मुनोत सभागृह * देवी रमाबाई सभागृह (स.प. महाविद्यालय) * लोकमान्य सभागृह * वराहमिहीर सभागृह * विजय तेंडुलकर नाट्यगृह (अरण्येश्वर) * विणकर सभागृह (पद्मावती) * विष्णूप्रसाद सभागृह * शकुंतला शेट्टी सभागृह, (कर्नाटक हायस्कूल) * सह्याद्री सदन सभागृह * सावित्रीबाई फुले सभागृह, भवानी पेठ * सिद्धार्थ हॉल * सोनल हॉल * स्नेहसदन सभागृह * स्वप्नपूर्ती सभागृह * क्षिप्रा सभागृह * ज्ञानेश्वर नरहरे सभागृह == धर्म-अध्यात्म == चतुःशृंगी हे देऊळ शहराच्या वायव्य डोंगर-उतारांवर आहे. या मंदिराची उंची ९० फूट व रुंदी १२५ फूट आहे. याची व्यवस्था चतुःशृंगी देवस्थान पाहते. दर वर्षी आश्विन महिन्यातल्या नवरात्रीच्या दिवसांत मंदिरात जत्रेनिमित्त विशेष गर्दी असते. शहरातील टेकडीवर पर्वती हे देवस्थान आहे. पुण्याजवळील [[आळंदी]] व [[देहू]] येथे विठ्ठलाची मंदिरे आहेत. आळंदीत [[संत ज्ञानेश्वर]] यांची समाधी तर देहू येथे [[संत तुकाराम|संत तुकारामांचे]] वास्तव्य होते. दरवर्षी वारकरी संप्रदायाचे लोक या संताच्या पालख्या घेऊन पंढरपुरास पायी जातात. [[आषाढी एकादशी|आषाढी एकादशीच्या]] मुहूर्तावर [[पंढरपूर|पंढरपुरात]] वारी पोहोचते. पुण्यात भारतीय ज्यू लोकांची (बेने इस्रायल) मोठी वस्ती आहे. पुण्यात ओहेल डेव्हिड हे इस्रायल देशाबाहेरचे [[आशिया|आशियातील]] सर्वांत मोठे, लाल चर्च म्हणून ओळखजे जाणारे सिनेगॉग (ज्यूंचे प्रार्थनास्थळ) आहे. पुणे हे [[मेहेरबाबा]] यांचे जन्मस्थान तर [[रजनीश]] यांचे वसतीस्थान होते. कै. रजनीश यांच्या आश्रमात देशी-परदेशी पर्यटक भेट देतात. आश्रमात ओशो व झेन या बागा व एक मोठे ध्यानगृह आहे. '''कबरी, मशिदी, दर्गे ''' * [[धाकटा शेखसल्ला]] (हजरत ख्वाजा शेख सलाउद्दीन चिश्ती) दर्गा * मोठा शेखसल्ला दर्गा * गारपीर (शमशाद हुसेन खान) * साचापीर (अब्दुल रझाक) * सुभानशा दर्गा, बोहरी आळी * अल्लाउद्दीनसाहेब पीर (सर्किट हाउसच्या समोर) * कुतुबुद्दीन पीर (दारूवाला पुलाजवळ) * पेन्शनवाला मशीद (क्वार्टर गेटजवळ]] * मस्तानीची कबर (शनिवारवाड्याशेजारी) === खवय्येगिरी === [[चित्र:AY Sujata pune.JPG|thumb|250px|सुजाता मस्तानी]] काका हलवाई यांचे गोड पदार्थ, चितळे बंधूंची [[बाकरवडी]], बुधाणींचे बटाटा वेफर्स, लक्ष्मीनारायण चिवडा हे सर्व पदार्थ म्हणजे पुण्याची खासियत. [[जंगली महाराज रस्ता]], कॅंप मधील महात्मा गांधी रस्ता व ईस्ट स्ट्रीट, फर्ग्युसन रस्ता ही पुण्यातील खवय्यांची आवडती ठिकाणे आहेत. पुन्यातील बेडेकर मिसळ प्रसिद्ध आहे. अमृततुल्य नावाची चहाची दुकाने शहराच्या संस्कृतीचा भाग आहे. इतर महाराष्ट्रीय शहरांप्रमाणे [[मिसळ]], [[वडा-पाव]] हे खाद्यपदार्थ पुण्यात जागोजागी मिळतात. पुण्यातील डायनिंग हॉल्स हे अजून एक वैशिष्ट्य. स्वस्त असणारे हे हॉल आरामदायक तर असतातच पण 'अमर्यादित खा!' हा भाग विशेष उल्लेखनीय. रस्त्यांवरील गाड्यांवर मिळणारे कच्छी दाबेली, [[भेळ]], [[पाणीपुरी]] इत्यादी गोष्टी इतर शहरांप्रमाणेच पुण्यातही प्रसिद्ध आहेत. जुन्या शहरातील कोल्हापुरी जेवण पुणेकरांना आवडते. शुद्ध देशी गीर गायीच्या दुधापासून बनवलेले कणीदार साजुक तुप घालुन उकडीचे मोदक आणि पुरणपोळी म्हणजे पुणेकरांचा वीक पॉईंट. पुण्याचे अजून एक वैशिष्ट्य म्हणजे इथली बहुतांशी उपाहारगृहे शाकाहारी आहेत. जंगली महाराज ह्या सुप्रसिद्ध रस्त्यावर अशी जवळ जवळ २५ हॉटेले आहेत. (महाराष्ट्रात उपाहारगृहाला हॉटेल म्हणतात.) === मद्यप्रेम === ३१ मार्च २०१२ अखेरच्या वर्षभरात ५१२ कोटी रूपयांची दारू पुण्यात रिचविली गेली.<ref>[http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/12486270.cms तळीरामांनी रिचविली ५१२ कोटींची दारू]{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == प्रसारमाध्यमे == [[सकाळ]], [[लोकसत्ता]], [[लोकमत]], [[पुढारी]] ,[[महाराष्ट्र टाइम्स]], [[केसरी]], [[प्रभात (दैनिक)|प्रभात]], [[आपलं महानगर]] ही मराठी वृत्तपत्रे तर [[इंडियन एक्सप्रेस]], [[टाइम्स ऑफ इंडिया]], [[सकाळ टाइम्स]], व [[महाराष्ट्र हेराल्ड]] ही इंग्लिश वृत्तपत्रे लोकप्रिय आहेत. आकाशवाणी, [[ज्ञानवाणी]],[[रेडियो मिर्ची]], [[रेडियो सिटी]], [[विविध भारती]], [[रेडियो वन]] व पुणे विद्यापीठाची विद्यावाणी ही रेडियोकेंद्रे पुण्यात ऐकता येतात. कलर मराठी, [[झी मराठी]], [[ई टीव्ही मराठी]], [[सह्याद्री दूरदर्शन]] या मराठी दूरचित्रवाहिन्या पुण्यात विशेष लोकप्रिय आहेत. पुणेकर अनेक हिंदी व इंग्रजी वाहिन्या देखील पाहतात. बीएसएनएल, टाटा व रिलायन्स या प्रमुख कंपन्या आंतरजाल ([[महाजाल|इंटरनेट]]) सेवा पुरवतात. == शिक्षण == [[चित्र:Pune University Campus.JPG|इवलेसे|250px|पुणे विद्यापीठ]] भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर पुणे हे शिक्षण व संशोधन क्षेत्रात आपले वर्चस्व गाजवू लागले. [[पुणे विद्यापीठ]], [[राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळा]], [[राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनी]] (एनडीए) या संस्था स्थापन झाल्यामुळे पुण्याला हे शक्य झाले. फर्ग्युसन महाविद्यालय, स.प. महाविद्यालय, [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, पुणे|शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय]] या संस्थांमुळे पुणे हे इ.स. १९०० पासून नामांकित होतेच. पुण्याला [[जवाहरलाल नेहरू]] यांनी ''पूर्वेकडचे ऑक्सफर्ड'' असे संबोधले होते. पुण्यात अनेक नामांकित शिक्षण संस्था आहेत. येथे शिकायला देशातून व परदेशातूनही विद्यार्थी येत असतात. तसेच पुणेकर देखील उच्च शिक्षण-संशोधनाबद्दल जागृत आहेत. संपूर्ण पुणे जिल्हा व अहमदनगर, सातारा, नाशिक या भागातून विद्यार्थी शिक्षणासाठी पुण्याला येतात. * शहरात सर्व विषयातील उच्च शिक्षणासाठी सुविधा उपलब्ध आहेत. [[पुणे विद्यापीठ]], [[राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळा]] (NCL), [[आयुका]] (IUCAA), [[आघारकर संशोधन संस्था]] (ARI), [[सी-डॅक]] (C-DAC), [[राष्ट्रीय विषाणु विज्ञान संस्था]] (NIV), [[राष्ट्रीय कोषिका विज्ञान संस्था]] (NCCS), [[यशदा]], [[भांडारकर संशोधन संस्था]], [[द्राक्षे- राष्ट्रीय संशोधन केंद्र]] (NRC-Grapes), [[कांदा आणि लसूण- राष्ट्रीय संशोधन केंद्र]] (NRC- Onion and Garlic), [[राष्ट्रीय एड्स संशोधन संस्था]] (NARI), [[भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था, पुणे|भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधन संस्था]] (IISER), [[ईर्षा]] (IRSHA), [[वनस्पती सर्वेक्षण संस्था]] (BSI), [[सैन्यदलांचे मेडिकल कॉलेज]] (AFMC), [[राष्ट्रीय रेडिओ खगोलभौतिकी केंद्र]] (NCRA) [[महाराष्ट्र ज्ञान महामंडळ]]<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2020-05-18|title=Maharashtra Knowledge Corporation|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Maharashtra_Knowledge_Corporation&oldid=957297129|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> सारख्या अनेक संस्था आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे संशोधन करत आहेत. == शालेय व विशेष शिक्षण == पुणे महानगरपालिका अनेक शाळा चालवते. परंतु पालकांचा कल मुलांना खाजगी शाळेत घालण्याकडे असतो. यातील सर्व शाळा या [[महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ]] (SSC Board) किंवा केंद्रीय बोर्ड (सीबीएसई) या संस्थांशी संलग्न असतात. काही शाळा सीनियर केंब्रिज पुरस्कृत ICSE अभ्यासक्रम चालवतात. पुणे हे [[जपानी भाषा|जपानी]] भाषेच्या शिक्षणाचे भारताच्या सर्वांत मोठे केंद्र आहे. पुणे विद्यापीठासह इतरही अनेक संस्था जपानी भा़षेचे शिक्षण देतात. [[जर्मन भाषा|जर्मन]] ([[मॅक्स म्युलर भवन]]), [[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच]] (आलियॉंस फ्रॉंसे द पूना) या भाषादेखील (कंसात दिलेल्या संस्थांमध्ये) शिकविल्या जातात. काही शाळा इयत्ता आठवीपासून [[रशियन भाषा|रशियन]], [[जर्मन भाषा|जर्मन]] व [[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच]] या भाषा पर्यायी विषय म्हणून शिकवतात. रमण बाग प्रशाला,न्यू इंग्लिश स्कूल, [[ज्ञान प्रबोधिनी प्रशाला]], [[अक्षरनंदन]], [[नू.म.वि.]], [[साधना विद्यालय हडपसर]] या काही शाळा पुण्यात प्रसिद्ध आहेत. [[File:ज्ञान प्रबोधिनी पुणे वास्तू कळस.jpg|thumb|ज्ञान प्रबोधिनी पुणे वास्तू कळस]] == उच्च शिक्षण == === पुणे परिसरातील विद्यापीठे === {| class="wikitable" |'''विद्यापीठाचे नाव''' |'''विद्यापीठाचा प्रकार''' |'''व्यवस्थापन''' |- |अजिंक्य डी.वाय. पाटील विद्यापीठ |खाजगी विद्यापीठ |खाजगी |- |इंदिरा गांधी राष्ट्रीय मुक्त विद्यापीठ (इग्नू) - अभ्यास केंद्र |वैधानिक, मुक्त विद्यापीठ |केंद्र शासन |- |एमआयटी आर्ट डिजाईन व टेक्नॉलॉजी विद्यापीठ |खाजगी विद्यापीठ |खाजगी |- |गोखले राज्यशास्त्र व अर्थशास्त्र संस्था |अभिमत विद्यापीठ |खाजगी |- |टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठ |अभिमत विद्यापीठ |खाजगी |- |डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर व संशोधन संस्था |अभिमत विद्यापीठ |राज्य शासन |- |डिफेन्स इन्स्टिट्यूट ऑफ ॲडव्हान्स्ड टेक्नॉलॉजी (डीआयएटी) |अभिमत विद्यापीठ |केंद्र शासन |- |डॉ. डी.वाय. पाटील विद्यापीठ |अभिमत विद्यापीठ |खाजगी |- |श्रीमती नाथीबाई दामोदर ठाकरसी महिला विद्यापीठ (जुनी नावे - भारतवर्षीय महिला विद्यापीठ; इंडियन विमेन्स युनिव्हर्सिटी) |वैधानिक विद्यापीठ |राज्य शासन |- |सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ |वैधानिक विद्यापीठ |राज्य शासन |- |फ्लेम विद्यापीठ |खाजगी विद्यापीठ |खाजगी |- |भारती विद्यापीठ |अभिमत विद्यापीठ |खाजगी |- |यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ (वायसीएमओयू) - अभ्यास केंद्र |वैधानिक, मुक्त विद्यापीठ |राज्य शासन |- |विश्वकर्मा विद्यापीठ |खाजगी विद्यापीठ |खाजगी |- |डॉ. विश्वनाथ कराड एमआयटी विश्वशांती विद्यापीठ |खाजगी विद्यापीठ |खाजगी |- |सिंबायोसिस आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठ |अभिमत विद्यापीठ |खाजगी |- |सिंबायोसिस कौशल्य व मुक्त विद्यापीठ |खाजगी विद्यापीठ |खाजगी |- |फर्गसन महाविद्यालय (डेक्कन एज्युकेशन सोसायटी) विद्यापीठ |खाजगी विद्यापीठ |खाजगी |- |स्पायसर ॲडवेंटिस्ट विद्यापीठ |खाजगी विद्यापीठ |खाजगी |} === पुणे परिसरातील स्वायत्त महाविद्यालये / संस्था === {| class="wikitable" |'''महाविद्यालय (कॉलेज) / संस्था (इन्स्टिट्यूट)''' |'''प्रकार''' |'''व्यवस्थापन''' |- |[[अभियांत्रिकी महाविद्यालय, पुणे]] |संस्था |राज्य शासन |- |इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉस्ट ॲण्ड मॅनेजमेंट स्टडीज अँड रिसर्च (इंडसर्च) |संस्था |खाजगी |- |एमआयटी ॲकॅडमी ऑफ इंजिनियरिंग |संस्था |खाजगी |- |कमिन्स अभियांत्रिकी महिला महाविद्यालय |महाविद्यालय |खाजगी |- |जी.एच. रायसोनी अभियांत्रिकी व व्यवस्थापन महाविद्यालय |संस्था |खाजगी |- |[[फर्ग्युसन महाविद्यालय]] |महाविद्यालय |खाजगी |- |विश्वकर्मा इन्स्टिट्यूट ऑफ इन्फर्मेशन अँड टेक्नॉलॉजी |महाविद्यालय |खाजगी |- |सिंबायोसिस संस्थेचे कला व वाणिज्य महाविद्यालय |महाविद्यालय |खाजगी |- |सेंट मीरा महिला महाविद्यालय |महाविद्यालय |खाजगी |- | आदर्श बहुव्यापी शिक्षण व संशोधन महाविद्यालय |महाविद्यालय |अशासकीय अनुदानित |- |डेक्कन एजूकेशन सोसायटी | महाविद्यालय | |} === पुणे परिसरातील इतर महत्त्वाची महाविद्यालये / अभ्यास केंद्रे === पुण्यातील बव्हंशी महाविद्यालये सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाशी संलग्न आहेत. काही महाविद्यालये अभिमत विद्यापीठांशी संलग्न आहेत. {| class="wikitable" |- ! '''कला/विज्ञान/वाणिज्य महाविद्यालये''' !! '''अभियांत्रिकी महाविद्यालये''' !! '''वैद्यकीय महाविद्यालये''' !! '''व्यवस्थापन महाविद्यालये''' !! '''इतर''' |- | [[नेस वाडिया महाविद्यालय]] || [[एम.आय.टी.]] ||[[बी.जे. मेडिकल कॉलेज]] || [[सिंबायोसिस]] || [[राष्ट्रीय विमा अकादमी]] (नॅशनल इन्शुअरन्स अकॅडमी) |- | [[बृहन्महाराष्ट्र कॉलेज ऑफ कॉमर्स]] ||[[पुणे इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉम्प्युटर टेक्नोलॉजी]] || लष्कराचे [[ए.एफ.एम.सी.]](आर्म्ड फोर्सेस मेडिकल कॉलेज) || [[इंदिरा इन्स्टिट्यूट वाकड]]|| [[आय.एल.एस. विधि महाविद्यालय]] |- | [[आबासाहेब गरवारे महाविद्यालय]] || [[भारती विद्यापीठाचे अभियांत्रिकी महाविद्यालय]]|| [[भारती विद्यापीठाचे वैद्यकीय महाविद्यालय]] || [[पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठाचा]] व्यवस्थापनशास्त्र विभाग ([[पुम्बा|पुम्बा)]] ||भारतीय विद्याभ्यास (आयुर्वेद व सामाजिक शास्त्रे) |- | [[नौरोसजी वाडिया महाविद्यालय]] |||| || [[आय.एम.डी.आर.]] || |- | [[स.प. महाविद्यालय]] |||| || || |- | [[पुणे विद्यापीठ]] || || || || |} पुण्यातील अभियांत्रिकी महाविद्यालयांमधून दरवर्षी १०,००० इंजिनियर यशस्वी होऊन बाहेर पडतात.{{संदर्भ}} == संशोधन संस्था == पुणे विद्यापीठाव्यतिरिक्त पुण्यात अनेक सुप्रसिद्ध व महत्त्वाच्या संशोधन संस्था आहेत. विद्यापीठाजवळ [[राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळा]] आहे तर विद्यापीठाच्या आवारात [[आयुका]], [[नॅशनल सेंटर फॉर रेडिओ स्ट्रोफिजिक्स]] व [[नॅशनल सेंटर फॉर सेल सायन्स]], राष्ट्रीय विमा अकादमी, [[केंद्रीय जल शक्ती संशोधन संस्था]] (Central Water and Power Research Station), [[उष्ण कटिबंधीय हवामानशास्त्र संस्था]], [[आघारकर संशोधन संस्था]], [[ऑटोमोटिव्ह रिसर्च असोसिएशन ऑफ इंडिया]] व [[राष्ट्रीय एड्स संशोधन संस्था]] या संस्थाही पुण्यात आहेत. [[File:BORI, Pune.jpg|thumb|भांडारकर प्राच्य विद्या संस्था]] === लष्करच्या शिक्षण व संशोधन संस्था === लष्करी शिक्षण देणाऱ्या अनेक संस्था पुण्यात आहेत. श्री शिवाजी मराठा प्रिपरेटरी स्कूल (एस्‌‍ एस्‌ पी एम्‌‍ एस), [[राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनी]] (एन डी ए), [[कॉलेज ऑफ मिलिटरी इंजिनियरिंग]] (सी एम् ई), [[आर्मी इन्स्टिट्यूट ऑफ फिजिकल ट्रेनिंग]] वगैरे. लष्कराच्या आर्म्ड फोर्सेस मेडिकल कॉलेजचे (ए.एफ.एम.सी. वैद्यकीय महाविद्यालयाचे) विद्यार्थी भारतीय लष्कराच्या सेवेसाठी रूजू होतात. [[आर्मामेंट रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट एस्टॅब्लिशमेंट]], डिफेन्स इन्स्टिट्यूट ऑफ ॲडव्हान्स्ड टेक्नॉलॉजी (जुने नाव - [[डिफेन्स इन्स्टिट्यूट ऑफ आर्मामेंट टेक्नॉलॉजी]]), [[एक्सप्लोझिव्ह रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट लॅबोरेटरी]], [[डिफेन्स रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट ऑर्गनायझेशन]] व [[आर्मी इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी]] या लष्कराशी संबंधित संशोधन करणाऱ्या संस्था देखील पुण्यात आहेत. == खेळ == [[क्रिकेट]] हा पुण्यातील सर्वांत लोकप्रिय खेळ आहे. [[हॉकी]], [[फुटबॉल]], [[टेनिस]], [[कबड्डी]] व [[खोखो|खो-खो]] हे खेळ देखील खेळले जातात. पुण्यात दरवर्षी [[पुणे आंतरराष्ट्रीय मॅरेथॉन]] आयोजित केली जाते. पुण्यातील [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियमवर]] [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन]]चे मुख्यालय आहे. येथे क्रिकेटचे आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले जातात. [[डेक्कन जिमखाना|डेक्कन जिमखान्यात]] अनेक खेळ खेळण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. [[बालेवाडी]] येथील [[शिवछत्रपती स्पोर्ट्‌स कॉम्प्लेक्स]]मध्ये [[इ.स. १९९४]]चे राष्ट्रीय खेळ व [[इ.स. २००८]] मध्ये दुसरे यूथ कॉमनवेल्थ खेळ भरले गेले होते. मूळ पुण्यातील असलेले प्रसिद्ध खेळाडू - [[हेमंत कानेटकर|हेमंत]] व [[हृषीकेश कानेटकर]], [[राधिका तुळपुळे]] व [[नितीन कीर्तने]] (टेनिस) हे आहेत. ऑलिंपिक असोसिएशनचे अध्यक्ष [[अनिल शिरोळे]] हे पुण्याचे माजी खासदार आहेत. पुण्याजवळील [[गहुंजे]] येथे क्रिकेटचे एक अप्रतिम स्टेडियम आहेत. त्याचे नाव सुब्रतो रॉय स्टेडियम असे ठेवण्यात आले आहे. == पर्यटन स्थळे == • [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] • [[लाल महाल]] • [[पर्वती]] • [[सिंहगड|सिंहगड किल्ला]] ‌‌• [[नाना वाडा]] • [[श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपती|दगडुशेठ हलवाई गणपती मंदिर]] • [[सारसबाग]] • [[राजा दिनकर केळकर संग्रहालय]] • पेशवे उद्यान • कात्रज तलाव • बोपदेव घाट ह्वु पॉइंट ==संग्रहालये (एकूण ३० पैकी १७)== * सिंबायोसिस सोसायटीचे ॲफ्रो एशियन कल्चरल म्युझियम * आगाखान पॅलेस संग्रहालय * पुणे रेल्वे स्थानकजवळचे आदिवासी [[संग्रहालय]] * सिंबायोसिसमधील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर म्युझियम * आर्य नागार्जुन संग्रहालय * जोशी म्युझियम ऑफ मिनिएचर रेल्वेज * डेक्कन कॉलेज पुरातत्त्व संग्रहालय * दर्शन संग्रहालय * बाहुली संग्रहालय (निर्माणाधीन) * ब्लेड्स ऑफ ग्लोरी क्रिकेट म्युझियम (पर्वती पायथा) * भारत इतिहास संशोधन मंडळ संग्रहालय * भूमी अभिलेख संग्रहालय * [[राजा दिनकर केळकर संग्रहालय]] * सदर्न कमांडचे राष्ट्रीय लष्करी संग्रहालय * राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनी संग्रहालय * रे संग्रहालय (नवीन नाव महात्मा फुले संग्रहालय) * सुभेदार धर्माजी खांबे वस्तुसंग्रहालय ==पुण्यातील भेट देण्यासारखी अन्य स्थळे== ओशो आश्रम (आचार्य रजनीश आश्रम), * [[कात्रज सर्प उद्यान]], * [[खडकवासला धरण]], चतुःशृंगीचे मंदिर, डायमंड वाटर पार्क, * [[पर्वती]], * [[पाताळेश्वर लेणी]], पु.ल.देशपांडे गार्डन, * [[फिल्म आणि टेलिव्हिजन इन्स्टिट्यूट]], * [[बंड गार्डन]], * [[महात्मा फुले वाडा]], मुळशी धरण, लवासा सिटी, लक्ष्मी रोड, * [[लाल महाल]], * [[विश्रामबाग वाडा]], वेताळ टेकडी, * [[शनिवार वाडा]], * [[शिंद्यांची छत्री]], * [[सारसबाग]] ==पुण्याची प्रसिद्धी== * पुणेरी खवचटपणा * पुण्याची खाद्यसंस्कृती * पुणेरी जोडा * [[पुणेरी पगडी]] * पूना साडी (धारवाडी खणाचे कापड असलेली) * पुणेरी पाट्या * पुणेरी मिसळ * पुण्याची आंबा बर्फी * पुण्याची बाकरवडी * पुण्याची भेळ * पुणेरी मराठी * पुणेरी विनोद ==पुण्याची वैशिष्ट्ये== * आशियामध्ये सर्वात जास्त पब्स पुण्यात आहेत. * पुण्यात सर्वात जास्त सॉफ्टवेर कंपन्या आहेत - (पुणे-२१२)(बंगलोर-२०८)(हैद्राबाद-९७) म्हणून या शहरास महाराष्ट्राची सिलिकॉन व्हॅली म्हणतात. * एखाद्या शहरात असणाऱ्या सर्वात जास्त अभियांत्रिकी कॉलेजेसच्या संख्येत, ३५ या आकड्यासह, पुणे जगात आघाडीवर आहे. सुमारे ५७ अभियांत्रिकी कॉलेजे पुणे विद्यापीठाशी संलग्न आहेत. * संरक्षण व वाणिज्यिक दोन्ही संस्था विमानोड्डाणासाठी एकाच धावपट्टीचा वापर करीत असणारे पुणे हे एकमेव शहर आहे. * पुण्यात सर्वात जास्त सहकारी व पब्लिक सेक्टर संस्था आहेत. * पुण्यात ३८% लोकसंख्या मराठी बोलणारी आहे. उरलेल्यांपैकी २०% उत्तर प्रदेशचे, १०% तमिळ बोलणारे, १४% तेलुगू बोलणारे, १०% केरळी, ८% युरोपियन, ५% आफ्रिकन, २% बंगाली, ६% इतर अशी आकडेवारी आहे. * पुण्यात वाहतुकीची घनता भारतात सर्वात जास्त आहे. * जगात सर्वात जास्त दुचाकी फक्त पुण्यात आहेत. * १५ विद्यापीठे एकाच शहरात असणाऱ्या भारताच्या शहरांपैकी, पुणे एकमेव आहे. * पुणे शहराला शिक्षणाचे माहेरघर असे म्हणतात. ==पुण्यभूषण पुरस्कार== पुण्यातील एका निष्कलंक आणि ख्यातनाम नागरिकाला दरवर्षी पुण्यभूषण हा पुरस्कार दिला जातो. हा पुरस्कार मिळालेल्या व्यक्ती : * २०२१ - 'भारत फोर्ज’चे बाबा कल्याणी * २०१९ - [[गो.बं. देगलूरकर]] * २०१८ - डाॅ. [[प्रभा अत्रे]] * २०१७ - डाॅ. के.एच. संचेती * २०१६ - [[भाई वैद्य]] * २०१५ - प्रतापराव पवार * २०१४ - [[सायरस पूनावाला]] * २०१३ - [[सुधीर गाडगीळ]] * २०१२ - [[निर्मला पुरंदरे]] * २०११ - डाॅ.[[ह.वि. सरदेसाई]] * २०१० - डाॅ.[[रा.चिं. ढेरे]] * २००९ - [[शां.ब. मुजुमदार]] ==पुणे शहरासंबंधी पुस्तके== * असे होते पुणे ([[म.श्री. दीक्षित]]) * आम्ही करतो तोच कायदा : आम्ही राजे पुण्याचे (विनोदी लेखसंग्रह; लेखक : [[सुधाकर जोशी]]) * नामवंत पुणेकर, संस्था - वास्तू (लेखक: शां.ग. महाजन) * मर्चंट्‌स ऑफ पुना : कथा जिगरबाज व्यावसायिकांच्या (इंग्रजीत आणि मराठीत) - सकाळ प्रकाशन * पुणे शहराचा ज्ञानकोश - खंड १ (लेखक : शां.ग. महाजन) * मुठेकाठचे पुणे (लेखक :प्रा. [[प्र.के. घाणेकर]]). पुस्तक प्रकाशन तारीख २८-३-२०१५. * पुणेरी ([[श्री.ज. जोशी]]) * पुणे शहरचे वर्णन (नवीन नाव - पुणे वर्णन) (ना.वि. जोशी, १८६८) * पुणे शहराचे वर्णन (लेखक - [[गंगाधर देवराव खानोलकर]]) (१९७१) * पुण्यनगरीच्या तेजस्वी हिरण्यकन्या (२५ प्रसिद्ध स्रियांचा परिचय, लेखिका : सुरेखा शहा)) * पुण्याचा शनिवारवाडा : लेखक [[रमेश नेवसे|रमेश जि. नेवसे]] * पुण्याची पर्वती ([[प्र.के. घाणेकर]]) * पुण्याची स्मरणचित्रे (दादा फाटक यांनी १८९९ ते १९४० या काळात घेतलेली पुण्याची ११४ छायाचित्रे - संपादक - अजित फाटक, [[मंदार लवाटे]]) * पुण्याचे पक्षी वैभव (प्रभाकर कुकडोलकर) * पुण्याचे पेशवे (डॉ. अ.रा. कुलकर्णी) * पुण्यातील जुन्या अवशेषांवरची टिपणे ([[चिं. ग. कर्वे]]) * पेशवाई ([[कौस्तुभ कस्तुरे]]) * पौर्णिमा (कादंबरी) : लेखक [[साधुदास]] * मुळा-मुठेच्या तीरावरून ([[म.श्री. दीक्षित]]) * वैभव पेशवेकालीन वाड्यांचे (मंदा खांडगे) * शनिवारवाडा : लेखक [[प्र.के. घाणेकर]] * शनिवारवाडा : लेखक डॉ. गणेश हरी खरे * शनिवारवाडा (ललित कादंबरी) : लेखक वा.ना. शहा * संध्याकाळचे पुणे (लेखक [[दि.बा. मोकाशी]]) * हरवलेले पुणे (लेखक : डॉ. अविनाश सोवनी) ==हे सुद्धा पहा== * [[पुणे शहर तालुका]] * [[पुणे (लोकसभा मतदारसंघ)]] * [[पुणे महानगर क्षेत्र]] * [[पुणे जिल्हा]] * [[पुणे विभाग|पुणे (प्रशासकीय) विभाग]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.puneprime.com पुणे शहराचेसंकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112025731/https://puneprime.com/ |date=2019-01-12 }} * [http://www.punecorporation.org पुणे महानगरपालिकेचे संकेतस्थळ] * [http://www.punefestival.com/ पुणे फेस्टिव्हलचे संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000121100413/http://www.punefestival.com/ |date=2000-01-21 }} * [http://wikitravel.org/en/Pune विकिट्रॅव्हेल- पुणे पर्यटन] * [http://www.ftiindia.com] * [http://www.unipune.ac.in] * [http://www.pune.gov.in/ पुणे ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509195232/http://pune.gov.in/ |date=2012-05-09 }} * [http://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=pune&layer=&ie=UTF8&om=1&z=12&ll=18.531049,73.840141&spn=0.153972,0.346069&iwloc=addr गूगल अर्थ] * [https://pune.gov.in पुणे जिल्हा संकेतस्थळ] {{पुणे}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे]] [[वर्ग:पुणे|*]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील नदीकाठावरील गावे व शहरे]] e9nnm0f839cjagqxcrtnxe6ojfr77hx 0 4378 2681576 2634433 2026-04-29T02:03:15Z ~2026-24679-89 182431 2681576 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{जाणकार}} {{हा लेख|थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाजीराव पेशवा (१ला) | पदवी = पेशवे | चित्र = Peshwa_Baji_Rao_I_riding_horse.jpg | चित्र_शीर्षक = थोरले बाजीराव पेशवे | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १७२० ते १७४० | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पुणे|पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाजीराव बाळाजी भट (पेशवे) | इतर_पदव्या = श्रीमंत,पेशवा | जन्म_दिनांक = [[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] | जन्म_स्थान = डुबेर, सिन्नर, नाशिक. | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू_दिनांक_आणि_वय|1740|4|28|1700|8|18}} | मृत्यू_स्थान = रावेरखेडी, मध्यप्रदेश. | पूर्वाधिकारी = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|बाळाजी (बल्लाळ) बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब पेशवे) | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = [[काशीबाई बाजीराव भट|काशीबाई]] | इतर_पत्नी = [[मस्तानी]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]], [[रघुनाथराव पेशवे]], जनार्दन, [[समशेरबहादूर]] | राजवंश = [[पेशवा]] | धर्म = हिंदू | राजब्रीदवाक्य = हर हर महादेव | राजचलन = ॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥ | तळटिपा = |}} '''विश्वनाथ बल्लाळ भट''', '''पहिला बाजीराव''' तथा '''थोरले बाजीराव पेशवे''' ([[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] - [[एप्रिल २८]], [[इ.स. १७४०]]) हे मराठा साम्राज्याचे चौथे छत्रपती [[छत्रपती शाहू महाराज|शाहू महाराज]] यांचे [[इ.स. १७२०]] पासून तहहयात [[पेशवे]] (मुख्य प्रधान) होते. बाजीराव आपले वडील पहिले पेशवे [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांच्या सानिध्यात अनेक कला व विद्या शिकले. बाळाजी बाजीराव दिल्लीच्या बादशहाची भेट घ्यायला गेले तेव्हा अवघ्या १९ वर्षाचा बाजीही त्यांच्याबरोबर होता. उत्तर हिंदुस्थानात मराठी सत्तेला हातपाय पसरायच्या किती शक्यता आहे, याचा अदमास त्या कोवळ्या वयातच बाजीने घेतला होता. रणधुरंधर असलेल्या पहिल्या बाजीरावाने आपल्या कुशल युद्धनेतृत्वाने छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापलेल्या मराठा दौलतीच्या सीमा विस्तारल्या. वेगवान हालचाली हा यांच्या युद्ध कौशल्याचा महत्त्वाचा भाग होता. यांनी केलेल्या सर्व मोठ्या लढाया जिंकल्या. बाळाजींच्या मृत्यूनंतर पेशवेपदासाठी दरबारी लोकांत अहमहिका लागली, त्यांत बाजीरावास परंपरागत पेशवेपद देऊ नये असे इतर दरबारी म्हणू लागले [संदर्भ हवा]. त्याला २ कारणे होती - # यादवकालीन राजकारणापासून ते [[ताराराणी|ताराराणीपर्यंत]] राजकारणावर देशस्थांचा पगडा होता ते वर्चस्व पुनः प्रस्थापित व्हावे असे देशस्थांना वाटत होते. # थोरले बाजीराव हे फटकळ होते, एक घाव दोन तुकडे हा त्यांचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडणार हे लक्षात येताच शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा असे त्यांना सांगितले. मात्र पडत्याकाळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यांस दिली. बाजीराव शिपाई होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४०पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यात [[माळव्याची लढाई|माळवा]] (डिसेंबर,१७२३), धार (१७२४), औरंगाबाद (१७२४), पालखेड (फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद (१७३१) उदयपूर (१७३६), फिरोजाबाद (१७३७), दिल्ली (१७३७), पेशावर (१७३७), कंदहार (१७३७), काबूल (१७३७), बलुचिस्तान (१७३७), तसेच भारतातील भोपाळ (१७३८), वसईची लढाई (१७ मे १७३९) या आणि अशाच ४७ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको हीच त्याची रणनीती आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो, हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. [[बर्नाड मॉन्टगोमेरी]] या ब्रिटिश [[फील्ड मार्शल]]ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे - "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच [[पुणे|पुण्याला]] [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] बांधला आणि [[सातारा संस्थान|साताऱ्याच्या राजगादी]] इतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. शनिवारवाड्याबद्दल एक दंतकथा सांगितली जाते - बाजीरावाने त्या ठिकाणी एका सशाला मोठ्या शिकारी कुत्र्याचा पाठलाग करताना बघितले, त्याला त्याचे आश्चर्य वाटले, त्या जागी मग त्याने भुईकोट किल्लाच बांधवून घेतला हाच तो शनिवारवाडा. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारी कुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. बाजीराव पराक्रमी होते. त्यांच्याकडे दिलदारपणा होते, म्हणूनच शाहूमहाराज म्हणत, 'मला जर एक लाख फौज व बाजीराव यात निवड करण्यास सांगितले तर मी बाजीरावाची निवड करेन.' एवढा एकच उद्‍गार बाजीरावांची योग्यता सिद्ध करतो. इतिहासाची पाने चाळली तरी इतिहास हेच सांगतो, वीस वर्षांच्या राजकीय आयुष्यात मराठ्यांच्या सत्तेचे साम्राज्यात रूपांतर करणे ही असामान्य घटना होय. त्यांच्यामुळे भारत खंडात राजकीय पुनर्रचना झाली. शि‍वरायांच्या स्वराज्याचा वटवृक्ष झाला. == बुंदेलखंड मोहीम == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल बुंदेल्यावर]] चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. '''"जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥"''' - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने '''"जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥''' असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेऊन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. छत्रसालाने झाशी प्रांत (२॥ लक्षांचा) पेशव्यांस दिला व पुढे आपल्या राज्याचा तिसरा हिस्साहि त्यांस दिला (१७३३).इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्‍नींपैकी एकीची मुलगी "[[मस्तानी]]" बाजीरावास दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-23}}</ref> बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळावेत असा या मागचा हेतू असावा. या शिवाय बाजीरावास "[[काशीबाई]]" ही प्रथम पत्‍नी होतीच. मस्तानीकडून समशेरबहाद्दर ऊर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र झाले. कर्मठ ब्राह्मणांनी [[मस्तानी]] [[मुसलमान]] असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता त्याने शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. [[चिमाजी अप्पा]] हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगीजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगीजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. [[वसईची लढाई]] ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरेच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मरहट्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. बाजीराव हे ६ फूट उंच होते, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्यांचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबूस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहित व्हाव असा चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्यांना तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरीत. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकराशिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ [[घोडा|घोडे]] होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख. ते त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभे सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाले होते. फक्त ४० वर्षांच्या जीवनात ४७ लढाया जिंकल्या. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावांनी वयाच्या अकराव्या वर्षीच दिल्ली पाहिली होती. सर्व हिंदुस्थान त्यांनी नजरेत भरून घेतला होता. त्यांनी गाजवलेल्या मोहिमा लोकांना परिचित नाहीत. किंबहुना इतिहासकारांनी जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केल्या आहेत, म्हणून त्याचे महत्त्व कमी होत नाही. पालखेडची निजामाविरोधातील मोहीम. त्यानंतर भोपाळची मोहीम येथील एका लढाईत बाजीरावांनी निजामाची फारच दारुण अवस्था केली. निजाम ढेकळाची भिंत रचून त्याच्या आड राहू लागला. सैनिकांची रसद बंद झाल्यामुळे ते तोफखान्याचे बैल खाऊ लागले(?). बाजीरावांनी दिल्लीवर स्वारी केली. तेव्हा तत्कालीन बादशहा जीव मुठीत धरून लपून बसला. संपूर्ण दिल्ली हादरली. परंतु 'दिल्ली' जिंकल्यावर मराठा भगवा न फडकवता बाजीरावांनी मोर्चा मुघल प्रदेशाकडे वळविला, त्यात पेशावर, बलुचिस्तान, कंदाहार आणि काबूल येथे जाऊन मुघल प्रदेशावर कब्जा केला. तसेच कर्नाटक, राजस्थान, माळवा, बुंदेलखंड, गुजरात, दिल्ली, कोकण, आंध्र प्रदेश येथे मराठ्यांच्या कार्याच्या कक्षा रुंदावल्या. या मुलखांत मराठी माणसांचा प्रवेश झाला. नंतर ते स्थायिक झाले यास कारण फक्त आणि फक्त बाजीराव पेशवे. =बाजीराव आणि धर्म= त्यांनी कधीही देवधर्म यांचे अवडंबर केले नाही. जाती-पातीच्या परिघात ते अडकले नाहीत आणि म्हणूनच बहुजन समाजातील सरदारांच्या, सैनिकांच्या मांडीला मांडी लावून ते जेवत, त्यांच्यात रमत. म्हणूनच पुण्यात धर्म मोडला आणि अभक्ष्य भक्षण केले यासाठी तथाकथित पंडितांनी आकांडतांडव केले. द्वितीय पत्नी मस्तानीबाईंचा पुत्र कृष्णसिंग अर्थात [[समशेर बहादुर]] (पुढे याने पानिपत युद्धात अतुलनीय पराक्रम केला) याच्या हक्कासाठी ते जागरूक होते. त्याचे मौजीबंधन करण्यास पुण्यातील शास्त्री, पंडिताचा विरोध होता. पण तो विरोध डावलून समशेरसिंगचे मौजीबंधन केले. '''<nowiki/>' श्री राजा शाहू नरपति हर्षनिधान<br /> बाजीराव बल्लाळ पंतप्रधान ''''<br />ही मुद्रा धारण करणाऱ्या बाजीरावांकडे कोणतेही छक्केपंजे नव्हते. नेपोलियनने जसे सामान्यांतून मार्शल निर्माण केले तसे बाजीरावांनी अठरापगड जाती-जमातीतून लढवय्ये सरदार निर्माण केले. संबंध भारतभूमीत स्फुल्लिंग पेटवले, अस्मिता निर्माण केली. अस्थिर झालेल्या स्वराज्याला त्यांनी स्थिर केले. एवढेच नाही तर संभाव्य विस्ताराचा मार्ग आखून दिला. हिंदुस्थानच्या इतिहासात मराठ्यांना मानाचे स्थान मिळवून दिले. एवढा बळकट शनिवारवाडा बांधून ते त्यात कधीही विश्रांतीसाठी थांबले नाहीत. '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' =वैयक्तिक आयुष्य= यांचे लग्न १७१३ सालच्या सुमारास चासकर महादजी कृष्ण जोशी यांची मुलगी काशीबाई हिच्याशी झाले. काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र ऊर्फ [[रघुनाथराव पेशवा]], जनार्दन व [[बाळाजी बाजीराव]] ऊर्फ नानासाहेब पेशवा असे ३ पुत्र होते. काशीबाईंंचा मृत्यू १७५८ साली झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-24}}</ref> छत्रसाल प्रकरणाच्या वेळी मस्तानीशी विवाह झाला(१७२९). * मस्तानीपासून कृष्णराव उर्फ [[समशेर बहादुर]] हा पुत्र झाला. बाजीरावाचे काशीबाई व मस्तानीबाई या दोघींवर अत्यंत उत्कट प्रेम होते. रूपवान बाजीरावावर हिंदुस्थानातील अनेक स्त्रिया भाळल्या होत्या. एकदा तर बलाढ्य निजामाच्या जनानखान्याने बाजीरावांना पाहण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा निजाम हादरला. त्याने जनानखान्यास धमकावलेही. परंतु स्त्रियांच्या अट्टहासामुळे निजामाने बाजीरावांना दरबारात बोलावले. तेव्हा त्यांचे सौंदर्य पाहून तमाम जनानखाना संमोहित झाला. कित्येक महिलांनी त्यांच्यावर पायली पायली मोती उधळले. महालात मोत्यांची रास उभी राहिली, परंतु बाजीरावांच्या पापण्या झुकलेल्या होत्या. तिथे बाजीराव उद्‍गारले एक काशीबाई, दुसरी मस्तानीबाई या दोघी माझ्या पत्‍नी बाकी सर्व स्त्रिया मला मायबहिणी. = पेशवे बाजीराव आणि झोप= ‘लक्षात ठेवा, रात्र ही झोपेकरिता नाही, तर ती बेसावध शत्रूच्या छावण्यांवर हल्ला करण्याची देवाने दिलेली नामी संधी आहे. झोप ही घोड्यावर बसल्यावरही घेता आली पाहिजे.’ हे सुप्रसिद्ध उद्गार थोरल्या बाजीराव पेशव्यांचे होत. बाजीराव पेशवे घोड्यावर बसून झोप घेत असे, ही नोंद अनेक ऐतिहासिक बखरींमध्ये स्पष्ट आहे. =निधन= २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंगाविरुद्ध लढाई जिंकून [[मुंगीपैठण]] येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने [[हंडिया]] व [[खरगोण]] हे प्रदेश बाजीराव पेशव्यांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव पेशवे खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, [[नर्मदा]] तीरावर [[रावेरखेडी]] या गावी [[विषमज्वर|विषमज्वराने]] २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव पेशवे वयाच्या फक्त ४०व्या वर्षी निधन पावले. प्रचंड पराक्रमी वर्णनातीत विद्वत्ता, भविष्याचा वेध घेणारी इच्छाशक्ती असणारे हे थोरले बाजीराव पेशवे आदर्श राष्ट्रपुरुष होते. * सर [[यदुनाथ सरकार]] लिहितात, 'अखंड हिंदुस्थानात हा एक झाला असे दिसते.' ==बाजीराव राजवटीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार== [[चित्र:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Historical map of India AD 1720.jpg/800px-Historical map of India AD 1720.jpg|200px|इवलेसे|उजवे|बाजीरावांच्या कारकीर्दीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार]] ==थोरल्या बाजीरावांची मुद्रा== '''॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥''' [[File:बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे.jpg|thumb|बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे]] ==थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके== * अजिंक्ययोद्धा बाजीराव (जयराज साळगावकर) * घ * अटकेत रोविले झेंडे (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]]) * द एरा ऑफ बाजीराव (इंग्रजी, डॉ. उदय कुलकर्णी) * देवयोद्धा (थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या जीवनावरील त्रिखंडी महाकादंबरी, लेखक - [[काका विधाते]]; प्रफुल्लता प्रकाशन, किंमत ३,२५० रुपये) * दुसरा पेशवा (नाटक, [[वि.वा. शिरवाडकर]]) * पेशवाईतील कर्मयोगी (चिमाजी अप्पांवरील कादंबरी, लेखक - (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]])) * प्रतापी बाजीराव ([[म.श्री. दीक्षित]]) * बाजी (कुंदन तांबे) * Bajirao I, An Outstanding Cavalry General (R.D. Palsokar) * मस्तानीचा बाजीराव ([[मुरलीधर जावडेकर]]) * या सम हा : एकोणचाळीस लढायांमध्ये विजयश्री खेचून आणणाऱ्या अजिंक्य बाजीरावाच्या युद्धनेतृत्वाची लोकविलक्षण यशोगाथा (मेजर जनरल शशिकांत गिरिधर पित्रे) * रणझुंझार थोरले बाजीराव पेशवे (कादंबरी, लेखिका - [[नयनतारा देसाई]]) * राऊ ([[ना.सं. इनामदार]]) * श्रीमंत पहिले बाजीराव पेशवे (ना.के बेहरे. १९२९) *थोरला बाजीराव पेशवा (मदन पाटील) *थोरले बाजीराव पेशवे (बालवाङ्मय, डॉ. विजय तारे-इंदूर, वरदा प्रकाशन) *प्रतापसूर्य थोरले बाजीराव पेशवे (डॉ. पद्माकर विष्णू वर्तक) *पेशवा पहिला बाजीराव -पूर्वार्ध (१९९९) (श.श्री. पुराणिक) *पेशवा पहिला बाजीराव - उत्तरार्ध (२०००) (श.श्री. पुराणिक) =बाजीरावावरील चित्रपट/दूरचित्रवाणी मालिका= * [[बाजीराव मस्तानी]] (हिंदी चित्रपट. निर्माता दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी) * श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी (ई-टीव्हीवरील दूरचित्रवाणी मालिका, निर्माते - नितीन चंद्रकांत देसाई, इ.स. २०१०) * पेशवा बाजीराव (सोनी टी.व्ही.वरील दूरचित्रवाणी मालिका, जानेवारी २०१७) =संदर्भ= {{संदर्भयादी}}<br /> =समाधी स्थळ= [[चित्र:समाधी_स्थळ.JPG|समाधी_स्थळ]] {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे|बाजीराव पेशवे, थोरले]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास|पेशवे, बाजीराव, थोरले]][[वर्ग:मराठी राजे|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०० मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] e9k7g3p2ynhtvo7hzr3wrk8oenff35g 2681588 2681576 2026-04-29T02:38:47Z ~2026-24679-89 182431 2681588 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{जाणकार}} {{हा लेख|थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाजीराव पेशवा (१ला) | पदवी = पेशवे | चित्र = Peshwa_Baji_Rao_I_riding_horse.jpg | चित्र_शीर्षक = थोरले बाजीराव पेशवे | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १७२० ते १७४० | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पुणे|पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाजीराव बाळाजी भट (पेशवे) | इतर_पदव्या = श्रीमंत,पेशवा | जन्म_दिनांक = [[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] | जन्म_स्थान = डुबेर, सिन्नर, नाशिक. | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू_दिनांक_आणि_वय|1740|4|28|1700|8|18}} | मृत्यू_स्थान = रावेरखेडी, मध्यप्रदेश. | पूर्वाधिकारी = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|बाळाजी (बल्लाळ) बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब पेशवे) | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = [[काशीबाई बाजीराव भट|काशीबाई]] | इतर_पत्नी = [[मस्तानी]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]], [[रघुनाथराव पेशवे]], जनार्दन, [[समशेरबहादूर]] | राजवंश = [[पेशवा]] | धर्म = हिंदू | राजब्रीदवाक्य = हर हर महादेव | राजचलन = ॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥ | तळटिपा = |}} '''विश्वनाथ उर्फ बाजीराव बल्लाळ भट''', तथा '''थोरले बाजीराव पेशवे''' ([[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] - [[एप्रिल २८]], [[इ.स. १७४०]]) हे मराठा साम्राज्याचे चौथे छत्रपती [[छत्रपती शाहू महाराज|शाहू महाराज]] यांचे [[इ.स. १७२०]] पासून तहहयात [[पेशवे]] (मुख्य प्रधान) होते. बाजीराव आपले वडील पहिले पेशवे [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांच्या सानिध्यात अनेक कला व विद्या शिकले. बाळाजी बाजीराव दिल्लीच्या बादशहाची भेट घ्यायला गेले तेव्हा अवघ्या १९ वर्षाचा बाजीही त्यांच्याबरोबर होता. उत्तर हिंदुस्थानात मराठी सत्तेला हातपाय पसरायच्या किती शक्यता आहे, याचा अदमास त्या कोवळ्या वयातच बाजीने घेतला होता. रणधुरंधर असलेल्या पहिल्या बाजीरावाने आपल्या कुशल युद्धनेतृत्वाने छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापलेल्या मराठा दौलतीच्या सीमा विस्तारल्या. वेगवान हालचाली हा यांच्या युद्ध कौशल्याचा महत्त्वाचा भाग होता. यांनी केलेल्या सर्व मोठ्या लढाया जिंकल्या. बाळाजींच्या मृत्यूनंतर पेशवेपदासाठी दरबारी लोकांत अहमहिका लागली, त्यांत बाजीरावास परंपरागत पेशवेपद देऊ नये असे इतर दरबारी म्हणू लागले [संदर्भ हवा]. त्याला २ कारणे होती - # यादवकालीन राजकारणापासून ते [[ताराराणी|ताराराणीपर्यंत]] राजकारणावर देशस्थांचा पगडा होता ते वर्चस्व पुनः प्रस्थापित व्हावे असे देशस्थांना वाटत होते. # थोरले बाजीराव हे फटकळ होते, एक घाव दोन तुकडे हा त्यांचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडणार हे लक्षात येताच शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा असे त्यांना सांगितले. मात्र पडत्याकाळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यांस दिली. बाजीराव शिपाई होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४०पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यात [[माळव्याची लढाई|माळवा]] (डिसेंबर,१७२३), धार (१७२४), औरंगाबाद (१७२४), पालखेड (फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद (१७३१) उदयपूर (१७३६), फिरोजाबाद (१७३७), दिल्ली (१७३७), पेशावर (१७३७), कंदहार (१७३७), काबूल (१७३७), बलुचिस्तान (१७३७), तसेच भारतातील भोपाळ (१७३८), वसईची लढाई (१७ मे १७३९) या आणि अशाच ४७ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको हीच त्याची रणनीती आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो, हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. [[बर्नाड मॉन्टगोमेरी]] या ब्रिटिश [[फील्ड मार्शल]]ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे - "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच [[पुणे|पुण्याला]] [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] बांधला आणि [[सातारा संस्थान|साताऱ्याच्या राजगादी]] इतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. शनिवारवाड्याबद्दल एक दंतकथा सांगितली जाते - बाजीरावाने त्या ठिकाणी एका सशाला मोठ्या शिकारी कुत्र्याचा पाठलाग करताना बघितले, त्याला त्याचे आश्चर्य वाटले, त्या जागी मग त्याने भुईकोट किल्लाच बांधवून घेतला हाच तो शनिवारवाडा. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारी कुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. बाजीराव पराक्रमी होते. त्यांच्याकडे दिलदारपणा होते, म्हणूनच शाहूमहाराज म्हणत, 'मला जर एक लाख फौज व बाजीराव यात निवड करण्यास सांगितले तर मी बाजीरावाची निवड करेन.' एवढा एकच उद्‍गार बाजीरावांची योग्यता सिद्ध करतो. इतिहासाची पाने चाळली तरी इतिहास हेच सांगतो, वीस वर्षांच्या राजकीय आयुष्यात मराठ्यांच्या सत्तेचे साम्राज्यात रूपांतर करणे ही असामान्य घटना होय. त्यांच्यामुळे भारत खंडात राजकीय पुनर्रचना झाली. शि‍वरायांच्या स्वराज्याचा वटवृक्ष झाला. == बुंदेलखंड मोहीम == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल बुंदेल्यावर]] चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. '''"जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥"''' - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने '''"जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥''' असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेऊन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. छत्रसालाने झाशी प्रांत (२॥ लक्षांचा) पेशव्यांस दिला व पुढे आपल्या राज्याचा तिसरा हिस्साहि त्यांस दिला (१७३३).इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्‍नींपैकी एकीची मुलगी "[[मस्तानी]]" बाजीरावास दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-23}}</ref> बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळावेत असा या मागचा हेतू असावा. या शिवाय बाजीरावास "[[काशीबाई]]" ही प्रथम पत्‍नी होतीच. मस्तानीकडून समशेरबहाद्दर ऊर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र झाले. कर्मठ ब्राह्मणांनी [[मस्तानी]] [[मुसलमान]] असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता त्याने शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. [[चिमाजी अप्पा]] हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगीजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगीजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. [[वसईची लढाई]] ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरेच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मरहट्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. बाजीराव हे ६ फूट उंच होते, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्यांचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबूस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहित व्हाव असा चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्यांना तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरीत. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकराशिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ [[घोडा|घोडे]] होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख. ते त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभे सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाले होते. फक्त ४० वर्षांच्या जीवनात ४७ लढाया जिंकल्या. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावांनी वयाच्या अकराव्या वर्षीच दिल्ली पाहिली होती. सर्व हिंदुस्थान त्यांनी नजरेत भरून घेतला होता. त्यांनी गाजवलेल्या मोहिमा लोकांना परिचित नाहीत. किंबहुना इतिहासकारांनी जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केल्या आहेत, म्हणून त्याचे महत्त्व कमी होत नाही. पालखेडची निजामाविरोधातील मोहीम. त्यानंतर भोपाळची मोहीम येथील एका लढाईत बाजीरावांनी निजामाची फारच दारुण अवस्था केली. निजाम ढेकळाची भिंत रचून त्याच्या आड राहू लागला. सैनिकांची रसद बंद झाल्यामुळे ते तोफखान्याचे बैल खाऊ लागले(?). बाजीरावांनी दिल्लीवर स्वारी केली. तेव्हा तत्कालीन बादशहा जीव मुठीत धरून लपून बसला. संपूर्ण दिल्ली हादरली. परंतु 'दिल्ली' जिंकल्यावर मराठा भगवा न फडकवता बाजीरावांनी मोर्चा मुघल प्रदेशाकडे वळविला, त्यात पेशावर, बलुचिस्तान, कंदाहार आणि काबूल येथे जाऊन मुघल प्रदेशावर कब्जा केला. तसेच कर्नाटक, राजस्थान, माळवा, बुंदेलखंड, गुजरात, दिल्ली, कोकण, आंध्र प्रदेश येथे मराठ्यांच्या कार्याच्या कक्षा रुंदावल्या. या मुलखांत मराठी माणसांचा प्रवेश झाला. नंतर ते स्थायिक झाले यास कारण फक्त आणि फक्त बाजीराव पेशवे. =बाजीराव आणि धर्म= त्यांनी कधीही देवधर्म यांचे अवडंबर केले नाही. जाती-पातीच्या परिघात ते अडकले नाहीत आणि म्हणूनच बहुजन समाजातील सरदारांच्या, सैनिकांच्या मांडीला मांडी लावून ते जेवत, त्यांच्यात रमत. म्हणूनच पुण्यात धर्म मोडला आणि अभक्ष्य भक्षण केले यासाठी तथाकथित पंडितांनी आकांडतांडव केले. द्वितीय पत्नी मस्तानीबाईंचा पुत्र कृष्णसिंग अर्थात [[समशेर बहादुर]] (पुढे याने पानिपत युद्धात अतुलनीय पराक्रम केला) याच्या हक्कासाठी ते जागरूक होते. त्याचे मौजीबंधन करण्यास पुण्यातील शास्त्री, पंडिताचा विरोध होता. पण तो विरोध डावलून समशेरसिंगचे मौजीबंधन केले. '''<nowiki/>' श्री राजा शाहू नरपति हर्षनिधान<br /> बाजीराव बल्लाळ पंतप्रधान ''''<br />ही मुद्रा धारण करणाऱ्या बाजीरावांकडे कोणतेही छक्केपंजे नव्हते. नेपोलियनने जसे सामान्यांतून मार्शल निर्माण केले तसे बाजीरावांनी अठरापगड जाती-जमातीतून लढवय्ये सरदार निर्माण केले. संबंध भारतभूमीत स्फुल्लिंग पेटवले, अस्मिता निर्माण केली. अस्थिर झालेल्या स्वराज्याला त्यांनी स्थिर केले. एवढेच नाही तर संभाव्य विस्ताराचा मार्ग आखून दिला. हिंदुस्थानच्या इतिहासात मराठ्यांना मानाचे स्थान मिळवून दिले. एवढा बळकट शनिवारवाडा बांधून ते त्यात कधीही विश्रांतीसाठी थांबले नाहीत. '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' =वैयक्तिक आयुष्य= यांचे लग्न १७१३ सालच्या सुमारास चासकर महादजी कृष्ण जोशी यांची मुलगी काशीबाई हिच्याशी झाले. काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र ऊर्फ [[रघुनाथराव पेशवा]], जनार्दन व [[बाळाजी बाजीराव]] ऊर्फ नानासाहेब पेशवा असे ३ पुत्र होते. काशीबाईंंचा मृत्यू १७५८ साली झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-24}}</ref> छत्रसाल प्रकरणाच्या वेळी मस्तानीशी विवाह झाला(१७२९). * मस्तानीपासून कृष्णराव उर्फ [[समशेर बहादुर]] हा पुत्र झाला. बाजीरावाचे काशीबाई व मस्तानीबाई या दोघींवर अत्यंत उत्कट प्रेम होते. रूपवान बाजीरावावर हिंदुस्थानातील अनेक स्त्रिया भाळल्या होत्या. एकदा तर बलाढ्य निजामाच्या जनानखान्याने बाजीरावांना पाहण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा निजाम हादरला. त्याने जनानखान्यास धमकावलेही. परंतु स्त्रियांच्या अट्टहासामुळे निजामाने बाजीरावांना दरबारात बोलावले. तेव्हा त्यांचे सौंदर्य पाहून तमाम जनानखाना संमोहित झाला. कित्येक महिलांनी त्यांच्यावर पायली पायली मोती उधळले. महालात मोत्यांची रास उभी राहिली, परंतु बाजीरावांच्या पापण्या झुकलेल्या होत्या. तिथे बाजीराव उद्‍गारले एक काशीबाई, दुसरी मस्तानीबाई या दोघी माझ्या पत्‍नी बाकी सर्व स्त्रिया मला मायबहिणी. = पेशवे बाजीराव आणि झोप= ‘लक्षात ठेवा, रात्र ही झोपेकरिता नाही, तर ती बेसावध शत्रूच्या छावण्यांवर हल्ला करण्याची देवाने दिलेली नामी संधी आहे. झोप ही घोड्यावर बसल्यावरही घेता आली पाहिजे.’ हे सुप्रसिद्ध उद्गार थोरल्या बाजीराव पेशव्यांचे होत. बाजीराव पेशवे घोड्यावर बसून झोप घेत असे, ही नोंद अनेक ऐतिहासिक बखरींमध्ये स्पष्ट आहे. =निधन= २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंगाविरुद्ध लढाई जिंकून [[मुंगीपैठण]] येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने [[हंडिया]] व [[खरगोण]] हे प्रदेश बाजीराव पेशव्यांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव पेशवे खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, [[नर्मदा]] तीरावर [[रावेरखेडी]] या गावी [[विषमज्वर|विषमज्वराने]] २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव पेशवे वयाच्या फक्त ४०व्या वर्षी निधन पावले. प्रचंड पराक्रमी वर्णनातीत विद्वत्ता, भविष्याचा वेध घेणारी इच्छाशक्ती असणारे हे थोरले बाजीराव पेशवे आदर्श राष्ट्रपुरुष होते. * सर [[यदुनाथ सरकार]] लिहितात, 'अखंड हिंदुस्थानात हा एक झाला असे दिसते.' ==बाजीराव राजवटीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार== [[चित्र:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Historical map of India AD 1720.jpg/800px-Historical map of India AD 1720.jpg|200px|इवलेसे|उजवे|बाजीरावांच्या कारकीर्दीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार]] ==थोरल्या बाजीरावांची मुद्रा== '''॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥''' [[File:बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे.jpg|thumb|बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे]] ==थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके== * अजिंक्ययोद्धा बाजीराव (जयराज साळगावकर) * घ * अटकेत रोविले झेंडे (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]]) * द एरा ऑफ बाजीराव (इंग्रजी, डॉ. उदय कुलकर्णी) * देवयोद्धा (थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या जीवनावरील त्रिखंडी महाकादंबरी, लेखक - [[काका विधाते]]; प्रफुल्लता प्रकाशन, किंमत ३,२५० रुपये) * दुसरा पेशवा (नाटक, [[वि.वा. शिरवाडकर]]) * पेशवाईतील कर्मयोगी (चिमाजी अप्पांवरील कादंबरी, लेखक - (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]])) * प्रतापी बाजीराव ([[म.श्री. दीक्षित]]) * बाजी (कुंदन तांबे) * Bajirao I, An Outstanding Cavalry General (R.D. Palsokar) * मस्तानीचा बाजीराव ([[मुरलीधर जावडेकर]]) * या सम हा : एकोणचाळीस लढायांमध्ये विजयश्री खेचून आणणाऱ्या अजिंक्य बाजीरावाच्या युद्धनेतृत्वाची लोकविलक्षण यशोगाथा (मेजर जनरल शशिकांत गिरिधर पित्रे) * रणझुंझार थोरले बाजीराव पेशवे (कादंबरी, लेखिका - [[नयनतारा देसाई]]) * राऊ ([[ना.सं. इनामदार]]) * श्रीमंत पहिले बाजीराव पेशवे (ना.के बेहरे. १९२९) *थोरला बाजीराव पेशवा (मदन पाटील) *थोरले बाजीराव पेशवे (बालवाङ्मय, डॉ. विजय तारे-इंदूर, वरदा प्रकाशन) *प्रतापसूर्य थोरले बाजीराव पेशवे (डॉ. पद्माकर विष्णू वर्तक) *पेशवा पहिला बाजीराव -पूर्वार्ध (१९९९) (श.श्री. पुराणिक) *पेशवा पहिला बाजीराव - उत्तरार्ध (२०००) (श.श्री. पुराणिक) =बाजीरावावरील चित्रपट/दूरचित्रवाणी मालिका= * [[बाजीराव मस्तानी]] (हिंदी चित्रपट. निर्माता दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी) * श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी (ई-टीव्हीवरील दूरचित्रवाणी मालिका, निर्माते - नितीन चंद्रकांत देसाई, इ.स. २०१०) * पेशवा बाजीराव (सोनी टी.व्ही.वरील दूरचित्रवाणी मालिका, जानेवारी २०१७) =संदर्भ= {{संदर्भयादी}}<br /> =समाधी स्थळ= [[चित्र:समाधी_स्थळ.JPG|समाधी_स्थळ]] {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे|बाजीराव पेशवे, थोरले]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास|पेशवे, बाजीराव, थोरले]][[वर्ग:मराठी राजे|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०० मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] ba301mt01gxr7yx25csmargppw7zium 2681589 2681588 2026-04-29T02:39:31Z ~2026-24679-89 182431 2681589 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{जाणकार}} {{हा लेख|थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाजीराव पेशवा (१ला) | पदवी = पेशवे | चित्र = Peshwa_Baji_Rao_I_riding_horse.jpg | चित्र_शीर्षक = थोरले बाजीराव पेशवे | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १७२० ते १७४० | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पुणे|पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाजीराव बाळाजी भट (पेशवे) | इतर_पदव्या = श्रीमंत,पेशवा | जन्म_दिनांक = [[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] | जन्म_स्थान = डुबेर, सिन्नर, नाशिक. | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू_दिनांक_आणि_वय|1740|4|28|1700|8|18}} | मृत्यू_स्थान = रावेरखेडी, मध्यप्रदेश. | पूर्वाधिकारी = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|बाळाजी (बल्लाळ) बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब पेशवे) | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = [[काशीबाई बाजीराव भट|काशीबाई]] | इतर_पत्नी = [[मस्तानी]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]], [[रघुनाथराव पेशवे]], जनार्दन, [[समशेरबहादूर]] | राजवंश = [[पेशवा]] | धर्म = हिंदू | राजब्रीदवाक्य = हर हर महादेव | राजचलन = ॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥ | तळटिपा = |}} '''विश्वनाथ उर्फ बाजीराव बल्लाळ भट''' (तथा '''थोरले बाजीराव पेशवे''') ([[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] - [[एप्रिल २८]], [[इ.स. १७४०]]) हे मराठा साम्राज्याचे चौथे छत्रपती [[छत्रपती शाहू महाराज|शाहू महाराज]] यांचे [[इ.स. १७२०]] पासून तहहयात [[पेशवे]] (मुख्य प्रधान) होते. बाजीराव आपले वडील पहिले पेशवे [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांच्या सानिध्यात अनेक कला व विद्या शिकले. बाळाजी बाजीराव दिल्लीच्या बादशहाची भेट घ्यायला गेले तेव्हा अवघ्या १९ वर्षाचा बाजीही त्यांच्याबरोबर होता. उत्तर हिंदुस्थानात मराठी सत्तेला हातपाय पसरायच्या किती शक्यता आहे, याचा अदमास त्या कोवळ्या वयातच बाजीने घेतला होता. रणधुरंधर असलेल्या पहिल्या बाजीरावाने आपल्या कुशल युद्धनेतृत्वाने छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापलेल्या मराठा दौलतीच्या सीमा विस्तारल्या. वेगवान हालचाली हा यांच्या युद्ध कौशल्याचा महत्त्वाचा भाग होता. यांनी केलेल्या सर्व मोठ्या लढाया जिंकल्या. बाळाजींच्या मृत्यूनंतर पेशवेपदासाठी दरबारी लोकांत अहमहिका लागली, त्यांत बाजीरावास परंपरागत पेशवेपद देऊ नये असे इतर दरबारी म्हणू लागले [संदर्भ हवा]. त्याला २ कारणे होती - # यादवकालीन राजकारणापासून ते [[ताराराणी|ताराराणीपर्यंत]] राजकारणावर देशस्थांचा पगडा होता ते वर्चस्व पुनः प्रस्थापित व्हावे असे देशस्थांना वाटत होते. # थोरले बाजीराव हे फटकळ होते, एक घाव दोन तुकडे हा त्यांचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडणार हे लक्षात येताच शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा असे त्यांना सांगितले. मात्र पडत्याकाळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यांस दिली. बाजीराव शिपाई होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४०पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यात [[माळव्याची लढाई|माळवा]] (डिसेंबर,१७२३), धार (१७२४), औरंगाबाद (१७२४), पालखेड (फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद (१७३१) उदयपूर (१७३६), फिरोजाबाद (१७३७), दिल्ली (१७३७), पेशावर (१७३७), कंदहार (१७३७), काबूल (१७३७), बलुचिस्तान (१७३७), तसेच भारतातील भोपाळ (१७३८), वसईची लढाई (१७ मे १७३९) या आणि अशाच ४७ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको हीच त्याची रणनीती आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो, हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. [[बर्नाड मॉन्टगोमेरी]] या ब्रिटिश [[फील्ड मार्शल]]ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे - "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच [[पुणे|पुण्याला]] [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] बांधला आणि [[सातारा संस्थान|साताऱ्याच्या राजगादी]] इतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. शनिवारवाड्याबद्दल एक दंतकथा सांगितली जाते - बाजीरावाने त्या ठिकाणी एका सशाला मोठ्या शिकारी कुत्र्याचा पाठलाग करताना बघितले, त्याला त्याचे आश्चर्य वाटले, त्या जागी मग त्याने भुईकोट किल्लाच बांधवून घेतला हाच तो शनिवारवाडा. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारी कुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. बाजीराव पराक्रमी होते. त्यांच्याकडे दिलदारपणा होते, म्हणूनच शाहूमहाराज म्हणत, 'मला जर एक लाख फौज व बाजीराव यात निवड करण्यास सांगितले तर मी बाजीरावाची निवड करेन.' एवढा एकच उद्‍गार बाजीरावांची योग्यता सिद्ध करतो. इतिहासाची पाने चाळली तरी इतिहास हेच सांगतो, वीस वर्षांच्या राजकीय आयुष्यात मराठ्यांच्या सत्तेचे साम्राज्यात रूपांतर करणे ही असामान्य घटना होय. त्यांच्यामुळे भारत खंडात राजकीय पुनर्रचना झाली. शि‍वरायांच्या स्वराज्याचा वटवृक्ष झाला. == बुंदेलखंड मोहीम == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल बुंदेल्यावर]] चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. '''"जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥"''' - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने '''"जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥''' असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेऊन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. छत्रसालाने झाशी प्रांत (२॥ लक्षांचा) पेशव्यांस दिला व पुढे आपल्या राज्याचा तिसरा हिस्साहि त्यांस दिला (१७३३).इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्‍नींपैकी एकीची मुलगी "[[मस्तानी]]" बाजीरावास दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-23}}</ref> बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळावेत असा या मागचा हेतू असावा. या शिवाय बाजीरावास "[[काशीबाई]]" ही प्रथम पत्‍नी होतीच. मस्तानीकडून समशेरबहाद्दर ऊर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र झाले. कर्मठ ब्राह्मणांनी [[मस्तानी]] [[मुसलमान]] असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता त्याने शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. [[चिमाजी अप्पा]] हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगीजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगीजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. [[वसईची लढाई]] ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरेच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मरहट्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. बाजीराव हे ६ फूट उंच होते, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्यांचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबूस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहित व्हाव असा चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्यांना तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरीत. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकराशिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ [[घोडा|घोडे]] होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख. ते त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभे सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाले होते. फक्त ४० वर्षांच्या जीवनात ४७ लढाया जिंकल्या. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावांनी वयाच्या अकराव्या वर्षीच दिल्ली पाहिली होती. सर्व हिंदुस्थान त्यांनी नजरेत भरून घेतला होता. त्यांनी गाजवलेल्या मोहिमा लोकांना परिचित नाहीत. किंबहुना इतिहासकारांनी जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केल्या आहेत, म्हणून त्याचे महत्त्व कमी होत नाही. पालखेडची निजामाविरोधातील मोहीम. त्यानंतर भोपाळची मोहीम येथील एका लढाईत बाजीरावांनी निजामाची फारच दारुण अवस्था केली. निजाम ढेकळाची भिंत रचून त्याच्या आड राहू लागला. सैनिकांची रसद बंद झाल्यामुळे ते तोफखान्याचे बैल खाऊ लागले(?). बाजीरावांनी दिल्लीवर स्वारी केली. तेव्हा तत्कालीन बादशहा जीव मुठीत धरून लपून बसला. संपूर्ण दिल्ली हादरली. परंतु 'दिल्ली' जिंकल्यावर मराठा भगवा न फडकवता बाजीरावांनी मोर्चा मुघल प्रदेशाकडे वळविला, त्यात पेशावर, बलुचिस्तान, कंदाहार आणि काबूल येथे जाऊन मुघल प्रदेशावर कब्जा केला. तसेच कर्नाटक, राजस्थान, माळवा, बुंदेलखंड, गुजरात, दिल्ली, कोकण, आंध्र प्रदेश येथे मराठ्यांच्या कार्याच्या कक्षा रुंदावल्या. या मुलखांत मराठी माणसांचा प्रवेश झाला. नंतर ते स्थायिक झाले यास कारण फक्त आणि फक्त बाजीराव पेशवे. =बाजीराव आणि धर्म= त्यांनी कधीही देवधर्म यांचे अवडंबर केले नाही. जाती-पातीच्या परिघात ते अडकले नाहीत आणि म्हणूनच बहुजन समाजातील सरदारांच्या, सैनिकांच्या मांडीला मांडी लावून ते जेवत, त्यांच्यात रमत. म्हणूनच पुण्यात धर्म मोडला आणि अभक्ष्य भक्षण केले यासाठी तथाकथित पंडितांनी आकांडतांडव केले. द्वितीय पत्नी मस्तानीबाईंचा पुत्र कृष्णसिंग अर्थात [[समशेर बहादुर]] (पुढे याने पानिपत युद्धात अतुलनीय पराक्रम केला) याच्या हक्कासाठी ते जागरूक होते. त्याचे मौजीबंधन करण्यास पुण्यातील शास्त्री, पंडिताचा विरोध होता. पण तो विरोध डावलून समशेरसिंगचे मौजीबंधन केले. '''<nowiki/>' श्री राजा शाहू नरपति हर्षनिधान<br /> बाजीराव बल्लाळ पंतप्रधान ''''<br />ही मुद्रा धारण करणाऱ्या बाजीरावांकडे कोणतेही छक्केपंजे नव्हते. नेपोलियनने जसे सामान्यांतून मार्शल निर्माण केले तसे बाजीरावांनी अठरापगड जाती-जमातीतून लढवय्ये सरदार निर्माण केले. संबंध भारतभूमीत स्फुल्लिंग पेटवले, अस्मिता निर्माण केली. अस्थिर झालेल्या स्वराज्याला त्यांनी स्थिर केले. एवढेच नाही तर संभाव्य विस्ताराचा मार्ग आखून दिला. हिंदुस्थानच्या इतिहासात मराठ्यांना मानाचे स्थान मिळवून दिले. एवढा बळकट शनिवारवाडा बांधून ते त्यात कधीही विश्रांतीसाठी थांबले नाहीत. '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' =वैयक्तिक आयुष्य= यांचे लग्न १७१३ सालच्या सुमारास चासकर महादजी कृष्ण जोशी यांची मुलगी काशीबाई हिच्याशी झाले. काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र ऊर्फ [[रघुनाथराव पेशवा]], जनार्दन व [[बाळाजी बाजीराव]] ऊर्फ नानासाहेब पेशवा असे ३ पुत्र होते. काशीबाईंंचा मृत्यू १७५८ साली झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-24}}</ref> छत्रसाल प्रकरणाच्या वेळी मस्तानीशी विवाह झाला(१७२९). * मस्तानीपासून कृष्णराव उर्फ [[समशेर बहादुर]] हा पुत्र झाला. बाजीरावाचे काशीबाई व मस्तानीबाई या दोघींवर अत्यंत उत्कट प्रेम होते. रूपवान बाजीरावावर हिंदुस्थानातील अनेक स्त्रिया भाळल्या होत्या. एकदा तर बलाढ्य निजामाच्या जनानखान्याने बाजीरावांना पाहण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा निजाम हादरला. त्याने जनानखान्यास धमकावलेही. परंतु स्त्रियांच्या अट्टहासामुळे निजामाने बाजीरावांना दरबारात बोलावले. तेव्हा त्यांचे सौंदर्य पाहून तमाम जनानखाना संमोहित झाला. कित्येक महिलांनी त्यांच्यावर पायली पायली मोती उधळले. महालात मोत्यांची रास उभी राहिली, परंतु बाजीरावांच्या पापण्या झुकलेल्या होत्या. तिथे बाजीराव उद्‍गारले एक काशीबाई, दुसरी मस्तानीबाई या दोघी माझ्या पत्‍नी बाकी सर्व स्त्रिया मला मायबहिणी. = पेशवे बाजीराव आणि झोप= ‘लक्षात ठेवा, रात्र ही झोपेकरिता नाही, तर ती बेसावध शत्रूच्या छावण्यांवर हल्ला करण्याची देवाने दिलेली नामी संधी आहे. झोप ही घोड्यावर बसल्यावरही घेता आली पाहिजे.’ हे सुप्रसिद्ध उद्गार थोरल्या बाजीराव पेशव्यांचे होत. बाजीराव पेशवे घोड्यावर बसून झोप घेत असे, ही नोंद अनेक ऐतिहासिक बखरींमध्ये स्पष्ट आहे. =निधन= २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंगाविरुद्ध लढाई जिंकून [[मुंगीपैठण]] येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने [[हंडिया]] व [[खरगोण]] हे प्रदेश बाजीराव पेशव्यांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव पेशवे खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, [[नर्मदा]] तीरावर [[रावेरखेडी]] या गावी [[विषमज्वर|विषमज्वराने]] २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव पेशवे वयाच्या फक्त ४०व्या वर्षी निधन पावले. प्रचंड पराक्रमी वर्णनातीत विद्वत्ता, भविष्याचा वेध घेणारी इच्छाशक्ती असणारे हे थोरले बाजीराव पेशवे आदर्श राष्ट्रपुरुष होते. * सर [[यदुनाथ सरकार]] लिहितात, 'अखंड हिंदुस्थानात हा एक झाला असे दिसते.' ==बाजीराव राजवटीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार== [[चित्र:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Historical map of India AD 1720.jpg/800px-Historical map of India AD 1720.jpg|200px|इवलेसे|उजवे|बाजीरावांच्या कारकीर्दीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार]] ==थोरल्या बाजीरावांची मुद्रा== '''॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥''' [[File:बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे.jpg|thumb|बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे]] ==थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके== * अजिंक्ययोद्धा बाजीराव (जयराज साळगावकर) * घ * अटकेत रोविले झेंडे (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]]) * द एरा ऑफ बाजीराव (इंग्रजी, डॉ. उदय कुलकर्णी) * देवयोद्धा (थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या जीवनावरील त्रिखंडी महाकादंबरी, लेखक - [[काका विधाते]]; प्रफुल्लता प्रकाशन, किंमत ३,२५० रुपये) * दुसरा पेशवा (नाटक, [[वि.वा. शिरवाडकर]]) * पेशवाईतील कर्मयोगी (चिमाजी अप्पांवरील कादंबरी, लेखक - (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]])) * प्रतापी बाजीराव ([[म.श्री. दीक्षित]]) * बाजी (कुंदन तांबे) * Bajirao I, An Outstanding Cavalry General (R.D. Palsokar) * मस्तानीचा बाजीराव ([[मुरलीधर जावडेकर]]) * या सम हा : एकोणचाळीस लढायांमध्ये विजयश्री खेचून आणणाऱ्या अजिंक्य बाजीरावाच्या युद्धनेतृत्वाची लोकविलक्षण यशोगाथा (मेजर जनरल शशिकांत गिरिधर पित्रे) * रणझुंझार थोरले बाजीराव पेशवे (कादंबरी, लेखिका - [[नयनतारा देसाई]]) * राऊ ([[ना.सं. इनामदार]]) * श्रीमंत पहिले बाजीराव पेशवे (ना.के बेहरे. १९२९) *थोरला बाजीराव पेशवा (मदन पाटील) *थोरले बाजीराव पेशवे (बालवाङ्मय, डॉ. विजय तारे-इंदूर, वरदा प्रकाशन) *प्रतापसूर्य थोरले बाजीराव पेशवे (डॉ. पद्माकर विष्णू वर्तक) *पेशवा पहिला बाजीराव -पूर्वार्ध (१९९९) (श.श्री. पुराणिक) *पेशवा पहिला बाजीराव - उत्तरार्ध (२०००) (श.श्री. पुराणिक) =बाजीरावावरील चित्रपट/दूरचित्रवाणी मालिका= * [[बाजीराव मस्तानी]] (हिंदी चित्रपट. निर्माता दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी) * श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी (ई-टीव्हीवरील दूरचित्रवाणी मालिका, निर्माते - नितीन चंद्रकांत देसाई, इ.स. २०१०) * पेशवा बाजीराव (सोनी टी.व्ही.वरील दूरचित्रवाणी मालिका, जानेवारी २०१७) =संदर्भ= {{संदर्भयादी}}<br /> =समाधी स्थळ= [[चित्र:समाधी_स्थळ.JPG|समाधी_स्थळ]] {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे|बाजीराव पेशवे, थोरले]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास|पेशवे, बाजीराव, थोरले]][[वर्ग:मराठी राजे|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०० मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] rwa53kyvc52tiydxh937tmbi3bj4fiu 2681590 2681589 2026-04-29T02:45:27Z ~2026-24679-89 182431 2681590 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{जाणकार}} {{हा लेख|थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाजीराव पेशवा (१ला) | पदवी = पेशवे | चित्र = Peshwa_Baji_Rao_I_riding_horse.jpg | चित्र_शीर्षक = थोरले बाजीराव पेशवे | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १७२० ते १७४० | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पुणे|पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाजीराव बाळाजी भट (पेशवे) | इतर_पदव्या = श्रीमंत,पेशवा | जन्म_दिनांक = [[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] | जन्म_स्थान = डुबेर, सिन्नर, नाशिक. | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू_दिनांक_आणि_वय|1740|4|28|1700|8|18}} | मृत्यू_स्थान = रावेरखेडी, मध्यप्रदेश. | पूर्वाधिकारी = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|बाळाजी (बल्लाळ) बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब पेशवे) | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = [[काशीबाई बाजीराव भट|काशीबाई]] | इतर_पत्नी = [[मस्तानी]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]], [[रघुनाथराव पेशवे]], जनार्दन, [[समशेरबहादूर]] | राजवंश = [[पेशवा]] | धर्म = हिंदू | राजब्रीदवाक्य = हर हर महादेव | राजचलन = ॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥ | तळटिपा = |}} '''विश्वनाथ उर्फ बाजीराव बल्लाळ भट''' (तथा '''थोरले बाजीराव पेशवे''') ([[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] - [[एप्रिल २८]], [[इ.स. १७४०]]) हे मराठा साम्राज्याचे चौथे छत्रपती [[छत्रपती शाहू महाराज|शाहू महाराज]] यांचे [[इ.स. १७२०]] पासून तहहयात [[पेशवे]] (मुख्य प्रधान) होते. बाजीराव आपले वडील पहिले पेशवे [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांच्या सानिध्यात अनेक कला व विद्या शिकले. बाळाजी बाजीराव दिल्लीच्या बादशहाची भेट घ्यायला गेले, तेव्हा अवघ्या १९ वर्षाचा बाजीही त्यांच्याबरोबर होता. उत्तर हिंदुस्थानात मराठी सत्तेला हातपाय पसरायच्या किती शक्यता आहे, याचा अदमास त्या कोवळ्या वयातच बाजीने घेतला होता. रणधुरंधर असलेल्या पहिल्या बाजीरावाने आपल्या कुशल युद्धनेतृत्वाने छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापलेल्या मराठा दौलतीच्या सीमा विस्तारल्या. वेगवान हालचाली हा यांच्या युद्ध कौशल्याचा महत्त्वाचा भाग होता. यांनी केलेल्या सर्व मोठ्या लढाया जिंकल्या. बाळाजींच्या मृत्यूनंतर पेशवेपदासाठी दरबारी लोकांत अहमहिका लागली. त्यांत बाजीरावास परंपरागत पेशवेपद देऊ नये, असे इतर दरबारी म्हणू लागले [संदर्भ हवा]. त्याला २ कारणे होती:- # यादवकालीन राजकारणापासून ते [[ताराराणी|ताराराणीपर्यंत]] राजकारणावर देशस्थांचा पगडा होता ते वर्चस्व पुनः प्रस्थापित व्हावे, असे देशस्थांना वाटत होते. # थोरले बाजीराव हे फटकळ होते, एक घाव दोन तुकडे हा त्यांचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडणार..हे लक्षात येताच शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा, असे त्यांना सांगितले. मात्र पडत्याकाळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती, त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यांस दिली. बाजीराव शिपाई होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४०पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यात [[माळव्याची लढाई]] (डिसेंबर,१७२३), धार (१७२४), औरंगाबाद (१७२४), पालखेड (फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद (१७३१) उदयपूर (१७३६), फिरोजाबाद (१७३७), दिल्ली (१७३७), पेशावर (१७३७), कंदहार (१७३७), काबूल (१७३७), बलुचिस्तान (१७३७), तसेच भारतातील भोपाळ (१७३८), वसईची लढाई (१७ मे, १७३९) या आणि अशाच ४७ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात, त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको, हीच त्याची रणनीती आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो, हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. [[बर्नाड मॉन्टगोमेरी]] या ब्रिटिश [[फील्ड मार्शल]]ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे, "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच [[पुणे|पुण्याला]] [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] बांधला आणि [[सातारा संस्थान|साताऱ्याच्या राजगादी]] इतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. शनिवारवाड्याबद्दल एक दंतकथा सांगितली जाते - बाजीरावाने त्या ठिकाणी एका सशाला मोठ्या शिकारी कुत्र्याचा पाठलाग करताना बघितले, त्याला त्याचे आश्चर्य वाटले. त्या जागी मग त्याने भुईकोट किल्लाच बांधवून घेतला हाच तो [[शनिवारवाडा]]. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण, नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारी कुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. बाजीराव पराक्रमी होते. त्यांच्याकडे दिलदारपणा होते, म्हणूनच शाहूमहाराज म्हणत, 'मला जर एक लाख फौज व बाजीराव यात निवड करण्यास सांगितले तर मी बाजीरावाची निवड करेन.' एवढा एकच उद्‍गार बाजीरावांची योग्यता सिद्ध करतो. इतिहासाची पाने चाळली तरी इतिहास हेच सांगतो, वीस वर्षांच्या राजकीय आयुष्यात मराठ्यांच्या सत्तेचे साम्राज्यात रूपांतर करणे ही असामान्य घटना होय. त्यांच्यामुळे भारत खंडात राजकीय पुनर्रचना झाली. शि‍वरायांच्या स्वराज्याचा वटवृक्ष झाला. == बुंदेलखंड मोहीम == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल बुंदेल्यावर]] चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. '''"जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥"''' - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने '''"जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥''' असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेऊन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. छत्रसालाने झाशी प्रांत (२॥ लक्षांचा) पेशव्यांस दिला व पुढे आपल्या राज्याचा तिसरा हिस्साहि त्यांस दिला (१७३३).इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्‍नींपैकी एकीची मुलगी "[[मस्तानी]]" बाजीरावास दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-23}}</ref> बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळावेत असा या मागचा हेतू असावा. या शिवाय बाजीरावास "[[काशीबाई]]" ही प्रथम पत्‍नी होतीच. मस्तानीकडून समशेरबहाद्दर ऊर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र झाले. कर्मठ ब्राह्मणांनी [[मस्तानी]] [[मुसलमान]] असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता त्याने शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. [[चिमाजी अप्पा]] हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगीजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगीजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. [[वसईची लढाई]] ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरेच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मरहट्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. बाजीराव हे ६ फूट उंच होते, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्यांचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबूस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहित व्हाव असा चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्यांना तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरीत. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकराशिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ [[घोडा|घोडे]] होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख. ते त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभे सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाले होते. फक्त ४० वर्षांच्या जीवनात ४७ लढाया जिंकल्या. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावांनी वयाच्या अकराव्या वर्षीच दिल्ली पाहिली होती. सर्व हिंदुस्थान त्यांनी नजरेत भरून घेतला होता. त्यांनी गाजवलेल्या मोहिमा लोकांना परिचित नाहीत. किंबहुना इतिहासकारांनी जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केल्या आहेत, म्हणून त्याचे महत्त्व कमी होत नाही. पालखेडची निजामाविरोधातील मोहीम. त्यानंतर भोपाळची मोहीम येथील एका लढाईत बाजीरावांनी निजामाची फारच दारुण अवस्था केली. निजाम ढेकळाची भिंत रचून त्याच्या आड राहू लागला. सैनिकांची रसद बंद झाल्यामुळे ते तोफखान्याचे बैल खाऊ लागले(?). बाजीरावांनी दिल्लीवर स्वारी केली. तेव्हा तत्कालीन बादशहा जीव मुठीत धरून लपून बसला. संपूर्ण दिल्ली हादरली. परंतु 'दिल्ली' जिंकल्यावर मराठा भगवा न फडकवता बाजीरावांनी मोर्चा मुघल प्रदेशाकडे वळविला, त्यात पेशावर, बलुचिस्तान, कंदाहार आणि काबूल येथे जाऊन मुघल प्रदेशावर कब्जा केला. तसेच कर्नाटक, राजस्थान, माळवा, बुंदेलखंड, गुजरात, दिल्ली, कोकण, आंध्र प्रदेश येथे मराठ्यांच्या कार्याच्या कक्षा रुंदावल्या. या मुलखांत मराठी माणसांचा प्रवेश झाला. नंतर ते स्थायिक झाले यास कारण फक्त आणि फक्त बाजीराव पेशवे. =बाजीराव आणि धर्म= त्यांनी कधीही देवधर्म यांचे अवडंबर केले नाही. जाती-पातीच्या परिघात ते अडकले नाहीत आणि म्हणूनच बहुजन समाजातील सरदारांच्या, सैनिकांच्या मांडीला मांडी लावून ते जेवत, त्यांच्यात रमत. म्हणूनच पुण्यात धर्म मोडला आणि अभक्ष्य भक्षण केले यासाठी तथाकथित पंडितांनी आकांडतांडव केले. द्वितीय पत्नी मस्तानीबाईंचा पुत्र कृष्णसिंग अर्थात [[समशेर बहादुर]] (पुढे याने पानिपत युद्धात अतुलनीय पराक्रम केला) याच्या हक्कासाठी ते जागरूक होते. त्याचे मौजीबंधन करण्यास पुण्यातील शास्त्री, पंडिताचा विरोध होता. पण तो विरोध डावलून समशेरसिंगचे मौजीबंधन केले. '''<nowiki/>' श्री राजा शाहू नरपति हर्षनिधान<br /> बाजीराव बल्लाळ पंतप्रधान ''''<br />ही मुद्रा धारण करणाऱ्या बाजीरावांकडे कोणतेही छक्केपंजे नव्हते. नेपोलियनने जसे सामान्यांतून मार्शल निर्माण केले तसे बाजीरावांनी अठरापगड जाती-जमातीतून लढवय्ये सरदार निर्माण केले. संबंध भारतभूमीत स्फुल्लिंग पेटवले, अस्मिता निर्माण केली. अस्थिर झालेल्या स्वराज्याला त्यांनी स्थिर केले. एवढेच नाही तर संभाव्य विस्ताराचा मार्ग आखून दिला. हिंदुस्थानच्या इतिहासात मराठ्यांना मानाचे स्थान मिळवून दिले. एवढा बळकट शनिवारवाडा बांधून ते त्यात कधीही विश्रांतीसाठी थांबले नाहीत. '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' =वैयक्तिक आयुष्य= यांचे लग्न १७१३ सालच्या सुमारास चासकर महादजी कृष्ण जोशी यांची मुलगी काशीबाई हिच्याशी झाले. काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र ऊर्फ [[रघुनाथराव पेशवा]], जनार्दन व [[बाळाजी बाजीराव]] ऊर्फ नानासाहेब पेशवा असे ३ पुत्र होते. काशीबाईंंचा मृत्यू १७५८ साली झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-24}}</ref> छत्रसाल प्रकरणाच्या वेळी मस्तानीशी विवाह झाला(१७२९). * मस्तानीपासून कृष्णराव उर्फ [[समशेर बहादुर]] हा पुत्र झाला. बाजीरावाचे काशीबाई व मस्तानीबाई या दोघींवर अत्यंत उत्कट प्रेम होते. रूपवान बाजीरावावर हिंदुस्थानातील अनेक स्त्रिया भाळल्या होत्या. एकदा तर बलाढ्य निजामाच्या जनानखान्याने बाजीरावांना पाहण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा निजाम हादरला. त्याने जनानखान्यास धमकावलेही. परंतु स्त्रियांच्या अट्टहासामुळे निजामाने बाजीरावांना दरबारात बोलावले. तेव्हा त्यांचे सौंदर्य पाहून तमाम जनानखाना संमोहित झाला. कित्येक महिलांनी त्यांच्यावर पायली पायली मोती उधळले. महालात मोत्यांची रास उभी राहिली, परंतु बाजीरावांच्या पापण्या झुकलेल्या होत्या. तिथे बाजीराव उद्‍गारले एक काशीबाई, दुसरी मस्तानीबाई या दोघी माझ्या पत्‍नी बाकी सर्व स्त्रिया मला मायबहिणी. = पेशवे बाजीराव आणि झोप= ‘लक्षात ठेवा, रात्र ही झोपेकरिता नाही, तर ती बेसावध शत्रूच्या छावण्यांवर हल्ला करण्याची देवाने दिलेली नामी संधी आहे. झोप ही घोड्यावर बसल्यावरही घेता आली पाहिजे.’ हे सुप्रसिद्ध उद्गार थोरल्या बाजीराव पेशव्यांचे होत. बाजीराव पेशवे घोड्यावर बसून झोप घेत असे, ही नोंद अनेक ऐतिहासिक बखरींमध्ये स्पष्ट आहे. =निधन= २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंगाविरुद्ध लढाई जिंकून [[मुंगीपैठण]] येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने [[हंडिया]] व [[खरगोण]] हे प्रदेश बाजीराव पेशव्यांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव पेशवे खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, [[नर्मदा]] तीरावर [[रावेरखेडी]] या गावी [[विषमज्वर|विषमज्वराने]] २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव पेशवे वयाच्या फक्त ४०व्या वर्षी निधन पावले. प्रचंड पराक्रमी वर्णनातीत विद्वत्ता, भविष्याचा वेध घेणारी इच्छाशक्ती असणारे हे थोरले बाजीराव पेशवे आदर्श राष्ट्रपुरुष होते. * सर [[यदुनाथ सरकार]] लिहितात, 'अखंड हिंदुस्थानात हा एक झाला असे दिसते.' ==बाजीराव राजवटीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार== [[चित्र:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Historical map of India AD 1720.jpg/800px-Historical map of India AD 1720.jpg|200px|इवलेसे|उजवे|बाजीरावांच्या कारकीर्दीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार]] ==थोरल्या बाजीरावांची मुद्रा== '''॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥''' [[File:बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे.jpg|thumb|बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे]] ==थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके== * अजिंक्ययोद्धा बाजीराव (जयराज साळगावकर) * घ * अटकेत रोविले झेंडे (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]]) * द एरा ऑफ बाजीराव (इंग्रजी, डॉ. उदय कुलकर्णी) * देवयोद्धा (थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या जीवनावरील त्रिखंडी महाकादंबरी, लेखक - [[काका विधाते]]; प्रफुल्लता प्रकाशन, किंमत ३,२५० रुपये) * दुसरा पेशवा (नाटक, [[वि.वा. शिरवाडकर]]) * पेशवाईतील कर्मयोगी (चिमाजी अप्पांवरील कादंबरी, लेखक - (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]])) * प्रतापी बाजीराव ([[म.श्री. दीक्षित]]) * बाजी (कुंदन तांबे) * Bajirao I, An Outstanding Cavalry General (R.D. Palsokar) * मस्तानीचा बाजीराव ([[मुरलीधर जावडेकर]]) * या सम हा : एकोणचाळीस लढायांमध्ये विजयश्री खेचून आणणाऱ्या अजिंक्य बाजीरावाच्या युद्धनेतृत्वाची लोकविलक्षण यशोगाथा (मेजर जनरल शशिकांत गिरिधर पित्रे) * रणझुंझार थोरले बाजीराव पेशवे (कादंबरी, लेखिका - [[नयनतारा देसाई]]) * राऊ ([[ना.सं. इनामदार]]) * श्रीमंत पहिले बाजीराव पेशवे (ना.के बेहरे. १९२९) *थोरला बाजीराव पेशवा (मदन पाटील) *थोरले बाजीराव पेशवे (बालवाङ्मय, डॉ. विजय तारे-इंदूर, वरदा प्रकाशन) *प्रतापसूर्य थोरले बाजीराव पेशवे (डॉ. पद्माकर विष्णू वर्तक) *पेशवा पहिला बाजीराव -पूर्वार्ध (१९९९) (श.श्री. पुराणिक) *पेशवा पहिला बाजीराव - उत्तरार्ध (२०००) (श.श्री. पुराणिक) =बाजीरावावरील चित्रपट/दूरचित्रवाणी मालिका= * [[बाजीराव मस्तानी]] (हिंदी चित्रपट. निर्माता दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी) * श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी (ई-टीव्हीवरील दूरचित्रवाणी मालिका, निर्माते - नितीन चंद्रकांत देसाई, इ.स. २०१०) * पेशवा बाजीराव (सोनी टी.व्ही.वरील दूरचित्रवाणी मालिका, जानेवारी २०१७) =संदर्भ= {{संदर्भयादी}}<br /> =समाधी स्थळ= [[चित्र:समाधी_स्थळ.JPG|समाधी_स्थळ]] {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे|बाजीराव पेशवे, थोरले]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास|पेशवे, बाजीराव, थोरले]][[वर्ग:मराठी राजे|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०० मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] k0h2phc5v4hi5ort15ftajc8uc4nlw6 2681628 2681590 2026-04-29T05:43:22Z ~2026-24679-89 182431 2681628 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{जाणकार}} {{हा लेख|थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाजीराव पेशवा (१ला) | पदवी = पेशवे | चित्र = Peshwa_Baji_Rao_I_riding_horse.jpg | चित्र_शीर्षक = थोरला बाजीराव | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १७२० ते १७४० | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पुणे|पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाजीराव बाळाजी भट (पेशवे) | इतर_पदव्या = श्रीमंत,पेशवा | जन्म_दिनांक = [[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] | जन्म_स्थान = डुबेर, सिन्नर, नाशिक. | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू_दिनांक_आणि_वय|1740|4|28|1700|8|18}} | मृत्यू_स्थान = रावेरखेडी, मध्यप्रदेश. | पूर्वाधिकारी = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|बाळाजी (बल्लाळ) बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब पेशवे) | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = [[काशीबाई बाजीराव भट|काशीबाई]] | इतर_पत्नी = [[मस्तानी]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]], [[रघुनाथराव पेशवे]], जनार्दन, [[समशेरबहादूर]] | राजवंश = [[पेशवा]] | धर्म = हिंदू | राजब्रीदवाक्य = हर हर महादेव | राजचलन = ॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥ | तळटिपा = |}} '''विश्वनाथ उर्फ बाजीराव बल्लाळ भट''' (तथा '''थोरले बाजीराव पेशवे''') ([[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] - [[एप्रिल २८]], [[इ.स. १७४०]]) हे मराठा साम्राज्याचे चौथे छत्रपती [[छत्रपती शाहू महाराज|शाहू महाराज]] यांचे [[इ.स. १७२०]] पासून तहहयात [[पेशवे]] (मुख्य प्रधान) होते. बाजीराव आपले वडील पहिले पेशवे [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांच्या सानिध्यात अनेक कला व विद्या शिकले. बाळाजी बाजीराव दिल्लीच्या बादशहाची भेट घ्यायला गेले, तेव्हा अवघ्या १९ वर्षाचा बाजीही त्यांच्याबरोबर होता. उत्तर हिंदुस्थानात मराठी सत्तेला हातपाय पसरायच्या किती शक्यता आहे, याचा अदमास त्या कोवळ्या वयातच बाजीने घेतला होता. रणधुरंधर असलेल्या पहिल्या बाजीरावाने आपल्या कुशल युद्धनेतृत्वाने छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापलेल्या मराठा दौलतीच्या सीमा विस्तारल्या. वेगवान हालचाली हा यांच्या युद्ध कौशल्याचा महत्त्वाचा भाग होता. यांनी केलेल्या सर्व मोठ्या लढाया जिंकल्या. बाळाजींच्या मृत्यूनंतर पेशवेपदासाठी दरबारी लोकांत अहमहिका लागली. त्यांत बाजीरावास परंपरागत पेशवेपद देऊ नये, असे इतर दरबारी म्हणू लागले [संदर्भ हवा]. त्याला २ कारणे होती:- # यादवकालीन राजकारणापासून ते [[ताराराणी|ताराराणीपर्यंत]] राजकारणावर देशस्थांचा पगडा होता ते वर्चस्व पुनः प्रस्थापित व्हावे, असे देशस्थांना वाटत होते. # थोरले बाजीराव हे फटकळ होते, एक घाव दोन तुकडे हा त्यांचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडणार..हे लक्षात येताच शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा, असे त्यांना सांगितले. मात्र पडत्याकाळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती, त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यांस दिली. बाजीराव शिपाई होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४०पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यात [[माळव्याची लढाई]] (डिसेंबर,१७२३), धार (१७२४), औरंगाबाद (१७२४), पालखेड (फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद (१७३१) उदयपूर (१७३६), फिरोजाबाद (१७३७), दिल्ली (१७३७), पेशावर (१७३७), कंदहार (१७३७), काबूल (१७३७), बलुचिस्तान (१७३७), तसेच भारतातील भोपाळ (१७३८), वसईची लढाई (१७ मे, १७३९) या आणि अशाच ४७ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात, त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको, हीच त्याची रणनीती आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो, हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. [[बर्नाड मॉन्टगोमेरी]] या ब्रिटिश [[फील्ड मार्शल]]ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे, "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच [[पुणे|पुण्याला]] [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] बांधला आणि [[सातारा संस्थान|साताऱ्याच्या राजगादी]] इतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. शनिवारवाड्याबद्दल एक दंतकथा सांगितली जाते - बाजीरावाने त्या ठिकाणी एका सशाला मोठ्या शिकारी कुत्र्याचा पाठलाग करताना बघितले, त्याला त्याचे आश्चर्य वाटले. त्या जागी मग त्याने भुईकोट किल्लाच बांधवून घेतला हाच तो [[शनिवारवाडा]]. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण, नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारी कुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. बाजीराव पराक्रमी होते. त्यांच्याकडे दिलदारपणा होते, म्हणूनच शाहूमहाराज म्हणत, 'मला जर एक लाख फौज व बाजीराव यात निवड करण्यास सांगितले तर मी बाजीरावाची निवड करेन.' एवढा एकच उद्‍गार बाजीरावांची योग्यता सिद्ध करतो. इतिहासाची पाने चाळली तरी इतिहास हेच सांगतो, वीस वर्षांच्या राजकीय आयुष्यात मराठ्यांच्या सत्तेचे साम्राज्यात रूपांतर करणे ही असामान्य घटना होय. त्यांच्यामुळे भारत खंडात राजकीय पुनर्रचना झाली. शि‍वरायांच्या स्वराज्याचा वटवृक्ष झाला. == बुंदेलखंड मोहीम == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल बुंदेल्यावर]] चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. '''"जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥"''' - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने '''"जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥''' असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेऊन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. छत्रसालाने झाशी प्रांत (२॥ लक्षांचा) पेशव्यांस दिला व पुढे आपल्या राज्याचा तिसरा हिस्साहि त्यांस दिला (१७३३).इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्‍नींपैकी एकीची मुलगी "[[मस्तानी]]" बाजीरावास दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-23}}</ref> बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळावेत असा या मागचा हेतू असावा. या शिवाय बाजीरावास "[[काशीबाई]]" ही प्रथम पत्‍नी होतीच. मस्तानीकडून समशेरबहाद्दर ऊर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र झाले. कर्मठ ब्राह्मणांनी [[मस्तानी]] [[मुसलमान]] असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता त्याने शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. [[चिमाजी अप्पा]] हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगीजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगीजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. [[वसईची लढाई]] ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरेच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मरहट्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. बाजीराव हे ६ फूट उंच होते, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्यांचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबूस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहित व्हाव असा चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्यांना तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरीत. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकराशिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ [[घोडा|घोडे]] होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख. ते त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभे सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाले होते. फक्त ४० वर्षांच्या जीवनात ४७ लढाया जिंकल्या. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावांनी वयाच्या अकराव्या वर्षीच दिल्ली पाहिली होती. सर्व हिंदुस्थान त्यांनी नजरेत भरून घेतला होता. त्यांनी गाजवलेल्या मोहिमा लोकांना परिचित नाहीत. किंबहुना इतिहासकारांनी जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केल्या आहेत, म्हणून त्याचे महत्त्व कमी होत नाही. पालखेडची निजामाविरोधातील मोहीम. त्यानंतर भोपाळची मोहीम येथील एका लढाईत बाजीरावांनी निजामाची फारच दारुण अवस्था केली. निजाम ढेकळाची भिंत रचून त्याच्या आड राहू लागला. सैनिकांची रसद बंद झाल्यामुळे ते तोफखान्याचे बैल खाऊ लागले(?). बाजीरावांनी दिल्लीवर स्वारी केली. तेव्हा तत्कालीन बादशहा जीव मुठीत धरून लपून बसला. संपूर्ण दिल्ली हादरली. परंतु 'दिल्ली' जिंकल्यावर मराठा भगवा न फडकवता बाजीरावांनी मोर्चा मुघल प्रदेशाकडे वळविला, त्यात पेशावर, बलुचिस्तान, कंदाहार आणि काबूल येथे जाऊन मुघल प्रदेशावर कब्जा केला. तसेच कर्नाटक, राजस्थान, माळवा, बुंदेलखंड, गुजरात, दिल्ली, कोकण, आंध्र प्रदेश येथे मराठ्यांच्या कार्याच्या कक्षा रुंदावल्या. या मुलखांत मराठी माणसांचा प्रवेश झाला. नंतर ते स्थायिक झाले यास कारण फक्त आणि फक्त बाजीराव पेशवे. =बाजीराव आणि धर्म= त्यांनी कधीही देवधर्म यांचे अवडंबर केले नाही. जाती-पातीच्या परिघात ते अडकले नाहीत आणि म्हणूनच बहुजन समाजातील सरदारांच्या, सैनिकांच्या मांडीला मांडी लावून ते जेवत, त्यांच्यात रमत. म्हणूनच पुण्यात धर्म मोडला आणि अभक्ष्य भक्षण केले यासाठी तथाकथित पंडितांनी आकांडतांडव केले. द्वितीय पत्नी मस्तानीबाईंचा पुत्र कृष्णसिंग अर्थात [[समशेर बहादुर]] (पुढे याने पानिपत युद्धात अतुलनीय पराक्रम केला) याच्या हक्कासाठी ते जागरूक होते. त्याचे मौजीबंधन करण्यास पुण्यातील शास्त्री, पंडिताचा विरोध होता. पण तो विरोध डावलून समशेरसिंगचे मौजीबंधन केले. '''<nowiki/>' श्री राजा शाहू नरपति हर्षनिधान<br /> बाजीराव बल्लाळ पंतप्रधान ''''<br />ही मुद्रा धारण करणाऱ्या बाजीरावांकडे कोणतेही छक्केपंजे नव्हते. नेपोलियनने जसे सामान्यांतून मार्शल निर्माण केले तसे बाजीरावांनी अठरापगड जाती-जमातीतून लढवय्ये सरदार निर्माण केले. संबंध भारतभूमीत स्फुल्लिंग पेटवले, अस्मिता निर्माण केली. अस्थिर झालेल्या स्वराज्याला त्यांनी स्थिर केले. एवढेच नाही तर संभाव्य विस्ताराचा मार्ग आखून दिला. हिंदुस्थानच्या इतिहासात मराठ्यांना मानाचे स्थान मिळवून दिले. एवढा बळकट शनिवारवाडा बांधून ते त्यात कधीही विश्रांतीसाठी थांबले नाहीत. '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' =वैयक्तिक आयुष्य= यांचे लग्न १७१३ सालच्या सुमारास चासकर महादजी कृष्ण जोशी यांची मुलगी काशीबाई हिच्याशी झाले. काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र ऊर्फ [[रघुनाथराव पेशवा]], जनार्दन व [[बाळाजी बाजीराव]] ऊर्फ नानासाहेब पेशवा असे ३ पुत्र होते. काशीबाईंंचा मृत्यू १७५८ साली झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-24}}</ref> छत्रसाल प्रकरणाच्या वेळी मस्तानीशी विवाह झाला(१७२९). * मस्तानीपासून कृष्णराव उर्फ [[समशेर बहादुर]] हा पुत्र झाला. बाजीरावाचे काशीबाई व मस्तानीबाई या दोघींवर अत्यंत उत्कट प्रेम होते. रूपवान बाजीरावावर हिंदुस्थानातील अनेक स्त्रिया भाळल्या होत्या. एकदा तर बलाढ्य निजामाच्या जनानखान्याने बाजीरावांना पाहण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा निजाम हादरला. त्याने जनानखान्यास धमकावलेही. परंतु स्त्रियांच्या अट्टहासामुळे निजामाने बाजीरावांना दरबारात बोलावले. तेव्हा त्यांचे सौंदर्य पाहून तमाम जनानखाना संमोहित झाला. कित्येक महिलांनी त्यांच्यावर पायली पायली मोती उधळले. महालात मोत्यांची रास उभी राहिली, परंतु बाजीरावांच्या पापण्या झुकलेल्या होत्या. तिथे बाजीराव उद्‍गारले एक काशीबाई, दुसरी मस्तानीबाई या दोघी माझ्या पत्‍नी बाकी सर्व स्त्रिया मला मायबहिणी. = पेशवे बाजीराव आणि झोप= ‘लक्षात ठेवा, रात्र ही झोपेकरिता नाही, तर ती बेसावध शत्रूच्या छावण्यांवर हल्ला करण्याची देवाने दिलेली नामी संधी आहे. झोप ही घोड्यावर बसल्यावरही घेता आली पाहिजे.’ हे सुप्रसिद्ध उद्गार थोरल्या बाजीराव पेशव्यांचे होत. बाजीराव पेशवे घोड्यावर बसून झोप घेत असे, ही नोंद अनेक ऐतिहासिक बखरींमध्ये स्पष्ट आहे. =निधन= २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंगाविरुद्ध लढाई जिंकून [[मुंगीपैठण]] येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने [[हंडिया]] व [[खरगोण]] हे प्रदेश बाजीराव पेशव्यांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव पेशवे खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, [[नर्मदा]] तीरावर [[रावेरखेडी]] या गावी [[विषमज्वर|विषमज्वराने]] २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव पेशवे वयाच्या फक्त ४०व्या वर्षी निधन पावले. प्रचंड पराक्रमी वर्णनातीत विद्वत्ता, भविष्याचा वेध घेणारी इच्छाशक्ती असणारे हे थोरले बाजीराव पेशवे आदर्श राष्ट्रपुरुष होते. * सर [[यदुनाथ सरकार]] लिहितात, 'अखंड हिंदुस्थानात हा एक झाला असे दिसते.' ==बाजीराव राजवटीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार== [[चित्र:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Historical map of India AD 1720.jpg/800px-Historical map of India AD 1720.jpg|200px|इवलेसे|उजवे|बाजीरावांच्या कारकीर्दीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार]] ==थोरल्या बाजीरावांची मुद्रा== '''॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥''' [[File:बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे.jpg|thumb|बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे]] ==थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके== * अजिंक्ययोद्धा बाजीराव (जयराज साळगावकर) * घ * अटकेत रोविले झेंडे (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]]) * द एरा ऑफ बाजीराव (इंग्रजी, डॉ. उदय कुलकर्णी) * देवयोद्धा (थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या जीवनावरील त्रिखंडी महाकादंबरी, लेखक - [[काका विधाते]]; प्रफुल्लता प्रकाशन, किंमत ३,२५० रुपये) * दुसरा पेशवा (नाटक, [[वि.वा. शिरवाडकर]]) * पेशवाईतील कर्मयोगी (चिमाजी अप्पांवरील कादंबरी, लेखक - (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]])) * प्रतापी बाजीराव ([[म.श्री. दीक्षित]]) * बाजी (कुंदन तांबे) * Bajirao I, An Outstanding Cavalry General (R.D. Palsokar) * मस्तानीचा बाजीराव ([[मुरलीधर जावडेकर]]) * या सम हा : एकोणचाळीस लढायांमध्ये विजयश्री खेचून आणणाऱ्या अजिंक्य बाजीरावाच्या युद्धनेतृत्वाची लोकविलक्षण यशोगाथा (मेजर जनरल शशिकांत गिरिधर पित्रे) * रणझुंझार थोरले बाजीराव पेशवे (कादंबरी, लेखिका - [[नयनतारा देसाई]]) * राऊ ([[ना.सं. इनामदार]]) * श्रीमंत पहिले बाजीराव पेशवे (ना.के बेहरे. १९२९) *थोरला बाजीराव पेशवा (मदन पाटील) *थोरले बाजीराव पेशवे (बालवाङ्मय, डॉ. विजय तारे-इंदूर, वरदा प्रकाशन) *प्रतापसूर्य थोरले बाजीराव पेशवे (डॉ. पद्माकर विष्णू वर्तक) *पेशवा पहिला बाजीराव -पूर्वार्ध (१९९९) (श.श्री. पुराणिक) *पेशवा पहिला बाजीराव - उत्तरार्ध (२०००) (श.श्री. पुराणिक) =बाजीरावावरील चित्रपट/दूरचित्रवाणी मालिका= * [[बाजीराव मस्तानी]] (हिंदी चित्रपट. निर्माता दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी) * श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी (ई-टीव्हीवरील दूरचित्रवाणी मालिका, निर्माते - नितीन चंद्रकांत देसाई, इ.स. २०१०) * पेशवा बाजीराव (सोनी टी.व्ही.वरील दूरचित्रवाणी मालिका, जानेवारी २०१७) =संदर्भ= {{संदर्भयादी}}<br /> =समाधी स्थळ= [[चित्र:समाधी_स्थळ.JPG|समाधी_स्थळ]] {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे|बाजीराव पेशवे, थोरले]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास|पेशवे, बाजीराव, थोरले]][[वर्ग:मराठी राजे|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०० मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] 2lqvwkez3siptr6m5uebsaba5weelk3 2681629 2681628 2026-04-29T05:46:08Z ~2026-24679-89 182431 /* वैयक्तिक आयुष्य */ 2681629 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{जाणकार}} {{हा लेख|थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाजीराव पेशवा (१ला) | पदवी = पेशवे | चित्र = Peshwa_Baji_Rao_I_riding_horse.jpg | चित्र_शीर्षक = थोरला बाजीराव | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १७२० ते १७४० | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पुणे|पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाजीराव बाळाजी भट (पेशवे) | इतर_पदव्या = श्रीमंत,पेशवा | जन्म_दिनांक = [[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] | जन्म_स्थान = डुबेर, सिन्नर, नाशिक. | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू_दिनांक_आणि_वय|1740|4|28|1700|8|18}} | मृत्यू_स्थान = रावेरखेडी, मध्यप्रदेश. | पूर्वाधिकारी = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|बाळाजी (बल्लाळ) बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब पेशवे) | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = [[काशीबाई बाजीराव भट|काशीबाई]] | इतर_पत्नी = [[मस्तानी]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]], [[रघुनाथराव पेशवे]], जनार्दन, [[समशेरबहादूर]] | राजवंश = [[पेशवा]] | धर्म = हिंदू | राजब्रीदवाक्य = हर हर महादेव | राजचलन = ॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥ | तळटिपा = |}} '''विश्वनाथ उर्फ बाजीराव बल्लाळ भट''' (तथा '''थोरले बाजीराव पेशवे''') ([[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] - [[एप्रिल २८]], [[इ.स. १७४०]]) हे मराठा साम्राज्याचे चौथे छत्रपती [[छत्रपती शाहू महाराज|शाहू महाराज]] यांचे [[इ.स. १७२०]] पासून तहहयात [[पेशवे]] (मुख्य प्रधान) होते. बाजीराव आपले वडील पहिले पेशवे [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांच्या सानिध्यात अनेक कला व विद्या शिकले. बाळाजी बाजीराव दिल्लीच्या बादशहाची भेट घ्यायला गेले, तेव्हा अवघ्या १९ वर्षाचा बाजीही त्यांच्याबरोबर होता. उत्तर हिंदुस्थानात मराठी सत्तेला हातपाय पसरायच्या किती शक्यता आहे, याचा अदमास त्या कोवळ्या वयातच बाजीने घेतला होता. रणधुरंधर असलेल्या पहिल्या बाजीरावाने आपल्या कुशल युद्धनेतृत्वाने छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापलेल्या मराठा दौलतीच्या सीमा विस्तारल्या. वेगवान हालचाली हा यांच्या युद्ध कौशल्याचा महत्त्वाचा भाग होता. यांनी केलेल्या सर्व मोठ्या लढाया जिंकल्या. बाळाजींच्या मृत्यूनंतर पेशवेपदासाठी दरबारी लोकांत अहमहिका लागली. त्यांत बाजीरावास परंपरागत पेशवेपद देऊ नये, असे इतर दरबारी म्हणू लागले [संदर्भ हवा]. त्याला २ कारणे होती:- # यादवकालीन राजकारणापासून ते [[ताराराणी|ताराराणीपर्यंत]] राजकारणावर देशस्थांचा पगडा होता ते वर्चस्व पुनः प्रस्थापित व्हावे, असे देशस्थांना वाटत होते. # थोरले बाजीराव हे फटकळ होते, एक घाव दोन तुकडे हा त्यांचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडणार..हे लक्षात येताच शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा, असे त्यांना सांगितले. मात्र पडत्याकाळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती, त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यांस दिली. बाजीराव शिपाई होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४०पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यात [[माळव्याची लढाई]] (डिसेंबर,१७२३), धार (१७२४), औरंगाबाद (१७२४), पालखेड (फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद (१७३१) उदयपूर (१७३६), फिरोजाबाद (१७३७), दिल्ली (१७३७), पेशावर (१७३७), कंदहार (१७३७), काबूल (१७३७), बलुचिस्तान (१७३७), तसेच भारतातील भोपाळ (१७३८), वसईची लढाई (१७ मे, १७३९) या आणि अशाच ४७ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात, त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको, हीच त्याची रणनीती आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो, हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. [[बर्नाड मॉन्टगोमेरी]] या ब्रिटिश [[फील्ड मार्शल]]ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे, "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच [[पुणे|पुण्याला]] [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] बांधला आणि [[सातारा संस्थान|साताऱ्याच्या राजगादी]] इतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. शनिवारवाड्याबद्दल एक दंतकथा सांगितली जाते - बाजीरावाने त्या ठिकाणी एका सशाला मोठ्या शिकारी कुत्र्याचा पाठलाग करताना बघितले, त्याला त्याचे आश्चर्य वाटले. त्या जागी मग त्याने भुईकोट किल्लाच बांधवून घेतला हाच तो [[शनिवारवाडा]]. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण, नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारी कुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. बाजीराव पराक्रमी होते. त्यांच्याकडे दिलदारपणा होते, म्हणूनच शाहूमहाराज म्हणत, 'मला जर एक लाख फौज व बाजीराव यात निवड करण्यास सांगितले तर मी बाजीरावाची निवड करेन.' एवढा एकच उद्‍गार बाजीरावांची योग्यता सिद्ध करतो. इतिहासाची पाने चाळली तरी इतिहास हेच सांगतो, वीस वर्षांच्या राजकीय आयुष्यात मराठ्यांच्या सत्तेचे साम्राज्यात रूपांतर करणे ही असामान्य घटना होय. त्यांच्यामुळे भारत खंडात राजकीय पुनर्रचना झाली. शि‍वरायांच्या स्वराज्याचा वटवृक्ष झाला. == बुंदेलखंड मोहीम == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल बुंदेल्यावर]] चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. '''"जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥"''' - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने '''"जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥''' असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेऊन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. छत्रसालाने झाशी प्रांत (२॥ लक्षांचा) पेशव्यांस दिला व पुढे आपल्या राज्याचा तिसरा हिस्साहि त्यांस दिला (१७३३).इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्‍नींपैकी एकीची मुलगी "[[मस्तानी]]" बाजीरावास दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-23}}</ref> बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळावेत असा या मागचा हेतू असावा. या शिवाय बाजीरावास "[[काशीबाई]]" ही प्रथम पत्‍नी होतीच. मस्तानीकडून समशेरबहाद्दर ऊर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र झाले. कर्मठ ब्राह्मणांनी [[मस्तानी]] [[मुसलमान]] असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता त्याने शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. [[चिमाजी अप्पा]] हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगीजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगीजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. [[वसईची लढाई]] ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरेच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मरहट्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. बाजीराव हे ६ फूट उंच होते, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्यांचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबूस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहित व्हाव असा चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्यांना तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरीत. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकराशिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ [[घोडा|घोडे]] होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख. ते त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभे सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाले होते. फक्त ४० वर्षांच्या जीवनात ४७ लढाया जिंकल्या. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावांनी वयाच्या अकराव्या वर्षीच दिल्ली पाहिली होती. सर्व हिंदुस्थान त्यांनी नजरेत भरून घेतला होता. त्यांनी गाजवलेल्या मोहिमा लोकांना परिचित नाहीत. किंबहुना इतिहासकारांनी जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केल्या आहेत, म्हणून त्याचे महत्त्व कमी होत नाही. पालखेडची निजामाविरोधातील मोहीम. त्यानंतर भोपाळची मोहीम येथील एका लढाईत बाजीरावांनी निजामाची फारच दारुण अवस्था केली. निजाम ढेकळाची भिंत रचून त्याच्या आड राहू लागला. सैनिकांची रसद बंद झाल्यामुळे ते तोफखान्याचे बैल खाऊ लागले(?). बाजीरावांनी दिल्लीवर स्वारी केली. तेव्हा तत्कालीन बादशहा जीव मुठीत धरून लपून बसला. संपूर्ण दिल्ली हादरली. परंतु 'दिल्ली' जिंकल्यावर मराठा भगवा न फडकवता बाजीरावांनी मोर्चा मुघल प्रदेशाकडे वळविला, त्यात पेशावर, बलुचिस्तान, कंदाहार आणि काबूल येथे जाऊन मुघल प्रदेशावर कब्जा केला. तसेच कर्नाटक, राजस्थान, माळवा, बुंदेलखंड, गुजरात, दिल्ली, कोकण, आंध्र प्रदेश येथे मराठ्यांच्या कार्याच्या कक्षा रुंदावल्या. या मुलखांत मराठी माणसांचा प्रवेश झाला. नंतर ते स्थायिक झाले यास कारण फक्त आणि फक्त बाजीराव पेशवे. =बाजीराव आणि धर्म= त्यांनी कधीही देवधर्म यांचे अवडंबर केले नाही. जाती-पातीच्या परिघात ते अडकले नाहीत आणि म्हणूनच बहुजन समाजातील सरदारांच्या, सैनिकांच्या मांडीला मांडी लावून ते जेवत, त्यांच्यात रमत. म्हणूनच पुण्यात धर्म मोडला आणि अभक्ष्य भक्षण केले यासाठी तथाकथित पंडितांनी आकांडतांडव केले. द्वितीय पत्नी मस्तानीबाईंचा पुत्र कृष्णसिंग अर्थात [[समशेर बहादुर]] (पुढे याने पानिपत युद्धात अतुलनीय पराक्रम केला) याच्या हक्कासाठी ते जागरूक होते. त्याचे मौजीबंधन करण्यास पुण्यातील शास्त्री, पंडिताचा विरोध होता. पण तो विरोध डावलून समशेरसिंगचे मौजीबंधन केले. '''<nowiki/>' श्री राजा शाहू नरपति हर्षनिधान<br /> बाजीराव बल्लाळ पंतप्रधान ''''<br />ही मुद्रा धारण करणाऱ्या बाजीरावांकडे कोणतेही छक्केपंजे नव्हते. नेपोलियनने जसे सामान्यांतून मार्शल निर्माण केले तसे बाजीरावांनी अठरापगड जाती-जमातीतून लढवय्ये सरदार निर्माण केले. संबंध भारतभूमीत स्फुल्लिंग पेटवले, अस्मिता निर्माण केली. अस्थिर झालेल्या स्वराज्याला त्यांनी स्थिर केले. एवढेच नाही तर संभाव्य विस्ताराचा मार्ग आखून दिला. हिंदुस्थानच्या इतिहासात मराठ्यांना मानाचे स्थान मिळवून दिले. एवढा बळकट शनिवारवाडा बांधून ते त्यात कधीही विश्रांतीसाठी थांबले नाहीत. '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' =वैयक्तिक आयुष्य= यांचे लग्न १७१३ सालच्या सुमारास चासकर महादजी कृष्ण जोशी यांची मुलगी काशीबाई हिच्याशी झाले. * काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र ऊर्फ [[रघुनाथराव पेशवा]], जनार्दन व [[बाळाजी बाजीराव]] (ऊर्फ नानासाहेब पेशवा) असे ३ पुत्र होते. काशीबाईंंचा मृत्यू १७५८ साली झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-24}}</ref> छत्रसाल प्रकरणाच्या वेळी मस्तानीशी विवाह झाला(१७२९). * मस्तानीपासून कृष्णराव उर्फ [[समशेर बहादुर]] हा पुत्र झाला. बाजीरावाचे काशीबाई व मस्तानीबाई या दोघींवर अत्यंत उत्कट प्रेम होते. रूपवान बाजीरावावर हिंदुस्थानातील अनेक स्त्रिया भाळल्या होत्या. एकदा तर बलाढ्य निजामाच्या जनानखान्याने बाजीरावांना पाहण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा निजाम हादरला. त्याने जनानखान्यास धमकावलेही. परंतु स्त्रियांच्या अट्टहासामुळे निजामाने बाजीरावांना दरबारात बोलावले. तेव्हा त्यांचे सौंदर्य पाहून तमाम जनानखाना संमोहित झाला. कित्येक महिलांनी त्यांच्यावर पायली पायली मोती उधळले. महालात मोत्यांची रास उभी राहिली, परंतु बाजीरावांच्या पापण्या झुकलेल्या होत्या. तिथे बाजीराव उद्‍गारले एक काशीबाई, दुसरी मस्तानीबाई या दोघी माझ्या पत्‍नी बाकी सर्व स्त्रिया मला मायबहिणी. = पेशवे बाजीराव आणि झोप= ‘लक्षात ठेवा, रात्र ही झोपेकरिता नाही, तर ती बेसावध शत्रूच्या छावण्यांवर हल्ला करण्याची देवाने दिलेली नामी संधी आहे. झोप ही घोड्यावर बसल्यावरही घेता आली पाहिजे.’ हे सुप्रसिद्ध उद्गार थोरल्या बाजीराव पेशव्यांचे होत. बाजीराव पेशवे घोड्यावर बसून झोप घेत असे, ही नोंद अनेक ऐतिहासिक बखरींमध्ये स्पष्ट आहे. =निधन= २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंगाविरुद्ध लढाई जिंकून [[मुंगीपैठण]] येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने [[हंडिया]] व [[खरगोण]] हे प्रदेश बाजीराव पेशव्यांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव पेशवे खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, [[नर्मदा]] तीरावर [[रावेरखेडी]] या गावी [[विषमज्वर|विषमज्वराने]] २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव पेशवे वयाच्या फक्त ४०व्या वर्षी निधन पावले. प्रचंड पराक्रमी वर्णनातीत विद्वत्ता, भविष्याचा वेध घेणारी इच्छाशक्ती असणारे हे थोरले बाजीराव पेशवे आदर्श राष्ट्रपुरुष होते. * सर [[यदुनाथ सरकार]] लिहितात, 'अखंड हिंदुस्थानात हा एक झाला असे दिसते.' ==बाजीराव राजवटीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार== [[चित्र:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Historical map of India AD 1720.jpg/800px-Historical map of India AD 1720.jpg|200px|इवलेसे|उजवे|बाजीरावांच्या कारकीर्दीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार]] ==थोरल्या बाजीरावांची मुद्रा== '''॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥''' [[File:बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे.jpg|thumb|बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे]] ==थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके== * अजिंक्ययोद्धा बाजीराव (जयराज साळगावकर) * घ * अटकेत रोविले झेंडे (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]]) * द एरा ऑफ बाजीराव (इंग्रजी, डॉ. उदय कुलकर्णी) * देवयोद्धा (थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या जीवनावरील त्रिखंडी महाकादंबरी, लेखक - [[काका विधाते]]; प्रफुल्लता प्रकाशन, किंमत ३,२५० रुपये) * दुसरा पेशवा (नाटक, [[वि.वा. शिरवाडकर]]) * पेशवाईतील कर्मयोगी (चिमाजी अप्पांवरील कादंबरी, लेखक - (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]])) * प्रतापी बाजीराव ([[म.श्री. दीक्षित]]) * बाजी (कुंदन तांबे) * Bajirao I, An Outstanding Cavalry General (R.D. Palsokar) * मस्तानीचा बाजीराव ([[मुरलीधर जावडेकर]]) * या सम हा : एकोणचाळीस लढायांमध्ये विजयश्री खेचून आणणाऱ्या अजिंक्य बाजीरावाच्या युद्धनेतृत्वाची लोकविलक्षण यशोगाथा (मेजर जनरल शशिकांत गिरिधर पित्रे) * रणझुंझार थोरले बाजीराव पेशवे (कादंबरी, लेखिका - [[नयनतारा देसाई]]) * राऊ ([[ना.सं. इनामदार]]) * श्रीमंत पहिले बाजीराव पेशवे (ना.के बेहरे. १९२९) *थोरला बाजीराव पेशवा (मदन पाटील) *थोरले बाजीराव पेशवे (बालवाङ्मय, डॉ. विजय तारे-इंदूर, वरदा प्रकाशन) *प्रतापसूर्य थोरले बाजीराव पेशवे (डॉ. पद्माकर विष्णू वर्तक) *पेशवा पहिला बाजीराव -पूर्वार्ध (१९९९) (श.श्री. पुराणिक) *पेशवा पहिला बाजीराव - उत्तरार्ध (२०००) (श.श्री. पुराणिक) =बाजीरावावरील चित्रपट/दूरचित्रवाणी मालिका= * [[बाजीराव मस्तानी]] (हिंदी चित्रपट. निर्माता दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी) * श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी (ई-टीव्हीवरील दूरचित्रवाणी मालिका, निर्माते - नितीन चंद्रकांत देसाई, इ.स. २०१०) * पेशवा बाजीराव (सोनी टी.व्ही.वरील दूरचित्रवाणी मालिका, जानेवारी २०१७) =संदर्भ= {{संदर्भयादी}}<br /> =समाधी स्थळ= [[चित्र:समाधी_स्थळ.JPG|समाधी_स्थळ]] {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे|बाजीराव पेशवे, थोरले]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास|पेशवे, बाजीराव, थोरले]][[वर्ग:मराठी राजे|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०० मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] 8mqwot96k0x9zzd9zkavjuuzz51a9ot 2681630 2681629 2026-04-29T05:47:14Z ~2026-24679-89 182431 /* थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके */ 2681630 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{जाणकार}} {{हा लेख|थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाजीराव पेशवा (१ला) | पदवी = पेशवे | चित्र = Peshwa_Baji_Rao_I_riding_horse.jpg | चित्र_शीर्षक = थोरला बाजीराव | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १७२० ते १७४० | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पुणे|पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाजीराव बाळाजी भट (पेशवे) | इतर_पदव्या = श्रीमंत,पेशवा | जन्म_दिनांक = [[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] | जन्म_स्थान = डुबेर, सिन्नर, नाशिक. | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू_दिनांक_आणि_वय|1740|4|28|1700|8|18}} | मृत्यू_स्थान = रावेरखेडी, मध्यप्रदेश. | पूर्वाधिकारी = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|बाळाजी (बल्लाळ) बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब पेशवे) | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = [[काशीबाई बाजीराव भट|काशीबाई]] | इतर_पत्नी = [[मस्तानी]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]], [[रघुनाथराव पेशवे]], जनार्दन, [[समशेरबहादूर]] | राजवंश = [[पेशवा]] | धर्म = हिंदू | राजब्रीदवाक्य = हर हर महादेव | राजचलन = ॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥ | तळटिपा = |}} '''विश्वनाथ उर्फ बाजीराव बल्लाळ भट''' (तथा '''थोरले बाजीराव पेशवे''') ([[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] - [[एप्रिल २८]], [[इ.स. १७४०]]) हे मराठा साम्राज्याचे चौथे छत्रपती [[छत्रपती शाहू महाराज|शाहू महाराज]] यांचे [[इ.स. १७२०]] पासून तहहयात [[पेशवे]] (मुख्य प्रधान) होते. बाजीराव आपले वडील पहिले पेशवे [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांच्या सानिध्यात अनेक कला व विद्या शिकले. बाळाजी बाजीराव दिल्लीच्या बादशहाची भेट घ्यायला गेले, तेव्हा अवघ्या १९ वर्षाचा बाजीही त्यांच्याबरोबर होता. उत्तर हिंदुस्थानात मराठी सत्तेला हातपाय पसरायच्या किती शक्यता आहे, याचा अदमास त्या कोवळ्या वयातच बाजीने घेतला होता. रणधुरंधर असलेल्या पहिल्या बाजीरावाने आपल्या कुशल युद्धनेतृत्वाने छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापलेल्या मराठा दौलतीच्या सीमा विस्तारल्या. वेगवान हालचाली हा यांच्या युद्ध कौशल्याचा महत्त्वाचा भाग होता. यांनी केलेल्या सर्व मोठ्या लढाया जिंकल्या. बाळाजींच्या मृत्यूनंतर पेशवेपदासाठी दरबारी लोकांत अहमहिका लागली. त्यांत बाजीरावास परंपरागत पेशवेपद देऊ नये, असे इतर दरबारी म्हणू लागले [संदर्भ हवा]. त्याला २ कारणे होती:- # यादवकालीन राजकारणापासून ते [[ताराराणी|ताराराणीपर्यंत]] राजकारणावर देशस्थांचा पगडा होता ते वर्चस्व पुनः प्रस्थापित व्हावे, असे देशस्थांना वाटत होते. # थोरले बाजीराव हे फटकळ होते, एक घाव दोन तुकडे हा त्यांचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडणार..हे लक्षात येताच शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा, असे त्यांना सांगितले. मात्र पडत्याकाळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती, त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यांस दिली. बाजीराव शिपाई होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४०पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यात [[माळव्याची लढाई]] (डिसेंबर,१७२३), धार (१७२४), औरंगाबाद (१७२४), पालखेड (फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद (१७३१) उदयपूर (१७३६), फिरोजाबाद (१७३७), दिल्ली (१७३७), पेशावर (१७३७), कंदहार (१७३७), काबूल (१७३७), बलुचिस्तान (१७३७), तसेच भारतातील भोपाळ (१७३८), वसईची लढाई (१७ मे, १७३९) या आणि अशाच ४७ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात, त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको, हीच त्याची रणनीती आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो, हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. [[बर्नाड मॉन्टगोमेरी]] या ब्रिटिश [[फील्ड मार्शल]]ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे, "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच [[पुणे|पुण्याला]] [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] बांधला आणि [[सातारा संस्थान|साताऱ्याच्या राजगादी]] इतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. शनिवारवाड्याबद्दल एक दंतकथा सांगितली जाते - बाजीरावाने त्या ठिकाणी एका सशाला मोठ्या शिकारी कुत्र्याचा पाठलाग करताना बघितले, त्याला त्याचे आश्चर्य वाटले. त्या जागी मग त्याने भुईकोट किल्लाच बांधवून घेतला हाच तो [[शनिवारवाडा]]. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण, नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारी कुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. बाजीराव पराक्रमी होते. त्यांच्याकडे दिलदारपणा होते, म्हणूनच शाहूमहाराज म्हणत, 'मला जर एक लाख फौज व बाजीराव यात निवड करण्यास सांगितले तर मी बाजीरावाची निवड करेन.' एवढा एकच उद्‍गार बाजीरावांची योग्यता सिद्ध करतो. इतिहासाची पाने चाळली तरी इतिहास हेच सांगतो, वीस वर्षांच्या राजकीय आयुष्यात मराठ्यांच्या सत्तेचे साम्राज्यात रूपांतर करणे ही असामान्य घटना होय. त्यांच्यामुळे भारत खंडात राजकीय पुनर्रचना झाली. शि‍वरायांच्या स्वराज्याचा वटवृक्ष झाला. == बुंदेलखंड मोहीम == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल बुंदेल्यावर]] चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. '''"जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥"''' - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने '''"जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥''' असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेऊन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. छत्रसालाने झाशी प्रांत (२॥ लक्षांचा) पेशव्यांस दिला व पुढे आपल्या राज्याचा तिसरा हिस्साहि त्यांस दिला (१७३३).इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्‍नींपैकी एकीची मुलगी "[[मस्तानी]]" बाजीरावास दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-23}}</ref> बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळावेत असा या मागचा हेतू असावा. या शिवाय बाजीरावास "[[काशीबाई]]" ही प्रथम पत्‍नी होतीच. मस्तानीकडून समशेरबहाद्दर ऊर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र झाले. कर्मठ ब्राह्मणांनी [[मस्तानी]] [[मुसलमान]] असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता त्याने शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. [[चिमाजी अप्पा]] हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगीजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगीजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. [[वसईची लढाई]] ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरेच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मरहट्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. बाजीराव हे ६ फूट उंच होते, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्यांचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबूस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहित व्हाव असा चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्यांना तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरीत. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकराशिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ [[घोडा|घोडे]] होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख. ते त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभे सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाले होते. फक्त ४० वर्षांच्या जीवनात ४७ लढाया जिंकल्या. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावांनी वयाच्या अकराव्या वर्षीच दिल्ली पाहिली होती. सर्व हिंदुस्थान त्यांनी नजरेत भरून घेतला होता. त्यांनी गाजवलेल्या मोहिमा लोकांना परिचित नाहीत. किंबहुना इतिहासकारांनी जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केल्या आहेत, म्हणून त्याचे महत्त्व कमी होत नाही. पालखेडची निजामाविरोधातील मोहीम. त्यानंतर भोपाळची मोहीम येथील एका लढाईत बाजीरावांनी निजामाची फारच दारुण अवस्था केली. निजाम ढेकळाची भिंत रचून त्याच्या आड राहू लागला. सैनिकांची रसद बंद झाल्यामुळे ते तोफखान्याचे बैल खाऊ लागले(?). बाजीरावांनी दिल्लीवर स्वारी केली. तेव्हा तत्कालीन बादशहा जीव मुठीत धरून लपून बसला. संपूर्ण दिल्ली हादरली. परंतु 'दिल्ली' जिंकल्यावर मराठा भगवा न फडकवता बाजीरावांनी मोर्चा मुघल प्रदेशाकडे वळविला, त्यात पेशावर, बलुचिस्तान, कंदाहार आणि काबूल येथे जाऊन मुघल प्रदेशावर कब्जा केला. तसेच कर्नाटक, राजस्थान, माळवा, बुंदेलखंड, गुजरात, दिल्ली, कोकण, आंध्र प्रदेश येथे मराठ्यांच्या कार्याच्या कक्षा रुंदावल्या. या मुलखांत मराठी माणसांचा प्रवेश झाला. नंतर ते स्थायिक झाले यास कारण फक्त आणि फक्त बाजीराव पेशवे. =बाजीराव आणि धर्म= त्यांनी कधीही देवधर्म यांचे अवडंबर केले नाही. जाती-पातीच्या परिघात ते अडकले नाहीत आणि म्हणूनच बहुजन समाजातील सरदारांच्या, सैनिकांच्या मांडीला मांडी लावून ते जेवत, त्यांच्यात रमत. म्हणूनच पुण्यात धर्म मोडला आणि अभक्ष्य भक्षण केले यासाठी तथाकथित पंडितांनी आकांडतांडव केले. द्वितीय पत्नी मस्तानीबाईंचा पुत्र कृष्णसिंग अर्थात [[समशेर बहादुर]] (पुढे याने पानिपत युद्धात अतुलनीय पराक्रम केला) याच्या हक्कासाठी ते जागरूक होते. त्याचे मौजीबंधन करण्यास पुण्यातील शास्त्री, पंडिताचा विरोध होता. पण तो विरोध डावलून समशेरसिंगचे मौजीबंधन केले. '''<nowiki/>' श्री राजा शाहू नरपति हर्षनिधान<br /> बाजीराव बल्लाळ पंतप्रधान ''''<br />ही मुद्रा धारण करणाऱ्या बाजीरावांकडे कोणतेही छक्केपंजे नव्हते. नेपोलियनने जसे सामान्यांतून मार्शल निर्माण केले तसे बाजीरावांनी अठरापगड जाती-जमातीतून लढवय्ये सरदार निर्माण केले. संबंध भारतभूमीत स्फुल्लिंग पेटवले, अस्मिता निर्माण केली. अस्थिर झालेल्या स्वराज्याला त्यांनी स्थिर केले. एवढेच नाही तर संभाव्य विस्ताराचा मार्ग आखून दिला. हिंदुस्थानच्या इतिहासात मराठ्यांना मानाचे स्थान मिळवून दिले. एवढा बळकट शनिवारवाडा बांधून ते त्यात कधीही विश्रांतीसाठी थांबले नाहीत. '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' =वैयक्तिक आयुष्य= यांचे लग्न १७१३ सालच्या सुमारास चासकर महादजी कृष्ण जोशी यांची मुलगी काशीबाई हिच्याशी झाले. * काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र ऊर्फ [[रघुनाथराव पेशवा]], जनार्दन व [[बाळाजी बाजीराव]] (ऊर्फ नानासाहेब पेशवा) असे ३ पुत्र होते. काशीबाईंंचा मृत्यू १७५८ साली झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-24}}</ref> छत्रसाल प्रकरणाच्या वेळी मस्तानीशी विवाह झाला(१७२९). * मस्तानीपासून कृष्णराव उर्फ [[समशेर बहादुर]] हा पुत्र झाला. बाजीरावाचे काशीबाई व मस्तानीबाई या दोघींवर अत्यंत उत्कट प्रेम होते. रूपवान बाजीरावावर हिंदुस्थानातील अनेक स्त्रिया भाळल्या होत्या. एकदा तर बलाढ्य निजामाच्या जनानखान्याने बाजीरावांना पाहण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा निजाम हादरला. त्याने जनानखान्यास धमकावलेही. परंतु स्त्रियांच्या अट्टहासामुळे निजामाने बाजीरावांना दरबारात बोलावले. तेव्हा त्यांचे सौंदर्य पाहून तमाम जनानखाना संमोहित झाला. कित्येक महिलांनी त्यांच्यावर पायली पायली मोती उधळले. महालात मोत्यांची रास उभी राहिली, परंतु बाजीरावांच्या पापण्या झुकलेल्या होत्या. तिथे बाजीराव उद्‍गारले एक काशीबाई, दुसरी मस्तानीबाई या दोघी माझ्या पत्‍नी बाकी सर्व स्त्रिया मला मायबहिणी. = पेशवे बाजीराव आणि झोप= ‘लक्षात ठेवा, रात्र ही झोपेकरिता नाही, तर ती बेसावध शत्रूच्या छावण्यांवर हल्ला करण्याची देवाने दिलेली नामी संधी आहे. झोप ही घोड्यावर बसल्यावरही घेता आली पाहिजे.’ हे सुप्रसिद्ध उद्गार थोरल्या बाजीराव पेशव्यांचे होत. बाजीराव पेशवे घोड्यावर बसून झोप घेत असे, ही नोंद अनेक ऐतिहासिक बखरींमध्ये स्पष्ट आहे. =निधन= २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंगाविरुद्ध लढाई जिंकून [[मुंगीपैठण]] येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने [[हंडिया]] व [[खरगोण]] हे प्रदेश बाजीराव पेशव्यांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव पेशवे खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, [[नर्मदा]] तीरावर [[रावेरखेडी]] या गावी [[विषमज्वर|विषमज्वराने]] २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव पेशवे वयाच्या फक्त ४०व्या वर्षी निधन पावले. प्रचंड पराक्रमी वर्णनातीत विद्वत्ता, भविष्याचा वेध घेणारी इच्छाशक्ती असणारे हे थोरले बाजीराव पेशवे आदर्श राष्ट्रपुरुष होते. * सर [[यदुनाथ सरकार]] लिहितात, 'अखंड हिंदुस्थानात हा एक झाला असे दिसते.' ==बाजीराव राजवटीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार== [[चित्र:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Historical map of India AD 1720.jpg/800px-Historical map of India AD 1720.jpg|200px|इवलेसे|उजवे|बाजीरावांच्या कारकीर्दीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार]] ==थोरल्या बाजीरावांची मुद्रा== '''॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥''' [[File:बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे.jpg|thumb|बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे]] ==थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके== * अजिंक्ययोद्धा बाजीराव (जयराज साळगावकर) * घ * अटकेत रोविले झेंडे (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]]) * द एरा ऑफ बाजीराव (इंग्रजी, डॉ. उदय कुलकर्णी) * देवयोद्धा (थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या जीवनावरील त्रिखंडी महाकादंबरी, लेखक - [[काका विधाते]]; प्रफुल्लता प्रकाशन, किंमत ३,२५० रुपये) * दुसरा पेशवा (नाटक, [[वि.वा. शिरवाडकर]]) * पेशवाईतील कर्मयोगी (चिमाजी अप्पांवरील कादंबरी, लेखक - (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]])) * प्रतापी बाजीराव ([[म.श्री. दीक्षित]]) * बाजी (कुंदन तांबे) * Bajirao I, An Outstanding Cavalry General (R.D. Palsokar) * मस्तानीचा बाजीराव ([[मुरलीधर जावडेकर]]) * या सम हा : एकोणचाळीस लढायांमध्ये विजयश्री खेचून आणणाऱ्या अजिंक्य बाजीरावाच्या युद्धनेतृत्वाची लोकविलक्षण यशोगाथा (मेजर जनरल शशिकांत गिरिधर पित्रे) * रणझुंझार थोरले बाजीराव पेशवे (कादंबरी, लेखिका - [[नयनतारा देसाई]]) * राऊ ([[ना.सं. इनामदार]]) * श्रीमंत पहिले बाजीराव पेशवे (ना.के बेहरे. १९२९) *थोरला बाजीराव पेशवा (मदन पाटील) *थोरले बाजीराव पेशवे (बालवाङ्मय, डॉ. विजय तारे-इंदूर, वरदा प्रकाशन) *प्रतापसूर्य थोरले बाजीराव पेशवे (डॉ. पद्माकर विष्णू वर्तक) *पेशवा पहिला बाजीराव -पूर्वार्ध (१९९९) (श.श्री. पुराणिक) *पेशवा पहिला बाजीराव - उत्तरार्ध (२०००) (श.श्री. पुराणिक) =बाजीरावावरील चित्रपट/दूरचित्रवाणी मालिका= * [[बाजीराव मस्तानी]] (हिंदी चित्रपट. निर्माता दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी) * श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी (ई-टीव्हीवरील दूरचित्रवाणी मालिका, निर्माते - नितीन चंद्रकांत देसाई, इ.स. २०१०) * पेशवा बाजीराव (सोनी टी.व्ही.वरील दूरचित्रवाणी मालिका, जानेवारी २०१७) =संदर्भ= {{संदर्भयादी}}<br /> =समाधी स्थळ= [[चित्र:समाधी_स्थळ.JPG|समाधी_स्थळ]] {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे|बाजीराव पेशवे, थोरले]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास|पेशवे, बाजीराव, थोरले]][[वर्ग:मराठी राजे|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०० मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] bl4xn1mmoeeq41sn9y8zzgby53xn8vd 2681631 2681630 2026-04-29T05:49:16Z ~2026-24679-89 182431 /* थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके */ 2681631 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{जाणकार}} {{हा लेख|थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाजीराव पेशवा (१ला) | पदवी = पेशवे | चित्र = Peshwa_Baji_Rao_I_riding_horse.jpg | चित्र_शीर्षक = थोरला बाजीराव | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १७२० ते १७४० | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पुणे|पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाजीराव बाळाजी भट (पेशवे) | इतर_पदव्या = श्रीमंत,पेशवा | जन्म_दिनांक = [[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] | जन्म_स्थान = डुबेर, सिन्नर, नाशिक. | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू_दिनांक_आणि_वय|1740|4|28|1700|8|18}} | मृत्यू_स्थान = रावेरखेडी, मध्यप्रदेश. | पूर्वाधिकारी = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|बाळाजी (बल्लाळ) बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब पेशवे) | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = [[काशीबाई बाजीराव भट|काशीबाई]] | इतर_पत्नी = [[मस्तानी]] | पती = | इतर_पती = | संतती = [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]], [[रघुनाथराव पेशवे]], जनार्दन, [[समशेरबहादूर]] | राजवंश = [[पेशवा]] | धर्म = हिंदू | राजब्रीदवाक्य = हर हर महादेव | राजचलन = ॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥ | तळटिपा = |}} '''विश्वनाथ उर्फ बाजीराव बल्लाळ भट''' (तथा '''थोरले बाजीराव पेशवे''') ([[ऑगस्ट १८]], [[इ.स. १७००]] - [[एप्रिल २८]], [[इ.स. १७४०]]) हे मराठा साम्राज्याचे चौथे छत्रपती [[छत्रपती शाहू महाराज|शाहू महाराज]] यांचे [[इ.स. १७२०]] पासून तहहयात [[पेशवे]] (मुख्य प्रधान) होते. बाजीराव आपले वडील पहिले पेशवे [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांच्या सानिध्यात अनेक कला व विद्या शिकले. बाळाजी बाजीराव दिल्लीच्या बादशहाची भेट घ्यायला गेले, तेव्हा अवघ्या १९ वर्षाचा बाजीही त्यांच्याबरोबर होता. उत्तर हिंदुस्थानात मराठी सत्तेला हातपाय पसरायच्या किती शक्यता आहे, याचा अदमास त्या कोवळ्या वयातच बाजीने घेतला होता. रणधुरंधर असलेल्या पहिल्या बाजीरावाने आपल्या कुशल युद्धनेतृत्वाने छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापलेल्या मराठा दौलतीच्या सीमा विस्तारल्या. वेगवान हालचाली हा यांच्या युद्ध कौशल्याचा महत्त्वाचा भाग होता. यांनी केलेल्या सर्व मोठ्या लढाया जिंकल्या. बाळाजींच्या मृत्यूनंतर पेशवेपदासाठी दरबारी लोकांत अहमहिका लागली. त्यांत बाजीरावास परंपरागत पेशवेपद देऊ नये, असे इतर दरबारी म्हणू लागले [संदर्भ हवा]. त्याला २ कारणे होती:- # यादवकालीन राजकारणापासून ते [[ताराराणी|ताराराणीपर्यंत]] राजकारणावर देशस्थांचा पगडा होता ते वर्चस्व पुनः प्रस्थापित व्हावे, असे देशस्थांना वाटत होते. # थोरले बाजीराव हे फटकळ होते, एक घाव दोन तुकडे हा त्यांचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडणार..हे लक्षात येताच शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा, असे त्यांना सांगितले. मात्र पडत्याकाळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती, त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यांस दिली. बाजीराव शिपाई होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४०पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यात [[माळव्याची लढाई]] (डिसेंबर,१७२३), धार (१७२४), औरंगाबाद (१७२४), पालखेड (फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद (१७३१) उदयपूर (१७३६), फिरोजाबाद (१७३७), दिल्ली (१७३७), पेशावर (१७३७), कंदहार (१७३७), काबूल (१७३७), बलुचिस्तान (१७३७), तसेच भारतातील भोपाळ (१७३८), वसईची लढाई (१७ मे, १७३९) या आणि अशाच ४७ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात, त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको, हीच त्याची रणनीती आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो, हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. [[बर्नाड मॉन्टगोमेरी]] या ब्रिटिश [[फील्ड मार्शल]]ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे, "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच [[पुणे|पुण्याला]] [[शनिवार वाडा|शनिवारवाडा]] बांधला आणि [[सातारा संस्थान|साताऱ्याच्या राजगादी]] इतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. शनिवारवाड्याबद्दल एक दंतकथा सांगितली जाते - बाजीरावाने त्या ठिकाणी एका सशाला मोठ्या शिकारी कुत्र्याचा पाठलाग करताना बघितले, त्याला त्याचे आश्चर्य वाटले. त्या जागी मग त्याने भुईकोट किल्लाच बांधवून घेतला हाच तो [[शनिवारवाडा]]. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण, नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारी कुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. बाजीराव पराक्रमी होते. त्यांच्याकडे दिलदारपणा होते, म्हणूनच शाहूमहाराज म्हणत, 'मला जर एक लाख फौज व बाजीराव यात निवड करण्यास सांगितले तर मी बाजीरावाची निवड करेन.' एवढा एकच उद्‍गार बाजीरावांची योग्यता सिद्ध करतो. इतिहासाची पाने चाळली तरी इतिहास हेच सांगतो, वीस वर्षांच्या राजकीय आयुष्यात मराठ्यांच्या सत्तेचे साम्राज्यात रूपांतर करणे ही असामान्य घटना होय. त्यांच्यामुळे भारत खंडात राजकीय पुनर्रचना झाली. शि‍वरायांच्या स्वराज्याचा वटवृक्ष झाला. == बुंदेलखंड मोहीम == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल बुंदेल्यावर]] चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. '''"जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥"''' - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने '''"जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥''' असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेऊन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. छत्रसालाने झाशी प्रांत (२॥ लक्षांचा) पेशव्यांस दिला व पुढे आपल्या राज्याचा तिसरा हिस्साहि त्यांस दिला (१७३३).इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्‍नींपैकी एकीची मुलगी "[[मस्तानी]]" बाजीरावास दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-23}}</ref> बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळावेत असा या मागचा हेतू असावा. या शिवाय बाजीरावास "[[काशीबाई]]" ही प्रथम पत्‍नी होतीच. मस्तानीकडून समशेरबहाद्दर ऊर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र झाले. कर्मठ ब्राह्मणांनी [[मस्तानी]] [[मुसलमान]] असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता त्याने शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. [[चिमाजी अप्पा]] हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगीजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगीजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. [[वसईची लढाई]] ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरेच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मरहट्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. बाजीराव हे ६ फूट उंच होते, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्यांचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबूस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहित व्हाव असा चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्यांना तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरीत. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकराशिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ [[घोडा|घोडे]] होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख. ते त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभे सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाले होते. फक्त ४० वर्षांच्या जीवनात ४७ लढाया जिंकल्या. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावांनी वयाच्या अकराव्या वर्षीच दिल्ली पाहिली होती. सर्व हिंदुस्थान त्यांनी नजरेत भरून घेतला होता. त्यांनी गाजवलेल्या मोहिमा लोकांना परिचित नाहीत. किंबहुना इतिहासकारांनी जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित केल्या आहेत, म्हणून त्याचे महत्त्व कमी होत नाही. पालखेडची निजामाविरोधातील मोहीम. त्यानंतर भोपाळची मोहीम येथील एका लढाईत बाजीरावांनी निजामाची फारच दारुण अवस्था केली. निजाम ढेकळाची भिंत रचून त्याच्या आड राहू लागला. सैनिकांची रसद बंद झाल्यामुळे ते तोफखान्याचे बैल खाऊ लागले(?). बाजीरावांनी दिल्लीवर स्वारी केली. तेव्हा तत्कालीन बादशहा जीव मुठीत धरून लपून बसला. संपूर्ण दिल्ली हादरली. परंतु 'दिल्ली' जिंकल्यावर मराठा भगवा न फडकवता बाजीरावांनी मोर्चा मुघल प्रदेशाकडे वळविला, त्यात पेशावर, बलुचिस्तान, कंदाहार आणि काबूल येथे जाऊन मुघल प्रदेशावर कब्जा केला. तसेच कर्नाटक, राजस्थान, माळवा, बुंदेलखंड, गुजरात, दिल्ली, कोकण, आंध्र प्रदेश येथे मराठ्यांच्या कार्याच्या कक्षा रुंदावल्या. या मुलखांत मराठी माणसांचा प्रवेश झाला. नंतर ते स्थायिक झाले यास कारण फक्त आणि फक्त बाजीराव पेशवे. =बाजीराव आणि धर्म= त्यांनी कधीही देवधर्म यांचे अवडंबर केले नाही. जाती-पातीच्या परिघात ते अडकले नाहीत आणि म्हणूनच बहुजन समाजातील सरदारांच्या, सैनिकांच्या मांडीला मांडी लावून ते जेवत, त्यांच्यात रमत. म्हणूनच पुण्यात धर्म मोडला आणि अभक्ष्य भक्षण केले यासाठी तथाकथित पंडितांनी आकांडतांडव केले. द्वितीय पत्नी मस्तानीबाईंचा पुत्र कृष्णसिंग अर्थात [[समशेर बहादुर]] (पुढे याने पानिपत युद्धात अतुलनीय पराक्रम केला) याच्या हक्कासाठी ते जागरूक होते. त्याचे मौजीबंधन करण्यास पुण्यातील शास्त्री, पंडिताचा विरोध होता. पण तो विरोध डावलून समशेरसिंगचे मौजीबंधन केले. '''<nowiki/>' श्री राजा शाहू नरपति हर्षनिधान<br /> बाजीराव बल्लाळ पंतप्रधान ''''<br />ही मुद्रा धारण करणाऱ्या बाजीरावांकडे कोणतेही छक्केपंजे नव्हते. नेपोलियनने जसे सामान्यांतून मार्शल निर्माण केले तसे बाजीरावांनी अठरापगड जाती-जमातीतून लढवय्ये सरदार निर्माण केले. संबंध भारतभूमीत स्फुल्लिंग पेटवले, अस्मिता निर्माण केली. अस्थिर झालेल्या स्वराज्याला त्यांनी स्थिर केले. एवढेच नाही तर संभाव्य विस्ताराचा मार्ग आखून दिला. हिंदुस्थानच्या इतिहासात मराठ्यांना मानाचे स्थान मिळवून दिले. एवढा बळकट शनिवारवाडा बांधून ते त्यात कधीही विश्रांतीसाठी थांबले नाहीत. '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' '''<nowiki/>''' =वैयक्तिक आयुष्य= यांचे लग्न १७१३ सालच्या सुमारास चासकर महादजी कृष्ण जोशी यांची मुलगी काशीबाई हिच्याशी झाले. * काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र ऊर्फ [[रघुनाथराव पेशवा]], जनार्दन व [[बाळाजी बाजीराव]] (ऊर्फ नानासाहेब पेशवा) असे ३ पुत्र होते. काशीबाईंंचा मृत्यू १७५८ साली झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-44-50/10821-2013-03-06-03-05-55|title=बाजीराव बल्लाळ पेशवे|संकेतस्थळ=ketkardnyankosh.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-24}}</ref> छत्रसाल प्रकरणाच्या वेळी मस्तानीशी विवाह झाला(१७२९). * मस्तानीपासून कृष्णराव उर्फ [[समशेर बहादुर]] हा पुत्र झाला. बाजीरावाचे काशीबाई व मस्तानीबाई या दोघींवर अत्यंत उत्कट प्रेम होते. रूपवान बाजीरावावर हिंदुस्थानातील अनेक स्त्रिया भाळल्या होत्या. एकदा तर बलाढ्य निजामाच्या जनानखान्याने बाजीरावांना पाहण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा निजाम हादरला. त्याने जनानखान्यास धमकावलेही. परंतु स्त्रियांच्या अट्टहासामुळे निजामाने बाजीरावांना दरबारात बोलावले. तेव्हा त्यांचे सौंदर्य पाहून तमाम जनानखाना संमोहित झाला. कित्येक महिलांनी त्यांच्यावर पायली पायली मोती उधळले. महालात मोत्यांची रास उभी राहिली, परंतु बाजीरावांच्या पापण्या झुकलेल्या होत्या. तिथे बाजीराव उद्‍गारले एक काशीबाई, दुसरी मस्तानीबाई या दोघी माझ्या पत्‍नी बाकी सर्व स्त्रिया मला मायबहिणी. = पेशवे बाजीराव आणि झोप= ‘लक्षात ठेवा, रात्र ही झोपेकरिता नाही, तर ती बेसावध शत्रूच्या छावण्यांवर हल्ला करण्याची देवाने दिलेली नामी संधी आहे. झोप ही घोड्यावर बसल्यावरही घेता आली पाहिजे.’ हे सुप्रसिद्ध उद्गार थोरल्या बाजीराव पेशव्यांचे होत. बाजीराव पेशवे घोड्यावर बसून झोप घेत असे, ही नोंद अनेक ऐतिहासिक बखरींमध्ये स्पष्ट आहे. =निधन= २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंगाविरुद्ध लढाई जिंकून [[मुंगीपैठण]] येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने [[हंडिया]] व [[खरगोण]] हे प्रदेश बाजीराव पेशव्यांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव पेशवे खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, [[नर्मदा]] तीरावर [[रावेरखेडी]] या गावी [[विषमज्वर|विषमज्वराने]] २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव पेशवे वयाच्या फक्त ४०व्या वर्षी निधन पावले. प्रचंड पराक्रमी वर्णनातीत विद्वत्ता, भविष्याचा वेध घेणारी इच्छाशक्ती असणारे हे थोरले बाजीराव पेशवे आदर्श राष्ट्रपुरुष होते. * सर [[यदुनाथ सरकार]] लिहितात, 'अखंड हिंदुस्थानात हा एक झाला असे दिसते.' ==बाजीराव राजवटीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार== [[चित्र:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Historical map of India AD 1720.jpg/800px-Historical map of India AD 1720.jpg|200px|इवलेसे|उजवे|बाजीरावांच्या कारकीर्दीतील मराठा साम्राज्याचा विस्तार]] ==थोरल्या बाजीरावांची मुद्रा== '''॥श्री राजा शाहु नरपती हर्ष निधान, बाजीराव बल्लाळ मुख्य प्रधान ॥''' [[File:बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे.jpg|thumb|बाजीराव पेशवे यांच्या राजमुद्रेची प्रतिकृती शनिवारवाडा पुणे]] ==थोरल्या बाजीरावांवरील पुस्तके== * अजिंक्ययोद्धा बाजीराव (जयराज साळगावकर) * घ * अटकेत रोविले झेंडे (कॅप्टन वासुदेव [[बेलवलकर]]) * द एरा ऑफ बाजीराव (इंग्रजी, डॉ. उदय कुलकर्णी) * देवयोद्धा (थोरले बाजीराव पेशवे यांच्या जीवनावरील त्रिखंडी महाकादंबरी, लेखक - [[काका विधाते]]; प्रफुल्लता प्रकाशन, किंमत ३,२५० रुपये) * दुसरा पेशवा (नाटक, [[वि.वा. शिरवाडकर]]) * पेशवाईतील कर्मयोगी (चिमाजी अप्पांवरील कादंबरी, लेखक - (कॅप्टन [[वासुदेव श्रीपाद बेलवलकर]])) * प्रतापी बाजीराव ([[म.श्री. दीक्षित]]) * बाजी (कुंदन तांबे) * Bajirao I, An Outstanding Cavalry General (R.D. Palsokar) * मस्तानीचा बाजीराव ([[मुरलीधर जावडेकर]]) * या सम हा : एकोणचाळीस लढायांमध्ये विजयश्री खेचून आणणाऱ्या अजिंक्य बाजीरावाच्या युद्धनेतृत्वाची लोकविलक्षण यशोगाथा (मेजर जनरल शशिकांत गिरिधर पित्रे) * रणझुंझार थोरले बाजीराव पेशवे (कादंबरी, लेखिका - [[नयनतारा देसाई]]) * राऊ ([[ना.सं. इनामदार]]) * श्रीमंत पहिले बाजीराव पेशवे (ना.के बेहरे. १९२९) *थोरला बाजीराव पेशवा (मदन पाटील) *थोरले बाजीराव पेशवे (बालवाङ्मय, डॉ. विजय तारे-इंदूर, वरदा प्रकाशन) *प्रतापसूर्य थोरले बाजीराव पेशवे (डॉ. पद्माकर विष्णू वर्तक) *पेशवा पहिला बाजीराव -पूर्वार्ध (१९९९) (श.श्री. पुराणिक) *पेशवा पहिला बाजीराव - उत्तरार्ध (२०००) (श.श्री. पुराणिक) =बाजीरावावरील चित्रपट/दूरचित्रवाणी मालिका= * [[बाजीराव मस्तानी]] (हिंदी चित्रपट. निर्माता दिग्दर्शक - संजय लीला भन्साळी) * श्रीमंत पेशवा बाजीराव - मस्तानी (ई-टीव्हीवरील दूरचित्रवाणी मालिका, निर्माते - नितीन चंद्रकांत देसाई, इ.स. २०१०) * पेशवा बाजीराव (सोनी टी.व्ही.वरील दूरचित्रवाणी मालिका, जानेवारी २०१७) =संदर्भ= {{संदर्भयादी}}<br /> =समाधी स्थळ= [[चित्र:समाधी_स्थळ.JPG|समाधी_स्थळ]] {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे|बाजीराव पेशवे, थोरले]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास|पेशवे, बाजीराव, थोरले]][[वर्ग:मराठी राजे|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू|पेशवे, बाजीराव, थोरले]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०० मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] e5akw6g03ct3u0kdv0e2nnm81kflouo 3 4931 2681525 2681463 2026-04-28T18:23:32Z गजानन पाटील सांगली 182342 2681525 wikitext text/x-wiki '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == मसुदा:गजानन पाटील == नमस्कार अभय नातू सर, आपल्या २७ एप्रिल २०२६ रोजी ६:१६ AM च्या सूचनेनुसार [[मसुदा:गजानन पाटील]] येथे संदर्भांसह भर घातली आहे. Browser Cookies तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नसल्याने IP वरून संपादन केले आहे. मीच Gajanan1991patil या खात्याचा वापरकर्ता आहे. कृपया मसुदा तपासून मार्गदर्शन करावे आणि लेख म्हणून प्रकाशित करण्यास मदत करावी ही नम्र विनंती. धन्यवाद. - Gajanan1991patil :नमस्कार, :तुम्ही स्वतःच आपल्याबद्दलचा लेख लिहिला आहे का? cc: {{साद|संतोष गोरे|tiven2240}} :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:०४, २७ एप्रिल २०२६ (IST) :@[[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]], नमस्कार, वरील प्रश्नाचे उत्तर द्यावे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:३६, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == Article requests? == Hello! I am interested in seeing if there are Marathi speaking Wikipedians interested in making a Marathi article on [[:en:Japanese School of Mumbai]] , which is a school for Japanese children in Mumbai. Is there a place where I can put article requests, or is there a way to contact Wikipedians who may be interested? Thank you, [[सदस्य:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[सदस्य चर्चा:WhisperToMe|चर्चा]]) ०४:१२, १६ एप्रिल २०२३ (IST) == Translation notification: Movement Charter == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १७:२८, १८ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:RamzyM (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Multituberculata|Multituberculata]] ([[सदस्य चर्चा:Multituberculata|चर्चा]]) २२:२८, १२ जून २०२३ (IST) == भाषा-विषयी लेखक == नमस्कार! तुम्ही श्रेण्यांवर काम करत असल्याने, मला वाटले की मी हे येथे लिहावे. [[:वर्ग:इंग्लिश भाषी लेखक]] हा [[इंग्रजी|इंग्लिश / इंग्रजी भाषेत]] लिहीणाऱ्या लेखकांसाठी असावा. तर [[:वर्ग:इंग्लिश लेखक]] हा [[इंग्लिश लोक|इंग्लिश लोकांमधील]] जे लेखक आहे (कोणत्याही भाषेतले) त्यांच्यासाठी असावा. उदा. [[पीटर केरी (कादंबरीकार)]] हे [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन व्यक्ती|"ऑस्ट्रेलियन"]] आहे आणि "इंग्लिश भाषी लेखक"; पण ते [[:वर्ग:इंग्लिश व्यक्ती|इंग्लिश व्यक्ती]] नाही. जर तुम्हालाही असेच वाटत असेल तर आपण वर्गाच्या पानांवर असे स्पष्टीकरण लिहायला हवे ज्यामुळे सदस्य गोंधळून जाणार नाही. तसेच, सर्वसाधारणपणे, मराठी विकिपीडियावर अनेक श्रेणी बरोबर बनवल्या जात नाहीत. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ०९:२८, २० जून २०२३ (IST) :{{साद|Dharmadhyaksha}} :नमस्कार :''इंग्लिश लेखक'' हा वर्ग इंग्लिशमध्ये लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी वापरलेला बरोबर आहे. यात ''इंग्लिश (भाषेत लिहिणारे) लेखक'' असे अध्याह्रत आहे. हेच मराठी लेखक, जपानी लेखक यांसाठीही लागू होते. :इंग्लिश बोलणारे आणि इतर भाषांमध्ये (किंवा इंग्लिशमध्येही) लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी ''इंग्लिश भाषक लेखक'' असा वर्ग करावा. यात ''इंग्लिश बोलणारे लेखक'' असा अर्थ ध्वनित होतो. हा ''इंग्लिश व्यक्ती'' वर्गापेक्षा वेगळा आहे कारण बिगर-इंग्लिश व्यक्तीसुद्धा इंग्लिश बोलणारे (आणि तिसऱ्याच भाषेत लिहिणारे) असू शकतात! :हाच नियम इतर भाषांसाठीही असावा. :एकूण वर्गवारीबद्दलचे तुमचे निरीक्षण बरोबर आहे. अनेक लेखक आपल्या मतांनुसार वर्ग तयार करीत असतात. त्यावेळी ते असलेली वर्गवारी विचारात घेत नाहीत किंवा योग्य लॉजिक लावून असे वर्ग तयार करतीलच असे नाही. जुने संपादक त्यात वेळोवेळी बदल करुन सुधारणा करीत असतात परंतु याला अधिक जोर देणे गरजेचे आहे. :यासाठी एक नियमावली तयार करता येईल. यासाठी तुम्ही पुढाकार घेतलात तर अनेक लेखक मदतीस येतीलच. :तुमच्या मराठी विकिपीडियावरील योगदानाबद्दल धन्यवाद! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४४, २० जून २०२३ (IST) :: माझ्या मते फक्त दोनच श्रेणी असाव्यात: ::: १. इंग्रजी भाषेत लिहिणाऱ्या लेखकांची. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्रजी-भाषेतील लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्रजी]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{भाषेचे नाव}-भाषेतील लेखक" ) ::: २. जे लोक इंग्रजी वंशाचे आहेत आणि व्यवसायाने लेखक आहेत. ह्यात वंश आणि राष्ट्रीयत्व पण येणार. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्लिश लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्लिश लोक]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{वंशाचे/राष्ट्राचे नाव} लेखक") ::"लेखक"+"इंग्रजी बोलणारे लोक" असा कोणताही वर्ग असू नये. लेखक कोणत्या भाषेत बोलू शकतो हे महत्त्वाचे नाही, परंतु तो कोणत्या भाषेत लिहितो हे महत्त्वाचे आहे; जे आपल्या १ल्या प्रकारच्या श्रेणीत येत आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:३६, २० जून २०२३ (IST) :माझा संदेश वर्गीकरणात काय असू शकते हे विषद करण्याचा होता. :आपला मतभेद ''{भाषा} {लेखक}'' याचा अर्थ '''{भाषा} बोलणारा {लेखक}''' कि '''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' असा आहे. :'''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' हे अधिक योग्य आहे कारण -- :# हे सुटसुटीत आहे -- ''काका कालेलकर गुजराती लेखक होते'' असे म्हणल्यावर ते गुजरातीमध्ये लिहित असल्याचे ध्वनित होते. कालेलकर हे मूळ मराठी (व्यक्ती) असले आणि मराठी (सुद्धा) बोलत असले तरी त्यांनी बहुतांश लेखन गुजरातीमध्ये केले. तुमच्या मतानुसार यांचे वर्गीकरण ''गुजराती भाषेमध्ये लिहिणारे लेखक'' असे होईल. :# हे वापरात आहे -- काका कालेलकर गुजराती भाषेतून लिहिणारे लेखक होते असे ऐकीवात नाही. :असो. तुमच्या मतामागे कारण काय आहे हे तुम्ही लिहिलेत तर तुमचा युक्तिवाद समजणे सोपे होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२२, २१ जून २०२३ (IST) == Translation notification: WWC2023/Scholarship == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०३:११, २७ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Sandra Hanbo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> १७:३८, १० जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Samuel (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी शब्द == नमस्कार, cc: @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]]@[[सदस्य:Shantanuo|Shantanuo]] Spy film या इंग्रजी शब्दासाठी मराठीत प्रतिशब्द कोणता आहे, ते कृपया सांगावे. नसेल तर "हेरपट" बरोबर वाटतो का? तसेच बऱ्याच इंग्रजी शब्दांना प्रतिशब्द सहजासहजी सापडत नाहीत. marathibhasha.org सारखी संकेतस्थळे देखील अनेक शब्द दाखवत नाहीत. यासाठी विकिपीडियावर चर्चेसाठी एखादी जागा आहे का, जिथे आवश्यक परभाषिक शब्दांसाठी विनंती करता येईल? धन्यवाद. - [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) २१:२२, २६ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|अमर राऊत}} :''हेरपट'' हाच जवळचा शब्द वाटतो. :प्रतिशब्दांसाठी वेगळे असे पान नाही परंतु [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र]] येथे संदेश द्यावा. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Movement Charter/Navbox == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:२१, २९ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == बॉटद्वारे बदल == कृपया, खालील वर्गातील लेख नव्या वर्गात सांगकाम्याद्वारे स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:विसावे शतकातील वर्षे]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:न्यू यॉर्कमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:वॉशिंग्टनमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:समुद्र किनार्याची चित्रे]] → [[:वर्ग:समुद्र किनाऱ्याची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इमारती चित्रे]] → [[:वर्ग:इमारत चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:खाण्याच्या वस्तू चित्रे]] → [[:वर्ग:खाद्य पदार्थाची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:भारतीय सैन्य]] → [[:वर्ग:भारताचे सैन्य]] आणि खालील वर्गातील फक्त वर्षांचे वर्ग (उदा. वर्ग:इ.स. ४१४) नव्या वर्गात स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ५ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ६ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ७ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १८:३७, ३० जुलै २०२३ (IST) :: हे काम अपूर्ण राहिले आहे, म्हणून आठवण करुन दिली. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५९, १० नोव्हेंबर २०२३ (IST) :हे काम <s>पुन्हा सुरू केले</s> झाले आहे. आठवण करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:०३, ११ नोव्हेंबर २०२३ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:राजस्थानचे विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:राजस्थानमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:गुजरातमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:कर्नाटकमधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:११, २३ मार्च २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर मराठी पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार विजेते]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:०२, ११ जुलै २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:कोट दि आईव्होरचे फुटबॉल खेळाडू]] → [[:वर्ग:आयवरी कोस्टचे फुटबॉल खेळाडू]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १९:३५, २३ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :''कोट दि आईव्होर'' हे स्थानिक/अधिकृत नाव असल्याने तेच ठेवत आहे. :दुसऱ्या बदलासाठी सांगकाम्या लावतो. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३३, २४ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == Please check your uploads == Hi! I noticed that some of your uploads do not have a good source, author and some also have no license. For example: # [[:चित्र:मॉर्सचे तारयंत्र.jpg]] # [[:चित्र:महाराम११५.JPG]] # [[:चित्र:धामापूर तलाव.JPG]] # [[:चित्र:गगनबावडा घाट.JPG]] Perhaps you can check and fix? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:४५, ३१ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|MGA73}} :Thanks for your note. :Only the first one seemed to be missing license. I have corrected that one. The rest have a cc-by-sa-4.0 license. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:५६, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::Thank you! There is no clear source/author on the files. Are you the photographer of all the files you uploaded and where you have added {{tl|self}}? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:०७, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) I made a list of all the files without a license: # [[:File:Church_of_England_Logo.gif]] # [[:File:Example.of.complex.text.rendering.svg]] # [[:File:Kolkata.jpg]] # [[:File:आंतरराष्ट्रीय_अंतराळ_स्थानक.jpg]] # [[:File:आर्मेरो.png]] # [[:File:कर्नाटक_राजमुद्रा.png]] # [[:File:ग्वादालकॅनाल_अमेरिकन_सैनिक.jpg]] # [[:File:जेएफके.jpg]] # [[:File:जॉन_लेनन.jpg]] # [[:File:टीजीव्ही.jpg]] # [[:File:नवव्या_हिवाळी_ऑलिंपिक_खेळांचे_मानचिह्न.png]] # [[:File:पोलिश_सैनिक.jpg]] # [[:File:फ्रांसिस्को_पिझारो.jpg]] # [[:File:भानौसे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:भारतातील_गुजरातचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_पुण्याचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतातील_महाराष्ट्राचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_मुंबईचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतीय_तोफखाना.jpg]] # [[:File:भावासे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:मालदीवचा_झेंडा.svg]] # [[:File:लीग_ऑफ_नेशन्स.png]] # [[:File:सिंधु_नदी.jpg]] # [[:File:सोवियेत_सैनिक_ड्नाइपर.jpg]] # [[:File:स्टालिनग्राड_सैनिक.jpg]] # [[:File:हेलिक्स_अंतरिक्षमेघ.jpg]] It would be great if you could add a license and where you have the file from (link to a website or own photo). --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:११, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) == परतावा == आपण हे पृष्ठ परत करू शकता [[सुशोभन सोनू रॉय]] किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो ? [[विशेष:योगदान/2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002|2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002]] ०१:१२, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) :{{re|अभय नातू}} जर मला उत्तर मिळाले तर मी चांगले असू शकते किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो? मराठी वृत्तपत्रांमध्येही त्यांच्या बातम्या आहेत। :व्यक्ती उल्लेखनीय असल्यास लेख तयार करावा. त्यात व्यक्तिगत स्तुति किंवा ललितलेखनशैली घालू नये. :सनोंद प्रवेश (लॉग-इन) करुन संपादने केल्यास अधिक उत्तम. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Disambiguation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०८:२३, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == सांगकाम्या == नमस्कार सांगकाम्या या बॉट ने २६ सप्टेंबर २०२३ रोजी [[शिखर धवन]] या लेखात क्रिकेटपटू ऐवजी क्रिकेट खेळाडू असा बदल केला. परंतु हा बदल माहिती चौकट आणि वर्ग वर काम करून गेलाय. कृपया [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:MobileDiff/2329213 हे पहा], आता याप्रमाणे अजून कुठे कुठे चुकीची संपादने झाली आहेत हे माहीत नाही. कृपया तपासून दुरुस्ती करणे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१०, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :लक्षात आणून दिल्याबद्दल धन्यवाद. सांगकाम्यालाच दुरुस्त्या करण्यास लावतो. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:१५, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::ता.क. सोपा उपाय सापडला. इतरत्र दिसल्यास कळवावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:२२, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :मला जर एखादा नविन सांगकाम्या बनवायचा असेल तर त्या बद्दल माहिती कुठे मिळू शकते? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:१०, २७ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :येथून सुरुवात करावी -- [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bots इंग्लिश विकिपीडियावरील लेख] :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२१, २९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == Translation notification: WikiWomenCamp 2023 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=hi&action=page translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:४४, ६ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Asaf (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Files need a license == Hi! You have uploaded some files without a valid license. You can see them at [https://usualsuspects.toolforge.org/?language=mr&project=wikipedia&category=Files_with_no_license&min_days=14&badboys=Bad+Boys this link] (search for your name or scroll down to 7 files). If you reply please ping me because I'm not active on this wiki. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:५४, १ जानेवारी २०२४ (IST) == विकिडेटा माहितीचौकट == नमस्कार! तुमच्या सांगकाम्यांनी बनवलेल्या नव्या लेखांमध्ये तुम्ही [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] पण जोडू शकतात का? नव्या सर्व लेखांमध्ये हा साचा असलेला बरा. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:३९, ५ जानेवारी २०२४ (IST) == The WMF Language team needs your feedback == Hello [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], I hope this message finds you well. My name is Uzoma Ozurumba, a Community Relations Specialist supporting the [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]]. I am contacting you because I posted [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती#Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia|a message]] from the WMF Language team in your Wikipedia village pump to communicate our proposal to make the [[mw:MinT|MinT]] with the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] model the default machine translation in Marathi Wikipedia. We would appreciate your reading the message and giving us feedback on our proposal in the thread. You can also ask some of Marathi Wikipedia community members to read the message and let us know if they are okay with having MinT as the default translation in your Wikipedia. Thank you so much for your feedback and help. Best regards, [[सदस्य:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[सदस्य चर्चा:UOzurumba (WMF)|चर्चा]]) ०२:०८, १३ जानेवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Meta:Policies and guidelines == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १४:१५, १३ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Babylon == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to गुजराती on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=gu&action=page translate to गुजराती] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:२१, १८ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Attention == Hi, I would like to draw your attention to a BRFA of my nomination, [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE#%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:CampWiz_Bot CampWiz Bot] [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) ०७:४६, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १३:१४, २३ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Fundraising/Translation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १९:४१, २५ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट) == मी भाषांतर टूल वापरून इंग्रजी पानांचे मराठीत रुपांतरण करत असतो. काहीवेळेस मला "Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट)" संदेश दिसतो आणि पानाचे प्रकाशन होत नाहे. बहुतेकदा blogger.com, blogspot.com असे काही संदर्भ काढले की वरील एरर निघून जाते. एका पानावर सध्या हीच एरर येत आहे. त्यांच्या सर्व संदर्भांच्या संकेतस्थाळाची मी निरिक्षण केले परंतु मला काही आक्षेपार्ह्य सापडले नाही. मला कसे काय कळू शकते की कुठला संदर्भ या एरर साठी जबाबदार आहे? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:०७, १६ मे २०२४ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :नेमके संदेशस्थळ कोणते आहे हे कळणे कठीण आहे परंतु कोणते ही स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे) यासाठी कारणीभूत असतात. :यावेळी तुम्हाला सुचवित आहे की तुम्ही भाषांतरित केलेल्या बव्हंश लेखांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा अपेक्षित आहेत. यात शुद्धलेखन, व्याकरण तसेच इंग्लिश शब्दांचे लिप्यंतरण (भाषांतराऐवजी) दिसून येते. :पहिल्या दोन त्रुटी सुधारण्यास सोप्या आहेत तरी ते लेख तयार करतानाच सुधाराव्यात. इंग्लिश शब्दांना मराठी प्रतिशब्द आवर्जून वापरावेत. यात दोन गोष्टी लक्षात घ्याव्यात -- १. कठीण/अप्रचलित मराठी शब्द किंवा संस्कृतप्रचुर शब्द टाळावेत. २. कठीण/अप्रचलित इंग्लिश शब्दांसाठी मराठी प्रतिशब्द न सुचल्यास तेथे {{t|मराठी शब्द सुचवा}} हा साचा घालावा. इतर संपादक त्यांना माहिती असलेले शब्द बदलतील. :हे केल्याने भाषांतरित लेखांचा दर्जा मोठ्या प्रमाणात उंचावेल. :धन्यवाद :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३०, १६ मे २०२४ (IST) ::@[[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] यात यूट्यूब लिंक देखील असू शकते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:१२, १७ मे २०२४ (IST) ::उत्तर दिल्याबद्दल धन्यवाद. मी [[शर्मीन अली]] या लेखाचे भाषांतर करीत होतो. मी सगळे संदर्भ दुवे काढल्यानंतर मला कळले की "बाह्यदुवे" या मथळ्याखाली असलेले दुवे blogspot आणि wordpress या संकेतस्थळांशी निगडीत होते. ते दुवे काढल्यानंतर लेख प्रकाशित झाला. ::यूट्यूब लिंक असेल तर चालते. वरील लेखात काही यूट्यूब लिंक आहेत. ::पण हे फारच निराशाजनक होते की भाषांतर केलेला लेख प्रकाशित होत नाही आणि त्याचे कारणही कळत नाही. इंग्रजी विकिपिडियात तरी एखादे पान आहे का जे सांगते की "स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे)" फिल्टर का येत होता? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:२६, २० मे २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:४५, २७ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Hello सदस्य_चर्चा:अभय_नातू, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it's done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) २१:३३, १६ जून २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १५:३३, ३० जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == धन्यवाद == माझ्या चुका सुधारल्याबद्दल धन्यवाद. तुम्ही कसे आहात? प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) ०१:३९, ७ जुलै २०२४ (IST) :{{साद|koolkrazy}}, :मी ठीक आहे. तुमचे सतत योगदान पाहून आनंद झाला. असेच हे काम सुरू ठेवा आणि मदत लागल्यास निःसंकोच कळवा. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:४०, ७ जुलै २०२४ (IST) ::मला मदत हवी असल्यास मी तुमच्याशी नक्की संपर्क करेन प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) २१:५०, ७ जुलै २०२४ (IST) == शीर्षक स्थानांतरण == # [[टोकियो]] → [[तोक्यो]] # [[ह्युस्टन]] → [[ह्यूस्टन]] # [[कल्याण (शहर)]] चे [[कल्याण]] / [[कल्याण (ठाणे)]] / [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] काय योग्य वाटते? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, १६ जुलै २०२४ (IST) :''तोक्यो'' हा अचूक उच्चार आहे. :''ह्युस्टन'' आणि ''ह्यूस्टन'' हे दोन्ही उच्चार प्रचलित आहेत. ''अधिकृत'' असा उच्चार नसला तरी ''ह्यूस्टन'' हे स्थानिक उच्चाराला जवळचे आहे. :''कल्याण (शहर) ''हे तसेच राहू द्यावे. येथे ''(शहर)'' हा प्रत्यय इतर अर्थांपासून वेगळा करतो. ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण शहर सगळ्यात मोठे असल्याने त्याला निःसंदिग्ध शीर्षक असण्याची गरज नाही, उदा. ''सिमला, सिमला (कॉलोराडो)'' किंवा ''मद्रास, मद्रास (ओरेगन)'', इ. :[[कल्याण (ठाणे)]] आणि [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] पासून [[कल्याण (शहर)|कल्याण]] येथे पुनर्निर्देशन असावे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३७, १६ जुलै २०२४ (IST) :: कृपया, [[टोकियो]] आणि [[ह्युस्टन]] ही पाने अचूक नावांकडे स्थानांतरित करावी. तसेच [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] हे पान [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] पानाकडे स्थानांतरण करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:४६, २६ जुलै २०२४ (IST) == review == Hi, kindly review [[बांगलादेश २०२४ कोटा सुधारणा चळवळ]] (keep the article if it is readable, otherwise delete). I tagged the article but an IP deleted it. If you check, you will see that the IP is blocked on bnwiki. i don't know who it is but likely a bnwiki blocked user created the article using google translate. [[सदस्य:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[सदस्य चर्चा:আফতাবুজ্জামান|चर्चा]]) ०५:२६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) :{{साद|আফতাবুজ্জামান}} :Thanks for your note. Currently, the article is tagged with {{t|बदल}} template, meaning it is not great but salvageable. :Are there specific corrections you'd like to see in the article? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:४६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०२:०५, ९ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:MrBenjo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज हे पृष्ठ आम्हाला पून प्रसारित करायचे आहे == श्रीमान अभय नातू जी कलियुगात औतर लेले श्रीमत् सदगुरू पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज यांच्या जीवन चरित्रावर हा एक छोटा कटाक्ष होता. आपण कॉपी राईट चे कारण करून तो उडविला. आमचा सांप्रदाय हा धर्मादाय संस्था इथे नोंदणी कृत आहे. गेली 100 पेक्षा अधिक वर्ष स्वामींच्या ग्रंथ साहित्याच्या माध्यमातून सत्य श्रेष्ठ हिंदू धर्माचे आचरण करण्यासाठी जनजागृती करीत आहोत. मुंबईसह ठाणे पालघर पश्चिम महाराष्ट्र गोवा कर्नाटक आणि गुजरात राज्यांत सांप्रदाय पसरला आहे. तरी आपण मार्गदर्शन करावे ही विनंती. आम्हाला सहकार्य करावे ही विनंती, आम्ही हे पृष्ठ पुनः प्रसारित करू इच्छितो जेणे करुन स्वामींचे कार्य लोकांपर्यत पोहोचेल. आपलाच, अजित एकनाथ ढेकळे 8692089439 [[विशेष:योगदान/2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9|2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9]] २२:२९, २८ ऑगस्ट २०२४ (IST) :नमस्कार, :येथे घालत असलेला मजकूर प्रताधिकार मुक्त आणि विश्वकोशीय शैलीत असणे आवश्यक आहे. अनुदिनी (ब्लॉग) किंवा ललित लेखनशैलीतील मजकूर अग्राह्य आहे. तसेच असंदर्भित स्तुतीपर किंवा वैयक्तिक मते असणारे लेखनही अग्राह्य आहे. :या (व इतरही) नियमांच्या चौकटीत असलेल्या लेखनाचे स्वागत आहे! :धन्यवाद, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४४, २९ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you fix the article [[कॅम्पी फ्लेग्रेई]]? Yours sincerely, [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) १२:०३, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Oirattas}}, {{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५१, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) ::Thank you very much. [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) २०:२०, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Bot approval request == Hi Abhay, would you be able to look at my bot approval request at [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:Leaderbot]] when you can? Thanks in advance. [[सदस्य:Leaderboard|Leaderboard]] ([[सदस्य चर्चा:Leaderboard|चर्चा]]) २१:०९, २३ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अठरावी लोकसभा == [[अठरावी लोकसभा]] पान एकदा पहा. कसे वाटते आहे ते सांगा कृपया. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Aditya tamhankar}} :लेख उत्तम झाला आहे! दोन छोट्या सुधारणा करता येतील -- :१. किरकोळ शुद्धलेख आणि व्याकरण बदल :२. [[सोळावी लोकसभा|सोळाव्या लोकसभेप्रमाणे]] संख्याबळाचा चित्रतक्ता :यासाठी मदत लागल्यास कळवावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३६, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Steward requests/Global/block-header == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १८:१९, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Changing username == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १६:१९, २७ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पक्षाचे पूर्ण नावाबाबत == कोणत्याही विधानसभा मतदारसंघाच्या पानावर ''मतदान चौकट उमेदवार पक्ष दुव्यासकट |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस'' असा साचा टाकल्यानंतर पूर्ण नाव न येता फक्त काँग्रेस एवढेच येते. स्त्रोत संपादित केल्यानंतर पक्षाचे पूर्ण नाव दिसण्यासाठी काय करावे?. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:५२, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :[[पुरंदर विधानसभा मतदारसंघ]] येथे पूर्ण नाव दिसते आहे. नुसते काँग्रेस दिसणारे उदाहरण आहे का? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५४, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == राज्यसभा खासदार == [[राज्यसभेच्या वर्तमान खासदारांची यादी]] पान पाहून घ्यावे. अद्ययावत केले आहे. एक विनंती आहे. ज्या खासदारांची पाने अस्तित्वात नाहीत त्यांची पाने तयार कराल का? सध्या मी महाराष्ट्र विधानसभा मतदारसंघांच्या पानांमध्ये दुरुस्त्या, माहिती भरणे यात व्यस्त आहे. धन्यवाद. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २३:२६, ८ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :हे काम केल्याबद्दल धन्यवाद. नसलेले लेख तूर्तास तयार करीत आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१७, ९ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Request == Hey, can you please clear [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]? Thanks, [[सदस्य:TenWhile6|TenWhile6]] ([[सदस्य चर्चा:TenWhile6|चर्चा]]) १८:२८, २४ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :The admins have been doing it for months now. Thanks for asking. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१५, २५ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Your edit! == [[File:2.5M pageedits mr.wiki.png|thumb|right]] Hi! I just thought that you would like to know that [[Special:Diff/2504628]] was edit number 2,500,000 :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:४०, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :Thank you for pointing it out! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:३९, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Wiktionary == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १७:२२, १३ डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==भूतपूर्व मतदारसंघ== नमस्कार, लोकसभा अथवा विधानसभेचे जे माजी मतदारसंघ आहेत, त्या मतदारसंघांच्या शिर्षकात तो मतदारसंघ किती सालापासून किती सालापर्यंत (इथे साल म्हणजे निवडणूक साल) हे सुद्धा जोडले (म्हणजे तसे स्थानांतरित केले) तर समजण्यास सोपे जाईल की हा भूतपूर्व मतदारसंघ होता असे. उदा. मी [[दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)]] (१ल्या लोकसभेचा मतदारसंघ) असे बनवले होते. पण माननीय सदस्य @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी शिर्षकातले साल हटवले. आपण आपले मत काय आहे ते प्रकट करावे. - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:१९, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :एखादा मतदारसंघ आता अस्तित्त्वात नाही हे शीर्षकावरुन लक्षात येणे उपयुक्त आहे. यासाठी काही योजना -- :# नुसते (भूतपूर्व) लिहिणे -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (भूतपूर्व)'' :# पहिल्या आणि शेवटच्या निवडणुका झालेल्या वर्षांचा उल्लेख -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)'' :# मतदारसंघ तयार होण्याची आणि विसर्जित होण्याची वर्षे , उदा. मतदारसंघ क्ष १९५१मध्ये तयार करण्यात आला व १९५२मधील निवडणुकांमध्ये येथे पहिल्यांदा निवडणुका झाल्या. १९५७मध्ये येथे शेवटची निवडणूक झाली आणि १९५९मध्ये तो विसर्जित झाला -- दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५१-१९५९) :# इतर क्लृप्त्या :यांतील #२ आणि #३मध्ये मतदारसंघ एका वर्षाच्या आत (किंवा एका निवडणुकीनंतर लगेच) विसर्जित झाल्यास एकच वर्षाचा उल्लेख असावा, उदा. ''अबक लोकसभा मतदारसंघ (१९६७)'' :माझे मत क्र.३ ला आहे (मतदारसंघ तयार आणि विसर्जित होण्याची नेमकी वर्षे). :{{साद|Khirid Harshad}}, तुम्ही वर्ष काढण्यामागची कारणे दिल्यास अधिक योजनाही लक्षात येतील. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:३५, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::{{साद|अभय नातू}} माझं स्पष्ट मत आहे की मतदारसंघ भूतपूर्व असो किंवा नसो त्याच्या शीर्षकात मतदारसंघाचे नाव सोडून बाकी काही नसावे, नाहीतर अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल जे बरोबर दिसणार नाही. यावर उपाय म्हणून त्या लेखात भूतपूर्व मतदारसंघाचा वर्ग जोडणे पुरेसे आहे. तसेच तो मतदारसंघ किती वर्षे अस्तित्वात होता याची माहिती लेखात उपलब्ध असेलच. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:०७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल :उदाहरण? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१०, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :[[:वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] हे पाहा, सध्या १००+ पेक्षा जास्त भूतपूर्व मतदारसंघांची यादी आहे आणि असे अजून तयार होतील लेख. म्हणजेच यातील सर्व लेखांच्या शीर्षकात वर्ष जोडावे लागेल, तसेच वर्ष जोडून लेखाचे नाव मोठे होते जे अनावश्यक वाटते. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::लेखसंख्या किंवा बदलांची संख्या ही मोठी अडचण नाही. लेखांचे नाव मोठे होते हा ग्राह्य मुद्दा आहे. ::शीर्षकातील अक्षरसंख्या आणि त्याद्वारे मिळणारी माहिती यांच्यात समतोल साधणे आवश्यक आहे. व्यक्तींचे लेख याचे एक उदाहरण आहे. प्रत्येक व्यक्तीच्या पूर्ण नावाचा लेख नसतो. पूर्ण नावाने अधिक माहिती मिळते परंतु त्याने वेगळी अशी माहिती मिळत नाही. ::उदाहरणार्थ, [[इंदिरा इंदिरा गांधी]] यांचे पूर्ण नाव ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' होते. यात नुसते '''इंदिरा गांधी''' लिहिल्यास ही व्यक्ती कोण हे लगेच कळते. त्यासाठी ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' लिहावे लागत नाही. त्याउलट पेपे (फुटबॉल खेळाडू जन्म १९८३) या शीर्षकात जन्मवर्ष नमूद करावे लागते, ज्यायोगे त्या विशिष्ट व्यक्तीबद्दलची अधिक माहिती (आणि निःसंदिग्धीकरण सुद्धा) ध्वनित होते. ::याशिवाय, मतदारसंघाचा विचार केल्यास तुमचा संख्येचा मुद्दा उलट्या बाजूनेही लावता येईल. लोकसभेत ५४३ मतदारसंघ आहेत. नवनवीन मतदारसंघ वाढत गेल्यावर एखादा मतदारसंघ आत्ता आहे कि नाही यासाठी वर्गीकरण बघावे लागेल. जुन्या मतदारसंघांना वेगळे न दाखविल्यास वाचणाऱ्याचा गोंधळ होऊ शकतो. ::असो. इतरही मते काय आहेत हे कळून घेण्यास मी उत्सुक आहे. cc: {{साद|संतोष गोरे|Aditya tamhankar}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:३७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :::@[[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] आणि @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] या दोंघांच्या मुद्द्यात एक अंधुकशी रेषा आहे; अन्यथा दोघेही आपापल्या ठिकाणी योग्य वाटतात. लेखाच्या प्रस्तावनेत सदरील मतदार संघ हा भूतपूर्व असल्याचे दिसून येते, तरीही कंसात साल लिहिल्यास वाचकास समजण्यास अधिक सुलभ राहील असे वाटते. अजून इतर कोणी काही सुचवते का ते देखील विचारात घ्यावे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:२८, २३ डिसेंबर २०२४ (IST) ::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], @[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] शिर्षकामध्ये फक्त साल टाकायचे आहे. त्याने शिर्षक लांबलचक होत नाही असे मला वाटते. शिर्षकात फक्त साल दिल्याने सर्च करताना पटकन लक्षात येते की हा भूतपूर्व मतदारसंघ आहे. नाहीतर मग त्या पानावर जा व तिथे वाचून कळायला वेळ लागतो व हेही पटकन लक्षात येते की आत्ताचे विद्यमान मतदारंघ आणि भूतपूर्व मतदारसंघ ह्यांच्यातील फरक लगेच दिसून येतो. अभय सरांनी सुचवल्याप्रमाणे आपण '''निवडणूक साल वापरुयात'''. मतदारसंघ स्थापन केलेले साल नको त्याने अजुन कनफ्युजन वाढते. सामान्यत: वाचकांना निवडणूकीचे साल लक्षात राहते. त्यामुळे १९५२-१९५७, १९५२-२००९ असे बरे पडेल. त्याचे अजून एक कारण म्हणजे कोणताही मतदारसंघ मध्येच विसर्जित होत नाही, पाच वर्षांनंतर परिसिमनद्वारे विसर्जित केला जातो. अभय सरांच्या ३ऱ्या पॉईंट प्रमाणे १९५१ ला स्थापन झाला, १९५२ आणि १९५७ ला निवडणूक साली, पण तो मतदारंघ १९५९ ला विसर्जित कसा होईल? त्याचे पुढचे परिसिमन १९६२ ला झाले. समजा तो मतदारसंघ १९६२ ला विसर्जित झाला तर त्याचे शीर्षक असे होईल '''अबक मतदारंघ (१९५२-१९६२). इथे जरी १९५१ मध्ये स्थापन झाला तरी त्याची पहिली निवडणूक १९५२ साली झाली. नंतरची १९५७ जिचा कार्यकाळ १९६२ पर्यंत होता व १९६२ मध्ये विसर्जित केला गेला. म्हणून ''१९५२-१९६२'' [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:३४, ०३ जानेवारी २०२५ (IST) :::::मला पटते आहे. :::::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]], @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], हे प्रयोग म्हणून करुन पाहूयात. जर यामुळे अडचण आली किंवा इतर सदस्यांकडून तसे मत आले तर पुन्हा विचार करुयात असे मी मांडतो. कळवावे. :::::धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:१४, ५ जानेवारी २०२५ (IST) ::::::होय, बिलकुल चालेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५१, ५ जानेवारी २०२५ (IST) == वर्ग स्थानांतरण == नमस्कार, मी नुकताच ''[[:वर्ग:जनता पक्षाचे नेते]]'' हा वर्ग ''[[:वर्ग:जनता पक्षातील राजकारणी]]'' येथे स्थानांतरित केला आहे. त्यातील लेख बॉट द्वारे स्थानांतरित करावे ही विनंती. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:११, २७ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) # [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:ब्राझीलची राज्ये]] → [[:वर्ग:ब्राझिलची राज्ये]] # [[:वर्ग:ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष]] → [[:वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष]] # [[:वर्ग:ब्राझीलमधील शहरे]] → [[:वर्ग:ब्राझिलमधील शहरे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५२, ३१ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्हा]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा]] ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील गावे]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] ::# [[:वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७]] → [[:वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] ::[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०७, १९ मार्च २०२५ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) # [[:वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या]] → [[:वर्ग:मराठी चित्रपट यादी]] # [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट नामसूची]] → [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट यादी]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:३९, १८ मे २०२५ (IST) ::{{झाले}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:३१, १८ मे २०२५ (IST) == [[Doraemon]] ([[डोरेमोन]] ला पुनर्निर्देशन)== नमस्कार, तुम्ही हे पेज डिलीट केले, परंतु बहुतेक विकिपीडियावर असे नाव [[विकिपीडिया:पुनर्निर्देशन|पुनर्निर्देशन]] म्हणून चालतात. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Reasons_for_not_deleting काही कारने], काही उदाहरणे- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%A4&redirect=no ভাৰত], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3&redirect=no कृष्ण], [[en:Category:Redirects from alternative languages]]. आपणास माहित आहे की मराठी विकिपीडिया वर बहुतेक guidelines व policies लिहिलेल्या नव्हे, म्हणून मला त्याची नोंद इथे करता आली नाही, मात्र मी जे उदाहरणे दिली ते तुम्हाला पटले असतिल असे मला वाटते. धन्यवाद, --[[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] ([[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|चर्चा]]) २१:३३, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) :नमस्कार, :तुमचा संदेश स्पष्ट नाही परंतु असे वाटते की तुम्हाला इंग्लिश शीर्षकापासून मराठी शीर्षकाकडे पुनर्निर्देशन हवे आहे. :मराठी विकिपीडियावर शक्यतो कमीत कमी अशी पुनर्निर्देशने आहेत व असे नवीन पुनर्निर्देशन असण्यासाठी सबळ कारण पाहिजे. तुम्ही उद्धृत केलेल्या पानाला इंग्लिशमधून पुनर्निर्देशन का पाहिजे हे सांगण्याची विनंती. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:४९, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == माहितीचौकट पंतप्रधान साचा == माहितीचौकट पंतप्रधान साच्यामध्ये I उपराष्ट्रपती = हा पॅरामीटर टाकला की प्रथम तो बरोबर दाखवतो, परंतु I उपराष्ट्रपती2 = असे जोडल्यानंतर संपादित केल्यावर २ऱ्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती समोरचे संपादित केलेले दिसत नाही. उदा. इंदिरा गांधी यांचा साचा बघा: {{माहितीचौकट पंतप्रधान|नाव=इंदिरा फिरोझ गांधी|चित्र=IndiraGandhi.png|चित्र आकारमान=200px|पद=[[भारताचे पंतप्रधान|भारतीय गणराज्याच्या ३ऱ्या पंतप्रधान]]|कार्यकाळ_आरंभ=१४ जानेवारी १९८०|कार्यकाळ_समाप्ती=३१ ऑक्टोबर १९८४|राष्ट्रपती=[[नीलम संजीव रेड्डी]]<br>[[झैल सिंग|ग्यानी झैल सिंग]] <small>(१९८२ पासून)</small>|उपराष्ट्रपती=[[मोहम्मद हिदायत उल्लाह]]<br>[[रामस्वामी वेंकटरमण]] <small>(ऑगस्ट १९८४ पासून)</small>|उपपंतप्रधान=|मागील=[[चौधरी चरण सिंह]]|पुढील=[[राजीव गांधी|राजीव फिरोज गांधी]]|कार्यकाळ_आरंभ2=२४ जानेवारी १९६६|कार्यकाळ_समाप्ती2=२४ मार्च १९७७|राष्ट्रपती2=[[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]]<br>[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[फकरुद्दीन अली अहमद]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपराष्ट्रपती2=[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[गोपाल स्वरूप पाठक]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपपंतप्रधान2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]] <small>(१९६७-१९६९)</small>|मागील2=[[गुलझारीलाल नंदा]]|पुढील2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]]}}इथे बघा : वरच्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती पॅरामीटर दिसत आहे परंतु खालच्या कार्यकाळासाठी दिसत नाहिये. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:०६, १४ जानेवारी २०२५ (IST) == Translation notification: Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024|Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FReports%2FActivity+reports%2F2024&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २२:४२, २१ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Aafi (DCW)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ११:५४, २६ जानेवारी २०२५ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) == Hello अभय नातू Would you like to write about Isabelle de Charriere (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it will be done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) १८:०९, १५ मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]], :Here -- [[इसाबेल दि शारिएर]]. :May I ask a return favor to translate आनंदीबाई जोशी ([[en:Anandi Gopal Joshi]]) in a language of your choice? :Thanks, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२५, १५ मार्च २०२५ (IST) == साचा == नमस्कार सर हे दोन साचा बनवलं आहे चित्रपट पानांमध्ये जोडता येत काही चुकीचं असेल तर डिलीट करू शकता पण त्याचा वापर असा चांगला होईल. उदाहरण : [[छावा (चित्रपट)]] * [[साचा:इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस]] * [[साचा:बॉलिवूड हंगामा]] [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १२:५१, २० मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] माफ करा, [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी तुमचा एक साचा पुनर्निर्देशित केला म्हणून मध्येच उत्तर देत आहे. अन्यथा @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांनी उत्तर देणे अपेक्षित होते. तुम्ही आय एम डी बी साठी पूर्वीचेच पुढील दोन साचे उपलब्ध आहेत. [[साचा:आय.एम.डी.बी. शीर्षक]] (चित्रपटासाठी) आणि [[साचा:आय.एम.डी.बी. नाव]] (कलाकारांसाठी). राहिला प्रश्न बॉलीवूड हंगामाचा, तर तो तुम्ही इंग्लिश विपी वरून आयात करू शकता.- :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३८, २० मार्च २०२५ (IST) == Translation notification: Help:Unified login == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ११:३४, २३ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == नवीन धोरण पानांबद्दल सूचना == नमस्कार, मी मराठी विकिपीडियावर काही नवीन धोरण पाने तयार केली आहेत, जी समुदायासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. खालील पानांची यादी आहे: # [[विकिपीडिया:सद्भावना गृहीत धरा]] (विपी:सगृध) # [[विकिपीडिया:सदस्यपान]] (विपी:सप) # [[विकिपीडिया:स्रोतांचा संदर्भ]] (विपी:ससं) # [[विकिपीडिया:सहमती]] (विपी:सह) # [[विकिपीडिया:चर्चा पान मार्गदर्शक तत्त्वे]] (विपी:चप) # [[विकिपीडिया:सदस्यत्व तपासनीस]] (विपी:सत) # नियुक्ती (विपी:नि) # अधिकार काढण्याची प्रक्रिया (विपी:अक) # [[विकिपीडिया:संपादन सारांश]] (विपी:ससा) # [[विकिपीडिया:तटस्थ दृष्टिकोन]] (विपी:तड) # [[विकिपीडिया:लवचिकता]] (विपी:लव) ही पाने मी स्वतःच्या शब्दांत आणि मराठी विकिपीडियाच्या स्वरूपात लिहिली आहेत. कृपया या पानांचे पुनरावलोकन करून आपल्या सूचना किंवा सुधारणा सांगा. जर काही बदल किंवा जोडणी आवश्यक असेल, तर मी ते करण्यास तयार आहे. समुदायाच्या सहमतीने ही पाने अधिक चांगली करता येतील असे वाटते. आपल्या मार्गदर्शनाची अपेक्षा आहे. धन्यवाद! [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:२६, १ एप्रिल २०२५ (IST) == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २१:००, २३ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Xeno (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी अनुवाद == नमस्कार! अनेक नवीन लेख तयार करताना, मला लेखाचे शीर्षक नेमके काय असावे याबद्दल समस्या येतात आणि विशेषतः जेव्हा इंग्रजीमध्ये समान गोष्टींसाठी अनेक शब्द असतात; किंवा जर हा शब्द मूळचा इंग्रजी नसेल; किंवा जर तो वैद्यकीय/वैज्ञानिक शब्द असेल. उदाहरणार्थ; [[:en:Dismemberment]] आणि [[:en:Dissection]] या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत; परंतु दोन्हीचे भाषांतर फक्त "विच्छेदन" असे केले जाते. मराठी विकिपीडियावर असे कोणतेही पान आहे का जिथे असे शब्द जोडता येतील आणि सर्व सक्रिय सदस्य तेथे योग्य मराठी शब्द सुचवू शकतील? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:०३, १६ मे २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], :[[विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्प/शब्द,पद आणि वाक्य संचय]] हे पूर्वी होते परंतु अनेक वर्षांत त्यात भर नाही. :याचे पुनरुत्थान केल्यास हे नक्कीच उपयुक्त होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५९, १६ मे २०२५ (IST) == मतदारसंघ नावे == निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत परिसिमन ऑर्डर मध्ये मतदारसंघांची जशी नावे आहेत त्याच नावा प्रमाणे मतदारसंघांचे लेख असु देत. वलसाड मतदारसंघ १९५७ ते २००९ च्या परिसीमन पर्यंत बुलसर म्हणून होता. ते नाव तसेच असु द्यावेत. अशी बरीच आहेत. मी त्या सर्वांचे लेख विस्तृतपणे लिहितो आहे. थोडा वेळ लागेल. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:४४, २१ मे २०२५ (IST) :ते ''बुलसर'' नसून '''बलसार''' (Bulsar, वलसाडचा अपभ्रंश) असे होते. गुजरात व इतर राज्यांमधील आंग्लाळलेली नावे नंतर बदलली गेली परंतु आंग्ल उच्चार जसेच्या तसे राहू द्यावेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४९, २१ मे २०२५ (IST) अच्छा.. हे माहित नव्हते. धन्यवाद - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:५९, २१ मे २०२५ (IST) == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हे पान मी तयार केले आहे. जयंत पवार हे मराठीतील महत्वाचे साहित्यिक व नाटककार होते. त्यांना अनेक पुरस्कार मिळालेले आहेत. फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हा त्यांचा कथासंग्रह. याला साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे. हा देशातील सर्वोच्च पुरस्कारांपैकी एक आहे, प्रथम क्रमांकाचाही म्हणता येईल. याबाबतचे संदर्भ दिलेले आहेत. साहित्य अकादमीचे संकेतस्थळही दिलेले आहे. शिवाय इतर अनेक संदर्भ दिलेले आहेत. पुरस्काराशिवाय या कथासंग्रहातील कथांमुळे मराठी साहित्यात एक मोलाची भर पडलेली आहे. पानामध्ये मी मात्र अशी विशेषणे वापरलेली नाहीत. मराठी साहित्याचा मानबिंदू असलेल्या कथासंग्रहाचे पान ठेवावे इतकेच मी लिहू शकतो Uday0611 [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) २३:२२, ४ जून २०२५ (IST) :नमस्कार, :लेखात दिलेल्या संदर्भासाठी धन्यवाद. तरीसुद्धा काही बदल गरजेचे आहेत. :# लेखात ''पुस्तकाबद्दलची माहिती'' अपेक्षित आहे. सध्या लेख पुस्तकाचे ''सविस्तर वर्णन'' असल्यासारखा आहे. लेखाच्या धाटणीसाठी उदाहरणादाखल एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) हे लेख बघावे. अर्थात तुम्ही घातलेली इतर माहिती (प्रकाशनवर्ष, अनुवाद तपशील, इ.) राहू द्यावा. :# लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. ''या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले.'' -- म्हणजे काय? :# लेखकाची मुलाखत विभाग काढावा. तसेच कथासंग्रहाच्या रसग्रहणाबद्दलचा प्रत्येक तपशील (उदा. मायबोली) न ठेवता त्यांतील २-३ निवडक आणि महत्वाचे उल्लेख ठेवावे. :अधिक प्रश्न किंवा शंका असल्यास कळवालच. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:१३, ५ जून २०२५ (IST) ::एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) पाने बघितली. ती फारच त्रोटक आहेत. मात्र फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर या पानावर बदल केलेला असून कथांची नावे एका ओळीत आता दिलेली आहेत. ::लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले. -- म्हणजे काय ::हे वाक्य काढले आहे व दुसरे दिले आहे. ::मायबोली व विश्राम गुप्ते यांचे संदर्भ सुचवल्याप्रमाणे काढले. ::लेखकाने स्वत: आपल्या साहित्याबद्दल बोलणे ही नेहमी घडणारी बाब नाही. यामुलाखतीतून कथालेखन प्रक्रिया व लेखकाची भूमिका कळते. ते पानावर अंश देवून स्पष्ट केले आहे. ::मुलाखत कथासंग्रहाबाबतच आहे, तथापि काढायची असेल तर वगळणे. ::आणखी काय बदल हवा आहे कळवणे. ::धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ०९:५०, ५ जून २०२५ (IST) :::वरील लेख फक्त धाटणीसाठी दिले होते. :::मुलाखत वगैरे लेखकाच्या लेखावर असावे, ते सुद्धा जर लक्षणीय असेल तर. येथे पुस्तकाचे रसग्रहण नाही तर माहिती अपेक्षित आहे. :::अजून अनेक बदल करता येतील. काही उदाहरणे -- :::''या संग्रहाची सध्या सातवी आवृत्ती आलेली आहे.'' -- सध्या म्हणजे कधी? १० वर्षांनी वाचताना हे वाक्य असंबद्ध होईल. :::''कवयित्री साहित्यिक नीरजा यांनी या कथासंग्रहाची केलेली समीक्षा महाराष्ट्र टाइम्समध्ये प्रकाशित झालेली होती. त्यात त्या लिहितात; :::नाटककार जयंत पवार यांचा पहिला कथासंग्रह. या संग्रहात एकूण सात कथा आहेत. त्यातल्या बहुतेक कथांना पार्श्वभूमी आहे ती या मुंबईची, तिथल्या गिरणगावाची, कामगारवस्तींची, चाळसंस्कृतीची, तिथल्या सामान्य माणसाची आणि त्याच्या छोट्या मोठ्या आनंदाची, दु:खाची, शल्यांची, ताणांची आणि माणसाच्या कोतेपणाची, त्याच्याच लपलेल्या अहंपणाची.पवारांच्या या कथा व्यक्तिकेंदी नाहीत तर समूहकेंदी आहेत…'' :::१. हे जाहिरातबाजी वाटते. नीरजा यांनी केलेले वर्णन येथे गरजेचे नाही. लांबलचक प्रस्तावना सुद्धा नको. :::२. जर येथे हे लिहायचेच तर ''साहित्यिक नीरजा यांच्या मते पवारांच्या या कथा समूहकेंद्री आहेत'' इतकेच पुरेसे आहे. :::३. हा लेख कुठे उपलब्ध आहे हे वेगळे लिहिण्यापेक्षा त्याचा संदर्भ द्यावा. :::इतर अनेक त्रुटी आहेत त्याही बघून घेउन काढाव्या. येथील (दर्जेदार) लेखांची लेखनशैली पाहून त्याप्रमाणे लिहावे. :::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:१८, ५ जून २०२५ (IST) ::::मुलाखत वगळली. ::::नीरजा यांनी जे लिहिले आहे ते काढले तथापि ती समी्षा आहे. त्याला अजिबात जाहिताबाजी म्हणता येणार नाही. इथे नमूना बघावा: ::::https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Women_of_Manhattan&wprov=rarw1 ::::लेख नको असेल तर काढून टाकणे. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ११:५१, ५ जून २०२५ (IST) :::::लगेच ''लेख नको असेल तर''....इ. भाषेवर येऊ नये. येथे लेख हवा/नको नाही तर येथील (जुजबी) निकषांप्रमाणे लिहिणे हे अपेक्षित आहे. अनेक संपादक येथे जमेल तसे चौकटीत राहून लिहितात तर आपणही त्यात सहकार्य कराल ही माफक अपेक्षा. :::::वर लिहिलेल्या इतर बाबींकडे लक्ष वेधतो पण ते बदल मीच करुन घेतो. :::::पुन्हा एकदा तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:२२, ५ जून २०२५ (IST) == विचारार्थ == काही मुद्दे विचार करण्यासाठी सुचवले आहेत मी साहित्य प्रेमी वाचक असून मराठी साहित्यिक व साहित्य यांची माहिती विकिपीडियावर द्यावी हा माझा उद्देश आहे. त्यासाठी मी मराठी हिंदी व इंग्लिश साहित्यिक व साहित्य यांच्या विकिपीडिया पानांचे दोन-तीन आठवडे अवलोकन केले होते. त्यानुसार मला काही प्रारूप मिळालेले आहेत. अनेक पानांवर असे दिसते की पुस्तकांच्या काही समीक्षांमधील उतारे दिलेले असतात. समीक्षेचा उद्देश आपण म्हटल्याप्रमाणे जाहिरात बाजी नसतो तर त्यातील साहित्यकृतीचे विश्लेषण केलेले असते. केवळ चांगले म्हटलेले नसते तर ते का चांगले आहे हे सांगितलेले असते ज्यायोगे वाचकाची अभिरुची क्षमता वाढते, साहित्यकृती समजण्यास त्याला मदत होते. अशी समीक्षा दिलेली काही पाने अशी काही पाने अशी आहेत: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Danny_and_the_Deep_Blue_Sea https://en.m.wikipedia.org/wiki/Mannu_Bhandari Please see critical reception section https://en.m.wikipedia.org/wiki/A_Bright_Room_Called_Day Critics section अशी इतरही पाने आहेत. तसेच मी आता नव्हे तर आधीच याबाबत गुगल सर्च केला होता व तेथून अशी माहिती मिळाली होती: समीक्षेतील उतारा (review paragraph) विकिपीडियावर घेतला जाऊ शकतो. तथापि, या उताऱ्याचा योग्य वापर आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2, 3] विकिपीडियावर समीक्षेतील उतारा वापरण्याची पद्धत: 1. उताऱ्याची सत्यता आणि विश्वासार्हता: विकिपीडियावर कोणताही लेख समाविष्ट करण्यासाठी, तो लेख विश्वसनीय आणि सत्य असावा लागतो. समीक्षेतील उताऱ्यामध्ये तथ्ये आणि माहिती योग्य प्रकारे सादर केली आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. 2. संदर्भ: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरत असाल, तर त्या उताऱ्याचे संदर्भ (references) देणे आवश्यक आहे. हे संदर्भ उताऱ्यातील माहितीच्या स्रोतांची नोंद करतात, ज्यामुळे वाचकांना माहितीची सत्यता तपासता येते. 3. विकिपीडिया धोरणे: विकिपीडियावर कोणताही लेख किंवा उतारा समाविष्ट करताना, विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. यात कॉपीराइट, तटस्थता आणि वस्तुनिष्ठता यांसारख्या गोष्टींचा समावेश होतो. 4. लेखाचे स्वरूप: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावरील लेखात योग्य ठिकाणी समाविष्ट करणे आवश्यक आहे. उताऱ्याला योग्य शीर्षक आणि विभाग देणे, तसेच तो लेखामध्ये एकसंध आणि अर्थपूर्ण वाटणे महत्त्वाचे आहे. 5. संपादकांनी तपासणी: विकिपीडियावर कोणताही बदल किंवा लेख समाविष्ट करताना, इतर संपादकांनी त्यांची तपासणी करतात. त्यामुळे, तुम्ही समाविष्ट करत असलेला उतारा योग्य आणि उपयुक्त आहे की नाही, हे तपासले जाते, असे Wikipedia मध्ये नमूद केले आहे. [1, 1, 4, 5] निष्कर्ष: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरणे शक्य आहे, परंतु त्याचे योग्य पालन आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2] उदाहरण: जर तुम्ही एखाद्या पुस्तकावरची समीक्षा वाचली आणि त्यात तुम्हाला काही उपयुक्त माहिती मिळाली, तर तुम्ही ती माहिती विकिपीडियावरील संबंधित लेखात समाविष्ट करू शकता. मात्र, त्याआधी, तुम्हाला त्या समीक्षेचा संदर्भ द्यावा लागेल आणि ती माहिती विकिपीडियाच्या धोरणांना योग्य आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. एकूण समीक्षेतील उतारा व तो कुठे प्रसिद्ध झाला आहे व कोणी लिहिला आहे इत्यादी माहिती देण्यास हरकत नसावी. याबाबत आपले धोरण ठरवावे. तसेच दुसरा मुद्दा, माहिती देताना कथांची नावे, पुस्तकांची नावे ही मी बघितलेल्या अनेक पानांवर एकाखाली एक दिलेली असतात कधी ती बुलेट पॉईंट किंवा क्रमांकित केलेली असतात. यामुळे ती वाचणे सोपे जाते व डोळ्यांना चांगले असते. एकाच ओळीत एका मागोमाग एक नावे देणे गिचमिड वाटते व वयस्कर लोकांसाठी त्रासदायक आहे. रचनेबाबत ठोस असा नियम दिसत नाही. संपादकाला तिथे स्वेच्छानिर्णयन म्हणजे discretion असावे. याचाही आपण विचार करावा. तसेच पुस्तकांच्या मुखपृष्ठाचे फोटो काढून ते माहिती चौकटीत दिले तर चालेल का कृपया कळवणे. गुगल शोध मध्ये ते चालेल असे दिलेले आहे धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४४, ६ जून २०२५ (IST) :नमस्कार @[[सदस्य:Uday0611|Uday0611]], :सर्वप्रथम, या तपशीलवार संदेशासाठी धन्यवाद. :दुसरे, स्पष्ट सांगायचे तर मराठी विकिपीडियावरील साहित्याबद्दलचे लेख तुटपुंजे (संख्या आणि आशय दोन्हीमध्ये) आहेत. त्यांत भर घालण्याची मोठी गरज आहे. तुम्ही यात पुढाकार घेत असलेले पाहून आनंद झाला. :आता तुमच्या मुद्द्यांविषयी -- :# समीक्षा -- विकिपीडियावर पुस्तका बद्दलची माहिती अपेक्षित आहे. पुस्तकाबद्दलच्या मतांबद्दलची नव्हे. तरीही काही प्रमाणात समीक्षेचे लघुरूप देण्यास हरकत नाही. त्यातही काही नियम आणि संकेत पाळणे गरजेचे आहे. ::# ही समीक्षा असावी. रसग्रहण नव्हे. ::# असा उतारा प्रतिसमीक्षा २-३ वाक्यांचा असावा. भाराभर अवतरणे नकोत, नाहीतर लेख चारआणे आणि समीक्षा बाराआणे असे व्हायचे. ::# प्रत्येक पुस्तकाला अशी समीक्षा असू नये. पुरस्कृत किंवा वादग्रस्त पुस्तकांना असावी. वादग्रस्त पुस्तकांसाठी खालील नियम नक्की पाळला जावा. ::# फाजील स्तुती, व्यक्तिगत हल्ले किंवा एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षाच नसाव्यात -- हा नियम कटाक्षाने पाळावा. ::# लेखकाने, प्रकाशकाने, समीक्षकाने किंवा इतर हितसंबंध असलेल्याने स्वतः अशी समीक्षांचे अवतरण येथे करू नये. उद्धृत करण्यास हरकत नाही. ::# इतर नियम/संकेत, जसे दिसतील/सुचतील तसे. :मराठी विकिपीडियावर अनेक वेळा स्वतःची, आपल्या पुस्तकांची, कंपन्यांची किंवा इतर हितसंबंधांची जाहिरात करणारे अवतरले आहेत. अनेकदा पैसे घेउन असे लिखाण करणाऱ्या भाडोत्री व्यक्तीही दिसतात. इतकेच नव्हे तर मराठी (किंवा असे इतर छोटे) विकिपीडियावर ''अँकर'' लेख टाकून त्याचा संदर्भ किंवा आधार घेउन इंग्लिश विकिपीडिया आणि इतर संकेतस्थळांवर आपले हितसंबंध पसरवणे हे सुद्धा दिसते. :मराठी विकिपीडियाचा असा दुरुपयोग होऊ नये म्हणून हे संकेत. :# कथा किंवा कवितासंग्रहांमधील नावे. ::# अशी यादी असण्यास हरकत नाही परंतु येथे ही प्रत्येक संग्रहाला हे असू नये. प्रकरणांची यादी तर नकोच. ::# यादी एक सलग बुलेट लिस्ट न करता ती दोन किंवा तीन रकान्यांची (कॉलम) करावी, ज्याकरवे लेखाची लांबी अवास्तव वाढणार नाही आणि पानावर असलेल्या ''रियल इस्टेट''चा सदुपयोग होईल. :शेवटी आणि महत्वाचे -- ::विकिपीडियावरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत, किंबहुना त्यांत गरजेप्रमाणे बदल करणे हा सुद्धा एक संकेतच आहे. येथील लिखाणात आणि रचनेत सुधारणा होईल असे काही दिसल्यास नक्की उहापोह करावा. येथे अनेक जाणते, जुने आणि अनुभवी संपादक स्वयंसेवक म्हणून काम करतात. त्यांच्या मतांचा आणि अनुभवाचा जरुर उपयोग करुन घ्यावा. :पुन्हा एकदा धन्यवाद. : :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:०४, ६ जून २०२५ (IST) ::ता.क. मुखपृष्ठाचे चित्र काढून लावताना कोणत्याही प्रताधिकाराचा भंग होउ नये याची काळजी घ्यावी. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:१५, ७ जून २०२५ (IST) ::आपले उत्तर वाचून खेद झाला. ::मी दिलेल्या विकिपीडियाच्या पानांकडे व त्यात कशाप्रकारे लेख दिलेला आहे याकडे आपण दुर्लक्ष केलेले आहे. ::पानात किती संदर्भ असावेत याबाबत विकिपीडियाचा कोणताही नियम नाही. उलट जास्तीत जास्त संदर्भ द्यावेत असेच लिहिलेले आहे. ::पुन्हा एकदा एका पानाची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Ebert ::या पानावर २९८ संदर्भ दिलेले आहेत. ::असे अनेक संदर्भ असलेली अनेक पाने आहेत. ::कमीत कमी संदर्भ असावेत हा नियम तुम्ही लावलेला आहे, विकिपीडियाचा तसा नियम नाही. ::तेच समीक्षेबाबतही आहे. आधी तुम्ही म्हणता एक ओळ फक्त द्या नंतर म्हणता दोन-तीन वाक्याचा असावा. अशी घासाघीस करण्यात मला स्वारस्य नाही. असे करावे लागेल याची कल्पनाही नव्हती. ::उतारा एवढा द्यायचा असतो ज्यातून काहीतरी अर्थपूर्ण बोध होईल. दोन वाक्यं- तीन वाक्यं असा निकष नसतो. ::यासाठी एका पानांची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Outside_Mullingar ::यात समीक्षा कशी दिली आहे ते दिसते. अशी आणखी पाने आहेत. ::तुम्ही म्हणत आहात समीक्षा असावी रसग्रहण नव्हे. नेमका फरक आपल्याला माहिती आहे का? रसग्रहण हा शब्द शालेय जीवनानंतर आज मी पहिल्यांदाच वाचला. ::खुद्द समीक्षेमध्ये आस्वादक समीक्षा, अकादमीक समीक्षा, सौंदर्यवादी समीक्षा असे अनेक प्रकार आहेत. त्याबाबतही तुमचे काही नियम आहेत का? ::तसेच समीक्षा कोणी लिहिली, त्यात काय आहे हे थेट सुरुवातीलाच समजणेसुद्धा आवश्यक आहे तर वाचक तिकडे जातील. ::एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षा नसाव्यात हे जे तुम्ही म्हटलं आहे ते सब्जेक्टिव्ह आहे. एखादे पुस्तक अतिशय चांगले असेल तर त्याच्यावर चांगलेच लिहिले जाईल. ::मराठीतील साहित्य व्यवहाराची आपल्याला कल्पना नाही असे दिसते. मराठीत वर्तमानपत्रातून परीक्षण प्रसिद्ध होते, काही साप्ताहिके व मासिके यातून परीक्षण प्रसिद्ध होते. वर्तमानपत्रांच्या साईट असतात परंतु काहीच साप्ताहिकांच्या डिजिटल साईट आहेत. अनेक पुस्तकासंबंधी ती चांगली पुस्तके असूनही काहीही प्रसिद्ध झालेले नसते. ::इतर नियम संकेत जसे दिसतील सुचतील तसे याचा अर्थ हे तुम्ही अतिशय खुले ठेवलेले आहे व जेव्हा तुमच्या मनात येईल तेव्हा तुम्ही नाकाराल. ::विकिपीडियाचे नियम व निकष काय आहेत ते बघावे. त्यासाठी मी पानाची लिंक दिलेली आहे व तो प्रीसिडंट आहे. इंग्लिश विकिपीडियावर जे चालते ते मराठी विकिपीडियावर तुम्ही का नाकारत आहात? ::रचनेबाबतही अनेक पानांवरती कथांची नावे एकाखाली एकच दिलेली आहेत. एका मागोमाग एक असे देणे हे गचाळपण आहे. ::मी म्हणत आहे तशाप्रकारे बुलेट लिस्ट दिलेली, क्रमांक दिलेली अनेक पाने आहेत. तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ? ::त्यात पुन्हा सलग बुलेट लिस्ट करू नये असे तुम्ही दिले आहे परंतु हाही विकिपीडियाचा नियम नाही. अनेक ठिकाणी बुलेट लिस्ट किंवा क्रमांक देऊन यादी केलेली आहे. ::दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण. ::प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा? ::मला काम करायचे असेल तर मी नीट व व्यवस्थित करतो व दिसायला चांगले असेल हेही बघतो. ::विकिपीडियाचा नियम व निकष व प्रीसिडंट जो आहे त्याचे मी अनुपालन करत आहे. ::गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही. ::विकिपीडिया वरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत असे आपण म्हणता परंतु आपण ते संकुचित करत आहात. तुम्ही स्वतःला विकिपीडियाच्या नियमांच्यावर सुपर इम्पोज करत आहात. ::विकिपीडियाचा आधी दुरुपयोग झाला तो झाला, परंतु म्हणून आता प्रत्येक नव्या व्यक्तीकडे किंवा प्रत्येक लेखाकडे संशयाने बघू नये. लेखनाचा विषय, मजकुराचा दर्जा याचे मेरिट बघावे. प्रत्येक जण इथे जाहिरात करायला येत नाही याची नोंद घ्यावी. जाहिरातबाजी हा अतिशय चुकीचा शब्द आहे जो तुम्ही वापरत आहात. ::मी स्वतः लेखक आहे व माझे अनेक लेख प्रसिद्ध झालेले आहेत परंतु मी स्वतः संबंधित कधीही विकिपीडियावर काहीही टाकणार नाही. त्याबाबत चिंता नसावी. हा खुलासा मुद्दाम केला आहे. ::हा खुलासा करण्याचे दुसरे कारण मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे तसेच विकिपीडियावर कशाप्रकारे लेख लिहिले जातात याचा अनेक पाने बघून मी अभ्यास केलेला आहे व त्यानुसार पान बनवत आहे. त्यामुळे मला जेव्हा मदत लागेल तेव्हा मी घेईनच व घेतलेली आहे, त्याबाबत चिंता नसावी. ::विकिपीडिया हा संपूर्ण प्रकल्प लोकांनी चालवलेला आहे तो एकमेकांच्या सहकार्याने चालवलेला आहे. या उद्देशाला आपण कृपया हरताळ फासू नये ही विनंती. ::विकिपीडियाबाबतचाच माझा ‘जगाच्या कल्याणा विकिपीडिया’ हा लेख अनेक वर्षांपूर्वी प्रसिद्ध झाला होता. ::मी ज्या उमेदीने इथे काम करायला आलो होतो व साहित्यप्रेमी या नात्याने साहित्यिकांची व पुस्तकांची माहिती द्यावी हा माझा उद्देश होता ती उमेद आता राहिलेली नाही. ::दोन प्रौढ व्यक्तींचे प्रत्येक बाबतीत सदैव एकमत होऊ शकत नाही ही मूलभूत बाब आहे. कोणीही दिलेला मजकूर व त्याची रचना विकिपीडियाच्या नियमानुसार व निकषानुसार आहे का इतकेच बघावे. तुम्ही मायक्रो मॅनेजमेंट करत आहात त्याची आवश्यकता नाही. ::हे केवळ मी तुम्हाला मार्गदर्शनार्थ सुचवले आहे म्हणजे तुम्ही एक धोरण ठरवावे. इतर कोणी नवीन व्यक्ती आली तर निदान तिला सोयीचे होईल. ::मी आता इथे फिरकणार नाही. चिंता नसावी. ::Good bye. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १२:२१, ८ जून २०२५ (IST) :::तुमचे येथील उत्तर वाचून व एकूण पवित्रा पाहून तुम्ही येथे मदत करण्यास नाही तर '''माझेच कसे बरोबर आणि इतर सगळे कसे मूर्ख''' हेच दाखविण्यासाठी आला आहात/होतात याची खात्री पटली. :::मी दिलेल्या प्रतिसादातील मथितार्थ न बघता पुन्हा नसत्या विषयांवर भाराभर मतांच्या पिंका टाकून पसार झालेले दिसत आहात. :::तुमच्या काही वाक्यांवरुन, उदा. ''प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा?'', ''दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण'', इ. पाहून तुम्हाला '''क्राउडसोर्स्ड''', आणि विशेषतः विकिपीडियावर अगदी तुटपुंजा अनुभव आहे हे उघड होते. :::''मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे'' हे वाक्य हास्यास्पद आहे. आयटी मध्ये काम केलेले अनेक लोक येथे आहेत. अनेक दशकांचा त्यांचा अनुभव घेउन ते येथे नम्रपणे आणि उद्दाम मते (''खाली पहा'') न मांडता सामंजस्याने काम करतात. तुम्हाला हे करण्यात स्वारस्य नसल्यास तुम्ही इतर ठिकाणी जावे यात विकिपीडियाचे आणि तुमचे, असे दोघांचेही भलेच होईल. :::असो. तुम्ही इतर ठिकाणी काही तरी सकारात्मक काम कराल ही आशा. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:१९, ८ जून २०२५ (IST) :::''तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ?'' -- आता याला ''अहो काका, अशा लिंक भाराभर सांडून ठेवायला अवघड नाही. तुम्ही शोधता कि टाकू खंडीभर तुमच्या चर्चा पानावर?'' असे उत्तर देणे हा उद्दामपणा झाला असता परंतु मी ते करीत नाही आहे. अधिक काय लिहावे. तुम्ही सुज्ञ आहात (?) :::ता.क. जितक्यांदा तुमचा संदेश वाचला तितक्यांदा हसू येण्यासारखे नवीन काहीतरी सापडले, उदा. ''गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही.'' तुम्ही लिहिलेल्या लेखाची (गचाळ आणि ढिसाळ) प्रस्तावना, अनुक्रमणिका आणि सुधारित आवृत्ती, यांमधील फरक आपणच पहावा. नाही कळल्यास सांगतो. '''खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०७, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे. ::::मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे. मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे. ::::मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे. ::::तुम्हाला साहित्याची तुटपुंजीही जाण नसताना, साहित्य अकादमी म्हणजे काय माहीत नसताना तुम्ही ढवळाढवळ करू नये. माझा आता संबंधच नाही परंतु कोणी लिहिले तर म्हणून सांगत आहे. क्राउडसोर्स्ड असे शब्द वापरणे याला जार्गन वापरून घाबरवून टाकणे म्हणतात. ::::मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या. ::::मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते. ::::निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे. ::::राम राम [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४५, ८ जून २०२५ (IST) ::::थोड्याच दिवसात User dectivate करत आहे. सुखात रहा. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४८, ८ जून २०२५ (IST) ----- :::::''तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे.'' :::::'''आता मी जातो''' म्हणून सुद्धा उत्तर द्यायला परत आलात. यात अंतिम शब्द कोणाला हवा आहे हे उघड आहे (हिंट -- आपण स्वतः) :::::''मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे'' :::::पुन्हा एकदा -- तुमची प्रस्तावना, अनुक्रमणिका पहा -- नियम आणि निकष यांना धाब्यावर बसवून आपल्या मताने लिहिले हे सुद्धा उघड आहे. :::::''मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता'' :::::'''दोषारोप'''? वा! चोराच्याच.... काका, मागच्या आणि पुढच्या '''लगेचच्याच''' वाक्यात आरोप तुम्ही केलेत...मी नव्हे. पुन्हा एकदा, राग थुंकून टाकून, आपला संवाद वाचा. माझी विधाने ही झालेल्या त्रुटी (चुका सुद्धा नव्हेत) दाखवित आहेत. आरोप किंचितही नाही. :::::''याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे.'' :::::(तुम्ही थेट माझ्यावर घसरलात म्हणून माझे उदाहरण देतो) आता तुम्ही वीस वर्षे मागे जाउन पहा की पाने होण्यात इंटरेस्ट मला (आणि इतरांना) किती आहे. येथे आणून टाकलेली घाण उपसण्यात मी किती वेळ घालवला आहे....उद्दाम, उद्धट संपादकांशी संवाद साधण्यात किती मनस्ताप करुन घेतला आहे हे पहा. हे पाहण्यात तुमचे २-४ आठवडे तरी जातील....आणि करमणूकही होईल. येथील किती संकेत, नियम सार्वमताने घेतले गेले याचेही एकदा सर्वेक्षण करा. :::::''मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे.'' :::::इतरत्र असेल. येथे येउन मात्र २-४ पानांची भर घालून नसते वाद घातले. :::::''मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या.'' :::::पुन्हा एकदा हास्यास्पद विधान. आयटीमध्ये काम केल्याचा, बारीकसारीक सूचना देण्या/घेण्याचा संबंध काय? तुम्हाला नेमके कळावे म्हणून सुचवले (तरीही कळले नाहीच). :::::''मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते.'' :::::आता करमणूकच करुन देण्याचे ठरवले आहेत असे दिसते....किंवा तुमच्या डोक्यात रागाचा भडका पडला असावा. काका.....तुमची अद्वातद्वा, विषयांतर करणारी मते, या पिंका. लिंका आणि पिंका यातील फरक समजून घ्या! माझी भावना काय आहे हे माझ्या संपादनातून आणि इतर कामातून कळते. तुमची पुस्ती नको. :::::''निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे.'' :::::नकाच लिहू मग....टा टा. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) :::::ता.क. तुम्ही येथे पुन्हा एकदा येउन वाचणार आणि उत्तर देणार हे '''नक्कीच'''. मग तेव्हा पुन्हा भेटूच :-) आशा आहे तेव्हा रागाच भर ओसरुन पुन्हा एकदा, नव्याने संवाद साधाल. आतापर्यंतच्या (कसा का असेना) योगदानाबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) '''पुन्हा एकदा, खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::::किरकोळ काहीतरी फरक करून, खाली वर करून तुम्ही मोठी सुधारणा केल्याचा आव आणत आहात. ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे. ::::::तुम्ही आधी तुमचा अहं बाजूला ठेवा, थोडा नम्रपणा शिका, दुसऱ्याचे ऐकून घ्यायची तयारी ठेवा, लिंक दिल्या आहेत ते मी जे म्हणतोय ते बरोबर आहे की नाही तुम्हाला बघता यावे यासाठी. ::::::तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला. ::::::तुमचा अहंकार बाजूला ठेवून मग लिहा किंवा लिहूच नका. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:१६, ८ जून २०२५ (IST) :::::::हम्म्....आता मात्र तुमच्या ''मी किती अनुभवी आहे'' या पवित्र्यावर जाम संशय येऊ लागला आहे. क्रमांतर करुन संदेश लिहिले की कोण कोणास काय म्हणले हे कळणे अशक्य होते. :::::::''ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे.'' :::::::हसावे की रडावे? हसावेच.....''संवादात प्रत्येकाचे उत्तर जसेच्या तसे ठेवावे, त्यात इतरांनी बदल करू नयेत'', हा विकिपीडियावरील तर आहेच आहे पण साधा संवादासाठीचा नियम आहे. जेथे तेथे उत्तरे टाकणे, ज्याकरवे संभ्रम निर्माण होईल हाच गचाळपणा किंवा ढिसाळपणा. आता तरी आवरा राग आपला. फालतू चुका करुन हसे करुन घेत आहात. शांत झाल्यावर पाहिजे तर बोला. :::::::''थोडा नम्रपणा शिका'' :::::::पुन्हा एकदा.....जरा येथील संपादन इतिहास चाळा. उद्धटपणा दाखविल्यास सारखा नम्रपणाच ठेवणे हे शहाण्याचे लक्षण नव्हे. या बाबतीत मी तुकारामांचा शिष्य आहे -- ''भले तर देऊ कासेची लंगोटी । नाठाळाचे....'' :::::::''तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला.'' :::::::पु्हा एकदा हवेत गोळीबार.....कोणते आर्बिट्ररी नियम? तुमच्या त्रुटी हटकण्याचा? :::::::अच्छा...पुन्हा एकदा लवकरच भेटू कारण आधीच्या अनुभवावरुन ठाम माहिती आहे की ''मी जातो....मी जातो'' म्हणूनसुद्धा तु्म्ही काही येथून इतक्यात जात नाहीत. :::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ::::::::अरे अरे किती समजावून सांगावं लागतं तुम्हाला? ::::::::बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे. ::::::::संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे. ::::::::तुम्ही चूक मान्य करा, तो नम्रपणा शिका. ::::::::आता मला शंका येत आहे नव्हे खात्री झाली आहे मी काय म्हणतोय तेच तुम्हाला समजत नाही. तुम्ही फक्त माझेच खरे यावरच अडून बसला आहात. ::::::::विकिपीडियावर तुम्ही काम केले म्हणजे तुम्ही त्याचे मालक होत नाही. ::::::::तुम्ही त्यावर मालकी हक्क प्रस्थापित करत आहात. ::::::::हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:४०, ८ जून २०२५ (IST) :::::::::रावसाहेब, :::::::::''बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे.'' :::::::::''संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे.'' :::::::::डोके ठिकाणावर आहे का? बुलेट लिस्ट का नको याचे कारण समजावून सांगितले. तुमच्या रागाने माखलेल्या मस्तकात ते शिरले नाही. वाचा पुन्हा....मराठीतच आहे. आणि हा '''नियम''' हे कोणी सांगतले हो? तुमच्याशी बोलताना मी माझे मत मांडले आणि तुम्ही त्याचा काय वाटेल तो अर्थ लावून बोलता आहात. वा.....! :::::::::''संदर्भ कमीतकमी पाहिजेत'' हा माझा नियम? अहो तात्या, ''संदर्भ द्या संदर्भ द्या'' म्हणून येथे कंठशोष करणाऱ्यांतील मी एक आहे.^* उचलली जीभ अन् लावली टाळ्याला, आँ? :::::::::महाशय, येथे थोडा वेळ घालवा....वाचा.....काम करा....इतरांचे काम पहा (माझे नव्हे...इतर अनके निःस्वार्थीपणे काम करणाऱ्यांचेही).....उगीच उंटावरुन शेळ्या हाकत फिरू नका. :::::::::''हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही'' :::::::::येथे एकच प्रौढ आहे आणि तो तुमच्या कळपटाशेजारी नाही. हे नक्कीच :-) :::::::::स्वतः काय केले....केले पाहिजे....याचा अचानक साक्षात्कार झाल्यावर लाज वाटून हे सगळे माझ्यावर फेकत असल्यासारखे वाटते आहे. :::::::::असो...तुम्ही जाणार होतात.....अनेक तासांपूर्वी....अगदी ''सुखाने रहा'' असा आशीर्वाद देखील देउन झाला.....काय झाले.....बस चुकली? :::::::::टा...टा! :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) :::::::::^* विकिपीडियाच्या चौकटीत राहून दिलेले संदर्भ. या बाबतीत अजून एक -- येथे तुम्ही लिहिलेल्या लेखात देऊ केलेले इंग्लिश आणि खुद्द मराठी विकिपीडियाचे संदर्भ पाहून तुमचे विकिपीडियाबद्दलचे ''अगाध'' ज्ञान कळले....इतरही अनेक उदाहरणे आहेत, पण तूर्तास इतकेच. :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) == संदेश हिवाळे यांच्याशी संबंधित संशयित सॉकपपेट्री/मिटपपेट्री == संदेश9822 यांच्या 2022 मधील ([[:mr:विकिपीडिया:कौल/प्रचालक#संदेश_हिवाळे]]) मराठी विकिपीडियावरील प्रचालकपदाच्या निवडीसाठी संशयित सॉकपपेट्री किंवा मिटपपेट्री. सूचीबद्ध वापरकर्त्यांनी कमी संपादन इतिहास दर्शवला असून, त्यांची मुख्य कार्यक्षमता RfA मध्ये मतदान करणे होती, त्यानंतर ते निष्क्रिय झाले. वापरकर्ता:Sumedhdmankar यांनी 22 मे 2022 ते 14 ऑगस्ट 2022 पर्यंत फक्त 16 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 12 फेब्रुवारी 2024 पर्यंत 43 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2187215]. वापरकर्ता:Surendra Rajaram Shinde यांचे पहिले संपादन RfA समर्थनासाठी होते, 23 ऑक्टोबर 2022 ते 26 नोव्हेंबर 2023 पर्यंत फक्त 60 संपादने केली आणि निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190508]. वापरकर्ता:प्रतिक रामटेके यांनी 14 मे 2021 ते 28 मे 2022 पर्यंत 17 संपादने केली, 22 ऑक्टोबर 2022 रोजी RfA समर्थनासाठी पुन्हा सक्रिय झाले आणि त्यानंतर संपादने केली नाहीत [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. वापरकर्ता:विष्णु एरंडे, 27 मे 2022 रोजी नोंदणीकृत, यांनी सुरवतात्रीला 3 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 2023 जनवारी 26 पर्यंत 24 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. हे नकाटे RfA च्या निकालावर परिणाम करणारी संभवत: सॉकपपेट्री किंवा समन्वित मतदान दर्शवतात, तपासणीची विनंती करत आहे. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) १९:५४, १४ जून २०२५ (IST) :या User व्यतिरिक्त इंग्लिश विकिपीठियावर SPI आणखी एका User ची केस सुरु आहे जे पुरावे त्यांच्या दिशेने दाखवतात [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Sandesh9822]. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:०१, १४ जून २०२५ (IST) ::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::Above message seems to be machine translated and only partly legible. Since this involves allegations and a request for action/investigation, I'd like to make sure I understand the issue and the request well before proceeding. You can write in English on this page if you prefer. ::From the message above, I understand that -- ::# @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]]'s admin election has evidence of sockpupetry/mitpupettry or coordinated voting ::# @[[सदस्य:Sumedhdmankar|Sumedhdmankar]], @[[सदस्य:Surendra Rajaram Shinde|Surendra Rajaram Shinde]], @[[सदस्य:प्रतिक रामटेके|प्रतिक रामटेके]], @[[सदस्य:विष्णु एरंडे|विष्णु एरंडे]] are suspected sockpuppets. ::# w:en has another SPI case under investigation that involves @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] ::# You'd like me to investigate. ::1. Is my understanding of your message correct? ::2. What exactly would you like me to investigate? It is not clear from the message, so please elaborate. ::3. Where did your request for action originate? Is there an associated investigation elsewhere, e.g., the SPI case you referenced, that prompted this request? ::Thanks. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:१३, १४ जून २०२५ (IST) :::Your understanding is correct. For more details, I have explained clearly in English in the SPI case. My Marathi is not very fluent, so I apologize for that, but I tried to convey the same to you in Marathi. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:२९, १४ जून २०२५ (IST) ::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::Thanks for confirming. While we want all/most communication here to happen in Marathi, such cases are an exception. I appreciate you trying to use Marathi though. ::::I will take a look at the SPI case shortly. ::::In the meanwhile, can you please explain what is it that you'd like me to investigate as an admin/crat? Stewards and checkusers likely are better folks to request forensic analysis of user behavior. Even so, happy to add to it with what I can. ::::Let me know. ::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:३३, १४ जून २०२५ (IST) :::::There is also a case filed against them with the Stewards and CheckUser, but since this RfA issue falls under Marathi Wikipedia, I am requesting you to investigate it within your capacity. If someone is engaging in wrongdoing, it could lead to anyone becoming an admin in the future, which should not happen. This is why I am pursuing this matter, as I noticed evidence of it while investigating. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:४७, १४ जून २०२५ (IST) ::::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::::I reviewed the SPI case. Jumping off a sockpuppetry suspicion into an RFa investigation is borderline tangential and can be viewed as ''fishing ''expedition to find evidence without probable cause, as I mentioned on the SPI case. ::::::Prima facie, I don't think there is/was any wrongdoing in the RFa here. There is always a possibility, but I don't see a compelling reason to invest time in this ''just yet''. If there's ''clear'', ''corroborated'' evidence of the said user engaging in sockpupettry elsewhere (such as your investigation getting traction with corroboration), I will be happy to dive deeper. ::::::We should perhaps continue our conversation in the SPI case, so as to not split threads and avoid confusion. ::::::For the record, I appreciate you taking the time to find, investigate and shut down sockpupettry and similar abusive behavior and will help when feasible. ::::::Thanks again. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:५५, १४ जून २०२५ (IST) == साचा चित्रपट पोस्टर == {{t|चित्रपट पोस्टर}} या साचातील मजकूर योग्य आहे का. मला कुठेतरी चुकीचा वाटतोय.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१०, १५ जुलै २०२५ (IST) :याचे शीर्षक संदिग्ध आहे. '''चित्रपट पोस्टर प्रताधिकार प्रश्न''' किंवा तत्सम शीर्षकाखाली स्थानांतरण करावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:११, १६ जुलै २०२५ (IST) ::[https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=साचा:चित्रपट_पोस्टर&oldid=1184804 ही आवृत्ती] योग्य होती. पुढील आवृत्तीत [[सदस्य:Mahitgar]] यांनी बदल केले होते. सबब जुनी आवृत्ती पुनर्स्थापित करावी की वेगळा नवीन साचा निर्माण करावा?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:१३, १६ जुलै २०२५ (IST) :::ठीक. ही आवृत्ती पुनर्स्थापित करुन त्यातील व्याकरणदोष सुधारावे तसेच शीर्षकही बदलावे. :::नुसते ''चित्रपट पोस्टर'' असे म्हणल्यास पोस्टर बद्दलची माहिती ध्वनित होते. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १६:३८, १६ जुलै २०२५ (IST) == Where non-free files are used == Hi! If we add a link like [[Special:Diff/2590678]] to non-free files then we can always see where a file was used if it unused at some point in the future. Then it is easy to click the link and see if the file was replaced by a better file or if it was removed by a mistake. If you think it's a good idea to add a link like that it is probably best to give my bot a botflag. Let me know what you think. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:१२, १८ जुलै २०२५ (IST) :I think I understand what you mean by the diff explanation. Not sure how it justifies a bot flag. What am I missing? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१६, १८ जुलै २०२५ (IST) ::Hello! If you think adding a link is a good idea there are two options: 1) I get a bot flag and add it or 2) I add it without a bot flag. If you think it is a bad idea to add the link just let me know and I will leave the files alone. The best would probably be to add [[साचा:Non-free use rationale]] but that will require a lot of work. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २२:३६, १८ जुलै २०२५ (IST) :::Do you have a bot acct elsewhere that you will use for this? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:१६, २० जुलै २०२५ (IST) :::: My bot [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot]] have a bot flag on a number of accounts. The sister bot only have a flag on Commons [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot2]]. See [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:MGA73bot]] and [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#MGA73bot]] for earlier bot flags. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:४०, २० जुलै २०२५ (IST) :::::MGA73bot has been granted a botflag for a month. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:५४, २० जुलै २०२५ (IST) ::::::Thank you! --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:५७, २० जुलै २०२५ (IST) == Translation notification: Incident Reporting System == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ०९:२३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १२:३७, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आनंद काळे (Anand Kale) == अभिनेता आनंद काळे यांच्या करिता पान कसे बनवायचे? त्यांच्यावरील वर्तमानपत्रांमधून अनेक लेख प्रसिद्ध आहेत. [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५१, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/kondaji-baba-aka-anand-kale-in-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-in-real-life-ssv-92-1993267/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५४, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/photos/filmy/mazi-tujhi-reshimgaath-fame-marathi-actor-anand-kale-lifestyle-a734/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५६, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/television-news/swarajya-rakshak-sambhaji-actor-anand-kale-to-work-in-hollywood-film/articleshow/71307367.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५७, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/anand-kale-from-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-working-for-hollywood-movie-ssv-92-1980052/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५९, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/interview-of-swarajyarakshak-sambhaji-fame-anand-kale-aka-kondaji-baba/articleshow/71462535.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०१, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://marathi.latestly.com/entertainment/marathi/swarajya-rakshak-sambhaji-fame-anand-kale-in-hollywood-film-watch-teaser-of-remember-amnesia-65889.html [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०३, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/char-divas-sasuche-fame-anand-kale-enters-in-star-pravah-serial-sva-00-4974960/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/majhi-tujhi-reshimgath-vishwjeet-kaka-fame-anand-kale-best-supporting-character-male-in-zee-marathi-award-nrp-97-3201831/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०७, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/filmy/television/swarajya-rakshak-sambhaji-kondaji-baba-farzand-aka-anand-kale-got-emotional/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०९, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/theatre/aanand-kale-comes-back-to-theatre/articleshow/65107140.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:११, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/chief-minister-eknath-shinde-promises-rs-20-crore-for-restoring-gutted-keshavrao-natyagruha/articleshow/112436327.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:१५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) == Translation notification: Template:AffCom == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी आणि गुजराती on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १०:२५, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०८:३९, ६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०४:००, १५ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १६:३२, १५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Julius 12345@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you translate and upload the article [[:en:Bazardüzü]] in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Kurcke|Kurcke]] ([[सदस्य चर्चा:Kurcke|चर्चा]]) १६:३६, ७ मार्च २०२६ (IST) == नवीन वर्ग == पोलिस दलातील आरोपी, (उपवर्ग महाराष्ट्र पोलिस दलातील आरोपी) असा नवीन वर्ग तयार करून विविध लेखात जोडल्यास बरे होईल. जसे की [[सचिन वाझे]], [[परम बीर सिंग]], [[प्रदीप शर्मा]], [[दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड]] [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:२१, १० मार्च २०२६ (IST) :ठीक वाटते परंतु ज्यांच्यावर खटले चालू आहेत त्यांच्यासाठी हा वर्ग करता येईल. नुसतेच आरोप झालेले असणाऱ्यांना या वर्गात समाविष्ट करू नयेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२४, १० मार्च २०२६ (IST) == साचा न दिसणे == नमस्कार, मी एडिट करत असलेल्या [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] या पानांमध्ये सर्वात शेवटी मी समाविष्ट केलेला साचा - देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी - हा साचा दिसत नाही आहे. तसेच माझे लक्ष गेले ते असे की एक वर्ग जोडला गेला आहे [[:वर्ग:अशी पाने ज्यांच्यावर साचे चढविण्याची आकार मर्यादा संपलेली आहे]]. याचा अर्थ काय आहे? मला माहित नाही म्हणून विचारले व यावर उपाय काही आहे का? [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) ११:३३, १७ मार्च २०२६ (IST) == वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती == नमस्कार अभय! आपल्याला वर्गांबद्दल बरीच माहिती असल्यामुळे आपले मत विचारायचे होते. [[:वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती]] मध्ये सर्वाधिक वर्गांचे नाव हे इंग्रजी आहेत. जसे की; [[:वर्ग:रशियन व्यक्ती]] हे "रशियाचे व्यक्ती" असे असायले हवे होते का? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १०:१८, २ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :यांचे मराठीकरण खरे म्हणजे रशियाई व्यक्ती, इंडोनेशियाई व्यक्ती, अमेरिकी व्यक्ती, पाकिस्तानी व्यक्ती, असे व्हायला हवे, किंवा रशियाच्या, इंडोनेशियाच्या व्यक्ती असेही होऊ शकते. :अनेक वर्षांच्या पायंड्यानुसार सध्या हे वर्ग (आणि इतर ठिकाणचे उल्लेख सुद्धा) रशियन, अमेरिकन, इ. झालेले आहे. मला वाटते कोणी भाषतज्ज्ञाचे मत मिळाल्यास बदल करावे, तोपर्यंत हे वर्ग तसेच राहू द्यावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:४९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::आता तुमचे उत्तर वाचल्यानंतर मला ही लक्षात आले की अनेक वर्तमानपत्र माध्यमे "रशियाई" ऐवजी "रशियन" या शब्दाचा उपयोग करतात. आधुनिक ''मीडिया'' प्रकाशन नेहमी एकच भाषा काटेकोरपणे पाळत नाहीत. जसे अनेक इंग्रजी शब्द थेट वापरले जातात जरी त्यांचे मराठी शब्द उपलब्ध असले तरी. आपण कोणत्याही योग्य प्रकारासह पुढे जाऊ शकतो; पण मग आपण त्यात किमान सुसंगतता ठेवू या. सध्या, या वर्गात खालील प्रकार आहेत: :* [[:वर्ग:आयवरी कोस्टमधील व्यक्ती]] - [[:en:Category:Ivorian people]] :* [[:वर्ग:इजिप्तच्या व्यक्ती]] - [[:en:Category:Egyptian people]] :* [[:वर्ग:मालदीवी व्यक्ती]] - [[:en:Category:Maldivian people]] :* [[:वर्ग:सौदी अरब व्यक्ती]] - [[:en:Category:Saudi Arabian people]] ::[[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:३९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) :::कोणते तरी एक प्रमाणीकरण असावे याबद्दल सहमत. वरील यादीतील ''सौदी अरब'' याला वेगळी बैठक असू शकते. यातून वांशिक वारसा/गट (सौदी उपप्रकाराच्या अरबवंशीय व्यक्ती) सूचित होऊ शकतात किंवा नागरिकत्व ही (सौदी अरेबिया देशाचे नागरिक...यातील ''अरेबिया'' हा आंग्ल शब्द आहे :-) ) :::अजून एक प्रकारे मराठीतून उल्लेख करण्याचा प्रकार म्हणजे -- पुणेरी, पुणेकर, मुंबईकर, नाशिककर, इ. :::अनेक आडनावेसुद्धा याच धर्तीवर असतात. :::असो. किमानपक्षी वरील यादीत उरलेले प्रकार घातल्यास जंत्री ठेवणे आणि नेमके प्रमाणीकरण ठरल्यावर त्यात बदल करणे सोपे होईल. :::धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::::ता.क. काही वर्गांना चा/चे/च्या प्रत्यय योग्य आहे, उदा. ''युक्रेनचे पंतप्रधान'' मधून ध्वनित अर्थ ''युक्रेनी टेनिस खेळाडू''च्या अर्थापेक्षा वेगळा आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५५, ३ एप्रिल २०२६ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) २०:५०, २६ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :सर्वप्रथम, मराठी विकिपीडियामध्ये रस घेउन तुम्ही येथे माहिती घालण्याच्या प्रयत्नाबद्दल धन्यवाद. :तुम्ही उल्लेखिलेला लेख वगळलेला नाही, तर मसुदा:गजानन पाटील येथे हलवलेला होता. त्याऐवजी ड्राफ्ट:गजानन पाटील असा लेख होता व त्यावर फक्त १. पुनर्निर्देशन आणि २. पान वगळण्याची विनंती इतकाच मजकूर होता. :मराठी विकिपीडियावर ''ड्राफ्ट ''असे नामविश्व नाही. त्याऐवजी आपण ''मसुदा'' हे नामविश्व वापरतो. सध्या प्रस्तुत लेख योग्य त्या नामविश्वात आहे असे वाटते. ''ड्राफ्ट:गजानन पाटील'' पानावर वगळण्याची विनंती असल्याने व तेथे वाचविण्याजोग काहीही मजकूर नसल्याने ते पान वगळण्यात आले. :असो. लेखाच्या मसुद्यात योग्य ती भर घालावी व कालांतराने जाणत्या लेखकांकडून (उदा. संतोष गोरे, tiven2240, khirid harshad, केतकी मोडक, Dharmadhyaksha, ई.) त्याबद्दल अभिप्राय मागवावा, ही विनंती. :विशेष उल्लेख म्हणजे तुमचे म्हणणे सभ्य, संयमित शब्दात मांडल्याबद्दल सुद्धा धन्यवाद. अनेकदा अशाप्रसंगी विनाकारण हमरीतुमरी होत. ती तुम्ही टाळलीत. :तुमच्याकडून मराठी विकिपीडियावर मोलाची भर पडो अशी आशा वजा विनंती. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:२७, २७ एप्रिल २०२६ (IST) == मसुदाबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, होय, मी गजानन पाटीलच आहे. Browser तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नव्हते, म्हणून IP वरून संपादन करावे लागले. गैरसमजाबद्दल क्षमस्व. आपल्या २७ एप्रिलच्या सूचनेनुसार मी मसुद्यातील सर्व जाहिरात-सदृश मजकूर, सामाजिक माध्यमांचे दुवे आणि बाह्य दुवे काढून टाकले आहेत. आता मसुद्यात फक्त [[दैनिक सकाळ]] या विश्वसनीय वृत्तपत्रात एप्रिल २०२५ मध्ये प्रकाशित झालेल्या बातमीवर आधारित, पडताळणीयोग्य माहितीच ठेवली आहे. [[विकिपीडिया:COI]] धोरणानुसार स्वतःबद्दल लिहिण्यास मनाई नाही. मी तटस्थ दृष्टिकोन ठेवून, फक्त तृतीय-पक्ष पुराव्यासह माहिती दिली आहे. कृपया मसुदा तपासून मुख्य नामविश्वात हलवावा, ही विनंती. धन्यवाद. - गजानन पाटील सांगली. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-25854-71|&#126;2026-25854-71]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-25854-71|talk]]) १३:२०, २८ एप्रिल २०२६ (IST) 30u1s6h2pl00akip30kt7fx1azjhk18 2681526 2681525 2026-04-28T18:32:04Z गजानन पाटील सांगली 182342 2681526 wikitext text/x-wiki == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == मसुदा:गजानन पाटील == नमस्कार अभय नातू सर, आपल्या २७ एप्रिल २०२६ रोजी ६:१६ AM च्या सूचनेनुसार [[मसुदा:गजानन पाटील]] येथे संदर्भांसह भर घातली आहे. Browser Cookies तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नसल्याने IP वरून संपादन केले आहे. मीच Gajanan1991patil या खात्याचा वापरकर्ता आहे. कृपया मसुदा तपासून मार्गदर्शन करावे आणि लेख म्हणून प्रकाशित करण्यास मदत करावी ही नम्र विनंती. धन्यवाद. - Gajanan1991patil :नमस्कार, :तुम्ही स्वतःच आपल्याबद्दलचा लेख लिहिला आहे का? cc: {{साद|संतोष गोरे|tiven2240}} :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:०४, २७ एप्रिल २०२६ (IST) :@[[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]], नमस्कार, वरील प्रश्नाचे उत्तर द्यावे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:३६, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == Article requests? == Hello! I am interested in seeing if there are Marathi speaking Wikipedians interested in making a Marathi article on [[:en:Japanese School of Mumbai]] , which is a school for Japanese children in Mumbai. Is there a place where I can put article requests, or is there a way to contact Wikipedians who may be interested? Thank you, [[सदस्य:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[सदस्य चर्चा:WhisperToMe|चर्चा]]) ०४:१२, १६ एप्रिल २०२३ (IST) == Translation notification: Movement Charter == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १७:२८, १८ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:RamzyM (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Multituberculata|Multituberculata]] ([[सदस्य चर्चा:Multituberculata|चर्चा]]) २२:२८, १२ जून २०२३ (IST) == भाषा-विषयी लेखक == नमस्कार! तुम्ही श्रेण्यांवर काम करत असल्याने, मला वाटले की मी हे येथे लिहावे. [[:वर्ग:इंग्लिश भाषी लेखक]] हा [[इंग्रजी|इंग्लिश / इंग्रजी भाषेत]] लिहीणाऱ्या लेखकांसाठी असावा. तर [[:वर्ग:इंग्लिश लेखक]] हा [[इंग्लिश लोक|इंग्लिश लोकांमधील]] जे लेखक आहे (कोणत्याही भाषेतले) त्यांच्यासाठी असावा. उदा. [[पीटर केरी (कादंबरीकार)]] हे [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन व्यक्ती|"ऑस्ट्रेलियन"]] आहे आणि "इंग्लिश भाषी लेखक"; पण ते [[:वर्ग:इंग्लिश व्यक्ती|इंग्लिश व्यक्ती]] नाही. जर तुम्हालाही असेच वाटत असेल तर आपण वर्गाच्या पानांवर असे स्पष्टीकरण लिहायला हवे ज्यामुळे सदस्य गोंधळून जाणार नाही. तसेच, सर्वसाधारणपणे, मराठी विकिपीडियावर अनेक श्रेणी बरोबर बनवल्या जात नाहीत. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ०९:२८, २० जून २०२३ (IST) :{{साद|Dharmadhyaksha}} :नमस्कार :''इंग्लिश लेखक'' हा वर्ग इंग्लिशमध्ये लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी वापरलेला बरोबर आहे. यात ''इंग्लिश (भाषेत लिहिणारे) लेखक'' असे अध्याह्रत आहे. हेच मराठी लेखक, जपानी लेखक यांसाठीही लागू होते. :इंग्लिश बोलणारे आणि इतर भाषांमध्ये (किंवा इंग्लिशमध्येही) लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी ''इंग्लिश भाषक लेखक'' असा वर्ग करावा. यात ''इंग्लिश बोलणारे लेखक'' असा अर्थ ध्वनित होतो. हा ''इंग्लिश व्यक्ती'' वर्गापेक्षा वेगळा आहे कारण बिगर-इंग्लिश व्यक्तीसुद्धा इंग्लिश बोलणारे (आणि तिसऱ्याच भाषेत लिहिणारे) असू शकतात! :हाच नियम इतर भाषांसाठीही असावा. :एकूण वर्गवारीबद्दलचे तुमचे निरीक्षण बरोबर आहे. अनेक लेखक आपल्या मतांनुसार वर्ग तयार करीत असतात. त्यावेळी ते असलेली वर्गवारी विचारात घेत नाहीत किंवा योग्य लॉजिक लावून असे वर्ग तयार करतीलच असे नाही. जुने संपादक त्यात वेळोवेळी बदल करुन सुधारणा करीत असतात परंतु याला अधिक जोर देणे गरजेचे आहे. :यासाठी एक नियमावली तयार करता येईल. यासाठी तुम्ही पुढाकार घेतलात तर अनेक लेखक मदतीस येतीलच. :तुमच्या मराठी विकिपीडियावरील योगदानाबद्दल धन्यवाद! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४४, २० जून २०२३ (IST) :: माझ्या मते फक्त दोनच श्रेणी असाव्यात: ::: १. इंग्रजी भाषेत लिहिणाऱ्या लेखकांची. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्रजी-भाषेतील लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्रजी]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{भाषेचे नाव}-भाषेतील लेखक" ) ::: २. जे लोक इंग्रजी वंशाचे आहेत आणि व्यवसायाने लेखक आहेत. ह्यात वंश आणि राष्ट्रीयत्व पण येणार. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्लिश लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्लिश लोक]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{वंशाचे/राष्ट्राचे नाव} लेखक") ::"लेखक"+"इंग्रजी बोलणारे लोक" असा कोणताही वर्ग असू नये. लेखक कोणत्या भाषेत बोलू शकतो हे महत्त्वाचे नाही, परंतु तो कोणत्या भाषेत लिहितो हे महत्त्वाचे आहे; जे आपल्या १ल्या प्रकारच्या श्रेणीत येत आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:३६, २० जून २०२३ (IST) :माझा संदेश वर्गीकरणात काय असू शकते हे विषद करण्याचा होता. :आपला मतभेद ''{भाषा} {लेखक}'' याचा अर्थ '''{भाषा} बोलणारा {लेखक}''' कि '''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' असा आहे. :'''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' हे अधिक योग्य आहे कारण -- :# हे सुटसुटीत आहे -- ''काका कालेलकर गुजराती लेखक होते'' असे म्हणल्यावर ते गुजरातीमध्ये लिहित असल्याचे ध्वनित होते. कालेलकर हे मूळ मराठी (व्यक्ती) असले आणि मराठी (सुद्धा) बोलत असले तरी त्यांनी बहुतांश लेखन गुजरातीमध्ये केले. तुमच्या मतानुसार यांचे वर्गीकरण ''गुजराती भाषेमध्ये लिहिणारे लेखक'' असे होईल. :# हे वापरात आहे -- काका कालेलकर गुजराती भाषेतून लिहिणारे लेखक होते असे ऐकीवात नाही. :असो. तुमच्या मतामागे कारण काय आहे हे तुम्ही लिहिलेत तर तुमचा युक्तिवाद समजणे सोपे होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२२, २१ जून २०२३ (IST) == Translation notification: WWC2023/Scholarship == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०३:११, २७ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Sandra Hanbo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> १७:३८, १० जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Samuel (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी शब्द == नमस्कार, cc: @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]]@[[सदस्य:Shantanuo|Shantanuo]] Spy film या इंग्रजी शब्दासाठी मराठीत प्रतिशब्द कोणता आहे, ते कृपया सांगावे. नसेल तर "हेरपट" बरोबर वाटतो का? तसेच बऱ्याच इंग्रजी शब्दांना प्रतिशब्द सहजासहजी सापडत नाहीत. marathibhasha.org सारखी संकेतस्थळे देखील अनेक शब्द दाखवत नाहीत. यासाठी विकिपीडियावर चर्चेसाठी एखादी जागा आहे का, जिथे आवश्यक परभाषिक शब्दांसाठी विनंती करता येईल? धन्यवाद. - [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) २१:२२, २६ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|अमर राऊत}} :''हेरपट'' हाच जवळचा शब्द वाटतो. :प्रतिशब्दांसाठी वेगळे असे पान नाही परंतु [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र]] येथे संदेश द्यावा. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Movement Charter/Navbox == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:२१, २९ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == बॉटद्वारे बदल == कृपया, खालील वर्गातील लेख नव्या वर्गात सांगकाम्याद्वारे स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:विसावे शतकातील वर्षे]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:न्यू यॉर्कमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:वॉशिंग्टनमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:समुद्र किनार्याची चित्रे]] → [[:वर्ग:समुद्र किनाऱ्याची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इमारती चित्रे]] → [[:वर्ग:इमारत चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:खाण्याच्या वस्तू चित्रे]] → [[:वर्ग:खाद्य पदार्थाची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:भारतीय सैन्य]] → [[:वर्ग:भारताचे सैन्य]] आणि खालील वर्गातील फक्त वर्षांचे वर्ग (उदा. वर्ग:इ.स. ४१४) नव्या वर्गात स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ५ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ६ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ७ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १८:३७, ३० जुलै २०२३ (IST) :: हे काम अपूर्ण राहिले आहे, म्हणून आठवण करुन दिली. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५९, १० नोव्हेंबर २०२३ (IST) :हे काम <s>पुन्हा सुरू केले</s> झाले आहे. आठवण करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:०३, ११ नोव्हेंबर २०२३ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:राजस्थानचे विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:राजस्थानमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:गुजरातमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:कर्नाटकमधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:११, २३ मार्च २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर मराठी पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार विजेते]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:०२, ११ जुलै २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:कोट दि आईव्होरचे फुटबॉल खेळाडू]] → [[:वर्ग:आयवरी कोस्टचे फुटबॉल खेळाडू]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १९:३५, २३ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :''कोट दि आईव्होर'' हे स्थानिक/अधिकृत नाव असल्याने तेच ठेवत आहे. :दुसऱ्या बदलासाठी सांगकाम्या लावतो. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३३, २४ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == Please check your uploads == Hi! I noticed that some of your uploads do not have a good source, author and some also have no license. For example: # [[:चित्र:मॉर्सचे तारयंत्र.jpg]] # [[:चित्र:महाराम११५.JPG]] # [[:चित्र:धामापूर तलाव.JPG]] # [[:चित्र:गगनबावडा घाट.JPG]] Perhaps you can check and fix? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:४५, ३१ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|MGA73}} :Thanks for your note. :Only the first one seemed to be missing license. I have corrected that one. The rest have a cc-by-sa-4.0 license. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:५६, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::Thank you! There is no clear source/author on the files. Are you the photographer of all the files you uploaded and where you have added {{tl|self}}? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:०७, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) I made a list of all the files without a license: # [[:File:Church_of_England_Logo.gif]] # [[:File:Example.of.complex.text.rendering.svg]] # [[:File:Kolkata.jpg]] # [[:File:आंतरराष्ट्रीय_अंतराळ_स्थानक.jpg]] # [[:File:आर्मेरो.png]] # [[:File:कर्नाटक_राजमुद्रा.png]] # [[:File:ग्वादालकॅनाल_अमेरिकन_सैनिक.jpg]] # [[:File:जेएफके.jpg]] # [[:File:जॉन_लेनन.jpg]] # [[:File:टीजीव्ही.jpg]] # [[:File:नवव्या_हिवाळी_ऑलिंपिक_खेळांचे_मानचिह्न.png]] # [[:File:पोलिश_सैनिक.jpg]] # [[:File:फ्रांसिस्को_पिझारो.jpg]] # [[:File:भानौसे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:भारतातील_गुजरातचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_पुण्याचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतातील_महाराष्ट्राचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_मुंबईचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतीय_तोफखाना.jpg]] # [[:File:भावासे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:मालदीवचा_झेंडा.svg]] # [[:File:लीग_ऑफ_नेशन्स.png]] # [[:File:सिंधु_नदी.jpg]] # [[:File:सोवियेत_सैनिक_ड्नाइपर.jpg]] # [[:File:स्टालिनग्राड_सैनिक.jpg]] # [[:File:हेलिक्स_अंतरिक्षमेघ.jpg]] It would be great if you could add a license and where you have the file from (link to a website or own photo). --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:११, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) == परतावा == आपण हे पृष्ठ परत करू शकता [[सुशोभन सोनू रॉय]] किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो ? [[विशेष:योगदान/2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002|2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002]] ०१:१२, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) :{{re|अभय नातू}} जर मला उत्तर मिळाले तर मी चांगले असू शकते किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो? मराठी वृत्तपत्रांमध्येही त्यांच्या बातम्या आहेत। :व्यक्ती उल्लेखनीय असल्यास लेख तयार करावा. त्यात व्यक्तिगत स्तुति किंवा ललितलेखनशैली घालू नये. :सनोंद प्रवेश (लॉग-इन) करुन संपादने केल्यास अधिक उत्तम. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Disambiguation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०८:२३, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == सांगकाम्या == नमस्कार सांगकाम्या या बॉट ने २६ सप्टेंबर २०२३ रोजी [[शिखर धवन]] या लेखात क्रिकेटपटू ऐवजी क्रिकेट खेळाडू असा बदल केला. परंतु हा बदल माहिती चौकट आणि वर्ग वर काम करून गेलाय. कृपया [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:MobileDiff/2329213 हे पहा], आता याप्रमाणे अजून कुठे कुठे चुकीची संपादने झाली आहेत हे माहीत नाही. कृपया तपासून दुरुस्ती करणे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१०, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :लक्षात आणून दिल्याबद्दल धन्यवाद. सांगकाम्यालाच दुरुस्त्या करण्यास लावतो. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:१५, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::ता.क. सोपा उपाय सापडला. इतरत्र दिसल्यास कळवावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:२२, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :मला जर एखादा नविन सांगकाम्या बनवायचा असेल तर त्या बद्दल माहिती कुठे मिळू शकते? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:१०, २७ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :येथून सुरुवात करावी -- [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bots इंग्लिश विकिपीडियावरील लेख] :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२१, २९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == Translation notification: WikiWomenCamp 2023 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=hi&action=page translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:४४, ६ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Asaf (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Files need a license == Hi! You have uploaded some files without a valid license. You can see them at [https://usualsuspects.toolforge.org/?language=mr&project=wikipedia&category=Files_with_no_license&min_days=14&badboys=Bad+Boys this link] (search for your name or scroll down to 7 files). If you reply please ping me because I'm not active on this wiki. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:५४, १ जानेवारी २०२४ (IST) == विकिडेटा माहितीचौकट == नमस्कार! तुमच्या सांगकाम्यांनी बनवलेल्या नव्या लेखांमध्ये तुम्ही [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] पण जोडू शकतात का? नव्या सर्व लेखांमध्ये हा साचा असलेला बरा. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:३९, ५ जानेवारी २०२४ (IST) == The WMF Language team needs your feedback == Hello [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], I hope this message finds you well. My name is Uzoma Ozurumba, a Community Relations Specialist supporting the [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]]. I am contacting you because I posted [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती#Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia|a message]] from the WMF Language team in your Wikipedia village pump to communicate our proposal to make the [[mw:MinT|MinT]] with the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] model the default machine translation in Marathi Wikipedia. We would appreciate your reading the message and giving us feedback on our proposal in the thread. You can also ask some of Marathi Wikipedia community members to read the message and let us know if they are okay with having MinT as the default translation in your Wikipedia. Thank you so much for your feedback and help. Best regards, [[सदस्य:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[सदस्य चर्चा:UOzurumba (WMF)|चर्चा]]) ०२:०८, १३ जानेवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Meta:Policies and guidelines == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १४:१५, १३ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Babylon == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to गुजराती on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=gu&action=page translate to गुजराती] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:२१, १८ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Attention == Hi, I would like to draw your attention to a BRFA of my nomination, [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE#%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:CampWiz_Bot CampWiz Bot] [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) ०७:४६, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १३:१४, २३ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Fundraising/Translation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १९:४१, २५ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट) == मी भाषांतर टूल वापरून इंग्रजी पानांचे मराठीत रुपांतरण करत असतो. काहीवेळेस मला "Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट)" संदेश दिसतो आणि पानाचे प्रकाशन होत नाहे. बहुतेकदा blogger.com, blogspot.com असे काही संदर्भ काढले की वरील एरर निघून जाते. एका पानावर सध्या हीच एरर येत आहे. त्यांच्या सर्व संदर्भांच्या संकेतस्थाळाची मी निरिक्षण केले परंतु मला काही आक्षेपार्ह्य सापडले नाही. मला कसे काय कळू शकते की कुठला संदर्भ या एरर साठी जबाबदार आहे? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:०७, १६ मे २०२४ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :नेमके संदेशस्थळ कोणते आहे हे कळणे कठीण आहे परंतु कोणते ही स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे) यासाठी कारणीभूत असतात. :यावेळी तुम्हाला सुचवित आहे की तुम्ही भाषांतरित केलेल्या बव्हंश लेखांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा अपेक्षित आहेत. यात शुद्धलेखन, व्याकरण तसेच इंग्लिश शब्दांचे लिप्यंतरण (भाषांतराऐवजी) दिसून येते. :पहिल्या दोन त्रुटी सुधारण्यास सोप्या आहेत तरी ते लेख तयार करतानाच सुधाराव्यात. इंग्लिश शब्दांना मराठी प्रतिशब्द आवर्जून वापरावेत. यात दोन गोष्टी लक्षात घ्याव्यात -- १. कठीण/अप्रचलित मराठी शब्द किंवा संस्कृतप्रचुर शब्द टाळावेत. २. कठीण/अप्रचलित इंग्लिश शब्दांसाठी मराठी प्रतिशब्द न सुचल्यास तेथे {{t|मराठी शब्द सुचवा}} हा साचा घालावा. इतर संपादक त्यांना माहिती असलेले शब्द बदलतील. :हे केल्याने भाषांतरित लेखांचा दर्जा मोठ्या प्रमाणात उंचावेल. :धन्यवाद :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३०, १६ मे २०२४ (IST) ::@[[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] यात यूट्यूब लिंक देखील असू शकते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:१२, १७ मे २०२४ (IST) ::उत्तर दिल्याबद्दल धन्यवाद. मी [[शर्मीन अली]] या लेखाचे भाषांतर करीत होतो. मी सगळे संदर्भ दुवे काढल्यानंतर मला कळले की "बाह्यदुवे" या मथळ्याखाली असलेले दुवे blogspot आणि wordpress या संकेतस्थळांशी निगडीत होते. ते दुवे काढल्यानंतर लेख प्रकाशित झाला. ::यूट्यूब लिंक असेल तर चालते. वरील लेखात काही यूट्यूब लिंक आहेत. ::पण हे फारच निराशाजनक होते की भाषांतर केलेला लेख प्रकाशित होत नाही आणि त्याचे कारणही कळत नाही. इंग्रजी विकिपिडियात तरी एखादे पान आहे का जे सांगते की "स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे)" फिल्टर का येत होता? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:२६, २० मे २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:४५, २७ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Hello सदस्य_चर्चा:अभय_नातू, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it's done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) २१:३३, १६ जून २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १५:३३, ३० जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == धन्यवाद == माझ्या चुका सुधारल्याबद्दल धन्यवाद. तुम्ही कसे आहात? प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) ०१:३९, ७ जुलै २०२४ (IST) :{{साद|koolkrazy}}, :मी ठीक आहे. तुमचे सतत योगदान पाहून आनंद झाला. असेच हे काम सुरू ठेवा आणि मदत लागल्यास निःसंकोच कळवा. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:४०, ७ जुलै २०२४ (IST) ::मला मदत हवी असल्यास मी तुमच्याशी नक्की संपर्क करेन प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) २१:५०, ७ जुलै २०२४ (IST) == शीर्षक स्थानांतरण == # [[टोकियो]] → [[तोक्यो]] # [[ह्युस्टन]] → [[ह्यूस्टन]] # [[कल्याण (शहर)]] चे [[कल्याण]] / [[कल्याण (ठाणे)]] / [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] काय योग्य वाटते? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, १६ जुलै २०२४ (IST) :''तोक्यो'' हा अचूक उच्चार आहे. :''ह्युस्टन'' आणि ''ह्यूस्टन'' हे दोन्ही उच्चार प्रचलित आहेत. ''अधिकृत'' असा उच्चार नसला तरी ''ह्यूस्टन'' हे स्थानिक उच्चाराला जवळचे आहे. :''कल्याण (शहर) ''हे तसेच राहू द्यावे. येथे ''(शहर)'' हा प्रत्यय इतर अर्थांपासून वेगळा करतो. ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण शहर सगळ्यात मोठे असल्याने त्याला निःसंदिग्ध शीर्षक असण्याची गरज नाही, उदा. ''सिमला, सिमला (कॉलोराडो)'' किंवा ''मद्रास, मद्रास (ओरेगन)'', इ. :[[कल्याण (ठाणे)]] आणि [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] पासून [[कल्याण (शहर)|कल्याण]] येथे पुनर्निर्देशन असावे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३७, १६ जुलै २०२४ (IST) :: कृपया, [[टोकियो]] आणि [[ह्युस्टन]] ही पाने अचूक नावांकडे स्थानांतरित करावी. तसेच [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] हे पान [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] पानाकडे स्थानांतरण करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:४६, २६ जुलै २०२४ (IST) == review == Hi, kindly review [[बांगलादेश २०२४ कोटा सुधारणा चळवळ]] (keep the article if it is readable, otherwise delete). I tagged the article but an IP deleted it. If you check, you will see that the IP is blocked on bnwiki. i don't know who it is but likely a bnwiki blocked user created the article using google translate. [[सदस्य:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[सदस्य चर्चा:আফতাবুজ্জামান|चर्चा]]) ०५:२६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) :{{साद|আফতাবুজ্জামান}} :Thanks for your note. Currently, the article is tagged with {{t|बदल}} template, meaning it is not great but salvageable. :Are there specific corrections you'd like to see in the article? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:४६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०२:०५, ९ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:MrBenjo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज हे पृष्ठ आम्हाला पून प्रसारित करायचे आहे == श्रीमान अभय नातू जी कलियुगात औतर लेले श्रीमत् सदगुरू पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज यांच्या जीवन चरित्रावर हा एक छोटा कटाक्ष होता. आपण कॉपी राईट चे कारण करून तो उडविला. आमचा सांप्रदाय हा धर्मादाय संस्था इथे नोंदणी कृत आहे. गेली 100 पेक्षा अधिक वर्ष स्वामींच्या ग्रंथ साहित्याच्या माध्यमातून सत्य श्रेष्ठ हिंदू धर्माचे आचरण करण्यासाठी जनजागृती करीत आहोत. मुंबईसह ठाणे पालघर पश्चिम महाराष्ट्र गोवा कर्नाटक आणि गुजरात राज्यांत सांप्रदाय पसरला आहे. तरी आपण मार्गदर्शन करावे ही विनंती. आम्हाला सहकार्य करावे ही विनंती, आम्ही हे पृष्ठ पुनः प्रसारित करू इच्छितो जेणे करुन स्वामींचे कार्य लोकांपर्यत पोहोचेल. आपलाच, अजित एकनाथ ढेकळे 8692089439 [[विशेष:योगदान/2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9|2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9]] २२:२९, २८ ऑगस्ट २०२४ (IST) :नमस्कार, :येथे घालत असलेला मजकूर प्रताधिकार मुक्त आणि विश्वकोशीय शैलीत असणे आवश्यक आहे. अनुदिनी (ब्लॉग) किंवा ललित लेखनशैलीतील मजकूर अग्राह्य आहे. तसेच असंदर्भित स्तुतीपर किंवा वैयक्तिक मते असणारे लेखनही अग्राह्य आहे. :या (व इतरही) नियमांच्या चौकटीत असलेल्या लेखनाचे स्वागत आहे! :धन्यवाद, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४४, २९ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you fix the article [[कॅम्पी फ्लेग्रेई]]? Yours sincerely, [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) १२:०३, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Oirattas}}, {{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५१, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) ::Thank you very much. [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) २०:२०, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Bot approval request == Hi Abhay, would you be able to look at my bot approval request at [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:Leaderbot]] when you can? Thanks in advance. [[सदस्य:Leaderboard|Leaderboard]] ([[सदस्य चर्चा:Leaderboard|चर्चा]]) २१:०९, २३ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अठरावी लोकसभा == [[अठरावी लोकसभा]] पान एकदा पहा. कसे वाटते आहे ते सांगा कृपया. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Aditya tamhankar}} :लेख उत्तम झाला आहे! दोन छोट्या सुधारणा करता येतील -- :१. किरकोळ शुद्धलेख आणि व्याकरण बदल :२. [[सोळावी लोकसभा|सोळाव्या लोकसभेप्रमाणे]] संख्याबळाचा चित्रतक्ता :यासाठी मदत लागल्यास कळवावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३६, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Steward requests/Global/block-header == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १८:१९, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Changing username == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १६:१९, २७ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पक्षाचे पूर्ण नावाबाबत == कोणत्याही विधानसभा मतदारसंघाच्या पानावर ''मतदान चौकट उमेदवार पक्ष दुव्यासकट |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस'' असा साचा टाकल्यानंतर पूर्ण नाव न येता फक्त काँग्रेस एवढेच येते. स्त्रोत संपादित केल्यानंतर पक्षाचे पूर्ण नाव दिसण्यासाठी काय करावे?. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:५२, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :[[पुरंदर विधानसभा मतदारसंघ]] येथे पूर्ण नाव दिसते आहे. नुसते काँग्रेस दिसणारे उदाहरण आहे का? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५४, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == राज्यसभा खासदार == [[राज्यसभेच्या वर्तमान खासदारांची यादी]] पान पाहून घ्यावे. अद्ययावत केले आहे. एक विनंती आहे. ज्या खासदारांची पाने अस्तित्वात नाहीत त्यांची पाने तयार कराल का? सध्या मी महाराष्ट्र विधानसभा मतदारसंघांच्या पानांमध्ये दुरुस्त्या, माहिती भरणे यात व्यस्त आहे. धन्यवाद. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २३:२६, ८ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :हे काम केल्याबद्दल धन्यवाद. नसलेले लेख तूर्तास तयार करीत आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१७, ९ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Request == Hey, can you please clear [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]? Thanks, [[सदस्य:TenWhile6|TenWhile6]] ([[सदस्य चर्चा:TenWhile6|चर्चा]]) १८:२८, २४ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :The admins have been doing it for months now. Thanks for asking. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१५, २५ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Your edit! == [[File:2.5M pageedits mr.wiki.png|thumb|right]] Hi! I just thought that you would like to know that [[Special:Diff/2504628]] was edit number 2,500,000 :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:४०, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :Thank you for pointing it out! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:३९, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Wiktionary == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १७:२२, १३ डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==भूतपूर्व मतदारसंघ== नमस्कार, लोकसभा अथवा विधानसभेचे जे माजी मतदारसंघ आहेत, त्या मतदारसंघांच्या शिर्षकात तो मतदारसंघ किती सालापासून किती सालापर्यंत (इथे साल म्हणजे निवडणूक साल) हे सुद्धा जोडले (म्हणजे तसे स्थानांतरित केले) तर समजण्यास सोपे जाईल की हा भूतपूर्व मतदारसंघ होता असे. उदा. मी [[दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)]] (१ल्या लोकसभेचा मतदारसंघ) असे बनवले होते. पण माननीय सदस्य @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी शिर्षकातले साल हटवले. आपण आपले मत काय आहे ते प्रकट करावे. - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:१९, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :एखादा मतदारसंघ आता अस्तित्त्वात नाही हे शीर्षकावरुन लक्षात येणे उपयुक्त आहे. यासाठी काही योजना -- :# नुसते (भूतपूर्व) लिहिणे -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (भूतपूर्व)'' :# पहिल्या आणि शेवटच्या निवडणुका झालेल्या वर्षांचा उल्लेख -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)'' :# मतदारसंघ तयार होण्याची आणि विसर्जित होण्याची वर्षे , उदा. मतदारसंघ क्ष १९५१मध्ये तयार करण्यात आला व १९५२मधील निवडणुकांमध्ये येथे पहिल्यांदा निवडणुका झाल्या. १९५७मध्ये येथे शेवटची निवडणूक झाली आणि १९५९मध्ये तो विसर्जित झाला -- दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५१-१९५९) :# इतर क्लृप्त्या :यांतील #२ आणि #३मध्ये मतदारसंघ एका वर्षाच्या आत (किंवा एका निवडणुकीनंतर लगेच) विसर्जित झाल्यास एकच वर्षाचा उल्लेख असावा, उदा. ''अबक लोकसभा मतदारसंघ (१९६७)'' :माझे मत क्र.३ ला आहे (मतदारसंघ तयार आणि विसर्जित होण्याची नेमकी वर्षे). :{{साद|Khirid Harshad}}, तुम्ही वर्ष काढण्यामागची कारणे दिल्यास अधिक योजनाही लक्षात येतील. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:३५, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::{{साद|अभय नातू}} माझं स्पष्ट मत आहे की मतदारसंघ भूतपूर्व असो किंवा नसो त्याच्या शीर्षकात मतदारसंघाचे नाव सोडून बाकी काही नसावे, नाहीतर अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल जे बरोबर दिसणार नाही. यावर उपाय म्हणून त्या लेखात भूतपूर्व मतदारसंघाचा वर्ग जोडणे पुरेसे आहे. तसेच तो मतदारसंघ किती वर्षे अस्तित्वात होता याची माहिती लेखात उपलब्ध असेलच. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:०७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल :उदाहरण? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१०, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :[[:वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] हे पाहा, सध्या १००+ पेक्षा जास्त भूतपूर्व मतदारसंघांची यादी आहे आणि असे अजून तयार होतील लेख. म्हणजेच यातील सर्व लेखांच्या शीर्षकात वर्ष जोडावे लागेल, तसेच वर्ष जोडून लेखाचे नाव मोठे होते जे अनावश्यक वाटते. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::लेखसंख्या किंवा बदलांची संख्या ही मोठी अडचण नाही. लेखांचे नाव मोठे होते हा ग्राह्य मुद्दा आहे. ::शीर्षकातील अक्षरसंख्या आणि त्याद्वारे मिळणारी माहिती यांच्यात समतोल साधणे आवश्यक आहे. व्यक्तींचे लेख याचे एक उदाहरण आहे. प्रत्येक व्यक्तीच्या पूर्ण नावाचा लेख नसतो. पूर्ण नावाने अधिक माहिती मिळते परंतु त्याने वेगळी अशी माहिती मिळत नाही. ::उदाहरणार्थ, [[इंदिरा इंदिरा गांधी]] यांचे पूर्ण नाव ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' होते. यात नुसते '''इंदिरा गांधी''' लिहिल्यास ही व्यक्ती कोण हे लगेच कळते. त्यासाठी ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' लिहावे लागत नाही. त्याउलट पेपे (फुटबॉल खेळाडू जन्म १९८३) या शीर्षकात जन्मवर्ष नमूद करावे लागते, ज्यायोगे त्या विशिष्ट व्यक्तीबद्दलची अधिक माहिती (आणि निःसंदिग्धीकरण सुद्धा) ध्वनित होते. ::याशिवाय, मतदारसंघाचा विचार केल्यास तुमचा संख्येचा मुद्दा उलट्या बाजूनेही लावता येईल. लोकसभेत ५४३ मतदारसंघ आहेत. नवनवीन मतदारसंघ वाढत गेल्यावर एखादा मतदारसंघ आत्ता आहे कि नाही यासाठी वर्गीकरण बघावे लागेल. जुन्या मतदारसंघांना वेगळे न दाखविल्यास वाचणाऱ्याचा गोंधळ होऊ शकतो. ::असो. इतरही मते काय आहेत हे कळून घेण्यास मी उत्सुक आहे. cc: {{साद|संतोष गोरे|Aditya tamhankar}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:३७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :::@[[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] आणि @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] या दोंघांच्या मुद्द्यात एक अंधुकशी रेषा आहे; अन्यथा दोघेही आपापल्या ठिकाणी योग्य वाटतात. लेखाच्या प्रस्तावनेत सदरील मतदार संघ हा भूतपूर्व असल्याचे दिसून येते, तरीही कंसात साल लिहिल्यास वाचकास समजण्यास अधिक सुलभ राहील असे वाटते. अजून इतर कोणी काही सुचवते का ते देखील विचारात घ्यावे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:२८, २३ डिसेंबर २०२४ (IST) ::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], @[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] शिर्षकामध्ये फक्त साल टाकायचे आहे. त्याने शिर्षक लांबलचक होत नाही असे मला वाटते. शिर्षकात फक्त साल दिल्याने सर्च करताना पटकन लक्षात येते की हा भूतपूर्व मतदारसंघ आहे. नाहीतर मग त्या पानावर जा व तिथे वाचून कळायला वेळ लागतो व हेही पटकन लक्षात येते की आत्ताचे विद्यमान मतदारंघ आणि भूतपूर्व मतदारसंघ ह्यांच्यातील फरक लगेच दिसून येतो. अभय सरांनी सुचवल्याप्रमाणे आपण '''निवडणूक साल वापरुयात'''. मतदारसंघ स्थापन केलेले साल नको त्याने अजुन कनफ्युजन वाढते. सामान्यत: वाचकांना निवडणूकीचे साल लक्षात राहते. त्यामुळे १९५२-१९५७, १९५२-२००९ असे बरे पडेल. त्याचे अजून एक कारण म्हणजे कोणताही मतदारसंघ मध्येच विसर्जित होत नाही, पाच वर्षांनंतर परिसिमनद्वारे विसर्जित केला जातो. अभय सरांच्या ३ऱ्या पॉईंट प्रमाणे १९५१ ला स्थापन झाला, १९५२ आणि १९५७ ला निवडणूक साली, पण तो मतदारंघ १९५९ ला विसर्जित कसा होईल? त्याचे पुढचे परिसिमन १९६२ ला झाले. समजा तो मतदारसंघ १९६२ ला विसर्जित झाला तर त्याचे शीर्षक असे होईल '''अबक मतदारंघ (१९५२-१९६२). इथे जरी १९५१ मध्ये स्थापन झाला तरी त्याची पहिली निवडणूक १९५२ साली झाली. नंतरची १९५७ जिचा कार्यकाळ १९६२ पर्यंत होता व १९६२ मध्ये विसर्जित केला गेला. म्हणून ''१९५२-१९६२'' [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:३४, ०३ जानेवारी २०२५ (IST) :::::मला पटते आहे. :::::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]], @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], हे प्रयोग म्हणून करुन पाहूयात. जर यामुळे अडचण आली किंवा इतर सदस्यांकडून तसे मत आले तर पुन्हा विचार करुयात असे मी मांडतो. कळवावे. :::::धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:१४, ५ जानेवारी २०२५ (IST) ::::::होय, बिलकुल चालेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५१, ५ जानेवारी २०२५ (IST) == वर्ग स्थानांतरण == नमस्कार, मी नुकताच ''[[:वर्ग:जनता पक्षाचे नेते]]'' हा वर्ग ''[[:वर्ग:जनता पक्षातील राजकारणी]]'' येथे स्थानांतरित केला आहे. त्यातील लेख बॉट द्वारे स्थानांतरित करावे ही विनंती. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:११, २७ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) # [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:ब्राझीलची राज्ये]] → [[:वर्ग:ब्राझिलची राज्ये]] # [[:वर्ग:ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष]] → [[:वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष]] # [[:वर्ग:ब्राझीलमधील शहरे]] → [[:वर्ग:ब्राझिलमधील शहरे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५२, ३१ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्हा]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा]] ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील गावे]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] ::# [[:वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७]] → [[:वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] ::[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०७, १९ मार्च २०२५ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) # [[:वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या]] → [[:वर्ग:मराठी चित्रपट यादी]] # [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट नामसूची]] → [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट यादी]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:३९, १८ मे २०२५ (IST) ::{{झाले}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:३१, १८ मे २०२५ (IST) == [[Doraemon]] ([[डोरेमोन]] ला पुनर्निर्देशन)== नमस्कार, तुम्ही हे पेज डिलीट केले, परंतु बहुतेक विकिपीडियावर असे नाव [[विकिपीडिया:पुनर्निर्देशन|पुनर्निर्देशन]] म्हणून चालतात. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Reasons_for_not_deleting काही कारने], काही उदाहरणे- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%A4&redirect=no ভাৰত], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3&redirect=no कृष्ण], [[en:Category:Redirects from alternative languages]]. आपणास माहित आहे की मराठी विकिपीडिया वर बहुतेक guidelines व policies लिहिलेल्या नव्हे, म्हणून मला त्याची नोंद इथे करता आली नाही, मात्र मी जे उदाहरणे दिली ते तुम्हाला पटले असतिल असे मला वाटते. धन्यवाद, --[[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] ([[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|चर्चा]]) २१:३३, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) :नमस्कार, :तुमचा संदेश स्पष्ट नाही परंतु असे वाटते की तुम्हाला इंग्लिश शीर्षकापासून मराठी शीर्षकाकडे पुनर्निर्देशन हवे आहे. :मराठी विकिपीडियावर शक्यतो कमीत कमी अशी पुनर्निर्देशने आहेत व असे नवीन पुनर्निर्देशन असण्यासाठी सबळ कारण पाहिजे. तुम्ही उद्धृत केलेल्या पानाला इंग्लिशमधून पुनर्निर्देशन का पाहिजे हे सांगण्याची विनंती. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:४९, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == माहितीचौकट पंतप्रधान साचा == माहितीचौकट पंतप्रधान साच्यामध्ये I उपराष्ट्रपती = हा पॅरामीटर टाकला की प्रथम तो बरोबर दाखवतो, परंतु I उपराष्ट्रपती2 = असे जोडल्यानंतर संपादित केल्यावर २ऱ्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती समोरचे संपादित केलेले दिसत नाही. उदा. इंदिरा गांधी यांचा साचा बघा: {{माहितीचौकट पंतप्रधान|नाव=इंदिरा फिरोझ गांधी|चित्र=IndiraGandhi.png|चित्र आकारमान=200px|पद=[[भारताचे पंतप्रधान|भारतीय गणराज्याच्या ३ऱ्या पंतप्रधान]]|कार्यकाळ_आरंभ=१४ जानेवारी १९८०|कार्यकाळ_समाप्ती=३१ ऑक्टोबर १९८४|राष्ट्रपती=[[नीलम संजीव रेड्डी]]<br>[[झैल सिंग|ग्यानी झैल सिंग]] <small>(१९८२ पासून)</small>|उपराष्ट्रपती=[[मोहम्मद हिदायत उल्लाह]]<br>[[रामस्वामी वेंकटरमण]] <small>(ऑगस्ट १९८४ पासून)</small>|उपपंतप्रधान=|मागील=[[चौधरी चरण सिंह]]|पुढील=[[राजीव गांधी|राजीव फिरोज गांधी]]|कार्यकाळ_आरंभ2=२४ जानेवारी १९६६|कार्यकाळ_समाप्ती2=२४ मार्च १९७७|राष्ट्रपती2=[[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]]<br>[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[फकरुद्दीन अली अहमद]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपराष्ट्रपती2=[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[गोपाल स्वरूप पाठक]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपपंतप्रधान2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]] <small>(१९६७-१९६९)</small>|मागील2=[[गुलझारीलाल नंदा]]|पुढील2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]]}}इथे बघा : वरच्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती पॅरामीटर दिसत आहे परंतु खालच्या कार्यकाळासाठी दिसत नाहिये. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:०६, १४ जानेवारी २०२५ (IST) == Translation notification: Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024|Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FReports%2FActivity+reports%2F2024&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २२:४२, २१ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Aafi (DCW)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ११:५४, २६ जानेवारी २०२५ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) == Hello अभय नातू Would you like to write about Isabelle de Charriere (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it will be done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) १८:०९, १५ मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]], :Here -- [[इसाबेल दि शारिएर]]. :May I ask a return favor to translate आनंदीबाई जोशी ([[en:Anandi Gopal Joshi]]) in a language of your choice? :Thanks, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२५, १५ मार्च २०२५ (IST) == साचा == नमस्कार सर हे दोन साचा बनवलं आहे चित्रपट पानांमध्ये जोडता येत काही चुकीचं असेल तर डिलीट करू शकता पण त्याचा वापर असा चांगला होईल. उदाहरण : [[छावा (चित्रपट)]] * [[साचा:इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस]] * [[साचा:बॉलिवूड हंगामा]] [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १२:५१, २० मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] माफ करा, [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी तुमचा एक साचा पुनर्निर्देशित केला म्हणून मध्येच उत्तर देत आहे. अन्यथा @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांनी उत्तर देणे अपेक्षित होते. तुम्ही आय एम डी बी साठी पूर्वीचेच पुढील दोन साचे उपलब्ध आहेत. [[साचा:आय.एम.डी.बी. शीर्षक]] (चित्रपटासाठी) आणि [[साचा:आय.एम.डी.बी. नाव]] (कलाकारांसाठी). राहिला प्रश्न बॉलीवूड हंगामाचा, तर तो तुम्ही इंग्लिश विपी वरून आयात करू शकता.- :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३८, २० मार्च २०२५ (IST) == Translation notification: Help:Unified login == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ११:३४, २३ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == नवीन धोरण पानांबद्दल सूचना == नमस्कार, मी मराठी विकिपीडियावर काही नवीन धोरण पाने तयार केली आहेत, जी समुदायासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. खालील पानांची यादी आहे: # [[विकिपीडिया:सद्भावना गृहीत धरा]] (विपी:सगृध) # [[विकिपीडिया:सदस्यपान]] (विपी:सप) # [[विकिपीडिया:स्रोतांचा संदर्भ]] (विपी:ससं) # [[विकिपीडिया:सहमती]] (विपी:सह) # [[विकिपीडिया:चर्चा पान मार्गदर्शक तत्त्वे]] (विपी:चप) # [[विकिपीडिया:सदस्यत्व तपासनीस]] (विपी:सत) # नियुक्ती (विपी:नि) # अधिकार काढण्याची प्रक्रिया (विपी:अक) # [[विकिपीडिया:संपादन सारांश]] (विपी:ससा) # [[विकिपीडिया:तटस्थ दृष्टिकोन]] (विपी:तड) # [[विकिपीडिया:लवचिकता]] (विपी:लव) ही पाने मी स्वतःच्या शब्दांत आणि मराठी विकिपीडियाच्या स्वरूपात लिहिली आहेत. कृपया या पानांचे पुनरावलोकन करून आपल्या सूचना किंवा सुधारणा सांगा. जर काही बदल किंवा जोडणी आवश्यक असेल, तर मी ते करण्यास तयार आहे. समुदायाच्या सहमतीने ही पाने अधिक चांगली करता येतील असे वाटते. आपल्या मार्गदर्शनाची अपेक्षा आहे. धन्यवाद! [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:२६, १ एप्रिल २०२५ (IST) == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २१:००, २३ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Xeno (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी अनुवाद == नमस्कार! अनेक नवीन लेख तयार करताना, मला लेखाचे शीर्षक नेमके काय असावे याबद्दल समस्या येतात आणि विशेषतः जेव्हा इंग्रजीमध्ये समान गोष्टींसाठी अनेक शब्द असतात; किंवा जर हा शब्द मूळचा इंग्रजी नसेल; किंवा जर तो वैद्यकीय/वैज्ञानिक शब्द असेल. उदाहरणार्थ; [[:en:Dismemberment]] आणि [[:en:Dissection]] या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत; परंतु दोन्हीचे भाषांतर फक्त "विच्छेदन" असे केले जाते. मराठी विकिपीडियावर असे कोणतेही पान आहे का जिथे असे शब्द जोडता येतील आणि सर्व सक्रिय सदस्य तेथे योग्य मराठी शब्द सुचवू शकतील? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:०३, १६ मे २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], :[[विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्प/शब्द,पद आणि वाक्य संचय]] हे पूर्वी होते परंतु अनेक वर्षांत त्यात भर नाही. :याचे पुनरुत्थान केल्यास हे नक्कीच उपयुक्त होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५९, १६ मे २०२५ (IST) == मतदारसंघ नावे == निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत परिसिमन ऑर्डर मध्ये मतदारसंघांची जशी नावे आहेत त्याच नावा प्रमाणे मतदारसंघांचे लेख असु देत. वलसाड मतदारसंघ १९५७ ते २००९ च्या परिसीमन पर्यंत बुलसर म्हणून होता. ते नाव तसेच असु द्यावेत. अशी बरीच आहेत. मी त्या सर्वांचे लेख विस्तृतपणे लिहितो आहे. थोडा वेळ लागेल. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:४४, २१ मे २०२५ (IST) :ते ''बुलसर'' नसून '''बलसार''' (Bulsar, वलसाडचा अपभ्रंश) असे होते. गुजरात व इतर राज्यांमधील आंग्लाळलेली नावे नंतर बदलली गेली परंतु आंग्ल उच्चार जसेच्या तसे राहू द्यावेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४९, २१ मे २०२५ (IST) अच्छा.. हे माहित नव्हते. धन्यवाद - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:५९, २१ मे २०२५ (IST) == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हे पान मी तयार केले आहे. जयंत पवार हे मराठीतील महत्वाचे साहित्यिक व नाटककार होते. त्यांना अनेक पुरस्कार मिळालेले आहेत. फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हा त्यांचा कथासंग्रह. याला साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे. हा देशातील सर्वोच्च पुरस्कारांपैकी एक आहे, प्रथम क्रमांकाचाही म्हणता येईल. याबाबतचे संदर्भ दिलेले आहेत. साहित्य अकादमीचे संकेतस्थळही दिलेले आहे. शिवाय इतर अनेक संदर्भ दिलेले आहेत. पुरस्काराशिवाय या कथासंग्रहातील कथांमुळे मराठी साहित्यात एक मोलाची भर पडलेली आहे. पानामध्ये मी मात्र अशी विशेषणे वापरलेली नाहीत. मराठी साहित्याचा मानबिंदू असलेल्या कथासंग्रहाचे पान ठेवावे इतकेच मी लिहू शकतो Uday0611 [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) २३:२२, ४ जून २०२५ (IST) :नमस्कार, :लेखात दिलेल्या संदर्भासाठी धन्यवाद. तरीसुद्धा काही बदल गरजेचे आहेत. :# लेखात ''पुस्तकाबद्दलची माहिती'' अपेक्षित आहे. सध्या लेख पुस्तकाचे ''सविस्तर वर्णन'' असल्यासारखा आहे. लेखाच्या धाटणीसाठी उदाहरणादाखल एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) हे लेख बघावे. अर्थात तुम्ही घातलेली इतर माहिती (प्रकाशनवर्ष, अनुवाद तपशील, इ.) राहू द्यावा. :# लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. ''या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले.'' -- म्हणजे काय? :# लेखकाची मुलाखत विभाग काढावा. तसेच कथासंग्रहाच्या रसग्रहणाबद्दलचा प्रत्येक तपशील (उदा. मायबोली) न ठेवता त्यांतील २-३ निवडक आणि महत्वाचे उल्लेख ठेवावे. :अधिक प्रश्न किंवा शंका असल्यास कळवालच. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:१३, ५ जून २०२५ (IST) ::एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) पाने बघितली. ती फारच त्रोटक आहेत. मात्र फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर या पानावर बदल केलेला असून कथांची नावे एका ओळीत आता दिलेली आहेत. ::लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले. -- म्हणजे काय ::हे वाक्य काढले आहे व दुसरे दिले आहे. ::मायबोली व विश्राम गुप्ते यांचे संदर्भ सुचवल्याप्रमाणे काढले. ::लेखकाने स्वत: आपल्या साहित्याबद्दल बोलणे ही नेहमी घडणारी बाब नाही. यामुलाखतीतून कथालेखन प्रक्रिया व लेखकाची भूमिका कळते. ते पानावर अंश देवून स्पष्ट केले आहे. ::मुलाखत कथासंग्रहाबाबतच आहे, तथापि काढायची असेल तर वगळणे. ::आणखी काय बदल हवा आहे कळवणे. ::धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ०९:५०, ५ जून २०२५ (IST) :::वरील लेख फक्त धाटणीसाठी दिले होते. :::मुलाखत वगैरे लेखकाच्या लेखावर असावे, ते सुद्धा जर लक्षणीय असेल तर. येथे पुस्तकाचे रसग्रहण नाही तर माहिती अपेक्षित आहे. :::अजून अनेक बदल करता येतील. काही उदाहरणे -- :::''या संग्रहाची सध्या सातवी आवृत्ती आलेली आहे.'' -- सध्या म्हणजे कधी? १० वर्षांनी वाचताना हे वाक्य असंबद्ध होईल. :::''कवयित्री साहित्यिक नीरजा यांनी या कथासंग्रहाची केलेली समीक्षा महाराष्ट्र टाइम्समध्ये प्रकाशित झालेली होती. त्यात त्या लिहितात; :::नाटककार जयंत पवार यांचा पहिला कथासंग्रह. या संग्रहात एकूण सात कथा आहेत. त्यातल्या बहुतेक कथांना पार्श्वभूमी आहे ती या मुंबईची, तिथल्या गिरणगावाची, कामगारवस्तींची, चाळसंस्कृतीची, तिथल्या सामान्य माणसाची आणि त्याच्या छोट्या मोठ्या आनंदाची, दु:खाची, शल्यांची, ताणांची आणि माणसाच्या कोतेपणाची, त्याच्याच लपलेल्या अहंपणाची.पवारांच्या या कथा व्यक्तिकेंदी नाहीत तर समूहकेंदी आहेत…'' :::१. हे जाहिरातबाजी वाटते. नीरजा यांनी केलेले वर्णन येथे गरजेचे नाही. लांबलचक प्रस्तावना सुद्धा नको. :::२. जर येथे हे लिहायचेच तर ''साहित्यिक नीरजा यांच्या मते पवारांच्या या कथा समूहकेंद्री आहेत'' इतकेच पुरेसे आहे. :::३. हा लेख कुठे उपलब्ध आहे हे वेगळे लिहिण्यापेक्षा त्याचा संदर्भ द्यावा. :::इतर अनेक त्रुटी आहेत त्याही बघून घेउन काढाव्या. येथील (दर्जेदार) लेखांची लेखनशैली पाहून त्याप्रमाणे लिहावे. :::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:१८, ५ जून २०२५ (IST) ::::मुलाखत वगळली. ::::नीरजा यांनी जे लिहिले आहे ते काढले तथापि ती समी्षा आहे. त्याला अजिबात जाहिताबाजी म्हणता येणार नाही. इथे नमूना बघावा: ::::https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Women_of_Manhattan&wprov=rarw1 ::::लेख नको असेल तर काढून टाकणे. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ११:५१, ५ जून २०२५ (IST) :::::लगेच ''लेख नको असेल तर''....इ. भाषेवर येऊ नये. येथे लेख हवा/नको नाही तर येथील (जुजबी) निकषांप्रमाणे लिहिणे हे अपेक्षित आहे. अनेक संपादक येथे जमेल तसे चौकटीत राहून लिहितात तर आपणही त्यात सहकार्य कराल ही माफक अपेक्षा. :::::वर लिहिलेल्या इतर बाबींकडे लक्ष वेधतो पण ते बदल मीच करुन घेतो. :::::पुन्हा एकदा तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:२२, ५ जून २०२५ (IST) == विचारार्थ == काही मुद्दे विचार करण्यासाठी सुचवले आहेत मी साहित्य प्रेमी वाचक असून मराठी साहित्यिक व साहित्य यांची माहिती विकिपीडियावर द्यावी हा माझा उद्देश आहे. त्यासाठी मी मराठी हिंदी व इंग्लिश साहित्यिक व साहित्य यांच्या विकिपीडिया पानांचे दोन-तीन आठवडे अवलोकन केले होते. त्यानुसार मला काही प्रारूप मिळालेले आहेत. अनेक पानांवर असे दिसते की पुस्तकांच्या काही समीक्षांमधील उतारे दिलेले असतात. समीक्षेचा उद्देश आपण म्हटल्याप्रमाणे जाहिरात बाजी नसतो तर त्यातील साहित्यकृतीचे विश्लेषण केलेले असते. केवळ चांगले म्हटलेले नसते तर ते का चांगले आहे हे सांगितलेले असते ज्यायोगे वाचकाची अभिरुची क्षमता वाढते, साहित्यकृती समजण्यास त्याला मदत होते. अशी समीक्षा दिलेली काही पाने अशी काही पाने अशी आहेत: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Danny_and_the_Deep_Blue_Sea https://en.m.wikipedia.org/wiki/Mannu_Bhandari Please see critical reception section https://en.m.wikipedia.org/wiki/A_Bright_Room_Called_Day Critics section अशी इतरही पाने आहेत. तसेच मी आता नव्हे तर आधीच याबाबत गुगल सर्च केला होता व तेथून अशी माहिती मिळाली होती: समीक्षेतील उतारा (review paragraph) विकिपीडियावर घेतला जाऊ शकतो. तथापि, या उताऱ्याचा योग्य वापर आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2, 3] विकिपीडियावर समीक्षेतील उतारा वापरण्याची पद्धत: 1. उताऱ्याची सत्यता आणि विश्वासार्हता: विकिपीडियावर कोणताही लेख समाविष्ट करण्यासाठी, तो लेख विश्वसनीय आणि सत्य असावा लागतो. समीक्षेतील उताऱ्यामध्ये तथ्ये आणि माहिती योग्य प्रकारे सादर केली आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. 2. संदर्भ: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरत असाल, तर त्या उताऱ्याचे संदर्भ (references) देणे आवश्यक आहे. हे संदर्भ उताऱ्यातील माहितीच्या स्रोतांची नोंद करतात, ज्यामुळे वाचकांना माहितीची सत्यता तपासता येते. 3. विकिपीडिया धोरणे: विकिपीडियावर कोणताही लेख किंवा उतारा समाविष्ट करताना, विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. यात कॉपीराइट, तटस्थता आणि वस्तुनिष्ठता यांसारख्या गोष्टींचा समावेश होतो. 4. लेखाचे स्वरूप: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावरील लेखात योग्य ठिकाणी समाविष्ट करणे आवश्यक आहे. उताऱ्याला योग्य शीर्षक आणि विभाग देणे, तसेच तो लेखामध्ये एकसंध आणि अर्थपूर्ण वाटणे महत्त्वाचे आहे. 5. संपादकांनी तपासणी: विकिपीडियावर कोणताही बदल किंवा लेख समाविष्ट करताना, इतर संपादकांनी त्यांची तपासणी करतात. त्यामुळे, तुम्ही समाविष्ट करत असलेला उतारा योग्य आणि उपयुक्त आहे की नाही, हे तपासले जाते, असे Wikipedia मध्ये नमूद केले आहे. [1, 1, 4, 5] निष्कर्ष: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरणे शक्य आहे, परंतु त्याचे योग्य पालन आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2] उदाहरण: जर तुम्ही एखाद्या पुस्तकावरची समीक्षा वाचली आणि त्यात तुम्हाला काही उपयुक्त माहिती मिळाली, तर तुम्ही ती माहिती विकिपीडियावरील संबंधित लेखात समाविष्ट करू शकता. मात्र, त्याआधी, तुम्हाला त्या समीक्षेचा संदर्भ द्यावा लागेल आणि ती माहिती विकिपीडियाच्या धोरणांना योग्य आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. एकूण समीक्षेतील उतारा व तो कुठे प्रसिद्ध झाला आहे व कोणी लिहिला आहे इत्यादी माहिती देण्यास हरकत नसावी. याबाबत आपले धोरण ठरवावे. तसेच दुसरा मुद्दा, माहिती देताना कथांची नावे, पुस्तकांची नावे ही मी बघितलेल्या अनेक पानांवर एकाखाली एक दिलेली असतात कधी ती बुलेट पॉईंट किंवा क्रमांकित केलेली असतात. यामुळे ती वाचणे सोपे जाते व डोळ्यांना चांगले असते. एकाच ओळीत एका मागोमाग एक नावे देणे गिचमिड वाटते व वयस्कर लोकांसाठी त्रासदायक आहे. रचनेबाबत ठोस असा नियम दिसत नाही. संपादकाला तिथे स्वेच्छानिर्णयन म्हणजे discretion असावे. याचाही आपण विचार करावा. तसेच पुस्तकांच्या मुखपृष्ठाचे फोटो काढून ते माहिती चौकटीत दिले तर चालेल का कृपया कळवणे. गुगल शोध मध्ये ते चालेल असे दिलेले आहे धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४४, ६ जून २०२५ (IST) :नमस्कार @[[सदस्य:Uday0611|Uday0611]], :सर्वप्रथम, या तपशीलवार संदेशासाठी धन्यवाद. :दुसरे, स्पष्ट सांगायचे तर मराठी विकिपीडियावरील साहित्याबद्दलचे लेख तुटपुंजे (संख्या आणि आशय दोन्हीमध्ये) आहेत. त्यांत भर घालण्याची मोठी गरज आहे. तुम्ही यात पुढाकार घेत असलेले पाहून आनंद झाला. :आता तुमच्या मुद्द्यांविषयी -- :# समीक्षा -- विकिपीडियावर पुस्तका बद्दलची माहिती अपेक्षित आहे. पुस्तकाबद्दलच्या मतांबद्दलची नव्हे. तरीही काही प्रमाणात समीक्षेचे लघुरूप देण्यास हरकत नाही. त्यातही काही नियम आणि संकेत पाळणे गरजेचे आहे. ::# ही समीक्षा असावी. रसग्रहण नव्हे. ::# असा उतारा प्रतिसमीक्षा २-३ वाक्यांचा असावा. भाराभर अवतरणे नकोत, नाहीतर लेख चारआणे आणि समीक्षा बाराआणे असे व्हायचे. ::# प्रत्येक पुस्तकाला अशी समीक्षा असू नये. पुरस्कृत किंवा वादग्रस्त पुस्तकांना असावी. वादग्रस्त पुस्तकांसाठी खालील नियम नक्की पाळला जावा. ::# फाजील स्तुती, व्यक्तिगत हल्ले किंवा एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षाच नसाव्यात -- हा नियम कटाक्षाने पाळावा. ::# लेखकाने, प्रकाशकाने, समीक्षकाने किंवा इतर हितसंबंध असलेल्याने स्वतः अशी समीक्षांचे अवतरण येथे करू नये. उद्धृत करण्यास हरकत नाही. ::# इतर नियम/संकेत, जसे दिसतील/सुचतील तसे. :मराठी विकिपीडियावर अनेक वेळा स्वतःची, आपल्या पुस्तकांची, कंपन्यांची किंवा इतर हितसंबंधांची जाहिरात करणारे अवतरले आहेत. अनेकदा पैसे घेउन असे लिखाण करणाऱ्या भाडोत्री व्यक्तीही दिसतात. इतकेच नव्हे तर मराठी (किंवा असे इतर छोटे) विकिपीडियावर ''अँकर'' लेख टाकून त्याचा संदर्भ किंवा आधार घेउन इंग्लिश विकिपीडिया आणि इतर संकेतस्थळांवर आपले हितसंबंध पसरवणे हे सुद्धा दिसते. :मराठी विकिपीडियाचा असा दुरुपयोग होऊ नये म्हणून हे संकेत. :# कथा किंवा कवितासंग्रहांमधील नावे. ::# अशी यादी असण्यास हरकत नाही परंतु येथे ही प्रत्येक संग्रहाला हे असू नये. प्रकरणांची यादी तर नकोच. ::# यादी एक सलग बुलेट लिस्ट न करता ती दोन किंवा तीन रकान्यांची (कॉलम) करावी, ज्याकरवे लेखाची लांबी अवास्तव वाढणार नाही आणि पानावर असलेल्या ''रियल इस्टेट''चा सदुपयोग होईल. :शेवटी आणि महत्वाचे -- ::विकिपीडियावरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत, किंबहुना त्यांत गरजेप्रमाणे बदल करणे हा सुद्धा एक संकेतच आहे. येथील लिखाणात आणि रचनेत सुधारणा होईल असे काही दिसल्यास नक्की उहापोह करावा. येथे अनेक जाणते, जुने आणि अनुभवी संपादक स्वयंसेवक म्हणून काम करतात. त्यांच्या मतांचा आणि अनुभवाचा जरुर उपयोग करुन घ्यावा. :पुन्हा एकदा धन्यवाद. : :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:०४, ६ जून २०२५ (IST) ::ता.क. मुखपृष्ठाचे चित्र काढून लावताना कोणत्याही प्रताधिकाराचा भंग होउ नये याची काळजी घ्यावी. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:१५, ७ जून २०२५ (IST) ::आपले उत्तर वाचून खेद झाला. ::मी दिलेल्या विकिपीडियाच्या पानांकडे व त्यात कशाप्रकारे लेख दिलेला आहे याकडे आपण दुर्लक्ष केलेले आहे. ::पानात किती संदर्भ असावेत याबाबत विकिपीडियाचा कोणताही नियम नाही. उलट जास्तीत जास्त संदर्भ द्यावेत असेच लिहिलेले आहे. ::पुन्हा एकदा एका पानाची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Ebert ::या पानावर २९८ संदर्भ दिलेले आहेत. ::असे अनेक संदर्भ असलेली अनेक पाने आहेत. ::कमीत कमी संदर्भ असावेत हा नियम तुम्ही लावलेला आहे, विकिपीडियाचा तसा नियम नाही. ::तेच समीक्षेबाबतही आहे. आधी तुम्ही म्हणता एक ओळ फक्त द्या नंतर म्हणता दोन-तीन वाक्याचा असावा. अशी घासाघीस करण्यात मला स्वारस्य नाही. असे करावे लागेल याची कल्पनाही नव्हती. ::उतारा एवढा द्यायचा असतो ज्यातून काहीतरी अर्थपूर्ण बोध होईल. दोन वाक्यं- तीन वाक्यं असा निकष नसतो. ::यासाठी एका पानांची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Outside_Mullingar ::यात समीक्षा कशी दिली आहे ते दिसते. अशी आणखी पाने आहेत. ::तुम्ही म्हणत आहात समीक्षा असावी रसग्रहण नव्हे. नेमका फरक आपल्याला माहिती आहे का? रसग्रहण हा शब्द शालेय जीवनानंतर आज मी पहिल्यांदाच वाचला. ::खुद्द समीक्षेमध्ये आस्वादक समीक्षा, अकादमीक समीक्षा, सौंदर्यवादी समीक्षा असे अनेक प्रकार आहेत. त्याबाबतही तुमचे काही नियम आहेत का? ::तसेच समीक्षा कोणी लिहिली, त्यात काय आहे हे थेट सुरुवातीलाच समजणेसुद्धा आवश्यक आहे तर वाचक तिकडे जातील. ::एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षा नसाव्यात हे जे तुम्ही म्हटलं आहे ते सब्जेक्टिव्ह आहे. एखादे पुस्तक अतिशय चांगले असेल तर त्याच्यावर चांगलेच लिहिले जाईल. ::मराठीतील साहित्य व्यवहाराची आपल्याला कल्पना नाही असे दिसते. मराठीत वर्तमानपत्रातून परीक्षण प्रसिद्ध होते, काही साप्ताहिके व मासिके यातून परीक्षण प्रसिद्ध होते. वर्तमानपत्रांच्या साईट असतात परंतु काहीच साप्ताहिकांच्या डिजिटल साईट आहेत. अनेक पुस्तकासंबंधी ती चांगली पुस्तके असूनही काहीही प्रसिद्ध झालेले नसते. ::इतर नियम संकेत जसे दिसतील सुचतील तसे याचा अर्थ हे तुम्ही अतिशय खुले ठेवलेले आहे व जेव्हा तुमच्या मनात येईल तेव्हा तुम्ही नाकाराल. ::विकिपीडियाचे नियम व निकष काय आहेत ते बघावे. त्यासाठी मी पानाची लिंक दिलेली आहे व तो प्रीसिडंट आहे. इंग्लिश विकिपीडियावर जे चालते ते मराठी विकिपीडियावर तुम्ही का नाकारत आहात? ::रचनेबाबतही अनेक पानांवरती कथांची नावे एकाखाली एकच दिलेली आहेत. एका मागोमाग एक असे देणे हे गचाळपण आहे. ::मी म्हणत आहे तशाप्रकारे बुलेट लिस्ट दिलेली, क्रमांक दिलेली अनेक पाने आहेत. तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ? ::त्यात पुन्हा सलग बुलेट लिस्ट करू नये असे तुम्ही दिले आहे परंतु हाही विकिपीडियाचा नियम नाही. अनेक ठिकाणी बुलेट लिस्ट किंवा क्रमांक देऊन यादी केलेली आहे. ::दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण. ::प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा? ::मला काम करायचे असेल तर मी नीट व व्यवस्थित करतो व दिसायला चांगले असेल हेही बघतो. ::विकिपीडियाचा नियम व निकष व प्रीसिडंट जो आहे त्याचे मी अनुपालन करत आहे. ::गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही. ::विकिपीडिया वरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत असे आपण म्हणता परंतु आपण ते संकुचित करत आहात. तुम्ही स्वतःला विकिपीडियाच्या नियमांच्यावर सुपर इम्पोज करत आहात. ::विकिपीडियाचा आधी दुरुपयोग झाला तो झाला, परंतु म्हणून आता प्रत्येक नव्या व्यक्तीकडे किंवा प्रत्येक लेखाकडे संशयाने बघू नये. लेखनाचा विषय, मजकुराचा दर्जा याचे मेरिट बघावे. प्रत्येक जण इथे जाहिरात करायला येत नाही याची नोंद घ्यावी. जाहिरातबाजी हा अतिशय चुकीचा शब्द आहे जो तुम्ही वापरत आहात. ::मी स्वतः लेखक आहे व माझे अनेक लेख प्रसिद्ध झालेले आहेत परंतु मी स्वतः संबंधित कधीही विकिपीडियावर काहीही टाकणार नाही. त्याबाबत चिंता नसावी. हा खुलासा मुद्दाम केला आहे. ::हा खुलासा करण्याचे दुसरे कारण मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे तसेच विकिपीडियावर कशाप्रकारे लेख लिहिले जातात याचा अनेक पाने बघून मी अभ्यास केलेला आहे व त्यानुसार पान बनवत आहे. त्यामुळे मला जेव्हा मदत लागेल तेव्हा मी घेईनच व घेतलेली आहे, त्याबाबत चिंता नसावी. ::विकिपीडिया हा संपूर्ण प्रकल्प लोकांनी चालवलेला आहे तो एकमेकांच्या सहकार्याने चालवलेला आहे. या उद्देशाला आपण कृपया हरताळ फासू नये ही विनंती. ::विकिपीडियाबाबतचाच माझा ‘जगाच्या कल्याणा विकिपीडिया’ हा लेख अनेक वर्षांपूर्वी प्रसिद्ध झाला होता. ::मी ज्या उमेदीने इथे काम करायला आलो होतो व साहित्यप्रेमी या नात्याने साहित्यिकांची व पुस्तकांची माहिती द्यावी हा माझा उद्देश होता ती उमेद आता राहिलेली नाही. ::दोन प्रौढ व्यक्तींचे प्रत्येक बाबतीत सदैव एकमत होऊ शकत नाही ही मूलभूत बाब आहे. कोणीही दिलेला मजकूर व त्याची रचना विकिपीडियाच्या नियमानुसार व निकषानुसार आहे का इतकेच बघावे. तुम्ही मायक्रो मॅनेजमेंट करत आहात त्याची आवश्यकता नाही. ::हे केवळ मी तुम्हाला मार्गदर्शनार्थ सुचवले आहे म्हणजे तुम्ही एक धोरण ठरवावे. इतर कोणी नवीन व्यक्ती आली तर निदान तिला सोयीचे होईल. ::मी आता इथे फिरकणार नाही. चिंता नसावी. ::Good bye. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १२:२१, ८ जून २०२५ (IST) :::तुमचे येथील उत्तर वाचून व एकूण पवित्रा पाहून तुम्ही येथे मदत करण्यास नाही तर '''माझेच कसे बरोबर आणि इतर सगळे कसे मूर्ख''' हेच दाखविण्यासाठी आला आहात/होतात याची खात्री पटली. :::मी दिलेल्या प्रतिसादातील मथितार्थ न बघता पुन्हा नसत्या विषयांवर भाराभर मतांच्या पिंका टाकून पसार झालेले दिसत आहात. :::तुमच्या काही वाक्यांवरुन, उदा. ''प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा?'', ''दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण'', इ. पाहून तुम्हाला '''क्राउडसोर्स्ड''', आणि विशेषतः विकिपीडियावर अगदी तुटपुंजा अनुभव आहे हे उघड होते. :::''मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे'' हे वाक्य हास्यास्पद आहे. आयटी मध्ये काम केलेले अनेक लोक येथे आहेत. अनेक दशकांचा त्यांचा अनुभव घेउन ते येथे नम्रपणे आणि उद्दाम मते (''खाली पहा'') न मांडता सामंजस्याने काम करतात. तुम्हाला हे करण्यात स्वारस्य नसल्यास तुम्ही इतर ठिकाणी जावे यात विकिपीडियाचे आणि तुमचे, असे दोघांचेही भलेच होईल. :::असो. तुम्ही इतर ठिकाणी काही तरी सकारात्मक काम कराल ही आशा. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:१९, ८ जून २०२५ (IST) :::''तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ?'' -- आता याला ''अहो काका, अशा लिंक भाराभर सांडून ठेवायला अवघड नाही. तुम्ही शोधता कि टाकू खंडीभर तुमच्या चर्चा पानावर?'' असे उत्तर देणे हा उद्दामपणा झाला असता परंतु मी ते करीत नाही आहे. अधिक काय लिहावे. तुम्ही सुज्ञ आहात (?) :::ता.क. जितक्यांदा तुमचा संदेश वाचला तितक्यांदा हसू येण्यासारखे नवीन काहीतरी सापडले, उदा. ''गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही.'' तुम्ही लिहिलेल्या लेखाची (गचाळ आणि ढिसाळ) प्रस्तावना, अनुक्रमणिका आणि सुधारित आवृत्ती, यांमधील फरक आपणच पहावा. नाही कळल्यास सांगतो. '''खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०७, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे. ::::मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे. मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे. ::::मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे. ::::तुम्हाला साहित्याची तुटपुंजीही जाण नसताना, साहित्य अकादमी म्हणजे काय माहीत नसताना तुम्ही ढवळाढवळ करू नये. माझा आता संबंधच नाही परंतु कोणी लिहिले तर म्हणून सांगत आहे. क्राउडसोर्स्ड असे शब्द वापरणे याला जार्गन वापरून घाबरवून टाकणे म्हणतात. ::::मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या. ::::मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते. ::::निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे. ::::राम राम [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४५, ८ जून २०२५ (IST) ::::थोड्याच दिवसात User dectivate करत आहे. सुखात रहा. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४८, ८ जून २०२५ (IST) ----- :::::''तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे.'' :::::'''आता मी जातो''' म्हणून सुद्धा उत्तर द्यायला परत आलात. यात अंतिम शब्द कोणाला हवा आहे हे उघड आहे (हिंट -- आपण स्वतः) :::::''मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे'' :::::पुन्हा एकदा -- तुमची प्रस्तावना, अनुक्रमणिका पहा -- नियम आणि निकष यांना धाब्यावर बसवून आपल्या मताने लिहिले हे सुद्धा उघड आहे. :::::''मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता'' :::::'''दोषारोप'''? वा! चोराच्याच.... काका, मागच्या आणि पुढच्या '''लगेचच्याच''' वाक्यात आरोप तुम्ही केलेत...मी नव्हे. पुन्हा एकदा, राग थुंकून टाकून, आपला संवाद वाचा. माझी विधाने ही झालेल्या त्रुटी (चुका सुद्धा नव्हेत) दाखवित आहेत. आरोप किंचितही नाही. :::::''याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे.'' :::::(तुम्ही थेट माझ्यावर घसरलात म्हणून माझे उदाहरण देतो) आता तुम्ही वीस वर्षे मागे जाउन पहा की पाने होण्यात इंटरेस्ट मला (आणि इतरांना) किती आहे. येथे आणून टाकलेली घाण उपसण्यात मी किती वेळ घालवला आहे....उद्दाम, उद्धट संपादकांशी संवाद साधण्यात किती मनस्ताप करुन घेतला आहे हे पहा. हे पाहण्यात तुमचे २-४ आठवडे तरी जातील....आणि करमणूकही होईल. येथील किती संकेत, नियम सार्वमताने घेतले गेले याचेही एकदा सर्वेक्षण करा. :::::''मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे.'' :::::इतरत्र असेल. येथे येउन मात्र २-४ पानांची भर घालून नसते वाद घातले. :::::''मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या.'' :::::पुन्हा एकदा हास्यास्पद विधान. आयटीमध्ये काम केल्याचा, बारीकसारीक सूचना देण्या/घेण्याचा संबंध काय? तुम्हाला नेमके कळावे म्हणून सुचवले (तरीही कळले नाहीच). :::::''मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते.'' :::::आता करमणूकच करुन देण्याचे ठरवले आहेत असे दिसते....किंवा तुमच्या डोक्यात रागाचा भडका पडला असावा. काका.....तुमची अद्वातद्वा, विषयांतर करणारी मते, या पिंका. लिंका आणि पिंका यातील फरक समजून घ्या! माझी भावना काय आहे हे माझ्या संपादनातून आणि इतर कामातून कळते. तुमची पुस्ती नको. :::::''निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे.'' :::::नकाच लिहू मग....टा टा. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) :::::ता.क. तुम्ही येथे पुन्हा एकदा येउन वाचणार आणि उत्तर देणार हे '''नक्कीच'''. मग तेव्हा पुन्हा भेटूच :-) आशा आहे तेव्हा रागाच भर ओसरुन पुन्हा एकदा, नव्याने संवाद साधाल. आतापर्यंतच्या (कसा का असेना) योगदानाबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) '''पुन्हा एकदा, खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::::किरकोळ काहीतरी फरक करून, खाली वर करून तुम्ही मोठी सुधारणा केल्याचा आव आणत आहात. ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे. ::::::तुम्ही आधी तुमचा अहं बाजूला ठेवा, थोडा नम्रपणा शिका, दुसऱ्याचे ऐकून घ्यायची तयारी ठेवा, लिंक दिल्या आहेत ते मी जे म्हणतोय ते बरोबर आहे की नाही तुम्हाला बघता यावे यासाठी. ::::::तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला. ::::::तुमचा अहंकार बाजूला ठेवून मग लिहा किंवा लिहूच नका. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:१६, ८ जून २०२५ (IST) :::::::हम्म्....आता मात्र तुमच्या ''मी किती अनुभवी आहे'' या पवित्र्यावर जाम संशय येऊ लागला आहे. क्रमांतर करुन संदेश लिहिले की कोण कोणास काय म्हणले हे कळणे अशक्य होते. :::::::''ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे.'' :::::::हसावे की रडावे? हसावेच.....''संवादात प्रत्येकाचे उत्तर जसेच्या तसे ठेवावे, त्यात इतरांनी बदल करू नयेत'', हा विकिपीडियावरील तर आहेच आहे पण साधा संवादासाठीचा नियम आहे. जेथे तेथे उत्तरे टाकणे, ज्याकरवे संभ्रम निर्माण होईल हाच गचाळपणा किंवा ढिसाळपणा. आता तरी आवरा राग आपला. फालतू चुका करुन हसे करुन घेत आहात. शांत झाल्यावर पाहिजे तर बोला. :::::::''थोडा नम्रपणा शिका'' :::::::पुन्हा एकदा.....जरा येथील संपादन इतिहास चाळा. उद्धटपणा दाखविल्यास सारखा नम्रपणाच ठेवणे हे शहाण्याचे लक्षण नव्हे. या बाबतीत मी तुकारामांचा शिष्य आहे -- ''भले तर देऊ कासेची लंगोटी । नाठाळाचे....'' :::::::''तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला.'' :::::::पु्हा एकदा हवेत गोळीबार.....कोणते आर्बिट्ररी नियम? तुमच्या त्रुटी हटकण्याचा? :::::::अच्छा...पुन्हा एकदा लवकरच भेटू कारण आधीच्या अनुभवावरुन ठाम माहिती आहे की ''मी जातो....मी जातो'' म्हणूनसुद्धा तु्म्ही काही येथून इतक्यात जात नाहीत. :::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ::::::::अरे अरे किती समजावून सांगावं लागतं तुम्हाला? ::::::::बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे. ::::::::संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे. ::::::::तुम्ही चूक मान्य करा, तो नम्रपणा शिका. ::::::::आता मला शंका येत आहे नव्हे खात्री झाली आहे मी काय म्हणतोय तेच तुम्हाला समजत नाही. तुम्ही फक्त माझेच खरे यावरच अडून बसला आहात. ::::::::विकिपीडियावर तुम्ही काम केले म्हणजे तुम्ही त्याचे मालक होत नाही. ::::::::तुम्ही त्यावर मालकी हक्क प्रस्थापित करत आहात. ::::::::हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:४०, ८ जून २०२५ (IST) :::::::::रावसाहेब, :::::::::''बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे.'' :::::::::''संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे.'' :::::::::डोके ठिकाणावर आहे का? बुलेट लिस्ट का नको याचे कारण समजावून सांगितले. तुमच्या रागाने माखलेल्या मस्तकात ते शिरले नाही. वाचा पुन्हा....मराठीतच आहे. आणि हा '''नियम''' हे कोणी सांगतले हो? तुमच्याशी बोलताना मी माझे मत मांडले आणि तुम्ही त्याचा काय वाटेल तो अर्थ लावून बोलता आहात. वा.....! :::::::::''संदर्भ कमीतकमी पाहिजेत'' हा माझा नियम? अहो तात्या, ''संदर्भ द्या संदर्भ द्या'' म्हणून येथे कंठशोष करणाऱ्यांतील मी एक आहे.^* उचलली जीभ अन् लावली टाळ्याला, आँ? :::::::::महाशय, येथे थोडा वेळ घालवा....वाचा.....काम करा....इतरांचे काम पहा (माझे नव्हे...इतर अनके निःस्वार्थीपणे काम करणाऱ्यांचेही).....उगीच उंटावरुन शेळ्या हाकत फिरू नका. :::::::::''हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही'' :::::::::येथे एकच प्रौढ आहे आणि तो तुमच्या कळपटाशेजारी नाही. हे नक्कीच :-) :::::::::स्वतः काय केले....केले पाहिजे....याचा अचानक साक्षात्कार झाल्यावर लाज वाटून हे सगळे माझ्यावर फेकत असल्यासारखे वाटते आहे. :::::::::असो...तुम्ही जाणार होतात.....अनेक तासांपूर्वी....अगदी ''सुखाने रहा'' असा आशीर्वाद देखील देउन झाला.....काय झाले.....बस चुकली? :::::::::टा...टा! :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) :::::::::^* विकिपीडियाच्या चौकटीत राहून दिलेले संदर्भ. या बाबतीत अजून एक -- येथे तुम्ही लिहिलेल्या लेखात देऊ केलेले इंग्लिश आणि खुद्द मराठी विकिपीडियाचे संदर्भ पाहून तुमचे विकिपीडियाबद्दलचे ''अगाध'' ज्ञान कळले....इतरही अनेक उदाहरणे आहेत, पण तूर्तास इतकेच. :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) == संदेश हिवाळे यांच्याशी संबंधित संशयित सॉकपपेट्री/मिटपपेट्री == संदेश9822 यांच्या 2022 मधील ([[:mr:विकिपीडिया:कौल/प्रचालक#संदेश_हिवाळे]]) मराठी विकिपीडियावरील प्रचालकपदाच्या निवडीसाठी संशयित सॉकपपेट्री किंवा मिटपपेट्री. सूचीबद्ध वापरकर्त्यांनी कमी संपादन इतिहास दर्शवला असून, त्यांची मुख्य कार्यक्षमता RfA मध्ये मतदान करणे होती, त्यानंतर ते निष्क्रिय झाले. वापरकर्ता:Sumedhdmankar यांनी 22 मे 2022 ते 14 ऑगस्ट 2022 पर्यंत फक्त 16 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 12 फेब्रुवारी 2024 पर्यंत 43 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2187215]. वापरकर्ता:Surendra Rajaram Shinde यांचे पहिले संपादन RfA समर्थनासाठी होते, 23 ऑक्टोबर 2022 ते 26 नोव्हेंबर 2023 पर्यंत फक्त 60 संपादने केली आणि निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190508]. वापरकर्ता:प्रतिक रामटेके यांनी 14 मे 2021 ते 28 मे 2022 पर्यंत 17 संपादने केली, 22 ऑक्टोबर 2022 रोजी RfA समर्थनासाठी पुन्हा सक्रिय झाले आणि त्यानंतर संपादने केली नाहीत [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. वापरकर्ता:विष्णु एरंडे, 27 मे 2022 रोजी नोंदणीकृत, यांनी सुरवतात्रीला 3 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 2023 जनवारी 26 पर्यंत 24 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. हे नकाटे RfA च्या निकालावर परिणाम करणारी संभवत: सॉकपपेट्री किंवा समन्वित मतदान दर्शवतात, तपासणीची विनंती करत आहे. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) १९:५४, १४ जून २०२५ (IST) :या User व्यतिरिक्त इंग्लिश विकिपीठियावर SPI आणखी एका User ची केस सुरु आहे जे पुरावे त्यांच्या दिशेने दाखवतात [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Sandesh9822]. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:०१, १४ जून २०२५ (IST) ::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::Above message seems to be machine translated and only partly legible. Since this involves allegations and a request for action/investigation, I'd like to make sure I understand the issue and the request well before proceeding. You can write in English on this page if you prefer. ::From the message above, I understand that -- ::# @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]]'s admin election has evidence of sockpupetry/mitpupettry or coordinated voting ::# @[[सदस्य:Sumedhdmankar|Sumedhdmankar]], @[[सदस्य:Surendra Rajaram Shinde|Surendra Rajaram Shinde]], @[[सदस्य:प्रतिक रामटेके|प्रतिक रामटेके]], @[[सदस्य:विष्णु एरंडे|विष्णु एरंडे]] are suspected sockpuppets. ::# w:en has another SPI case under investigation that involves @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] ::# You'd like me to investigate. ::1. Is my understanding of your message correct? ::2. What exactly would you like me to investigate? It is not clear from the message, so please elaborate. ::3. Where did your request for action originate? Is there an associated investigation elsewhere, e.g., the SPI case you referenced, that prompted this request? ::Thanks. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:१३, १४ जून २०२५ (IST) :::Your understanding is correct. For more details, I have explained clearly in English in the SPI case. My Marathi is not very fluent, so I apologize for that, but I tried to convey the same to you in Marathi. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:२९, १४ जून २०२५ (IST) ::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::Thanks for confirming. While we want all/most communication here to happen in Marathi, such cases are an exception. I appreciate you trying to use Marathi though. ::::I will take a look at the SPI case shortly. ::::In the meanwhile, can you please explain what is it that you'd like me to investigate as an admin/crat? Stewards and checkusers likely are better folks to request forensic analysis of user behavior. Even so, happy to add to it with what I can. ::::Let me know. ::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:३३, १४ जून २०२५ (IST) :::::There is also a case filed against them with the Stewards and CheckUser, but since this RfA issue falls under Marathi Wikipedia, I am requesting you to investigate it within your capacity. If someone is engaging in wrongdoing, it could lead to anyone becoming an admin in the future, which should not happen. This is why I am pursuing this matter, as I noticed evidence of it while investigating. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:४७, १४ जून २०२५ (IST) ::::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::::I reviewed the SPI case. Jumping off a sockpuppetry suspicion into an RFa investigation is borderline tangential and can be viewed as ''fishing ''expedition to find evidence without probable cause, as I mentioned on the SPI case. ::::::Prima facie, I don't think there is/was any wrongdoing in the RFa here. There is always a possibility, but I don't see a compelling reason to invest time in this ''just yet''. If there's ''clear'', ''corroborated'' evidence of the said user engaging in sockpupettry elsewhere (such as your investigation getting traction with corroboration), I will be happy to dive deeper. ::::::We should perhaps continue our conversation in the SPI case, so as to not split threads and avoid confusion. ::::::For the record, I appreciate you taking the time to find, investigate and shut down sockpupettry and similar abusive behavior and will help when feasible. ::::::Thanks again. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:५५, १४ जून २०२५ (IST) == साचा चित्रपट पोस्टर == {{t|चित्रपट पोस्टर}} या साचातील मजकूर योग्य आहे का. मला कुठेतरी चुकीचा वाटतोय.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१०, १५ जुलै २०२५ (IST) :याचे शीर्षक संदिग्ध आहे. '''चित्रपट पोस्टर प्रताधिकार प्रश्न''' किंवा तत्सम शीर्षकाखाली स्थानांतरण करावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:११, १६ जुलै २०२५ (IST) ::[https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=साचा:चित्रपट_पोस्टर&oldid=1184804 ही आवृत्ती] योग्य होती. पुढील आवृत्तीत [[सदस्य:Mahitgar]] यांनी बदल केले होते. सबब जुनी आवृत्ती पुनर्स्थापित करावी की वेगळा नवीन साचा निर्माण करावा?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:१३, १६ जुलै २०२५ (IST) :::ठीक. ही आवृत्ती पुनर्स्थापित करुन त्यातील व्याकरणदोष सुधारावे तसेच शीर्षकही बदलावे. :::नुसते ''चित्रपट पोस्टर'' असे म्हणल्यास पोस्टर बद्दलची माहिती ध्वनित होते. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १६:३८, १६ जुलै २०२५ (IST) == Where non-free files are used == Hi! If we add a link like [[Special:Diff/2590678]] to non-free files then we can always see where a file was used if it unused at some point in the future. Then it is easy to click the link and see if the file was replaced by a better file or if it was removed by a mistake. If you think it's a good idea to add a link like that it is probably best to give my bot a botflag. Let me know what you think. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:१२, १८ जुलै २०२५ (IST) :I think I understand what you mean by the diff explanation. Not sure how it justifies a bot flag. What am I missing? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१६, १८ जुलै २०२५ (IST) ::Hello! If you think adding a link is a good idea there are two options: 1) I get a bot flag and add it or 2) I add it without a bot flag. If you think it is a bad idea to add the link just let me know and I will leave the files alone. The best would probably be to add [[साचा:Non-free use rationale]] but that will require a lot of work. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २२:३६, १८ जुलै २०२५ (IST) :::Do you have a bot acct elsewhere that you will use for this? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:१६, २० जुलै २०२५ (IST) :::: My bot [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot]] have a bot flag on a number of accounts. The sister bot only have a flag on Commons [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot2]]. See [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:MGA73bot]] and [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#MGA73bot]] for earlier bot flags. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:४०, २० जुलै २०२५ (IST) :::::MGA73bot has been granted a botflag for a month. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:५४, २० जुलै २०२५ (IST) ::::::Thank you! --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:५७, २० जुलै २०२५ (IST) == Translation notification: Incident Reporting System == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ०९:२३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १२:३७, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आनंद काळे (Anand Kale) == अभिनेता आनंद काळे यांच्या करिता पान कसे बनवायचे? त्यांच्यावरील वर्तमानपत्रांमधून अनेक लेख प्रसिद्ध आहेत. [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५१, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/kondaji-baba-aka-anand-kale-in-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-in-real-life-ssv-92-1993267/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५४, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/photos/filmy/mazi-tujhi-reshimgaath-fame-marathi-actor-anand-kale-lifestyle-a734/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५६, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/television-news/swarajya-rakshak-sambhaji-actor-anand-kale-to-work-in-hollywood-film/articleshow/71307367.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५७, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/anand-kale-from-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-working-for-hollywood-movie-ssv-92-1980052/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५९, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/interview-of-swarajyarakshak-sambhaji-fame-anand-kale-aka-kondaji-baba/articleshow/71462535.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०१, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://marathi.latestly.com/entertainment/marathi/swarajya-rakshak-sambhaji-fame-anand-kale-in-hollywood-film-watch-teaser-of-remember-amnesia-65889.html [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०३, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/char-divas-sasuche-fame-anand-kale-enters-in-star-pravah-serial-sva-00-4974960/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/majhi-tujhi-reshimgath-vishwjeet-kaka-fame-anand-kale-best-supporting-character-male-in-zee-marathi-award-nrp-97-3201831/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०७, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/filmy/television/swarajya-rakshak-sambhaji-kondaji-baba-farzand-aka-anand-kale-got-emotional/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०९, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/theatre/aanand-kale-comes-back-to-theatre/articleshow/65107140.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:११, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/chief-minister-eknath-shinde-promises-rs-20-crore-for-restoring-gutted-keshavrao-natyagruha/articleshow/112436327.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:१५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) == Translation notification: Template:AffCom == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी आणि गुजराती on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १०:२५, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०८:३९, ६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०४:००, १५ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १६:३२, १५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Julius 12345@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you translate and upload the article [[:en:Bazardüzü]] in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Kurcke|Kurcke]] ([[सदस्य चर्चा:Kurcke|चर्चा]]) १६:३६, ७ मार्च २०२६ (IST) == नवीन वर्ग == पोलिस दलातील आरोपी, (उपवर्ग महाराष्ट्र पोलिस दलातील आरोपी) असा नवीन वर्ग तयार करून विविध लेखात जोडल्यास बरे होईल. जसे की [[सचिन वाझे]], [[परम बीर सिंग]], [[प्रदीप शर्मा]], [[दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड]] [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:२१, १० मार्च २०२६ (IST) :ठीक वाटते परंतु ज्यांच्यावर खटले चालू आहेत त्यांच्यासाठी हा वर्ग करता येईल. नुसतेच आरोप झालेले असणाऱ्यांना या वर्गात समाविष्ट करू नयेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२४, १० मार्च २०२६ (IST) == साचा न दिसणे == नमस्कार, मी एडिट करत असलेल्या [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] या पानांमध्ये सर्वात शेवटी मी समाविष्ट केलेला साचा - देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी - हा साचा दिसत नाही आहे. तसेच माझे लक्ष गेले ते असे की एक वर्ग जोडला गेला आहे [[:वर्ग:अशी पाने ज्यांच्यावर साचे चढविण्याची आकार मर्यादा संपलेली आहे]]. याचा अर्थ काय आहे? मला माहित नाही म्हणून विचारले व यावर उपाय काही आहे का? [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) ११:३३, १७ मार्च २०२६ (IST) == वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती == नमस्कार अभय! आपल्याला वर्गांबद्दल बरीच माहिती असल्यामुळे आपले मत विचारायचे होते. [[:वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती]] मध्ये सर्वाधिक वर्गांचे नाव हे इंग्रजी आहेत. जसे की; [[:वर्ग:रशियन व्यक्ती]] हे "रशियाचे व्यक्ती" असे असायले हवे होते का? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १०:१८, २ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :यांचे मराठीकरण खरे म्हणजे रशियाई व्यक्ती, इंडोनेशियाई व्यक्ती, अमेरिकी व्यक्ती, पाकिस्तानी व्यक्ती, असे व्हायला हवे, किंवा रशियाच्या, इंडोनेशियाच्या व्यक्ती असेही होऊ शकते. :अनेक वर्षांच्या पायंड्यानुसार सध्या हे वर्ग (आणि इतर ठिकाणचे उल्लेख सुद्धा) रशियन, अमेरिकन, इ. झालेले आहे. मला वाटते कोणी भाषतज्ज्ञाचे मत मिळाल्यास बदल करावे, तोपर्यंत हे वर्ग तसेच राहू द्यावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:४९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::आता तुमचे उत्तर वाचल्यानंतर मला ही लक्षात आले की अनेक वर्तमानपत्र माध्यमे "रशियाई" ऐवजी "रशियन" या शब्दाचा उपयोग करतात. आधुनिक ''मीडिया'' प्रकाशन नेहमी एकच भाषा काटेकोरपणे पाळत नाहीत. जसे अनेक इंग्रजी शब्द थेट वापरले जातात जरी त्यांचे मराठी शब्द उपलब्ध असले तरी. आपण कोणत्याही योग्य प्रकारासह पुढे जाऊ शकतो; पण मग आपण त्यात किमान सुसंगतता ठेवू या. सध्या, या वर्गात खालील प्रकार आहेत: :* [[:वर्ग:आयवरी कोस्टमधील व्यक्ती]] - [[:en:Category:Ivorian people]] :* [[:वर्ग:इजिप्तच्या व्यक्ती]] - [[:en:Category:Egyptian people]] :* [[:वर्ग:मालदीवी व्यक्ती]] - [[:en:Category:Maldivian people]] :* [[:वर्ग:सौदी अरब व्यक्ती]] - [[:en:Category:Saudi Arabian people]] ::[[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:३९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) :::कोणते तरी एक प्रमाणीकरण असावे याबद्दल सहमत. वरील यादीतील ''सौदी अरब'' याला वेगळी बैठक असू शकते. यातून वांशिक वारसा/गट (सौदी उपप्रकाराच्या अरबवंशीय व्यक्ती) सूचित होऊ शकतात किंवा नागरिकत्व ही (सौदी अरेबिया देशाचे नागरिक...यातील ''अरेबिया'' हा आंग्ल शब्द आहे :-) ) :::अजून एक प्रकारे मराठीतून उल्लेख करण्याचा प्रकार म्हणजे -- पुणेरी, पुणेकर, मुंबईकर, नाशिककर, इ. :::अनेक आडनावेसुद्धा याच धर्तीवर असतात. :::असो. किमानपक्षी वरील यादीत उरलेले प्रकार घातल्यास जंत्री ठेवणे आणि नेमके प्रमाणीकरण ठरल्यावर त्यात बदल करणे सोपे होईल. :::धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::::ता.क. काही वर्गांना चा/चे/च्या प्रत्यय योग्य आहे, उदा. ''युक्रेनचे पंतप्रधान'' मधून ध्वनित अर्थ ''युक्रेनी टेनिस खेळाडू''च्या अर्थापेक्षा वेगळा आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५५, ३ एप्रिल २०२६ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) २०:५०, २६ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :सर्वप्रथम, मराठी विकिपीडियामध्ये रस घेउन तुम्ही येथे माहिती घालण्याच्या प्रयत्नाबद्दल धन्यवाद. :तुम्ही उल्लेखिलेला लेख वगळलेला नाही, तर मसुदा:गजानन पाटील येथे हलवलेला होता. त्याऐवजी ड्राफ्ट:गजानन पाटील असा लेख होता व त्यावर फक्त १. पुनर्निर्देशन आणि २. पान वगळण्याची विनंती इतकाच मजकूर होता. :मराठी विकिपीडियावर ''ड्राफ्ट ''असे नामविश्व नाही. त्याऐवजी आपण ''मसुदा'' हे नामविश्व वापरतो. सध्या प्रस्तुत लेख योग्य त्या नामविश्वात आहे असे वाटते. ''ड्राफ्ट:गजानन पाटील'' पानावर वगळण्याची विनंती असल्याने व तेथे वाचविण्याजोग काहीही मजकूर नसल्याने ते पान वगळण्यात आले. :असो. लेखाच्या मसुद्यात योग्य ती भर घालावी व कालांतराने जाणत्या लेखकांकडून (उदा. संतोष गोरे, tiven2240, khirid harshad, केतकी मोडक, Dharmadhyaksha, ई.) त्याबद्दल अभिप्राय मागवावा, ही विनंती. :विशेष उल्लेख म्हणजे तुमचे म्हणणे सभ्य, संयमित शब्दात मांडल्याबद्दल सुद्धा धन्यवाद. अनेकदा अशाप्रसंगी विनाकारण हमरीतुमरी होत. ती तुम्ही टाळलीत. :तुमच्याकडून मराठी विकिपीडियावर मोलाची भर पडो अशी आशा वजा विनंती. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:२७, २७ एप्रिल २०२६ (IST) == मसुदाबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, होय, मी गजानन पाटीलच आहे. Browser तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नव्हते, म्हणून IP वरून संपादन करावे लागले. गैरसमजाबद्दल क्षमस्व. आपल्या २७ एप्रिलच्या सूचनेनुसार मी मसुद्यातील सर्व जाहिरात-सदृश मजकूर, सामाजिक माध्यमांचे दुवे आणि बाह्य दुवे काढून टाकले आहेत. आता मसुद्यात फक्त [[दैनिक सकाळ]] या विश्वसनीय वृत्तपत्रात एप्रिल २०२५ मध्ये प्रकाशित झालेल्या बातमीवर आधारित, पडताळणीयोग्य माहितीच ठेवली आहे. [[विकिपीडिया:COI]] धोरणानुसार स्वतःबद्दल लिहिण्यास मनाई नाही. मी तटस्थ दृष्टिकोन ठेवून, फक्त तृतीय-पक्ष पुराव्यासह माहिती दिली आहे. कृपया मसुदा तपासून मुख्य नामविश्वात हलवावा, ही विनंती. धन्यवाद. - गजानन पाटील सांगली. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-25854-71|&#126;2026-25854-71]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-25854-71|talk]]) १३:२०, २८ एप्रिल २०२६ (IST) snamhuxwzgpkahyga85du3oqx4myban 2681527 2681526 2026-04-28T18:33:10Z गजानन पाटील सांगली 182342 /* नमस्कार सरजी मसुदा प्लीज पहा. आणि लेख योग्य असेल तर प्रकाशित करावा. ही विनंती */ नवीन विभाग 2681527 wikitext text/x-wiki == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == मसुदा:गजानन पाटील == नमस्कार अभय नातू सर, आपल्या २७ एप्रिल २०२६ रोजी ६:१६ AM च्या सूचनेनुसार [[मसुदा:गजानन पाटील]] येथे संदर्भांसह भर घातली आहे. Browser Cookies तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नसल्याने IP वरून संपादन केले आहे. मीच Gajanan1991patil या खात्याचा वापरकर्ता आहे. कृपया मसुदा तपासून मार्गदर्शन करावे आणि लेख म्हणून प्रकाशित करण्यास मदत करावी ही नम्र विनंती. धन्यवाद. - Gajanan1991patil :नमस्कार, :तुम्ही स्वतःच आपल्याबद्दलचा लेख लिहिला आहे का? cc: {{साद|संतोष गोरे|tiven2240}} :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:०४, २७ एप्रिल २०२६ (IST) :@[[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]], नमस्कार, वरील प्रश्नाचे उत्तर द्यावे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:३६, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == Article requests? == Hello! I am interested in seeing if there are Marathi speaking Wikipedians interested in making a Marathi article on [[:en:Japanese School of Mumbai]] , which is a school for Japanese children in Mumbai. Is there a place where I can put article requests, or is there a way to contact Wikipedians who may be interested? Thank you, [[सदस्य:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[सदस्य चर्चा:WhisperToMe|चर्चा]]) ०४:१२, १६ एप्रिल २०२३ (IST) == Translation notification: Movement Charter == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १७:२८, १८ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:RamzyM (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Multituberculata|Multituberculata]] ([[सदस्य चर्चा:Multituberculata|चर्चा]]) २२:२८, १२ जून २०२३ (IST) == भाषा-विषयी लेखक == नमस्कार! तुम्ही श्रेण्यांवर काम करत असल्याने, मला वाटले की मी हे येथे लिहावे. [[:वर्ग:इंग्लिश भाषी लेखक]] हा [[इंग्रजी|इंग्लिश / इंग्रजी भाषेत]] लिहीणाऱ्या लेखकांसाठी असावा. तर [[:वर्ग:इंग्लिश लेखक]] हा [[इंग्लिश लोक|इंग्लिश लोकांमधील]] जे लेखक आहे (कोणत्याही भाषेतले) त्यांच्यासाठी असावा. उदा. [[पीटर केरी (कादंबरीकार)]] हे [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन व्यक्ती|"ऑस्ट्रेलियन"]] आहे आणि "इंग्लिश भाषी लेखक"; पण ते [[:वर्ग:इंग्लिश व्यक्ती|इंग्लिश व्यक्ती]] नाही. जर तुम्हालाही असेच वाटत असेल तर आपण वर्गाच्या पानांवर असे स्पष्टीकरण लिहायला हवे ज्यामुळे सदस्य गोंधळून जाणार नाही. तसेच, सर्वसाधारणपणे, मराठी विकिपीडियावर अनेक श्रेणी बरोबर बनवल्या जात नाहीत. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ०९:२८, २० जून २०२३ (IST) :{{साद|Dharmadhyaksha}} :नमस्कार :''इंग्लिश लेखक'' हा वर्ग इंग्लिशमध्ये लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी वापरलेला बरोबर आहे. यात ''इंग्लिश (भाषेत लिहिणारे) लेखक'' असे अध्याह्रत आहे. हेच मराठी लेखक, जपानी लेखक यांसाठीही लागू होते. :इंग्लिश बोलणारे आणि इतर भाषांमध्ये (किंवा इंग्लिशमध्येही) लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी ''इंग्लिश भाषक लेखक'' असा वर्ग करावा. यात ''इंग्लिश बोलणारे लेखक'' असा अर्थ ध्वनित होतो. हा ''इंग्लिश व्यक्ती'' वर्गापेक्षा वेगळा आहे कारण बिगर-इंग्लिश व्यक्तीसुद्धा इंग्लिश बोलणारे (आणि तिसऱ्याच भाषेत लिहिणारे) असू शकतात! :हाच नियम इतर भाषांसाठीही असावा. :एकूण वर्गवारीबद्दलचे तुमचे निरीक्षण बरोबर आहे. अनेक लेखक आपल्या मतांनुसार वर्ग तयार करीत असतात. त्यावेळी ते असलेली वर्गवारी विचारात घेत नाहीत किंवा योग्य लॉजिक लावून असे वर्ग तयार करतीलच असे नाही. जुने संपादक त्यात वेळोवेळी बदल करुन सुधारणा करीत असतात परंतु याला अधिक जोर देणे गरजेचे आहे. :यासाठी एक नियमावली तयार करता येईल. यासाठी तुम्ही पुढाकार घेतलात तर अनेक लेखक मदतीस येतीलच. :तुमच्या मराठी विकिपीडियावरील योगदानाबद्दल धन्यवाद! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४४, २० जून २०२३ (IST) :: माझ्या मते फक्त दोनच श्रेणी असाव्यात: ::: १. इंग्रजी भाषेत लिहिणाऱ्या लेखकांची. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्रजी-भाषेतील लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्रजी]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{भाषेचे नाव}-भाषेतील लेखक" ) ::: २. जे लोक इंग्रजी वंशाचे आहेत आणि व्यवसायाने लेखक आहेत. ह्यात वंश आणि राष्ट्रीयत्व पण येणार. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्लिश लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्लिश लोक]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{वंशाचे/राष्ट्राचे नाव} लेखक") ::"लेखक"+"इंग्रजी बोलणारे लोक" असा कोणताही वर्ग असू नये. लेखक कोणत्या भाषेत बोलू शकतो हे महत्त्वाचे नाही, परंतु तो कोणत्या भाषेत लिहितो हे महत्त्वाचे आहे; जे आपल्या १ल्या प्रकारच्या श्रेणीत येत आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:३६, २० जून २०२३ (IST) :माझा संदेश वर्गीकरणात काय असू शकते हे विषद करण्याचा होता. :आपला मतभेद ''{भाषा} {लेखक}'' याचा अर्थ '''{भाषा} बोलणारा {लेखक}''' कि '''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' असा आहे. :'''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' हे अधिक योग्य आहे कारण -- :# हे सुटसुटीत आहे -- ''काका कालेलकर गुजराती लेखक होते'' असे म्हणल्यावर ते गुजरातीमध्ये लिहित असल्याचे ध्वनित होते. कालेलकर हे मूळ मराठी (व्यक्ती) असले आणि मराठी (सुद्धा) बोलत असले तरी त्यांनी बहुतांश लेखन गुजरातीमध्ये केले. तुमच्या मतानुसार यांचे वर्गीकरण ''गुजराती भाषेमध्ये लिहिणारे लेखक'' असे होईल. :# हे वापरात आहे -- काका कालेलकर गुजराती भाषेतून लिहिणारे लेखक होते असे ऐकीवात नाही. :असो. तुमच्या मतामागे कारण काय आहे हे तुम्ही लिहिलेत तर तुमचा युक्तिवाद समजणे सोपे होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२२, २१ जून २०२३ (IST) == Translation notification: WWC2023/Scholarship == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०३:११, २७ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Sandra Hanbo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> १७:३८, १० जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Samuel (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी शब्द == नमस्कार, cc: @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]]@[[सदस्य:Shantanuo|Shantanuo]] Spy film या इंग्रजी शब्दासाठी मराठीत प्रतिशब्द कोणता आहे, ते कृपया सांगावे. नसेल तर "हेरपट" बरोबर वाटतो का? तसेच बऱ्याच इंग्रजी शब्दांना प्रतिशब्द सहजासहजी सापडत नाहीत. marathibhasha.org सारखी संकेतस्थळे देखील अनेक शब्द दाखवत नाहीत. यासाठी विकिपीडियावर चर्चेसाठी एखादी जागा आहे का, जिथे आवश्यक परभाषिक शब्दांसाठी विनंती करता येईल? धन्यवाद. - [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) २१:२२, २६ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|अमर राऊत}} :''हेरपट'' हाच जवळचा शब्द वाटतो. :प्रतिशब्दांसाठी वेगळे असे पान नाही परंतु [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र]] येथे संदेश द्यावा. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Movement Charter/Navbox == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:२१, २९ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == बॉटद्वारे बदल == कृपया, खालील वर्गातील लेख नव्या वर्गात सांगकाम्याद्वारे स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:विसावे शतकातील वर्षे]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:न्यू यॉर्कमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:वॉशिंग्टनमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:समुद्र किनार्याची चित्रे]] → [[:वर्ग:समुद्र किनाऱ्याची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इमारती चित्रे]] → [[:वर्ग:इमारत चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:खाण्याच्या वस्तू चित्रे]] → [[:वर्ग:खाद्य पदार्थाची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:भारतीय सैन्य]] → [[:वर्ग:भारताचे सैन्य]] आणि खालील वर्गातील फक्त वर्षांचे वर्ग (उदा. वर्ग:इ.स. ४१४) नव्या वर्गात स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ५ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ६ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ७ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १८:३७, ३० जुलै २०२३ (IST) :: हे काम अपूर्ण राहिले आहे, म्हणून आठवण करुन दिली. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५९, १० नोव्हेंबर २०२३ (IST) :हे काम <s>पुन्हा सुरू केले</s> झाले आहे. आठवण करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:०३, ११ नोव्हेंबर २०२३ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:राजस्थानचे विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:राजस्थानमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:गुजरातमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:कर्नाटकमधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:११, २३ मार्च २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर मराठी पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार विजेते]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:०२, ११ जुलै २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:कोट दि आईव्होरचे फुटबॉल खेळाडू]] → [[:वर्ग:आयवरी कोस्टचे फुटबॉल खेळाडू]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १९:३५, २३ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :''कोट दि आईव्होर'' हे स्थानिक/अधिकृत नाव असल्याने तेच ठेवत आहे. :दुसऱ्या बदलासाठी सांगकाम्या लावतो. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३३, २४ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == Please check your uploads == Hi! I noticed that some of your uploads do not have a good source, author and some also have no license. For example: # [[:चित्र:मॉर्सचे तारयंत्र.jpg]] # [[:चित्र:महाराम११५.JPG]] # [[:चित्र:धामापूर तलाव.JPG]] # [[:चित्र:गगनबावडा घाट.JPG]] Perhaps you can check and fix? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:४५, ३१ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|MGA73}} :Thanks for your note. :Only the first one seemed to be missing license. I have corrected that one. The rest have a cc-by-sa-4.0 license. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:५६, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::Thank you! There is no clear source/author on the files. Are you the photographer of all the files you uploaded and where you have added {{tl|self}}? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:०७, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) I made a list of all the files without a license: # [[:File:Church_of_England_Logo.gif]] # [[:File:Example.of.complex.text.rendering.svg]] # [[:File:Kolkata.jpg]] # [[:File:आंतरराष्ट्रीय_अंतराळ_स्थानक.jpg]] # [[:File:आर्मेरो.png]] # [[:File:कर्नाटक_राजमुद्रा.png]] # [[:File:ग्वादालकॅनाल_अमेरिकन_सैनिक.jpg]] # [[:File:जेएफके.jpg]] # [[:File:जॉन_लेनन.jpg]] # [[:File:टीजीव्ही.jpg]] # [[:File:नवव्या_हिवाळी_ऑलिंपिक_खेळांचे_मानचिह्न.png]] # [[:File:पोलिश_सैनिक.jpg]] # [[:File:फ्रांसिस्को_पिझारो.jpg]] # [[:File:भानौसे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:भारतातील_गुजरातचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_पुण्याचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतातील_महाराष्ट्राचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_मुंबईचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतीय_तोफखाना.jpg]] # [[:File:भावासे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:मालदीवचा_झेंडा.svg]] # [[:File:लीग_ऑफ_नेशन्स.png]] # [[:File:सिंधु_नदी.jpg]] # [[:File:सोवियेत_सैनिक_ड्नाइपर.jpg]] # [[:File:स्टालिनग्राड_सैनिक.jpg]] # [[:File:हेलिक्स_अंतरिक्षमेघ.jpg]] It would be great if you could add a license and where you have the file from (link to a website or own photo). --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:११, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) == परतावा == आपण हे पृष्ठ परत करू शकता [[सुशोभन सोनू रॉय]] किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो ? [[विशेष:योगदान/2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002|2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002]] ०१:१२, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) :{{re|अभय नातू}} जर मला उत्तर मिळाले तर मी चांगले असू शकते किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो? मराठी वृत्तपत्रांमध्येही त्यांच्या बातम्या आहेत। :व्यक्ती उल्लेखनीय असल्यास लेख तयार करावा. त्यात व्यक्तिगत स्तुति किंवा ललितलेखनशैली घालू नये. :सनोंद प्रवेश (लॉग-इन) करुन संपादने केल्यास अधिक उत्तम. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Disambiguation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०८:२३, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == सांगकाम्या == नमस्कार सांगकाम्या या बॉट ने २६ सप्टेंबर २०२३ रोजी [[शिखर धवन]] या लेखात क्रिकेटपटू ऐवजी क्रिकेट खेळाडू असा बदल केला. परंतु हा बदल माहिती चौकट आणि वर्ग वर काम करून गेलाय. कृपया [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:MobileDiff/2329213 हे पहा], आता याप्रमाणे अजून कुठे कुठे चुकीची संपादने झाली आहेत हे माहीत नाही. कृपया तपासून दुरुस्ती करणे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१०, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :लक्षात आणून दिल्याबद्दल धन्यवाद. सांगकाम्यालाच दुरुस्त्या करण्यास लावतो. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:१५, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::ता.क. सोपा उपाय सापडला. इतरत्र दिसल्यास कळवावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:२२, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :मला जर एखादा नविन सांगकाम्या बनवायचा असेल तर त्या बद्दल माहिती कुठे मिळू शकते? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:१०, २७ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :येथून सुरुवात करावी -- [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bots इंग्लिश विकिपीडियावरील लेख] :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२१, २९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == Translation notification: WikiWomenCamp 2023 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=hi&action=page translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:४४, ६ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Asaf (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Files need a license == Hi! You have uploaded some files without a valid license. You can see them at [https://usualsuspects.toolforge.org/?language=mr&project=wikipedia&category=Files_with_no_license&min_days=14&badboys=Bad+Boys this link] (search for your name or scroll down to 7 files). If you reply please ping me because I'm not active on this wiki. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:५४, १ जानेवारी २०२४ (IST) == विकिडेटा माहितीचौकट == नमस्कार! तुमच्या सांगकाम्यांनी बनवलेल्या नव्या लेखांमध्ये तुम्ही [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] पण जोडू शकतात का? नव्या सर्व लेखांमध्ये हा साचा असलेला बरा. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:३९, ५ जानेवारी २०२४ (IST) == The WMF Language team needs your feedback == Hello [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], I hope this message finds you well. My name is Uzoma Ozurumba, a Community Relations Specialist supporting the [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]]. I am contacting you because I posted [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती#Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia|a message]] from the WMF Language team in your Wikipedia village pump to communicate our proposal to make the [[mw:MinT|MinT]] with the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] model the default machine translation in Marathi Wikipedia. We would appreciate your reading the message and giving us feedback on our proposal in the thread. You can also ask some of Marathi Wikipedia community members to read the message and let us know if they are okay with having MinT as the default translation in your Wikipedia. Thank you so much for your feedback and help. Best regards, [[सदस्य:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[सदस्य चर्चा:UOzurumba (WMF)|चर्चा]]) ०२:०८, १३ जानेवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Meta:Policies and guidelines == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १४:१५, १३ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Babylon == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to गुजराती on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=gu&action=page translate to गुजराती] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:२१, १८ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Attention == Hi, I would like to draw your attention to a BRFA of my nomination, [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE#%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:CampWiz_Bot CampWiz Bot] [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) ०७:४६, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १३:१४, २३ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Fundraising/Translation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १९:४१, २५ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट) == मी भाषांतर टूल वापरून इंग्रजी पानांचे मराठीत रुपांतरण करत असतो. काहीवेळेस मला "Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट)" संदेश दिसतो आणि पानाचे प्रकाशन होत नाहे. बहुतेकदा blogger.com, blogspot.com असे काही संदर्भ काढले की वरील एरर निघून जाते. एका पानावर सध्या हीच एरर येत आहे. त्यांच्या सर्व संदर्भांच्या संकेतस्थाळाची मी निरिक्षण केले परंतु मला काही आक्षेपार्ह्य सापडले नाही. मला कसे काय कळू शकते की कुठला संदर्भ या एरर साठी जबाबदार आहे? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:०७, १६ मे २०२४ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :नेमके संदेशस्थळ कोणते आहे हे कळणे कठीण आहे परंतु कोणते ही स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे) यासाठी कारणीभूत असतात. :यावेळी तुम्हाला सुचवित आहे की तुम्ही भाषांतरित केलेल्या बव्हंश लेखांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा अपेक्षित आहेत. यात शुद्धलेखन, व्याकरण तसेच इंग्लिश शब्दांचे लिप्यंतरण (भाषांतराऐवजी) दिसून येते. :पहिल्या दोन त्रुटी सुधारण्यास सोप्या आहेत तरी ते लेख तयार करतानाच सुधाराव्यात. इंग्लिश शब्दांना मराठी प्रतिशब्द आवर्जून वापरावेत. यात दोन गोष्टी लक्षात घ्याव्यात -- १. कठीण/अप्रचलित मराठी शब्द किंवा संस्कृतप्रचुर शब्द टाळावेत. २. कठीण/अप्रचलित इंग्लिश शब्दांसाठी मराठी प्रतिशब्द न सुचल्यास तेथे {{t|मराठी शब्द सुचवा}} हा साचा घालावा. इतर संपादक त्यांना माहिती असलेले शब्द बदलतील. :हे केल्याने भाषांतरित लेखांचा दर्जा मोठ्या प्रमाणात उंचावेल. :धन्यवाद :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३०, १६ मे २०२४ (IST) ::@[[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] यात यूट्यूब लिंक देखील असू शकते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:१२, १७ मे २०२४ (IST) ::उत्तर दिल्याबद्दल धन्यवाद. मी [[शर्मीन अली]] या लेखाचे भाषांतर करीत होतो. मी सगळे संदर्भ दुवे काढल्यानंतर मला कळले की "बाह्यदुवे" या मथळ्याखाली असलेले दुवे blogspot आणि wordpress या संकेतस्थळांशी निगडीत होते. ते दुवे काढल्यानंतर लेख प्रकाशित झाला. ::यूट्यूब लिंक असेल तर चालते. वरील लेखात काही यूट्यूब लिंक आहेत. ::पण हे फारच निराशाजनक होते की भाषांतर केलेला लेख प्रकाशित होत नाही आणि त्याचे कारणही कळत नाही. इंग्रजी विकिपिडियात तरी एखादे पान आहे का जे सांगते की "स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे)" फिल्टर का येत होता? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:२६, २० मे २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:४५, २७ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Hello सदस्य_चर्चा:अभय_नातू, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it's done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) २१:३३, १६ जून २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १५:३३, ३० जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == धन्यवाद == माझ्या चुका सुधारल्याबद्दल धन्यवाद. तुम्ही कसे आहात? प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) ०१:३९, ७ जुलै २०२४ (IST) :{{साद|koolkrazy}}, :मी ठीक आहे. तुमचे सतत योगदान पाहून आनंद झाला. असेच हे काम सुरू ठेवा आणि मदत लागल्यास निःसंकोच कळवा. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:४०, ७ जुलै २०२४ (IST) ::मला मदत हवी असल्यास मी तुमच्याशी नक्की संपर्क करेन प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) २१:५०, ७ जुलै २०२४ (IST) == शीर्षक स्थानांतरण == # [[टोकियो]] → [[तोक्यो]] # [[ह्युस्टन]] → [[ह्यूस्टन]] # [[कल्याण (शहर)]] चे [[कल्याण]] / [[कल्याण (ठाणे)]] / [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] काय योग्य वाटते? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, १६ जुलै २०२४ (IST) :''तोक्यो'' हा अचूक उच्चार आहे. :''ह्युस्टन'' आणि ''ह्यूस्टन'' हे दोन्ही उच्चार प्रचलित आहेत. ''अधिकृत'' असा उच्चार नसला तरी ''ह्यूस्टन'' हे स्थानिक उच्चाराला जवळचे आहे. :''कल्याण (शहर) ''हे तसेच राहू द्यावे. येथे ''(शहर)'' हा प्रत्यय इतर अर्थांपासून वेगळा करतो. ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण शहर सगळ्यात मोठे असल्याने त्याला निःसंदिग्ध शीर्षक असण्याची गरज नाही, उदा. ''सिमला, सिमला (कॉलोराडो)'' किंवा ''मद्रास, मद्रास (ओरेगन)'', इ. :[[कल्याण (ठाणे)]] आणि [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] पासून [[कल्याण (शहर)|कल्याण]] येथे पुनर्निर्देशन असावे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३७, १६ जुलै २०२४ (IST) :: कृपया, [[टोकियो]] आणि [[ह्युस्टन]] ही पाने अचूक नावांकडे स्थानांतरित करावी. तसेच [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] हे पान [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] पानाकडे स्थानांतरण करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:४६, २६ जुलै २०२४ (IST) == review == Hi, kindly review [[बांगलादेश २०२४ कोटा सुधारणा चळवळ]] (keep the article if it is readable, otherwise delete). I tagged the article but an IP deleted it. If you check, you will see that the IP is blocked on bnwiki. i don't know who it is but likely a bnwiki blocked user created the article using google translate. [[सदस्य:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[सदस्य चर्चा:আফতাবুজ্জামান|चर्चा]]) ०५:२६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) :{{साद|আফতাবুজ্জামান}} :Thanks for your note. Currently, the article is tagged with {{t|बदल}} template, meaning it is not great but salvageable. :Are there specific corrections you'd like to see in the article? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:४६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०२:०५, ९ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:MrBenjo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज हे पृष्ठ आम्हाला पून प्रसारित करायचे आहे == श्रीमान अभय नातू जी कलियुगात औतर लेले श्रीमत् सदगुरू पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज यांच्या जीवन चरित्रावर हा एक छोटा कटाक्ष होता. आपण कॉपी राईट चे कारण करून तो उडविला. आमचा सांप्रदाय हा धर्मादाय संस्था इथे नोंदणी कृत आहे. गेली 100 पेक्षा अधिक वर्ष स्वामींच्या ग्रंथ साहित्याच्या माध्यमातून सत्य श्रेष्ठ हिंदू धर्माचे आचरण करण्यासाठी जनजागृती करीत आहोत. मुंबईसह ठाणे पालघर पश्चिम महाराष्ट्र गोवा कर्नाटक आणि गुजरात राज्यांत सांप्रदाय पसरला आहे. तरी आपण मार्गदर्शन करावे ही विनंती. आम्हाला सहकार्य करावे ही विनंती, आम्ही हे पृष्ठ पुनः प्रसारित करू इच्छितो जेणे करुन स्वामींचे कार्य लोकांपर्यत पोहोचेल. आपलाच, अजित एकनाथ ढेकळे 8692089439 [[विशेष:योगदान/2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9|2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9]] २२:२९, २८ ऑगस्ट २०२४ (IST) :नमस्कार, :येथे घालत असलेला मजकूर प्रताधिकार मुक्त आणि विश्वकोशीय शैलीत असणे आवश्यक आहे. अनुदिनी (ब्लॉग) किंवा ललित लेखनशैलीतील मजकूर अग्राह्य आहे. तसेच असंदर्भित स्तुतीपर किंवा वैयक्तिक मते असणारे लेखनही अग्राह्य आहे. :या (व इतरही) नियमांच्या चौकटीत असलेल्या लेखनाचे स्वागत आहे! :धन्यवाद, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४४, २९ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you fix the article [[कॅम्पी फ्लेग्रेई]]? Yours sincerely, [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) १२:०३, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Oirattas}}, {{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५१, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) ::Thank you very much. [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) २०:२०, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Bot approval request == Hi Abhay, would you be able to look at my bot approval request at [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:Leaderbot]] when you can? Thanks in advance. [[सदस्य:Leaderboard|Leaderboard]] ([[सदस्य चर्चा:Leaderboard|चर्चा]]) २१:०९, २३ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अठरावी लोकसभा == [[अठरावी लोकसभा]] पान एकदा पहा. कसे वाटते आहे ते सांगा कृपया. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Aditya tamhankar}} :लेख उत्तम झाला आहे! दोन छोट्या सुधारणा करता येतील -- :१. किरकोळ शुद्धलेख आणि व्याकरण बदल :२. [[सोळावी लोकसभा|सोळाव्या लोकसभेप्रमाणे]] संख्याबळाचा चित्रतक्ता :यासाठी मदत लागल्यास कळवावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३६, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Steward requests/Global/block-header == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १८:१९, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Changing username == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १६:१९, २७ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पक्षाचे पूर्ण नावाबाबत == कोणत्याही विधानसभा मतदारसंघाच्या पानावर ''मतदान चौकट उमेदवार पक्ष दुव्यासकट |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस'' असा साचा टाकल्यानंतर पूर्ण नाव न येता फक्त काँग्रेस एवढेच येते. स्त्रोत संपादित केल्यानंतर पक्षाचे पूर्ण नाव दिसण्यासाठी काय करावे?. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:५२, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :[[पुरंदर विधानसभा मतदारसंघ]] येथे पूर्ण नाव दिसते आहे. नुसते काँग्रेस दिसणारे उदाहरण आहे का? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५४, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == राज्यसभा खासदार == [[राज्यसभेच्या वर्तमान खासदारांची यादी]] पान पाहून घ्यावे. अद्ययावत केले आहे. एक विनंती आहे. ज्या खासदारांची पाने अस्तित्वात नाहीत त्यांची पाने तयार कराल का? सध्या मी महाराष्ट्र विधानसभा मतदारसंघांच्या पानांमध्ये दुरुस्त्या, माहिती भरणे यात व्यस्त आहे. धन्यवाद. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २३:२६, ८ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :हे काम केल्याबद्दल धन्यवाद. नसलेले लेख तूर्तास तयार करीत आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१७, ९ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Request == Hey, can you please clear [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]? Thanks, [[सदस्य:TenWhile6|TenWhile6]] ([[सदस्य चर्चा:TenWhile6|चर्चा]]) १८:२८, २४ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :The admins have been doing it for months now. Thanks for asking. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१५, २५ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Your edit! == [[File:2.5M pageedits mr.wiki.png|thumb|right]] Hi! I just thought that you would like to know that [[Special:Diff/2504628]] was edit number 2,500,000 :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:४०, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :Thank you for pointing it out! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:३९, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Wiktionary == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १७:२२, १३ डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==भूतपूर्व मतदारसंघ== नमस्कार, लोकसभा अथवा विधानसभेचे जे माजी मतदारसंघ आहेत, त्या मतदारसंघांच्या शिर्षकात तो मतदारसंघ किती सालापासून किती सालापर्यंत (इथे साल म्हणजे निवडणूक साल) हे सुद्धा जोडले (म्हणजे तसे स्थानांतरित केले) तर समजण्यास सोपे जाईल की हा भूतपूर्व मतदारसंघ होता असे. उदा. मी [[दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)]] (१ल्या लोकसभेचा मतदारसंघ) असे बनवले होते. पण माननीय सदस्य @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी शिर्षकातले साल हटवले. आपण आपले मत काय आहे ते प्रकट करावे. - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:१९, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :एखादा मतदारसंघ आता अस्तित्त्वात नाही हे शीर्षकावरुन लक्षात येणे उपयुक्त आहे. यासाठी काही योजना -- :# नुसते (भूतपूर्व) लिहिणे -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (भूतपूर्व)'' :# पहिल्या आणि शेवटच्या निवडणुका झालेल्या वर्षांचा उल्लेख -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)'' :# मतदारसंघ तयार होण्याची आणि विसर्जित होण्याची वर्षे , उदा. मतदारसंघ क्ष १९५१मध्ये तयार करण्यात आला व १९५२मधील निवडणुकांमध्ये येथे पहिल्यांदा निवडणुका झाल्या. १९५७मध्ये येथे शेवटची निवडणूक झाली आणि १९५९मध्ये तो विसर्जित झाला -- दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५१-१९५९) :# इतर क्लृप्त्या :यांतील #२ आणि #३मध्ये मतदारसंघ एका वर्षाच्या आत (किंवा एका निवडणुकीनंतर लगेच) विसर्जित झाल्यास एकच वर्षाचा उल्लेख असावा, उदा. ''अबक लोकसभा मतदारसंघ (१९६७)'' :माझे मत क्र.३ ला आहे (मतदारसंघ तयार आणि विसर्जित होण्याची नेमकी वर्षे). :{{साद|Khirid Harshad}}, तुम्ही वर्ष काढण्यामागची कारणे दिल्यास अधिक योजनाही लक्षात येतील. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:३५, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::{{साद|अभय नातू}} माझं स्पष्ट मत आहे की मतदारसंघ भूतपूर्व असो किंवा नसो त्याच्या शीर्षकात मतदारसंघाचे नाव सोडून बाकी काही नसावे, नाहीतर अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल जे बरोबर दिसणार नाही. यावर उपाय म्हणून त्या लेखात भूतपूर्व मतदारसंघाचा वर्ग जोडणे पुरेसे आहे. तसेच तो मतदारसंघ किती वर्षे अस्तित्वात होता याची माहिती लेखात उपलब्ध असेलच. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:०७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल :उदाहरण? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१०, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :[[:वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] हे पाहा, सध्या १००+ पेक्षा जास्त भूतपूर्व मतदारसंघांची यादी आहे आणि असे अजून तयार होतील लेख. म्हणजेच यातील सर्व लेखांच्या शीर्षकात वर्ष जोडावे लागेल, तसेच वर्ष जोडून लेखाचे नाव मोठे होते जे अनावश्यक वाटते. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::लेखसंख्या किंवा बदलांची संख्या ही मोठी अडचण नाही. लेखांचे नाव मोठे होते हा ग्राह्य मुद्दा आहे. ::शीर्षकातील अक्षरसंख्या आणि त्याद्वारे मिळणारी माहिती यांच्यात समतोल साधणे आवश्यक आहे. व्यक्तींचे लेख याचे एक उदाहरण आहे. प्रत्येक व्यक्तीच्या पूर्ण नावाचा लेख नसतो. पूर्ण नावाने अधिक माहिती मिळते परंतु त्याने वेगळी अशी माहिती मिळत नाही. ::उदाहरणार्थ, [[इंदिरा इंदिरा गांधी]] यांचे पूर्ण नाव ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' होते. यात नुसते '''इंदिरा गांधी''' लिहिल्यास ही व्यक्ती कोण हे लगेच कळते. त्यासाठी ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' लिहावे लागत नाही. त्याउलट पेपे (फुटबॉल खेळाडू जन्म १९८३) या शीर्षकात जन्मवर्ष नमूद करावे लागते, ज्यायोगे त्या विशिष्ट व्यक्तीबद्दलची अधिक माहिती (आणि निःसंदिग्धीकरण सुद्धा) ध्वनित होते. ::याशिवाय, मतदारसंघाचा विचार केल्यास तुमचा संख्येचा मुद्दा उलट्या बाजूनेही लावता येईल. लोकसभेत ५४३ मतदारसंघ आहेत. नवनवीन मतदारसंघ वाढत गेल्यावर एखादा मतदारसंघ आत्ता आहे कि नाही यासाठी वर्गीकरण बघावे लागेल. जुन्या मतदारसंघांना वेगळे न दाखविल्यास वाचणाऱ्याचा गोंधळ होऊ शकतो. ::असो. इतरही मते काय आहेत हे कळून घेण्यास मी उत्सुक आहे. cc: {{साद|संतोष गोरे|Aditya tamhankar}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:३७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :::@[[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] आणि @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] या दोंघांच्या मुद्द्यात एक अंधुकशी रेषा आहे; अन्यथा दोघेही आपापल्या ठिकाणी योग्य वाटतात. लेखाच्या प्रस्तावनेत सदरील मतदार संघ हा भूतपूर्व असल्याचे दिसून येते, तरीही कंसात साल लिहिल्यास वाचकास समजण्यास अधिक सुलभ राहील असे वाटते. अजून इतर कोणी काही सुचवते का ते देखील विचारात घ्यावे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:२८, २३ डिसेंबर २०२४ (IST) ::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], @[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] शिर्षकामध्ये फक्त साल टाकायचे आहे. त्याने शिर्षक लांबलचक होत नाही असे मला वाटते. शिर्षकात फक्त साल दिल्याने सर्च करताना पटकन लक्षात येते की हा भूतपूर्व मतदारसंघ आहे. नाहीतर मग त्या पानावर जा व तिथे वाचून कळायला वेळ लागतो व हेही पटकन लक्षात येते की आत्ताचे विद्यमान मतदारंघ आणि भूतपूर्व मतदारसंघ ह्यांच्यातील फरक लगेच दिसून येतो. अभय सरांनी सुचवल्याप्रमाणे आपण '''निवडणूक साल वापरुयात'''. मतदारसंघ स्थापन केलेले साल नको त्याने अजुन कनफ्युजन वाढते. सामान्यत: वाचकांना निवडणूकीचे साल लक्षात राहते. त्यामुळे १९५२-१९५७, १९५२-२००९ असे बरे पडेल. त्याचे अजून एक कारण म्हणजे कोणताही मतदारसंघ मध्येच विसर्जित होत नाही, पाच वर्षांनंतर परिसिमनद्वारे विसर्जित केला जातो. अभय सरांच्या ३ऱ्या पॉईंट प्रमाणे १९५१ ला स्थापन झाला, १९५२ आणि १९५७ ला निवडणूक साली, पण तो मतदारंघ १९५९ ला विसर्जित कसा होईल? त्याचे पुढचे परिसिमन १९६२ ला झाले. समजा तो मतदारसंघ १९६२ ला विसर्जित झाला तर त्याचे शीर्षक असे होईल '''अबक मतदारंघ (१९५२-१९६२). इथे जरी १९५१ मध्ये स्थापन झाला तरी त्याची पहिली निवडणूक १९५२ साली झाली. नंतरची १९५७ जिचा कार्यकाळ १९६२ पर्यंत होता व १९६२ मध्ये विसर्जित केला गेला. म्हणून ''१९५२-१९६२'' [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:३४, ०३ जानेवारी २०२५ (IST) :::::मला पटते आहे. :::::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]], @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], हे प्रयोग म्हणून करुन पाहूयात. जर यामुळे अडचण आली किंवा इतर सदस्यांकडून तसे मत आले तर पुन्हा विचार करुयात असे मी मांडतो. कळवावे. :::::धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:१४, ५ जानेवारी २०२५ (IST) ::::::होय, बिलकुल चालेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५१, ५ जानेवारी २०२५ (IST) == वर्ग स्थानांतरण == नमस्कार, मी नुकताच ''[[:वर्ग:जनता पक्षाचे नेते]]'' हा वर्ग ''[[:वर्ग:जनता पक्षातील राजकारणी]]'' येथे स्थानांतरित केला आहे. त्यातील लेख बॉट द्वारे स्थानांतरित करावे ही विनंती. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:११, २७ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) # [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:ब्राझीलची राज्ये]] → [[:वर्ग:ब्राझिलची राज्ये]] # [[:वर्ग:ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष]] → [[:वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष]] # [[:वर्ग:ब्राझीलमधील शहरे]] → [[:वर्ग:ब्राझिलमधील शहरे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५२, ३१ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्हा]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा]] ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील गावे]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] ::# [[:वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७]] → [[:वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] ::[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०७, १९ मार्च २०२५ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) # [[:वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या]] → [[:वर्ग:मराठी चित्रपट यादी]] # [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट नामसूची]] → [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट यादी]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:३९, १८ मे २०२५ (IST) ::{{झाले}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:३१, १८ मे २०२५ (IST) == [[Doraemon]] ([[डोरेमोन]] ला पुनर्निर्देशन)== नमस्कार, तुम्ही हे पेज डिलीट केले, परंतु बहुतेक विकिपीडियावर असे नाव [[विकिपीडिया:पुनर्निर्देशन|पुनर्निर्देशन]] म्हणून चालतात. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Reasons_for_not_deleting काही कारने], काही उदाहरणे- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%A4&redirect=no ভাৰত], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3&redirect=no कृष्ण], [[en:Category:Redirects from alternative languages]]. आपणास माहित आहे की मराठी विकिपीडिया वर बहुतेक guidelines व policies लिहिलेल्या नव्हे, म्हणून मला त्याची नोंद इथे करता आली नाही, मात्र मी जे उदाहरणे दिली ते तुम्हाला पटले असतिल असे मला वाटते. धन्यवाद, --[[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] ([[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|चर्चा]]) २१:३३, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) :नमस्कार, :तुमचा संदेश स्पष्ट नाही परंतु असे वाटते की तुम्हाला इंग्लिश शीर्षकापासून मराठी शीर्षकाकडे पुनर्निर्देशन हवे आहे. :मराठी विकिपीडियावर शक्यतो कमीत कमी अशी पुनर्निर्देशने आहेत व असे नवीन पुनर्निर्देशन असण्यासाठी सबळ कारण पाहिजे. तुम्ही उद्धृत केलेल्या पानाला इंग्लिशमधून पुनर्निर्देशन का पाहिजे हे सांगण्याची विनंती. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:४९, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == माहितीचौकट पंतप्रधान साचा == माहितीचौकट पंतप्रधान साच्यामध्ये I उपराष्ट्रपती = हा पॅरामीटर टाकला की प्रथम तो बरोबर दाखवतो, परंतु I उपराष्ट्रपती2 = असे जोडल्यानंतर संपादित केल्यावर २ऱ्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती समोरचे संपादित केलेले दिसत नाही. उदा. इंदिरा गांधी यांचा साचा बघा: {{माहितीचौकट पंतप्रधान|नाव=इंदिरा फिरोझ गांधी|चित्र=IndiraGandhi.png|चित्र आकारमान=200px|पद=[[भारताचे पंतप्रधान|भारतीय गणराज्याच्या ३ऱ्या पंतप्रधान]]|कार्यकाळ_आरंभ=१४ जानेवारी १९८०|कार्यकाळ_समाप्ती=३१ ऑक्टोबर १९८४|राष्ट्रपती=[[नीलम संजीव रेड्डी]]<br>[[झैल सिंग|ग्यानी झैल सिंग]] <small>(१९८२ पासून)</small>|उपराष्ट्रपती=[[मोहम्मद हिदायत उल्लाह]]<br>[[रामस्वामी वेंकटरमण]] <small>(ऑगस्ट १९८४ पासून)</small>|उपपंतप्रधान=|मागील=[[चौधरी चरण सिंह]]|पुढील=[[राजीव गांधी|राजीव फिरोज गांधी]]|कार्यकाळ_आरंभ2=२४ जानेवारी १९६६|कार्यकाळ_समाप्ती2=२४ मार्च १९७७|राष्ट्रपती2=[[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]]<br>[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[फकरुद्दीन अली अहमद]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपराष्ट्रपती2=[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[गोपाल स्वरूप पाठक]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपपंतप्रधान2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]] <small>(१९६७-१९६९)</small>|मागील2=[[गुलझारीलाल नंदा]]|पुढील2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]]}}इथे बघा : वरच्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती पॅरामीटर दिसत आहे परंतु खालच्या कार्यकाळासाठी दिसत नाहिये. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:०६, १४ जानेवारी २०२५ (IST) == Translation notification: Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024|Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FReports%2FActivity+reports%2F2024&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २२:४२, २१ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Aafi (DCW)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ११:५४, २६ जानेवारी २०२५ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) == Hello अभय नातू Would you like to write about Isabelle de Charriere (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it will be done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) १८:०९, १५ मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]], :Here -- [[इसाबेल दि शारिएर]]. :May I ask a return favor to translate आनंदीबाई जोशी ([[en:Anandi Gopal Joshi]]) in a language of your choice? :Thanks, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२५, १५ मार्च २०२५ (IST) == साचा == नमस्कार सर हे दोन साचा बनवलं आहे चित्रपट पानांमध्ये जोडता येत काही चुकीचं असेल तर डिलीट करू शकता पण त्याचा वापर असा चांगला होईल. उदाहरण : [[छावा (चित्रपट)]] * [[साचा:इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस]] * [[साचा:बॉलिवूड हंगामा]] [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १२:५१, २० मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] माफ करा, [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी तुमचा एक साचा पुनर्निर्देशित केला म्हणून मध्येच उत्तर देत आहे. अन्यथा @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांनी उत्तर देणे अपेक्षित होते. तुम्ही आय एम डी बी साठी पूर्वीचेच पुढील दोन साचे उपलब्ध आहेत. [[साचा:आय.एम.डी.बी. शीर्षक]] (चित्रपटासाठी) आणि [[साचा:आय.एम.डी.बी. नाव]] (कलाकारांसाठी). राहिला प्रश्न बॉलीवूड हंगामाचा, तर तो तुम्ही इंग्लिश विपी वरून आयात करू शकता.- :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३८, २० मार्च २०२५ (IST) == Translation notification: Help:Unified login == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ११:३४, २३ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == नवीन धोरण पानांबद्दल सूचना == नमस्कार, मी मराठी विकिपीडियावर काही नवीन धोरण पाने तयार केली आहेत, जी समुदायासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. खालील पानांची यादी आहे: # [[विकिपीडिया:सद्भावना गृहीत धरा]] (विपी:सगृध) # [[विकिपीडिया:सदस्यपान]] (विपी:सप) # [[विकिपीडिया:स्रोतांचा संदर्भ]] (विपी:ससं) # [[विकिपीडिया:सहमती]] (विपी:सह) # [[विकिपीडिया:चर्चा पान मार्गदर्शक तत्त्वे]] (विपी:चप) # [[विकिपीडिया:सदस्यत्व तपासनीस]] (विपी:सत) # नियुक्ती (विपी:नि) # अधिकार काढण्याची प्रक्रिया (विपी:अक) # [[विकिपीडिया:संपादन सारांश]] (विपी:ससा) # [[विकिपीडिया:तटस्थ दृष्टिकोन]] (विपी:तड) # [[विकिपीडिया:लवचिकता]] (विपी:लव) ही पाने मी स्वतःच्या शब्दांत आणि मराठी विकिपीडियाच्या स्वरूपात लिहिली आहेत. कृपया या पानांचे पुनरावलोकन करून आपल्या सूचना किंवा सुधारणा सांगा. जर काही बदल किंवा जोडणी आवश्यक असेल, तर मी ते करण्यास तयार आहे. समुदायाच्या सहमतीने ही पाने अधिक चांगली करता येतील असे वाटते. आपल्या मार्गदर्शनाची अपेक्षा आहे. धन्यवाद! [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:२६, १ एप्रिल २०२५ (IST) == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २१:००, २३ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Xeno (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी अनुवाद == नमस्कार! अनेक नवीन लेख तयार करताना, मला लेखाचे शीर्षक नेमके काय असावे याबद्दल समस्या येतात आणि विशेषतः जेव्हा इंग्रजीमध्ये समान गोष्टींसाठी अनेक शब्द असतात; किंवा जर हा शब्द मूळचा इंग्रजी नसेल; किंवा जर तो वैद्यकीय/वैज्ञानिक शब्द असेल. उदाहरणार्थ; [[:en:Dismemberment]] आणि [[:en:Dissection]] या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत; परंतु दोन्हीचे भाषांतर फक्त "विच्छेदन" असे केले जाते. मराठी विकिपीडियावर असे कोणतेही पान आहे का जिथे असे शब्द जोडता येतील आणि सर्व सक्रिय सदस्य तेथे योग्य मराठी शब्द सुचवू शकतील? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:०३, १६ मे २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], :[[विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्प/शब्द,पद आणि वाक्य संचय]] हे पूर्वी होते परंतु अनेक वर्षांत त्यात भर नाही. :याचे पुनरुत्थान केल्यास हे नक्कीच उपयुक्त होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५९, १६ मे २०२५ (IST) == मतदारसंघ नावे == निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत परिसिमन ऑर्डर मध्ये मतदारसंघांची जशी नावे आहेत त्याच नावा प्रमाणे मतदारसंघांचे लेख असु देत. वलसाड मतदारसंघ १९५७ ते २००९ च्या परिसीमन पर्यंत बुलसर म्हणून होता. ते नाव तसेच असु द्यावेत. अशी बरीच आहेत. मी त्या सर्वांचे लेख विस्तृतपणे लिहितो आहे. थोडा वेळ लागेल. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:४४, २१ मे २०२५ (IST) :ते ''बुलसर'' नसून '''बलसार''' (Bulsar, वलसाडचा अपभ्रंश) असे होते. गुजरात व इतर राज्यांमधील आंग्लाळलेली नावे नंतर बदलली गेली परंतु आंग्ल उच्चार जसेच्या तसे राहू द्यावेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४९, २१ मे २०२५ (IST) अच्छा.. हे माहित नव्हते. धन्यवाद - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:५९, २१ मे २०२५ (IST) == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हे पान मी तयार केले आहे. जयंत पवार हे मराठीतील महत्वाचे साहित्यिक व नाटककार होते. त्यांना अनेक पुरस्कार मिळालेले आहेत. फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हा त्यांचा कथासंग्रह. याला साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे. हा देशातील सर्वोच्च पुरस्कारांपैकी एक आहे, प्रथम क्रमांकाचाही म्हणता येईल. याबाबतचे संदर्भ दिलेले आहेत. साहित्य अकादमीचे संकेतस्थळही दिलेले आहे. शिवाय इतर अनेक संदर्भ दिलेले आहेत. पुरस्काराशिवाय या कथासंग्रहातील कथांमुळे मराठी साहित्यात एक मोलाची भर पडलेली आहे. पानामध्ये मी मात्र अशी विशेषणे वापरलेली नाहीत. मराठी साहित्याचा मानबिंदू असलेल्या कथासंग्रहाचे पान ठेवावे इतकेच मी लिहू शकतो Uday0611 [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) २३:२२, ४ जून २०२५ (IST) :नमस्कार, :लेखात दिलेल्या संदर्भासाठी धन्यवाद. तरीसुद्धा काही बदल गरजेचे आहेत. :# लेखात ''पुस्तकाबद्दलची माहिती'' अपेक्षित आहे. सध्या लेख पुस्तकाचे ''सविस्तर वर्णन'' असल्यासारखा आहे. लेखाच्या धाटणीसाठी उदाहरणादाखल एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) हे लेख बघावे. अर्थात तुम्ही घातलेली इतर माहिती (प्रकाशनवर्ष, अनुवाद तपशील, इ.) राहू द्यावा. :# लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. ''या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले.'' -- म्हणजे काय? :# लेखकाची मुलाखत विभाग काढावा. तसेच कथासंग्रहाच्या रसग्रहणाबद्दलचा प्रत्येक तपशील (उदा. मायबोली) न ठेवता त्यांतील २-३ निवडक आणि महत्वाचे उल्लेख ठेवावे. :अधिक प्रश्न किंवा शंका असल्यास कळवालच. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:१३, ५ जून २०२५ (IST) ::एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) पाने बघितली. ती फारच त्रोटक आहेत. मात्र फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर या पानावर बदल केलेला असून कथांची नावे एका ओळीत आता दिलेली आहेत. ::लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले. -- म्हणजे काय ::हे वाक्य काढले आहे व दुसरे दिले आहे. ::मायबोली व विश्राम गुप्ते यांचे संदर्भ सुचवल्याप्रमाणे काढले. ::लेखकाने स्वत: आपल्या साहित्याबद्दल बोलणे ही नेहमी घडणारी बाब नाही. यामुलाखतीतून कथालेखन प्रक्रिया व लेखकाची भूमिका कळते. ते पानावर अंश देवून स्पष्ट केले आहे. ::मुलाखत कथासंग्रहाबाबतच आहे, तथापि काढायची असेल तर वगळणे. ::आणखी काय बदल हवा आहे कळवणे. ::धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ०९:५०, ५ जून २०२५ (IST) :::वरील लेख फक्त धाटणीसाठी दिले होते. :::मुलाखत वगैरे लेखकाच्या लेखावर असावे, ते सुद्धा जर लक्षणीय असेल तर. येथे पुस्तकाचे रसग्रहण नाही तर माहिती अपेक्षित आहे. :::अजून अनेक बदल करता येतील. काही उदाहरणे -- :::''या संग्रहाची सध्या सातवी आवृत्ती आलेली आहे.'' -- सध्या म्हणजे कधी? १० वर्षांनी वाचताना हे वाक्य असंबद्ध होईल. :::''कवयित्री साहित्यिक नीरजा यांनी या कथासंग्रहाची केलेली समीक्षा महाराष्ट्र टाइम्समध्ये प्रकाशित झालेली होती. त्यात त्या लिहितात; :::नाटककार जयंत पवार यांचा पहिला कथासंग्रह. या संग्रहात एकूण सात कथा आहेत. त्यातल्या बहुतेक कथांना पार्श्वभूमी आहे ती या मुंबईची, तिथल्या गिरणगावाची, कामगारवस्तींची, चाळसंस्कृतीची, तिथल्या सामान्य माणसाची आणि त्याच्या छोट्या मोठ्या आनंदाची, दु:खाची, शल्यांची, ताणांची आणि माणसाच्या कोतेपणाची, त्याच्याच लपलेल्या अहंपणाची.पवारांच्या या कथा व्यक्तिकेंदी नाहीत तर समूहकेंदी आहेत…'' :::१. हे जाहिरातबाजी वाटते. नीरजा यांनी केलेले वर्णन येथे गरजेचे नाही. लांबलचक प्रस्तावना सुद्धा नको. :::२. जर येथे हे लिहायचेच तर ''साहित्यिक नीरजा यांच्या मते पवारांच्या या कथा समूहकेंद्री आहेत'' इतकेच पुरेसे आहे. :::३. हा लेख कुठे उपलब्ध आहे हे वेगळे लिहिण्यापेक्षा त्याचा संदर्भ द्यावा. :::इतर अनेक त्रुटी आहेत त्याही बघून घेउन काढाव्या. येथील (दर्जेदार) लेखांची लेखनशैली पाहून त्याप्रमाणे लिहावे. :::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:१८, ५ जून २०२५ (IST) ::::मुलाखत वगळली. ::::नीरजा यांनी जे लिहिले आहे ते काढले तथापि ती समी्षा आहे. त्याला अजिबात जाहिताबाजी म्हणता येणार नाही. इथे नमूना बघावा: ::::https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Women_of_Manhattan&wprov=rarw1 ::::लेख नको असेल तर काढून टाकणे. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ११:५१, ५ जून २०२५ (IST) :::::लगेच ''लेख नको असेल तर''....इ. भाषेवर येऊ नये. येथे लेख हवा/नको नाही तर येथील (जुजबी) निकषांप्रमाणे लिहिणे हे अपेक्षित आहे. अनेक संपादक येथे जमेल तसे चौकटीत राहून लिहितात तर आपणही त्यात सहकार्य कराल ही माफक अपेक्षा. :::::वर लिहिलेल्या इतर बाबींकडे लक्ष वेधतो पण ते बदल मीच करुन घेतो. :::::पुन्हा एकदा तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:२२, ५ जून २०२५ (IST) == विचारार्थ == काही मुद्दे विचार करण्यासाठी सुचवले आहेत मी साहित्य प्रेमी वाचक असून मराठी साहित्यिक व साहित्य यांची माहिती विकिपीडियावर द्यावी हा माझा उद्देश आहे. त्यासाठी मी मराठी हिंदी व इंग्लिश साहित्यिक व साहित्य यांच्या विकिपीडिया पानांचे दोन-तीन आठवडे अवलोकन केले होते. त्यानुसार मला काही प्रारूप मिळालेले आहेत. अनेक पानांवर असे दिसते की पुस्तकांच्या काही समीक्षांमधील उतारे दिलेले असतात. समीक्षेचा उद्देश आपण म्हटल्याप्रमाणे जाहिरात बाजी नसतो तर त्यातील साहित्यकृतीचे विश्लेषण केलेले असते. केवळ चांगले म्हटलेले नसते तर ते का चांगले आहे हे सांगितलेले असते ज्यायोगे वाचकाची अभिरुची क्षमता वाढते, साहित्यकृती समजण्यास त्याला मदत होते. अशी समीक्षा दिलेली काही पाने अशी काही पाने अशी आहेत: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Danny_and_the_Deep_Blue_Sea https://en.m.wikipedia.org/wiki/Mannu_Bhandari Please see critical reception section https://en.m.wikipedia.org/wiki/A_Bright_Room_Called_Day Critics section अशी इतरही पाने आहेत. तसेच मी आता नव्हे तर आधीच याबाबत गुगल सर्च केला होता व तेथून अशी माहिती मिळाली होती: समीक्षेतील उतारा (review paragraph) विकिपीडियावर घेतला जाऊ शकतो. तथापि, या उताऱ्याचा योग्य वापर आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2, 3] विकिपीडियावर समीक्षेतील उतारा वापरण्याची पद्धत: 1. उताऱ्याची सत्यता आणि विश्वासार्हता: विकिपीडियावर कोणताही लेख समाविष्ट करण्यासाठी, तो लेख विश्वसनीय आणि सत्य असावा लागतो. समीक्षेतील उताऱ्यामध्ये तथ्ये आणि माहिती योग्य प्रकारे सादर केली आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. 2. संदर्भ: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरत असाल, तर त्या उताऱ्याचे संदर्भ (references) देणे आवश्यक आहे. हे संदर्भ उताऱ्यातील माहितीच्या स्रोतांची नोंद करतात, ज्यामुळे वाचकांना माहितीची सत्यता तपासता येते. 3. विकिपीडिया धोरणे: विकिपीडियावर कोणताही लेख किंवा उतारा समाविष्ट करताना, विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. यात कॉपीराइट, तटस्थता आणि वस्तुनिष्ठता यांसारख्या गोष्टींचा समावेश होतो. 4. लेखाचे स्वरूप: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावरील लेखात योग्य ठिकाणी समाविष्ट करणे आवश्यक आहे. उताऱ्याला योग्य शीर्षक आणि विभाग देणे, तसेच तो लेखामध्ये एकसंध आणि अर्थपूर्ण वाटणे महत्त्वाचे आहे. 5. संपादकांनी तपासणी: विकिपीडियावर कोणताही बदल किंवा लेख समाविष्ट करताना, इतर संपादकांनी त्यांची तपासणी करतात. त्यामुळे, तुम्ही समाविष्ट करत असलेला उतारा योग्य आणि उपयुक्त आहे की नाही, हे तपासले जाते, असे Wikipedia मध्ये नमूद केले आहे. [1, 1, 4, 5] निष्कर्ष: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरणे शक्य आहे, परंतु त्याचे योग्य पालन आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2] उदाहरण: जर तुम्ही एखाद्या पुस्तकावरची समीक्षा वाचली आणि त्यात तुम्हाला काही उपयुक्त माहिती मिळाली, तर तुम्ही ती माहिती विकिपीडियावरील संबंधित लेखात समाविष्ट करू शकता. मात्र, त्याआधी, तुम्हाला त्या समीक्षेचा संदर्भ द्यावा लागेल आणि ती माहिती विकिपीडियाच्या धोरणांना योग्य आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. एकूण समीक्षेतील उतारा व तो कुठे प्रसिद्ध झाला आहे व कोणी लिहिला आहे इत्यादी माहिती देण्यास हरकत नसावी. याबाबत आपले धोरण ठरवावे. तसेच दुसरा मुद्दा, माहिती देताना कथांची नावे, पुस्तकांची नावे ही मी बघितलेल्या अनेक पानांवर एकाखाली एक दिलेली असतात कधी ती बुलेट पॉईंट किंवा क्रमांकित केलेली असतात. यामुळे ती वाचणे सोपे जाते व डोळ्यांना चांगले असते. एकाच ओळीत एका मागोमाग एक नावे देणे गिचमिड वाटते व वयस्कर लोकांसाठी त्रासदायक आहे. रचनेबाबत ठोस असा नियम दिसत नाही. संपादकाला तिथे स्वेच्छानिर्णयन म्हणजे discretion असावे. याचाही आपण विचार करावा. तसेच पुस्तकांच्या मुखपृष्ठाचे फोटो काढून ते माहिती चौकटीत दिले तर चालेल का कृपया कळवणे. गुगल शोध मध्ये ते चालेल असे दिलेले आहे धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४४, ६ जून २०२५ (IST) :नमस्कार @[[सदस्य:Uday0611|Uday0611]], :सर्वप्रथम, या तपशीलवार संदेशासाठी धन्यवाद. :दुसरे, स्पष्ट सांगायचे तर मराठी विकिपीडियावरील साहित्याबद्दलचे लेख तुटपुंजे (संख्या आणि आशय दोन्हीमध्ये) आहेत. त्यांत भर घालण्याची मोठी गरज आहे. तुम्ही यात पुढाकार घेत असलेले पाहून आनंद झाला. :आता तुमच्या मुद्द्यांविषयी -- :# समीक्षा -- विकिपीडियावर पुस्तका बद्दलची माहिती अपेक्षित आहे. पुस्तकाबद्दलच्या मतांबद्दलची नव्हे. तरीही काही प्रमाणात समीक्षेचे लघुरूप देण्यास हरकत नाही. त्यातही काही नियम आणि संकेत पाळणे गरजेचे आहे. ::# ही समीक्षा असावी. रसग्रहण नव्हे. ::# असा उतारा प्रतिसमीक्षा २-३ वाक्यांचा असावा. भाराभर अवतरणे नकोत, नाहीतर लेख चारआणे आणि समीक्षा बाराआणे असे व्हायचे. ::# प्रत्येक पुस्तकाला अशी समीक्षा असू नये. पुरस्कृत किंवा वादग्रस्त पुस्तकांना असावी. वादग्रस्त पुस्तकांसाठी खालील नियम नक्की पाळला जावा. ::# फाजील स्तुती, व्यक्तिगत हल्ले किंवा एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षाच नसाव्यात -- हा नियम कटाक्षाने पाळावा. ::# लेखकाने, प्रकाशकाने, समीक्षकाने किंवा इतर हितसंबंध असलेल्याने स्वतः अशी समीक्षांचे अवतरण येथे करू नये. उद्धृत करण्यास हरकत नाही. ::# इतर नियम/संकेत, जसे दिसतील/सुचतील तसे. :मराठी विकिपीडियावर अनेक वेळा स्वतःची, आपल्या पुस्तकांची, कंपन्यांची किंवा इतर हितसंबंधांची जाहिरात करणारे अवतरले आहेत. अनेकदा पैसे घेउन असे लिखाण करणाऱ्या भाडोत्री व्यक्तीही दिसतात. इतकेच नव्हे तर मराठी (किंवा असे इतर छोटे) विकिपीडियावर ''अँकर'' लेख टाकून त्याचा संदर्भ किंवा आधार घेउन इंग्लिश विकिपीडिया आणि इतर संकेतस्थळांवर आपले हितसंबंध पसरवणे हे सुद्धा दिसते. :मराठी विकिपीडियाचा असा दुरुपयोग होऊ नये म्हणून हे संकेत. :# कथा किंवा कवितासंग्रहांमधील नावे. ::# अशी यादी असण्यास हरकत नाही परंतु येथे ही प्रत्येक संग्रहाला हे असू नये. प्रकरणांची यादी तर नकोच. ::# यादी एक सलग बुलेट लिस्ट न करता ती दोन किंवा तीन रकान्यांची (कॉलम) करावी, ज्याकरवे लेखाची लांबी अवास्तव वाढणार नाही आणि पानावर असलेल्या ''रियल इस्टेट''चा सदुपयोग होईल. :शेवटी आणि महत्वाचे -- ::विकिपीडियावरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत, किंबहुना त्यांत गरजेप्रमाणे बदल करणे हा सुद्धा एक संकेतच आहे. येथील लिखाणात आणि रचनेत सुधारणा होईल असे काही दिसल्यास नक्की उहापोह करावा. येथे अनेक जाणते, जुने आणि अनुभवी संपादक स्वयंसेवक म्हणून काम करतात. त्यांच्या मतांचा आणि अनुभवाचा जरुर उपयोग करुन घ्यावा. :पुन्हा एकदा धन्यवाद. : :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:०४, ६ जून २०२५ (IST) ::ता.क. मुखपृष्ठाचे चित्र काढून लावताना कोणत्याही प्रताधिकाराचा भंग होउ नये याची काळजी घ्यावी. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:१५, ७ जून २०२५ (IST) ::आपले उत्तर वाचून खेद झाला. ::मी दिलेल्या विकिपीडियाच्या पानांकडे व त्यात कशाप्रकारे लेख दिलेला आहे याकडे आपण दुर्लक्ष केलेले आहे. ::पानात किती संदर्भ असावेत याबाबत विकिपीडियाचा कोणताही नियम नाही. उलट जास्तीत जास्त संदर्भ द्यावेत असेच लिहिलेले आहे. ::पुन्हा एकदा एका पानाची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Ebert ::या पानावर २९८ संदर्भ दिलेले आहेत. ::असे अनेक संदर्भ असलेली अनेक पाने आहेत. ::कमीत कमी संदर्भ असावेत हा नियम तुम्ही लावलेला आहे, विकिपीडियाचा तसा नियम नाही. ::तेच समीक्षेबाबतही आहे. आधी तुम्ही म्हणता एक ओळ फक्त द्या नंतर म्हणता दोन-तीन वाक्याचा असावा. अशी घासाघीस करण्यात मला स्वारस्य नाही. असे करावे लागेल याची कल्पनाही नव्हती. ::उतारा एवढा द्यायचा असतो ज्यातून काहीतरी अर्थपूर्ण बोध होईल. दोन वाक्यं- तीन वाक्यं असा निकष नसतो. ::यासाठी एका पानांची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Outside_Mullingar ::यात समीक्षा कशी दिली आहे ते दिसते. अशी आणखी पाने आहेत. ::तुम्ही म्हणत आहात समीक्षा असावी रसग्रहण नव्हे. नेमका फरक आपल्याला माहिती आहे का? रसग्रहण हा शब्द शालेय जीवनानंतर आज मी पहिल्यांदाच वाचला. ::खुद्द समीक्षेमध्ये आस्वादक समीक्षा, अकादमीक समीक्षा, सौंदर्यवादी समीक्षा असे अनेक प्रकार आहेत. त्याबाबतही तुमचे काही नियम आहेत का? ::तसेच समीक्षा कोणी लिहिली, त्यात काय आहे हे थेट सुरुवातीलाच समजणेसुद्धा आवश्यक आहे तर वाचक तिकडे जातील. ::एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षा नसाव्यात हे जे तुम्ही म्हटलं आहे ते सब्जेक्टिव्ह आहे. एखादे पुस्तक अतिशय चांगले असेल तर त्याच्यावर चांगलेच लिहिले जाईल. ::मराठीतील साहित्य व्यवहाराची आपल्याला कल्पना नाही असे दिसते. मराठीत वर्तमानपत्रातून परीक्षण प्रसिद्ध होते, काही साप्ताहिके व मासिके यातून परीक्षण प्रसिद्ध होते. वर्तमानपत्रांच्या साईट असतात परंतु काहीच साप्ताहिकांच्या डिजिटल साईट आहेत. अनेक पुस्तकासंबंधी ती चांगली पुस्तके असूनही काहीही प्रसिद्ध झालेले नसते. ::इतर नियम संकेत जसे दिसतील सुचतील तसे याचा अर्थ हे तुम्ही अतिशय खुले ठेवलेले आहे व जेव्हा तुमच्या मनात येईल तेव्हा तुम्ही नाकाराल. ::विकिपीडियाचे नियम व निकष काय आहेत ते बघावे. त्यासाठी मी पानाची लिंक दिलेली आहे व तो प्रीसिडंट आहे. इंग्लिश विकिपीडियावर जे चालते ते मराठी विकिपीडियावर तुम्ही का नाकारत आहात? ::रचनेबाबतही अनेक पानांवरती कथांची नावे एकाखाली एकच दिलेली आहेत. एका मागोमाग एक असे देणे हे गचाळपण आहे. ::मी म्हणत आहे तशाप्रकारे बुलेट लिस्ट दिलेली, क्रमांक दिलेली अनेक पाने आहेत. तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ? ::त्यात पुन्हा सलग बुलेट लिस्ट करू नये असे तुम्ही दिले आहे परंतु हाही विकिपीडियाचा नियम नाही. अनेक ठिकाणी बुलेट लिस्ट किंवा क्रमांक देऊन यादी केलेली आहे. ::दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण. ::प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा? ::मला काम करायचे असेल तर मी नीट व व्यवस्थित करतो व दिसायला चांगले असेल हेही बघतो. ::विकिपीडियाचा नियम व निकष व प्रीसिडंट जो आहे त्याचे मी अनुपालन करत आहे. ::गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही. ::विकिपीडिया वरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत असे आपण म्हणता परंतु आपण ते संकुचित करत आहात. तुम्ही स्वतःला विकिपीडियाच्या नियमांच्यावर सुपर इम्पोज करत आहात. ::विकिपीडियाचा आधी दुरुपयोग झाला तो झाला, परंतु म्हणून आता प्रत्येक नव्या व्यक्तीकडे किंवा प्रत्येक लेखाकडे संशयाने बघू नये. लेखनाचा विषय, मजकुराचा दर्जा याचे मेरिट बघावे. प्रत्येक जण इथे जाहिरात करायला येत नाही याची नोंद घ्यावी. जाहिरातबाजी हा अतिशय चुकीचा शब्द आहे जो तुम्ही वापरत आहात. ::मी स्वतः लेखक आहे व माझे अनेक लेख प्रसिद्ध झालेले आहेत परंतु मी स्वतः संबंधित कधीही विकिपीडियावर काहीही टाकणार नाही. त्याबाबत चिंता नसावी. हा खुलासा मुद्दाम केला आहे. ::हा खुलासा करण्याचे दुसरे कारण मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे तसेच विकिपीडियावर कशाप्रकारे लेख लिहिले जातात याचा अनेक पाने बघून मी अभ्यास केलेला आहे व त्यानुसार पान बनवत आहे. त्यामुळे मला जेव्हा मदत लागेल तेव्हा मी घेईनच व घेतलेली आहे, त्याबाबत चिंता नसावी. ::विकिपीडिया हा संपूर्ण प्रकल्प लोकांनी चालवलेला आहे तो एकमेकांच्या सहकार्याने चालवलेला आहे. या उद्देशाला आपण कृपया हरताळ फासू नये ही विनंती. ::विकिपीडियाबाबतचाच माझा ‘जगाच्या कल्याणा विकिपीडिया’ हा लेख अनेक वर्षांपूर्वी प्रसिद्ध झाला होता. ::मी ज्या उमेदीने इथे काम करायला आलो होतो व साहित्यप्रेमी या नात्याने साहित्यिकांची व पुस्तकांची माहिती द्यावी हा माझा उद्देश होता ती उमेद आता राहिलेली नाही. ::दोन प्रौढ व्यक्तींचे प्रत्येक बाबतीत सदैव एकमत होऊ शकत नाही ही मूलभूत बाब आहे. कोणीही दिलेला मजकूर व त्याची रचना विकिपीडियाच्या नियमानुसार व निकषानुसार आहे का इतकेच बघावे. तुम्ही मायक्रो मॅनेजमेंट करत आहात त्याची आवश्यकता नाही. ::हे केवळ मी तुम्हाला मार्गदर्शनार्थ सुचवले आहे म्हणजे तुम्ही एक धोरण ठरवावे. इतर कोणी नवीन व्यक्ती आली तर निदान तिला सोयीचे होईल. ::मी आता इथे फिरकणार नाही. चिंता नसावी. ::Good bye. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १२:२१, ८ जून २०२५ (IST) :::तुमचे येथील उत्तर वाचून व एकूण पवित्रा पाहून तुम्ही येथे मदत करण्यास नाही तर '''माझेच कसे बरोबर आणि इतर सगळे कसे मूर्ख''' हेच दाखविण्यासाठी आला आहात/होतात याची खात्री पटली. :::मी दिलेल्या प्रतिसादातील मथितार्थ न बघता पुन्हा नसत्या विषयांवर भाराभर मतांच्या पिंका टाकून पसार झालेले दिसत आहात. :::तुमच्या काही वाक्यांवरुन, उदा. ''प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा?'', ''दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण'', इ. पाहून तुम्हाला '''क्राउडसोर्स्ड''', आणि विशेषतः विकिपीडियावर अगदी तुटपुंजा अनुभव आहे हे उघड होते. :::''मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे'' हे वाक्य हास्यास्पद आहे. आयटी मध्ये काम केलेले अनेक लोक येथे आहेत. अनेक दशकांचा त्यांचा अनुभव घेउन ते येथे नम्रपणे आणि उद्दाम मते (''खाली पहा'') न मांडता सामंजस्याने काम करतात. तुम्हाला हे करण्यात स्वारस्य नसल्यास तुम्ही इतर ठिकाणी जावे यात विकिपीडियाचे आणि तुमचे, असे दोघांचेही भलेच होईल. :::असो. तुम्ही इतर ठिकाणी काही तरी सकारात्मक काम कराल ही आशा. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:१९, ८ जून २०२५ (IST) :::''तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ?'' -- आता याला ''अहो काका, अशा लिंक भाराभर सांडून ठेवायला अवघड नाही. तुम्ही शोधता कि टाकू खंडीभर तुमच्या चर्चा पानावर?'' असे उत्तर देणे हा उद्दामपणा झाला असता परंतु मी ते करीत नाही आहे. अधिक काय लिहावे. तुम्ही सुज्ञ आहात (?) :::ता.क. जितक्यांदा तुमचा संदेश वाचला तितक्यांदा हसू येण्यासारखे नवीन काहीतरी सापडले, उदा. ''गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही.'' तुम्ही लिहिलेल्या लेखाची (गचाळ आणि ढिसाळ) प्रस्तावना, अनुक्रमणिका आणि सुधारित आवृत्ती, यांमधील फरक आपणच पहावा. नाही कळल्यास सांगतो. '''खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०७, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे. ::::मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे. मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे. ::::मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे. ::::तुम्हाला साहित्याची तुटपुंजीही जाण नसताना, साहित्य अकादमी म्हणजे काय माहीत नसताना तुम्ही ढवळाढवळ करू नये. माझा आता संबंधच नाही परंतु कोणी लिहिले तर म्हणून सांगत आहे. क्राउडसोर्स्ड असे शब्द वापरणे याला जार्गन वापरून घाबरवून टाकणे म्हणतात. ::::मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या. ::::मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते. ::::निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे. ::::राम राम [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४५, ८ जून २०२५ (IST) ::::थोड्याच दिवसात User dectivate करत आहे. सुखात रहा. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४८, ८ जून २०२५ (IST) ----- :::::''तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे.'' :::::'''आता मी जातो''' म्हणून सुद्धा उत्तर द्यायला परत आलात. यात अंतिम शब्द कोणाला हवा आहे हे उघड आहे (हिंट -- आपण स्वतः) :::::''मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे'' :::::पुन्हा एकदा -- तुमची प्रस्तावना, अनुक्रमणिका पहा -- नियम आणि निकष यांना धाब्यावर बसवून आपल्या मताने लिहिले हे सुद्धा उघड आहे. :::::''मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता'' :::::'''दोषारोप'''? वा! चोराच्याच.... काका, मागच्या आणि पुढच्या '''लगेचच्याच''' वाक्यात आरोप तुम्ही केलेत...मी नव्हे. पुन्हा एकदा, राग थुंकून टाकून, आपला संवाद वाचा. माझी विधाने ही झालेल्या त्रुटी (चुका सुद्धा नव्हेत) दाखवित आहेत. आरोप किंचितही नाही. :::::''याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे.'' :::::(तुम्ही थेट माझ्यावर घसरलात म्हणून माझे उदाहरण देतो) आता तुम्ही वीस वर्षे मागे जाउन पहा की पाने होण्यात इंटरेस्ट मला (आणि इतरांना) किती आहे. येथे आणून टाकलेली घाण उपसण्यात मी किती वेळ घालवला आहे....उद्दाम, उद्धट संपादकांशी संवाद साधण्यात किती मनस्ताप करुन घेतला आहे हे पहा. हे पाहण्यात तुमचे २-४ आठवडे तरी जातील....आणि करमणूकही होईल. येथील किती संकेत, नियम सार्वमताने घेतले गेले याचेही एकदा सर्वेक्षण करा. :::::''मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे.'' :::::इतरत्र असेल. येथे येउन मात्र २-४ पानांची भर घालून नसते वाद घातले. :::::''मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या.'' :::::पुन्हा एकदा हास्यास्पद विधान. आयटीमध्ये काम केल्याचा, बारीकसारीक सूचना देण्या/घेण्याचा संबंध काय? तुम्हाला नेमके कळावे म्हणून सुचवले (तरीही कळले नाहीच). :::::''मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते.'' :::::आता करमणूकच करुन देण्याचे ठरवले आहेत असे दिसते....किंवा तुमच्या डोक्यात रागाचा भडका पडला असावा. काका.....तुमची अद्वातद्वा, विषयांतर करणारी मते, या पिंका. लिंका आणि पिंका यातील फरक समजून घ्या! माझी भावना काय आहे हे माझ्या संपादनातून आणि इतर कामातून कळते. तुमची पुस्ती नको. :::::''निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे.'' :::::नकाच लिहू मग....टा टा. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) :::::ता.क. तुम्ही येथे पुन्हा एकदा येउन वाचणार आणि उत्तर देणार हे '''नक्कीच'''. मग तेव्हा पुन्हा भेटूच :-) आशा आहे तेव्हा रागाच भर ओसरुन पुन्हा एकदा, नव्याने संवाद साधाल. आतापर्यंतच्या (कसा का असेना) योगदानाबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) '''पुन्हा एकदा, खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::::किरकोळ काहीतरी फरक करून, खाली वर करून तुम्ही मोठी सुधारणा केल्याचा आव आणत आहात. ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे. ::::::तुम्ही आधी तुमचा अहं बाजूला ठेवा, थोडा नम्रपणा शिका, दुसऱ्याचे ऐकून घ्यायची तयारी ठेवा, लिंक दिल्या आहेत ते मी जे म्हणतोय ते बरोबर आहे की नाही तुम्हाला बघता यावे यासाठी. ::::::तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला. ::::::तुमचा अहंकार बाजूला ठेवून मग लिहा किंवा लिहूच नका. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:१६, ८ जून २०२५ (IST) :::::::हम्म्....आता मात्र तुमच्या ''मी किती अनुभवी आहे'' या पवित्र्यावर जाम संशय येऊ लागला आहे. क्रमांतर करुन संदेश लिहिले की कोण कोणास काय म्हणले हे कळणे अशक्य होते. :::::::''ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे.'' :::::::हसावे की रडावे? हसावेच.....''संवादात प्रत्येकाचे उत्तर जसेच्या तसे ठेवावे, त्यात इतरांनी बदल करू नयेत'', हा विकिपीडियावरील तर आहेच आहे पण साधा संवादासाठीचा नियम आहे. जेथे तेथे उत्तरे टाकणे, ज्याकरवे संभ्रम निर्माण होईल हाच गचाळपणा किंवा ढिसाळपणा. आता तरी आवरा राग आपला. फालतू चुका करुन हसे करुन घेत आहात. शांत झाल्यावर पाहिजे तर बोला. :::::::''थोडा नम्रपणा शिका'' :::::::पुन्हा एकदा.....जरा येथील संपादन इतिहास चाळा. उद्धटपणा दाखविल्यास सारखा नम्रपणाच ठेवणे हे शहाण्याचे लक्षण नव्हे. या बाबतीत मी तुकारामांचा शिष्य आहे -- ''भले तर देऊ कासेची लंगोटी । नाठाळाचे....'' :::::::''तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला.'' :::::::पु्हा एकदा हवेत गोळीबार.....कोणते आर्बिट्ररी नियम? तुमच्या त्रुटी हटकण्याचा? :::::::अच्छा...पुन्हा एकदा लवकरच भेटू कारण आधीच्या अनुभवावरुन ठाम माहिती आहे की ''मी जातो....मी जातो'' म्हणूनसुद्धा तु्म्ही काही येथून इतक्यात जात नाहीत. :::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ::::::::अरे अरे किती समजावून सांगावं लागतं तुम्हाला? ::::::::बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे. ::::::::संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे. ::::::::तुम्ही चूक मान्य करा, तो नम्रपणा शिका. ::::::::आता मला शंका येत आहे नव्हे खात्री झाली आहे मी काय म्हणतोय तेच तुम्हाला समजत नाही. तुम्ही फक्त माझेच खरे यावरच अडून बसला आहात. ::::::::विकिपीडियावर तुम्ही काम केले म्हणजे तुम्ही त्याचे मालक होत नाही. ::::::::तुम्ही त्यावर मालकी हक्क प्रस्थापित करत आहात. ::::::::हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:४०, ८ जून २०२५ (IST) :::::::::रावसाहेब, :::::::::''बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे.'' :::::::::''संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे.'' :::::::::डोके ठिकाणावर आहे का? बुलेट लिस्ट का नको याचे कारण समजावून सांगितले. तुमच्या रागाने माखलेल्या मस्तकात ते शिरले नाही. वाचा पुन्हा....मराठीतच आहे. आणि हा '''नियम''' हे कोणी सांगतले हो? तुमच्याशी बोलताना मी माझे मत मांडले आणि तुम्ही त्याचा काय वाटेल तो अर्थ लावून बोलता आहात. वा.....! :::::::::''संदर्भ कमीतकमी पाहिजेत'' हा माझा नियम? अहो तात्या, ''संदर्भ द्या संदर्भ द्या'' म्हणून येथे कंठशोष करणाऱ्यांतील मी एक आहे.^* उचलली जीभ अन् लावली टाळ्याला, आँ? :::::::::महाशय, येथे थोडा वेळ घालवा....वाचा.....काम करा....इतरांचे काम पहा (माझे नव्हे...इतर अनके निःस्वार्थीपणे काम करणाऱ्यांचेही).....उगीच उंटावरुन शेळ्या हाकत फिरू नका. :::::::::''हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही'' :::::::::येथे एकच प्रौढ आहे आणि तो तुमच्या कळपटाशेजारी नाही. हे नक्कीच :-) :::::::::स्वतः काय केले....केले पाहिजे....याचा अचानक साक्षात्कार झाल्यावर लाज वाटून हे सगळे माझ्यावर फेकत असल्यासारखे वाटते आहे. :::::::::असो...तुम्ही जाणार होतात.....अनेक तासांपूर्वी....अगदी ''सुखाने रहा'' असा आशीर्वाद देखील देउन झाला.....काय झाले.....बस चुकली? :::::::::टा...टा! :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) :::::::::^* विकिपीडियाच्या चौकटीत राहून दिलेले संदर्भ. या बाबतीत अजून एक -- येथे तुम्ही लिहिलेल्या लेखात देऊ केलेले इंग्लिश आणि खुद्द मराठी विकिपीडियाचे संदर्भ पाहून तुमचे विकिपीडियाबद्दलचे ''अगाध'' ज्ञान कळले....इतरही अनेक उदाहरणे आहेत, पण तूर्तास इतकेच. :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) == संदेश हिवाळे यांच्याशी संबंधित संशयित सॉकपपेट्री/मिटपपेट्री == संदेश9822 यांच्या 2022 मधील ([[:mr:विकिपीडिया:कौल/प्रचालक#संदेश_हिवाळे]]) मराठी विकिपीडियावरील प्रचालकपदाच्या निवडीसाठी संशयित सॉकपपेट्री किंवा मिटपपेट्री. सूचीबद्ध वापरकर्त्यांनी कमी संपादन इतिहास दर्शवला असून, त्यांची मुख्य कार्यक्षमता RfA मध्ये मतदान करणे होती, त्यानंतर ते निष्क्रिय झाले. वापरकर्ता:Sumedhdmankar यांनी 22 मे 2022 ते 14 ऑगस्ट 2022 पर्यंत फक्त 16 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 12 फेब्रुवारी 2024 पर्यंत 43 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2187215]. वापरकर्ता:Surendra Rajaram Shinde यांचे पहिले संपादन RfA समर्थनासाठी होते, 23 ऑक्टोबर 2022 ते 26 नोव्हेंबर 2023 पर्यंत फक्त 60 संपादने केली आणि निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190508]. वापरकर्ता:प्रतिक रामटेके यांनी 14 मे 2021 ते 28 मे 2022 पर्यंत 17 संपादने केली, 22 ऑक्टोबर 2022 रोजी RfA समर्थनासाठी पुन्हा सक्रिय झाले आणि त्यानंतर संपादने केली नाहीत [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. वापरकर्ता:विष्णु एरंडे, 27 मे 2022 रोजी नोंदणीकृत, यांनी सुरवतात्रीला 3 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 2023 जनवारी 26 पर्यंत 24 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. हे नकाटे RfA च्या निकालावर परिणाम करणारी संभवत: सॉकपपेट्री किंवा समन्वित मतदान दर्शवतात, तपासणीची विनंती करत आहे. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) १९:५४, १४ जून २०२५ (IST) :या User व्यतिरिक्त इंग्लिश विकिपीठियावर SPI आणखी एका User ची केस सुरु आहे जे पुरावे त्यांच्या दिशेने दाखवतात [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Sandesh9822]. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:०१, १४ जून २०२५ (IST) ::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::Above message seems to be machine translated and only partly legible. Since this involves allegations and a request for action/investigation, I'd like to make sure I understand the issue and the request well before proceeding. You can write in English on this page if you prefer. ::From the message above, I understand that -- ::# @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]]'s admin election has evidence of sockpupetry/mitpupettry or coordinated voting ::# @[[सदस्य:Sumedhdmankar|Sumedhdmankar]], @[[सदस्य:Surendra Rajaram Shinde|Surendra Rajaram Shinde]], @[[सदस्य:प्रतिक रामटेके|प्रतिक रामटेके]], @[[सदस्य:विष्णु एरंडे|विष्णु एरंडे]] are suspected sockpuppets. ::# w:en has another SPI case under investigation that involves @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] ::# You'd like me to investigate. ::1. Is my understanding of your message correct? ::2. What exactly would you like me to investigate? It is not clear from the message, so please elaborate. ::3. Where did your request for action originate? Is there an associated investigation elsewhere, e.g., the SPI case you referenced, that prompted this request? ::Thanks. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:१३, १४ जून २०२५ (IST) :::Your understanding is correct. For more details, I have explained clearly in English in the SPI case. My Marathi is not very fluent, so I apologize for that, but I tried to convey the same to you in Marathi. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:२९, १४ जून २०२५ (IST) ::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::Thanks for confirming. While we want all/most communication here to happen in Marathi, such cases are an exception. I appreciate you trying to use Marathi though. ::::I will take a look at the SPI case shortly. ::::In the meanwhile, can you please explain what is it that you'd like me to investigate as an admin/crat? Stewards and checkusers likely are better folks to request forensic analysis of user behavior. Even so, happy to add to it with what I can. ::::Let me know. ::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:३३, १४ जून २०२५ (IST) :::::There is also a case filed against them with the Stewards and CheckUser, but since this RfA issue falls under Marathi Wikipedia, I am requesting you to investigate it within your capacity. If someone is engaging in wrongdoing, it could lead to anyone becoming an admin in the future, which should not happen. This is why I am pursuing this matter, as I noticed evidence of it while investigating. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:४७, १४ जून २०२५ (IST) ::::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::::I reviewed the SPI case. Jumping off a sockpuppetry suspicion into an RFa investigation is borderline tangential and can be viewed as ''fishing ''expedition to find evidence without probable cause, as I mentioned on the SPI case. ::::::Prima facie, I don't think there is/was any wrongdoing in the RFa here. There is always a possibility, but I don't see a compelling reason to invest time in this ''just yet''. If there's ''clear'', ''corroborated'' evidence of the said user engaging in sockpupettry elsewhere (such as your investigation getting traction with corroboration), I will be happy to dive deeper. ::::::We should perhaps continue our conversation in the SPI case, so as to not split threads and avoid confusion. ::::::For the record, I appreciate you taking the time to find, investigate and shut down sockpupettry and similar abusive behavior and will help when feasible. ::::::Thanks again. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:५५, १४ जून २०२५ (IST) == साचा चित्रपट पोस्टर == {{t|चित्रपट पोस्टर}} या साचातील मजकूर योग्य आहे का. मला कुठेतरी चुकीचा वाटतोय.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१०, १५ जुलै २०२५ (IST) :याचे शीर्षक संदिग्ध आहे. '''चित्रपट पोस्टर प्रताधिकार प्रश्न''' किंवा तत्सम शीर्षकाखाली स्थानांतरण करावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:११, १६ जुलै २०२५ (IST) ::[https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=साचा:चित्रपट_पोस्टर&oldid=1184804 ही आवृत्ती] योग्य होती. पुढील आवृत्तीत [[सदस्य:Mahitgar]] यांनी बदल केले होते. सबब जुनी आवृत्ती पुनर्स्थापित करावी की वेगळा नवीन साचा निर्माण करावा?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:१३, १६ जुलै २०२५ (IST) :::ठीक. ही आवृत्ती पुनर्स्थापित करुन त्यातील व्याकरणदोष सुधारावे तसेच शीर्षकही बदलावे. :::नुसते ''चित्रपट पोस्टर'' असे म्हणल्यास पोस्टर बद्दलची माहिती ध्वनित होते. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १६:३८, १६ जुलै २०२५ (IST) == Where non-free files are used == Hi! If we add a link like [[Special:Diff/2590678]] to non-free files then we can always see where a file was used if it unused at some point in the future. Then it is easy to click the link and see if the file was replaced by a better file or if it was removed by a mistake. If you think it's a good idea to add a link like that it is probably best to give my bot a botflag. Let me know what you think. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:१२, १८ जुलै २०२५ (IST) :I think I understand what you mean by the diff explanation. Not sure how it justifies a bot flag. What am I missing? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१६, १८ जुलै २०२५ (IST) ::Hello! If you think adding a link is a good idea there are two options: 1) I get a bot flag and add it or 2) I add it without a bot flag. If you think it is a bad idea to add the link just let me know and I will leave the files alone. The best would probably be to add [[साचा:Non-free use rationale]] but that will require a lot of work. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २२:३६, १८ जुलै २०२५ (IST) :::Do you have a bot acct elsewhere that you will use for this? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:१६, २० जुलै २०२५ (IST) :::: My bot [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot]] have a bot flag on a number of accounts. The sister bot only have a flag on Commons [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot2]]. See [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:MGA73bot]] and [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#MGA73bot]] for earlier bot flags. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:४०, २० जुलै २०२५ (IST) :::::MGA73bot has been granted a botflag for a month. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:५४, २० जुलै २०२५ (IST) ::::::Thank you! --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:५७, २० जुलै २०२५ (IST) == Translation notification: Incident Reporting System == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ०९:२३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १२:३७, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आनंद काळे (Anand Kale) == अभिनेता आनंद काळे यांच्या करिता पान कसे बनवायचे? त्यांच्यावरील वर्तमानपत्रांमधून अनेक लेख प्रसिद्ध आहेत. [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५१, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/kondaji-baba-aka-anand-kale-in-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-in-real-life-ssv-92-1993267/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५४, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/photos/filmy/mazi-tujhi-reshimgaath-fame-marathi-actor-anand-kale-lifestyle-a734/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५६, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/television-news/swarajya-rakshak-sambhaji-actor-anand-kale-to-work-in-hollywood-film/articleshow/71307367.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५७, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/anand-kale-from-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-working-for-hollywood-movie-ssv-92-1980052/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५९, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/interview-of-swarajyarakshak-sambhaji-fame-anand-kale-aka-kondaji-baba/articleshow/71462535.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०१, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://marathi.latestly.com/entertainment/marathi/swarajya-rakshak-sambhaji-fame-anand-kale-in-hollywood-film-watch-teaser-of-remember-amnesia-65889.html [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०३, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/char-divas-sasuche-fame-anand-kale-enters-in-star-pravah-serial-sva-00-4974960/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/majhi-tujhi-reshimgath-vishwjeet-kaka-fame-anand-kale-best-supporting-character-male-in-zee-marathi-award-nrp-97-3201831/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०७, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/filmy/television/swarajya-rakshak-sambhaji-kondaji-baba-farzand-aka-anand-kale-got-emotional/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०९, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/theatre/aanand-kale-comes-back-to-theatre/articleshow/65107140.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:११, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/chief-minister-eknath-shinde-promises-rs-20-crore-for-restoring-gutted-keshavrao-natyagruha/articleshow/112436327.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:१५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) == Translation notification: Template:AffCom == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी आणि गुजराती on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १०:२५, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०८:३९, ६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०४:००, १५ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १६:३२, १५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Julius 12345@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you translate and upload the article [[:en:Bazardüzü]] in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Kurcke|Kurcke]] ([[सदस्य चर्चा:Kurcke|चर्चा]]) १६:३६, ७ मार्च २०२६ (IST) == नवीन वर्ग == पोलिस दलातील आरोपी, (उपवर्ग महाराष्ट्र पोलिस दलातील आरोपी) असा नवीन वर्ग तयार करून विविध लेखात जोडल्यास बरे होईल. जसे की [[सचिन वाझे]], [[परम बीर सिंग]], [[प्रदीप शर्मा]], [[दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड]] [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:२१, १० मार्च २०२६ (IST) :ठीक वाटते परंतु ज्यांच्यावर खटले चालू आहेत त्यांच्यासाठी हा वर्ग करता येईल. नुसतेच आरोप झालेले असणाऱ्यांना या वर्गात समाविष्ट करू नयेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२४, १० मार्च २०२६ (IST) == साचा न दिसणे == नमस्कार, मी एडिट करत असलेल्या [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] या पानांमध्ये सर्वात शेवटी मी समाविष्ट केलेला साचा - देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी - हा साचा दिसत नाही आहे. तसेच माझे लक्ष गेले ते असे की एक वर्ग जोडला गेला आहे [[:वर्ग:अशी पाने ज्यांच्यावर साचे चढविण्याची आकार मर्यादा संपलेली आहे]]. याचा अर्थ काय आहे? मला माहित नाही म्हणून विचारले व यावर उपाय काही आहे का? [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) ११:३३, १७ मार्च २०२६ (IST) == वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती == नमस्कार अभय! आपल्याला वर्गांबद्दल बरीच माहिती असल्यामुळे आपले मत विचारायचे होते. [[:वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती]] मध्ये सर्वाधिक वर्गांचे नाव हे इंग्रजी आहेत. जसे की; [[:वर्ग:रशियन व्यक्ती]] हे "रशियाचे व्यक्ती" असे असायले हवे होते का? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १०:१८, २ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :यांचे मराठीकरण खरे म्हणजे रशियाई व्यक्ती, इंडोनेशियाई व्यक्ती, अमेरिकी व्यक्ती, पाकिस्तानी व्यक्ती, असे व्हायला हवे, किंवा रशियाच्या, इंडोनेशियाच्या व्यक्ती असेही होऊ शकते. :अनेक वर्षांच्या पायंड्यानुसार सध्या हे वर्ग (आणि इतर ठिकाणचे उल्लेख सुद्धा) रशियन, अमेरिकन, इ. झालेले आहे. मला वाटते कोणी भाषतज्ज्ञाचे मत मिळाल्यास बदल करावे, तोपर्यंत हे वर्ग तसेच राहू द्यावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:४९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::आता तुमचे उत्तर वाचल्यानंतर मला ही लक्षात आले की अनेक वर्तमानपत्र माध्यमे "रशियाई" ऐवजी "रशियन" या शब्दाचा उपयोग करतात. आधुनिक ''मीडिया'' प्रकाशन नेहमी एकच भाषा काटेकोरपणे पाळत नाहीत. जसे अनेक इंग्रजी शब्द थेट वापरले जातात जरी त्यांचे मराठी शब्द उपलब्ध असले तरी. आपण कोणत्याही योग्य प्रकारासह पुढे जाऊ शकतो; पण मग आपण त्यात किमान सुसंगतता ठेवू या. सध्या, या वर्गात खालील प्रकार आहेत: :* [[:वर्ग:आयवरी कोस्टमधील व्यक्ती]] - [[:en:Category:Ivorian people]] :* [[:वर्ग:इजिप्तच्या व्यक्ती]] - [[:en:Category:Egyptian people]] :* [[:वर्ग:मालदीवी व्यक्ती]] - [[:en:Category:Maldivian people]] :* [[:वर्ग:सौदी अरब व्यक्ती]] - [[:en:Category:Saudi Arabian people]] ::[[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:३९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) :::कोणते तरी एक प्रमाणीकरण असावे याबद्दल सहमत. वरील यादीतील ''सौदी अरब'' याला वेगळी बैठक असू शकते. यातून वांशिक वारसा/गट (सौदी उपप्रकाराच्या अरबवंशीय व्यक्ती) सूचित होऊ शकतात किंवा नागरिकत्व ही (सौदी अरेबिया देशाचे नागरिक...यातील ''अरेबिया'' हा आंग्ल शब्द आहे :-) ) :::अजून एक प्रकारे मराठीतून उल्लेख करण्याचा प्रकार म्हणजे -- पुणेरी, पुणेकर, मुंबईकर, नाशिककर, इ. :::अनेक आडनावेसुद्धा याच धर्तीवर असतात. :::असो. किमानपक्षी वरील यादीत उरलेले प्रकार घातल्यास जंत्री ठेवणे आणि नेमके प्रमाणीकरण ठरल्यावर त्यात बदल करणे सोपे होईल. :::धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::::ता.क. काही वर्गांना चा/चे/च्या प्रत्यय योग्य आहे, उदा. ''युक्रेनचे पंतप्रधान'' मधून ध्वनित अर्थ ''युक्रेनी टेनिस खेळाडू''च्या अर्थापेक्षा वेगळा आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५५, ३ एप्रिल २०२६ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) २०:५०, २६ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :सर्वप्रथम, मराठी विकिपीडियामध्ये रस घेउन तुम्ही येथे माहिती घालण्याच्या प्रयत्नाबद्दल धन्यवाद. :तुम्ही उल्लेखिलेला लेख वगळलेला नाही, तर मसुदा:गजानन पाटील येथे हलवलेला होता. त्याऐवजी ड्राफ्ट:गजानन पाटील असा लेख होता व त्यावर फक्त १. पुनर्निर्देशन आणि २. पान वगळण्याची विनंती इतकाच मजकूर होता. :मराठी विकिपीडियावर ''ड्राफ्ट ''असे नामविश्व नाही. त्याऐवजी आपण ''मसुदा'' हे नामविश्व वापरतो. सध्या प्रस्तुत लेख योग्य त्या नामविश्वात आहे असे वाटते. ''ड्राफ्ट:गजानन पाटील'' पानावर वगळण्याची विनंती असल्याने व तेथे वाचविण्याजोग काहीही मजकूर नसल्याने ते पान वगळण्यात आले. :असो. लेखाच्या मसुद्यात योग्य ती भर घालावी व कालांतराने जाणत्या लेखकांकडून (उदा. संतोष गोरे, tiven2240, khirid harshad, केतकी मोडक, Dharmadhyaksha, ई.) त्याबद्दल अभिप्राय मागवावा, ही विनंती. :विशेष उल्लेख म्हणजे तुमचे म्हणणे सभ्य, संयमित शब्दात मांडल्याबद्दल सुद्धा धन्यवाद. अनेकदा अशाप्रसंगी विनाकारण हमरीतुमरी होत. ती तुम्ही टाळलीत. :तुमच्याकडून मराठी विकिपीडियावर मोलाची भर पडो अशी आशा वजा विनंती. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:२७, २७ एप्रिल २०२६ (IST) == मसुदाबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, होय, मी गजानन पाटीलच आहे. Browser तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नव्हते, म्हणून IP वरून संपादन करावे लागले. गैरसमजाबद्दल क्षमस्व. आपल्या २७ एप्रिलच्या सूचनेनुसार मी मसुद्यातील सर्व जाहिरात-सदृश मजकूर, सामाजिक माध्यमांचे दुवे आणि बाह्य दुवे काढून टाकले आहेत. आता मसुद्यात फक्त [[दैनिक सकाळ]] या विश्वसनीय वृत्तपत्रात एप्रिल २०२५ मध्ये प्रकाशित झालेल्या बातमीवर आधारित, पडताळणीयोग्य माहितीच ठेवली आहे. [[विकिपीडिया:COI]] धोरणानुसार स्वतःबद्दल लिहिण्यास मनाई नाही. मी तटस्थ दृष्टिकोन ठेवून, फक्त तृतीय-पक्ष पुराव्यासह माहिती दिली आहे. कृपया मसुदा तपासून मुख्य नामविश्वात हलवावा, ही विनंती. धन्यवाद. - गजानन पाटील सांगली. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-25854-71|&#126;2026-25854-71]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-25854-71|talk]]) १३:२०, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == नमस्कार सरजी मसुदा प्लीज पहा. आणि लेख योग्य असेल तर प्रकाशित करावा. ही विनंती == '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) ००:०३, २९ एप्रिल २०२६ (IST) q1qqykacrxyjjehjn7apqoynfgj278j 2681528 2681527 2026-04-28T20:06:55Z MediaWiki message delivery 38883 /* You may be an eligible candidate for the U4C election */ नवीन विभाग 2681528 wikitext text/x-wiki == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == मसुदा:गजानन पाटील == नमस्कार अभय नातू सर, आपल्या २७ एप्रिल २०२६ रोजी ६:१६ AM च्या सूचनेनुसार [[मसुदा:गजानन पाटील]] येथे संदर्भांसह भर घातली आहे. Browser Cookies तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नसल्याने IP वरून संपादन केले आहे. मीच Gajanan1991patil या खात्याचा वापरकर्ता आहे. कृपया मसुदा तपासून मार्गदर्शन करावे आणि लेख म्हणून प्रकाशित करण्यास मदत करावी ही नम्र विनंती. धन्यवाद. - Gajanan1991patil :नमस्कार, :तुम्ही स्वतःच आपल्याबद्दलचा लेख लिहिला आहे का? cc: {{साद|संतोष गोरे|tiven2240}} :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:०४, २७ एप्रिल २०२६ (IST) :@[[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]], नमस्कार, वरील प्रश्नाचे उत्तर द्यावे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:३६, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == Article requests? == Hello! I am interested in seeing if there are Marathi speaking Wikipedians interested in making a Marathi article on [[:en:Japanese School of Mumbai]] , which is a school for Japanese children in Mumbai. Is there a place where I can put article requests, or is there a way to contact Wikipedians who may be interested? Thank you, [[सदस्य:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[सदस्य चर्चा:WhisperToMe|चर्चा]]) ०४:१२, १६ एप्रिल २०२३ (IST) == Translation notification: Movement Charter == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १७:२८, १८ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:RamzyM (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Multituberculata|Multituberculata]] ([[सदस्य चर्चा:Multituberculata|चर्चा]]) २२:२८, १२ जून २०२३ (IST) == भाषा-विषयी लेखक == नमस्कार! तुम्ही श्रेण्यांवर काम करत असल्याने, मला वाटले की मी हे येथे लिहावे. [[:वर्ग:इंग्लिश भाषी लेखक]] हा [[इंग्रजी|इंग्लिश / इंग्रजी भाषेत]] लिहीणाऱ्या लेखकांसाठी असावा. तर [[:वर्ग:इंग्लिश लेखक]] हा [[इंग्लिश लोक|इंग्लिश लोकांमधील]] जे लेखक आहे (कोणत्याही भाषेतले) त्यांच्यासाठी असावा. उदा. [[पीटर केरी (कादंबरीकार)]] हे [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन व्यक्ती|"ऑस्ट्रेलियन"]] आहे आणि "इंग्लिश भाषी लेखक"; पण ते [[:वर्ग:इंग्लिश व्यक्ती|इंग्लिश व्यक्ती]] नाही. जर तुम्हालाही असेच वाटत असेल तर आपण वर्गाच्या पानांवर असे स्पष्टीकरण लिहायला हवे ज्यामुळे सदस्य गोंधळून जाणार नाही. तसेच, सर्वसाधारणपणे, मराठी विकिपीडियावर अनेक श्रेणी बरोबर बनवल्या जात नाहीत. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ०९:२८, २० जून २०२३ (IST) :{{साद|Dharmadhyaksha}} :नमस्कार :''इंग्लिश लेखक'' हा वर्ग इंग्लिशमध्ये लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी वापरलेला बरोबर आहे. यात ''इंग्लिश (भाषेत लिहिणारे) लेखक'' असे अध्याह्रत आहे. हेच मराठी लेखक, जपानी लेखक यांसाठीही लागू होते. :इंग्लिश बोलणारे आणि इतर भाषांमध्ये (किंवा इंग्लिशमध्येही) लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी ''इंग्लिश भाषक लेखक'' असा वर्ग करावा. यात ''इंग्लिश बोलणारे लेखक'' असा अर्थ ध्वनित होतो. हा ''इंग्लिश व्यक्ती'' वर्गापेक्षा वेगळा आहे कारण बिगर-इंग्लिश व्यक्तीसुद्धा इंग्लिश बोलणारे (आणि तिसऱ्याच भाषेत लिहिणारे) असू शकतात! :हाच नियम इतर भाषांसाठीही असावा. :एकूण वर्गवारीबद्दलचे तुमचे निरीक्षण बरोबर आहे. अनेक लेखक आपल्या मतांनुसार वर्ग तयार करीत असतात. त्यावेळी ते असलेली वर्गवारी विचारात घेत नाहीत किंवा योग्य लॉजिक लावून असे वर्ग तयार करतीलच असे नाही. जुने संपादक त्यात वेळोवेळी बदल करुन सुधारणा करीत असतात परंतु याला अधिक जोर देणे गरजेचे आहे. :यासाठी एक नियमावली तयार करता येईल. यासाठी तुम्ही पुढाकार घेतलात तर अनेक लेखक मदतीस येतीलच. :तुमच्या मराठी विकिपीडियावरील योगदानाबद्दल धन्यवाद! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४४, २० जून २०२३ (IST) :: माझ्या मते फक्त दोनच श्रेणी असाव्यात: ::: १. इंग्रजी भाषेत लिहिणाऱ्या लेखकांची. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्रजी-भाषेतील लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्रजी]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{भाषेचे नाव}-भाषेतील लेखक" ) ::: २. जे लोक इंग्रजी वंशाचे आहेत आणि व्यवसायाने लेखक आहेत. ह्यात वंश आणि राष्ट्रीयत्व पण येणार. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्लिश लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्लिश लोक]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{वंशाचे/राष्ट्राचे नाव} लेखक") ::"लेखक"+"इंग्रजी बोलणारे लोक" असा कोणताही वर्ग असू नये. लेखक कोणत्या भाषेत बोलू शकतो हे महत्त्वाचे नाही, परंतु तो कोणत्या भाषेत लिहितो हे महत्त्वाचे आहे; जे आपल्या १ल्या प्रकारच्या श्रेणीत येत आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:३६, २० जून २०२३ (IST) :माझा संदेश वर्गीकरणात काय असू शकते हे विषद करण्याचा होता. :आपला मतभेद ''{भाषा} {लेखक}'' याचा अर्थ '''{भाषा} बोलणारा {लेखक}''' कि '''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' असा आहे. :'''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' हे अधिक योग्य आहे कारण -- :# हे सुटसुटीत आहे -- ''काका कालेलकर गुजराती लेखक होते'' असे म्हणल्यावर ते गुजरातीमध्ये लिहित असल्याचे ध्वनित होते. कालेलकर हे मूळ मराठी (व्यक्ती) असले आणि मराठी (सुद्धा) बोलत असले तरी त्यांनी बहुतांश लेखन गुजरातीमध्ये केले. तुमच्या मतानुसार यांचे वर्गीकरण ''गुजराती भाषेमध्ये लिहिणारे लेखक'' असे होईल. :# हे वापरात आहे -- काका कालेलकर गुजराती भाषेतून लिहिणारे लेखक होते असे ऐकीवात नाही. :असो. तुमच्या मतामागे कारण काय आहे हे तुम्ही लिहिलेत तर तुमचा युक्तिवाद समजणे सोपे होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२२, २१ जून २०२३ (IST) == Translation notification: WWC2023/Scholarship == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०३:११, २७ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Sandra Hanbo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> १७:३८, १० जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Samuel (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी शब्द == नमस्कार, cc: @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]]@[[सदस्य:Shantanuo|Shantanuo]] Spy film या इंग्रजी शब्दासाठी मराठीत प्रतिशब्द कोणता आहे, ते कृपया सांगावे. नसेल तर "हेरपट" बरोबर वाटतो का? तसेच बऱ्याच इंग्रजी शब्दांना प्रतिशब्द सहजासहजी सापडत नाहीत. marathibhasha.org सारखी संकेतस्थळे देखील अनेक शब्द दाखवत नाहीत. यासाठी विकिपीडियावर चर्चेसाठी एखादी जागा आहे का, जिथे आवश्यक परभाषिक शब्दांसाठी विनंती करता येईल? धन्यवाद. - [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) २१:२२, २६ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|अमर राऊत}} :''हेरपट'' हाच जवळचा शब्द वाटतो. :प्रतिशब्दांसाठी वेगळे असे पान नाही परंतु [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र]] येथे संदेश द्यावा. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Movement Charter/Navbox == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:२१, २९ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == बॉटद्वारे बदल == कृपया, खालील वर्गातील लेख नव्या वर्गात सांगकाम्याद्वारे स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:विसावे शतकातील वर्षे]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:न्यू यॉर्कमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:वॉशिंग्टनमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:समुद्र किनार्याची चित्रे]] → [[:वर्ग:समुद्र किनाऱ्याची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इमारती चित्रे]] → [[:वर्ग:इमारत चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:खाण्याच्या वस्तू चित्रे]] → [[:वर्ग:खाद्य पदार्थाची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:भारतीय सैन्य]] → [[:वर्ग:भारताचे सैन्य]] आणि खालील वर्गातील फक्त वर्षांचे वर्ग (उदा. वर्ग:इ.स. ४१४) नव्या वर्गात स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ५ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ६ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ७ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १८:३७, ३० जुलै २०२३ (IST) :: हे काम अपूर्ण राहिले आहे, म्हणून आठवण करुन दिली. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५९, १० नोव्हेंबर २०२३ (IST) :हे काम <s>पुन्हा सुरू केले</s> झाले आहे. आठवण करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:०३, ११ नोव्हेंबर २०२३ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:राजस्थानचे विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:राजस्थानमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:गुजरातमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:कर्नाटकमधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:११, २३ मार्च २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर मराठी पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार विजेते]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:०२, ११ जुलै २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:कोट दि आईव्होरचे फुटबॉल खेळाडू]] → [[:वर्ग:आयवरी कोस्टचे फुटबॉल खेळाडू]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १९:३५, २३ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :''कोट दि आईव्होर'' हे स्थानिक/अधिकृत नाव असल्याने तेच ठेवत आहे. :दुसऱ्या बदलासाठी सांगकाम्या लावतो. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३३, २४ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == Please check your uploads == Hi! I noticed that some of your uploads do not have a good source, author and some also have no license. For example: # [[:चित्र:मॉर्सचे तारयंत्र.jpg]] # [[:चित्र:महाराम११५.JPG]] # [[:चित्र:धामापूर तलाव.JPG]] # [[:चित्र:गगनबावडा घाट.JPG]] Perhaps you can check and fix? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:४५, ३१ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|MGA73}} :Thanks for your note. :Only the first one seemed to be missing license. I have corrected that one. The rest have a cc-by-sa-4.0 license. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:५६, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::Thank you! There is no clear source/author on the files. Are you the photographer of all the files you uploaded and where you have added {{tl|self}}? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:०७, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) I made a list of all the files without a license: # [[:File:Church_of_England_Logo.gif]] # [[:File:Example.of.complex.text.rendering.svg]] # [[:File:Kolkata.jpg]] # [[:File:आंतरराष्ट्रीय_अंतराळ_स्थानक.jpg]] # [[:File:आर्मेरो.png]] # [[:File:कर्नाटक_राजमुद्रा.png]] # [[:File:ग्वादालकॅनाल_अमेरिकन_सैनिक.jpg]] # [[:File:जेएफके.jpg]] # [[:File:जॉन_लेनन.jpg]] # [[:File:टीजीव्ही.jpg]] # [[:File:नवव्या_हिवाळी_ऑलिंपिक_खेळांचे_मानचिह्न.png]] # [[:File:पोलिश_सैनिक.jpg]] # [[:File:फ्रांसिस्को_पिझारो.jpg]] # [[:File:भानौसे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:भारतातील_गुजरातचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_पुण्याचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतातील_महाराष्ट्राचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_मुंबईचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतीय_तोफखाना.jpg]] # [[:File:भावासे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:मालदीवचा_झेंडा.svg]] # [[:File:लीग_ऑफ_नेशन्स.png]] # [[:File:सिंधु_नदी.jpg]] # [[:File:सोवियेत_सैनिक_ड्नाइपर.jpg]] # [[:File:स्टालिनग्राड_सैनिक.jpg]] # [[:File:हेलिक्स_अंतरिक्षमेघ.jpg]] It would be great if you could add a license and where you have the file from (link to a website or own photo). --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:११, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) == परतावा == आपण हे पृष्ठ परत करू शकता [[सुशोभन सोनू रॉय]] किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो ? [[विशेष:योगदान/2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002|2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002]] ०१:१२, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) :{{re|अभय नातू}} जर मला उत्तर मिळाले तर मी चांगले असू शकते किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो? मराठी वृत्तपत्रांमध्येही त्यांच्या बातम्या आहेत। :व्यक्ती उल्लेखनीय असल्यास लेख तयार करावा. त्यात व्यक्तिगत स्तुति किंवा ललितलेखनशैली घालू नये. :सनोंद प्रवेश (लॉग-इन) करुन संपादने केल्यास अधिक उत्तम. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Disambiguation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०८:२३, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == सांगकाम्या == नमस्कार सांगकाम्या या बॉट ने २६ सप्टेंबर २०२३ रोजी [[शिखर धवन]] या लेखात क्रिकेटपटू ऐवजी क्रिकेट खेळाडू असा बदल केला. परंतु हा बदल माहिती चौकट आणि वर्ग वर काम करून गेलाय. कृपया [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:MobileDiff/2329213 हे पहा], आता याप्रमाणे अजून कुठे कुठे चुकीची संपादने झाली आहेत हे माहीत नाही. कृपया तपासून दुरुस्ती करणे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१०, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :लक्षात आणून दिल्याबद्दल धन्यवाद. सांगकाम्यालाच दुरुस्त्या करण्यास लावतो. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:१५, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::ता.क. सोपा उपाय सापडला. इतरत्र दिसल्यास कळवावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:२२, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :मला जर एखादा नविन सांगकाम्या बनवायचा असेल तर त्या बद्दल माहिती कुठे मिळू शकते? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:१०, २७ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :येथून सुरुवात करावी -- [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bots इंग्लिश विकिपीडियावरील लेख] :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२१, २९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == Translation notification: WikiWomenCamp 2023 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=hi&action=page translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:४४, ६ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Asaf (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Files need a license == Hi! You have uploaded some files without a valid license. You can see them at [https://usualsuspects.toolforge.org/?language=mr&project=wikipedia&category=Files_with_no_license&min_days=14&badboys=Bad+Boys this link] (search for your name or scroll down to 7 files). If you reply please ping me because I'm not active on this wiki. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:५४, १ जानेवारी २०२४ (IST) == विकिडेटा माहितीचौकट == नमस्कार! तुमच्या सांगकाम्यांनी बनवलेल्या नव्या लेखांमध्ये तुम्ही [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] पण जोडू शकतात का? नव्या सर्व लेखांमध्ये हा साचा असलेला बरा. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:३९, ५ जानेवारी २०२४ (IST) == The WMF Language team needs your feedback == Hello [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], I hope this message finds you well. My name is Uzoma Ozurumba, a Community Relations Specialist supporting the [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]]. I am contacting you because I posted [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती#Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia|a message]] from the WMF Language team in your Wikipedia village pump to communicate our proposal to make the [[mw:MinT|MinT]] with the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] model the default machine translation in Marathi Wikipedia. We would appreciate your reading the message and giving us feedback on our proposal in the thread. You can also ask some of Marathi Wikipedia community members to read the message and let us know if they are okay with having MinT as the default translation in your Wikipedia. Thank you so much for your feedback and help. Best regards, [[सदस्य:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[सदस्य चर्चा:UOzurumba (WMF)|चर्चा]]) ०२:०८, १३ जानेवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Meta:Policies and guidelines == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १४:१५, १३ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Babylon == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to गुजराती on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=gu&action=page translate to गुजराती] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:२१, १८ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Attention == Hi, I would like to draw your attention to a BRFA of my nomination, [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE#%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:CampWiz_Bot CampWiz Bot] [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) ०७:४६, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १३:१४, २३ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Fundraising/Translation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १९:४१, २५ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट) == मी भाषांतर टूल वापरून इंग्रजी पानांचे मराठीत रुपांतरण करत असतो. काहीवेळेस मला "Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट)" संदेश दिसतो आणि पानाचे प्रकाशन होत नाहे. बहुतेकदा blogger.com, blogspot.com असे काही संदर्भ काढले की वरील एरर निघून जाते. एका पानावर सध्या हीच एरर येत आहे. त्यांच्या सर्व संदर्भांच्या संकेतस्थाळाची मी निरिक्षण केले परंतु मला काही आक्षेपार्ह्य सापडले नाही. मला कसे काय कळू शकते की कुठला संदर्भ या एरर साठी जबाबदार आहे? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:०७, १६ मे २०२४ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :नेमके संदेशस्थळ कोणते आहे हे कळणे कठीण आहे परंतु कोणते ही स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे) यासाठी कारणीभूत असतात. :यावेळी तुम्हाला सुचवित आहे की तुम्ही भाषांतरित केलेल्या बव्हंश लेखांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा अपेक्षित आहेत. यात शुद्धलेखन, व्याकरण तसेच इंग्लिश शब्दांचे लिप्यंतरण (भाषांतराऐवजी) दिसून येते. :पहिल्या दोन त्रुटी सुधारण्यास सोप्या आहेत तरी ते लेख तयार करतानाच सुधाराव्यात. इंग्लिश शब्दांना मराठी प्रतिशब्द आवर्जून वापरावेत. यात दोन गोष्टी लक्षात घ्याव्यात -- १. कठीण/अप्रचलित मराठी शब्द किंवा संस्कृतप्रचुर शब्द टाळावेत. २. कठीण/अप्रचलित इंग्लिश शब्दांसाठी मराठी प्रतिशब्द न सुचल्यास तेथे {{t|मराठी शब्द सुचवा}} हा साचा घालावा. इतर संपादक त्यांना माहिती असलेले शब्द बदलतील. :हे केल्याने भाषांतरित लेखांचा दर्जा मोठ्या प्रमाणात उंचावेल. :धन्यवाद :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३०, १६ मे २०२४ (IST) ::@[[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] यात यूट्यूब लिंक देखील असू शकते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:१२, १७ मे २०२४ (IST) ::उत्तर दिल्याबद्दल धन्यवाद. मी [[शर्मीन अली]] या लेखाचे भाषांतर करीत होतो. मी सगळे संदर्भ दुवे काढल्यानंतर मला कळले की "बाह्यदुवे" या मथळ्याखाली असलेले दुवे blogspot आणि wordpress या संकेतस्थळांशी निगडीत होते. ते दुवे काढल्यानंतर लेख प्रकाशित झाला. ::यूट्यूब लिंक असेल तर चालते. वरील लेखात काही यूट्यूब लिंक आहेत. ::पण हे फारच निराशाजनक होते की भाषांतर केलेला लेख प्रकाशित होत नाही आणि त्याचे कारणही कळत नाही. इंग्रजी विकिपिडियात तरी एखादे पान आहे का जे सांगते की "स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे)" फिल्टर का येत होता? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:२६, २० मे २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:४५, २७ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Hello सदस्य_चर्चा:अभय_नातू, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it's done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) २१:३३, १६ जून २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १५:३३, ३० जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == धन्यवाद == माझ्या चुका सुधारल्याबद्दल धन्यवाद. तुम्ही कसे आहात? प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) ०१:३९, ७ जुलै २०२४ (IST) :{{साद|koolkrazy}}, :मी ठीक आहे. तुमचे सतत योगदान पाहून आनंद झाला. असेच हे काम सुरू ठेवा आणि मदत लागल्यास निःसंकोच कळवा. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:४०, ७ जुलै २०२४ (IST) ::मला मदत हवी असल्यास मी तुमच्याशी नक्की संपर्क करेन प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) २१:५०, ७ जुलै २०२४ (IST) == शीर्षक स्थानांतरण == # [[टोकियो]] → [[तोक्यो]] # [[ह्युस्टन]] → [[ह्यूस्टन]] # [[कल्याण (शहर)]] चे [[कल्याण]] / [[कल्याण (ठाणे)]] / [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] काय योग्य वाटते? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, १६ जुलै २०२४ (IST) :''तोक्यो'' हा अचूक उच्चार आहे. :''ह्युस्टन'' आणि ''ह्यूस्टन'' हे दोन्ही उच्चार प्रचलित आहेत. ''अधिकृत'' असा उच्चार नसला तरी ''ह्यूस्टन'' हे स्थानिक उच्चाराला जवळचे आहे. :''कल्याण (शहर) ''हे तसेच राहू द्यावे. येथे ''(शहर)'' हा प्रत्यय इतर अर्थांपासून वेगळा करतो. ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण शहर सगळ्यात मोठे असल्याने त्याला निःसंदिग्ध शीर्षक असण्याची गरज नाही, उदा. ''सिमला, सिमला (कॉलोराडो)'' किंवा ''मद्रास, मद्रास (ओरेगन)'', इ. :[[कल्याण (ठाणे)]] आणि [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] पासून [[कल्याण (शहर)|कल्याण]] येथे पुनर्निर्देशन असावे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३७, १६ जुलै २०२४ (IST) :: कृपया, [[टोकियो]] आणि [[ह्युस्टन]] ही पाने अचूक नावांकडे स्थानांतरित करावी. तसेच [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] हे पान [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] पानाकडे स्थानांतरण करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:४६, २६ जुलै २०२४ (IST) == review == Hi, kindly review [[बांगलादेश २०२४ कोटा सुधारणा चळवळ]] (keep the article if it is readable, otherwise delete). I tagged the article but an IP deleted it. If you check, you will see that the IP is blocked on bnwiki. i don't know who it is but likely a bnwiki blocked user created the article using google translate. [[सदस्य:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[सदस्य चर्चा:আফতাবুজ্জামান|चर्चा]]) ०५:२६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) :{{साद|আফতাবুজ্জামান}} :Thanks for your note. Currently, the article is tagged with {{t|बदल}} template, meaning it is not great but salvageable. :Are there specific corrections you'd like to see in the article? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:४६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०२:०५, ९ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:MrBenjo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज हे पृष्ठ आम्हाला पून प्रसारित करायचे आहे == श्रीमान अभय नातू जी कलियुगात औतर लेले श्रीमत् सदगुरू पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज यांच्या जीवन चरित्रावर हा एक छोटा कटाक्ष होता. आपण कॉपी राईट चे कारण करून तो उडविला. आमचा सांप्रदाय हा धर्मादाय संस्था इथे नोंदणी कृत आहे. गेली 100 पेक्षा अधिक वर्ष स्वामींच्या ग्रंथ साहित्याच्या माध्यमातून सत्य श्रेष्ठ हिंदू धर्माचे आचरण करण्यासाठी जनजागृती करीत आहोत. मुंबईसह ठाणे पालघर पश्चिम महाराष्ट्र गोवा कर्नाटक आणि गुजरात राज्यांत सांप्रदाय पसरला आहे. तरी आपण मार्गदर्शन करावे ही विनंती. आम्हाला सहकार्य करावे ही विनंती, आम्ही हे पृष्ठ पुनः प्रसारित करू इच्छितो जेणे करुन स्वामींचे कार्य लोकांपर्यत पोहोचेल. आपलाच, अजित एकनाथ ढेकळे 8692089439 [[विशेष:योगदान/2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9|2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9]] २२:२९, २८ ऑगस्ट २०२४ (IST) :नमस्कार, :येथे घालत असलेला मजकूर प्रताधिकार मुक्त आणि विश्वकोशीय शैलीत असणे आवश्यक आहे. अनुदिनी (ब्लॉग) किंवा ललित लेखनशैलीतील मजकूर अग्राह्य आहे. तसेच असंदर्भित स्तुतीपर किंवा वैयक्तिक मते असणारे लेखनही अग्राह्य आहे. :या (व इतरही) नियमांच्या चौकटीत असलेल्या लेखनाचे स्वागत आहे! :धन्यवाद, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४४, २९ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you fix the article [[कॅम्पी फ्लेग्रेई]]? Yours sincerely, [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) १२:०३, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Oirattas}}, {{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५१, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) ::Thank you very much. [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) २०:२०, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Bot approval request == Hi Abhay, would you be able to look at my bot approval request at [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:Leaderbot]] when you can? Thanks in advance. [[सदस्य:Leaderboard|Leaderboard]] ([[सदस्य चर्चा:Leaderboard|चर्चा]]) २१:०९, २३ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अठरावी लोकसभा == [[अठरावी लोकसभा]] पान एकदा पहा. कसे वाटते आहे ते सांगा कृपया. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Aditya tamhankar}} :लेख उत्तम झाला आहे! दोन छोट्या सुधारणा करता येतील -- :१. किरकोळ शुद्धलेख आणि व्याकरण बदल :२. [[सोळावी लोकसभा|सोळाव्या लोकसभेप्रमाणे]] संख्याबळाचा चित्रतक्ता :यासाठी मदत लागल्यास कळवावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३६, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Steward requests/Global/block-header == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १८:१९, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Changing username == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १६:१९, २७ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पक्षाचे पूर्ण नावाबाबत == कोणत्याही विधानसभा मतदारसंघाच्या पानावर ''मतदान चौकट उमेदवार पक्ष दुव्यासकट |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस'' असा साचा टाकल्यानंतर पूर्ण नाव न येता फक्त काँग्रेस एवढेच येते. स्त्रोत संपादित केल्यानंतर पक्षाचे पूर्ण नाव दिसण्यासाठी काय करावे?. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:५२, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :[[पुरंदर विधानसभा मतदारसंघ]] येथे पूर्ण नाव दिसते आहे. नुसते काँग्रेस दिसणारे उदाहरण आहे का? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५४, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == राज्यसभा खासदार == [[राज्यसभेच्या वर्तमान खासदारांची यादी]] पान पाहून घ्यावे. अद्ययावत केले आहे. एक विनंती आहे. ज्या खासदारांची पाने अस्तित्वात नाहीत त्यांची पाने तयार कराल का? सध्या मी महाराष्ट्र विधानसभा मतदारसंघांच्या पानांमध्ये दुरुस्त्या, माहिती भरणे यात व्यस्त आहे. धन्यवाद. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २३:२६, ८ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :हे काम केल्याबद्दल धन्यवाद. नसलेले लेख तूर्तास तयार करीत आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१७, ९ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Request == Hey, can you please clear [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]? Thanks, [[सदस्य:TenWhile6|TenWhile6]] ([[सदस्य चर्चा:TenWhile6|चर्चा]]) १८:२८, २४ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :The admins have been doing it for months now. Thanks for asking. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१५, २५ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Your edit! == [[File:2.5M pageedits mr.wiki.png|thumb|right]] Hi! I just thought that you would like to know that [[Special:Diff/2504628]] was edit number 2,500,000 :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:४०, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :Thank you for pointing it out! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:३९, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Wiktionary == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १७:२२, १३ डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==भूतपूर्व मतदारसंघ== नमस्कार, लोकसभा अथवा विधानसभेचे जे माजी मतदारसंघ आहेत, त्या मतदारसंघांच्या शिर्षकात तो मतदारसंघ किती सालापासून किती सालापर्यंत (इथे साल म्हणजे निवडणूक साल) हे सुद्धा जोडले (म्हणजे तसे स्थानांतरित केले) तर समजण्यास सोपे जाईल की हा भूतपूर्व मतदारसंघ होता असे. उदा. मी [[दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)]] (१ल्या लोकसभेचा मतदारसंघ) असे बनवले होते. पण माननीय सदस्य @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी शिर्षकातले साल हटवले. आपण आपले मत काय आहे ते प्रकट करावे. - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:१९, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :एखादा मतदारसंघ आता अस्तित्त्वात नाही हे शीर्षकावरुन लक्षात येणे उपयुक्त आहे. यासाठी काही योजना -- :# नुसते (भूतपूर्व) लिहिणे -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (भूतपूर्व)'' :# पहिल्या आणि शेवटच्या निवडणुका झालेल्या वर्षांचा उल्लेख -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)'' :# मतदारसंघ तयार होण्याची आणि विसर्जित होण्याची वर्षे , उदा. मतदारसंघ क्ष १९५१मध्ये तयार करण्यात आला व १९५२मधील निवडणुकांमध्ये येथे पहिल्यांदा निवडणुका झाल्या. १९५७मध्ये येथे शेवटची निवडणूक झाली आणि १९५९मध्ये तो विसर्जित झाला -- दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५१-१९५९) :# इतर क्लृप्त्या :यांतील #२ आणि #३मध्ये मतदारसंघ एका वर्षाच्या आत (किंवा एका निवडणुकीनंतर लगेच) विसर्जित झाल्यास एकच वर्षाचा उल्लेख असावा, उदा. ''अबक लोकसभा मतदारसंघ (१९६७)'' :माझे मत क्र.३ ला आहे (मतदारसंघ तयार आणि विसर्जित होण्याची नेमकी वर्षे). :{{साद|Khirid Harshad}}, तुम्ही वर्ष काढण्यामागची कारणे दिल्यास अधिक योजनाही लक्षात येतील. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:३५, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::{{साद|अभय नातू}} माझं स्पष्ट मत आहे की मतदारसंघ भूतपूर्व असो किंवा नसो त्याच्या शीर्षकात मतदारसंघाचे नाव सोडून बाकी काही नसावे, नाहीतर अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल जे बरोबर दिसणार नाही. यावर उपाय म्हणून त्या लेखात भूतपूर्व मतदारसंघाचा वर्ग जोडणे पुरेसे आहे. तसेच तो मतदारसंघ किती वर्षे अस्तित्वात होता याची माहिती लेखात उपलब्ध असेलच. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:०७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल :उदाहरण? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१०, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :[[:वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] हे पाहा, सध्या १००+ पेक्षा जास्त भूतपूर्व मतदारसंघांची यादी आहे आणि असे अजून तयार होतील लेख. म्हणजेच यातील सर्व लेखांच्या शीर्षकात वर्ष जोडावे लागेल, तसेच वर्ष जोडून लेखाचे नाव मोठे होते जे अनावश्यक वाटते. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::लेखसंख्या किंवा बदलांची संख्या ही मोठी अडचण नाही. लेखांचे नाव मोठे होते हा ग्राह्य मुद्दा आहे. ::शीर्षकातील अक्षरसंख्या आणि त्याद्वारे मिळणारी माहिती यांच्यात समतोल साधणे आवश्यक आहे. व्यक्तींचे लेख याचे एक उदाहरण आहे. प्रत्येक व्यक्तीच्या पूर्ण नावाचा लेख नसतो. पूर्ण नावाने अधिक माहिती मिळते परंतु त्याने वेगळी अशी माहिती मिळत नाही. ::उदाहरणार्थ, [[इंदिरा इंदिरा गांधी]] यांचे पूर्ण नाव ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' होते. यात नुसते '''इंदिरा गांधी''' लिहिल्यास ही व्यक्ती कोण हे लगेच कळते. त्यासाठी ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' लिहावे लागत नाही. त्याउलट पेपे (फुटबॉल खेळाडू जन्म १९८३) या शीर्षकात जन्मवर्ष नमूद करावे लागते, ज्यायोगे त्या विशिष्ट व्यक्तीबद्दलची अधिक माहिती (आणि निःसंदिग्धीकरण सुद्धा) ध्वनित होते. ::याशिवाय, मतदारसंघाचा विचार केल्यास तुमचा संख्येचा मुद्दा उलट्या बाजूनेही लावता येईल. लोकसभेत ५४३ मतदारसंघ आहेत. नवनवीन मतदारसंघ वाढत गेल्यावर एखादा मतदारसंघ आत्ता आहे कि नाही यासाठी वर्गीकरण बघावे लागेल. जुन्या मतदारसंघांना वेगळे न दाखविल्यास वाचणाऱ्याचा गोंधळ होऊ शकतो. ::असो. इतरही मते काय आहेत हे कळून घेण्यास मी उत्सुक आहे. cc: {{साद|संतोष गोरे|Aditya tamhankar}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:३७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :::@[[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] आणि @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] या दोंघांच्या मुद्द्यात एक अंधुकशी रेषा आहे; अन्यथा दोघेही आपापल्या ठिकाणी योग्य वाटतात. लेखाच्या प्रस्तावनेत सदरील मतदार संघ हा भूतपूर्व असल्याचे दिसून येते, तरीही कंसात साल लिहिल्यास वाचकास समजण्यास अधिक सुलभ राहील असे वाटते. अजून इतर कोणी काही सुचवते का ते देखील विचारात घ्यावे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:२८, २३ डिसेंबर २०२४ (IST) ::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], @[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] शिर्षकामध्ये फक्त साल टाकायचे आहे. त्याने शिर्षक लांबलचक होत नाही असे मला वाटते. शिर्षकात फक्त साल दिल्याने सर्च करताना पटकन लक्षात येते की हा भूतपूर्व मतदारसंघ आहे. नाहीतर मग त्या पानावर जा व तिथे वाचून कळायला वेळ लागतो व हेही पटकन लक्षात येते की आत्ताचे विद्यमान मतदारंघ आणि भूतपूर्व मतदारसंघ ह्यांच्यातील फरक लगेच दिसून येतो. अभय सरांनी सुचवल्याप्रमाणे आपण '''निवडणूक साल वापरुयात'''. मतदारसंघ स्थापन केलेले साल नको त्याने अजुन कनफ्युजन वाढते. सामान्यत: वाचकांना निवडणूकीचे साल लक्षात राहते. त्यामुळे १९५२-१९५७, १९५२-२००९ असे बरे पडेल. त्याचे अजून एक कारण म्हणजे कोणताही मतदारसंघ मध्येच विसर्जित होत नाही, पाच वर्षांनंतर परिसिमनद्वारे विसर्जित केला जातो. अभय सरांच्या ३ऱ्या पॉईंट प्रमाणे १९५१ ला स्थापन झाला, १९५२ आणि १९५७ ला निवडणूक साली, पण तो मतदारंघ १९५९ ला विसर्जित कसा होईल? त्याचे पुढचे परिसिमन १९६२ ला झाले. समजा तो मतदारसंघ १९६२ ला विसर्जित झाला तर त्याचे शीर्षक असे होईल '''अबक मतदारंघ (१९५२-१९६२). इथे जरी १९५१ मध्ये स्थापन झाला तरी त्याची पहिली निवडणूक १९५२ साली झाली. नंतरची १९५७ जिचा कार्यकाळ १९६२ पर्यंत होता व १९६२ मध्ये विसर्जित केला गेला. म्हणून ''१९५२-१९६२'' [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:३४, ०३ जानेवारी २०२५ (IST) :::::मला पटते आहे. :::::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]], @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], हे प्रयोग म्हणून करुन पाहूयात. जर यामुळे अडचण आली किंवा इतर सदस्यांकडून तसे मत आले तर पुन्हा विचार करुयात असे मी मांडतो. कळवावे. :::::धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:१४, ५ जानेवारी २०२५ (IST) ::::::होय, बिलकुल चालेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५१, ५ जानेवारी २०२५ (IST) == वर्ग स्थानांतरण == नमस्कार, मी नुकताच ''[[:वर्ग:जनता पक्षाचे नेते]]'' हा वर्ग ''[[:वर्ग:जनता पक्षातील राजकारणी]]'' येथे स्थानांतरित केला आहे. त्यातील लेख बॉट द्वारे स्थानांतरित करावे ही विनंती. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:११, २७ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) # [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:ब्राझीलची राज्ये]] → [[:वर्ग:ब्राझिलची राज्ये]] # [[:वर्ग:ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष]] → [[:वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष]] # [[:वर्ग:ब्राझीलमधील शहरे]] → [[:वर्ग:ब्राझिलमधील शहरे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५२, ३१ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्हा]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा]] ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील गावे]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] ::# [[:वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७]] → [[:वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] ::[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०७, १९ मार्च २०२५ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) # [[:वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या]] → [[:वर्ग:मराठी चित्रपट यादी]] # [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट नामसूची]] → [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट यादी]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:३९, १८ मे २०२५ (IST) ::{{झाले}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:३१, १८ मे २०२५ (IST) == [[Doraemon]] ([[डोरेमोन]] ला पुनर्निर्देशन)== नमस्कार, तुम्ही हे पेज डिलीट केले, परंतु बहुतेक विकिपीडियावर असे नाव [[विकिपीडिया:पुनर्निर्देशन|पुनर्निर्देशन]] म्हणून चालतात. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Reasons_for_not_deleting काही कारने], काही उदाहरणे- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%A4&redirect=no ভাৰত], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3&redirect=no कृष्ण], [[en:Category:Redirects from alternative languages]]. आपणास माहित आहे की मराठी विकिपीडिया वर बहुतेक guidelines व policies लिहिलेल्या नव्हे, म्हणून मला त्याची नोंद इथे करता आली नाही, मात्र मी जे उदाहरणे दिली ते तुम्हाला पटले असतिल असे मला वाटते. धन्यवाद, --[[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] ([[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|चर्चा]]) २१:३३, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) :नमस्कार, :तुमचा संदेश स्पष्ट नाही परंतु असे वाटते की तुम्हाला इंग्लिश शीर्षकापासून मराठी शीर्षकाकडे पुनर्निर्देशन हवे आहे. :मराठी विकिपीडियावर शक्यतो कमीत कमी अशी पुनर्निर्देशने आहेत व असे नवीन पुनर्निर्देशन असण्यासाठी सबळ कारण पाहिजे. तुम्ही उद्धृत केलेल्या पानाला इंग्लिशमधून पुनर्निर्देशन का पाहिजे हे सांगण्याची विनंती. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:४९, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == माहितीचौकट पंतप्रधान साचा == माहितीचौकट पंतप्रधान साच्यामध्ये I उपराष्ट्रपती = हा पॅरामीटर टाकला की प्रथम तो बरोबर दाखवतो, परंतु I उपराष्ट्रपती2 = असे जोडल्यानंतर संपादित केल्यावर २ऱ्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती समोरचे संपादित केलेले दिसत नाही. उदा. इंदिरा गांधी यांचा साचा बघा: {{माहितीचौकट पंतप्रधान|नाव=इंदिरा फिरोझ गांधी|चित्र=IndiraGandhi.png|चित्र आकारमान=200px|पद=[[भारताचे पंतप्रधान|भारतीय गणराज्याच्या ३ऱ्या पंतप्रधान]]|कार्यकाळ_आरंभ=१४ जानेवारी १९८०|कार्यकाळ_समाप्ती=३१ ऑक्टोबर १९८४|राष्ट्रपती=[[नीलम संजीव रेड्डी]]<br>[[झैल सिंग|ग्यानी झैल सिंग]] <small>(१९८२ पासून)</small>|उपराष्ट्रपती=[[मोहम्मद हिदायत उल्लाह]]<br>[[रामस्वामी वेंकटरमण]] <small>(ऑगस्ट १९८४ पासून)</small>|उपपंतप्रधान=|मागील=[[चौधरी चरण सिंह]]|पुढील=[[राजीव गांधी|राजीव फिरोज गांधी]]|कार्यकाळ_आरंभ2=२४ जानेवारी १९६६|कार्यकाळ_समाप्ती2=२४ मार्च १९७७|राष्ट्रपती2=[[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]]<br>[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[फकरुद्दीन अली अहमद]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपराष्ट्रपती2=[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[गोपाल स्वरूप पाठक]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपपंतप्रधान2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]] <small>(१९६७-१९६९)</small>|मागील2=[[गुलझारीलाल नंदा]]|पुढील2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]]}}इथे बघा : वरच्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती पॅरामीटर दिसत आहे परंतु खालच्या कार्यकाळासाठी दिसत नाहिये. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:०६, १४ जानेवारी २०२५ (IST) == Translation notification: Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024|Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FReports%2FActivity+reports%2F2024&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २२:४२, २१ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Aafi (DCW)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ११:५४, २६ जानेवारी २०२५ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) == Hello अभय नातू Would you like to write about Isabelle de Charriere (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it will be done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) १८:०९, १५ मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]], :Here -- [[इसाबेल दि शारिएर]]. :May I ask a return favor to translate आनंदीबाई जोशी ([[en:Anandi Gopal Joshi]]) in a language of your choice? :Thanks, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२५, १५ मार्च २०२५ (IST) == साचा == नमस्कार सर हे दोन साचा बनवलं आहे चित्रपट पानांमध्ये जोडता येत काही चुकीचं असेल तर डिलीट करू शकता पण त्याचा वापर असा चांगला होईल. उदाहरण : [[छावा (चित्रपट)]] * [[साचा:इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस]] * [[साचा:बॉलिवूड हंगामा]] [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १२:५१, २० मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] माफ करा, [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी तुमचा एक साचा पुनर्निर्देशित केला म्हणून मध्येच उत्तर देत आहे. अन्यथा @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांनी उत्तर देणे अपेक्षित होते. तुम्ही आय एम डी बी साठी पूर्वीचेच पुढील दोन साचे उपलब्ध आहेत. [[साचा:आय.एम.डी.बी. शीर्षक]] (चित्रपटासाठी) आणि [[साचा:आय.एम.डी.बी. नाव]] (कलाकारांसाठी). राहिला प्रश्न बॉलीवूड हंगामाचा, तर तो तुम्ही इंग्लिश विपी वरून आयात करू शकता.- :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३८, २० मार्च २०२५ (IST) == Translation notification: Help:Unified login == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ११:३४, २३ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == नवीन धोरण पानांबद्दल सूचना == नमस्कार, मी मराठी विकिपीडियावर काही नवीन धोरण पाने तयार केली आहेत, जी समुदायासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. खालील पानांची यादी आहे: # [[विकिपीडिया:सद्भावना गृहीत धरा]] (विपी:सगृध) # [[विकिपीडिया:सदस्यपान]] (विपी:सप) # [[विकिपीडिया:स्रोतांचा संदर्भ]] (विपी:ससं) # [[विकिपीडिया:सहमती]] (विपी:सह) # [[विकिपीडिया:चर्चा पान मार्गदर्शक तत्त्वे]] (विपी:चप) # [[विकिपीडिया:सदस्यत्व तपासनीस]] (विपी:सत) # नियुक्ती (विपी:नि) # अधिकार काढण्याची प्रक्रिया (विपी:अक) # [[विकिपीडिया:संपादन सारांश]] (विपी:ससा) # [[विकिपीडिया:तटस्थ दृष्टिकोन]] (विपी:तड) # [[विकिपीडिया:लवचिकता]] (विपी:लव) ही पाने मी स्वतःच्या शब्दांत आणि मराठी विकिपीडियाच्या स्वरूपात लिहिली आहेत. कृपया या पानांचे पुनरावलोकन करून आपल्या सूचना किंवा सुधारणा सांगा. जर काही बदल किंवा जोडणी आवश्यक असेल, तर मी ते करण्यास तयार आहे. समुदायाच्या सहमतीने ही पाने अधिक चांगली करता येतील असे वाटते. आपल्या मार्गदर्शनाची अपेक्षा आहे. धन्यवाद! [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:२६, १ एप्रिल २०२५ (IST) == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २१:००, २३ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Xeno (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी अनुवाद == नमस्कार! अनेक नवीन लेख तयार करताना, मला लेखाचे शीर्षक नेमके काय असावे याबद्दल समस्या येतात आणि विशेषतः जेव्हा इंग्रजीमध्ये समान गोष्टींसाठी अनेक शब्द असतात; किंवा जर हा शब्द मूळचा इंग्रजी नसेल; किंवा जर तो वैद्यकीय/वैज्ञानिक शब्द असेल. उदाहरणार्थ; [[:en:Dismemberment]] आणि [[:en:Dissection]] या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत; परंतु दोन्हीचे भाषांतर फक्त "विच्छेदन" असे केले जाते. मराठी विकिपीडियावर असे कोणतेही पान आहे का जिथे असे शब्द जोडता येतील आणि सर्व सक्रिय सदस्य तेथे योग्य मराठी शब्द सुचवू शकतील? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:०३, १६ मे २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], :[[विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्प/शब्द,पद आणि वाक्य संचय]] हे पूर्वी होते परंतु अनेक वर्षांत त्यात भर नाही. :याचे पुनरुत्थान केल्यास हे नक्कीच उपयुक्त होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५९, १६ मे २०२५ (IST) == मतदारसंघ नावे == निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत परिसिमन ऑर्डर मध्ये मतदारसंघांची जशी नावे आहेत त्याच नावा प्रमाणे मतदारसंघांचे लेख असु देत. वलसाड मतदारसंघ १९५७ ते २००९ च्या परिसीमन पर्यंत बुलसर म्हणून होता. ते नाव तसेच असु द्यावेत. अशी बरीच आहेत. मी त्या सर्वांचे लेख विस्तृतपणे लिहितो आहे. थोडा वेळ लागेल. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:४४, २१ मे २०२५ (IST) :ते ''बुलसर'' नसून '''बलसार''' (Bulsar, वलसाडचा अपभ्रंश) असे होते. गुजरात व इतर राज्यांमधील आंग्लाळलेली नावे नंतर बदलली गेली परंतु आंग्ल उच्चार जसेच्या तसे राहू द्यावेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४९, २१ मे २०२५ (IST) अच्छा.. हे माहित नव्हते. धन्यवाद - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:५९, २१ मे २०२५ (IST) == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हे पान मी तयार केले आहे. जयंत पवार हे मराठीतील महत्वाचे साहित्यिक व नाटककार होते. त्यांना अनेक पुरस्कार मिळालेले आहेत. फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हा त्यांचा कथासंग्रह. याला साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे. हा देशातील सर्वोच्च पुरस्कारांपैकी एक आहे, प्रथम क्रमांकाचाही म्हणता येईल. याबाबतचे संदर्भ दिलेले आहेत. साहित्य अकादमीचे संकेतस्थळही दिलेले आहे. शिवाय इतर अनेक संदर्भ दिलेले आहेत. पुरस्काराशिवाय या कथासंग्रहातील कथांमुळे मराठी साहित्यात एक मोलाची भर पडलेली आहे. पानामध्ये मी मात्र अशी विशेषणे वापरलेली नाहीत. मराठी साहित्याचा मानबिंदू असलेल्या कथासंग्रहाचे पान ठेवावे इतकेच मी लिहू शकतो Uday0611 [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) २३:२२, ४ जून २०२५ (IST) :नमस्कार, :लेखात दिलेल्या संदर्भासाठी धन्यवाद. तरीसुद्धा काही बदल गरजेचे आहेत. :# लेखात ''पुस्तकाबद्दलची माहिती'' अपेक्षित आहे. सध्या लेख पुस्तकाचे ''सविस्तर वर्णन'' असल्यासारखा आहे. लेखाच्या धाटणीसाठी उदाहरणादाखल एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) हे लेख बघावे. अर्थात तुम्ही घातलेली इतर माहिती (प्रकाशनवर्ष, अनुवाद तपशील, इ.) राहू द्यावा. :# लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. ''या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले.'' -- म्हणजे काय? :# लेखकाची मुलाखत विभाग काढावा. तसेच कथासंग्रहाच्या रसग्रहणाबद्दलचा प्रत्येक तपशील (उदा. मायबोली) न ठेवता त्यांतील २-३ निवडक आणि महत्वाचे उल्लेख ठेवावे. :अधिक प्रश्न किंवा शंका असल्यास कळवालच. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:१३, ५ जून २०२५ (IST) ::एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) पाने बघितली. ती फारच त्रोटक आहेत. मात्र फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर या पानावर बदल केलेला असून कथांची नावे एका ओळीत आता दिलेली आहेत. ::लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले. -- म्हणजे काय ::हे वाक्य काढले आहे व दुसरे दिले आहे. ::मायबोली व विश्राम गुप्ते यांचे संदर्भ सुचवल्याप्रमाणे काढले. ::लेखकाने स्वत: आपल्या साहित्याबद्दल बोलणे ही नेहमी घडणारी बाब नाही. यामुलाखतीतून कथालेखन प्रक्रिया व लेखकाची भूमिका कळते. ते पानावर अंश देवून स्पष्ट केले आहे. ::मुलाखत कथासंग्रहाबाबतच आहे, तथापि काढायची असेल तर वगळणे. ::आणखी काय बदल हवा आहे कळवणे. ::धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ०९:५०, ५ जून २०२५ (IST) :::वरील लेख फक्त धाटणीसाठी दिले होते. :::मुलाखत वगैरे लेखकाच्या लेखावर असावे, ते सुद्धा जर लक्षणीय असेल तर. येथे पुस्तकाचे रसग्रहण नाही तर माहिती अपेक्षित आहे. :::अजून अनेक बदल करता येतील. काही उदाहरणे -- :::''या संग्रहाची सध्या सातवी आवृत्ती आलेली आहे.'' -- सध्या म्हणजे कधी? १० वर्षांनी वाचताना हे वाक्य असंबद्ध होईल. :::''कवयित्री साहित्यिक नीरजा यांनी या कथासंग्रहाची केलेली समीक्षा महाराष्ट्र टाइम्समध्ये प्रकाशित झालेली होती. त्यात त्या लिहितात; :::नाटककार जयंत पवार यांचा पहिला कथासंग्रह. या संग्रहात एकूण सात कथा आहेत. त्यातल्या बहुतेक कथांना पार्श्वभूमी आहे ती या मुंबईची, तिथल्या गिरणगावाची, कामगारवस्तींची, चाळसंस्कृतीची, तिथल्या सामान्य माणसाची आणि त्याच्या छोट्या मोठ्या आनंदाची, दु:खाची, शल्यांची, ताणांची आणि माणसाच्या कोतेपणाची, त्याच्याच लपलेल्या अहंपणाची.पवारांच्या या कथा व्यक्तिकेंदी नाहीत तर समूहकेंदी आहेत…'' :::१. हे जाहिरातबाजी वाटते. नीरजा यांनी केलेले वर्णन येथे गरजेचे नाही. लांबलचक प्रस्तावना सुद्धा नको. :::२. जर येथे हे लिहायचेच तर ''साहित्यिक नीरजा यांच्या मते पवारांच्या या कथा समूहकेंद्री आहेत'' इतकेच पुरेसे आहे. :::३. हा लेख कुठे उपलब्ध आहे हे वेगळे लिहिण्यापेक्षा त्याचा संदर्भ द्यावा. :::इतर अनेक त्रुटी आहेत त्याही बघून घेउन काढाव्या. येथील (दर्जेदार) लेखांची लेखनशैली पाहून त्याप्रमाणे लिहावे. :::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:१८, ५ जून २०२५ (IST) ::::मुलाखत वगळली. ::::नीरजा यांनी जे लिहिले आहे ते काढले तथापि ती समी्षा आहे. त्याला अजिबात जाहिताबाजी म्हणता येणार नाही. इथे नमूना बघावा: ::::https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Women_of_Manhattan&wprov=rarw1 ::::लेख नको असेल तर काढून टाकणे. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ११:५१, ५ जून २०२५ (IST) :::::लगेच ''लेख नको असेल तर''....इ. भाषेवर येऊ नये. येथे लेख हवा/नको नाही तर येथील (जुजबी) निकषांप्रमाणे लिहिणे हे अपेक्षित आहे. अनेक संपादक येथे जमेल तसे चौकटीत राहून लिहितात तर आपणही त्यात सहकार्य कराल ही माफक अपेक्षा. :::::वर लिहिलेल्या इतर बाबींकडे लक्ष वेधतो पण ते बदल मीच करुन घेतो. :::::पुन्हा एकदा तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:२२, ५ जून २०२५ (IST) == विचारार्थ == काही मुद्दे विचार करण्यासाठी सुचवले आहेत मी साहित्य प्रेमी वाचक असून मराठी साहित्यिक व साहित्य यांची माहिती विकिपीडियावर द्यावी हा माझा उद्देश आहे. त्यासाठी मी मराठी हिंदी व इंग्लिश साहित्यिक व साहित्य यांच्या विकिपीडिया पानांचे दोन-तीन आठवडे अवलोकन केले होते. त्यानुसार मला काही प्रारूप मिळालेले आहेत. अनेक पानांवर असे दिसते की पुस्तकांच्या काही समीक्षांमधील उतारे दिलेले असतात. समीक्षेचा उद्देश आपण म्हटल्याप्रमाणे जाहिरात बाजी नसतो तर त्यातील साहित्यकृतीचे विश्लेषण केलेले असते. केवळ चांगले म्हटलेले नसते तर ते का चांगले आहे हे सांगितलेले असते ज्यायोगे वाचकाची अभिरुची क्षमता वाढते, साहित्यकृती समजण्यास त्याला मदत होते. अशी समीक्षा दिलेली काही पाने अशी काही पाने अशी आहेत: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Danny_and_the_Deep_Blue_Sea https://en.m.wikipedia.org/wiki/Mannu_Bhandari Please see critical reception section https://en.m.wikipedia.org/wiki/A_Bright_Room_Called_Day Critics section अशी इतरही पाने आहेत. तसेच मी आता नव्हे तर आधीच याबाबत गुगल सर्च केला होता व तेथून अशी माहिती मिळाली होती: समीक्षेतील उतारा (review paragraph) विकिपीडियावर घेतला जाऊ शकतो. तथापि, या उताऱ्याचा योग्य वापर आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2, 3] विकिपीडियावर समीक्षेतील उतारा वापरण्याची पद्धत: 1. उताऱ्याची सत्यता आणि विश्वासार्हता: विकिपीडियावर कोणताही लेख समाविष्ट करण्यासाठी, तो लेख विश्वसनीय आणि सत्य असावा लागतो. समीक्षेतील उताऱ्यामध्ये तथ्ये आणि माहिती योग्य प्रकारे सादर केली आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. 2. संदर्भ: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरत असाल, तर त्या उताऱ्याचे संदर्भ (references) देणे आवश्यक आहे. हे संदर्भ उताऱ्यातील माहितीच्या स्रोतांची नोंद करतात, ज्यामुळे वाचकांना माहितीची सत्यता तपासता येते. 3. विकिपीडिया धोरणे: विकिपीडियावर कोणताही लेख किंवा उतारा समाविष्ट करताना, विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. यात कॉपीराइट, तटस्थता आणि वस्तुनिष्ठता यांसारख्या गोष्टींचा समावेश होतो. 4. लेखाचे स्वरूप: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावरील लेखात योग्य ठिकाणी समाविष्ट करणे आवश्यक आहे. उताऱ्याला योग्य शीर्षक आणि विभाग देणे, तसेच तो लेखामध्ये एकसंध आणि अर्थपूर्ण वाटणे महत्त्वाचे आहे. 5. संपादकांनी तपासणी: विकिपीडियावर कोणताही बदल किंवा लेख समाविष्ट करताना, इतर संपादकांनी त्यांची तपासणी करतात. त्यामुळे, तुम्ही समाविष्ट करत असलेला उतारा योग्य आणि उपयुक्त आहे की नाही, हे तपासले जाते, असे Wikipedia मध्ये नमूद केले आहे. [1, 1, 4, 5] निष्कर्ष: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरणे शक्य आहे, परंतु त्याचे योग्य पालन आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2] उदाहरण: जर तुम्ही एखाद्या पुस्तकावरची समीक्षा वाचली आणि त्यात तुम्हाला काही उपयुक्त माहिती मिळाली, तर तुम्ही ती माहिती विकिपीडियावरील संबंधित लेखात समाविष्ट करू शकता. मात्र, त्याआधी, तुम्हाला त्या समीक्षेचा संदर्भ द्यावा लागेल आणि ती माहिती विकिपीडियाच्या धोरणांना योग्य आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. एकूण समीक्षेतील उतारा व तो कुठे प्रसिद्ध झाला आहे व कोणी लिहिला आहे इत्यादी माहिती देण्यास हरकत नसावी. याबाबत आपले धोरण ठरवावे. तसेच दुसरा मुद्दा, माहिती देताना कथांची नावे, पुस्तकांची नावे ही मी बघितलेल्या अनेक पानांवर एकाखाली एक दिलेली असतात कधी ती बुलेट पॉईंट किंवा क्रमांकित केलेली असतात. यामुळे ती वाचणे सोपे जाते व डोळ्यांना चांगले असते. एकाच ओळीत एका मागोमाग एक नावे देणे गिचमिड वाटते व वयस्कर लोकांसाठी त्रासदायक आहे. रचनेबाबत ठोस असा नियम दिसत नाही. संपादकाला तिथे स्वेच्छानिर्णयन म्हणजे discretion असावे. याचाही आपण विचार करावा. तसेच पुस्तकांच्या मुखपृष्ठाचे फोटो काढून ते माहिती चौकटीत दिले तर चालेल का कृपया कळवणे. गुगल शोध मध्ये ते चालेल असे दिलेले आहे धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४४, ६ जून २०२५ (IST) :नमस्कार @[[सदस्य:Uday0611|Uday0611]], :सर्वप्रथम, या तपशीलवार संदेशासाठी धन्यवाद. :दुसरे, स्पष्ट सांगायचे तर मराठी विकिपीडियावरील साहित्याबद्दलचे लेख तुटपुंजे (संख्या आणि आशय दोन्हीमध्ये) आहेत. त्यांत भर घालण्याची मोठी गरज आहे. तुम्ही यात पुढाकार घेत असलेले पाहून आनंद झाला. :आता तुमच्या मुद्द्यांविषयी -- :# समीक्षा -- विकिपीडियावर पुस्तका बद्दलची माहिती अपेक्षित आहे. पुस्तकाबद्दलच्या मतांबद्दलची नव्हे. तरीही काही प्रमाणात समीक्षेचे लघुरूप देण्यास हरकत नाही. त्यातही काही नियम आणि संकेत पाळणे गरजेचे आहे. ::# ही समीक्षा असावी. रसग्रहण नव्हे. ::# असा उतारा प्रतिसमीक्षा २-३ वाक्यांचा असावा. भाराभर अवतरणे नकोत, नाहीतर लेख चारआणे आणि समीक्षा बाराआणे असे व्हायचे. ::# प्रत्येक पुस्तकाला अशी समीक्षा असू नये. पुरस्कृत किंवा वादग्रस्त पुस्तकांना असावी. वादग्रस्त पुस्तकांसाठी खालील नियम नक्की पाळला जावा. ::# फाजील स्तुती, व्यक्तिगत हल्ले किंवा एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षाच नसाव्यात -- हा नियम कटाक्षाने पाळावा. ::# लेखकाने, प्रकाशकाने, समीक्षकाने किंवा इतर हितसंबंध असलेल्याने स्वतः अशी समीक्षांचे अवतरण येथे करू नये. उद्धृत करण्यास हरकत नाही. ::# इतर नियम/संकेत, जसे दिसतील/सुचतील तसे. :मराठी विकिपीडियावर अनेक वेळा स्वतःची, आपल्या पुस्तकांची, कंपन्यांची किंवा इतर हितसंबंधांची जाहिरात करणारे अवतरले आहेत. अनेकदा पैसे घेउन असे लिखाण करणाऱ्या भाडोत्री व्यक्तीही दिसतात. इतकेच नव्हे तर मराठी (किंवा असे इतर छोटे) विकिपीडियावर ''अँकर'' लेख टाकून त्याचा संदर्भ किंवा आधार घेउन इंग्लिश विकिपीडिया आणि इतर संकेतस्थळांवर आपले हितसंबंध पसरवणे हे सुद्धा दिसते. :मराठी विकिपीडियाचा असा दुरुपयोग होऊ नये म्हणून हे संकेत. :# कथा किंवा कवितासंग्रहांमधील नावे. ::# अशी यादी असण्यास हरकत नाही परंतु येथे ही प्रत्येक संग्रहाला हे असू नये. प्रकरणांची यादी तर नकोच. ::# यादी एक सलग बुलेट लिस्ट न करता ती दोन किंवा तीन रकान्यांची (कॉलम) करावी, ज्याकरवे लेखाची लांबी अवास्तव वाढणार नाही आणि पानावर असलेल्या ''रियल इस्टेट''चा सदुपयोग होईल. :शेवटी आणि महत्वाचे -- ::विकिपीडियावरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत, किंबहुना त्यांत गरजेप्रमाणे बदल करणे हा सुद्धा एक संकेतच आहे. येथील लिखाणात आणि रचनेत सुधारणा होईल असे काही दिसल्यास नक्की उहापोह करावा. येथे अनेक जाणते, जुने आणि अनुभवी संपादक स्वयंसेवक म्हणून काम करतात. त्यांच्या मतांचा आणि अनुभवाचा जरुर उपयोग करुन घ्यावा. :पुन्हा एकदा धन्यवाद. : :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:०४, ६ जून २०२५ (IST) ::ता.क. मुखपृष्ठाचे चित्र काढून लावताना कोणत्याही प्रताधिकाराचा भंग होउ नये याची काळजी घ्यावी. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:१५, ७ जून २०२५ (IST) ::आपले उत्तर वाचून खेद झाला. ::मी दिलेल्या विकिपीडियाच्या पानांकडे व त्यात कशाप्रकारे लेख दिलेला आहे याकडे आपण दुर्लक्ष केलेले आहे. ::पानात किती संदर्भ असावेत याबाबत विकिपीडियाचा कोणताही नियम नाही. उलट जास्तीत जास्त संदर्भ द्यावेत असेच लिहिलेले आहे. ::पुन्हा एकदा एका पानाची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Ebert ::या पानावर २९८ संदर्भ दिलेले आहेत. ::असे अनेक संदर्भ असलेली अनेक पाने आहेत. ::कमीत कमी संदर्भ असावेत हा नियम तुम्ही लावलेला आहे, विकिपीडियाचा तसा नियम नाही. ::तेच समीक्षेबाबतही आहे. आधी तुम्ही म्हणता एक ओळ फक्त द्या नंतर म्हणता दोन-तीन वाक्याचा असावा. अशी घासाघीस करण्यात मला स्वारस्य नाही. असे करावे लागेल याची कल्पनाही नव्हती. ::उतारा एवढा द्यायचा असतो ज्यातून काहीतरी अर्थपूर्ण बोध होईल. दोन वाक्यं- तीन वाक्यं असा निकष नसतो. ::यासाठी एका पानांची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Outside_Mullingar ::यात समीक्षा कशी दिली आहे ते दिसते. अशी आणखी पाने आहेत. ::तुम्ही म्हणत आहात समीक्षा असावी रसग्रहण नव्हे. नेमका फरक आपल्याला माहिती आहे का? रसग्रहण हा शब्द शालेय जीवनानंतर आज मी पहिल्यांदाच वाचला. ::खुद्द समीक्षेमध्ये आस्वादक समीक्षा, अकादमीक समीक्षा, सौंदर्यवादी समीक्षा असे अनेक प्रकार आहेत. त्याबाबतही तुमचे काही नियम आहेत का? ::तसेच समीक्षा कोणी लिहिली, त्यात काय आहे हे थेट सुरुवातीलाच समजणेसुद्धा आवश्यक आहे तर वाचक तिकडे जातील. ::एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षा नसाव्यात हे जे तुम्ही म्हटलं आहे ते सब्जेक्टिव्ह आहे. एखादे पुस्तक अतिशय चांगले असेल तर त्याच्यावर चांगलेच लिहिले जाईल. ::मराठीतील साहित्य व्यवहाराची आपल्याला कल्पना नाही असे दिसते. मराठीत वर्तमानपत्रातून परीक्षण प्रसिद्ध होते, काही साप्ताहिके व मासिके यातून परीक्षण प्रसिद्ध होते. वर्तमानपत्रांच्या साईट असतात परंतु काहीच साप्ताहिकांच्या डिजिटल साईट आहेत. अनेक पुस्तकासंबंधी ती चांगली पुस्तके असूनही काहीही प्रसिद्ध झालेले नसते. ::इतर नियम संकेत जसे दिसतील सुचतील तसे याचा अर्थ हे तुम्ही अतिशय खुले ठेवलेले आहे व जेव्हा तुमच्या मनात येईल तेव्हा तुम्ही नाकाराल. ::विकिपीडियाचे नियम व निकष काय आहेत ते बघावे. त्यासाठी मी पानाची लिंक दिलेली आहे व तो प्रीसिडंट आहे. इंग्लिश विकिपीडियावर जे चालते ते मराठी विकिपीडियावर तुम्ही का नाकारत आहात? ::रचनेबाबतही अनेक पानांवरती कथांची नावे एकाखाली एकच दिलेली आहेत. एका मागोमाग एक असे देणे हे गचाळपण आहे. ::मी म्हणत आहे तशाप्रकारे बुलेट लिस्ट दिलेली, क्रमांक दिलेली अनेक पाने आहेत. तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ? ::त्यात पुन्हा सलग बुलेट लिस्ट करू नये असे तुम्ही दिले आहे परंतु हाही विकिपीडियाचा नियम नाही. अनेक ठिकाणी बुलेट लिस्ट किंवा क्रमांक देऊन यादी केलेली आहे. ::दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण. ::प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा? ::मला काम करायचे असेल तर मी नीट व व्यवस्थित करतो व दिसायला चांगले असेल हेही बघतो. ::विकिपीडियाचा नियम व निकष व प्रीसिडंट जो आहे त्याचे मी अनुपालन करत आहे. ::गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही. ::विकिपीडिया वरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत असे आपण म्हणता परंतु आपण ते संकुचित करत आहात. तुम्ही स्वतःला विकिपीडियाच्या नियमांच्यावर सुपर इम्पोज करत आहात. ::विकिपीडियाचा आधी दुरुपयोग झाला तो झाला, परंतु म्हणून आता प्रत्येक नव्या व्यक्तीकडे किंवा प्रत्येक लेखाकडे संशयाने बघू नये. लेखनाचा विषय, मजकुराचा दर्जा याचे मेरिट बघावे. प्रत्येक जण इथे जाहिरात करायला येत नाही याची नोंद घ्यावी. जाहिरातबाजी हा अतिशय चुकीचा शब्द आहे जो तुम्ही वापरत आहात. ::मी स्वतः लेखक आहे व माझे अनेक लेख प्रसिद्ध झालेले आहेत परंतु मी स्वतः संबंधित कधीही विकिपीडियावर काहीही टाकणार नाही. त्याबाबत चिंता नसावी. हा खुलासा मुद्दाम केला आहे. ::हा खुलासा करण्याचे दुसरे कारण मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे तसेच विकिपीडियावर कशाप्रकारे लेख लिहिले जातात याचा अनेक पाने बघून मी अभ्यास केलेला आहे व त्यानुसार पान बनवत आहे. त्यामुळे मला जेव्हा मदत लागेल तेव्हा मी घेईनच व घेतलेली आहे, त्याबाबत चिंता नसावी. ::विकिपीडिया हा संपूर्ण प्रकल्प लोकांनी चालवलेला आहे तो एकमेकांच्या सहकार्याने चालवलेला आहे. या उद्देशाला आपण कृपया हरताळ फासू नये ही विनंती. ::विकिपीडियाबाबतचाच माझा ‘जगाच्या कल्याणा विकिपीडिया’ हा लेख अनेक वर्षांपूर्वी प्रसिद्ध झाला होता. ::मी ज्या उमेदीने इथे काम करायला आलो होतो व साहित्यप्रेमी या नात्याने साहित्यिकांची व पुस्तकांची माहिती द्यावी हा माझा उद्देश होता ती उमेद आता राहिलेली नाही. ::दोन प्रौढ व्यक्तींचे प्रत्येक बाबतीत सदैव एकमत होऊ शकत नाही ही मूलभूत बाब आहे. कोणीही दिलेला मजकूर व त्याची रचना विकिपीडियाच्या नियमानुसार व निकषानुसार आहे का इतकेच बघावे. तुम्ही मायक्रो मॅनेजमेंट करत आहात त्याची आवश्यकता नाही. ::हे केवळ मी तुम्हाला मार्गदर्शनार्थ सुचवले आहे म्हणजे तुम्ही एक धोरण ठरवावे. इतर कोणी नवीन व्यक्ती आली तर निदान तिला सोयीचे होईल. ::मी आता इथे फिरकणार नाही. चिंता नसावी. ::Good bye. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १२:२१, ८ जून २०२५ (IST) :::तुमचे येथील उत्तर वाचून व एकूण पवित्रा पाहून तुम्ही येथे मदत करण्यास नाही तर '''माझेच कसे बरोबर आणि इतर सगळे कसे मूर्ख''' हेच दाखविण्यासाठी आला आहात/होतात याची खात्री पटली. :::मी दिलेल्या प्रतिसादातील मथितार्थ न बघता पुन्हा नसत्या विषयांवर भाराभर मतांच्या पिंका टाकून पसार झालेले दिसत आहात. :::तुमच्या काही वाक्यांवरुन, उदा. ''प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा?'', ''दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण'', इ. पाहून तुम्हाला '''क्राउडसोर्स्ड''', आणि विशेषतः विकिपीडियावर अगदी तुटपुंजा अनुभव आहे हे उघड होते. :::''मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे'' हे वाक्य हास्यास्पद आहे. आयटी मध्ये काम केलेले अनेक लोक येथे आहेत. अनेक दशकांचा त्यांचा अनुभव घेउन ते येथे नम्रपणे आणि उद्दाम मते (''खाली पहा'') न मांडता सामंजस्याने काम करतात. तुम्हाला हे करण्यात स्वारस्य नसल्यास तुम्ही इतर ठिकाणी जावे यात विकिपीडियाचे आणि तुमचे, असे दोघांचेही भलेच होईल. :::असो. तुम्ही इतर ठिकाणी काही तरी सकारात्मक काम कराल ही आशा. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:१९, ८ जून २०२५ (IST) :::''तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ?'' -- आता याला ''अहो काका, अशा लिंक भाराभर सांडून ठेवायला अवघड नाही. तुम्ही शोधता कि टाकू खंडीभर तुमच्या चर्चा पानावर?'' असे उत्तर देणे हा उद्दामपणा झाला असता परंतु मी ते करीत नाही आहे. अधिक काय लिहावे. तुम्ही सुज्ञ आहात (?) :::ता.क. जितक्यांदा तुमचा संदेश वाचला तितक्यांदा हसू येण्यासारखे नवीन काहीतरी सापडले, उदा. ''गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही.'' तुम्ही लिहिलेल्या लेखाची (गचाळ आणि ढिसाळ) प्रस्तावना, अनुक्रमणिका आणि सुधारित आवृत्ती, यांमधील फरक आपणच पहावा. नाही कळल्यास सांगतो. '''खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०७, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे. ::::मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे. मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे. ::::मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे. ::::तुम्हाला साहित्याची तुटपुंजीही जाण नसताना, साहित्य अकादमी म्हणजे काय माहीत नसताना तुम्ही ढवळाढवळ करू नये. माझा आता संबंधच नाही परंतु कोणी लिहिले तर म्हणून सांगत आहे. क्राउडसोर्स्ड असे शब्द वापरणे याला जार्गन वापरून घाबरवून टाकणे म्हणतात. ::::मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या. ::::मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते. ::::निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे. ::::राम राम [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४५, ८ जून २०२५ (IST) ::::थोड्याच दिवसात User dectivate करत आहे. सुखात रहा. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४८, ८ जून २०२५ (IST) ----- :::::''तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे.'' :::::'''आता मी जातो''' म्हणून सुद्धा उत्तर द्यायला परत आलात. यात अंतिम शब्द कोणाला हवा आहे हे उघड आहे (हिंट -- आपण स्वतः) :::::''मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे'' :::::पुन्हा एकदा -- तुमची प्रस्तावना, अनुक्रमणिका पहा -- नियम आणि निकष यांना धाब्यावर बसवून आपल्या मताने लिहिले हे सुद्धा उघड आहे. :::::''मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता'' :::::'''दोषारोप'''? वा! चोराच्याच.... काका, मागच्या आणि पुढच्या '''लगेचच्याच''' वाक्यात आरोप तुम्ही केलेत...मी नव्हे. पुन्हा एकदा, राग थुंकून टाकून, आपला संवाद वाचा. माझी विधाने ही झालेल्या त्रुटी (चुका सुद्धा नव्हेत) दाखवित आहेत. आरोप किंचितही नाही. :::::''याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे.'' :::::(तुम्ही थेट माझ्यावर घसरलात म्हणून माझे उदाहरण देतो) आता तुम्ही वीस वर्षे मागे जाउन पहा की पाने होण्यात इंटरेस्ट मला (आणि इतरांना) किती आहे. येथे आणून टाकलेली घाण उपसण्यात मी किती वेळ घालवला आहे....उद्दाम, उद्धट संपादकांशी संवाद साधण्यात किती मनस्ताप करुन घेतला आहे हे पहा. हे पाहण्यात तुमचे २-४ आठवडे तरी जातील....आणि करमणूकही होईल. येथील किती संकेत, नियम सार्वमताने घेतले गेले याचेही एकदा सर्वेक्षण करा. :::::''मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे.'' :::::इतरत्र असेल. येथे येउन मात्र २-४ पानांची भर घालून नसते वाद घातले. :::::''मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या.'' :::::पुन्हा एकदा हास्यास्पद विधान. आयटीमध्ये काम केल्याचा, बारीकसारीक सूचना देण्या/घेण्याचा संबंध काय? तुम्हाला नेमके कळावे म्हणून सुचवले (तरीही कळले नाहीच). :::::''मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते.'' :::::आता करमणूकच करुन देण्याचे ठरवले आहेत असे दिसते....किंवा तुमच्या डोक्यात रागाचा भडका पडला असावा. काका.....तुमची अद्वातद्वा, विषयांतर करणारी मते, या पिंका. लिंका आणि पिंका यातील फरक समजून घ्या! माझी भावना काय आहे हे माझ्या संपादनातून आणि इतर कामातून कळते. तुमची पुस्ती नको. :::::''निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे.'' :::::नकाच लिहू मग....टा टा. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) :::::ता.क. तुम्ही येथे पुन्हा एकदा येउन वाचणार आणि उत्तर देणार हे '''नक्कीच'''. मग तेव्हा पुन्हा भेटूच :-) आशा आहे तेव्हा रागाच भर ओसरुन पुन्हा एकदा, नव्याने संवाद साधाल. आतापर्यंतच्या (कसा का असेना) योगदानाबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) '''पुन्हा एकदा, खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::::किरकोळ काहीतरी फरक करून, खाली वर करून तुम्ही मोठी सुधारणा केल्याचा आव आणत आहात. ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे. ::::::तुम्ही आधी तुमचा अहं बाजूला ठेवा, थोडा नम्रपणा शिका, दुसऱ्याचे ऐकून घ्यायची तयारी ठेवा, लिंक दिल्या आहेत ते मी जे म्हणतोय ते बरोबर आहे की नाही तुम्हाला बघता यावे यासाठी. ::::::तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला. ::::::तुमचा अहंकार बाजूला ठेवून मग लिहा किंवा लिहूच नका. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:१६, ८ जून २०२५ (IST) :::::::हम्म्....आता मात्र तुमच्या ''मी किती अनुभवी आहे'' या पवित्र्यावर जाम संशय येऊ लागला आहे. क्रमांतर करुन संदेश लिहिले की कोण कोणास काय म्हणले हे कळणे अशक्य होते. :::::::''ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे.'' :::::::हसावे की रडावे? हसावेच.....''संवादात प्रत्येकाचे उत्तर जसेच्या तसे ठेवावे, त्यात इतरांनी बदल करू नयेत'', हा विकिपीडियावरील तर आहेच आहे पण साधा संवादासाठीचा नियम आहे. जेथे तेथे उत्तरे टाकणे, ज्याकरवे संभ्रम निर्माण होईल हाच गचाळपणा किंवा ढिसाळपणा. आता तरी आवरा राग आपला. फालतू चुका करुन हसे करुन घेत आहात. शांत झाल्यावर पाहिजे तर बोला. :::::::''थोडा नम्रपणा शिका'' :::::::पुन्हा एकदा.....जरा येथील संपादन इतिहास चाळा. उद्धटपणा दाखविल्यास सारखा नम्रपणाच ठेवणे हे शहाण्याचे लक्षण नव्हे. या बाबतीत मी तुकारामांचा शिष्य आहे -- ''भले तर देऊ कासेची लंगोटी । नाठाळाचे....'' :::::::''तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला.'' :::::::पु्हा एकदा हवेत गोळीबार.....कोणते आर्बिट्ररी नियम? तुमच्या त्रुटी हटकण्याचा? :::::::अच्छा...पुन्हा एकदा लवकरच भेटू कारण आधीच्या अनुभवावरुन ठाम माहिती आहे की ''मी जातो....मी जातो'' म्हणूनसुद्धा तु्म्ही काही येथून इतक्यात जात नाहीत. :::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ::::::::अरे अरे किती समजावून सांगावं लागतं तुम्हाला? ::::::::बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे. ::::::::संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे. ::::::::तुम्ही चूक मान्य करा, तो नम्रपणा शिका. ::::::::आता मला शंका येत आहे नव्हे खात्री झाली आहे मी काय म्हणतोय तेच तुम्हाला समजत नाही. तुम्ही फक्त माझेच खरे यावरच अडून बसला आहात. ::::::::विकिपीडियावर तुम्ही काम केले म्हणजे तुम्ही त्याचे मालक होत नाही. ::::::::तुम्ही त्यावर मालकी हक्क प्रस्थापित करत आहात. ::::::::हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:४०, ८ जून २०२५ (IST) :::::::::रावसाहेब, :::::::::''बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे.'' :::::::::''संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे.'' :::::::::डोके ठिकाणावर आहे का? बुलेट लिस्ट का नको याचे कारण समजावून सांगितले. तुमच्या रागाने माखलेल्या मस्तकात ते शिरले नाही. वाचा पुन्हा....मराठीतच आहे. आणि हा '''नियम''' हे कोणी सांगतले हो? तुमच्याशी बोलताना मी माझे मत मांडले आणि तुम्ही त्याचा काय वाटेल तो अर्थ लावून बोलता आहात. वा.....! :::::::::''संदर्भ कमीतकमी पाहिजेत'' हा माझा नियम? अहो तात्या, ''संदर्भ द्या संदर्भ द्या'' म्हणून येथे कंठशोष करणाऱ्यांतील मी एक आहे.^* उचलली जीभ अन् लावली टाळ्याला, आँ? :::::::::महाशय, येथे थोडा वेळ घालवा....वाचा.....काम करा....इतरांचे काम पहा (माझे नव्हे...इतर अनके निःस्वार्थीपणे काम करणाऱ्यांचेही).....उगीच उंटावरुन शेळ्या हाकत फिरू नका. :::::::::''हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही'' :::::::::येथे एकच प्रौढ आहे आणि तो तुमच्या कळपटाशेजारी नाही. हे नक्कीच :-) :::::::::स्वतः काय केले....केले पाहिजे....याचा अचानक साक्षात्कार झाल्यावर लाज वाटून हे सगळे माझ्यावर फेकत असल्यासारखे वाटते आहे. :::::::::असो...तुम्ही जाणार होतात.....अनेक तासांपूर्वी....अगदी ''सुखाने रहा'' असा आशीर्वाद देखील देउन झाला.....काय झाले.....बस चुकली? :::::::::टा...टा! :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) :::::::::^* विकिपीडियाच्या चौकटीत राहून दिलेले संदर्भ. या बाबतीत अजून एक -- येथे तुम्ही लिहिलेल्या लेखात देऊ केलेले इंग्लिश आणि खुद्द मराठी विकिपीडियाचे संदर्भ पाहून तुमचे विकिपीडियाबद्दलचे ''अगाध'' ज्ञान कळले....इतरही अनेक उदाहरणे आहेत, पण तूर्तास इतकेच. :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) == संदेश हिवाळे यांच्याशी संबंधित संशयित सॉकपपेट्री/मिटपपेट्री == संदेश9822 यांच्या 2022 मधील ([[:mr:विकिपीडिया:कौल/प्रचालक#संदेश_हिवाळे]]) मराठी विकिपीडियावरील प्रचालकपदाच्या निवडीसाठी संशयित सॉकपपेट्री किंवा मिटपपेट्री. सूचीबद्ध वापरकर्त्यांनी कमी संपादन इतिहास दर्शवला असून, त्यांची मुख्य कार्यक्षमता RfA मध्ये मतदान करणे होती, त्यानंतर ते निष्क्रिय झाले. वापरकर्ता:Sumedhdmankar यांनी 22 मे 2022 ते 14 ऑगस्ट 2022 पर्यंत फक्त 16 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 12 फेब्रुवारी 2024 पर्यंत 43 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2187215]. वापरकर्ता:Surendra Rajaram Shinde यांचे पहिले संपादन RfA समर्थनासाठी होते, 23 ऑक्टोबर 2022 ते 26 नोव्हेंबर 2023 पर्यंत फक्त 60 संपादने केली आणि निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190508]. वापरकर्ता:प्रतिक रामटेके यांनी 14 मे 2021 ते 28 मे 2022 पर्यंत 17 संपादने केली, 22 ऑक्टोबर 2022 रोजी RfA समर्थनासाठी पुन्हा सक्रिय झाले आणि त्यानंतर संपादने केली नाहीत [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. वापरकर्ता:विष्णु एरंडे, 27 मे 2022 रोजी नोंदणीकृत, यांनी सुरवतात्रीला 3 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 2023 जनवारी 26 पर्यंत 24 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. हे नकाटे RfA च्या निकालावर परिणाम करणारी संभवत: सॉकपपेट्री किंवा समन्वित मतदान दर्शवतात, तपासणीची विनंती करत आहे. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) १९:५४, १४ जून २०२५ (IST) :या User व्यतिरिक्त इंग्लिश विकिपीठियावर SPI आणखी एका User ची केस सुरु आहे जे पुरावे त्यांच्या दिशेने दाखवतात [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Sandesh9822]. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:०१, १४ जून २०२५ (IST) ::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::Above message seems to be machine translated and only partly legible. Since this involves allegations and a request for action/investigation, I'd like to make sure I understand the issue and the request well before proceeding. You can write in English on this page if you prefer. ::From the message above, I understand that -- ::# @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]]'s admin election has evidence of sockpupetry/mitpupettry or coordinated voting ::# @[[सदस्य:Sumedhdmankar|Sumedhdmankar]], @[[सदस्य:Surendra Rajaram Shinde|Surendra Rajaram Shinde]], @[[सदस्य:प्रतिक रामटेके|प्रतिक रामटेके]], @[[सदस्य:विष्णु एरंडे|विष्णु एरंडे]] are suspected sockpuppets. ::# w:en has another SPI case under investigation that involves @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] ::# You'd like me to investigate. ::1. Is my understanding of your message correct? ::2. What exactly would you like me to investigate? It is not clear from the message, so please elaborate. ::3. Where did your request for action originate? Is there an associated investigation elsewhere, e.g., the SPI case you referenced, that prompted this request? ::Thanks. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:१३, १४ जून २०२५ (IST) :::Your understanding is correct. For more details, I have explained clearly in English in the SPI case. My Marathi is not very fluent, so I apologize for that, but I tried to convey the same to you in Marathi. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:२९, १४ जून २०२५ (IST) ::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::Thanks for confirming. While we want all/most communication here to happen in Marathi, such cases are an exception. I appreciate you trying to use Marathi though. ::::I will take a look at the SPI case shortly. ::::In the meanwhile, can you please explain what is it that you'd like me to investigate as an admin/crat? Stewards and checkusers likely are better folks to request forensic analysis of user behavior. Even so, happy to add to it with what I can. ::::Let me know. ::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:३३, १४ जून २०२५ (IST) :::::There is also a case filed against them with the Stewards and CheckUser, but since this RfA issue falls under Marathi Wikipedia, I am requesting you to investigate it within your capacity. If someone is engaging in wrongdoing, it could lead to anyone becoming an admin in the future, which should not happen. This is why I am pursuing this matter, as I noticed evidence of it while investigating. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:४७, १४ जून २०२५ (IST) ::::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::::I reviewed the SPI case. Jumping off a sockpuppetry suspicion into an RFa investigation is borderline tangential and can be viewed as ''fishing ''expedition to find evidence without probable cause, as I mentioned on the SPI case. ::::::Prima facie, I don't think there is/was any wrongdoing in the RFa here. There is always a possibility, but I don't see a compelling reason to invest time in this ''just yet''. If there's ''clear'', ''corroborated'' evidence of the said user engaging in sockpupettry elsewhere (such as your investigation getting traction with corroboration), I will be happy to dive deeper. ::::::We should perhaps continue our conversation in the SPI case, so as to not split threads and avoid confusion. ::::::For the record, I appreciate you taking the time to find, investigate and shut down sockpupettry and similar abusive behavior and will help when feasible. ::::::Thanks again. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:५५, १४ जून २०२५ (IST) == साचा चित्रपट पोस्टर == {{t|चित्रपट पोस्टर}} या साचातील मजकूर योग्य आहे का. मला कुठेतरी चुकीचा वाटतोय.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१०, १५ जुलै २०२५ (IST) :याचे शीर्षक संदिग्ध आहे. '''चित्रपट पोस्टर प्रताधिकार प्रश्न''' किंवा तत्सम शीर्षकाखाली स्थानांतरण करावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:११, १६ जुलै २०२५ (IST) ::[https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=साचा:चित्रपट_पोस्टर&oldid=1184804 ही आवृत्ती] योग्य होती. पुढील आवृत्तीत [[सदस्य:Mahitgar]] यांनी बदल केले होते. सबब जुनी आवृत्ती पुनर्स्थापित करावी की वेगळा नवीन साचा निर्माण करावा?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:१३, १६ जुलै २०२५ (IST) :::ठीक. ही आवृत्ती पुनर्स्थापित करुन त्यातील व्याकरणदोष सुधारावे तसेच शीर्षकही बदलावे. :::नुसते ''चित्रपट पोस्टर'' असे म्हणल्यास पोस्टर बद्दलची माहिती ध्वनित होते. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १६:३८, १६ जुलै २०२५ (IST) == Where non-free files are used == Hi! If we add a link like [[Special:Diff/2590678]] to non-free files then we can always see where a file was used if it unused at some point in the future. Then it is easy to click the link and see if the file was replaced by a better file or if it was removed by a mistake. If you think it's a good idea to add a link like that it is probably best to give my bot a botflag. Let me know what you think. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:१२, १८ जुलै २०२५ (IST) :I think I understand what you mean by the diff explanation. Not sure how it justifies a bot flag. What am I missing? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१६, १८ जुलै २०२५ (IST) ::Hello! If you think adding a link is a good idea there are two options: 1) I get a bot flag and add it or 2) I add it without a bot flag. If you think it is a bad idea to add the link just let me know and I will leave the files alone. The best would probably be to add [[साचा:Non-free use rationale]] but that will require a lot of work. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २२:३६, १८ जुलै २०२५ (IST) :::Do you have a bot acct elsewhere that you will use for this? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:१६, २० जुलै २०२५ (IST) :::: My bot [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot]] have a bot flag on a number of accounts. The sister bot only have a flag on Commons [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot2]]. See [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:MGA73bot]] and [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#MGA73bot]] for earlier bot flags. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:४०, २० जुलै २०२५ (IST) :::::MGA73bot has been granted a botflag for a month. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:५४, २० जुलै २०२५ (IST) ::::::Thank you! --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:५७, २० जुलै २०२५ (IST) == Translation notification: Incident Reporting System == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ०९:२३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १२:३७, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आनंद काळे (Anand Kale) == अभिनेता आनंद काळे यांच्या करिता पान कसे बनवायचे? त्यांच्यावरील वर्तमानपत्रांमधून अनेक लेख प्रसिद्ध आहेत. [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५१, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/kondaji-baba-aka-anand-kale-in-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-in-real-life-ssv-92-1993267/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५४, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/photos/filmy/mazi-tujhi-reshimgaath-fame-marathi-actor-anand-kale-lifestyle-a734/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५६, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/television-news/swarajya-rakshak-sambhaji-actor-anand-kale-to-work-in-hollywood-film/articleshow/71307367.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५७, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/anand-kale-from-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-working-for-hollywood-movie-ssv-92-1980052/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५९, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/interview-of-swarajyarakshak-sambhaji-fame-anand-kale-aka-kondaji-baba/articleshow/71462535.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०१, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://marathi.latestly.com/entertainment/marathi/swarajya-rakshak-sambhaji-fame-anand-kale-in-hollywood-film-watch-teaser-of-remember-amnesia-65889.html [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०३, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/char-divas-sasuche-fame-anand-kale-enters-in-star-pravah-serial-sva-00-4974960/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/majhi-tujhi-reshimgath-vishwjeet-kaka-fame-anand-kale-best-supporting-character-male-in-zee-marathi-award-nrp-97-3201831/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०७, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/filmy/television/swarajya-rakshak-sambhaji-kondaji-baba-farzand-aka-anand-kale-got-emotional/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०९, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/theatre/aanand-kale-comes-back-to-theatre/articleshow/65107140.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:११, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/chief-minister-eknath-shinde-promises-rs-20-crore-for-restoring-gutted-keshavrao-natyagruha/articleshow/112436327.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:१५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) == Translation notification: Template:AffCom == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी आणि गुजराती on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १०:२५, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०८:३९, ६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०४:००, १५ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १६:३२, १५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Julius 12345@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you translate and upload the article [[:en:Bazardüzü]] in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Kurcke|Kurcke]] ([[सदस्य चर्चा:Kurcke|चर्चा]]) १६:३६, ७ मार्च २०२६ (IST) == नवीन वर्ग == पोलिस दलातील आरोपी, (उपवर्ग महाराष्ट्र पोलिस दलातील आरोपी) असा नवीन वर्ग तयार करून विविध लेखात जोडल्यास बरे होईल. जसे की [[सचिन वाझे]], [[परम बीर सिंग]], [[प्रदीप शर्मा]], [[दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड]] [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:२१, १० मार्च २०२६ (IST) :ठीक वाटते परंतु ज्यांच्यावर खटले चालू आहेत त्यांच्यासाठी हा वर्ग करता येईल. नुसतेच आरोप झालेले असणाऱ्यांना या वर्गात समाविष्ट करू नयेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२४, १० मार्च २०२६ (IST) == साचा न दिसणे == नमस्कार, मी एडिट करत असलेल्या [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] या पानांमध्ये सर्वात शेवटी मी समाविष्ट केलेला साचा - देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी - हा साचा दिसत नाही आहे. तसेच माझे लक्ष गेले ते असे की एक वर्ग जोडला गेला आहे [[:वर्ग:अशी पाने ज्यांच्यावर साचे चढविण्याची आकार मर्यादा संपलेली आहे]]. याचा अर्थ काय आहे? मला माहित नाही म्हणून विचारले व यावर उपाय काही आहे का? [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) ११:३३, १७ मार्च २०२६ (IST) == वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती == नमस्कार अभय! आपल्याला वर्गांबद्दल बरीच माहिती असल्यामुळे आपले मत विचारायचे होते. [[:वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती]] मध्ये सर्वाधिक वर्गांचे नाव हे इंग्रजी आहेत. जसे की; [[:वर्ग:रशियन व्यक्ती]] हे "रशियाचे व्यक्ती" असे असायले हवे होते का? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १०:१८, २ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :यांचे मराठीकरण खरे म्हणजे रशियाई व्यक्ती, इंडोनेशियाई व्यक्ती, अमेरिकी व्यक्ती, पाकिस्तानी व्यक्ती, असे व्हायला हवे, किंवा रशियाच्या, इंडोनेशियाच्या व्यक्ती असेही होऊ शकते. :अनेक वर्षांच्या पायंड्यानुसार सध्या हे वर्ग (आणि इतर ठिकाणचे उल्लेख सुद्धा) रशियन, अमेरिकन, इ. झालेले आहे. मला वाटते कोणी भाषतज्ज्ञाचे मत मिळाल्यास बदल करावे, तोपर्यंत हे वर्ग तसेच राहू द्यावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:४९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::आता तुमचे उत्तर वाचल्यानंतर मला ही लक्षात आले की अनेक वर्तमानपत्र माध्यमे "रशियाई" ऐवजी "रशियन" या शब्दाचा उपयोग करतात. आधुनिक ''मीडिया'' प्रकाशन नेहमी एकच भाषा काटेकोरपणे पाळत नाहीत. जसे अनेक इंग्रजी शब्द थेट वापरले जातात जरी त्यांचे मराठी शब्द उपलब्ध असले तरी. आपण कोणत्याही योग्य प्रकारासह पुढे जाऊ शकतो; पण मग आपण त्यात किमान सुसंगतता ठेवू या. सध्या, या वर्गात खालील प्रकार आहेत: :* [[:वर्ग:आयवरी कोस्टमधील व्यक्ती]] - [[:en:Category:Ivorian people]] :* [[:वर्ग:इजिप्तच्या व्यक्ती]] - [[:en:Category:Egyptian people]] :* [[:वर्ग:मालदीवी व्यक्ती]] - [[:en:Category:Maldivian people]] :* [[:वर्ग:सौदी अरब व्यक्ती]] - [[:en:Category:Saudi Arabian people]] ::[[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:३९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) :::कोणते तरी एक प्रमाणीकरण असावे याबद्दल सहमत. वरील यादीतील ''सौदी अरब'' याला वेगळी बैठक असू शकते. यातून वांशिक वारसा/गट (सौदी उपप्रकाराच्या अरबवंशीय व्यक्ती) सूचित होऊ शकतात किंवा नागरिकत्व ही (सौदी अरेबिया देशाचे नागरिक...यातील ''अरेबिया'' हा आंग्ल शब्द आहे :-) ) :::अजून एक प्रकारे मराठीतून उल्लेख करण्याचा प्रकार म्हणजे -- पुणेरी, पुणेकर, मुंबईकर, नाशिककर, इ. :::अनेक आडनावेसुद्धा याच धर्तीवर असतात. :::असो. किमानपक्षी वरील यादीत उरलेले प्रकार घातल्यास जंत्री ठेवणे आणि नेमके प्रमाणीकरण ठरल्यावर त्यात बदल करणे सोपे होईल. :::धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::::ता.क. काही वर्गांना चा/चे/च्या प्रत्यय योग्य आहे, उदा. ''युक्रेनचे पंतप्रधान'' मधून ध्वनित अर्थ ''युक्रेनी टेनिस खेळाडू''च्या अर्थापेक्षा वेगळा आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५५, ३ एप्रिल २०२६ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) २०:५०, २६ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :सर्वप्रथम, मराठी विकिपीडियामध्ये रस घेउन तुम्ही येथे माहिती घालण्याच्या प्रयत्नाबद्दल धन्यवाद. :तुम्ही उल्लेखिलेला लेख वगळलेला नाही, तर मसुदा:गजानन पाटील येथे हलवलेला होता. त्याऐवजी ड्राफ्ट:गजानन पाटील असा लेख होता व त्यावर फक्त १. पुनर्निर्देशन आणि २. पान वगळण्याची विनंती इतकाच मजकूर होता. :मराठी विकिपीडियावर ''ड्राफ्ट ''असे नामविश्व नाही. त्याऐवजी आपण ''मसुदा'' हे नामविश्व वापरतो. सध्या प्रस्तुत लेख योग्य त्या नामविश्वात आहे असे वाटते. ''ड्राफ्ट:गजानन पाटील'' पानावर वगळण्याची विनंती असल्याने व तेथे वाचविण्याजोग काहीही मजकूर नसल्याने ते पान वगळण्यात आले. :असो. लेखाच्या मसुद्यात योग्य ती भर घालावी व कालांतराने जाणत्या लेखकांकडून (उदा. संतोष गोरे, tiven2240, khirid harshad, केतकी मोडक, Dharmadhyaksha, ई.) त्याबद्दल अभिप्राय मागवावा, ही विनंती. :विशेष उल्लेख म्हणजे तुमचे म्हणणे सभ्य, संयमित शब्दात मांडल्याबद्दल सुद्धा धन्यवाद. अनेकदा अशाप्रसंगी विनाकारण हमरीतुमरी होत. ती तुम्ही टाळलीत. :तुमच्याकडून मराठी विकिपीडियावर मोलाची भर पडो अशी आशा वजा विनंती. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:२७, २७ एप्रिल २०२६ (IST) == मसुदाबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, होय, मी गजानन पाटीलच आहे. Browser तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नव्हते, म्हणून IP वरून संपादन करावे लागले. गैरसमजाबद्दल क्षमस्व. आपल्या २७ एप्रिलच्या सूचनेनुसार मी मसुद्यातील सर्व जाहिरात-सदृश मजकूर, सामाजिक माध्यमांचे दुवे आणि बाह्य दुवे काढून टाकले आहेत. आता मसुद्यात फक्त [[दैनिक सकाळ]] या विश्वसनीय वृत्तपत्रात एप्रिल २०२५ मध्ये प्रकाशित झालेल्या बातमीवर आधारित, पडताळणीयोग्य माहितीच ठेवली आहे. [[विकिपीडिया:COI]] धोरणानुसार स्वतःबद्दल लिहिण्यास मनाई नाही. मी तटस्थ दृष्टिकोन ठेवून, फक्त तृतीय-पक्ष पुराव्यासह माहिती दिली आहे. कृपया मसुदा तपासून मुख्य नामविश्वात हलवावा, ही विनंती. धन्यवाद. - गजानन पाटील सांगली. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-25854-71|&#126;2026-25854-71]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-25854-71|talk]]) १३:२०, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == नमस्कार सरजी मसुदा प्लीज पहा. आणि लेख योग्य असेल तर प्रकाशित करावा. ही विनंती == '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) ००:०३, २९ एप्रिल २०२६ (IST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:३६, २९ एप्रिल २०२६ (IST) </div> <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> bqspfzrndw50yk2qopih3xmc8mft4vg 2681540 2681528 2026-04-28T22:38:17Z अभय नातू 206 उत्पात हटविला 2681540 wikitext text/x-wiki {{सदस्य चर्चा:अभय नातू/जुचसाचा}} '''माझ्यासाठीच्या आपल्या सूचना, प्रश्न, इ. येथे नोंदवा.''' == मसुदा:गजानन पाटील == नमस्कार अभय नातू सर, आपल्या २७ एप्रिल २०२६ रोजी ६:१६ AM च्या सूचनेनुसार [[मसुदा:गजानन पाटील]] येथे संदर्भांसह भर घातली आहे. Browser Cookies तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नसल्याने IP वरून संपादन केले आहे. मीच Gajanan1991patil या खात्याचा वापरकर्ता आहे. कृपया मसुदा तपासून मार्गदर्शन करावे आणि लेख म्हणून प्रकाशित करण्यास मदत करावी ही नम्र विनंती. धन्यवाद. - Gajanan1991patil :नमस्कार, :तुम्ही स्वतःच आपल्याबद्दलचा लेख लिहिला आहे का? cc: {{साद|संतोष गोरे|tiven2240}} :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:०४, २७ एप्रिल २०२६ (IST) :@[[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]], नमस्कार, वरील प्रश्नाचे उत्तर द्यावे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:३६, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == Article requests? == Hello! I am interested in seeing if there are Marathi speaking Wikipedians interested in making a Marathi article on [[:en:Japanese School of Mumbai]] , which is a school for Japanese children in Mumbai. Is there a place where I can put article requests, or is there a way to contact Wikipedians who may be interested? Thank you, [[सदस्य:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[सदस्य चर्चा:WhisperToMe|चर्चा]]) ०४:१२, १६ एप्रिल २०२३ (IST) == Translation notification: Movement Charter == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १७:२८, १८ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:RamzyM (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Multituberculata|Multituberculata]] ([[सदस्य चर्चा:Multituberculata|चर्चा]]) २२:२८, १२ जून २०२३ (IST) == भाषा-विषयी लेखक == नमस्कार! तुम्ही श्रेण्यांवर काम करत असल्याने, मला वाटले की मी हे येथे लिहावे. [[:वर्ग:इंग्लिश भाषी लेखक]] हा [[इंग्रजी|इंग्लिश / इंग्रजी भाषेत]] लिहीणाऱ्या लेखकांसाठी असावा. तर [[:वर्ग:इंग्लिश लेखक]] हा [[इंग्लिश लोक|इंग्लिश लोकांमधील]] जे लेखक आहे (कोणत्याही भाषेतले) त्यांच्यासाठी असावा. उदा. [[पीटर केरी (कादंबरीकार)]] हे [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन व्यक्ती|"ऑस्ट्रेलियन"]] आहे आणि "इंग्लिश भाषी लेखक"; पण ते [[:वर्ग:इंग्लिश व्यक्ती|इंग्लिश व्यक्ती]] नाही. जर तुम्हालाही असेच वाटत असेल तर आपण वर्गाच्या पानांवर असे स्पष्टीकरण लिहायला हवे ज्यामुळे सदस्य गोंधळून जाणार नाही. तसेच, सर्वसाधारणपणे, मराठी विकिपीडियावर अनेक श्रेणी बरोबर बनवल्या जात नाहीत. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ०९:२८, २० जून २०२३ (IST) :{{साद|Dharmadhyaksha}} :नमस्कार :''इंग्लिश लेखक'' हा वर्ग इंग्लिशमध्ये लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी वापरलेला बरोबर आहे. यात ''इंग्लिश (भाषेत लिहिणारे) लेखक'' असे अध्याह्रत आहे. हेच मराठी लेखक, जपानी लेखक यांसाठीही लागू होते. :इंग्लिश बोलणारे आणि इतर भाषांमध्ये (किंवा इंग्लिशमध्येही) लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी ''इंग्लिश भाषक लेखक'' असा वर्ग करावा. यात ''इंग्लिश बोलणारे लेखक'' असा अर्थ ध्वनित होतो. हा ''इंग्लिश व्यक्ती'' वर्गापेक्षा वेगळा आहे कारण बिगर-इंग्लिश व्यक्तीसुद्धा इंग्लिश बोलणारे (आणि तिसऱ्याच भाषेत लिहिणारे) असू शकतात! :हाच नियम इतर भाषांसाठीही असावा. :एकूण वर्गवारीबद्दलचे तुमचे निरीक्षण बरोबर आहे. अनेक लेखक आपल्या मतांनुसार वर्ग तयार करीत असतात. त्यावेळी ते असलेली वर्गवारी विचारात घेत नाहीत किंवा योग्य लॉजिक लावून असे वर्ग तयार करतीलच असे नाही. जुने संपादक त्यात वेळोवेळी बदल करुन सुधारणा करीत असतात परंतु याला अधिक जोर देणे गरजेचे आहे. :यासाठी एक नियमावली तयार करता येईल. यासाठी तुम्ही पुढाकार घेतलात तर अनेक लेखक मदतीस येतीलच. :तुमच्या मराठी विकिपीडियावरील योगदानाबद्दल धन्यवाद! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४४, २० जून २०२३ (IST) :: माझ्या मते फक्त दोनच श्रेणी असाव्यात: ::: १. इंग्रजी भाषेत लिहिणाऱ्या लेखकांची. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्रजी-भाषेतील लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्रजी]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{भाषेचे नाव}-भाषेतील लेखक" ) ::: २. जे लोक इंग्रजी वंशाचे आहेत आणि व्यवसायाने लेखक आहेत. ह्यात वंश आणि राष्ट्रीयत्व पण येणार. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्लिश लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्लिश लोक]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{वंशाचे/राष्ट्राचे नाव} लेखक") ::"लेखक"+"इंग्रजी बोलणारे लोक" असा कोणताही वर्ग असू नये. लेखक कोणत्या भाषेत बोलू शकतो हे महत्त्वाचे नाही, परंतु तो कोणत्या भाषेत लिहितो हे महत्त्वाचे आहे; जे आपल्या १ल्या प्रकारच्या श्रेणीत येत आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:३६, २० जून २०२३ (IST) :माझा संदेश वर्गीकरणात काय असू शकते हे विषद करण्याचा होता. :आपला मतभेद ''{भाषा} {लेखक}'' याचा अर्थ '''{भाषा} बोलणारा {लेखक}''' कि '''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' असा आहे. :'''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' हे अधिक योग्य आहे कारण -- :# हे सुटसुटीत आहे -- ''काका कालेलकर गुजराती लेखक होते'' असे म्हणल्यावर ते गुजरातीमध्ये लिहित असल्याचे ध्वनित होते. कालेलकर हे मूळ मराठी (व्यक्ती) असले आणि मराठी (सुद्धा) बोलत असले तरी त्यांनी बहुतांश लेखन गुजरातीमध्ये केले. तुमच्या मतानुसार यांचे वर्गीकरण ''गुजराती भाषेमध्ये लिहिणारे लेखक'' असे होईल. :# हे वापरात आहे -- काका कालेलकर गुजराती भाषेतून लिहिणारे लेखक होते असे ऐकीवात नाही. :असो. तुमच्या मतामागे कारण काय आहे हे तुम्ही लिहिलेत तर तुमचा युक्तिवाद समजणे सोपे होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२२, २१ जून २०२३ (IST) == Translation notification: WWC2023/Scholarship == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०३:११, २७ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Sandra Hanbo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> १७:३८, १० जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Samuel (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी शब्द == नमस्कार, cc: @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]]@[[सदस्य:Shantanuo|Shantanuo]] Spy film या इंग्रजी शब्दासाठी मराठीत प्रतिशब्द कोणता आहे, ते कृपया सांगावे. नसेल तर "हेरपट" बरोबर वाटतो का? तसेच बऱ्याच इंग्रजी शब्दांना प्रतिशब्द सहजासहजी सापडत नाहीत. marathibhasha.org सारखी संकेतस्थळे देखील अनेक शब्द दाखवत नाहीत. यासाठी विकिपीडियावर चर्चेसाठी एखादी जागा आहे का, जिथे आवश्यक परभाषिक शब्दांसाठी विनंती करता येईल? धन्यवाद. - [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) २१:२२, २६ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|अमर राऊत}} :''हेरपट'' हाच जवळचा शब्द वाटतो. :प्रतिशब्दांसाठी वेगळे असे पान नाही परंतु [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र]] येथे संदेश द्यावा. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Movement Charter/Navbox == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:२१, २९ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == बॉटद्वारे बदल == कृपया, खालील वर्गातील लेख नव्या वर्गात सांगकाम्याद्वारे स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:विसावे शतकातील वर्षे]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:न्यू यॉर्कमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:वॉशिंग्टनमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:समुद्र किनार्याची चित्रे]] → [[:वर्ग:समुद्र किनाऱ्याची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इमारती चित्रे]] → [[:वर्ग:इमारत चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:खाण्याच्या वस्तू चित्रे]] → [[:वर्ग:खाद्य पदार्थाची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:भारतीय सैन्य]] → [[:वर्ग:भारताचे सैन्य]] आणि खालील वर्गातील फक्त वर्षांचे वर्ग (उदा. वर्ग:इ.स. ४१४) नव्या वर्गात स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ५ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ६ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ७ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १८:३७, ३० जुलै २०२३ (IST) :: हे काम अपूर्ण राहिले आहे, म्हणून आठवण करुन दिली. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५९, १० नोव्हेंबर २०२३ (IST) :हे काम <s>पुन्हा सुरू केले</s> झाले आहे. आठवण करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:०३, ११ नोव्हेंबर २०२३ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:राजस्थानचे विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:राजस्थानमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:गुजरातमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:कर्नाटकमधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:११, २३ मार्च २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर मराठी पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार विजेते]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:०२, ११ जुलै २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:कोट दि आईव्होरचे फुटबॉल खेळाडू]] → [[:वर्ग:आयवरी कोस्टचे फुटबॉल खेळाडू]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १९:३५, २३ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :''कोट दि आईव्होर'' हे स्थानिक/अधिकृत नाव असल्याने तेच ठेवत आहे. :दुसऱ्या बदलासाठी सांगकाम्या लावतो. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३३, २४ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == Please check your uploads == Hi! I noticed that some of your uploads do not have a good source, author and some also have no license. For example: # [[:चित्र:मॉर्सचे तारयंत्र.jpg]] # [[:चित्र:महाराम११५.JPG]] # [[:चित्र:धामापूर तलाव.JPG]] # [[:चित्र:गगनबावडा घाट.JPG]] Perhaps you can check and fix? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:४५, ३१ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|MGA73}} :Thanks for your note. :Only the first one seemed to be missing license. I have corrected that one. The rest have a cc-by-sa-4.0 license. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:५६, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::Thank you! There is no clear source/author on the files. Are you the photographer of all the files you uploaded and where you have added {{tl|self}}? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:०७, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) I made a list of all the files without a license: # [[:File:Church_of_England_Logo.gif]] # [[:File:Example.of.complex.text.rendering.svg]] # [[:File:Kolkata.jpg]] # [[:File:आंतरराष्ट्रीय_अंतराळ_स्थानक.jpg]] # [[:File:आर्मेरो.png]] # [[:File:कर्नाटक_राजमुद्रा.png]] # [[:File:ग्वादालकॅनाल_अमेरिकन_सैनिक.jpg]] # [[:File:जेएफके.jpg]] # [[:File:जॉन_लेनन.jpg]] # [[:File:टीजीव्ही.jpg]] # [[:File:नवव्या_हिवाळी_ऑलिंपिक_खेळांचे_मानचिह्न.png]] # [[:File:पोलिश_सैनिक.jpg]] # [[:File:फ्रांसिस्को_पिझारो.jpg]] # [[:File:भानौसे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:भारतातील_गुजरातचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_पुण्याचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतातील_महाराष्ट्राचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_मुंबईचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतीय_तोफखाना.jpg]] # [[:File:भावासे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:मालदीवचा_झेंडा.svg]] # [[:File:लीग_ऑफ_नेशन्स.png]] # [[:File:सिंधु_नदी.jpg]] # [[:File:सोवियेत_सैनिक_ड्नाइपर.jpg]] # [[:File:स्टालिनग्राड_सैनिक.jpg]] # [[:File:हेलिक्स_अंतरिक्षमेघ.jpg]] It would be great if you could add a license and where you have the file from (link to a website or own photo). --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:११, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) == परतावा == आपण हे पृष्ठ परत करू शकता [[सुशोभन सोनू रॉय]] किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो ? [[विशेष:योगदान/2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002|2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002]] ०१:१२, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) :{{re|अभय नातू}} जर मला उत्तर मिळाले तर मी चांगले असू शकते किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो? मराठी वृत्तपत्रांमध्येही त्यांच्या बातम्या आहेत। :व्यक्ती उल्लेखनीय असल्यास लेख तयार करावा. त्यात व्यक्तिगत स्तुति किंवा ललितलेखनशैली घालू नये. :सनोंद प्रवेश (लॉग-इन) करुन संपादने केल्यास अधिक उत्तम. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Disambiguation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०८:२३, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == सांगकाम्या == नमस्कार सांगकाम्या या बॉट ने २६ सप्टेंबर २०२३ रोजी [[शिखर धवन]] या लेखात क्रिकेटपटू ऐवजी क्रिकेट खेळाडू असा बदल केला. परंतु हा बदल माहिती चौकट आणि वर्ग वर काम करून गेलाय. कृपया [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:MobileDiff/2329213 हे पहा], आता याप्रमाणे अजून कुठे कुठे चुकीची संपादने झाली आहेत हे माहीत नाही. कृपया तपासून दुरुस्ती करणे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१०, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :लक्षात आणून दिल्याबद्दल धन्यवाद. सांगकाम्यालाच दुरुस्त्या करण्यास लावतो. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:१५, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::ता.क. सोपा उपाय सापडला. इतरत्र दिसल्यास कळवावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:२२, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :मला जर एखादा नविन सांगकाम्या बनवायचा असेल तर त्या बद्दल माहिती कुठे मिळू शकते? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:१०, २७ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :येथून सुरुवात करावी -- [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bots इंग्लिश विकिपीडियावरील लेख] :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२१, २९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == Translation notification: WikiWomenCamp 2023 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=hi&action=page translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:४४, ६ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Asaf (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Files need a license == Hi! You have uploaded some files without a valid license. You can see them at [https://usualsuspects.toolforge.org/?language=mr&project=wikipedia&category=Files_with_no_license&min_days=14&badboys=Bad+Boys this link] (search for your name or scroll down to 7 files). If you reply please ping me because I'm not active on this wiki. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:५४, १ जानेवारी २०२४ (IST) == विकिडेटा माहितीचौकट == नमस्कार! तुमच्या सांगकाम्यांनी बनवलेल्या नव्या लेखांमध्ये तुम्ही [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] पण जोडू शकतात का? नव्या सर्व लेखांमध्ये हा साचा असलेला बरा. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:३९, ५ जानेवारी २०२४ (IST) == The WMF Language team needs your feedback == Hello [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], I hope this message finds you well. My name is Uzoma Ozurumba, a Community Relations Specialist supporting the [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]]. I am contacting you because I posted [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती#Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia|a message]] from the WMF Language team in your Wikipedia village pump to communicate our proposal to make the [[mw:MinT|MinT]] with the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] model the default machine translation in Marathi Wikipedia. We would appreciate your reading the message and giving us feedback on our proposal in the thread. You can also ask some of Marathi Wikipedia community members to read the message and let us know if they are okay with having MinT as the default translation in your Wikipedia. Thank you so much for your feedback and help. Best regards, [[सदस्य:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[सदस्य चर्चा:UOzurumba (WMF)|चर्चा]]) ०२:०८, १३ जानेवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Meta:Policies and guidelines == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १४:१५, १३ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Babylon == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to गुजराती on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=gu&action=page translate to गुजराती] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:२१, १८ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Attention == Hi, I would like to draw your attention to a BRFA of my nomination, [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE#%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:CampWiz_Bot CampWiz Bot] [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) ०७:४६, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १३:१४, २३ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Fundraising/Translation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १९:४१, २५ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट) == मी भाषांतर टूल वापरून इंग्रजी पानांचे मराठीत रुपांतरण करत असतो. काहीवेळेस मला "Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट)" संदेश दिसतो आणि पानाचे प्रकाशन होत नाहे. बहुतेकदा blogger.com, blogspot.com असे काही संदर्भ काढले की वरील एरर निघून जाते. एका पानावर सध्या हीच एरर येत आहे. त्यांच्या सर्व संदर्भांच्या संकेतस्थाळाची मी निरिक्षण केले परंतु मला काही आक्षेपार्ह्य सापडले नाही. मला कसे काय कळू शकते की कुठला संदर्भ या एरर साठी जबाबदार आहे? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:०७, १६ मे २०२४ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :नेमके संदेशस्थळ कोणते आहे हे कळणे कठीण आहे परंतु कोणते ही स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे) यासाठी कारणीभूत असतात. :यावेळी तुम्हाला सुचवित आहे की तुम्ही भाषांतरित केलेल्या बव्हंश लेखांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा अपेक्षित आहेत. यात शुद्धलेखन, व्याकरण तसेच इंग्लिश शब्दांचे लिप्यंतरण (भाषांतराऐवजी) दिसून येते. :पहिल्या दोन त्रुटी सुधारण्यास सोप्या आहेत तरी ते लेख तयार करतानाच सुधाराव्यात. इंग्लिश शब्दांना मराठी प्रतिशब्द आवर्जून वापरावेत. यात दोन गोष्टी लक्षात घ्याव्यात -- १. कठीण/अप्रचलित मराठी शब्द किंवा संस्कृतप्रचुर शब्द टाळावेत. २. कठीण/अप्रचलित इंग्लिश शब्दांसाठी मराठी प्रतिशब्द न सुचल्यास तेथे {{t|मराठी शब्द सुचवा}} हा साचा घालावा. इतर संपादक त्यांना माहिती असलेले शब्द बदलतील. :हे केल्याने भाषांतरित लेखांचा दर्जा मोठ्या प्रमाणात उंचावेल. :धन्यवाद :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३०, १६ मे २०२४ (IST) ::@[[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] यात यूट्यूब लिंक देखील असू शकते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:१२, १७ मे २०२४ (IST) ::उत्तर दिल्याबद्दल धन्यवाद. मी [[शर्मीन अली]] या लेखाचे भाषांतर करीत होतो. मी सगळे संदर्भ दुवे काढल्यानंतर मला कळले की "बाह्यदुवे" या मथळ्याखाली असलेले दुवे blogspot आणि wordpress या संकेतस्थळांशी निगडीत होते. ते दुवे काढल्यानंतर लेख प्रकाशित झाला. ::यूट्यूब लिंक असेल तर चालते. वरील लेखात काही यूट्यूब लिंक आहेत. ::पण हे फारच निराशाजनक होते की भाषांतर केलेला लेख प्रकाशित होत नाही आणि त्याचे कारणही कळत नाही. इंग्रजी विकिपिडियात तरी एखादे पान आहे का जे सांगते की "स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे)" फिल्टर का येत होता? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:२६, २० मे २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:४५, २७ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Hello सदस्य_चर्चा:अभय_नातू, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it's done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) २१:३३, १६ जून २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १५:३३, ३० जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == धन्यवाद == माझ्या चुका सुधारल्याबद्दल धन्यवाद. तुम्ही कसे आहात? प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) ०१:३९, ७ जुलै २०२४ (IST) :{{साद|koolkrazy}}, :मी ठीक आहे. तुमचे सतत योगदान पाहून आनंद झाला. असेच हे काम सुरू ठेवा आणि मदत लागल्यास निःसंकोच कळवा. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:४०, ७ जुलै २०२४ (IST) ::मला मदत हवी असल्यास मी तुमच्याशी नक्की संपर्क करेन प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) २१:५०, ७ जुलै २०२४ (IST) == शीर्षक स्थानांतरण == # [[टोकियो]] → [[तोक्यो]] # [[ह्युस्टन]] → [[ह्यूस्टन]] # [[कल्याण (शहर)]] चे [[कल्याण]] / [[कल्याण (ठाणे)]] / [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] काय योग्य वाटते? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, १६ जुलै २०२४ (IST) :''तोक्यो'' हा अचूक उच्चार आहे. :''ह्युस्टन'' आणि ''ह्यूस्टन'' हे दोन्ही उच्चार प्रचलित आहेत. ''अधिकृत'' असा उच्चार नसला तरी ''ह्यूस्टन'' हे स्थानिक उच्चाराला जवळचे आहे. :''कल्याण (शहर) ''हे तसेच राहू द्यावे. येथे ''(शहर)'' हा प्रत्यय इतर अर्थांपासून वेगळा करतो. ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण शहर सगळ्यात मोठे असल्याने त्याला निःसंदिग्ध शीर्षक असण्याची गरज नाही, उदा. ''सिमला, सिमला (कॉलोराडो)'' किंवा ''मद्रास, मद्रास (ओरेगन)'', इ. :[[कल्याण (ठाणे)]] आणि [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] पासून [[कल्याण (शहर)|कल्याण]] येथे पुनर्निर्देशन असावे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३७, १६ जुलै २०२४ (IST) :: कृपया, [[टोकियो]] आणि [[ह्युस्टन]] ही पाने अचूक नावांकडे स्थानांतरित करावी. तसेच [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] हे पान [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] पानाकडे स्थानांतरण करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:४६, २६ जुलै २०२४ (IST) == review == Hi, kindly review [[बांगलादेश २०२४ कोटा सुधारणा चळवळ]] (keep the article if it is readable, otherwise delete). I tagged the article but an IP deleted it. If you check, you will see that the IP is blocked on bnwiki. i don't know who it is but likely a bnwiki blocked user created the article using google translate. [[सदस्य:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[सदस्य चर्चा:আফতাবুজ্জামান|चर्चा]]) ०५:२६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) :{{साद|আফতাবুজ্জামান}} :Thanks for your note. Currently, the article is tagged with {{t|बदल}} template, meaning it is not great but salvageable. :Are there specific corrections you'd like to see in the article? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:४६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०२:०५, ९ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:MrBenjo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज हे पृष्ठ आम्हाला पून प्रसारित करायचे आहे == श्रीमान अभय नातू जी कलियुगात औतर लेले श्रीमत् सदगुरू पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज यांच्या जीवन चरित्रावर हा एक छोटा कटाक्ष होता. आपण कॉपी राईट चे कारण करून तो उडविला. आमचा सांप्रदाय हा धर्मादाय संस्था इथे नोंदणी कृत आहे. गेली 100 पेक्षा अधिक वर्ष स्वामींच्या ग्रंथ साहित्याच्या माध्यमातून सत्य श्रेष्ठ हिंदू धर्माचे आचरण करण्यासाठी जनजागृती करीत आहोत. मुंबईसह ठाणे पालघर पश्चिम महाराष्ट्र गोवा कर्नाटक आणि गुजरात राज्यांत सांप्रदाय पसरला आहे. तरी आपण मार्गदर्शन करावे ही विनंती. आम्हाला सहकार्य करावे ही विनंती, आम्ही हे पृष्ठ पुनः प्रसारित करू इच्छितो जेणे करुन स्वामींचे कार्य लोकांपर्यत पोहोचेल. आपलाच, अजित एकनाथ ढेकळे 8692089439 [[विशेष:योगदान/2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9|2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9]] २२:२९, २८ ऑगस्ट २०२४ (IST) :नमस्कार, :येथे घालत असलेला मजकूर प्रताधिकार मुक्त आणि विश्वकोशीय शैलीत असणे आवश्यक आहे. अनुदिनी (ब्लॉग) किंवा ललित लेखनशैलीतील मजकूर अग्राह्य आहे. तसेच असंदर्भित स्तुतीपर किंवा वैयक्तिक मते असणारे लेखनही अग्राह्य आहे. :या (व इतरही) नियमांच्या चौकटीत असलेल्या लेखनाचे स्वागत आहे! :धन्यवाद, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४४, २९ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you fix the article [[कॅम्पी फ्लेग्रेई]]? Yours sincerely, [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) १२:०३, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Oirattas}}, {{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५१, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) ::Thank you very much. [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) २०:२०, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Bot approval request == Hi Abhay, would you be able to look at my bot approval request at [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:Leaderbot]] when you can? Thanks in advance. [[सदस्य:Leaderboard|Leaderboard]] ([[सदस्य चर्चा:Leaderboard|चर्चा]]) २१:०९, २३ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अठरावी लोकसभा == [[अठरावी लोकसभा]] पान एकदा पहा. कसे वाटते आहे ते सांगा कृपया. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Aditya tamhankar}} :लेख उत्तम झाला आहे! दोन छोट्या सुधारणा करता येतील -- :१. किरकोळ शुद्धलेख आणि व्याकरण बदल :२. [[सोळावी लोकसभा|सोळाव्या लोकसभेप्रमाणे]] संख्याबळाचा चित्रतक्ता :यासाठी मदत लागल्यास कळवावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३६, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Steward requests/Global/block-header == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १८:१९, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Changing username == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १६:१९, २७ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पक्षाचे पूर्ण नावाबाबत == कोणत्याही विधानसभा मतदारसंघाच्या पानावर ''मतदान चौकट उमेदवार पक्ष दुव्यासकट |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस'' असा साचा टाकल्यानंतर पूर्ण नाव न येता फक्त काँग्रेस एवढेच येते. स्त्रोत संपादित केल्यानंतर पक्षाचे पूर्ण नाव दिसण्यासाठी काय करावे?. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:५२, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :[[पुरंदर विधानसभा मतदारसंघ]] येथे पूर्ण नाव दिसते आहे. नुसते काँग्रेस दिसणारे उदाहरण आहे का? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५४, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == राज्यसभा खासदार == [[राज्यसभेच्या वर्तमान खासदारांची यादी]] पान पाहून घ्यावे. अद्ययावत केले आहे. एक विनंती आहे. ज्या खासदारांची पाने अस्तित्वात नाहीत त्यांची पाने तयार कराल का? सध्या मी महाराष्ट्र विधानसभा मतदारसंघांच्या पानांमध्ये दुरुस्त्या, माहिती भरणे यात व्यस्त आहे. धन्यवाद. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २३:२६, ८ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :हे काम केल्याबद्दल धन्यवाद. नसलेले लेख तूर्तास तयार करीत आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१७, ९ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Request == Hey, can you please clear [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]? Thanks, [[सदस्य:TenWhile6|TenWhile6]] ([[सदस्य चर्चा:TenWhile6|चर्चा]]) १८:२८, २४ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :The admins have been doing it for months now. Thanks for asking. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१५, २५ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Your edit! == [[File:2.5M pageedits mr.wiki.png|thumb|right]] Hi! I just thought that you would like to know that [[Special:Diff/2504628]] was edit number 2,500,000 :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:४०, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :Thank you for pointing it out! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:३९, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Wiktionary == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १७:२२, १३ डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==भूतपूर्व मतदारसंघ== नमस्कार, लोकसभा अथवा विधानसभेचे जे माजी मतदारसंघ आहेत, त्या मतदारसंघांच्या शिर्षकात तो मतदारसंघ किती सालापासून किती सालापर्यंत (इथे साल म्हणजे निवडणूक साल) हे सुद्धा जोडले (म्हणजे तसे स्थानांतरित केले) तर समजण्यास सोपे जाईल की हा भूतपूर्व मतदारसंघ होता असे. उदा. मी [[दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)]] (१ल्या लोकसभेचा मतदारसंघ) असे बनवले होते. पण माननीय सदस्य @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी शिर्षकातले साल हटवले. आपण आपले मत काय आहे ते प्रकट करावे. - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:१९, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :एखादा मतदारसंघ आता अस्तित्त्वात नाही हे शीर्षकावरुन लक्षात येणे उपयुक्त आहे. यासाठी काही योजना -- :# नुसते (भूतपूर्व) लिहिणे -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (भूतपूर्व)'' :# पहिल्या आणि शेवटच्या निवडणुका झालेल्या वर्षांचा उल्लेख -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)'' :# मतदारसंघ तयार होण्याची आणि विसर्जित होण्याची वर्षे , उदा. मतदारसंघ क्ष १९५१मध्ये तयार करण्यात आला व १९५२मधील निवडणुकांमध्ये येथे पहिल्यांदा निवडणुका झाल्या. १९५७मध्ये येथे शेवटची निवडणूक झाली आणि १९५९मध्ये तो विसर्जित झाला -- दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५१-१९५९) :# इतर क्लृप्त्या :यांतील #२ आणि #३मध्ये मतदारसंघ एका वर्षाच्या आत (किंवा एका निवडणुकीनंतर लगेच) विसर्जित झाल्यास एकच वर्षाचा उल्लेख असावा, उदा. ''अबक लोकसभा मतदारसंघ (१९६७)'' :माझे मत क्र.३ ला आहे (मतदारसंघ तयार आणि विसर्जित होण्याची नेमकी वर्षे). :{{साद|Khirid Harshad}}, तुम्ही वर्ष काढण्यामागची कारणे दिल्यास अधिक योजनाही लक्षात येतील. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:३५, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::{{साद|अभय नातू}} माझं स्पष्ट मत आहे की मतदारसंघ भूतपूर्व असो किंवा नसो त्याच्या शीर्षकात मतदारसंघाचे नाव सोडून बाकी काही नसावे, नाहीतर अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल जे बरोबर दिसणार नाही. यावर उपाय म्हणून त्या लेखात भूतपूर्व मतदारसंघाचा वर्ग जोडणे पुरेसे आहे. तसेच तो मतदारसंघ किती वर्षे अस्तित्वात होता याची माहिती लेखात उपलब्ध असेलच. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:०७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल :उदाहरण? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१०, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :[[:वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] हे पाहा, सध्या १००+ पेक्षा जास्त भूतपूर्व मतदारसंघांची यादी आहे आणि असे अजून तयार होतील लेख. म्हणजेच यातील सर्व लेखांच्या शीर्षकात वर्ष जोडावे लागेल, तसेच वर्ष जोडून लेखाचे नाव मोठे होते जे अनावश्यक वाटते. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::लेखसंख्या किंवा बदलांची संख्या ही मोठी अडचण नाही. लेखांचे नाव मोठे होते हा ग्राह्य मुद्दा आहे. ::शीर्षकातील अक्षरसंख्या आणि त्याद्वारे मिळणारी माहिती यांच्यात समतोल साधणे आवश्यक आहे. व्यक्तींचे लेख याचे एक उदाहरण आहे. प्रत्येक व्यक्तीच्या पूर्ण नावाचा लेख नसतो. पूर्ण नावाने अधिक माहिती मिळते परंतु त्याने वेगळी अशी माहिती मिळत नाही. ::उदाहरणार्थ, [[इंदिरा इंदिरा गांधी]] यांचे पूर्ण नाव ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' होते. यात नुसते '''इंदिरा गांधी''' लिहिल्यास ही व्यक्ती कोण हे लगेच कळते. त्यासाठी ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' लिहावे लागत नाही. त्याउलट पेपे (फुटबॉल खेळाडू जन्म १९८३) या शीर्षकात जन्मवर्ष नमूद करावे लागते, ज्यायोगे त्या विशिष्ट व्यक्तीबद्दलची अधिक माहिती (आणि निःसंदिग्धीकरण सुद्धा) ध्वनित होते. ::याशिवाय, मतदारसंघाचा विचार केल्यास तुमचा संख्येचा मुद्दा उलट्या बाजूनेही लावता येईल. लोकसभेत ५४३ मतदारसंघ आहेत. नवनवीन मतदारसंघ वाढत गेल्यावर एखादा मतदारसंघ आत्ता आहे कि नाही यासाठी वर्गीकरण बघावे लागेल. जुन्या मतदारसंघांना वेगळे न दाखविल्यास वाचणाऱ्याचा गोंधळ होऊ शकतो. ::असो. इतरही मते काय आहेत हे कळून घेण्यास मी उत्सुक आहे. cc: {{साद|संतोष गोरे|Aditya tamhankar}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:३७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :::@[[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] आणि @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] या दोंघांच्या मुद्द्यात एक अंधुकशी रेषा आहे; अन्यथा दोघेही आपापल्या ठिकाणी योग्य वाटतात. लेखाच्या प्रस्तावनेत सदरील मतदार संघ हा भूतपूर्व असल्याचे दिसून येते, तरीही कंसात साल लिहिल्यास वाचकास समजण्यास अधिक सुलभ राहील असे वाटते. अजून इतर कोणी काही सुचवते का ते देखील विचारात घ्यावे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:२८, २३ डिसेंबर २०२४ (IST) ::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], @[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] शिर्षकामध्ये फक्त साल टाकायचे आहे. त्याने शिर्षक लांबलचक होत नाही असे मला वाटते. शिर्षकात फक्त साल दिल्याने सर्च करताना पटकन लक्षात येते की हा भूतपूर्व मतदारसंघ आहे. नाहीतर मग त्या पानावर जा व तिथे वाचून कळायला वेळ लागतो व हेही पटकन लक्षात येते की आत्ताचे विद्यमान मतदारंघ आणि भूतपूर्व मतदारसंघ ह्यांच्यातील फरक लगेच दिसून येतो. अभय सरांनी सुचवल्याप्रमाणे आपण '''निवडणूक साल वापरुयात'''. मतदारसंघ स्थापन केलेले साल नको त्याने अजुन कनफ्युजन वाढते. सामान्यत: वाचकांना निवडणूकीचे साल लक्षात राहते. त्यामुळे १९५२-१९५७, १९५२-२००९ असे बरे पडेल. त्याचे अजून एक कारण म्हणजे कोणताही मतदारसंघ मध्येच विसर्जित होत नाही, पाच वर्षांनंतर परिसिमनद्वारे विसर्जित केला जातो. अभय सरांच्या ३ऱ्या पॉईंट प्रमाणे १९५१ ला स्थापन झाला, १९५२ आणि १९५७ ला निवडणूक साली, पण तो मतदारंघ १९५९ ला विसर्जित कसा होईल? त्याचे पुढचे परिसिमन १९६२ ला झाले. समजा तो मतदारसंघ १९६२ ला विसर्जित झाला तर त्याचे शीर्षक असे होईल '''अबक मतदारंघ (१९५२-१९६२). इथे जरी १९५१ मध्ये स्थापन झाला तरी त्याची पहिली निवडणूक १९५२ साली झाली. नंतरची १९५७ जिचा कार्यकाळ १९६२ पर्यंत होता व १९६२ मध्ये विसर्जित केला गेला. म्हणून ''१९५२-१९६२'' [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:३४, ०३ जानेवारी २०२५ (IST) :::::मला पटते आहे. :::::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]], @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], हे प्रयोग म्हणून करुन पाहूयात. जर यामुळे अडचण आली किंवा इतर सदस्यांकडून तसे मत आले तर पुन्हा विचार करुयात असे मी मांडतो. कळवावे. :::::धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:१४, ५ जानेवारी २०२५ (IST) ::::::होय, बिलकुल चालेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५१, ५ जानेवारी २०२५ (IST) == वर्ग स्थानांतरण == नमस्कार, मी नुकताच ''[[:वर्ग:जनता पक्षाचे नेते]]'' हा वर्ग ''[[:वर्ग:जनता पक्षातील राजकारणी]]'' येथे स्थानांतरित केला आहे. त्यातील लेख बॉट द्वारे स्थानांतरित करावे ही विनंती. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:११, २७ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) # [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:ब्राझीलची राज्ये]] → [[:वर्ग:ब्राझिलची राज्ये]] # [[:वर्ग:ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष]] → [[:वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष]] # [[:वर्ग:ब्राझीलमधील शहरे]] → [[:वर्ग:ब्राझिलमधील शहरे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५२, ३१ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्हा]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा]] ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील गावे]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] ::# [[:वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७]] → [[:वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] ::[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०७, १९ मार्च २०२५ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) # [[:वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या]] → [[:वर्ग:मराठी चित्रपट यादी]] # [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट नामसूची]] → [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट यादी]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:३९, १८ मे २०२५ (IST) ::{{झाले}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:३१, १८ मे २०२५ (IST) == [[Doraemon]] ([[डोरेमोन]] ला पुनर्निर्देशन)== नमस्कार, तुम्ही हे पेज डिलीट केले, परंतु बहुतेक विकिपीडियावर असे नाव [[विकिपीडिया:पुनर्निर्देशन|पुनर्निर्देशन]] म्हणून चालतात. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Reasons_for_not_deleting काही कारने], काही उदाहरणे- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%A4&redirect=no ভাৰত], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3&redirect=no कृष्ण], [[en:Category:Redirects from alternative languages]]. आपणास माहित आहे की मराठी विकिपीडिया वर बहुतेक guidelines व policies लिहिलेल्या नव्हे, म्हणून मला त्याची नोंद इथे करता आली नाही, मात्र मी जे उदाहरणे दिली ते तुम्हाला पटले असतिल असे मला वाटते. धन्यवाद, --[[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] ([[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|चर्चा]]) २१:३३, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) :नमस्कार, :तुमचा संदेश स्पष्ट नाही परंतु असे वाटते की तुम्हाला इंग्लिश शीर्षकापासून मराठी शीर्षकाकडे पुनर्निर्देशन हवे आहे. :मराठी विकिपीडियावर शक्यतो कमीत कमी अशी पुनर्निर्देशने आहेत व असे नवीन पुनर्निर्देशन असण्यासाठी सबळ कारण पाहिजे. तुम्ही उद्धृत केलेल्या पानाला इंग्लिशमधून पुनर्निर्देशन का पाहिजे हे सांगण्याची विनंती. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:४९, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == माहितीचौकट पंतप्रधान साचा == माहितीचौकट पंतप्रधान साच्यामध्ये I उपराष्ट्रपती = हा पॅरामीटर टाकला की प्रथम तो बरोबर दाखवतो, परंतु I उपराष्ट्रपती2 = असे जोडल्यानंतर संपादित केल्यावर २ऱ्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती समोरचे संपादित केलेले दिसत नाही. उदा. इंदिरा गांधी यांचा साचा बघा: {{माहितीचौकट पंतप्रधान|नाव=इंदिरा फिरोझ गांधी|चित्र=IndiraGandhi.png|चित्र आकारमान=200px|पद=[[भारताचे पंतप्रधान|भारतीय गणराज्याच्या ३ऱ्या पंतप्रधान]]|कार्यकाळ_आरंभ=१४ जानेवारी १९८०|कार्यकाळ_समाप्ती=३१ ऑक्टोबर १९८४|राष्ट्रपती=[[नीलम संजीव रेड्डी]]<br>[[झैल सिंग|ग्यानी झैल सिंग]] <small>(१९८२ पासून)</small>|उपराष्ट्रपती=[[मोहम्मद हिदायत उल्लाह]]<br>[[रामस्वामी वेंकटरमण]] <small>(ऑगस्ट १९८४ पासून)</small>|उपपंतप्रधान=|मागील=[[चौधरी चरण सिंह]]|पुढील=[[राजीव गांधी|राजीव फिरोज गांधी]]|कार्यकाळ_आरंभ2=२४ जानेवारी १९६६|कार्यकाळ_समाप्ती2=२४ मार्च १९७७|राष्ट्रपती2=[[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]]<br>[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[फकरुद्दीन अली अहमद]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपराष्ट्रपती2=[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[गोपाल स्वरूप पाठक]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपपंतप्रधान2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]] <small>(१९६७-१९६९)</small>|मागील2=[[गुलझारीलाल नंदा]]|पुढील2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]]}}इथे बघा : वरच्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती पॅरामीटर दिसत आहे परंतु खालच्या कार्यकाळासाठी दिसत नाहिये. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:०६, १४ जानेवारी २०२५ (IST) == Translation notification: Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024|Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FReports%2FActivity+reports%2F2024&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २२:४२, २१ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Aafi (DCW)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ११:५४, २६ जानेवारी २०२५ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) == Hello अभय नातू Would you like to write about Isabelle de Charriere (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it will be done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) १८:०९, १५ मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]], :Here -- [[इसाबेल दि शारिएर]]. :May I ask a return favor to translate आनंदीबाई जोशी ([[en:Anandi Gopal Joshi]]) in a language of your choice? :Thanks, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२५, १५ मार्च २०२५ (IST) == साचा == नमस्कार सर हे दोन साचा बनवलं आहे चित्रपट पानांमध्ये जोडता येत काही चुकीचं असेल तर डिलीट करू शकता पण त्याचा वापर असा चांगला होईल. उदाहरण : [[छावा (चित्रपट)]] * [[साचा:इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस]] * [[साचा:बॉलिवूड हंगामा]] [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १२:५१, २० मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] माफ करा, [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी तुमचा एक साचा पुनर्निर्देशित केला म्हणून मध्येच उत्तर देत आहे. अन्यथा @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांनी उत्तर देणे अपेक्षित होते. तुम्ही आय एम डी बी साठी पूर्वीचेच पुढील दोन साचे उपलब्ध आहेत. [[साचा:आय.एम.डी.बी. शीर्षक]] (चित्रपटासाठी) आणि [[साचा:आय.एम.डी.बी. नाव]] (कलाकारांसाठी). राहिला प्रश्न बॉलीवूड हंगामाचा, तर तो तुम्ही इंग्लिश विपी वरून आयात करू शकता.- :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३८, २० मार्च २०२५ (IST) == Translation notification: Help:Unified login == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ११:३४, २३ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == नवीन धोरण पानांबद्दल सूचना == नमस्कार, मी मराठी विकिपीडियावर काही नवीन धोरण पाने तयार केली आहेत, जी समुदायासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. खालील पानांची यादी आहे: # [[विकिपीडिया:सद्भावना गृहीत धरा]] (विपी:सगृध) # [[विकिपीडिया:सदस्यपान]] (विपी:सप) # [[विकिपीडिया:स्रोतांचा संदर्भ]] (विपी:ससं) # [[विकिपीडिया:सहमती]] (विपी:सह) # [[विकिपीडिया:चर्चा पान मार्गदर्शक तत्त्वे]] (विपी:चप) # [[विकिपीडिया:सदस्यत्व तपासनीस]] (विपी:सत) # नियुक्ती (विपी:नि) # अधिकार काढण्याची प्रक्रिया (विपी:अक) # [[विकिपीडिया:संपादन सारांश]] (विपी:ससा) # [[विकिपीडिया:तटस्थ दृष्टिकोन]] (विपी:तड) # [[विकिपीडिया:लवचिकता]] (विपी:लव) ही पाने मी स्वतःच्या शब्दांत आणि मराठी विकिपीडियाच्या स्वरूपात लिहिली आहेत. कृपया या पानांचे पुनरावलोकन करून आपल्या सूचना किंवा सुधारणा सांगा. जर काही बदल किंवा जोडणी आवश्यक असेल, तर मी ते करण्यास तयार आहे. समुदायाच्या सहमतीने ही पाने अधिक चांगली करता येतील असे वाटते. आपल्या मार्गदर्शनाची अपेक्षा आहे. धन्यवाद! [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:२६, १ एप्रिल २०२५ (IST) == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २१:००, २३ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Xeno (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी अनुवाद == नमस्कार! अनेक नवीन लेख तयार करताना, मला लेखाचे शीर्षक नेमके काय असावे याबद्दल समस्या येतात आणि विशेषतः जेव्हा इंग्रजीमध्ये समान गोष्टींसाठी अनेक शब्द असतात; किंवा जर हा शब्द मूळचा इंग्रजी नसेल; किंवा जर तो वैद्यकीय/वैज्ञानिक शब्द असेल. उदाहरणार्थ; [[:en:Dismemberment]] आणि [[:en:Dissection]] या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत; परंतु दोन्हीचे भाषांतर फक्त "विच्छेदन" असे केले जाते. मराठी विकिपीडियावर असे कोणतेही पान आहे का जिथे असे शब्द जोडता येतील आणि सर्व सक्रिय सदस्य तेथे योग्य मराठी शब्द सुचवू शकतील? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:०३, १६ मे २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], :[[विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्प/शब्द,पद आणि वाक्य संचय]] हे पूर्वी होते परंतु अनेक वर्षांत त्यात भर नाही. :याचे पुनरुत्थान केल्यास हे नक्कीच उपयुक्त होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५९, १६ मे २०२५ (IST) == मतदारसंघ नावे == निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत परिसिमन ऑर्डर मध्ये मतदारसंघांची जशी नावे आहेत त्याच नावा प्रमाणे मतदारसंघांचे लेख असु देत. वलसाड मतदारसंघ १९५७ ते २००९ च्या परिसीमन पर्यंत बुलसर म्हणून होता. ते नाव तसेच असु द्यावेत. अशी बरीच आहेत. मी त्या सर्वांचे लेख विस्तृतपणे लिहितो आहे. थोडा वेळ लागेल. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:४४, २१ मे २०२५ (IST) :ते ''बुलसर'' नसून '''बलसार''' (Bulsar, वलसाडचा अपभ्रंश) असे होते. गुजरात व इतर राज्यांमधील आंग्लाळलेली नावे नंतर बदलली गेली परंतु आंग्ल उच्चार जसेच्या तसे राहू द्यावेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४९, २१ मे २०२५ (IST) अच्छा.. हे माहित नव्हते. धन्यवाद - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:५९, २१ मे २०२५ (IST) == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हे पान मी तयार केले आहे. जयंत पवार हे मराठीतील महत्वाचे साहित्यिक व नाटककार होते. त्यांना अनेक पुरस्कार मिळालेले आहेत. फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हा त्यांचा कथासंग्रह. याला साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे. हा देशातील सर्वोच्च पुरस्कारांपैकी एक आहे, प्रथम क्रमांकाचाही म्हणता येईल. याबाबतचे संदर्भ दिलेले आहेत. साहित्य अकादमीचे संकेतस्थळही दिलेले आहे. शिवाय इतर अनेक संदर्भ दिलेले आहेत. पुरस्काराशिवाय या कथासंग्रहातील कथांमुळे मराठी साहित्यात एक मोलाची भर पडलेली आहे. पानामध्ये मी मात्र अशी विशेषणे वापरलेली नाहीत. मराठी साहित्याचा मानबिंदू असलेल्या कथासंग्रहाचे पान ठेवावे इतकेच मी लिहू शकतो Uday0611 [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) २३:२२, ४ जून २०२५ (IST) :नमस्कार, :लेखात दिलेल्या संदर्भासाठी धन्यवाद. तरीसुद्धा काही बदल गरजेचे आहेत. :# लेखात ''पुस्तकाबद्दलची माहिती'' अपेक्षित आहे. सध्या लेख पुस्तकाचे ''सविस्तर वर्णन'' असल्यासारखा आहे. लेखाच्या धाटणीसाठी उदाहरणादाखल एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) हे लेख बघावे. अर्थात तुम्ही घातलेली इतर माहिती (प्रकाशनवर्ष, अनुवाद तपशील, इ.) राहू द्यावा. :# लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. ''या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले.'' -- म्हणजे काय? :# लेखकाची मुलाखत विभाग काढावा. तसेच कथासंग्रहाच्या रसग्रहणाबद्दलचा प्रत्येक तपशील (उदा. मायबोली) न ठेवता त्यांतील २-३ निवडक आणि महत्वाचे उल्लेख ठेवावे. :अधिक प्रश्न किंवा शंका असल्यास कळवालच. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:१३, ५ जून २०२५ (IST) ::एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) पाने बघितली. ती फारच त्रोटक आहेत. मात्र फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर या पानावर बदल केलेला असून कथांची नावे एका ओळीत आता दिलेली आहेत. ::लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले. -- म्हणजे काय ::हे वाक्य काढले आहे व दुसरे दिले आहे. ::मायबोली व विश्राम गुप्ते यांचे संदर्भ सुचवल्याप्रमाणे काढले. ::लेखकाने स्वत: आपल्या साहित्याबद्दल बोलणे ही नेहमी घडणारी बाब नाही. यामुलाखतीतून कथालेखन प्रक्रिया व लेखकाची भूमिका कळते. ते पानावर अंश देवून स्पष्ट केले आहे. ::मुलाखत कथासंग्रहाबाबतच आहे, तथापि काढायची असेल तर वगळणे. ::आणखी काय बदल हवा आहे कळवणे. ::धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ०९:५०, ५ जून २०२५ (IST) :::वरील लेख फक्त धाटणीसाठी दिले होते. :::मुलाखत वगैरे लेखकाच्या लेखावर असावे, ते सुद्धा जर लक्षणीय असेल तर. येथे पुस्तकाचे रसग्रहण नाही तर माहिती अपेक्षित आहे. :::अजून अनेक बदल करता येतील. काही उदाहरणे -- :::''या संग्रहाची सध्या सातवी आवृत्ती आलेली आहे.'' -- सध्या म्हणजे कधी? १० वर्षांनी वाचताना हे वाक्य असंबद्ध होईल. :::''कवयित्री साहित्यिक नीरजा यांनी या कथासंग्रहाची केलेली समीक्षा महाराष्ट्र टाइम्समध्ये प्रकाशित झालेली होती. त्यात त्या लिहितात; :::नाटककार जयंत पवार यांचा पहिला कथासंग्रह. या संग्रहात एकूण सात कथा आहेत. त्यातल्या बहुतेक कथांना पार्श्वभूमी आहे ती या मुंबईची, तिथल्या गिरणगावाची, कामगारवस्तींची, चाळसंस्कृतीची, तिथल्या सामान्य माणसाची आणि त्याच्या छोट्या मोठ्या आनंदाची, दु:खाची, शल्यांची, ताणांची आणि माणसाच्या कोतेपणाची, त्याच्याच लपलेल्या अहंपणाची.पवारांच्या या कथा व्यक्तिकेंदी नाहीत तर समूहकेंदी आहेत…'' :::१. हे जाहिरातबाजी वाटते. नीरजा यांनी केलेले वर्णन येथे गरजेचे नाही. लांबलचक प्रस्तावना सुद्धा नको. :::२. जर येथे हे लिहायचेच तर ''साहित्यिक नीरजा यांच्या मते पवारांच्या या कथा समूहकेंद्री आहेत'' इतकेच पुरेसे आहे. :::३. हा लेख कुठे उपलब्ध आहे हे वेगळे लिहिण्यापेक्षा त्याचा संदर्भ द्यावा. :::इतर अनेक त्रुटी आहेत त्याही बघून घेउन काढाव्या. येथील (दर्जेदार) लेखांची लेखनशैली पाहून त्याप्रमाणे लिहावे. :::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:१८, ५ जून २०२५ (IST) ::::मुलाखत वगळली. ::::नीरजा यांनी जे लिहिले आहे ते काढले तथापि ती समी्षा आहे. त्याला अजिबात जाहिताबाजी म्हणता येणार नाही. इथे नमूना बघावा: ::::https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Women_of_Manhattan&wprov=rarw1 ::::लेख नको असेल तर काढून टाकणे. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ११:५१, ५ जून २०२५ (IST) :::::लगेच ''लेख नको असेल तर''....इ. भाषेवर येऊ नये. येथे लेख हवा/नको नाही तर येथील (जुजबी) निकषांप्रमाणे लिहिणे हे अपेक्षित आहे. अनेक संपादक येथे जमेल तसे चौकटीत राहून लिहितात तर आपणही त्यात सहकार्य कराल ही माफक अपेक्षा. :::::वर लिहिलेल्या इतर बाबींकडे लक्ष वेधतो पण ते बदल मीच करुन घेतो. :::::पुन्हा एकदा तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:२२, ५ जून २०२५ (IST) == विचारार्थ == काही मुद्दे विचार करण्यासाठी सुचवले आहेत मी साहित्य प्रेमी वाचक असून मराठी साहित्यिक व साहित्य यांची माहिती विकिपीडियावर द्यावी हा माझा उद्देश आहे. त्यासाठी मी मराठी हिंदी व इंग्लिश साहित्यिक व साहित्य यांच्या विकिपीडिया पानांचे दोन-तीन आठवडे अवलोकन केले होते. त्यानुसार मला काही प्रारूप मिळालेले आहेत. अनेक पानांवर असे दिसते की पुस्तकांच्या काही समीक्षांमधील उतारे दिलेले असतात. समीक्षेचा उद्देश आपण म्हटल्याप्रमाणे जाहिरात बाजी नसतो तर त्यातील साहित्यकृतीचे विश्लेषण केलेले असते. केवळ चांगले म्हटलेले नसते तर ते का चांगले आहे हे सांगितलेले असते ज्यायोगे वाचकाची अभिरुची क्षमता वाढते, साहित्यकृती समजण्यास त्याला मदत होते. अशी समीक्षा दिलेली काही पाने अशी काही पाने अशी आहेत: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Danny_and_the_Deep_Blue_Sea https://en.m.wikipedia.org/wiki/Mannu_Bhandari Please see critical reception section https://en.m.wikipedia.org/wiki/A_Bright_Room_Called_Day Critics section अशी इतरही पाने आहेत. तसेच मी आता नव्हे तर आधीच याबाबत गुगल सर्च केला होता व तेथून अशी माहिती मिळाली होती: समीक्षेतील उतारा (review paragraph) विकिपीडियावर घेतला जाऊ शकतो. तथापि, या उताऱ्याचा योग्य वापर आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2, 3] विकिपीडियावर समीक्षेतील उतारा वापरण्याची पद्धत: 1. उताऱ्याची सत्यता आणि विश्वासार्हता: विकिपीडियावर कोणताही लेख समाविष्ट करण्यासाठी, तो लेख विश्वसनीय आणि सत्य असावा लागतो. समीक्षेतील उताऱ्यामध्ये तथ्ये आणि माहिती योग्य प्रकारे सादर केली आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. 2. संदर्भ: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरत असाल, तर त्या उताऱ्याचे संदर्भ (references) देणे आवश्यक आहे. हे संदर्भ उताऱ्यातील माहितीच्या स्रोतांची नोंद करतात, ज्यामुळे वाचकांना माहितीची सत्यता तपासता येते. 3. विकिपीडिया धोरणे: विकिपीडियावर कोणताही लेख किंवा उतारा समाविष्ट करताना, विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. यात कॉपीराइट, तटस्थता आणि वस्तुनिष्ठता यांसारख्या गोष्टींचा समावेश होतो. 4. लेखाचे स्वरूप: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावरील लेखात योग्य ठिकाणी समाविष्ट करणे आवश्यक आहे. उताऱ्याला योग्य शीर्षक आणि विभाग देणे, तसेच तो लेखामध्ये एकसंध आणि अर्थपूर्ण वाटणे महत्त्वाचे आहे. 5. संपादकांनी तपासणी: विकिपीडियावर कोणताही बदल किंवा लेख समाविष्ट करताना, इतर संपादकांनी त्यांची तपासणी करतात. त्यामुळे, तुम्ही समाविष्ट करत असलेला उतारा योग्य आणि उपयुक्त आहे की नाही, हे तपासले जाते, असे Wikipedia मध्ये नमूद केले आहे. [1, 1, 4, 5] निष्कर्ष: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरणे शक्य आहे, परंतु त्याचे योग्य पालन आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2] उदाहरण: जर तुम्ही एखाद्या पुस्तकावरची समीक्षा वाचली आणि त्यात तुम्हाला काही उपयुक्त माहिती मिळाली, तर तुम्ही ती माहिती विकिपीडियावरील संबंधित लेखात समाविष्ट करू शकता. मात्र, त्याआधी, तुम्हाला त्या समीक्षेचा संदर्भ द्यावा लागेल आणि ती माहिती विकिपीडियाच्या धोरणांना योग्य आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. एकूण समीक्षेतील उतारा व तो कुठे प्रसिद्ध झाला आहे व कोणी लिहिला आहे इत्यादी माहिती देण्यास हरकत नसावी. याबाबत आपले धोरण ठरवावे. तसेच दुसरा मुद्दा, माहिती देताना कथांची नावे, पुस्तकांची नावे ही मी बघितलेल्या अनेक पानांवर एकाखाली एक दिलेली असतात कधी ती बुलेट पॉईंट किंवा क्रमांकित केलेली असतात. यामुळे ती वाचणे सोपे जाते व डोळ्यांना चांगले असते. एकाच ओळीत एका मागोमाग एक नावे देणे गिचमिड वाटते व वयस्कर लोकांसाठी त्रासदायक आहे. रचनेबाबत ठोस असा नियम दिसत नाही. संपादकाला तिथे स्वेच्छानिर्णयन म्हणजे discretion असावे. याचाही आपण विचार करावा. तसेच पुस्तकांच्या मुखपृष्ठाचे फोटो काढून ते माहिती चौकटीत दिले तर चालेल का कृपया कळवणे. गुगल शोध मध्ये ते चालेल असे दिलेले आहे धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४४, ६ जून २०२५ (IST) :नमस्कार @[[सदस्य:Uday0611|Uday0611]], :सर्वप्रथम, या तपशीलवार संदेशासाठी धन्यवाद. :दुसरे, स्पष्ट सांगायचे तर मराठी विकिपीडियावरील साहित्याबद्दलचे लेख तुटपुंजे (संख्या आणि आशय दोन्हीमध्ये) आहेत. त्यांत भर घालण्याची मोठी गरज आहे. तुम्ही यात पुढाकार घेत असलेले पाहून आनंद झाला. :आता तुमच्या मुद्द्यांविषयी -- :# समीक्षा -- विकिपीडियावर पुस्तका बद्दलची माहिती अपेक्षित आहे. पुस्तकाबद्दलच्या मतांबद्दलची नव्हे. तरीही काही प्रमाणात समीक्षेचे लघुरूप देण्यास हरकत नाही. त्यातही काही नियम आणि संकेत पाळणे गरजेचे आहे. ::# ही समीक्षा असावी. रसग्रहण नव्हे. ::# असा उतारा प्रतिसमीक्षा २-३ वाक्यांचा असावा. भाराभर अवतरणे नकोत, नाहीतर लेख चारआणे आणि समीक्षा बाराआणे असे व्हायचे. ::# प्रत्येक पुस्तकाला अशी समीक्षा असू नये. पुरस्कृत किंवा वादग्रस्त पुस्तकांना असावी. वादग्रस्त पुस्तकांसाठी खालील नियम नक्की पाळला जावा. ::# फाजील स्तुती, व्यक्तिगत हल्ले किंवा एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षाच नसाव्यात -- हा नियम कटाक्षाने पाळावा. ::# लेखकाने, प्रकाशकाने, समीक्षकाने किंवा इतर हितसंबंध असलेल्याने स्वतः अशी समीक्षांचे अवतरण येथे करू नये. उद्धृत करण्यास हरकत नाही. ::# इतर नियम/संकेत, जसे दिसतील/सुचतील तसे. :मराठी विकिपीडियावर अनेक वेळा स्वतःची, आपल्या पुस्तकांची, कंपन्यांची किंवा इतर हितसंबंधांची जाहिरात करणारे अवतरले आहेत. अनेकदा पैसे घेउन असे लिखाण करणाऱ्या भाडोत्री व्यक्तीही दिसतात. इतकेच नव्हे तर मराठी (किंवा असे इतर छोटे) विकिपीडियावर ''अँकर'' लेख टाकून त्याचा संदर्भ किंवा आधार घेउन इंग्लिश विकिपीडिया आणि इतर संकेतस्थळांवर आपले हितसंबंध पसरवणे हे सुद्धा दिसते. :मराठी विकिपीडियाचा असा दुरुपयोग होऊ नये म्हणून हे संकेत. :# कथा किंवा कवितासंग्रहांमधील नावे. ::# अशी यादी असण्यास हरकत नाही परंतु येथे ही प्रत्येक संग्रहाला हे असू नये. प्रकरणांची यादी तर नकोच. ::# यादी एक सलग बुलेट लिस्ट न करता ती दोन किंवा तीन रकान्यांची (कॉलम) करावी, ज्याकरवे लेखाची लांबी अवास्तव वाढणार नाही आणि पानावर असलेल्या ''रियल इस्टेट''चा सदुपयोग होईल. :शेवटी आणि महत्वाचे -- ::विकिपीडियावरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत, किंबहुना त्यांत गरजेप्रमाणे बदल करणे हा सुद्धा एक संकेतच आहे. येथील लिखाणात आणि रचनेत सुधारणा होईल असे काही दिसल्यास नक्की उहापोह करावा. येथे अनेक जाणते, जुने आणि अनुभवी संपादक स्वयंसेवक म्हणून काम करतात. त्यांच्या मतांचा आणि अनुभवाचा जरुर उपयोग करुन घ्यावा. :पुन्हा एकदा धन्यवाद. : :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:०४, ६ जून २०२५ (IST) ::ता.क. मुखपृष्ठाचे चित्र काढून लावताना कोणत्याही प्रताधिकाराचा भंग होउ नये याची काळजी घ्यावी. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:१५, ७ जून २०२५ (IST) ::आपले उत्तर वाचून खेद झाला. ::मी दिलेल्या विकिपीडियाच्या पानांकडे व त्यात कशाप्रकारे लेख दिलेला आहे याकडे आपण दुर्लक्ष केलेले आहे. ::पानात किती संदर्भ असावेत याबाबत विकिपीडियाचा कोणताही नियम नाही. उलट जास्तीत जास्त संदर्भ द्यावेत असेच लिहिलेले आहे. ::पुन्हा एकदा एका पानाची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Ebert ::या पानावर २९८ संदर्भ दिलेले आहेत. ::असे अनेक संदर्भ असलेली अनेक पाने आहेत. ::कमीत कमी संदर्भ असावेत हा नियम तुम्ही लावलेला आहे, विकिपीडियाचा तसा नियम नाही. ::तेच समीक्षेबाबतही आहे. आधी तुम्ही म्हणता एक ओळ फक्त द्या नंतर म्हणता दोन-तीन वाक्याचा असावा. अशी घासाघीस करण्यात मला स्वारस्य नाही. असे करावे लागेल याची कल्पनाही नव्हती. ::उतारा एवढा द्यायचा असतो ज्यातून काहीतरी अर्थपूर्ण बोध होईल. दोन वाक्यं- तीन वाक्यं असा निकष नसतो. ::यासाठी एका पानांची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Outside_Mullingar ::यात समीक्षा कशी दिली आहे ते दिसते. अशी आणखी पाने आहेत. ::तुम्ही म्हणत आहात समीक्षा असावी रसग्रहण नव्हे. नेमका फरक आपल्याला माहिती आहे का? रसग्रहण हा शब्द शालेय जीवनानंतर आज मी पहिल्यांदाच वाचला. ::खुद्द समीक्षेमध्ये आस्वादक समीक्षा, अकादमीक समीक्षा, सौंदर्यवादी समीक्षा असे अनेक प्रकार आहेत. त्याबाबतही तुमचे काही नियम आहेत का? ::तसेच समीक्षा कोणी लिहिली, त्यात काय आहे हे थेट सुरुवातीलाच समजणेसुद्धा आवश्यक आहे तर वाचक तिकडे जातील. ::एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षा नसाव्यात हे जे तुम्ही म्हटलं आहे ते सब्जेक्टिव्ह आहे. एखादे पुस्तक अतिशय चांगले असेल तर त्याच्यावर चांगलेच लिहिले जाईल. ::मराठीतील साहित्य व्यवहाराची आपल्याला कल्पना नाही असे दिसते. मराठीत वर्तमानपत्रातून परीक्षण प्रसिद्ध होते, काही साप्ताहिके व मासिके यातून परीक्षण प्रसिद्ध होते. वर्तमानपत्रांच्या साईट असतात परंतु काहीच साप्ताहिकांच्या डिजिटल साईट आहेत. अनेक पुस्तकासंबंधी ती चांगली पुस्तके असूनही काहीही प्रसिद्ध झालेले नसते. ::इतर नियम संकेत जसे दिसतील सुचतील तसे याचा अर्थ हे तुम्ही अतिशय खुले ठेवलेले आहे व जेव्हा तुमच्या मनात येईल तेव्हा तुम्ही नाकाराल. ::विकिपीडियाचे नियम व निकष काय आहेत ते बघावे. त्यासाठी मी पानाची लिंक दिलेली आहे व तो प्रीसिडंट आहे. इंग्लिश विकिपीडियावर जे चालते ते मराठी विकिपीडियावर तुम्ही का नाकारत आहात? ::रचनेबाबतही अनेक पानांवरती कथांची नावे एकाखाली एकच दिलेली आहेत. एका मागोमाग एक असे देणे हे गचाळपण आहे. ::मी म्हणत आहे तशाप्रकारे बुलेट लिस्ट दिलेली, क्रमांक दिलेली अनेक पाने आहेत. तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ? ::त्यात पुन्हा सलग बुलेट लिस्ट करू नये असे तुम्ही दिले आहे परंतु हाही विकिपीडियाचा नियम नाही. अनेक ठिकाणी बुलेट लिस्ट किंवा क्रमांक देऊन यादी केलेली आहे. ::दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण. ::प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा? ::मला काम करायचे असेल तर मी नीट व व्यवस्थित करतो व दिसायला चांगले असेल हेही बघतो. ::विकिपीडियाचा नियम व निकष व प्रीसिडंट जो आहे त्याचे मी अनुपालन करत आहे. ::गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही. ::विकिपीडिया वरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत असे आपण म्हणता परंतु आपण ते संकुचित करत आहात. तुम्ही स्वतःला विकिपीडियाच्या नियमांच्यावर सुपर इम्पोज करत आहात. ::विकिपीडियाचा आधी दुरुपयोग झाला तो झाला, परंतु म्हणून आता प्रत्येक नव्या व्यक्तीकडे किंवा प्रत्येक लेखाकडे संशयाने बघू नये. लेखनाचा विषय, मजकुराचा दर्जा याचे मेरिट बघावे. प्रत्येक जण इथे जाहिरात करायला येत नाही याची नोंद घ्यावी. जाहिरातबाजी हा अतिशय चुकीचा शब्द आहे जो तुम्ही वापरत आहात. ::मी स्वतः लेखक आहे व माझे अनेक लेख प्रसिद्ध झालेले आहेत परंतु मी स्वतः संबंधित कधीही विकिपीडियावर काहीही टाकणार नाही. त्याबाबत चिंता नसावी. हा खुलासा मुद्दाम केला आहे. ::हा खुलासा करण्याचे दुसरे कारण मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे तसेच विकिपीडियावर कशाप्रकारे लेख लिहिले जातात याचा अनेक पाने बघून मी अभ्यास केलेला आहे व त्यानुसार पान बनवत आहे. त्यामुळे मला जेव्हा मदत लागेल तेव्हा मी घेईनच व घेतलेली आहे, त्याबाबत चिंता नसावी. ::विकिपीडिया हा संपूर्ण प्रकल्प लोकांनी चालवलेला आहे तो एकमेकांच्या सहकार्याने चालवलेला आहे. या उद्देशाला आपण कृपया हरताळ फासू नये ही विनंती. ::विकिपीडियाबाबतचाच माझा ‘जगाच्या कल्याणा विकिपीडिया’ हा लेख अनेक वर्षांपूर्वी प्रसिद्ध झाला होता. ::मी ज्या उमेदीने इथे काम करायला आलो होतो व साहित्यप्रेमी या नात्याने साहित्यिकांची व पुस्तकांची माहिती द्यावी हा माझा उद्देश होता ती उमेद आता राहिलेली नाही. ::दोन प्रौढ व्यक्तींचे प्रत्येक बाबतीत सदैव एकमत होऊ शकत नाही ही मूलभूत बाब आहे. कोणीही दिलेला मजकूर व त्याची रचना विकिपीडियाच्या नियमानुसार व निकषानुसार आहे का इतकेच बघावे. तुम्ही मायक्रो मॅनेजमेंट करत आहात त्याची आवश्यकता नाही. ::हे केवळ मी तुम्हाला मार्गदर्शनार्थ सुचवले आहे म्हणजे तुम्ही एक धोरण ठरवावे. इतर कोणी नवीन व्यक्ती आली तर निदान तिला सोयीचे होईल. ::मी आता इथे फिरकणार नाही. चिंता नसावी. ::Good bye. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १२:२१, ८ जून २०२५ (IST) :::तुमचे येथील उत्तर वाचून व एकूण पवित्रा पाहून तुम्ही येथे मदत करण्यास नाही तर '''माझेच कसे बरोबर आणि इतर सगळे कसे मूर्ख''' हेच दाखविण्यासाठी आला आहात/होतात याची खात्री पटली. :::मी दिलेल्या प्रतिसादातील मथितार्थ न बघता पुन्हा नसत्या विषयांवर भाराभर मतांच्या पिंका टाकून पसार झालेले दिसत आहात. :::तुमच्या काही वाक्यांवरुन, उदा. ''प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा?'', ''दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण'', इ. पाहून तुम्हाला '''क्राउडसोर्स्ड''', आणि विशेषतः विकिपीडियावर अगदी तुटपुंजा अनुभव आहे हे उघड होते. :::''मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे'' हे वाक्य हास्यास्पद आहे. आयटी मध्ये काम केलेले अनेक लोक येथे आहेत. अनेक दशकांचा त्यांचा अनुभव घेउन ते येथे नम्रपणे आणि उद्दाम मते (''खाली पहा'') न मांडता सामंजस्याने काम करतात. तुम्हाला हे करण्यात स्वारस्य नसल्यास तुम्ही इतर ठिकाणी जावे यात विकिपीडियाचे आणि तुमचे, असे दोघांचेही भलेच होईल. :::असो. तुम्ही इतर ठिकाणी काही तरी सकारात्मक काम कराल ही आशा. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:१९, ८ जून २०२५ (IST) :::''तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ?'' -- आता याला ''अहो काका, अशा लिंक भाराभर सांडून ठेवायला अवघड नाही. तुम्ही शोधता कि टाकू खंडीभर तुमच्या चर्चा पानावर?'' असे उत्तर देणे हा उद्दामपणा झाला असता परंतु मी ते करीत नाही आहे. अधिक काय लिहावे. तुम्ही सुज्ञ आहात (?) :::ता.क. जितक्यांदा तुमचा संदेश वाचला तितक्यांदा हसू येण्यासारखे नवीन काहीतरी सापडले, उदा. ''गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही.'' तुम्ही लिहिलेल्या लेखाची (गचाळ आणि ढिसाळ) प्रस्तावना, अनुक्रमणिका आणि सुधारित आवृत्ती, यांमधील फरक आपणच पहावा. नाही कळल्यास सांगतो. '''खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०७, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे. ::::मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे. मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे. ::::मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे. ::::तुम्हाला साहित्याची तुटपुंजीही जाण नसताना, साहित्य अकादमी म्हणजे काय माहीत नसताना तुम्ही ढवळाढवळ करू नये. माझा आता संबंधच नाही परंतु कोणी लिहिले तर म्हणून सांगत आहे. क्राउडसोर्स्ड असे शब्द वापरणे याला जार्गन वापरून घाबरवून टाकणे म्हणतात. ::::मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या. ::::मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते. ::::निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे. ::::राम राम [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४५, ८ जून २०२५ (IST) ::::थोड्याच दिवसात User dectivate करत आहे. सुखात रहा. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४८, ८ जून २०२५ (IST) ----- :::::''तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे.'' :::::'''आता मी जातो''' म्हणून सुद्धा उत्तर द्यायला परत आलात. यात अंतिम शब्द कोणाला हवा आहे हे उघड आहे (हिंट -- आपण स्वतः) :::::''मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे'' :::::पुन्हा एकदा -- तुमची प्रस्तावना, अनुक्रमणिका पहा -- नियम आणि निकष यांना धाब्यावर बसवून आपल्या मताने लिहिले हे सुद्धा उघड आहे. :::::''मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता'' :::::'''दोषारोप'''? वा! चोराच्याच.... काका, मागच्या आणि पुढच्या '''लगेचच्याच''' वाक्यात आरोप तुम्ही केलेत...मी नव्हे. पुन्हा एकदा, राग थुंकून टाकून, आपला संवाद वाचा. माझी विधाने ही झालेल्या त्रुटी (चुका सुद्धा नव्हेत) दाखवित आहेत. आरोप किंचितही नाही. :::::''याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे.'' :::::(तुम्ही थेट माझ्यावर घसरलात म्हणून माझे उदाहरण देतो) आता तुम्ही वीस वर्षे मागे जाउन पहा की पाने होण्यात इंटरेस्ट मला (आणि इतरांना) किती आहे. येथे आणून टाकलेली घाण उपसण्यात मी किती वेळ घालवला आहे....उद्दाम, उद्धट संपादकांशी संवाद साधण्यात किती मनस्ताप करुन घेतला आहे हे पहा. हे पाहण्यात तुमचे २-४ आठवडे तरी जातील....आणि करमणूकही होईल. येथील किती संकेत, नियम सार्वमताने घेतले गेले याचेही एकदा सर्वेक्षण करा. :::::''मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे.'' :::::इतरत्र असेल. येथे येउन मात्र २-४ पानांची भर घालून नसते वाद घातले. :::::''मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या.'' :::::पुन्हा एकदा हास्यास्पद विधान. आयटीमध्ये काम केल्याचा, बारीकसारीक सूचना देण्या/घेण्याचा संबंध काय? तुम्हाला नेमके कळावे म्हणून सुचवले (तरीही कळले नाहीच). :::::''मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते.'' :::::आता करमणूकच करुन देण्याचे ठरवले आहेत असे दिसते....किंवा तुमच्या डोक्यात रागाचा भडका पडला असावा. काका.....तुमची अद्वातद्वा, विषयांतर करणारी मते, या पिंका. लिंका आणि पिंका यातील फरक समजून घ्या! माझी भावना काय आहे हे माझ्या संपादनातून आणि इतर कामातून कळते. तुमची पुस्ती नको. :::::''निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे.'' :::::नकाच लिहू मग....टा टा. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) :::::ता.क. तुम्ही येथे पुन्हा एकदा येउन वाचणार आणि उत्तर देणार हे '''नक्कीच'''. मग तेव्हा पुन्हा भेटूच :-) आशा आहे तेव्हा रागाच भर ओसरुन पुन्हा एकदा, नव्याने संवाद साधाल. आतापर्यंतच्या (कसा का असेना) योगदानाबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) '''पुन्हा एकदा, खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::::किरकोळ काहीतरी फरक करून, खाली वर करून तुम्ही मोठी सुधारणा केल्याचा आव आणत आहात. ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे. ::::::तुम्ही आधी तुमचा अहं बाजूला ठेवा, थोडा नम्रपणा शिका, दुसऱ्याचे ऐकून घ्यायची तयारी ठेवा, लिंक दिल्या आहेत ते मी जे म्हणतोय ते बरोबर आहे की नाही तुम्हाला बघता यावे यासाठी. ::::::तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला. ::::::तुमचा अहंकार बाजूला ठेवून मग लिहा किंवा लिहूच नका. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:१६, ८ जून २०२५ (IST) :::::::हम्म्....आता मात्र तुमच्या ''मी किती अनुभवी आहे'' या पवित्र्यावर जाम संशय येऊ लागला आहे. क्रमांतर करुन संदेश लिहिले की कोण कोणास काय म्हणले हे कळणे अशक्य होते. :::::::''ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे.'' :::::::हसावे की रडावे? हसावेच.....''संवादात प्रत्येकाचे उत्तर जसेच्या तसे ठेवावे, त्यात इतरांनी बदल करू नयेत'', हा विकिपीडियावरील तर आहेच आहे पण साधा संवादासाठीचा नियम आहे. जेथे तेथे उत्तरे टाकणे, ज्याकरवे संभ्रम निर्माण होईल हाच गचाळपणा किंवा ढिसाळपणा. आता तरी आवरा राग आपला. फालतू चुका करुन हसे करुन घेत आहात. शांत झाल्यावर पाहिजे तर बोला. :::::::''थोडा नम्रपणा शिका'' :::::::पुन्हा एकदा.....जरा येथील संपादन इतिहास चाळा. उद्धटपणा दाखविल्यास सारखा नम्रपणाच ठेवणे हे शहाण्याचे लक्षण नव्हे. या बाबतीत मी तुकारामांचा शिष्य आहे -- ''भले तर देऊ कासेची लंगोटी । नाठाळाचे....'' :::::::''तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला.'' :::::::पु्हा एकदा हवेत गोळीबार.....कोणते आर्बिट्ररी नियम? तुमच्या त्रुटी हटकण्याचा? :::::::अच्छा...पुन्हा एकदा लवकरच भेटू कारण आधीच्या अनुभवावरुन ठाम माहिती आहे की ''मी जातो....मी जातो'' म्हणूनसुद्धा तु्म्ही काही येथून इतक्यात जात नाहीत. :::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ::::::::अरे अरे किती समजावून सांगावं लागतं तुम्हाला? ::::::::बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे. ::::::::संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे. ::::::::तुम्ही चूक मान्य करा, तो नम्रपणा शिका. ::::::::आता मला शंका येत आहे नव्हे खात्री झाली आहे मी काय म्हणतोय तेच तुम्हाला समजत नाही. तुम्ही फक्त माझेच खरे यावरच अडून बसला आहात. ::::::::विकिपीडियावर तुम्ही काम केले म्हणजे तुम्ही त्याचे मालक होत नाही. ::::::::तुम्ही त्यावर मालकी हक्क प्रस्थापित करत आहात. ::::::::हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:४०, ८ जून २०२५ (IST) :::::::::रावसाहेब, :::::::::''बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे.'' :::::::::''संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे.'' :::::::::डोके ठिकाणावर आहे का? बुलेट लिस्ट का नको याचे कारण समजावून सांगितले. तुमच्या रागाने माखलेल्या मस्तकात ते शिरले नाही. वाचा पुन्हा....मराठीतच आहे. आणि हा '''नियम''' हे कोणी सांगतले हो? तुमच्याशी बोलताना मी माझे मत मांडले आणि तुम्ही त्याचा काय वाटेल तो अर्थ लावून बोलता आहात. वा.....! :::::::::''संदर्भ कमीतकमी पाहिजेत'' हा माझा नियम? अहो तात्या, ''संदर्भ द्या संदर्भ द्या'' म्हणून येथे कंठशोष करणाऱ्यांतील मी एक आहे.^* उचलली जीभ अन् लावली टाळ्याला, आँ? :::::::::महाशय, येथे थोडा वेळ घालवा....वाचा.....काम करा....इतरांचे काम पहा (माझे नव्हे...इतर अनके निःस्वार्थीपणे काम करणाऱ्यांचेही).....उगीच उंटावरुन शेळ्या हाकत फिरू नका. :::::::::''हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही'' :::::::::येथे एकच प्रौढ आहे आणि तो तुमच्या कळपटाशेजारी नाही. हे नक्कीच :-) :::::::::स्वतः काय केले....केले पाहिजे....याचा अचानक साक्षात्कार झाल्यावर लाज वाटून हे सगळे माझ्यावर फेकत असल्यासारखे वाटते आहे. :::::::::असो...तुम्ही जाणार होतात.....अनेक तासांपूर्वी....अगदी ''सुखाने रहा'' असा आशीर्वाद देखील देउन झाला.....काय झाले.....बस चुकली? :::::::::टा...टा! :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) :::::::::^* विकिपीडियाच्या चौकटीत राहून दिलेले संदर्भ. या बाबतीत अजून एक -- येथे तुम्ही लिहिलेल्या लेखात देऊ केलेले इंग्लिश आणि खुद्द मराठी विकिपीडियाचे संदर्भ पाहून तुमचे विकिपीडियाबद्दलचे ''अगाध'' ज्ञान कळले....इतरही अनेक उदाहरणे आहेत, पण तूर्तास इतकेच. :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) == संदेश हिवाळे यांच्याशी संबंधित संशयित सॉकपपेट्री/मिटपपेट्री == संदेश9822 यांच्या 2022 मधील ([[:mr:विकिपीडिया:कौल/प्रचालक#संदेश_हिवाळे]]) मराठी विकिपीडियावरील प्रचालकपदाच्या निवडीसाठी संशयित सॉकपपेट्री किंवा मिटपपेट्री. सूचीबद्ध वापरकर्त्यांनी कमी संपादन इतिहास दर्शवला असून, त्यांची मुख्य कार्यक्षमता RfA मध्ये मतदान करणे होती, त्यानंतर ते निष्क्रिय झाले. वापरकर्ता:Sumedhdmankar यांनी 22 मे 2022 ते 14 ऑगस्ट 2022 पर्यंत फक्त 16 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 12 फेब्रुवारी 2024 पर्यंत 43 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2187215]. वापरकर्ता:Surendra Rajaram Shinde यांचे पहिले संपादन RfA समर्थनासाठी होते, 23 ऑक्टोबर 2022 ते 26 नोव्हेंबर 2023 पर्यंत फक्त 60 संपादने केली आणि निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190508]. वापरकर्ता:प्रतिक रामटेके यांनी 14 मे 2021 ते 28 मे 2022 पर्यंत 17 संपादने केली, 22 ऑक्टोबर 2022 रोजी RfA समर्थनासाठी पुन्हा सक्रिय झाले आणि त्यानंतर संपादने केली नाहीत [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. वापरकर्ता:विष्णु एरंडे, 27 मे 2022 रोजी नोंदणीकृत, यांनी सुरवतात्रीला 3 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 2023 जनवारी 26 पर्यंत 24 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. हे नकाटे RfA च्या निकालावर परिणाम करणारी संभवत: सॉकपपेट्री किंवा समन्वित मतदान दर्शवतात, तपासणीची विनंती करत आहे. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) १९:५४, १४ जून २०२५ (IST) :या User व्यतिरिक्त इंग्लिश विकिपीठियावर SPI आणखी एका User ची केस सुरु आहे जे पुरावे त्यांच्या दिशेने दाखवतात [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Sandesh9822]. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:०१, १४ जून २०२५ (IST) ::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::Above message seems to be machine translated and only partly legible. Since this involves allegations and a request for action/investigation, I'd like to make sure I understand the issue and the request well before proceeding. You can write in English on this page if you prefer. ::From the message above, I understand that -- ::# @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]]'s admin election has evidence of sockpupetry/mitpupettry or coordinated voting ::# @[[सदस्य:Sumedhdmankar|Sumedhdmankar]], @[[सदस्य:Surendra Rajaram Shinde|Surendra Rajaram Shinde]], @[[सदस्य:प्रतिक रामटेके|प्रतिक रामटेके]], @[[सदस्य:विष्णु एरंडे|विष्णु एरंडे]] are suspected sockpuppets. ::# w:en has another SPI case under investigation that involves @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] ::# You'd like me to investigate. ::1. Is my understanding of your message correct? ::2. What exactly would you like me to investigate? It is not clear from the message, so please elaborate. ::3. Where did your request for action originate? Is there an associated investigation elsewhere, e.g., the SPI case you referenced, that prompted this request? ::Thanks. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:१३, १४ जून २०२५ (IST) :::Your understanding is correct. For more details, I have explained clearly in English in the SPI case. My Marathi is not very fluent, so I apologize for that, but I tried to convey the same to you in Marathi. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:२९, १४ जून २०२५ (IST) ::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::Thanks for confirming. While we want all/most communication here to happen in Marathi, such cases are an exception. I appreciate you trying to use Marathi though. ::::I will take a look at the SPI case shortly. ::::In the meanwhile, can you please explain what is it that you'd like me to investigate as an admin/crat? Stewards and checkusers likely are better folks to request forensic analysis of user behavior. Even so, happy to add to it with what I can. ::::Let me know. ::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:३३, १४ जून २०२५ (IST) :::::There is also a case filed against them with the Stewards and CheckUser, but since this RfA issue falls under Marathi Wikipedia, I am requesting you to investigate it within your capacity. If someone is engaging in wrongdoing, it could lead to anyone becoming an admin in the future, which should not happen. This is why I am pursuing this matter, as I noticed evidence of it while investigating. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:४७, १४ जून २०२५ (IST) ::::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::::I reviewed the SPI case. Jumping off a sockpuppetry suspicion into an RFa investigation is borderline tangential and can be viewed as ''fishing ''expedition to find evidence without probable cause, as I mentioned on the SPI case. ::::::Prima facie, I don't think there is/was any wrongdoing in the RFa here. There is always a possibility, but I don't see a compelling reason to invest time in this ''just yet''. If there's ''clear'', ''corroborated'' evidence of the said user engaging in sockpupettry elsewhere (such as your investigation getting traction with corroboration), I will be happy to dive deeper. ::::::We should perhaps continue our conversation in the SPI case, so as to not split threads and avoid confusion. ::::::For the record, I appreciate you taking the time to find, investigate and shut down sockpupettry and similar abusive behavior and will help when feasible. ::::::Thanks again. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:५५, १४ जून २०२५ (IST) == साचा चित्रपट पोस्टर == {{t|चित्रपट पोस्टर}} या साचातील मजकूर योग्य आहे का. मला कुठेतरी चुकीचा वाटतोय.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१०, १५ जुलै २०२५ (IST) :याचे शीर्षक संदिग्ध आहे. '''चित्रपट पोस्टर प्रताधिकार प्रश्न''' किंवा तत्सम शीर्षकाखाली स्थानांतरण करावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:११, १६ जुलै २०२५ (IST) ::[https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=साचा:चित्रपट_पोस्टर&oldid=1184804 ही आवृत्ती] योग्य होती. पुढील आवृत्तीत [[सदस्य:Mahitgar]] यांनी बदल केले होते. सबब जुनी आवृत्ती पुनर्स्थापित करावी की वेगळा नवीन साचा निर्माण करावा?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:१३, १६ जुलै २०२५ (IST) :::ठीक. ही आवृत्ती पुनर्स्थापित करुन त्यातील व्याकरणदोष सुधारावे तसेच शीर्षकही बदलावे. :::नुसते ''चित्रपट पोस्टर'' असे म्हणल्यास पोस्टर बद्दलची माहिती ध्वनित होते. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १६:३८, १६ जुलै २०२५ (IST) == Where non-free files are used == Hi! If we add a link like [[Special:Diff/2590678]] to non-free files then we can always see where a file was used if it unused at some point in the future. Then it is easy to click the link and see if the file was replaced by a better file or if it was removed by a mistake. If you think it's a good idea to add a link like that it is probably best to give my bot a botflag. Let me know what you think. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:१२, १८ जुलै २०२५ (IST) :I think I understand what you mean by the diff explanation. Not sure how it justifies a bot flag. What am I missing? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१६, १८ जुलै २०२५ (IST) ::Hello! If you think adding a link is a good idea there are two options: 1) I get a bot flag and add it or 2) I add it without a bot flag. If you think it is a bad idea to add the link just let me know and I will leave the files alone. The best would probably be to add [[साचा:Non-free use rationale]] but that will require a lot of work. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २२:३६, १८ जुलै २०२५ (IST) :::Do you have a bot acct elsewhere that you will use for this? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:१६, २० जुलै २०२५ (IST) :::: My bot [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot]] have a bot flag on a number of accounts. The sister bot only have a flag on Commons [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot2]]. See [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:MGA73bot]] and [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#MGA73bot]] for earlier bot flags. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:४०, २० जुलै २०२५ (IST) :::::MGA73bot has been granted a botflag for a month. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:५४, २० जुलै २०२५ (IST) ::::::Thank you! --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:५७, २० जुलै २०२५ (IST) == Translation notification: Incident Reporting System == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ०९:२३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १२:३७, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आनंद काळे (Anand Kale) == अभिनेता आनंद काळे यांच्या करिता पान कसे बनवायचे? त्यांच्यावरील वर्तमानपत्रांमधून अनेक लेख प्रसिद्ध आहेत. [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५१, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/kondaji-baba-aka-anand-kale-in-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-in-real-life-ssv-92-1993267/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५४, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/photos/filmy/mazi-tujhi-reshimgaath-fame-marathi-actor-anand-kale-lifestyle-a734/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५६, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/television-news/swarajya-rakshak-sambhaji-actor-anand-kale-to-work-in-hollywood-film/articleshow/71307367.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५७, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/anand-kale-from-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-working-for-hollywood-movie-ssv-92-1980052/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५९, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/interview-of-swarajyarakshak-sambhaji-fame-anand-kale-aka-kondaji-baba/articleshow/71462535.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०१, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://marathi.latestly.com/entertainment/marathi/swarajya-rakshak-sambhaji-fame-anand-kale-in-hollywood-film-watch-teaser-of-remember-amnesia-65889.html [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०३, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/char-divas-sasuche-fame-anand-kale-enters-in-star-pravah-serial-sva-00-4974960/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/majhi-tujhi-reshimgath-vishwjeet-kaka-fame-anand-kale-best-supporting-character-male-in-zee-marathi-award-nrp-97-3201831/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०७, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/filmy/television/swarajya-rakshak-sambhaji-kondaji-baba-farzand-aka-anand-kale-got-emotional/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०९, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/theatre/aanand-kale-comes-back-to-theatre/articleshow/65107140.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:११, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/chief-minister-eknath-shinde-promises-rs-20-crore-for-restoring-gutted-keshavrao-natyagruha/articleshow/112436327.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:१५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) == Translation notification: Template:AffCom == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी आणि गुजराती on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १०:२५, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०८:३९, ६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०४:००, १५ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १६:३२, १५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Julius 12345@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you translate and upload the article [[:en:Bazardüzü]] in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Kurcke|Kurcke]] ([[सदस्य चर्चा:Kurcke|चर्चा]]) १६:३६, ७ मार्च २०२६ (IST) == नवीन वर्ग == पोलिस दलातील आरोपी, (उपवर्ग महाराष्ट्र पोलिस दलातील आरोपी) असा नवीन वर्ग तयार करून विविध लेखात जोडल्यास बरे होईल. जसे की [[सचिन वाझे]], [[परम बीर सिंग]], [[प्रदीप शर्मा]], [[दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड]] [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:२१, १० मार्च २०२६ (IST) :ठीक वाटते परंतु ज्यांच्यावर खटले चालू आहेत त्यांच्यासाठी हा वर्ग करता येईल. नुसतेच आरोप झालेले असणाऱ्यांना या वर्गात समाविष्ट करू नयेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२४, १० मार्च २०२६ (IST) == साचा न दिसणे == नमस्कार, मी एडिट करत असलेल्या [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] या पानांमध्ये सर्वात शेवटी मी समाविष्ट केलेला साचा - देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी - हा साचा दिसत नाही आहे. तसेच माझे लक्ष गेले ते असे की एक वर्ग जोडला गेला आहे [[:वर्ग:अशी पाने ज्यांच्यावर साचे चढविण्याची आकार मर्यादा संपलेली आहे]]. याचा अर्थ काय आहे? मला माहित नाही म्हणून विचारले व यावर उपाय काही आहे का? [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) ११:३३, १७ मार्च २०२६ (IST) == वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती == नमस्कार अभय! आपल्याला वर्गांबद्दल बरीच माहिती असल्यामुळे आपले मत विचारायचे होते. [[:वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती]] मध्ये सर्वाधिक वर्गांचे नाव हे इंग्रजी आहेत. जसे की; [[:वर्ग:रशियन व्यक्ती]] हे "रशियाचे व्यक्ती" असे असायले हवे होते का? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १०:१८, २ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :यांचे मराठीकरण खरे म्हणजे रशियाई व्यक्ती, इंडोनेशियाई व्यक्ती, अमेरिकी व्यक्ती, पाकिस्तानी व्यक्ती, असे व्हायला हवे, किंवा रशियाच्या, इंडोनेशियाच्या व्यक्ती असेही होऊ शकते. :अनेक वर्षांच्या पायंड्यानुसार सध्या हे वर्ग (आणि इतर ठिकाणचे उल्लेख सुद्धा) रशियन, अमेरिकन, इ. झालेले आहे. मला वाटते कोणी भाषतज्ज्ञाचे मत मिळाल्यास बदल करावे, तोपर्यंत हे वर्ग तसेच राहू द्यावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:४९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::आता तुमचे उत्तर वाचल्यानंतर मला ही लक्षात आले की अनेक वर्तमानपत्र माध्यमे "रशियाई" ऐवजी "रशियन" या शब्दाचा उपयोग करतात. आधुनिक ''मीडिया'' प्रकाशन नेहमी एकच भाषा काटेकोरपणे पाळत नाहीत. जसे अनेक इंग्रजी शब्द थेट वापरले जातात जरी त्यांचे मराठी शब्द उपलब्ध असले तरी. आपण कोणत्याही योग्य प्रकारासह पुढे जाऊ शकतो; पण मग आपण त्यात किमान सुसंगतता ठेवू या. सध्या, या वर्गात खालील प्रकार आहेत: :* [[:वर्ग:आयवरी कोस्टमधील व्यक्ती]] - [[:en:Category:Ivorian people]] :* [[:वर्ग:इजिप्तच्या व्यक्ती]] - [[:en:Category:Egyptian people]] :* [[:वर्ग:मालदीवी व्यक्ती]] - [[:en:Category:Maldivian people]] :* [[:वर्ग:सौदी अरब व्यक्ती]] - [[:en:Category:Saudi Arabian people]] ::[[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:३९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) :::कोणते तरी एक प्रमाणीकरण असावे याबद्दल सहमत. वरील यादीतील ''सौदी अरब'' याला वेगळी बैठक असू शकते. यातून वांशिक वारसा/गट (सौदी उपप्रकाराच्या अरबवंशीय व्यक्ती) सूचित होऊ शकतात किंवा नागरिकत्व ही (सौदी अरेबिया देशाचे नागरिक...यातील ''अरेबिया'' हा आंग्ल शब्द आहे :-) ) :::अजून एक प्रकारे मराठीतून उल्लेख करण्याचा प्रकार म्हणजे -- पुणेरी, पुणेकर, मुंबईकर, नाशिककर, इ. :::अनेक आडनावेसुद्धा याच धर्तीवर असतात. :::असो. किमानपक्षी वरील यादीत उरलेले प्रकार घातल्यास जंत्री ठेवणे आणि नेमके प्रमाणीकरण ठरल्यावर त्यात बदल करणे सोपे होईल. :::धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::::ता.क. काही वर्गांना चा/चे/च्या प्रत्यय योग्य आहे, उदा. ''युक्रेनचे पंतप्रधान'' मधून ध्वनित अर्थ ''युक्रेनी टेनिस खेळाडू''च्या अर्थापेक्षा वेगळा आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५५, ३ एप्रिल २०२६ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) २०:५०, २६ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :सर्वप्रथम, मराठी विकिपीडियामध्ये रस घेउन तुम्ही येथे माहिती घालण्याच्या प्रयत्नाबद्दल धन्यवाद. :तुम्ही उल्लेखिलेला लेख वगळलेला नाही, तर मसुदा:गजानन पाटील येथे हलवलेला होता. त्याऐवजी ड्राफ्ट:गजानन पाटील असा लेख होता व त्यावर फक्त १. पुनर्निर्देशन आणि २. पान वगळण्याची विनंती इतकाच मजकूर होता. :मराठी विकिपीडियावर ''ड्राफ्ट ''असे नामविश्व नाही. त्याऐवजी आपण ''मसुदा'' हे नामविश्व वापरतो. सध्या प्रस्तुत लेख योग्य त्या नामविश्वात आहे असे वाटते. ''ड्राफ्ट:गजानन पाटील'' पानावर वगळण्याची विनंती असल्याने व तेथे वाचविण्याजोग काहीही मजकूर नसल्याने ते पान वगळण्यात आले. :असो. लेखाच्या मसुद्यात योग्य ती भर घालावी व कालांतराने जाणत्या लेखकांकडून (उदा. संतोष गोरे, tiven2240, khirid harshad, केतकी मोडक, Dharmadhyaksha, ई.) त्याबद्दल अभिप्राय मागवावा, ही विनंती. :विशेष उल्लेख म्हणजे तुमचे म्हणणे सभ्य, संयमित शब्दात मांडल्याबद्दल सुद्धा धन्यवाद. अनेकदा अशाप्रसंगी विनाकारण हमरीतुमरी होत. ती तुम्ही टाळलीत. :तुमच्याकडून मराठी विकिपीडियावर मोलाची भर पडो अशी आशा वजा विनंती. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:२७, २७ एप्रिल २०२६ (IST) == मसुदाबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, होय, मी गजानन पाटीलच आहे. Browser तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नव्हते, म्हणून IP वरून संपादन करावे लागले. गैरसमजाबद्दल क्षमस्व. आपल्या २७ एप्रिलच्या सूचनेनुसार मी मसुद्यातील सर्व जाहिरात-सदृश मजकूर, सामाजिक माध्यमांचे दुवे आणि बाह्य दुवे काढून टाकले आहेत. आता मसुद्यात फक्त [[दैनिक सकाळ]] या विश्वसनीय वृत्तपत्रात एप्रिल २०२५ मध्ये प्रकाशित झालेल्या बातमीवर आधारित, पडताळणीयोग्य माहितीच ठेवली आहे. [[विकिपीडिया:COI]] धोरणानुसार स्वतःबद्दल लिहिण्यास मनाई नाही. मी तटस्थ दृष्टिकोन ठेवून, फक्त तृतीय-पक्ष पुराव्यासह माहिती दिली आहे. कृपया मसुदा तपासून मुख्य नामविश्वात हलवावा, ही विनंती. धन्यवाद. - गजानन पाटील सांगली. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-25854-71|&#126;2026-25854-71]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-25854-71|talk]]) १३:२०, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == नमस्कार सरजी मसुदा प्लीज पहा. आणि लेख योग्य असेल तर प्रकाशित करावा. ही विनंती == '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) ००:०३, २९ एप्रिल २०२६ (IST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:३६, २९ एप्रिल २०२६ (IST) </div> <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> m1zvoeh0u71axki57buf13kx76mcras 2681575 2681540 2026-04-29T02:02:33Z गजानन पाटील सांगली 182342 /* नमस्कार अभय नातू सर प्लीज चेक */ नवीन विभाग 2681575 wikitext text/x-wiki {{सदस्य चर्चा:अभय नातू/जुचसाचा}} '''माझ्यासाठीच्या आपल्या सूचना, प्रश्न, इ. येथे नोंदवा.''' == मसुदा:गजानन पाटील == नमस्कार अभय नातू सर, आपल्या २७ एप्रिल २०२६ रोजी ६:१६ AM च्या सूचनेनुसार [[मसुदा:गजानन पाटील]] येथे संदर्भांसह भर घातली आहे. Browser Cookies तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नसल्याने IP वरून संपादन केले आहे. मीच Gajanan1991patil या खात्याचा वापरकर्ता आहे. कृपया मसुदा तपासून मार्गदर्शन करावे आणि लेख म्हणून प्रकाशित करण्यास मदत करावी ही नम्र विनंती. धन्यवाद. - Gajanan1991patil :नमस्कार, :तुम्ही स्वतःच आपल्याबद्दलचा लेख लिहिला आहे का? cc: {{साद|संतोष गोरे|tiven2240}} :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:०४, २७ एप्रिल २०२६ (IST) :@[[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]], नमस्कार, वरील प्रश्नाचे उत्तर द्यावे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:३६, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == Article requests? == Hello! I am interested in seeing if there are Marathi speaking Wikipedians interested in making a Marathi article on [[:en:Japanese School of Mumbai]] , which is a school for Japanese children in Mumbai. Is there a place where I can put article requests, or is there a way to contact Wikipedians who may be interested? Thank you, [[सदस्य:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[सदस्य चर्चा:WhisperToMe|चर्चा]]) ०४:१२, १६ एप्रिल २०२३ (IST) == Translation notification: Movement Charter == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १७:२८, १८ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:RamzyM (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Multituberculata|Multituberculata]] ([[सदस्य चर्चा:Multituberculata|चर्चा]]) २२:२८, १२ जून २०२३ (IST) == भाषा-विषयी लेखक == नमस्कार! तुम्ही श्रेण्यांवर काम करत असल्याने, मला वाटले की मी हे येथे लिहावे. [[:वर्ग:इंग्लिश भाषी लेखक]] हा [[इंग्रजी|इंग्लिश / इंग्रजी भाषेत]] लिहीणाऱ्या लेखकांसाठी असावा. तर [[:वर्ग:इंग्लिश लेखक]] हा [[इंग्लिश लोक|इंग्लिश लोकांमधील]] जे लेखक आहे (कोणत्याही भाषेतले) त्यांच्यासाठी असावा. उदा. [[पीटर केरी (कादंबरीकार)]] हे [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन व्यक्ती|"ऑस्ट्रेलियन"]] आहे आणि "इंग्लिश भाषी लेखक"; पण ते [[:वर्ग:इंग्लिश व्यक्ती|इंग्लिश व्यक्ती]] नाही. जर तुम्हालाही असेच वाटत असेल तर आपण वर्गाच्या पानांवर असे स्पष्टीकरण लिहायला हवे ज्यामुळे सदस्य गोंधळून जाणार नाही. तसेच, सर्वसाधारणपणे, मराठी विकिपीडियावर अनेक श्रेणी बरोबर बनवल्या जात नाहीत. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ०९:२८, २० जून २०२३ (IST) :{{साद|Dharmadhyaksha}} :नमस्कार :''इंग्लिश लेखक'' हा वर्ग इंग्लिशमध्ये लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी वापरलेला बरोबर आहे. यात ''इंग्लिश (भाषेत लिहिणारे) लेखक'' असे अध्याह्रत आहे. हेच मराठी लेखक, जपानी लेखक यांसाठीही लागू होते. :इंग्लिश बोलणारे आणि इतर भाषांमध्ये (किंवा इंग्लिशमध्येही) लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी ''इंग्लिश भाषक लेखक'' असा वर्ग करावा. यात ''इंग्लिश बोलणारे लेखक'' असा अर्थ ध्वनित होतो. हा ''इंग्लिश व्यक्ती'' वर्गापेक्षा वेगळा आहे कारण बिगर-इंग्लिश व्यक्तीसुद्धा इंग्लिश बोलणारे (आणि तिसऱ्याच भाषेत लिहिणारे) असू शकतात! :हाच नियम इतर भाषांसाठीही असावा. :एकूण वर्गवारीबद्दलचे तुमचे निरीक्षण बरोबर आहे. अनेक लेखक आपल्या मतांनुसार वर्ग तयार करीत असतात. त्यावेळी ते असलेली वर्गवारी विचारात घेत नाहीत किंवा योग्य लॉजिक लावून असे वर्ग तयार करतीलच असे नाही. जुने संपादक त्यात वेळोवेळी बदल करुन सुधारणा करीत असतात परंतु याला अधिक जोर देणे गरजेचे आहे. :यासाठी एक नियमावली तयार करता येईल. यासाठी तुम्ही पुढाकार घेतलात तर अनेक लेखक मदतीस येतीलच. :तुमच्या मराठी विकिपीडियावरील योगदानाबद्दल धन्यवाद! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४४, २० जून २०२३ (IST) :: माझ्या मते फक्त दोनच श्रेणी असाव्यात: ::: १. इंग्रजी भाषेत लिहिणाऱ्या लेखकांची. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्रजी-भाषेतील लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्रजी]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{भाषेचे नाव}-भाषेतील लेखक" ) ::: २. जे लोक इंग्रजी वंशाचे आहेत आणि व्यवसायाने लेखक आहेत. ह्यात वंश आणि राष्ट्रीयत्व पण येणार. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्लिश लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्लिश लोक]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{वंशाचे/राष्ट्राचे नाव} लेखक") ::"लेखक"+"इंग्रजी बोलणारे लोक" असा कोणताही वर्ग असू नये. लेखक कोणत्या भाषेत बोलू शकतो हे महत्त्वाचे नाही, परंतु तो कोणत्या भाषेत लिहितो हे महत्त्वाचे आहे; जे आपल्या १ल्या प्रकारच्या श्रेणीत येत आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:३६, २० जून २०२३ (IST) :माझा संदेश वर्गीकरणात काय असू शकते हे विषद करण्याचा होता. :आपला मतभेद ''{भाषा} {लेखक}'' याचा अर्थ '''{भाषा} बोलणारा {लेखक}''' कि '''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' असा आहे. :'''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' हे अधिक योग्य आहे कारण -- :# हे सुटसुटीत आहे -- ''काका कालेलकर गुजराती लेखक होते'' असे म्हणल्यावर ते गुजरातीमध्ये लिहित असल्याचे ध्वनित होते. कालेलकर हे मूळ मराठी (व्यक्ती) असले आणि मराठी (सुद्धा) बोलत असले तरी त्यांनी बहुतांश लेखन गुजरातीमध्ये केले. तुमच्या मतानुसार यांचे वर्गीकरण ''गुजराती भाषेमध्ये लिहिणारे लेखक'' असे होईल. :# हे वापरात आहे -- काका कालेलकर गुजराती भाषेतून लिहिणारे लेखक होते असे ऐकीवात नाही. :असो. तुमच्या मतामागे कारण काय आहे हे तुम्ही लिहिलेत तर तुमचा युक्तिवाद समजणे सोपे होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२२, २१ जून २०२३ (IST) == Translation notification: WWC2023/Scholarship == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०३:११, २७ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Sandra Hanbo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> १७:३८, १० जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Samuel (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी शब्द == नमस्कार, cc: @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]]@[[सदस्य:Shantanuo|Shantanuo]] Spy film या इंग्रजी शब्दासाठी मराठीत प्रतिशब्द कोणता आहे, ते कृपया सांगावे. नसेल तर "हेरपट" बरोबर वाटतो का? तसेच बऱ्याच इंग्रजी शब्दांना प्रतिशब्द सहजासहजी सापडत नाहीत. marathibhasha.org सारखी संकेतस्थळे देखील अनेक शब्द दाखवत नाहीत. यासाठी विकिपीडियावर चर्चेसाठी एखादी जागा आहे का, जिथे आवश्यक परभाषिक शब्दांसाठी विनंती करता येईल? धन्यवाद. - [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) २१:२२, २६ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|अमर राऊत}} :''हेरपट'' हाच जवळचा शब्द वाटतो. :प्रतिशब्दांसाठी वेगळे असे पान नाही परंतु [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र]] येथे संदेश द्यावा. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Movement Charter/Navbox == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:२१, २९ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == बॉटद्वारे बदल == कृपया, खालील वर्गातील लेख नव्या वर्गात सांगकाम्याद्वारे स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:विसावे शतकातील वर्षे]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:न्यू यॉर्कमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:वॉशिंग्टनमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:समुद्र किनार्याची चित्रे]] → [[:वर्ग:समुद्र किनाऱ्याची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इमारती चित्रे]] → [[:वर्ग:इमारत चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:खाण्याच्या वस्तू चित्रे]] → [[:वर्ग:खाद्य पदार्थाची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:भारतीय सैन्य]] → [[:वर्ग:भारताचे सैन्य]] आणि खालील वर्गातील फक्त वर्षांचे वर्ग (उदा. वर्ग:इ.स. ४१४) नव्या वर्गात स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ५ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ६ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ७ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १८:३७, ३० जुलै २०२३ (IST) :: हे काम अपूर्ण राहिले आहे, म्हणून आठवण करुन दिली. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५९, १० नोव्हेंबर २०२३ (IST) :हे काम <s>पुन्हा सुरू केले</s> झाले आहे. आठवण करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:०३, ११ नोव्हेंबर २०२३ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:राजस्थानचे विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:राजस्थानमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:गुजरातमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:कर्नाटकमधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:११, २३ मार्च २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर मराठी पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार विजेते]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:०२, ११ जुलै २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:कोट दि आईव्होरचे फुटबॉल खेळाडू]] → [[:वर्ग:आयवरी कोस्टचे फुटबॉल खेळाडू]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १९:३५, २३ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :''कोट दि आईव्होर'' हे स्थानिक/अधिकृत नाव असल्याने तेच ठेवत आहे. :दुसऱ्या बदलासाठी सांगकाम्या लावतो. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३३, २४ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == Please check your uploads == Hi! I noticed that some of your uploads do not have a good source, author and some also have no license. For example: # [[:चित्र:मॉर्सचे तारयंत्र.jpg]] # [[:चित्र:महाराम११५.JPG]] # [[:चित्र:धामापूर तलाव.JPG]] # [[:चित्र:गगनबावडा घाट.JPG]] Perhaps you can check and fix? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:४५, ३१ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|MGA73}} :Thanks for your note. :Only the first one seemed to be missing license. I have corrected that one. The rest have a cc-by-sa-4.0 license. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:५६, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::Thank you! There is no clear source/author on the files. Are you the photographer of all the files you uploaded and where you have added {{tl|self}}? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:०७, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) I made a list of all the files without a license: # [[:File:Church_of_England_Logo.gif]] # [[:File:Example.of.complex.text.rendering.svg]] # [[:File:Kolkata.jpg]] # [[:File:आंतरराष्ट्रीय_अंतराळ_स्थानक.jpg]] # [[:File:आर्मेरो.png]] # [[:File:कर्नाटक_राजमुद्रा.png]] # [[:File:ग्वादालकॅनाल_अमेरिकन_सैनिक.jpg]] # [[:File:जेएफके.jpg]] # [[:File:जॉन_लेनन.jpg]] # [[:File:टीजीव्ही.jpg]] # [[:File:नवव्या_हिवाळी_ऑलिंपिक_खेळांचे_मानचिह्न.png]] # [[:File:पोलिश_सैनिक.jpg]] # [[:File:फ्रांसिस्को_पिझारो.jpg]] # [[:File:भानौसे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:भारतातील_गुजरातचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_पुण्याचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतातील_महाराष्ट्राचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_मुंबईचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतीय_तोफखाना.jpg]] # [[:File:भावासे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:मालदीवचा_झेंडा.svg]] # [[:File:लीग_ऑफ_नेशन्स.png]] # [[:File:सिंधु_नदी.jpg]] # [[:File:सोवियेत_सैनिक_ड्नाइपर.jpg]] # [[:File:स्टालिनग्राड_सैनिक.jpg]] # [[:File:हेलिक्स_अंतरिक्षमेघ.jpg]] It would be great if you could add a license and where you have the file from (link to a website or own photo). --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:११, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) == परतावा == आपण हे पृष्ठ परत करू शकता [[सुशोभन सोनू रॉय]] किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो ? [[विशेष:योगदान/2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002|2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002]] ०१:१२, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) :{{re|अभय नातू}} जर मला उत्तर मिळाले तर मी चांगले असू शकते किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो? मराठी वृत्तपत्रांमध्येही त्यांच्या बातम्या आहेत। :व्यक्ती उल्लेखनीय असल्यास लेख तयार करावा. त्यात व्यक्तिगत स्तुति किंवा ललितलेखनशैली घालू नये. :सनोंद प्रवेश (लॉग-इन) करुन संपादने केल्यास अधिक उत्तम. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Disambiguation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०८:२३, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == सांगकाम्या == नमस्कार सांगकाम्या या बॉट ने २६ सप्टेंबर २०२३ रोजी [[शिखर धवन]] या लेखात क्रिकेटपटू ऐवजी क्रिकेट खेळाडू असा बदल केला. परंतु हा बदल माहिती चौकट आणि वर्ग वर काम करून गेलाय. कृपया [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:MobileDiff/2329213 हे पहा], आता याप्रमाणे अजून कुठे कुठे चुकीची संपादने झाली आहेत हे माहीत नाही. कृपया तपासून दुरुस्ती करणे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१०, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :लक्षात आणून दिल्याबद्दल धन्यवाद. सांगकाम्यालाच दुरुस्त्या करण्यास लावतो. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:१५, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::ता.क. सोपा उपाय सापडला. इतरत्र दिसल्यास कळवावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:२२, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :मला जर एखादा नविन सांगकाम्या बनवायचा असेल तर त्या बद्दल माहिती कुठे मिळू शकते? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:१०, २७ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :येथून सुरुवात करावी -- [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bots इंग्लिश विकिपीडियावरील लेख] :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२१, २९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == Translation notification: WikiWomenCamp 2023 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=hi&action=page translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:४४, ६ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Asaf (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Files need a license == Hi! You have uploaded some files without a valid license. You can see them at [https://usualsuspects.toolforge.org/?language=mr&project=wikipedia&category=Files_with_no_license&min_days=14&badboys=Bad+Boys this link] (search for your name or scroll down to 7 files). If you reply please ping me because I'm not active on this wiki. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:५४, १ जानेवारी २०२४ (IST) == विकिडेटा माहितीचौकट == नमस्कार! तुमच्या सांगकाम्यांनी बनवलेल्या नव्या लेखांमध्ये तुम्ही [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] पण जोडू शकतात का? नव्या सर्व लेखांमध्ये हा साचा असलेला बरा. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:३९, ५ जानेवारी २०२४ (IST) == The WMF Language team needs your feedback == Hello [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], I hope this message finds you well. My name is Uzoma Ozurumba, a Community Relations Specialist supporting the [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]]. I am contacting you because I posted [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती#Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia|a message]] from the WMF Language team in your Wikipedia village pump to communicate our proposal to make the [[mw:MinT|MinT]] with the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] model the default machine translation in Marathi Wikipedia. We would appreciate your reading the message and giving us feedback on our proposal in the thread. You can also ask some of Marathi Wikipedia community members to read the message and let us know if they are okay with having MinT as the default translation in your Wikipedia. Thank you so much for your feedback and help. Best regards, [[सदस्य:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[सदस्य चर्चा:UOzurumba (WMF)|चर्चा]]) ०२:०८, १३ जानेवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Meta:Policies and guidelines == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १४:१५, १३ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Babylon == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to गुजराती on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=gu&action=page translate to गुजराती] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:२१, १८ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Attention == Hi, I would like to draw your attention to a BRFA of my nomination, [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE#%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:CampWiz_Bot CampWiz Bot] [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) ०७:४६, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १३:१४, २३ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Fundraising/Translation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १९:४१, २५ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट) == मी भाषांतर टूल वापरून इंग्रजी पानांचे मराठीत रुपांतरण करत असतो. काहीवेळेस मला "Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट)" संदेश दिसतो आणि पानाचे प्रकाशन होत नाहे. बहुतेकदा blogger.com, blogspot.com असे काही संदर्भ काढले की वरील एरर निघून जाते. एका पानावर सध्या हीच एरर येत आहे. त्यांच्या सर्व संदर्भांच्या संकेतस्थाळाची मी निरिक्षण केले परंतु मला काही आक्षेपार्ह्य सापडले नाही. मला कसे काय कळू शकते की कुठला संदर्भ या एरर साठी जबाबदार आहे? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:०७, १६ मे २०२४ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :नेमके संदेशस्थळ कोणते आहे हे कळणे कठीण आहे परंतु कोणते ही स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे) यासाठी कारणीभूत असतात. :यावेळी तुम्हाला सुचवित आहे की तुम्ही भाषांतरित केलेल्या बव्हंश लेखांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा अपेक्षित आहेत. यात शुद्धलेखन, व्याकरण तसेच इंग्लिश शब्दांचे लिप्यंतरण (भाषांतराऐवजी) दिसून येते. :पहिल्या दोन त्रुटी सुधारण्यास सोप्या आहेत तरी ते लेख तयार करतानाच सुधाराव्यात. इंग्लिश शब्दांना मराठी प्रतिशब्द आवर्जून वापरावेत. यात दोन गोष्टी लक्षात घ्याव्यात -- १. कठीण/अप्रचलित मराठी शब्द किंवा संस्कृतप्रचुर शब्द टाळावेत. २. कठीण/अप्रचलित इंग्लिश शब्दांसाठी मराठी प्रतिशब्द न सुचल्यास तेथे {{t|मराठी शब्द सुचवा}} हा साचा घालावा. इतर संपादक त्यांना माहिती असलेले शब्द बदलतील. :हे केल्याने भाषांतरित लेखांचा दर्जा मोठ्या प्रमाणात उंचावेल. :धन्यवाद :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३०, १६ मे २०२४ (IST) ::@[[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] यात यूट्यूब लिंक देखील असू शकते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:१२, १७ मे २०२४ (IST) ::उत्तर दिल्याबद्दल धन्यवाद. मी [[शर्मीन अली]] या लेखाचे भाषांतर करीत होतो. मी सगळे संदर्भ दुवे काढल्यानंतर मला कळले की "बाह्यदुवे" या मथळ्याखाली असलेले दुवे blogspot आणि wordpress या संकेतस्थळांशी निगडीत होते. ते दुवे काढल्यानंतर लेख प्रकाशित झाला. ::यूट्यूब लिंक असेल तर चालते. वरील लेखात काही यूट्यूब लिंक आहेत. ::पण हे फारच निराशाजनक होते की भाषांतर केलेला लेख प्रकाशित होत नाही आणि त्याचे कारणही कळत नाही. इंग्रजी विकिपिडियात तरी एखादे पान आहे का जे सांगते की "स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे)" फिल्टर का येत होता? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:२६, २० मे २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:४५, २७ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Hello सदस्य_चर्चा:अभय_नातू, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it's done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) २१:३३, १६ जून २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १५:३३, ३० जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == धन्यवाद == माझ्या चुका सुधारल्याबद्दल धन्यवाद. तुम्ही कसे आहात? प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) ०१:३९, ७ जुलै २०२४ (IST) :{{साद|koolkrazy}}, :मी ठीक आहे. तुमचे सतत योगदान पाहून आनंद झाला. असेच हे काम सुरू ठेवा आणि मदत लागल्यास निःसंकोच कळवा. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:४०, ७ जुलै २०२४ (IST) ::मला मदत हवी असल्यास मी तुमच्याशी नक्की संपर्क करेन प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) २१:५०, ७ जुलै २०२४ (IST) == शीर्षक स्थानांतरण == # [[टोकियो]] → [[तोक्यो]] # [[ह्युस्टन]] → [[ह्यूस्टन]] # [[कल्याण (शहर)]] चे [[कल्याण]] / [[कल्याण (ठाणे)]] / [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] काय योग्य वाटते? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, १६ जुलै २०२४ (IST) :''तोक्यो'' हा अचूक उच्चार आहे. :''ह्युस्टन'' आणि ''ह्यूस्टन'' हे दोन्ही उच्चार प्रचलित आहेत. ''अधिकृत'' असा उच्चार नसला तरी ''ह्यूस्टन'' हे स्थानिक उच्चाराला जवळचे आहे. :''कल्याण (शहर) ''हे तसेच राहू द्यावे. येथे ''(शहर)'' हा प्रत्यय इतर अर्थांपासून वेगळा करतो. ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण शहर सगळ्यात मोठे असल्याने त्याला निःसंदिग्ध शीर्षक असण्याची गरज नाही, उदा. ''सिमला, सिमला (कॉलोराडो)'' किंवा ''मद्रास, मद्रास (ओरेगन)'', इ. :[[कल्याण (ठाणे)]] आणि [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] पासून [[कल्याण (शहर)|कल्याण]] येथे पुनर्निर्देशन असावे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३७, १६ जुलै २०२४ (IST) :: कृपया, [[टोकियो]] आणि [[ह्युस्टन]] ही पाने अचूक नावांकडे स्थानांतरित करावी. तसेच [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] हे पान [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] पानाकडे स्थानांतरण करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:४६, २६ जुलै २०२४ (IST) == review == Hi, kindly review [[बांगलादेश २०२४ कोटा सुधारणा चळवळ]] (keep the article if it is readable, otherwise delete). I tagged the article but an IP deleted it. If you check, you will see that the IP is blocked on bnwiki. i don't know who it is but likely a bnwiki blocked user created the article using google translate. [[सदस्य:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[सदस्य चर्चा:আফতাবুজ্জামান|चर्चा]]) ०५:२६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) :{{साद|আফতাবুজ্জামান}} :Thanks for your note. Currently, the article is tagged with {{t|बदल}} template, meaning it is not great but salvageable. :Are there specific corrections you'd like to see in the article? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:४६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०२:०५, ९ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:MrBenjo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज हे पृष्ठ आम्हाला पून प्रसारित करायचे आहे == श्रीमान अभय नातू जी कलियुगात औतर लेले श्रीमत् सदगुरू पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज यांच्या जीवन चरित्रावर हा एक छोटा कटाक्ष होता. आपण कॉपी राईट चे कारण करून तो उडविला. आमचा सांप्रदाय हा धर्मादाय संस्था इथे नोंदणी कृत आहे. गेली 100 पेक्षा अधिक वर्ष स्वामींच्या ग्रंथ साहित्याच्या माध्यमातून सत्य श्रेष्ठ हिंदू धर्माचे आचरण करण्यासाठी जनजागृती करीत आहोत. मुंबईसह ठाणे पालघर पश्चिम महाराष्ट्र गोवा कर्नाटक आणि गुजरात राज्यांत सांप्रदाय पसरला आहे. तरी आपण मार्गदर्शन करावे ही विनंती. आम्हाला सहकार्य करावे ही विनंती, आम्ही हे पृष्ठ पुनः प्रसारित करू इच्छितो जेणे करुन स्वामींचे कार्य लोकांपर्यत पोहोचेल. आपलाच, अजित एकनाथ ढेकळे 8692089439 [[विशेष:योगदान/2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9|2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9]] २२:२९, २८ ऑगस्ट २०२४ (IST) :नमस्कार, :येथे घालत असलेला मजकूर प्रताधिकार मुक्त आणि विश्वकोशीय शैलीत असणे आवश्यक आहे. अनुदिनी (ब्लॉग) किंवा ललित लेखनशैलीतील मजकूर अग्राह्य आहे. तसेच असंदर्भित स्तुतीपर किंवा वैयक्तिक मते असणारे लेखनही अग्राह्य आहे. :या (व इतरही) नियमांच्या चौकटीत असलेल्या लेखनाचे स्वागत आहे! :धन्यवाद, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४४, २९ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you fix the article [[कॅम्पी फ्लेग्रेई]]? Yours sincerely, [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) १२:०३, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Oirattas}}, {{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५१, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) ::Thank you very much. [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) २०:२०, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Bot approval request == Hi Abhay, would you be able to look at my bot approval request at [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:Leaderbot]] when you can? Thanks in advance. [[सदस्य:Leaderboard|Leaderboard]] ([[सदस्य चर्चा:Leaderboard|चर्चा]]) २१:०९, २३ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अठरावी लोकसभा == [[अठरावी लोकसभा]] पान एकदा पहा. कसे वाटते आहे ते सांगा कृपया. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Aditya tamhankar}} :लेख उत्तम झाला आहे! दोन छोट्या सुधारणा करता येतील -- :१. किरकोळ शुद्धलेख आणि व्याकरण बदल :२. [[सोळावी लोकसभा|सोळाव्या लोकसभेप्रमाणे]] संख्याबळाचा चित्रतक्ता :यासाठी मदत लागल्यास कळवावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३६, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Steward requests/Global/block-header == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १८:१९, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Changing username == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १६:१९, २७ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पक्षाचे पूर्ण नावाबाबत == कोणत्याही विधानसभा मतदारसंघाच्या पानावर ''मतदान चौकट उमेदवार पक्ष दुव्यासकट |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस'' असा साचा टाकल्यानंतर पूर्ण नाव न येता फक्त काँग्रेस एवढेच येते. स्त्रोत संपादित केल्यानंतर पक्षाचे पूर्ण नाव दिसण्यासाठी काय करावे?. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:५२, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :[[पुरंदर विधानसभा मतदारसंघ]] येथे पूर्ण नाव दिसते आहे. नुसते काँग्रेस दिसणारे उदाहरण आहे का? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५४, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == राज्यसभा खासदार == [[राज्यसभेच्या वर्तमान खासदारांची यादी]] पान पाहून घ्यावे. अद्ययावत केले आहे. एक विनंती आहे. ज्या खासदारांची पाने अस्तित्वात नाहीत त्यांची पाने तयार कराल का? सध्या मी महाराष्ट्र विधानसभा मतदारसंघांच्या पानांमध्ये दुरुस्त्या, माहिती भरणे यात व्यस्त आहे. धन्यवाद. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २३:२६, ८ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :हे काम केल्याबद्दल धन्यवाद. नसलेले लेख तूर्तास तयार करीत आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१७, ९ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Request == Hey, can you please clear [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]? Thanks, [[सदस्य:TenWhile6|TenWhile6]] ([[सदस्य चर्चा:TenWhile6|चर्चा]]) १८:२८, २४ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :The admins have been doing it for months now. Thanks for asking. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१५, २५ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Your edit! == [[File:2.5M pageedits mr.wiki.png|thumb|right]] Hi! I just thought that you would like to know that [[Special:Diff/2504628]] was edit number 2,500,000 :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:४०, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :Thank you for pointing it out! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:३९, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Wiktionary == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १७:२२, १३ डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==भूतपूर्व मतदारसंघ== नमस्कार, लोकसभा अथवा विधानसभेचे जे माजी मतदारसंघ आहेत, त्या मतदारसंघांच्या शिर्षकात तो मतदारसंघ किती सालापासून किती सालापर्यंत (इथे साल म्हणजे निवडणूक साल) हे सुद्धा जोडले (म्हणजे तसे स्थानांतरित केले) तर समजण्यास सोपे जाईल की हा भूतपूर्व मतदारसंघ होता असे. उदा. मी [[दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)]] (१ल्या लोकसभेचा मतदारसंघ) असे बनवले होते. पण माननीय सदस्य @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी शिर्षकातले साल हटवले. आपण आपले मत काय आहे ते प्रकट करावे. - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:१९, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :एखादा मतदारसंघ आता अस्तित्त्वात नाही हे शीर्षकावरुन लक्षात येणे उपयुक्त आहे. यासाठी काही योजना -- :# नुसते (भूतपूर्व) लिहिणे -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (भूतपूर्व)'' :# पहिल्या आणि शेवटच्या निवडणुका झालेल्या वर्षांचा उल्लेख -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)'' :# मतदारसंघ तयार होण्याची आणि विसर्जित होण्याची वर्षे , उदा. मतदारसंघ क्ष १९५१मध्ये तयार करण्यात आला व १९५२मधील निवडणुकांमध्ये येथे पहिल्यांदा निवडणुका झाल्या. १९५७मध्ये येथे शेवटची निवडणूक झाली आणि १९५९मध्ये तो विसर्जित झाला -- दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५१-१९५९) :# इतर क्लृप्त्या :यांतील #२ आणि #३मध्ये मतदारसंघ एका वर्षाच्या आत (किंवा एका निवडणुकीनंतर लगेच) विसर्जित झाल्यास एकच वर्षाचा उल्लेख असावा, उदा. ''अबक लोकसभा मतदारसंघ (१९६७)'' :माझे मत क्र.३ ला आहे (मतदारसंघ तयार आणि विसर्जित होण्याची नेमकी वर्षे). :{{साद|Khirid Harshad}}, तुम्ही वर्ष काढण्यामागची कारणे दिल्यास अधिक योजनाही लक्षात येतील. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:३५, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::{{साद|अभय नातू}} माझं स्पष्ट मत आहे की मतदारसंघ भूतपूर्व असो किंवा नसो त्याच्या शीर्षकात मतदारसंघाचे नाव सोडून बाकी काही नसावे, नाहीतर अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल जे बरोबर दिसणार नाही. यावर उपाय म्हणून त्या लेखात भूतपूर्व मतदारसंघाचा वर्ग जोडणे पुरेसे आहे. तसेच तो मतदारसंघ किती वर्षे अस्तित्वात होता याची माहिती लेखात उपलब्ध असेलच. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:०७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल :उदाहरण? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१०, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :[[:वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] हे पाहा, सध्या १००+ पेक्षा जास्त भूतपूर्व मतदारसंघांची यादी आहे आणि असे अजून तयार होतील लेख. म्हणजेच यातील सर्व लेखांच्या शीर्षकात वर्ष जोडावे लागेल, तसेच वर्ष जोडून लेखाचे नाव मोठे होते जे अनावश्यक वाटते. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::लेखसंख्या किंवा बदलांची संख्या ही मोठी अडचण नाही. लेखांचे नाव मोठे होते हा ग्राह्य मुद्दा आहे. ::शीर्षकातील अक्षरसंख्या आणि त्याद्वारे मिळणारी माहिती यांच्यात समतोल साधणे आवश्यक आहे. व्यक्तींचे लेख याचे एक उदाहरण आहे. प्रत्येक व्यक्तीच्या पूर्ण नावाचा लेख नसतो. पूर्ण नावाने अधिक माहिती मिळते परंतु त्याने वेगळी अशी माहिती मिळत नाही. ::उदाहरणार्थ, [[इंदिरा इंदिरा गांधी]] यांचे पूर्ण नाव ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' होते. यात नुसते '''इंदिरा गांधी''' लिहिल्यास ही व्यक्ती कोण हे लगेच कळते. त्यासाठी ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' लिहावे लागत नाही. त्याउलट पेपे (फुटबॉल खेळाडू जन्म १९८३) या शीर्षकात जन्मवर्ष नमूद करावे लागते, ज्यायोगे त्या विशिष्ट व्यक्तीबद्दलची अधिक माहिती (आणि निःसंदिग्धीकरण सुद्धा) ध्वनित होते. ::याशिवाय, मतदारसंघाचा विचार केल्यास तुमचा संख्येचा मुद्दा उलट्या बाजूनेही लावता येईल. लोकसभेत ५४३ मतदारसंघ आहेत. नवनवीन मतदारसंघ वाढत गेल्यावर एखादा मतदारसंघ आत्ता आहे कि नाही यासाठी वर्गीकरण बघावे लागेल. जुन्या मतदारसंघांना वेगळे न दाखविल्यास वाचणाऱ्याचा गोंधळ होऊ शकतो. ::असो. इतरही मते काय आहेत हे कळून घेण्यास मी उत्सुक आहे. cc: {{साद|संतोष गोरे|Aditya tamhankar}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:३७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :::@[[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] आणि @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] या दोंघांच्या मुद्द्यात एक अंधुकशी रेषा आहे; अन्यथा दोघेही आपापल्या ठिकाणी योग्य वाटतात. लेखाच्या प्रस्तावनेत सदरील मतदार संघ हा भूतपूर्व असल्याचे दिसून येते, तरीही कंसात साल लिहिल्यास वाचकास समजण्यास अधिक सुलभ राहील असे वाटते. अजून इतर कोणी काही सुचवते का ते देखील विचारात घ्यावे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:२८, २३ डिसेंबर २०२४ (IST) ::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], @[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] शिर्षकामध्ये फक्त साल टाकायचे आहे. त्याने शिर्षक लांबलचक होत नाही असे मला वाटते. शिर्षकात फक्त साल दिल्याने सर्च करताना पटकन लक्षात येते की हा भूतपूर्व मतदारसंघ आहे. नाहीतर मग त्या पानावर जा व तिथे वाचून कळायला वेळ लागतो व हेही पटकन लक्षात येते की आत्ताचे विद्यमान मतदारंघ आणि भूतपूर्व मतदारसंघ ह्यांच्यातील फरक लगेच दिसून येतो. अभय सरांनी सुचवल्याप्रमाणे आपण '''निवडणूक साल वापरुयात'''. मतदारसंघ स्थापन केलेले साल नको त्याने अजुन कनफ्युजन वाढते. सामान्यत: वाचकांना निवडणूकीचे साल लक्षात राहते. त्यामुळे १९५२-१९५७, १९५२-२००९ असे बरे पडेल. त्याचे अजून एक कारण म्हणजे कोणताही मतदारसंघ मध्येच विसर्जित होत नाही, पाच वर्षांनंतर परिसिमनद्वारे विसर्जित केला जातो. अभय सरांच्या ३ऱ्या पॉईंट प्रमाणे १९५१ ला स्थापन झाला, १९५२ आणि १९५७ ला निवडणूक साली, पण तो मतदारंघ १९५९ ला विसर्जित कसा होईल? त्याचे पुढचे परिसिमन १९६२ ला झाले. समजा तो मतदारसंघ १९६२ ला विसर्जित झाला तर त्याचे शीर्षक असे होईल '''अबक मतदारंघ (१९५२-१९६२). इथे जरी १९५१ मध्ये स्थापन झाला तरी त्याची पहिली निवडणूक १९५२ साली झाली. नंतरची १९५७ जिचा कार्यकाळ १९६२ पर्यंत होता व १९६२ मध्ये विसर्जित केला गेला. म्हणून ''१९५२-१९६२'' [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:३४, ०३ जानेवारी २०२५ (IST) :::::मला पटते आहे. :::::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]], @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], हे प्रयोग म्हणून करुन पाहूयात. जर यामुळे अडचण आली किंवा इतर सदस्यांकडून तसे मत आले तर पुन्हा विचार करुयात असे मी मांडतो. कळवावे. :::::धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:१४, ५ जानेवारी २०२५ (IST) ::::::होय, बिलकुल चालेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५१, ५ जानेवारी २०२५ (IST) == वर्ग स्थानांतरण == नमस्कार, मी नुकताच ''[[:वर्ग:जनता पक्षाचे नेते]]'' हा वर्ग ''[[:वर्ग:जनता पक्षातील राजकारणी]]'' येथे स्थानांतरित केला आहे. त्यातील लेख बॉट द्वारे स्थानांतरित करावे ही विनंती. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:११, २७ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) # [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:ब्राझीलची राज्ये]] → [[:वर्ग:ब्राझिलची राज्ये]] # [[:वर्ग:ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष]] → [[:वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष]] # [[:वर्ग:ब्राझीलमधील शहरे]] → [[:वर्ग:ब्राझिलमधील शहरे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५२, ३१ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्हा]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा]] ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील गावे]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] ::# [[:वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७]] → [[:वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] ::[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०७, १९ मार्च २०२५ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) # [[:वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या]] → [[:वर्ग:मराठी चित्रपट यादी]] # [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट नामसूची]] → [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट यादी]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:३९, १८ मे २०२५ (IST) ::{{झाले}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:३१, १८ मे २०२५ (IST) == [[Doraemon]] ([[डोरेमोन]] ला पुनर्निर्देशन)== नमस्कार, तुम्ही हे पेज डिलीट केले, परंतु बहुतेक विकिपीडियावर असे नाव [[विकिपीडिया:पुनर्निर्देशन|पुनर्निर्देशन]] म्हणून चालतात. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Reasons_for_not_deleting काही कारने], काही उदाहरणे- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%A4&redirect=no ভাৰত], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3&redirect=no कृष्ण], [[en:Category:Redirects from alternative languages]]. आपणास माहित आहे की मराठी विकिपीडिया वर बहुतेक guidelines व policies लिहिलेल्या नव्हे, म्हणून मला त्याची नोंद इथे करता आली नाही, मात्र मी जे उदाहरणे दिली ते तुम्हाला पटले असतिल असे मला वाटते. धन्यवाद, --[[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] ([[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|चर्चा]]) २१:३३, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) :नमस्कार, :तुमचा संदेश स्पष्ट नाही परंतु असे वाटते की तुम्हाला इंग्लिश शीर्षकापासून मराठी शीर्षकाकडे पुनर्निर्देशन हवे आहे. :मराठी विकिपीडियावर शक्यतो कमीत कमी अशी पुनर्निर्देशने आहेत व असे नवीन पुनर्निर्देशन असण्यासाठी सबळ कारण पाहिजे. तुम्ही उद्धृत केलेल्या पानाला इंग्लिशमधून पुनर्निर्देशन का पाहिजे हे सांगण्याची विनंती. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:४९, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == माहितीचौकट पंतप्रधान साचा == माहितीचौकट पंतप्रधान साच्यामध्ये I उपराष्ट्रपती = हा पॅरामीटर टाकला की प्रथम तो बरोबर दाखवतो, परंतु I उपराष्ट्रपती2 = असे जोडल्यानंतर संपादित केल्यावर २ऱ्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती समोरचे संपादित केलेले दिसत नाही. उदा. इंदिरा गांधी यांचा साचा बघा: {{माहितीचौकट पंतप्रधान|नाव=इंदिरा फिरोझ गांधी|चित्र=IndiraGandhi.png|चित्र आकारमान=200px|पद=[[भारताचे पंतप्रधान|भारतीय गणराज्याच्या ३ऱ्या पंतप्रधान]]|कार्यकाळ_आरंभ=१४ जानेवारी १९८०|कार्यकाळ_समाप्ती=३१ ऑक्टोबर १९८४|राष्ट्रपती=[[नीलम संजीव रेड्डी]]<br>[[झैल सिंग|ग्यानी झैल सिंग]] <small>(१९८२ पासून)</small>|उपराष्ट्रपती=[[मोहम्मद हिदायत उल्लाह]]<br>[[रामस्वामी वेंकटरमण]] <small>(ऑगस्ट १९८४ पासून)</small>|उपपंतप्रधान=|मागील=[[चौधरी चरण सिंह]]|पुढील=[[राजीव गांधी|राजीव फिरोज गांधी]]|कार्यकाळ_आरंभ2=२४ जानेवारी १९६६|कार्यकाळ_समाप्ती2=२४ मार्च १९७७|राष्ट्रपती2=[[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]]<br>[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[फकरुद्दीन अली अहमद]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपराष्ट्रपती2=[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[गोपाल स्वरूप पाठक]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपपंतप्रधान2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]] <small>(१९६७-१९६९)</small>|मागील2=[[गुलझारीलाल नंदा]]|पुढील2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]]}}इथे बघा : वरच्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती पॅरामीटर दिसत आहे परंतु खालच्या कार्यकाळासाठी दिसत नाहिये. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:०६, १४ जानेवारी २०२५ (IST) == Translation notification: Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024|Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FReports%2FActivity+reports%2F2024&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २२:४२, २१ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Aafi (DCW)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ११:५४, २६ जानेवारी २०२५ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) == Hello अभय नातू Would you like to write about Isabelle de Charriere (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it will be done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) १८:०९, १५ मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]], :Here -- [[इसाबेल दि शारिएर]]. :May I ask a return favor to translate आनंदीबाई जोशी ([[en:Anandi Gopal Joshi]]) in a language of your choice? :Thanks, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२५, १५ मार्च २०२५ (IST) == साचा == नमस्कार सर हे दोन साचा बनवलं आहे चित्रपट पानांमध्ये जोडता येत काही चुकीचं असेल तर डिलीट करू शकता पण त्याचा वापर असा चांगला होईल. उदाहरण : [[छावा (चित्रपट)]] * [[साचा:इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस]] * [[साचा:बॉलिवूड हंगामा]] [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १२:५१, २० मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] माफ करा, [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी तुमचा एक साचा पुनर्निर्देशित केला म्हणून मध्येच उत्तर देत आहे. अन्यथा @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांनी उत्तर देणे अपेक्षित होते. तुम्ही आय एम डी बी साठी पूर्वीचेच पुढील दोन साचे उपलब्ध आहेत. [[साचा:आय.एम.डी.बी. शीर्षक]] (चित्रपटासाठी) आणि [[साचा:आय.एम.डी.बी. नाव]] (कलाकारांसाठी). राहिला प्रश्न बॉलीवूड हंगामाचा, तर तो तुम्ही इंग्लिश विपी वरून आयात करू शकता.- :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३८, २० मार्च २०२५ (IST) == Translation notification: Help:Unified login == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ११:३४, २३ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == नवीन धोरण पानांबद्दल सूचना == नमस्कार, मी मराठी विकिपीडियावर काही नवीन धोरण पाने तयार केली आहेत, जी समुदायासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. खालील पानांची यादी आहे: # [[विकिपीडिया:सद्भावना गृहीत धरा]] (विपी:सगृध) # [[विकिपीडिया:सदस्यपान]] (विपी:सप) # [[विकिपीडिया:स्रोतांचा संदर्भ]] (विपी:ससं) # [[विकिपीडिया:सहमती]] (विपी:सह) # [[विकिपीडिया:चर्चा पान मार्गदर्शक तत्त्वे]] (विपी:चप) # [[विकिपीडिया:सदस्यत्व तपासनीस]] (विपी:सत) # नियुक्ती (विपी:नि) # अधिकार काढण्याची प्रक्रिया (विपी:अक) # [[विकिपीडिया:संपादन सारांश]] (विपी:ससा) # [[विकिपीडिया:तटस्थ दृष्टिकोन]] (विपी:तड) # [[विकिपीडिया:लवचिकता]] (विपी:लव) ही पाने मी स्वतःच्या शब्दांत आणि मराठी विकिपीडियाच्या स्वरूपात लिहिली आहेत. कृपया या पानांचे पुनरावलोकन करून आपल्या सूचना किंवा सुधारणा सांगा. जर काही बदल किंवा जोडणी आवश्यक असेल, तर मी ते करण्यास तयार आहे. समुदायाच्या सहमतीने ही पाने अधिक चांगली करता येतील असे वाटते. आपल्या मार्गदर्शनाची अपेक्षा आहे. धन्यवाद! [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:२६, १ एप्रिल २०२५ (IST) == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २१:००, २३ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Xeno (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी अनुवाद == नमस्कार! अनेक नवीन लेख तयार करताना, मला लेखाचे शीर्षक नेमके काय असावे याबद्दल समस्या येतात आणि विशेषतः जेव्हा इंग्रजीमध्ये समान गोष्टींसाठी अनेक शब्द असतात; किंवा जर हा शब्द मूळचा इंग्रजी नसेल; किंवा जर तो वैद्यकीय/वैज्ञानिक शब्द असेल. उदाहरणार्थ; [[:en:Dismemberment]] आणि [[:en:Dissection]] या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत; परंतु दोन्हीचे भाषांतर फक्त "विच्छेदन" असे केले जाते. मराठी विकिपीडियावर असे कोणतेही पान आहे का जिथे असे शब्द जोडता येतील आणि सर्व सक्रिय सदस्य तेथे योग्य मराठी शब्द सुचवू शकतील? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:०३, १६ मे २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], :[[विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्प/शब्द,पद आणि वाक्य संचय]] हे पूर्वी होते परंतु अनेक वर्षांत त्यात भर नाही. :याचे पुनरुत्थान केल्यास हे नक्कीच उपयुक्त होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५९, १६ मे २०२५ (IST) == मतदारसंघ नावे == निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत परिसिमन ऑर्डर मध्ये मतदारसंघांची जशी नावे आहेत त्याच नावा प्रमाणे मतदारसंघांचे लेख असु देत. वलसाड मतदारसंघ १९५७ ते २००९ च्या परिसीमन पर्यंत बुलसर म्हणून होता. ते नाव तसेच असु द्यावेत. अशी बरीच आहेत. मी त्या सर्वांचे लेख विस्तृतपणे लिहितो आहे. थोडा वेळ लागेल. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:४४, २१ मे २०२५ (IST) :ते ''बुलसर'' नसून '''बलसार''' (Bulsar, वलसाडचा अपभ्रंश) असे होते. गुजरात व इतर राज्यांमधील आंग्लाळलेली नावे नंतर बदलली गेली परंतु आंग्ल उच्चार जसेच्या तसे राहू द्यावेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४९, २१ मे २०२५ (IST) अच्छा.. हे माहित नव्हते. धन्यवाद - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:५९, २१ मे २०२५ (IST) == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हे पान मी तयार केले आहे. जयंत पवार हे मराठीतील महत्वाचे साहित्यिक व नाटककार होते. त्यांना अनेक पुरस्कार मिळालेले आहेत. फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हा त्यांचा कथासंग्रह. याला साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे. हा देशातील सर्वोच्च पुरस्कारांपैकी एक आहे, प्रथम क्रमांकाचाही म्हणता येईल. याबाबतचे संदर्भ दिलेले आहेत. साहित्य अकादमीचे संकेतस्थळही दिलेले आहे. शिवाय इतर अनेक संदर्भ दिलेले आहेत. पुरस्काराशिवाय या कथासंग्रहातील कथांमुळे मराठी साहित्यात एक मोलाची भर पडलेली आहे. पानामध्ये मी मात्र अशी विशेषणे वापरलेली नाहीत. मराठी साहित्याचा मानबिंदू असलेल्या कथासंग्रहाचे पान ठेवावे इतकेच मी लिहू शकतो Uday0611 [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) २३:२२, ४ जून २०२५ (IST) :नमस्कार, :लेखात दिलेल्या संदर्भासाठी धन्यवाद. तरीसुद्धा काही बदल गरजेचे आहेत. :# लेखात ''पुस्तकाबद्दलची माहिती'' अपेक्षित आहे. सध्या लेख पुस्तकाचे ''सविस्तर वर्णन'' असल्यासारखा आहे. लेखाच्या धाटणीसाठी उदाहरणादाखल एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) हे लेख बघावे. अर्थात तुम्ही घातलेली इतर माहिती (प्रकाशनवर्ष, अनुवाद तपशील, इ.) राहू द्यावा. :# लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. ''या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले.'' -- म्हणजे काय? :# लेखकाची मुलाखत विभाग काढावा. तसेच कथासंग्रहाच्या रसग्रहणाबद्दलचा प्रत्येक तपशील (उदा. मायबोली) न ठेवता त्यांतील २-३ निवडक आणि महत्वाचे उल्लेख ठेवावे. :अधिक प्रश्न किंवा शंका असल्यास कळवालच. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:१३, ५ जून २०२५ (IST) ::एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) पाने बघितली. ती फारच त्रोटक आहेत. मात्र फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर या पानावर बदल केलेला असून कथांची नावे एका ओळीत आता दिलेली आहेत. ::लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले. -- म्हणजे काय ::हे वाक्य काढले आहे व दुसरे दिले आहे. ::मायबोली व विश्राम गुप्ते यांचे संदर्भ सुचवल्याप्रमाणे काढले. ::लेखकाने स्वत: आपल्या साहित्याबद्दल बोलणे ही नेहमी घडणारी बाब नाही. यामुलाखतीतून कथालेखन प्रक्रिया व लेखकाची भूमिका कळते. ते पानावर अंश देवून स्पष्ट केले आहे. ::मुलाखत कथासंग्रहाबाबतच आहे, तथापि काढायची असेल तर वगळणे. ::आणखी काय बदल हवा आहे कळवणे. ::धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ०९:५०, ५ जून २०२५ (IST) :::वरील लेख फक्त धाटणीसाठी दिले होते. :::मुलाखत वगैरे लेखकाच्या लेखावर असावे, ते सुद्धा जर लक्षणीय असेल तर. येथे पुस्तकाचे रसग्रहण नाही तर माहिती अपेक्षित आहे. :::अजून अनेक बदल करता येतील. काही उदाहरणे -- :::''या संग्रहाची सध्या सातवी आवृत्ती आलेली आहे.'' -- सध्या म्हणजे कधी? १० वर्षांनी वाचताना हे वाक्य असंबद्ध होईल. :::''कवयित्री साहित्यिक नीरजा यांनी या कथासंग्रहाची केलेली समीक्षा महाराष्ट्र टाइम्समध्ये प्रकाशित झालेली होती. त्यात त्या लिहितात; :::नाटककार जयंत पवार यांचा पहिला कथासंग्रह. या संग्रहात एकूण सात कथा आहेत. त्यातल्या बहुतेक कथांना पार्श्वभूमी आहे ती या मुंबईची, तिथल्या गिरणगावाची, कामगारवस्तींची, चाळसंस्कृतीची, तिथल्या सामान्य माणसाची आणि त्याच्या छोट्या मोठ्या आनंदाची, दु:खाची, शल्यांची, ताणांची आणि माणसाच्या कोतेपणाची, त्याच्याच लपलेल्या अहंपणाची.पवारांच्या या कथा व्यक्तिकेंदी नाहीत तर समूहकेंदी आहेत…'' :::१. हे जाहिरातबाजी वाटते. नीरजा यांनी केलेले वर्णन येथे गरजेचे नाही. लांबलचक प्रस्तावना सुद्धा नको. :::२. जर येथे हे लिहायचेच तर ''साहित्यिक नीरजा यांच्या मते पवारांच्या या कथा समूहकेंद्री आहेत'' इतकेच पुरेसे आहे. :::३. हा लेख कुठे उपलब्ध आहे हे वेगळे लिहिण्यापेक्षा त्याचा संदर्भ द्यावा. :::इतर अनेक त्रुटी आहेत त्याही बघून घेउन काढाव्या. येथील (दर्जेदार) लेखांची लेखनशैली पाहून त्याप्रमाणे लिहावे. :::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:१८, ५ जून २०२५ (IST) ::::मुलाखत वगळली. ::::नीरजा यांनी जे लिहिले आहे ते काढले तथापि ती समी्षा आहे. त्याला अजिबात जाहिताबाजी म्हणता येणार नाही. इथे नमूना बघावा: ::::https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Women_of_Manhattan&wprov=rarw1 ::::लेख नको असेल तर काढून टाकणे. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ११:५१, ५ जून २०२५ (IST) :::::लगेच ''लेख नको असेल तर''....इ. भाषेवर येऊ नये. येथे लेख हवा/नको नाही तर येथील (जुजबी) निकषांप्रमाणे लिहिणे हे अपेक्षित आहे. अनेक संपादक येथे जमेल तसे चौकटीत राहून लिहितात तर आपणही त्यात सहकार्य कराल ही माफक अपेक्षा. :::::वर लिहिलेल्या इतर बाबींकडे लक्ष वेधतो पण ते बदल मीच करुन घेतो. :::::पुन्हा एकदा तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:२२, ५ जून २०२५ (IST) == विचारार्थ == काही मुद्दे विचार करण्यासाठी सुचवले आहेत मी साहित्य प्रेमी वाचक असून मराठी साहित्यिक व साहित्य यांची माहिती विकिपीडियावर द्यावी हा माझा उद्देश आहे. त्यासाठी मी मराठी हिंदी व इंग्लिश साहित्यिक व साहित्य यांच्या विकिपीडिया पानांचे दोन-तीन आठवडे अवलोकन केले होते. त्यानुसार मला काही प्रारूप मिळालेले आहेत. अनेक पानांवर असे दिसते की पुस्तकांच्या काही समीक्षांमधील उतारे दिलेले असतात. समीक्षेचा उद्देश आपण म्हटल्याप्रमाणे जाहिरात बाजी नसतो तर त्यातील साहित्यकृतीचे विश्लेषण केलेले असते. केवळ चांगले म्हटलेले नसते तर ते का चांगले आहे हे सांगितलेले असते ज्यायोगे वाचकाची अभिरुची क्षमता वाढते, साहित्यकृती समजण्यास त्याला मदत होते. अशी समीक्षा दिलेली काही पाने अशी काही पाने अशी आहेत: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Danny_and_the_Deep_Blue_Sea https://en.m.wikipedia.org/wiki/Mannu_Bhandari Please see critical reception section https://en.m.wikipedia.org/wiki/A_Bright_Room_Called_Day Critics section अशी इतरही पाने आहेत. तसेच मी आता नव्हे तर आधीच याबाबत गुगल सर्च केला होता व तेथून अशी माहिती मिळाली होती: समीक्षेतील उतारा (review paragraph) विकिपीडियावर घेतला जाऊ शकतो. तथापि, या उताऱ्याचा योग्य वापर आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2, 3] विकिपीडियावर समीक्षेतील उतारा वापरण्याची पद्धत: 1. उताऱ्याची सत्यता आणि विश्वासार्हता: विकिपीडियावर कोणताही लेख समाविष्ट करण्यासाठी, तो लेख विश्वसनीय आणि सत्य असावा लागतो. समीक्षेतील उताऱ्यामध्ये तथ्ये आणि माहिती योग्य प्रकारे सादर केली आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. 2. संदर्भ: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरत असाल, तर त्या उताऱ्याचे संदर्भ (references) देणे आवश्यक आहे. हे संदर्भ उताऱ्यातील माहितीच्या स्रोतांची नोंद करतात, ज्यामुळे वाचकांना माहितीची सत्यता तपासता येते. 3. विकिपीडिया धोरणे: विकिपीडियावर कोणताही लेख किंवा उतारा समाविष्ट करताना, विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. यात कॉपीराइट, तटस्थता आणि वस्तुनिष्ठता यांसारख्या गोष्टींचा समावेश होतो. 4. लेखाचे स्वरूप: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावरील लेखात योग्य ठिकाणी समाविष्ट करणे आवश्यक आहे. उताऱ्याला योग्य शीर्षक आणि विभाग देणे, तसेच तो लेखामध्ये एकसंध आणि अर्थपूर्ण वाटणे महत्त्वाचे आहे. 5. संपादकांनी तपासणी: विकिपीडियावर कोणताही बदल किंवा लेख समाविष्ट करताना, इतर संपादकांनी त्यांची तपासणी करतात. त्यामुळे, तुम्ही समाविष्ट करत असलेला उतारा योग्य आणि उपयुक्त आहे की नाही, हे तपासले जाते, असे Wikipedia मध्ये नमूद केले आहे. [1, 1, 4, 5] निष्कर्ष: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरणे शक्य आहे, परंतु त्याचे योग्य पालन आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2] उदाहरण: जर तुम्ही एखाद्या पुस्तकावरची समीक्षा वाचली आणि त्यात तुम्हाला काही उपयुक्त माहिती मिळाली, तर तुम्ही ती माहिती विकिपीडियावरील संबंधित लेखात समाविष्ट करू शकता. मात्र, त्याआधी, तुम्हाला त्या समीक्षेचा संदर्भ द्यावा लागेल आणि ती माहिती विकिपीडियाच्या धोरणांना योग्य आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. एकूण समीक्षेतील उतारा व तो कुठे प्रसिद्ध झाला आहे व कोणी लिहिला आहे इत्यादी माहिती देण्यास हरकत नसावी. याबाबत आपले धोरण ठरवावे. तसेच दुसरा मुद्दा, माहिती देताना कथांची नावे, पुस्तकांची नावे ही मी बघितलेल्या अनेक पानांवर एकाखाली एक दिलेली असतात कधी ती बुलेट पॉईंट किंवा क्रमांकित केलेली असतात. यामुळे ती वाचणे सोपे जाते व डोळ्यांना चांगले असते. एकाच ओळीत एका मागोमाग एक नावे देणे गिचमिड वाटते व वयस्कर लोकांसाठी त्रासदायक आहे. रचनेबाबत ठोस असा नियम दिसत नाही. संपादकाला तिथे स्वेच्छानिर्णयन म्हणजे discretion असावे. याचाही आपण विचार करावा. तसेच पुस्तकांच्या मुखपृष्ठाचे फोटो काढून ते माहिती चौकटीत दिले तर चालेल का कृपया कळवणे. गुगल शोध मध्ये ते चालेल असे दिलेले आहे धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४४, ६ जून २०२५ (IST) :नमस्कार @[[सदस्य:Uday0611|Uday0611]], :सर्वप्रथम, या तपशीलवार संदेशासाठी धन्यवाद. :दुसरे, स्पष्ट सांगायचे तर मराठी विकिपीडियावरील साहित्याबद्दलचे लेख तुटपुंजे (संख्या आणि आशय दोन्हीमध्ये) आहेत. त्यांत भर घालण्याची मोठी गरज आहे. तुम्ही यात पुढाकार घेत असलेले पाहून आनंद झाला. :आता तुमच्या मुद्द्यांविषयी -- :# समीक्षा -- विकिपीडियावर पुस्तका बद्दलची माहिती अपेक्षित आहे. पुस्तकाबद्दलच्या मतांबद्दलची नव्हे. तरीही काही प्रमाणात समीक्षेचे लघुरूप देण्यास हरकत नाही. त्यातही काही नियम आणि संकेत पाळणे गरजेचे आहे. ::# ही समीक्षा असावी. रसग्रहण नव्हे. ::# असा उतारा प्रतिसमीक्षा २-३ वाक्यांचा असावा. भाराभर अवतरणे नकोत, नाहीतर लेख चारआणे आणि समीक्षा बाराआणे असे व्हायचे. ::# प्रत्येक पुस्तकाला अशी समीक्षा असू नये. पुरस्कृत किंवा वादग्रस्त पुस्तकांना असावी. वादग्रस्त पुस्तकांसाठी खालील नियम नक्की पाळला जावा. ::# फाजील स्तुती, व्यक्तिगत हल्ले किंवा एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षाच नसाव्यात -- हा नियम कटाक्षाने पाळावा. ::# लेखकाने, प्रकाशकाने, समीक्षकाने किंवा इतर हितसंबंध असलेल्याने स्वतः अशी समीक्षांचे अवतरण येथे करू नये. उद्धृत करण्यास हरकत नाही. ::# इतर नियम/संकेत, जसे दिसतील/सुचतील तसे. :मराठी विकिपीडियावर अनेक वेळा स्वतःची, आपल्या पुस्तकांची, कंपन्यांची किंवा इतर हितसंबंधांची जाहिरात करणारे अवतरले आहेत. अनेकदा पैसे घेउन असे लिखाण करणाऱ्या भाडोत्री व्यक्तीही दिसतात. इतकेच नव्हे तर मराठी (किंवा असे इतर छोटे) विकिपीडियावर ''अँकर'' लेख टाकून त्याचा संदर्भ किंवा आधार घेउन इंग्लिश विकिपीडिया आणि इतर संकेतस्थळांवर आपले हितसंबंध पसरवणे हे सुद्धा दिसते. :मराठी विकिपीडियाचा असा दुरुपयोग होऊ नये म्हणून हे संकेत. :# कथा किंवा कवितासंग्रहांमधील नावे. ::# अशी यादी असण्यास हरकत नाही परंतु येथे ही प्रत्येक संग्रहाला हे असू नये. प्रकरणांची यादी तर नकोच. ::# यादी एक सलग बुलेट लिस्ट न करता ती दोन किंवा तीन रकान्यांची (कॉलम) करावी, ज्याकरवे लेखाची लांबी अवास्तव वाढणार नाही आणि पानावर असलेल्या ''रियल इस्टेट''चा सदुपयोग होईल. :शेवटी आणि महत्वाचे -- ::विकिपीडियावरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत, किंबहुना त्यांत गरजेप्रमाणे बदल करणे हा सुद्धा एक संकेतच आहे. येथील लिखाणात आणि रचनेत सुधारणा होईल असे काही दिसल्यास नक्की उहापोह करावा. येथे अनेक जाणते, जुने आणि अनुभवी संपादक स्वयंसेवक म्हणून काम करतात. त्यांच्या मतांचा आणि अनुभवाचा जरुर उपयोग करुन घ्यावा. :पुन्हा एकदा धन्यवाद. : :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:०४, ६ जून २०२५ (IST) ::ता.क. मुखपृष्ठाचे चित्र काढून लावताना कोणत्याही प्रताधिकाराचा भंग होउ नये याची काळजी घ्यावी. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:१५, ७ जून २०२५ (IST) ::आपले उत्तर वाचून खेद झाला. ::मी दिलेल्या विकिपीडियाच्या पानांकडे व त्यात कशाप्रकारे लेख दिलेला आहे याकडे आपण दुर्लक्ष केलेले आहे. ::पानात किती संदर्भ असावेत याबाबत विकिपीडियाचा कोणताही नियम नाही. उलट जास्तीत जास्त संदर्भ द्यावेत असेच लिहिलेले आहे. ::पुन्हा एकदा एका पानाची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Ebert ::या पानावर २९८ संदर्भ दिलेले आहेत. ::असे अनेक संदर्भ असलेली अनेक पाने आहेत. ::कमीत कमी संदर्भ असावेत हा नियम तुम्ही लावलेला आहे, विकिपीडियाचा तसा नियम नाही. ::तेच समीक्षेबाबतही आहे. आधी तुम्ही म्हणता एक ओळ फक्त द्या नंतर म्हणता दोन-तीन वाक्याचा असावा. अशी घासाघीस करण्यात मला स्वारस्य नाही. असे करावे लागेल याची कल्पनाही नव्हती. ::उतारा एवढा द्यायचा असतो ज्यातून काहीतरी अर्थपूर्ण बोध होईल. दोन वाक्यं- तीन वाक्यं असा निकष नसतो. ::यासाठी एका पानांची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Outside_Mullingar ::यात समीक्षा कशी दिली आहे ते दिसते. अशी आणखी पाने आहेत. ::तुम्ही म्हणत आहात समीक्षा असावी रसग्रहण नव्हे. नेमका फरक आपल्याला माहिती आहे का? रसग्रहण हा शब्द शालेय जीवनानंतर आज मी पहिल्यांदाच वाचला. ::खुद्द समीक्षेमध्ये आस्वादक समीक्षा, अकादमीक समीक्षा, सौंदर्यवादी समीक्षा असे अनेक प्रकार आहेत. त्याबाबतही तुमचे काही नियम आहेत का? ::तसेच समीक्षा कोणी लिहिली, त्यात काय आहे हे थेट सुरुवातीलाच समजणेसुद्धा आवश्यक आहे तर वाचक तिकडे जातील. ::एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षा नसाव्यात हे जे तुम्ही म्हटलं आहे ते सब्जेक्टिव्ह आहे. एखादे पुस्तक अतिशय चांगले असेल तर त्याच्यावर चांगलेच लिहिले जाईल. ::मराठीतील साहित्य व्यवहाराची आपल्याला कल्पना नाही असे दिसते. मराठीत वर्तमानपत्रातून परीक्षण प्रसिद्ध होते, काही साप्ताहिके व मासिके यातून परीक्षण प्रसिद्ध होते. वर्तमानपत्रांच्या साईट असतात परंतु काहीच साप्ताहिकांच्या डिजिटल साईट आहेत. अनेक पुस्तकासंबंधी ती चांगली पुस्तके असूनही काहीही प्रसिद्ध झालेले नसते. ::इतर नियम संकेत जसे दिसतील सुचतील तसे याचा अर्थ हे तुम्ही अतिशय खुले ठेवलेले आहे व जेव्हा तुमच्या मनात येईल तेव्हा तुम्ही नाकाराल. ::विकिपीडियाचे नियम व निकष काय आहेत ते बघावे. त्यासाठी मी पानाची लिंक दिलेली आहे व तो प्रीसिडंट आहे. इंग्लिश विकिपीडियावर जे चालते ते मराठी विकिपीडियावर तुम्ही का नाकारत आहात? ::रचनेबाबतही अनेक पानांवरती कथांची नावे एकाखाली एकच दिलेली आहेत. एका मागोमाग एक असे देणे हे गचाळपण आहे. ::मी म्हणत आहे तशाप्रकारे बुलेट लिस्ट दिलेली, क्रमांक दिलेली अनेक पाने आहेत. तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ? ::त्यात पुन्हा सलग बुलेट लिस्ट करू नये असे तुम्ही दिले आहे परंतु हाही विकिपीडियाचा नियम नाही. अनेक ठिकाणी बुलेट लिस्ट किंवा क्रमांक देऊन यादी केलेली आहे. ::दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण. ::प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा? ::मला काम करायचे असेल तर मी नीट व व्यवस्थित करतो व दिसायला चांगले असेल हेही बघतो. ::विकिपीडियाचा नियम व निकष व प्रीसिडंट जो आहे त्याचे मी अनुपालन करत आहे. ::गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही. ::विकिपीडिया वरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत असे आपण म्हणता परंतु आपण ते संकुचित करत आहात. तुम्ही स्वतःला विकिपीडियाच्या नियमांच्यावर सुपर इम्पोज करत आहात. ::विकिपीडियाचा आधी दुरुपयोग झाला तो झाला, परंतु म्हणून आता प्रत्येक नव्या व्यक्तीकडे किंवा प्रत्येक लेखाकडे संशयाने बघू नये. लेखनाचा विषय, मजकुराचा दर्जा याचे मेरिट बघावे. प्रत्येक जण इथे जाहिरात करायला येत नाही याची नोंद घ्यावी. जाहिरातबाजी हा अतिशय चुकीचा शब्द आहे जो तुम्ही वापरत आहात. ::मी स्वतः लेखक आहे व माझे अनेक लेख प्रसिद्ध झालेले आहेत परंतु मी स्वतः संबंधित कधीही विकिपीडियावर काहीही टाकणार नाही. त्याबाबत चिंता नसावी. हा खुलासा मुद्दाम केला आहे. ::हा खुलासा करण्याचे दुसरे कारण मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे तसेच विकिपीडियावर कशाप्रकारे लेख लिहिले जातात याचा अनेक पाने बघून मी अभ्यास केलेला आहे व त्यानुसार पान बनवत आहे. त्यामुळे मला जेव्हा मदत लागेल तेव्हा मी घेईनच व घेतलेली आहे, त्याबाबत चिंता नसावी. ::विकिपीडिया हा संपूर्ण प्रकल्प लोकांनी चालवलेला आहे तो एकमेकांच्या सहकार्याने चालवलेला आहे. या उद्देशाला आपण कृपया हरताळ फासू नये ही विनंती. ::विकिपीडियाबाबतचाच माझा ‘जगाच्या कल्याणा विकिपीडिया’ हा लेख अनेक वर्षांपूर्वी प्रसिद्ध झाला होता. ::मी ज्या उमेदीने इथे काम करायला आलो होतो व साहित्यप्रेमी या नात्याने साहित्यिकांची व पुस्तकांची माहिती द्यावी हा माझा उद्देश होता ती उमेद आता राहिलेली नाही. ::दोन प्रौढ व्यक्तींचे प्रत्येक बाबतीत सदैव एकमत होऊ शकत नाही ही मूलभूत बाब आहे. कोणीही दिलेला मजकूर व त्याची रचना विकिपीडियाच्या नियमानुसार व निकषानुसार आहे का इतकेच बघावे. तुम्ही मायक्रो मॅनेजमेंट करत आहात त्याची आवश्यकता नाही. ::हे केवळ मी तुम्हाला मार्गदर्शनार्थ सुचवले आहे म्हणजे तुम्ही एक धोरण ठरवावे. इतर कोणी नवीन व्यक्ती आली तर निदान तिला सोयीचे होईल. ::मी आता इथे फिरकणार नाही. चिंता नसावी. ::Good bye. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १२:२१, ८ जून २०२५ (IST) :::तुमचे येथील उत्तर वाचून व एकूण पवित्रा पाहून तुम्ही येथे मदत करण्यास नाही तर '''माझेच कसे बरोबर आणि इतर सगळे कसे मूर्ख''' हेच दाखविण्यासाठी आला आहात/होतात याची खात्री पटली. :::मी दिलेल्या प्रतिसादातील मथितार्थ न बघता पुन्हा नसत्या विषयांवर भाराभर मतांच्या पिंका टाकून पसार झालेले दिसत आहात. :::तुमच्या काही वाक्यांवरुन, उदा. ''प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा?'', ''दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण'', इ. पाहून तुम्हाला '''क्राउडसोर्स्ड''', आणि विशेषतः विकिपीडियावर अगदी तुटपुंजा अनुभव आहे हे उघड होते. :::''मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे'' हे वाक्य हास्यास्पद आहे. आयटी मध्ये काम केलेले अनेक लोक येथे आहेत. अनेक दशकांचा त्यांचा अनुभव घेउन ते येथे नम्रपणे आणि उद्दाम मते (''खाली पहा'') न मांडता सामंजस्याने काम करतात. तुम्हाला हे करण्यात स्वारस्य नसल्यास तुम्ही इतर ठिकाणी जावे यात विकिपीडियाचे आणि तुमचे, असे दोघांचेही भलेच होईल. :::असो. तुम्ही इतर ठिकाणी काही तरी सकारात्मक काम कराल ही आशा. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:१९, ८ जून २०२५ (IST) :::''तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ?'' -- आता याला ''अहो काका, अशा लिंक भाराभर सांडून ठेवायला अवघड नाही. तुम्ही शोधता कि टाकू खंडीभर तुमच्या चर्चा पानावर?'' असे उत्तर देणे हा उद्दामपणा झाला असता परंतु मी ते करीत नाही आहे. अधिक काय लिहावे. तुम्ही सुज्ञ आहात (?) :::ता.क. जितक्यांदा तुमचा संदेश वाचला तितक्यांदा हसू येण्यासारखे नवीन काहीतरी सापडले, उदा. ''गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही.'' तुम्ही लिहिलेल्या लेखाची (गचाळ आणि ढिसाळ) प्रस्तावना, अनुक्रमणिका आणि सुधारित आवृत्ती, यांमधील फरक आपणच पहावा. नाही कळल्यास सांगतो. '''खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०७, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे. ::::मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे. मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे. ::::मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे. ::::तुम्हाला साहित्याची तुटपुंजीही जाण नसताना, साहित्य अकादमी म्हणजे काय माहीत नसताना तुम्ही ढवळाढवळ करू नये. माझा आता संबंधच नाही परंतु कोणी लिहिले तर म्हणून सांगत आहे. क्राउडसोर्स्ड असे शब्द वापरणे याला जार्गन वापरून घाबरवून टाकणे म्हणतात. ::::मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या. ::::मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते. ::::निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे. ::::राम राम [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४५, ८ जून २०२५ (IST) ::::थोड्याच दिवसात User dectivate करत आहे. सुखात रहा. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४८, ८ जून २०२५ (IST) ----- :::::''तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे.'' :::::'''आता मी जातो''' म्हणून सुद्धा उत्तर द्यायला परत आलात. यात अंतिम शब्द कोणाला हवा आहे हे उघड आहे (हिंट -- आपण स्वतः) :::::''मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे'' :::::पुन्हा एकदा -- तुमची प्रस्तावना, अनुक्रमणिका पहा -- नियम आणि निकष यांना धाब्यावर बसवून आपल्या मताने लिहिले हे सुद्धा उघड आहे. :::::''मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता'' :::::'''दोषारोप'''? वा! चोराच्याच.... काका, मागच्या आणि पुढच्या '''लगेचच्याच''' वाक्यात आरोप तुम्ही केलेत...मी नव्हे. पुन्हा एकदा, राग थुंकून टाकून, आपला संवाद वाचा. माझी विधाने ही झालेल्या त्रुटी (चुका सुद्धा नव्हेत) दाखवित आहेत. आरोप किंचितही नाही. :::::''याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे.'' :::::(तुम्ही थेट माझ्यावर घसरलात म्हणून माझे उदाहरण देतो) आता तुम्ही वीस वर्षे मागे जाउन पहा की पाने होण्यात इंटरेस्ट मला (आणि इतरांना) किती आहे. येथे आणून टाकलेली घाण उपसण्यात मी किती वेळ घालवला आहे....उद्दाम, उद्धट संपादकांशी संवाद साधण्यात किती मनस्ताप करुन घेतला आहे हे पहा. हे पाहण्यात तुमचे २-४ आठवडे तरी जातील....आणि करमणूकही होईल. येथील किती संकेत, नियम सार्वमताने घेतले गेले याचेही एकदा सर्वेक्षण करा. :::::''मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे.'' :::::इतरत्र असेल. येथे येउन मात्र २-४ पानांची भर घालून नसते वाद घातले. :::::''मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या.'' :::::पुन्हा एकदा हास्यास्पद विधान. आयटीमध्ये काम केल्याचा, बारीकसारीक सूचना देण्या/घेण्याचा संबंध काय? तुम्हाला नेमके कळावे म्हणून सुचवले (तरीही कळले नाहीच). :::::''मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते.'' :::::आता करमणूकच करुन देण्याचे ठरवले आहेत असे दिसते....किंवा तुमच्या डोक्यात रागाचा भडका पडला असावा. काका.....तुमची अद्वातद्वा, विषयांतर करणारी मते, या पिंका. लिंका आणि पिंका यातील फरक समजून घ्या! माझी भावना काय आहे हे माझ्या संपादनातून आणि इतर कामातून कळते. तुमची पुस्ती नको. :::::''निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे.'' :::::नकाच लिहू मग....टा टा. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) :::::ता.क. तुम्ही येथे पुन्हा एकदा येउन वाचणार आणि उत्तर देणार हे '''नक्कीच'''. मग तेव्हा पुन्हा भेटूच :-) आशा आहे तेव्हा रागाच भर ओसरुन पुन्हा एकदा, नव्याने संवाद साधाल. आतापर्यंतच्या (कसा का असेना) योगदानाबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) '''पुन्हा एकदा, खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::::किरकोळ काहीतरी फरक करून, खाली वर करून तुम्ही मोठी सुधारणा केल्याचा आव आणत आहात. ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे. ::::::तुम्ही आधी तुमचा अहं बाजूला ठेवा, थोडा नम्रपणा शिका, दुसऱ्याचे ऐकून घ्यायची तयारी ठेवा, लिंक दिल्या आहेत ते मी जे म्हणतोय ते बरोबर आहे की नाही तुम्हाला बघता यावे यासाठी. ::::::तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला. ::::::तुमचा अहंकार बाजूला ठेवून मग लिहा किंवा लिहूच नका. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:१६, ८ जून २०२५ (IST) :::::::हम्म्....आता मात्र तुमच्या ''मी किती अनुभवी आहे'' या पवित्र्यावर जाम संशय येऊ लागला आहे. क्रमांतर करुन संदेश लिहिले की कोण कोणास काय म्हणले हे कळणे अशक्य होते. :::::::''ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे.'' :::::::हसावे की रडावे? हसावेच.....''संवादात प्रत्येकाचे उत्तर जसेच्या तसे ठेवावे, त्यात इतरांनी बदल करू नयेत'', हा विकिपीडियावरील तर आहेच आहे पण साधा संवादासाठीचा नियम आहे. जेथे तेथे उत्तरे टाकणे, ज्याकरवे संभ्रम निर्माण होईल हाच गचाळपणा किंवा ढिसाळपणा. आता तरी आवरा राग आपला. फालतू चुका करुन हसे करुन घेत आहात. शांत झाल्यावर पाहिजे तर बोला. :::::::''थोडा नम्रपणा शिका'' :::::::पुन्हा एकदा.....जरा येथील संपादन इतिहास चाळा. उद्धटपणा दाखविल्यास सारखा नम्रपणाच ठेवणे हे शहाण्याचे लक्षण नव्हे. या बाबतीत मी तुकारामांचा शिष्य आहे -- ''भले तर देऊ कासेची लंगोटी । नाठाळाचे....'' :::::::''तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला.'' :::::::पु्हा एकदा हवेत गोळीबार.....कोणते आर्बिट्ररी नियम? तुमच्या त्रुटी हटकण्याचा? :::::::अच्छा...पुन्हा एकदा लवकरच भेटू कारण आधीच्या अनुभवावरुन ठाम माहिती आहे की ''मी जातो....मी जातो'' म्हणूनसुद्धा तु्म्ही काही येथून इतक्यात जात नाहीत. :::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ::::::::अरे अरे किती समजावून सांगावं लागतं तुम्हाला? ::::::::बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे. ::::::::संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे. ::::::::तुम्ही चूक मान्य करा, तो नम्रपणा शिका. ::::::::आता मला शंका येत आहे नव्हे खात्री झाली आहे मी काय म्हणतोय तेच तुम्हाला समजत नाही. तुम्ही फक्त माझेच खरे यावरच अडून बसला आहात. ::::::::विकिपीडियावर तुम्ही काम केले म्हणजे तुम्ही त्याचे मालक होत नाही. ::::::::तुम्ही त्यावर मालकी हक्क प्रस्थापित करत आहात. ::::::::हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:४०, ८ जून २०२५ (IST) :::::::::रावसाहेब, :::::::::''बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे.'' :::::::::''संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे.'' :::::::::डोके ठिकाणावर आहे का? बुलेट लिस्ट का नको याचे कारण समजावून सांगितले. तुमच्या रागाने माखलेल्या मस्तकात ते शिरले नाही. वाचा पुन्हा....मराठीतच आहे. आणि हा '''नियम''' हे कोणी सांगतले हो? तुमच्याशी बोलताना मी माझे मत मांडले आणि तुम्ही त्याचा काय वाटेल तो अर्थ लावून बोलता आहात. वा.....! :::::::::''संदर्भ कमीतकमी पाहिजेत'' हा माझा नियम? अहो तात्या, ''संदर्भ द्या संदर्भ द्या'' म्हणून येथे कंठशोष करणाऱ्यांतील मी एक आहे.^* उचलली जीभ अन् लावली टाळ्याला, आँ? :::::::::महाशय, येथे थोडा वेळ घालवा....वाचा.....काम करा....इतरांचे काम पहा (माझे नव्हे...इतर अनके निःस्वार्थीपणे काम करणाऱ्यांचेही).....उगीच उंटावरुन शेळ्या हाकत फिरू नका. :::::::::''हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही'' :::::::::येथे एकच प्रौढ आहे आणि तो तुमच्या कळपटाशेजारी नाही. हे नक्कीच :-) :::::::::स्वतः काय केले....केले पाहिजे....याचा अचानक साक्षात्कार झाल्यावर लाज वाटून हे सगळे माझ्यावर फेकत असल्यासारखे वाटते आहे. :::::::::असो...तुम्ही जाणार होतात.....अनेक तासांपूर्वी....अगदी ''सुखाने रहा'' असा आशीर्वाद देखील देउन झाला.....काय झाले.....बस चुकली? :::::::::टा...टा! :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) :::::::::^* विकिपीडियाच्या चौकटीत राहून दिलेले संदर्भ. या बाबतीत अजून एक -- येथे तुम्ही लिहिलेल्या लेखात देऊ केलेले इंग्लिश आणि खुद्द मराठी विकिपीडियाचे संदर्भ पाहून तुमचे विकिपीडियाबद्दलचे ''अगाध'' ज्ञान कळले....इतरही अनेक उदाहरणे आहेत, पण तूर्तास इतकेच. :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) == संदेश हिवाळे यांच्याशी संबंधित संशयित सॉकपपेट्री/मिटपपेट्री == संदेश9822 यांच्या 2022 मधील ([[:mr:विकिपीडिया:कौल/प्रचालक#संदेश_हिवाळे]]) मराठी विकिपीडियावरील प्रचालकपदाच्या निवडीसाठी संशयित सॉकपपेट्री किंवा मिटपपेट्री. सूचीबद्ध वापरकर्त्यांनी कमी संपादन इतिहास दर्शवला असून, त्यांची मुख्य कार्यक्षमता RfA मध्ये मतदान करणे होती, त्यानंतर ते निष्क्रिय झाले. वापरकर्ता:Sumedhdmankar यांनी 22 मे 2022 ते 14 ऑगस्ट 2022 पर्यंत फक्त 16 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 12 फेब्रुवारी 2024 पर्यंत 43 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2187215]. वापरकर्ता:Surendra Rajaram Shinde यांचे पहिले संपादन RfA समर्थनासाठी होते, 23 ऑक्टोबर 2022 ते 26 नोव्हेंबर 2023 पर्यंत फक्त 60 संपादने केली आणि निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190508]. वापरकर्ता:प्रतिक रामटेके यांनी 14 मे 2021 ते 28 मे 2022 पर्यंत 17 संपादने केली, 22 ऑक्टोबर 2022 रोजी RfA समर्थनासाठी पुन्हा सक्रिय झाले आणि त्यानंतर संपादने केली नाहीत [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. वापरकर्ता:विष्णु एरंडे, 27 मे 2022 रोजी नोंदणीकृत, यांनी सुरवतात्रीला 3 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 2023 जनवारी 26 पर्यंत 24 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. हे नकाटे RfA च्या निकालावर परिणाम करणारी संभवत: सॉकपपेट्री किंवा समन्वित मतदान दर्शवतात, तपासणीची विनंती करत आहे. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) १९:५४, १४ जून २०२५ (IST) :या User व्यतिरिक्त इंग्लिश विकिपीठियावर SPI आणखी एका User ची केस सुरु आहे जे पुरावे त्यांच्या दिशेने दाखवतात [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Sandesh9822]. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:०१, १४ जून २०२५ (IST) ::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::Above message seems to be machine translated and only partly legible. Since this involves allegations and a request for action/investigation, I'd like to make sure I understand the issue and the request well before proceeding. You can write in English on this page if you prefer. ::From the message above, I understand that -- ::# @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]]'s admin election has evidence of sockpupetry/mitpupettry or coordinated voting ::# @[[सदस्य:Sumedhdmankar|Sumedhdmankar]], @[[सदस्य:Surendra Rajaram Shinde|Surendra Rajaram Shinde]], @[[सदस्य:प्रतिक रामटेके|प्रतिक रामटेके]], @[[सदस्य:विष्णु एरंडे|विष्णु एरंडे]] are suspected sockpuppets. ::# w:en has another SPI case under investigation that involves @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] ::# You'd like me to investigate. ::1. Is my understanding of your message correct? ::2. What exactly would you like me to investigate? It is not clear from the message, so please elaborate. ::3. Where did your request for action originate? Is there an associated investigation elsewhere, e.g., the SPI case you referenced, that prompted this request? ::Thanks. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:१३, १४ जून २०२५ (IST) :::Your understanding is correct. For more details, I have explained clearly in English in the SPI case. My Marathi is not very fluent, so I apologize for that, but I tried to convey the same to you in Marathi. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:२९, १४ जून २०२५ (IST) ::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::Thanks for confirming. While we want all/most communication here to happen in Marathi, such cases are an exception. I appreciate you trying to use Marathi though. ::::I will take a look at the SPI case shortly. ::::In the meanwhile, can you please explain what is it that you'd like me to investigate as an admin/crat? Stewards and checkusers likely are better folks to request forensic analysis of user behavior. Even so, happy to add to it with what I can. ::::Let me know. ::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:३३, १४ जून २०२५ (IST) :::::There is also a case filed against them with the Stewards and CheckUser, but since this RfA issue falls under Marathi Wikipedia, I am requesting you to investigate it within your capacity. If someone is engaging in wrongdoing, it could lead to anyone becoming an admin in the future, which should not happen. This is why I am pursuing this matter, as I noticed evidence of it while investigating. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:४७, १४ जून २०२५ (IST) ::::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::::I reviewed the SPI case. Jumping off a sockpuppetry suspicion into an RFa investigation is borderline tangential and can be viewed as ''fishing ''expedition to find evidence without probable cause, as I mentioned on the SPI case. ::::::Prima facie, I don't think there is/was any wrongdoing in the RFa here. There is always a possibility, but I don't see a compelling reason to invest time in this ''just yet''. If there's ''clear'', ''corroborated'' evidence of the said user engaging in sockpupettry elsewhere (such as your investigation getting traction with corroboration), I will be happy to dive deeper. ::::::We should perhaps continue our conversation in the SPI case, so as to not split threads and avoid confusion. ::::::For the record, I appreciate you taking the time to find, investigate and shut down sockpupettry and similar abusive behavior and will help when feasible. ::::::Thanks again. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:५५, १४ जून २०२५ (IST) == साचा चित्रपट पोस्टर == {{t|चित्रपट पोस्टर}} या साचातील मजकूर योग्य आहे का. मला कुठेतरी चुकीचा वाटतोय.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१०, १५ जुलै २०२५ (IST) :याचे शीर्षक संदिग्ध आहे. '''चित्रपट पोस्टर प्रताधिकार प्रश्न''' किंवा तत्सम शीर्षकाखाली स्थानांतरण करावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:११, १६ जुलै २०२५ (IST) ::[https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=साचा:चित्रपट_पोस्टर&oldid=1184804 ही आवृत्ती] योग्य होती. पुढील आवृत्तीत [[सदस्य:Mahitgar]] यांनी बदल केले होते. सबब जुनी आवृत्ती पुनर्स्थापित करावी की वेगळा नवीन साचा निर्माण करावा?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:१३, १६ जुलै २०२५ (IST) :::ठीक. ही आवृत्ती पुनर्स्थापित करुन त्यातील व्याकरणदोष सुधारावे तसेच शीर्षकही बदलावे. :::नुसते ''चित्रपट पोस्टर'' असे म्हणल्यास पोस्टर बद्दलची माहिती ध्वनित होते. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १६:३८, १६ जुलै २०२५ (IST) == Where non-free files are used == Hi! If we add a link like [[Special:Diff/2590678]] to non-free files then we can always see where a file was used if it unused at some point in the future. Then it is easy to click the link and see if the file was replaced by a better file or if it was removed by a mistake. If you think it's a good idea to add a link like that it is probably best to give my bot a botflag. Let me know what you think. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:१२, १८ जुलै २०२५ (IST) :I think I understand what you mean by the diff explanation. Not sure how it justifies a bot flag. What am I missing? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१६, १८ जुलै २०२५ (IST) ::Hello! If you think adding a link is a good idea there are two options: 1) I get a bot flag and add it or 2) I add it without a bot flag. If you think it is a bad idea to add the link just let me know and I will leave the files alone. The best would probably be to add [[साचा:Non-free use rationale]] but that will require a lot of work. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २२:३६, १८ जुलै २०२५ (IST) :::Do you have a bot acct elsewhere that you will use for this? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:१६, २० जुलै २०२५ (IST) :::: My bot [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot]] have a bot flag on a number of accounts. The sister bot only have a flag on Commons [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot2]]. See [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:MGA73bot]] and [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#MGA73bot]] for earlier bot flags. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:४०, २० जुलै २०२५ (IST) :::::MGA73bot has been granted a botflag for a month. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:५४, २० जुलै २०२५ (IST) ::::::Thank you! --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:५७, २० जुलै २०२५ (IST) == Translation notification: Incident Reporting System == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ०९:२३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १२:३७, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आनंद काळे (Anand Kale) == अभिनेता आनंद काळे यांच्या करिता पान कसे बनवायचे? त्यांच्यावरील वर्तमानपत्रांमधून अनेक लेख प्रसिद्ध आहेत. [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५१, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/kondaji-baba-aka-anand-kale-in-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-in-real-life-ssv-92-1993267/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५४, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/photos/filmy/mazi-tujhi-reshimgaath-fame-marathi-actor-anand-kale-lifestyle-a734/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५६, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/television-news/swarajya-rakshak-sambhaji-actor-anand-kale-to-work-in-hollywood-film/articleshow/71307367.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५७, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/anand-kale-from-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-working-for-hollywood-movie-ssv-92-1980052/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५९, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/interview-of-swarajyarakshak-sambhaji-fame-anand-kale-aka-kondaji-baba/articleshow/71462535.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०१, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://marathi.latestly.com/entertainment/marathi/swarajya-rakshak-sambhaji-fame-anand-kale-in-hollywood-film-watch-teaser-of-remember-amnesia-65889.html [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०३, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/char-divas-sasuche-fame-anand-kale-enters-in-star-pravah-serial-sva-00-4974960/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/majhi-tujhi-reshimgath-vishwjeet-kaka-fame-anand-kale-best-supporting-character-male-in-zee-marathi-award-nrp-97-3201831/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०७, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/filmy/television/swarajya-rakshak-sambhaji-kondaji-baba-farzand-aka-anand-kale-got-emotional/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०९, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/theatre/aanand-kale-comes-back-to-theatre/articleshow/65107140.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:११, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/chief-minister-eknath-shinde-promises-rs-20-crore-for-restoring-gutted-keshavrao-natyagruha/articleshow/112436327.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:१५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) == Translation notification: Template:AffCom == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी आणि गुजराती on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १०:२५, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०८:३९, ६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०४:००, १५ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १६:३२, १५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Julius 12345@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you translate and upload the article [[:en:Bazardüzü]] in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Kurcke|Kurcke]] ([[सदस्य चर्चा:Kurcke|चर्चा]]) १६:३६, ७ मार्च २०२६ (IST) == नवीन वर्ग == पोलिस दलातील आरोपी, (उपवर्ग महाराष्ट्र पोलिस दलातील आरोपी) असा नवीन वर्ग तयार करून विविध लेखात जोडल्यास बरे होईल. जसे की [[सचिन वाझे]], [[परम बीर सिंग]], [[प्रदीप शर्मा]], [[दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड]] [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:२१, १० मार्च २०२६ (IST) :ठीक वाटते परंतु ज्यांच्यावर खटले चालू आहेत त्यांच्यासाठी हा वर्ग करता येईल. नुसतेच आरोप झालेले असणाऱ्यांना या वर्गात समाविष्ट करू नयेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२४, १० मार्च २०२६ (IST) == साचा न दिसणे == नमस्कार, मी एडिट करत असलेल्या [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] या पानांमध्ये सर्वात शेवटी मी समाविष्ट केलेला साचा - देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी - हा साचा दिसत नाही आहे. तसेच माझे लक्ष गेले ते असे की एक वर्ग जोडला गेला आहे [[:वर्ग:अशी पाने ज्यांच्यावर साचे चढविण्याची आकार मर्यादा संपलेली आहे]]. याचा अर्थ काय आहे? मला माहित नाही म्हणून विचारले व यावर उपाय काही आहे का? [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) ११:३३, १७ मार्च २०२६ (IST) == वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती == नमस्कार अभय! आपल्याला वर्गांबद्दल बरीच माहिती असल्यामुळे आपले मत विचारायचे होते. [[:वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती]] मध्ये सर्वाधिक वर्गांचे नाव हे इंग्रजी आहेत. जसे की; [[:वर्ग:रशियन व्यक्ती]] हे "रशियाचे व्यक्ती" असे असायले हवे होते का? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १०:१८, २ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :यांचे मराठीकरण खरे म्हणजे रशियाई व्यक्ती, इंडोनेशियाई व्यक्ती, अमेरिकी व्यक्ती, पाकिस्तानी व्यक्ती, असे व्हायला हवे, किंवा रशियाच्या, इंडोनेशियाच्या व्यक्ती असेही होऊ शकते. :अनेक वर्षांच्या पायंड्यानुसार सध्या हे वर्ग (आणि इतर ठिकाणचे उल्लेख सुद्धा) रशियन, अमेरिकन, इ. झालेले आहे. मला वाटते कोणी भाषतज्ज्ञाचे मत मिळाल्यास बदल करावे, तोपर्यंत हे वर्ग तसेच राहू द्यावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:४९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::आता तुमचे उत्तर वाचल्यानंतर मला ही लक्षात आले की अनेक वर्तमानपत्र माध्यमे "रशियाई" ऐवजी "रशियन" या शब्दाचा उपयोग करतात. आधुनिक ''मीडिया'' प्रकाशन नेहमी एकच भाषा काटेकोरपणे पाळत नाहीत. जसे अनेक इंग्रजी शब्द थेट वापरले जातात जरी त्यांचे मराठी शब्द उपलब्ध असले तरी. आपण कोणत्याही योग्य प्रकारासह पुढे जाऊ शकतो; पण मग आपण त्यात किमान सुसंगतता ठेवू या. सध्या, या वर्गात खालील प्रकार आहेत: :* [[:वर्ग:आयवरी कोस्टमधील व्यक्ती]] - [[:en:Category:Ivorian people]] :* [[:वर्ग:इजिप्तच्या व्यक्ती]] - [[:en:Category:Egyptian people]] :* [[:वर्ग:मालदीवी व्यक्ती]] - [[:en:Category:Maldivian people]] :* [[:वर्ग:सौदी अरब व्यक्ती]] - [[:en:Category:Saudi Arabian people]] ::[[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:३९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) :::कोणते तरी एक प्रमाणीकरण असावे याबद्दल सहमत. वरील यादीतील ''सौदी अरब'' याला वेगळी बैठक असू शकते. यातून वांशिक वारसा/गट (सौदी उपप्रकाराच्या अरबवंशीय व्यक्ती) सूचित होऊ शकतात किंवा नागरिकत्व ही (सौदी अरेबिया देशाचे नागरिक...यातील ''अरेबिया'' हा आंग्ल शब्द आहे :-) ) :::अजून एक प्रकारे मराठीतून उल्लेख करण्याचा प्रकार म्हणजे -- पुणेरी, पुणेकर, मुंबईकर, नाशिककर, इ. :::अनेक आडनावेसुद्धा याच धर्तीवर असतात. :::असो. किमानपक्षी वरील यादीत उरलेले प्रकार घातल्यास जंत्री ठेवणे आणि नेमके प्रमाणीकरण ठरल्यावर त्यात बदल करणे सोपे होईल. :::धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::::ता.क. काही वर्गांना चा/चे/च्या प्रत्यय योग्य आहे, उदा. ''युक्रेनचे पंतप्रधान'' मधून ध्वनित अर्थ ''युक्रेनी टेनिस खेळाडू''च्या अर्थापेक्षा वेगळा आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५५, ३ एप्रिल २०२६ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) २०:५०, २६ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :सर्वप्रथम, मराठी विकिपीडियामध्ये रस घेउन तुम्ही येथे माहिती घालण्याच्या प्रयत्नाबद्दल धन्यवाद. :तुम्ही उल्लेखिलेला लेख वगळलेला नाही, तर मसुदा:गजानन पाटील येथे हलवलेला होता. त्याऐवजी ड्राफ्ट:गजानन पाटील असा लेख होता व त्यावर फक्त १. पुनर्निर्देशन आणि २. पान वगळण्याची विनंती इतकाच मजकूर होता. :मराठी विकिपीडियावर ''ड्राफ्ट ''असे नामविश्व नाही. त्याऐवजी आपण ''मसुदा'' हे नामविश्व वापरतो. सध्या प्रस्तुत लेख योग्य त्या नामविश्वात आहे असे वाटते. ''ड्राफ्ट:गजानन पाटील'' पानावर वगळण्याची विनंती असल्याने व तेथे वाचविण्याजोग काहीही मजकूर नसल्याने ते पान वगळण्यात आले. :असो. लेखाच्या मसुद्यात योग्य ती भर घालावी व कालांतराने जाणत्या लेखकांकडून (उदा. संतोष गोरे, tiven2240, khirid harshad, केतकी मोडक, Dharmadhyaksha, ई.) त्याबद्दल अभिप्राय मागवावा, ही विनंती. :विशेष उल्लेख म्हणजे तुमचे म्हणणे सभ्य, संयमित शब्दात मांडल्याबद्दल सुद्धा धन्यवाद. अनेकदा अशाप्रसंगी विनाकारण हमरीतुमरी होत. ती तुम्ही टाळलीत. :तुमच्याकडून मराठी विकिपीडियावर मोलाची भर पडो अशी आशा वजा विनंती. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:२७, २७ एप्रिल २०२६ (IST) == मसुदाबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, होय, मी गजानन पाटीलच आहे. Browser तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नव्हते, म्हणून IP वरून संपादन करावे लागले. गैरसमजाबद्दल क्षमस्व. आपल्या २७ एप्रिलच्या सूचनेनुसार मी मसुद्यातील सर्व जाहिरात-सदृश मजकूर, सामाजिक माध्यमांचे दुवे आणि बाह्य दुवे काढून टाकले आहेत. आता मसुद्यात फक्त [[दैनिक सकाळ]] या विश्वसनीय वृत्तपत्रात एप्रिल २०२५ मध्ये प्रकाशित झालेल्या बातमीवर आधारित, पडताळणीयोग्य माहितीच ठेवली आहे. [[विकिपीडिया:COI]] धोरणानुसार स्वतःबद्दल लिहिण्यास मनाई नाही. मी तटस्थ दृष्टिकोन ठेवून, फक्त तृतीय-पक्ष पुराव्यासह माहिती दिली आहे. कृपया मसुदा तपासून मुख्य नामविश्वात हलवावा, ही विनंती. धन्यवाद. - गजानन पाटील सांगली. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-25854-71|&#126;2026-25854-71]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-25854-71|talk]]) १३:२०, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == नमस्कार सरजी मसुदा प्लीज पहा. आणि लेख योग्य असेल तर प्रकाशित करावा. ही विनंती == '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) ००:०३, २९ एप्रिल २०२६ (IST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:३६, २९ एप्रिल २०२६ (IST) </div> <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == नमस्कार अभय नातू सर प्लीज चेक == {{ping|अभय नातू}} सर, नमस्कार. Google Search मध्ये पान दिसायला लागलं आहे. 9 दिवसांपासूनचा डुप्लिकेट आणि संदर्भाचा Error आता पूर्ण दुरुस्त झाला आहे. 3 विश्वसनीय स्रोत - दैनिक लोकपरिवर्तन आणि दैनिक सकाळ - जोडले आहेत. WP:N, WP:RS नुसार पान उल्लेखनीय आहे. कृपया मसुद्याचे पुनरावलोकन करून 'गजानन पाटील' या नावाने मुख्य नामविश्वात स्थानांतरित करावे, ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) ०७:३२, २९ एप्रिल २०२६ (IST) 303wquszw7nqeuoyqqkyyp8t30xl8mt 2681598 2681575 2026-04-29T04:01:37Z अभय नातू 206 /* नमस्कार अभय नातू सर प्लीज चेक */ Reply 2681598 wikitext text/x-wiki {{सदस्य चर्चा:अभय नातू/जुचसाचा}} '''माझ्यासाठीच्या आपल्या सूचना, प्रश्न, इ. येथे नोंदवा.''' == मसुदा:गजानन पाटील == नमस्कार अभय नातू सर, आपल्या २७ एप्रिल २०२६ रोजी ६:१६ AM च्या सूचनेनुसार [[मसुदा:गजानन पाटील]] येथे संदर्भांसह भर घातली आहे. Browser Cookies तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नसल्याने IP वरून संपादन केले आहे. मीच Gajanan1991patil या खात्याचा वापरकर्ता आहे. कृपया मसुदा तपासून मार्गदर्शन करावे आणि लेख म्हणून प्रकाशित करण्यास मदत करावी ही नम्र विनंती. धन्यवाद. - Gajanan1991patil :नमस्कार, :तुम्ही स्वतःच आपल्याबद्दलचा लेख लिहिला आहे का? cc: {{साद|संतोष गोरे|tiven2240}} :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:०४, २७ एप्रिल २०२६ (IST) :@[[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]], नमस्कार, वरील प्रश्नाचे उत्तर द्यावे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १२:३६, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == Article requests? == Hello! I am interested in seeing if there are Marathi speaking Wikipedians interested in making a Marathi article on [[:en:Japanese School of Mumbai]] , which is a school for Japanese children in Mumbai. Is there a place where I can put article requests, or is there a way to contact Wikipedians who may be interested? Thank you, [[सदस्य:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[सदस्य चर्चा:WhisperToMe|चर्चा]]) ०४:१२, १६ एप्रिल २०२३ (IST) == Translation notification: Movement Charter == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १७:२८, १८ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:RamzyM (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Multituberculata|Multituberculata]] ([[सदस्य चर्चा:Multituberculata|चर्चा]]) २२:२८, १२ जून २०२३ (IST) == भाषा-विषयी लेखक == नमस्कार! तुम्ही श्रेण्यांवर काम करत असल्याने, मला वाटले की मी हे येथे लिहावे. [[:वर्ग:इंग्लिश भाषी लेखक]] हा [[इंग्रजी|इंग्लिश / इंग्रजी भाषेत]] लिहीणाऱ्या लेखकांसाठी असावा. तर [[:वर्ग:इंग्लिश लेखक]] हा [[इंग्लिश लोक|इंग्लिश लोकांमधील]] जे लेखक आहे (कोणत्याही भाषेतले) त्यांच्यासाठी असावा. उदा. [[पीटर केरी (कादंबरीकार)]] हे [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन व्यक्ती|"ऑस्ट्रेलियन"]] आहे आणि "इंग्लिश भाषी लेखक"; पण ते [[:वर्ग:इंग्लिश व्यक्ती|इंग्लिश व्यक्ती]] नाही. जर तुम्हालाही असेच वाटत असेल तर आपण वर्गाच्या पानांवर असे स्पष्टीकरण लिहायला हवे ज्यामुळे सदस्य गोंधळून जाणार नाही. तसेच, सर्वसाधारणपणे, मराठी विकिपीडियावर अनेक श्रेणी बरोबर बनवल्या जात नाहीत. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ०९:२८, २० जून २०२३ (IST) :{{साद|Dharmadhyaksha}} :नमस्कार :''इंग्लिश लेखक'' हा वर्ग इंग्लिशमध्ये लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी वापरलेला बरोबर आहे. यात ''इंग्लिश (भाषेत लिहिणारे) लेखक'' असे अध्याह्रत आहे. हेच मराठी लेखक, जपानी लेखक यांसाठीही लागू होते. :इंग्लिश बोलणारे आणि इतर भाषांमध्ये (किंवा इंग्लिशमध्येही) लिहिणाऱ्या लेखकांसाठी ''इंग्लिश भाषक लेखक'' असा वर्ग करावा. यात ''इंग्लिश बोलणारे लेखक'' असा अर्थ ध्वनित होतो. हा ''इंग्लिश व्यक्ती'' वर्गापेक्षा वेगळा आहे कारण बिगर-इंग्लिश व्यक्तीसुद्धा इंग्लिश बोलणारे (आणि तिसऱ्याच भाषेत लिहिणारे) असू शकतात! :हाच नियम इतर भाषांसाठीही असावा. :एकूण वर्गवारीबद्दलचे तुमचे निरीक्षण बरोबर आहे. अनेक लेखक आपल्या मतांनुसार वर्ग तयार करीत असतात. त्यावेळी ते असलेली वर्गवारी विचारात घेत नाहीत किंवा योग्य लॉजिक लावून असे वर्ग तयार करतीलच असे नाही. जुने संपादक त्यात वेळोवेळी बदल करुन सुधारणा करीत असतात परंतु याला अधिक जोर देणे गरजेचे आहे. :यासाठी एक नियमावली तयार करता येईल. यासाठी तुम्ही पुढाकार घेतलात तर अनेक लेखक मदतीस येतीलच. :तुमच्या मराठी विकिपीडियावरील योगदानाबद्दल धन्यवाद! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४४, २० जून २०२३ (IST) :: माझ्या मते फक्त दोनच श्रेणी असाव्यात: ::: १. इंग्रजी भाषेत लिहिणाऱ्या लेखकांची. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्रजी-भाषेतील लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्रजी]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{भाषेचे नाव}-भाषेतील लेखक" ) ::: २. जे लोक इंग्रजी वंशाचे आहेत आणि व्यवसायाने लेखक आहेत. ह्यात वंश आणि राष्ट्रीयत्व पण येणार. :::* याचे नाव असू शकते: "इंग्लिश लेखक" (मूळ लेख - [[इंग्लिश लोक]]. ह्या श्रेणीच्या नावाचे सुत्र असे आहे: "{वंशाचे/राष्ट्राचे नाव} लेखक") ::"लेखक"+"इंग्रजी बोलणारे लोक" असा कोणताही वर्ग असू नये. लेखक कोणत्या भाषेत बोलू शकतो हे महत्त्वाचे नाही, परंतु तो कोणत्या भाषेत लिहितो हे महत्त्वाचे आहे; जे आपल्या १ल्या प्रकारच्या श्रेणीत येत आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:३६, २० जून २०२३ (IST) :माझा संदेश वर्गीकरणात काय असू शकते हे विषद करण्याचा होता. :आपला मतभेद ''{भाषा} {लेखक}'' याचा अर्थ '''{भाषा} बोलणारा {लेखक}''' कि '''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' असा आहे. :'''{भाषा} वापरुन लिहिणारा {लेखक}''' हे अधिक योग्य आहे कारण -- :# हे सुटसुटीत आहे -- ''काका कालेलकर गुजराती लेखक होते'' असे म्हणल्यावर ते गुजरातीमध्ये लिहित असल्याचे ध्वनित होते. कालेलकर हे मूळ मराठी (व्यक्ती) असले आणि मराठी (सुद्धा) बोलत असले तरी त्यांनी बहुतांश लेखन गुजरातीमध्ये केले. तुमच्या मतानुसार यांचे वर्गीकरण ''गुजराती भाषेमध्ये लिहिणारे लेखक'' असे होईल. :# हे वापरात आहे -- काका कालेलकर गुजराती भाषेतून लिहिणारे लेखक होते असे ऐकीवात नाही. :असो. तुमच्या मतामागे कारण काय आहे हे तुम्ही लिहिलेत तर तुमचा युक्तिवाद समजणे सोपे होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२२, २१ जून २०२३ (IST) == Translation notification: WWC2023/Scholarship == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०३:११, २७ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Sandra Hanbo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear interface administrator, This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well. There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability. As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]]. Have a great day!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team</bdi> १७:३८, १० जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Samuel (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&oldid=25272792 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी शब्द == नमस्कार, cc: @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]]@[[सदस्य:Shantanuo|Shantanuo]] Spy film या इंग्रजी शब्दासाठी मराठीत प्रतिशब्द कोणता आहे, ते कृपया सांगावे. नसेल तर "हेरपट" बरोबर वाटतो का? तसेच बऱ्याच इंग्रजी शब्दांना प्रतिशब्द सहजासहजी सापडत नाहीत. marathibhasha.org सारखी संकेतस्थळे देखील अनेक शब्द दाखवत नाहीत. यासाठी विकिपीडियावर चर्चेसाठी एखादी जागा आहे का, जिथे आवश्यक परभाषिक शब्दांसाठी विनंती करता येईल? धन्यवाद. - [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) २१:२२, २६ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|अमर राऊत}} :''हेरपट'' हाच जवळचा शब्द वाटतो. :प्रतिशब्दांसाठी वेगळे असे पान नाही परंतु [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र]] येथे संदेश द्यावा. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Movement Charter/Navbox == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:२१, २९ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == बॉटद्वारे बदल == कृपया, खालील वर्गातील लेख नव्या वर्गात सांगकाम्याद्वारे स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:विसावे शतकातील वर्षे]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:न्यू यॉर्कमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:वॉशिंग्टनमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यामधील काउंटी]] # {{झाले}} [[:वर्ग:समुद्र किनार्याची चित्रे]] → [[:वर्ग:समुद्र किनाऱ्याची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इमारती चित्रे]] → [[:वर्ग:इमारत चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:खाण्याच्या वस्तू चित्रे]] → [[:वर्ग:खाद्य पदार्थाची चित्रे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:भारतीय सैन्य]] → [[:वर्ग:भारताचे सैन्य]] आणि खालील वर्गातील फक्त वर्षांचे वर्ग (उदा. वर्ग:इ.स. ४१४) नव्या वर्गात स्थानांतरित करावे. # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ५ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ६ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे]] # {{झाले}} [[:वर्ग:इ.स.चे ७ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १८:३७, ३० जुलै २०२३ (IST) :: हे काम अपूर्ण राहिले आहे, म्हणून आठवण करुन दिली. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५९, १० नोव्हेंबर २०२३ (IST) :हे काम <s>पुन्हा सुरू केले</s> झाले आहे. आठवण करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:०३, ११ नोव्हेंबर २०२३ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:राजस्थानचे विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:राजस्थानमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:गुजरातमधील विधानसभा मतदारसंघ]] # {{झाले}} [[:वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:कर्नाटकमधील विधानसभा मतदारसंघ]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:११, २३ मार्च २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर मराठी पुरस्कार]] # {{झाले}} [[:वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार विजेते]] → [[:वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:०२, ११ जुलै २०२४ (IST) # {{झाले}} [[:वर्ग:कोट दि आईव्होरचे फुटबॉल खेळाडू]] → [[:वर्ग:आयवरी कोस्टचे फुटबॉल खेळाडू]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १९:३५, २३ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :''कोट दि आईव्होर'' हे स्थानिक/अधिकृत नाव असल्याने तेच ठेवत आहे. :दुसऱ्या बदलासाठी सांगकाम्या लावतो. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३३, २४ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == Please check your uploads == Hi! I noticed that some of your uploads do not have a good source, author and some also have no license. For example: # [[:चित्र:मॉर्सचे तारयंत्र.jpg]] # [[:चित्र:महाराम११५.JPG]] # [[:चित्र:धामापूर तलाव.JPG]] # [[:चित्र:गगनबावडा घाट.JPG]] Perhaps you can check and fix? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:४५, ३१ जुलै २०२३ (IST) :{{साद|MGA73}} :Thanks for your note. :Only the first one seemed to be missing license. I have corrected that one. The rest have a cc-by-sa-4.0 license. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:५६, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::Thank you! There is no clear source/author on the files. Are you the photographer of all the files you uploaded and where you have added {{tl|self}}? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:०७, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) I made a list of all the files without a license: # [[:File:Church_of_England_Logo.gif]] # [[:File:Example.of.complex.text.rendering.svg]] # [[:File:Kolkata.jpg]] # [[:File:आंतरराष्ट्रीय_अंतराळ_स्थानक.jpg]] # [[:File:आर्मेरो.png]] # [[:File:कर्नाटक_राजमुद्रा.png]] # [[:File:ग्वादालकॅनाल_अमेरिकन_सैनिक.jpg]] # [[:File:जेएफके.jpg]] # [[:File:जॉन_लेनन.jpg]] # [[:File:टीजीव्ही.jpg]] # [[:File:नवव्या_हिवाळी_ऑलिंपिक_खेळांचे_मानचिह्न.png]] # [[:File:पोलिश_सैनिक.jpg]] # [[:File:फ्रांसिस्को_पिझारो.jpg]] # [[:File:भानौसे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:भारतातील_गुजरातचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_पुण्याचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतातील_महाराष्ट्राचे_स्थान.PNG]] # [[:File:भारतातील_मुंबईचे_स्थान.png]] # [[:File:भारतीय_तोफखाना.jpg]] # [[:File:भावासे_मानचिह्न.jpg]] # [[:File:मालदीवचा_झेंडा.svg]] # [[:File:लीग_ऑफ_नेशन्स.png]] # [[:File:सिंधु_नदी.jpg]] # [[:File:सोवियेत_सैनिक_ड्नाइपर.jpg]] # [[:File:स्टालिनग्राड_सैनिक.jpg]] # [[:File:हेलिक्स_अंतरिक्षमेघ.jpg]] It would be great if you could add a license and where you have the file from (link to a website or own photo). --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:११, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) == परतावा == आपण हे पृष्ठ परत करू शकता [[सुशोभन सोनू रॉय]] किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो ? [[विशेष:योगदान/2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002|2409:4060:2D84:A282:0:0:AD48:7002]] ०१:१२, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) :{{re|अभय नातू}} जर मला उत्तर मिळाले तर मी चांगले असू शकते किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो? मराठी वृत्तपत्रांमध्येही त्यांच्या बातम्या आहेत। :व्यक्ती उल्लेखनीय असल्यास लेख तयार करावा. त्यात व्यक्तिगत स्तुति किंवा ललितलेखनशैली घालू नये. :सनोंद प्रवेश (लॉग-इन) करुन संपादने केल्यास अधिक उत्तम. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) == Translation notification: Template:Disambiguation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०८:२३, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == सांगकाम्या == नमस्कार सांगकाम्या या बॉट ने २६ सप्टेंबर २०२३ रोजी [[शिखर धवन]] या लेखात क्रिकेटपटू ऐवजी क्रिकेट खेळाडू असा बदल केला. परंतु हा बदल माहिती चौकट आणि वर्ग वर काम करून गेलाय. कृपया [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:MobileDiff/2329213 हे पहा], आता याप्रमाणे अजून कुठे कुठे चुकीची संपादने झाली आहेत हे माहीत नाही. कृपया तपासून दुरुस्ती करणे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१०, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :लक्षात आणून दिल्याबद्दल धन्यवाद. सांगकाम्यालाच दुरुस्त्या करण्यास लावतो. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:१५, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::ता.क. सोपा उपाय सापडला. इतरत्र दिसल्यास कळवावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:२२, ४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :मला जर एखादा नविन सांगकाम्या बनवायचा असेल तर त्या बद्दल माहिती कुठे मिळू शकते? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:१०, २७ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :येथून सुरुवात करावी -- [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bots इंग्लिश विकिपीडियावरील लेख] :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२१, २९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == Translation notification: WikiWomenCamp 2023 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=hi&action=page translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:४४, ६ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Asaf (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Files need a license == Hi! You have uploaded some files without a valid license. You can see them at [https://usualsuspects.toolforge.org/?language=mr&project=wikipedia&category=Files_with_no_license&min_days=14&badboys=Bad+Boys this link] (search for your name or scroll down to 7 files). If you reply please ping me because I'm not active on this wiki. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:५४, १ जानेवारी २०२४ (IST) == विकिडेटा माहितीचौकट == नमस्कार! तुमच्या सांगकाम्यांनी बनवलेल्या नव्या लेखांमध्ये तुम्ही [[साचा:विकिडेटा माहितीचौकट]] पण जोडू शकतात का? नव्या सर्व लेखांमध्ये हा साचा असलेला बरा. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:३९, ५ जानेवारी २०२४ (IST) == The WMF Language team needs your feedback == Hello [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], I hope this message finds you well. My name is Uzoma Ozurumba, a Community Relations Specialist supporting the [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]]. I am contacting you because I posted [[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती#Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia|a message]] from the WMF Language team in your Wikipedia village pump to communicate our proposal to make the [[mw:MinT|MinT]] with the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] model the default machine translation in Marathi Wikipedia. We would appreciate your reading the message and giving us feedback on our proposal in the thread. You can also ask some of Marathi Wikipedia community members to read the message and let us know if they are okay with having MinT as the default translation in your Wikipedia. Thank you so much for your feedback and help. Best regards, [[सदस्य:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[सदस्य चर्चा:UOzurumba (WMF)|चर्चा]]) ०२:०८, १३ जानेवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Meta:Policies and guidelines == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १४:१५, १३ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Babylon == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to गुजराती on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=gu&action=page translate to गुजराती] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १६:२१, १८ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Attention == Hi, I would like to draw your attention to a BRFA of my nomination, [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE#%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:CampWiz_Bot CampWiz Bot] [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) ०७:४६, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १३:१४, २३ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Fundraising/Translation == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १९:४१, २५ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट) == मी भाषांतर टूल वापरून इंग्रजी पानांचे मराठीत रुपांतरण करत असतो. काहीवेळेस मला "Automatic edit filters have identified problematic content in your translation. Filter hit: स्व-प्रकाशित (ब्लॉग/वेब होस्ट)" संदेश दिसतो आणि पानाचे प्रकाशन होत नाहे. बहुतेकदा blogger.com, blogspot.com असे काही संदर्भ काढले की वरील एरर निघून जाते. एका पानावर सध्या हीच एरर येत आहे. त्यांच्या सर्व संदर्भांच्या संकेतस्थाळाची मी निरिक्षण केले परंतु मला काही आक्षेपार्ह्य सापडले नाही. मला कसे काय कळू शकते की कुठला संदर्भ या एरर साठी जबाबदार आहे? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:०७, १६ मे २०२४ (IST) :{{साद|Vikrantkorde}} :नेमके संदेशस्थळ कोणते आहे हे कळणे कठीण आहे परंतु कोणते ही स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे) यासाठी कारणीभूत असतात. :यावेळी तुम्हाला सुचवित आहे की तुम्ही भाषांतरित केलेल्या बव्हंश लेखांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा अपेक्षित आहेत. यात शुद्धलेखन, व्याकरण तसेच इंग्लिश शब्दांचे लिप्यंतरण (भाषांतराऐवजी) दिसून येते. :पहिल्या दोन त्रुटी सुधारण्यास सोप्या आहेत तरी ते लेख तयार करतानाच सुधाराव्यात. इंग्लिश शब्दांना मराठी प्रतिशब्द आवर्जून वापरावेत. यात दोन गोष्टी लक्षात घ्याव्यात -- १. कठीण/अप्रचलित मराठी शब्द किंवा संस्कृतप्रचुर शब्द टाळावेत. २. कठीण/अप्रचलित इंग्लिश शब्दांसाठी मराठी प्रतिशब्द न सुचल्यास तेथे {{t|मराठी शब्द सुचवा}} हा साचा घालावा. इतर संपादक त्यांना माहिती असलेले शब्द बदलतील. :हे केल्याने भाषांतरित लेखांचा दर्जा मोठ्या प्रमाणात उंचावेल. :धन्यवाद :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३०, १६ मे २०२४ (IST) ::@[[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] यात यूट्यूब लिंक देखील असू शकते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:१२, १७ मे २०२४ (IST) ::उत्तर दिल्याबद्दल धन्यवाद. मी [[शर्मीन अली]] या लेखाचे भाषांतर करीत होतो. मी सगळे संदर्भ दुवे काढल्यानंतर मला कळले की "बाह्यदुवे" या मथळ्याखाली असलेले दुवे blogspot आणि wordpress या संकेतस्थळांशी निगडीत होते. ते दुवे काढल्यानंतर लेख प्रकाशित झाला. ::यूट्यूब लिंक असेल तर चालते. वरील लेखात काही यूट्यूब लिंक आहेत. ::पण हे फारच निराशाजनक होते की भाषांतर केलेला लेख प्रकाशित होत नाही आणि त्याचे कारणही कळत नाही. इंग्रजी विकिपिडियात तरी एखादे पान आहे का जे सांगते की "स्व-प्रकाशित संकेतस्थळ (ब्लॉग/अनुदिनी सारखे)" फिल्टर का येत होता? [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १४:२६, २० मे २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १०:४५, २७ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Hello सदस्य_चर्चा:अभय_नातू, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it's done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) २१:३३, १६ जून २०२४ (IST) == Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १५:३३, ३० जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == धन्यवाद == माझ्या चुका सुधारल्याबद्दल धन्यवाद. तुम्ही कसे आहात? प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) ०१:३९, ७ जुलै २०२४ (IST) :{{साद|koolkrazy}}, :मी ठीक आहे. तुमचे सतत योगदान पाहून आनंद झाला. असेच हे काम सुरू ठेवा आणि मदत लागल्यास निःसंकोच कळवा. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:४०, ७ जुलै २०२४ (IST) ::मला मदत हवी असल्यास मी तुमच्याशी नक्की संपर्क करेन प्रशांत शिरसाठ ([[सदस्य_चर्चा:Koolkrazy|माझ्या बरोबर बोला!]]) २१:५०, ७ जुलै २०२४ (IST) == शीर्षक स्थानांतरण == # [[टोकियो]] → [[तोक्यो]] # [[ह्युस्टन]] → [[ह्यूस्टन]] # [[कल्याण (शहर)]] चे [[कल्याण]] / [[कल्याण (ठाणे)]] / [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] काय योग्य वाटते? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, १६ जुलै २०२४ (IST) :''तोक्यो'' हा अचूक उच्चार आहे. :''ह्युस्टन'' आणि ''ह्यूस्टन'' हे दोन्ही उच्चार प्रचलित आहेत. ''अधिकृत'' असा उच्चार नसला तरी ''ह्यूस्टन'' हे स्थानिक उच्चाराला जवळचे आहे. :''कल्याण (शहर) ''हे तसेच राहू द्यावे. येथे ''(शहर)'' हा प्रत्यय इतर अर्थांपासून वेगळा करतो. ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण शहर सगळ्यात मोठे असल्याने त्याला निःसंदिग्ध शीर्षक असण्याची गरज नाही, उदा. ''सिमला, सिमला (कॉलोराडो)'' किंवा ''मद्रास, मद्रास (ओरेगन)'', इ. :[[कल्याण (ठाणे)]] आणि [[कल्याण (महाराष्ट्र)]] पासून [[कल्याण (शहर)|कल्याण]] येथे पुनर्निर्देशन असावे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:३७, १६ जुलै २०२४ (IST) :: कृपया, [[टोकियो]] आणि [[ह्युस्टन]] ही पाने अचूक नावांकडे स्थानांतरित करावी. तसेच [[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०]] हे पान [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] पानाकडे स्थानांतरण करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:४६, २६ जुलै २०२४ (IST) == review == Hi, kindly review [[बांगलादेश २०२४ कोटा सुधारणा चळवळ]] (keep the article if it is readable, otherwise delete). I tagged the article but an IP deleted it. If you check, you will see that the IP is blocked on bnwiki. i don't know who it is but likely a bnwiki blocked user created the article using google translate. [[सदस्य:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[सदस्य चर्चा:আফতাবুজ্জামান|चर्चा]]) ०५:२६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) :{{साद|আফতাবুজ্জামান}} :Thanks for your note. Currently, the article is tagged with {{t|बदल}} template, meaning it is not great but salvageable. :Are there specific corrections you'd like to see in the article? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:४६, १ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=mr&action=page translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=gu&action=page translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=hi&action=page translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, ०२:०५, ९ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:MrBenjo@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज हे पृष्ठ आम्हाला पून प्रसारित करायचे आहे == श्रीमान अभय नातू जी कलियुगात औतर लेले श्रीमत् सदगुरू पद्मनाभाचार्य स्वामी महाराज यांच्या जीवन चरित्रावर हा एक छोटा कटाक्ष होता. आपण कॉपी राईट चे कारण करून तो उडविला. आमचा सांप्रदाय हा धर्मादाय संस्था इथे नोंदणी कृत आहे. गेली 100 पेक्षा अधिक वर्ष स्वामींच्या ग्रंथ साहित्याच्या माध्यमातून सत्य श्रेष्ठ हिंदू धर्माचे आचरण करण्यासाठी जनजागृती करीत आहोत. मुंबईसह ठाणे पालघर पश्चिम महाराष्ट्र गोवा कर्नाटक आणि गुजरात राज्यांत सांप्रदाय पसरला आहे. तरी आपण मार्गदर्शन करावे ही विनंती. आम्हाला सहकार्य करावे ही विनंती, आम्ही हे पृष्ठ पुनः प्रसारित करू इच्छितो जेणे करुन स्वामींचे कार्य लोकांपर्यत पोहोचेल. आपलाच, अजित एकनाथ ढेकळे 8692089439 [[विशेष:योगदान/2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9|2401:4900:5094:9363:1:2:D84B:B4D9]] २२:२९, २८ ऑगस्ट २०२४ (IST) :नमस्कार, :येथे घालत असलेला मजकूर प्रताधिकार मुक्त आणि विश्वकोशीय शैलीत असणे आवश्यक आहे. अनुदिनी (ब्लॉग) किंवा ललित लेखनशैलीतील मजकूर अग्राह्य आहे. तसेच असंदर्भित स्तुतीपर किंवा वैयक्तिक मते असणारे लेखनही अग्राह्य आहे. :या (व इतरही) नियमांच्या चौकटीत असलेल्या लेखनाचे स्वागत आहे! :धन्यवाद, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४४, २९ ऑगस्ट २०२४ (IST) == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you fix the article [[कॅम्पी फ्लेग्रेई]]? Yours sincerely, [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) १२:०३, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Oirattas}}, {{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५१, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) ::Thank you very much. [[सदस्य:Oirattas|Oirattas]] ([[सदस्य चर्चा:Oirattas|चर्चा]]) २०:२०, १६ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Bot approval request == Hi Abhay, would you be able to look at my bot approval request at [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:Leaderbot]] when you can? Thanks in advance. [[सदस्य:Leaderboard|Leaderboard]] ([[सदस्य चर्चा:Leaderboard|चर्चा]]) २१:०९, २३ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अठरावी लोकसभा == [[अठरावी लोकसभा]] पान एकदा पहा. कसे वाटते आहे ते सांगा कृपया. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २०:१८, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) :{{साद|Aditya tamhankar}} :लेख उत्तम झाला आहे! दोन छोट्या सुधारणा करता येतील -- :१. किरकोळ शुद्धलेख आणि व्याकरण बदल :२. [[सोळावी लोकसभा|सोळाव्या लोकसभेप्रमाणे]] संख्याबळाचा चित्रतक्ता :यासाठी मदत लागल्यास कळवावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३६, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Steward requests/Global/block-header == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, १८:१९, २५ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Changing username == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १६:१९, २७ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पक्षाचे पूर्ण नावाबाबत == कोणत्याही विधानसभा मतदारसंघाच्या पानावर ''मतदान चौकट उमेदवार पक्ष दुव्यासकट |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस'' असा साचा टाकल्यानंतर पूर्ण नाव न येता फक्त काँग्रेस एवढेच येते. स्त्रोत संपादित केल्यानंतर पक्षाचे पूर्ण नाव दिसण्यासाठी काय करावे?. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:५२, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) :[[पुरंदर विधानसभा मतदारसंघ]] येथे पूर्ण नाव दिसते आहे. नुसते काँग्रेस दिसणारे उदाहरण आहे का? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५४, २८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) == राज्यसभा खासदार == [[राज्यसभेच्या वर्तमान खासदारांची यादी]] पान पाहून घ्यावे. अद्ययावत केले आहे. एक विनंती आहे. ज्या खासदारांची पाने अस्तित्वात नाहीत त्यांची पाने तयार कराल का? सध्या मी महाराष्ट्र विधानसभा मतदारसंघांच्या पानांमध्ये दुरुस्त्या, माहिती भरणे यात व्यस्त आहे. धन्यवाद. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) २३:२६, ८ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :हे काम केल्याबद्दल धन्यवाद. नसलेले लेख तूर्तास तयार करीत आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१७, ९ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Request == Hey, can you please clear [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]? Thanks, [[सदस्य:TenWhile6|TenWhile6]] ([[सदस्य चर्चा:TenWhile6|चर्चा]]) १८:२८, २४ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :The admins have been doing it for months now. Thanks for asking. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:१५, २५ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Your edit! == [[File:2.5M pageedits mr.wiki.png|thumb|right]] Hi! I just thought that you would like to know that [[Special:Diff/2504628]] was edit number 2,500,000 :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:४०, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) :Thank you for pointing it out! :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:३९, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) == Translation notification: Wiktionary == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, १७:२२, १३ डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==भूतपूर्व मतदारसंघ== नमस्कार, लोकसभा अथवा विधानसभेचे जे माजी मतदारसंघ आहेत, त्या मतदारसंघांच्या शिर्षकात तो मतदारसंघ किती सालापासून किती सालापर्यंत (इथे साल म्हणजे निवडणूक साल) हे सुद्धा जोडले (म्हणजे तसे स्थानांतरित केले) तर समजण्यास सोपे जाईल की हा भूतपूर्व मतदारसंघ होता असे. उदा. मी [[दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)]] (१ल्या लोकसभेचा मतदारसंघ) असे बनवले होते. पण माननीय सदस्य @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी शिर्षकातले साल हटवले. आपण आपले मत काय आहे ते प्रकट करावे. - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १९:१९, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :एखादा मतदारसंघ आता अस्तित्त्वात नाही हे शीर्षकावरुन लक्षात येणे उपयुक्त आहे. यासाठी काही योजना -- :# नुसते (भूतपूर्व) लिहिणे -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (भूतपूर्व)'' :# पहिल्या आणि शेवटच्या निवडणुका झालेल्या वर्षांचा उल्लेख -- ''दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-१९५७)'' :# मतदारसंघ तयार होण्याची आणि विसर्जित होण्याची वर्षे , उदा. मतदारसंघ क्ष १९५१मध्ये तयार करण्यात आला व १९५२मधील निवडणुकांमध्ये येथे पहिल्यांदा निवडणुका झाल्या. १९५७मध्ये येथे शेवटची निवडणूक झाली आणि १९५९मध्ये तो विसर्जित झाला -- दक्षिण अजमेर लोकसभा मतदारसंघ (१९५१-१९५९) :# इतर क्लृप्त्या :यांतील #२ आणि #३मध्ये मतदारसंघ एका वर्षाच्या आत (किंवा एका निवडणुकीनंतर लगेच) विसर्जित झाल्यास एकच वर्षाचा उल्लेख असावा, उदा. ''अबक लोकसभा मतदारसंघ (१९६७)'' :माझे मत क्र.३ ला आहे (मतदारसंघ तयार आणि विसर्जित होण्याची नेमकी वर्षे). :{{साद|Khirid Harshad}}, तुम्ही वर्ष काढण्यामागची कारणे दिल्यास अधिक योजनाही लक्षात येतील. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:३५, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::{{साद|अभय नातू}} माझं स्पष्ट मत आहे की मतदारसंघ भूतपूर्व असो किंवा नसो त्याच्या शीर्षकात मतदारसंघाचे नाव सोडून बाकी काही नसावे, नाहीतर अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल जे बरोबर दिसणार नाही. यावर उपाय म्हणून त्या लेखात भूतपूर्व मतदारसंघाचा वर्ग जोडणे पुरेसे आहे. तसेच तो मतदारसंघ किती वर्षे अस्तित्वात होता याची माहिती लेखात उपलब्ध असेलच. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:०७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :अशा बर्‍याच शीर्षकात ते जोडावे लागेल :उदाहरण? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१०, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :[[:वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]] हे पाहा, सध्या १००+ पेक्षा जास्त भूतपूर्व मतदारसंघांची यादी आहे आणि असे अजून तयार होतील लेख. म्हणजेच यातील सर्व लेखांच्या शीर्षकात वर्ष जोडावे लागेल, तसेच वर्ष जोडून लेखाचे नाव मोठे होते जे अनावश्यक वाटते. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:२१, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) ::लेखसंख्या किंवा बदलांची संख्या ही मोठी अडचण नाही. लेखांचे नाव मोठे होते हा ग्राह्य मुद्दा आहे. ::शीर्षकातील अक्षरसंख्या आणि त्याद्वारे मिळणारी माहिती यांच्यात समतोल साधणे आवश्यक आहे. व्यक्तींचे लेख याचे एक उदाहरण आहे. प्रत्येक व्यक्तीच्या पूर्ण नावाचा लेख नसतो. पूर्ण नावाने अधिक माहिती मिळते परंतु त्याने वेगळी अशी माहिती मिळत नाही. ::उदाहरणार्थ, [[इंदिरा इंदिरा गांधी]] यांचे पूर्ण नाव ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' होते. यात नुसते '''इंदिरा गांधी''' लिहिल्यास ही व्यक्ती कोण हे लगेच कळते. त्यासाठी ''इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी'' लिहावे लागत नाही. त्याउलट पेपे (फुटबॉल खेळाडू जन्म १९८३) या शीर्षकात जन्मवर्ष नमूद करावे लागते, ज्यायोगे त्या विशिष्ट व्यक्तीबद्दलची अधिक माहिती (आणि निःसंदिग्धीकरण सुद्धा) ध्वनित होते. ::याशिवाय, मतदारसंघाचा विचार केल्यास तुमचा संख्येचा मुद्दा उलट्या बाजूनेही लावता येईल. लोकसभेत ५४३ मतदारसंघ आहेत. नवनवीन मतदारसंघ वाढत गेल्यावर एखादा मतदारसंघ आत्ता आहे कि नाही यासाठी वर्गीकरण बघावे लागेल. जुन्या मतदारसंघांना वेगळे न दाखविल्यास वाचणाऱ्याचा गोंधळ होऊ शकतो. ::असो. इतरही मते काय आहेत हे कळून घेण्यास मी उत्सुक आहे. cc: {{साद|संतोष गोरे|Aditya tamhankar}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:३७, २२ डिसेंबर २०२४ (IST) :::@[[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] आणि @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] या दोंघांच्या मुद्द्यात एक अंधुकशी रेषा आहे; अन्यथा दोघेही आपापल्या ठिकाणी योग्य वाटतात. लेखाच्या प्रस्तावनेत सदरील मतदार संघ हा भूतपूर्व असल्याचे दिसून येते, तरीही कंसात साल लिहिल्यास वाचकास समजण्यास अधिक सुलभ राहील असे वाटते. अजून इतर कोणी काही सुचवते का ते देखील विचारात घ्यावे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:२८, २३ डिसेंबर २०२४ (IST) ::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], @[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] शिर्षकामध्ये फक्त साल टाकायचे आहे. त्याने शिर्षक लांबलचक होत नाही असे मला वाटते. शिर्षकात फक्त साल दिल्याने सर्च करताना पटकन लक्षात येते की हा भूतपूर्व मतदारसंघ आहे. नाहीतर मग त्या पानावर जा व तिथे वाचून कळायला वेळ लागतो व हेही पटकन लक्षात येते की आत्ताचे विद्यमान मतदारंघ आणि भूतपूर्व मतदारसंघ ह्यांच्यातील फरक लगेच दिसून येतो. अभय सरांनी सुचवल्याप्रमाणे आपण '''निवडणूक साल वापरुयात'''. मतदारसंघ स्थापन केलेले साल नको त्याने अजुन कनफ्युजन वाढते. सामान्यत: वाचकांना निवडणूकीचे साल लक्षात राहते. त्यामुळे १९५२-१९५७, १९५२-२००९ असे बरे पडेल. त्याचे अजून एक कारण म्हणजे कोणताही मतदारसंघ मध्येच विसर्जित होत नाही, पाच वर्षांनंतर परिसिमनद्वारे विसर्जित केला जातो. अभय सरांच्या ३ऱ्या पॉईंट प्रमाणे १९५१ ला स्थापन झाला, १९५२ आणि १९५७ ला निवडणूक साली, पण तो मतदारंघ १९५९ ला विसर्जित कसा होईल? त्याचे पुढचे परिसिमन १९६२ ला झाले. समजा तो मतदारसंघ १९६२ ला विसर्जित झाला तर त्याचे शीर्षक असे होईल '''अबक मतदारंघ (१९५२-१९६२). इथे जरी १९५१ मध्ये स्थापन झाला तरी त्याची पहिली निवडणूक १९५२ साली झाली. नंतरची १९५७ जिचा कार्यकाळ १९६२ पर्यंत होता व १९६२ मध्ये विसर्जित केला गेला. म्हणून ''१९५२-१९६२'' [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:३४, ०३ जानेवारी २०२५ (IST) :::::मला पटते आहे. :::::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]], @[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], हे प्रयोग म्हणून करुन पाहूयात. जर यामुळे अडचण आली किंवा इतर सदस्यांकडून तसे मत आले तर पुन्हा विचार करुयात असे मी मांडतो. कळवावे. :::::धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:१४, ५ जानेवारी २०२५ (IST) ::::::होय, बिलकुल चालेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५१, ५ जानेवारी २०२५ (IST) == वर्ग स्थानांतरण == नमस्कार, मी नुकताच ''[[:वर्ग:जनता पक्षाचे नेते]]'' हा वर्ग ''[[:वर्ग:जनता पक्षातील राजकारणी]]'' येथे स्थानांतरित केला आहे. त्यातील लेख बॉट द्वारे स्थानांतरित करावे ही विनंती. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:११, २७ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) # [[:वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:ब्राझीलची राज्ये]] → [[:वर्ग:ब्राझिलची राज्ये]] # [[:वर्ग:ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष]] → [[:वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष]] # [[:वर्ग:ब्राझीलमधील शहरे]] → [[:वर्ग:ब्राझिलमधील शहरे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:५२, ३१ डिसेंबर २०२४ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:०२, १ जानेवारी २०२५ (IST) ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्हा]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा]] ::# [[:वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील गावे]] → [[:वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] ::# [[:वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७]] → [[:वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] ::[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:०७, १९ मार्च २०२५ (IST) :{{झाले}} -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) # [[:वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या]] → [[:वर्ग:मराठी चित्रपट यादी]] # [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट नामसूची]] → [[:वर्ग:हिंदी चित्रपट यादी]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:३९, १८ मे २०२५ (IST) ::{{झाले}} ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:३१, १८ मे २०२५ (IST) == [[Doraemon]] ([[डोरेमोन]] ला पुनर्निर्देशन)== नमस्कार, तुम्ही हे पेज डिलीट केले, परंतु बहुतेक विकिपीडियावर असे नाव [[विकिपीडिया:पुनर्निर्देशन|पुनर्निर्देशन]] म्हणून चालतात. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Reasons_for_not_deleting काही कारने], काही उदाहरणे- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%A4&redirect=no ভাৰত], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3&redirect=no कृष्ण], [[en:Category:Redirects from alternative languages]]. आपणास माहित आहे की मराठी विकिपीडिया वर बहुतेक guidelines व policies लिहिलेल्या नव्हे, म्हणून मला त्याची नोंद इथे करता आली नाही, मात्र मी जे उदाहरणे दिली ते तुम्हाला पटले असतिल असे मला वाटते. धन्यवाद, --[[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] ([[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|चर्चा]]) २१:३३, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) :नमस्कार, :तुमचा संदेश स्पष्ट नाही परंतु असे वाटते की तुम्हाला इंग्लिश शीर्षकापासून मराठी शीर्षकाकडे पुनर्निर्देशन हवे आहे. :मराठी विकिपीडियावर शक्यतो कमीत कमी अशी पुनर्निर्देशने आहेत व असे नवीन पुनर्निर्देशन असण्यासाठी सबळ कारण पाहिजे. तुम्ही उद्धृत केलेल्या पानाला इंग्लिशमधून पुनर्निर्देशन का पाहिजे हे सांगण्याची विनंती. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:४९, ३० डिसेंबर २०२४ (IST) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == माहितीचौकट पंतप्रधान साचा == माहितीचौकट पंतप्रधान साच्यामध्ये I उपराष्ट्रपती = हा पॅरामीटर टाकला की प्रथम तो बरोबर दाखवतो, परंतु I उपराष्ट्रपती2 = असे जोडल्यानंतर संपादित केल्यावर २ऱ्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती समोरचे संपादित केलेले दिसत नाही. उदा. इंदिरा गांधी यांचा साचा बघा: {{माहितीचौकट पंतप्रधान|नाव=इंदिरा फिरोझ गांधी|चित्र=IndiraGandhi.png|चित्र आकारमान=200px|पद=[[भारताचे पंतप्रधान|भारतीय गणराज्याच्या ३ऱ्या पंतप्रधान]]|कार्यकाळ_आरंभ=१४ जानेवारी १९८०|कार्यकाळ_समाप्ती=३१ ऑक्टोबर १९८४|राष्ट्रपती=[[नीलम संजीव रेड्डी]]<br>[[झैल सिंग|ग्यानी झैल सिंग]] <small>(१९८२ पासून)</small>|उपराष्ट्रपती=[[मोहम्मद हिदायत उल्लाह]]<br>[[रामस्वामी वेंकटरमण]] <small>(ऑगस्ट १९८४ पासून)</small>|उपपंतप्रधान=|मागील=[[चौधरी चरण सिंह]]|पुढील=[[राजीव गांधी|राजीव फिरोज गांधी]]|कार्यकाळ_आरंभ2=२४ जानेवारी १९६६|कार्यकाळ_समाप्ती2=२४ मार्च १९७७|राष्ट्रपती2=[[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]]<br>[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[फकरुद्दीन अली अहमद]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपराष्ट्रपती2=[[झाकिर हुसेन]]<br>[[वराहगिरी वेंकट गिरी]]<br>[[गोपाल स्वरूप पाठक]]<br>[[बी.डी. जत्ती|बसप्पा दानप्पा जत्ती]]|उपपंतप्रधान2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]] <small>(१९६७-१९६९)</small>|मागील2=[[गुलझारीलाल नंदा]]|पुढील2=[[मोरारजी देसाई|मोरारजी रणछोडजी देसाई]]}}इथे बघा : वरच्या कार्यकाळासाठी उपराष्ट्रपती पॅरामीटर दिसत आहे परंतु खालच्या कार्यकाळासाठी दिसत नाहिये. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १२:०६, १४ जानेवारी २०२५ (IST) == Translation notification: Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024|Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FReports%2FActivity+reports%2F2024&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २२:४२, २१ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Aafi (DCW)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ११:५४, २६ जानेवारी २०२५ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) == Hello अभय नातू Would you like to write about Isabelle de Charriere (Q123386) for the MR Wikipedia? It would be appreciated if it will be done. [[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]] ([[सदस्य चर्चा:Boss-well63|चर्चा]]) १८:०९, १५ मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Boss-well63|Boss-well63]], :Here -- [[इसाबेल दि शारिएर]]. :May I ask a return favor to translate आनंदीबाई जोशी ([[en:Anandi Gopal Joshi]]) in a language of your choice? :Thanks, :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:२५, १५ मार्च २०२५ (IST) == साचा == नमस्कार सर हे दोन साचा बनवलं आहे चित्रपट पानांमध्ये जोडता येत काही चुकीचं असेल तर डिलीट करू शकता पण त्याचा वापर असा चांगला होईल. उदाहरण : [[छावा (चित्रपट)]] * [[साचा:इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस]] * [[साचा:बॉलिवूड हंगामा]] [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १२:५१, २० मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] माफ करा, [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी तुमचा एक साचा पुनर्निर्देशित केला म्हणून मध्येच उत्तर देत आहे. अन्यथा @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] यांनी उत्तर देणे अपेक्षित होते. तुम्ही आय एम डी बी साठी पूर्वीचेच पुढील दोन साचे उपलब्ध आहेत. [[साचा:आय.एम.डी.बी. शीर्षक]] (चित्रपटासाठी) आणि [[साचा:आय.एम.डी.बी. नाव]] (कलाकारांसाठी). राहिला प्रश्न बॉलीवूड हंगामाचा, तर तो तुम्ही इंग्लिश विपी वरून आयात करू शकता.- :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३८, २० मार्च २०२५ (IST) == Translation notification: Help:Unified login == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ११:३४, २३ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == नवीन धोरण पानांबद्दल सूचना == नमस्कार, मी मराठी विकिपीडियावर काही नवीन धोरण पाने तयार केली आहेत, जी समुदायासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. खालील पानांची यादी आहे: # [[विकिपीडिया:सद्भावना गृहीत धरा]] (विपी:सगृध) # [[विकिपीडिया:सदस्यपान]] (विपी:सप) # [[विकिपीडिया:स्रोतांचा संदर्भ]] (विपी:ससं) # [[विकिपीडिया:सहमती]] (विपी:सह) # [[विकिपीडिया:चर्चा पान मार्गदर्शक तत्त्वे]] (विपी:चप) # [[विकिपीडिया:सदस्यत्व तपासनीस]] (विपी:सत) # नियुक्ती (विपी:नि) # अधिकार काढण्याची प्रक्रिया (विपी:अक) # [[विकिपीडिया:संपादन सारांश]] (विपी:ससा) # [[विकिपीडिया:तटस्थ दृष्टिकोन]] (विपी:तड) # [[विकिपीडिया:लवचिकता]] (विपी:लव) ही पाने मी स्वतःच्या शब्दांत आणि मराठी विकिपीडियाच्या स्वरूपात लिहिली आहेत. कृपया या पानांचे पुनरावलोकन करून आपल्या सूचना किंवा सुधारणा सांगा. जर काही बदल किंवा जोडणी आवश्यक असेल, तर मी ते करण्यास तयार आहे. समुदायाच्या सहमतीने ही पाने अधिक चांगली करता येतील असे वाटते. आपल्या मार्गदर्शनाची अपेक्षा आहे. धन्यवाद! [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:२६, १ एप्रिल २०२५ (IST) == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, २१:००, २३ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Xeno (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मराठी अनुवाद == नमस्कार! अनेक नवीन लेख तयार करताना, मला लेखाचे शीर्षक नेमके काय असावे याबद्दल समस्या येतात आणि विशेषतः जेव्हा इंग्रजीमध्ये समान गोष्टींसाठी अनेक शब्द असतात; किंवा जर हा शब्द मूळचा इंग्रजी नसेल; किंवा जर तो वैद्यकीय/वैज्ञानिक शब्द असेल. उदाहरणार्थ; [[:en:Dismemberment]] आणि [[:en:Dissection]] या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत; परंतु दोन्हीचे भाषांतर फक्त "विच्छेदन" असे केले जाते. मराठी विकिपीडियावर असे कोणतेही पान आहे का जिथे असे शब्द जोडता येतील आणि सर्व सक्रिय सदस्य तेथे योग्य मराठी शब्द सुचवू शकतील? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १६:०३, १६ मे २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], :[[विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्प/शब्द,पद आणि वाक्य संचय]] हे पूर्वी होते परंतु अनेक वर्षांत त्यात भर नाही. :याचे पुनरुत्थान केल्यास हे नक्कीच उपयुक्त होईल. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:५९, १६ मे २०२५ (IST) == मतदारसंघ नावे == निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत परिसिमन ऑर्डर मध्ये मतदारसंघांची जशी नावे आहेत त्याच नावा प्रमाणे मतदारसंघांचे लेख असु देत. वलसाड मतदारसंघ १९५७ ते २००९ च्या परिसीमन पर्यंत बुलसर म्हणून होता. ते नाव तसेच असु द्यावेत. अशी बरीच आहेत. मी त्या सर्वांचे लेख विस्तृतपणे लिहितो आहे. थोडा वेळ लागेल. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:४४, २१ मे २०२५ (IST) :ते ''बुलसर'' नसून '''बलसार''' (Bulsar, वलसाडचा अपभ्रंश) असे होते. गुजरात व इतर राज्यांमधील आंग्लाळलेली नावे नंतर बदलली गेली परंतु आंग्ल उच्चार जसेच्या तसे राहू द्यावेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:४९, २१ मे २०२५ (IST) अच्छा.. हे माहित नव्हते. धन्यवाद - [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) १०:५९, २१ मे २०२५ (IST) == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर == फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हे पान मी तयार केले आहे. जयंत पवार हे मराठीतील महत्वाचे साहित्यिक व नाटककार होते. त्यांना अनेक पुरस्कार मिळालेले आहेत. फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर हा त्यांचा कथासंग्रह. याला साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे. हा देशातील सर्वोच्च पुरस्कारांपैकी एक आहे, प्रथम क्रमांकाचाही म्हणता येईल. याबाबतचे संदर्भ दिलेले आहेत. साहित्य अकादमीचे संकेतस्थळही दिलेले आहे. शिवाय इतर अनेक संदर्भ दिलेले आहेत. पुरस्काराशिवाय या कथासंग्रहातील कथांमुळे मराठी साहित्यात एक मोलाची भर पडलेली आहे. पानामध्ये मी मात्र अशी विशेषणे वापरलेली नाहीत. मराठी साहित्याचा मानबिंदू असलेल्या कथासंग्रहाचे पान ठेवावे इतकेच मी लिहू शकतो Uday0611 [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) २३:२२, ४ जून २०२५ (IST) :नमस्कार, :लेखात दिलेल्या संदर्भासाठी धन्यवाद. तरीसुद्धा काही बदल गरजेचे आहेत. :# लेखात ''पुस्तकाबद्दलची माहिती'' अपेक्षित आहे. सध्या लेख पुस्तकाचे ''सविस्तर वर्णन'' असल्यासारखा आहे. लेखाच्या धाटणीसाठी उदाहरणादाखल एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) हे लेख बघावे. अर्थात तुम्ही घातलेली इतर माहिती (प्रकाशनवर्ष, अनुवाद तपशील, इ.) राहू द्यावा. :# लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. ''या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले.'' -- म्हणजे काय? :# लेखकाची मुलाखत विभाग काढावा. तसेच कथासंग्रहाच्या रसग्रहणाबद्दलचा प्रत्येक तपशील (उदा. मायबोली) न ठेवता त्यांतील २-३ निवडक आणि महत्वाचे उल्लेख ठेवावे. :अधिक प्रश्न किंवा शंका असल्यास कळवालच. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०१:१३, ५ जून २०२५ (IST) ::एक झुंज वार्‍याशी किंवा नेपाळचा प्रवास (पुस्तक) पाने बघितली. ती फारच त्रोटक आहेत. मात्र फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर या पानावर बदल केलेला असून कथांची नावे एका ओळीत आता दिलेली आहेत. ::लेखातील मोघम वाक्ये काढावी, उदा. या संग्रहाचे मराठी वाचकवर्गाने व साहित्य जगताने स्वागत केले. -- म्हणजे काय ::हे वाक्य काढले आहे व दुसरे दिले आहे. ::मायबोली व विश्राम गुप्ते यांचे संदर्भ सुचवल्याप्रमाणे काढले. ::लेखकाने स्वत: आपल्या साहित्याबद्दल बोलणे ही नेहमी घडणारी बाब नाही. यामुलाखतीतून कथालेखन प्रक्रिया व लेखकाची भूमिका कळते. ते पानावर अंश देवून स्पष्ट केले आहे. ::मुलाखत कथासंग्रहाबाबतच आहे, तथापि काढायची असेल तर वगळणे. ::आणखी काय बदल हवा आहे कळवणे. ::धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ०९:५०, ५ जून २०२५ (IST) :::वरील लेख फक्त धाटणीसाठी दिले होते. :::मुलाखत वगैरे लेखकाच्या लेखावर असावे, ते सुद्धा जर लक्षणीय असेल तर. येथे पुस्तकाचे रसग्रहण नाही तर माहिती अपेक्षित आहे. :::अजून अनेक बदल करता येतील. काही उदाहरणे -- :::''या संग्रहाची सध्या सातवी आवृत्ती आलेली आहे.'' -- सध्या म्हणजे कधी? १० वर्षांनी वाचताना हे वाक्य असंबद्ध होईल. :::''कवयित्री साहित्यिक नीरजा यांनी या कथासंग्रहाची केलेली समीक्षा महाराष्ट्र टाइम्समध्ये प्रकाशित झालेली होती. त्यात त्या लिहितात; :::नाटककार जयंत पवार यांचा पहिला कथासंग्रह. या संग्रहात एकूण सात कथा आहेत. त्यातल्या बहुतेक कथांना पार्श्वभूमी आहे ती या मुंबईची, तिथल्या गिरणगावाची, कामगारवस्तींची, चाळसंस्कृतीची, तिथल्या सामान्य माणसाची आणि त्याच्या छोट्या मोठ्या आनंदाची, दु:खाची, शल्यांची, ताणांची आणि माणसाच्या कोतेपणाची, त्याच्याच लपलेल्या अहंपणाची.पवारांच्या या कथा व्यक्तिकेंदी नाहीत तर समूहकेंदी आहेत…'' :::१. हे जाहिरातबाजी वाटते. नीरजा यांनी केलेले वर्णन येथे गरजेचे नाही. लांबलचक प्रस्तावना सुद्धा नको. :::२. जर येथे हे लिहायचेच तर ''साहित्यिक नीरजा यांच्या मते पवारांच्या या कथा समूहकेंद्री आहेत'' इतकेच पुरेसे आहे. :::३. हा लेख कुठे उपलब्ध आहे हे वेगळे लिहिण्यापेक्षा त्याचा संदर्भ द्यावा. :::इतर अनेक त्रुटी आहेत त्याही बघून घेउन काढाव्या. येथील (दर्जेदार) लेखांची लेखनशैली पाहून त्याप्रमाणे लिहावे. :::तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:१८, ५ जून २०२५ (IST) ::::मुलाखत वगळली. ::::नीरजा यांनी जे लिहिले आहे ते काढले तथापि ती समी्षा आहे. त्याला अजिबात जाहिताबाजी म्हणता येणार नाही. इथे नमूना बघावा: ::::https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Women_of_Manhattan&wprov=rarw1 ::::लेख नको असेल तर काढून टाकणे. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) ११:५१, ५ जून २०२५ (IST) :::::लगेच ''लेख नको असेल तर''....इ. भाषेवर येऊ नये. येथे लेख हवा/नको नाही तर येथील (जुजबी) निकषांप्रमाणे लिहिणे हे अपेक्षित आहे. अनेक संपादक येथे जमेल तसे चौकटीत राहून लिहितात तर आपणही त्यात सहकार्य कराल ही माफक अपेक्षा. :::::वर लिहिलेल्या इतर बाबींकडे लक्ष वेधतो पण ते बदल मीच करुन घेतो. :::::पुन्हा एकदा तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:२२, ५ जून २०२५ (IST) == विचारार्थ == काही मुद्दे विचार करण्यासाठी सुचवले आहेत मी साहित्य प्रेमी वाचक असून मराठी साहित्यिक व साहित्य यांची माहिती विकिपीडियावर द्यावी हा माझा उद्देश आहे. त्यासाठी मी मराठी हिंदी व इंग्लिश साहित्यिक व साहित्य यांच्या विकिपीडिया पानांचे दोन-तीन आठवडे अवलोकन केले होते. त्यानुसार मला काही प्रारूप मिळालेले आहेत. अनेक पानांवर असे दिसते की पुस्तकांच्या काही समीक्षांमधील उतारे दिलेले असतात. समीक्षेचा उद्देश आपण म्हटल्याप्रमाणे जाहिरात बाजी नसतो तर त्यातील साहित्यकृतीचे विश्लेषण केलेले असते. केवळ चांगले म्हटलेले नसते तर ते का चांगले आहे हे सांगितलेले असते ज्यायोगे वाचकाची अभिरुची क्षमता वाढते, साहित्यकृती समजण्यास त्याला मदत होते. अशी समीक्षा दिलेली काही पाने अशी काही पाने अशी आहेत: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Danny_and_the_Deep_Blue_Sea https://en.m.wikipedia.org/wiki/Mannu_Bhandari Please see critical reception section https://en.m.wikipedia.org/wiki/A_Bright_Room_Called_Day Critics section अशी इतरही पाने आहेत. तसेच मी आता नव्हे तर आधीच याबाबत गुगल सर्च केला होता व तेथून अशी माहिती मिळाली होती: समीक्षेतील उतारा (review paragraph) विकिपीडियावर घेतला जाऊ शकतो. तथापि, या उताऱ्याचा योग्य वापर आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2, 3] विकिपीडियावर समीक्षेतील उतारा वापरण्याची पद्धत: 1. उताऱ्याची सत्यता आणि विश्वासार्हता: विकिपीडियावर कोणताही लेख समाविष्ट करण्यासाठी, तो लेख विश्वसनीय आणि सत्य असावा लागतो. समीक्षेतील उताऱ्यामध्ये तथ्ये आणि माहिती योग्य प्रकारे सादर केली आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. 2. संदर्भ: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरत असाल, तर त्या उताऱ्याचे संदर्भ (references) देणे आवश्यक आहे. हे संदर्भ उताऱ्यातील माहितीच्या स्रोतांची नोंद करतात, ज्यामुळे वाचकांना माहितीची सत्यता तपासता येते. 3. विकिपीडिया धोरणे: विकिपीडियावर कोणताही लेख किंवा उतारा समाविष्ट करताना, विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. यात कॉपीराइट, तटस्थता आणि वस्तुनिष्ठता यांसारख्या गोष्टींचा समावेश होतो. 4. लेखाचे स्वरूप: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावरील लेखात योग्य ठिकाणी समाविष्ट करणे आवश्यक आहे. उताऱ्याला योग्य शीर्षक आणि विभाग देणे, तसेच तो लेखामध्ये एकसंध आणि अर्थपूर्ण वाटणे महत्त्वाचे आहे. 5. संपादकांनी तपासणी: विकिपीडियावर कोणताही बदल किंवा लेख समाविष्ट करताना, इतर संपादकांनी त्यांची तपासणी करतात. त्यामुळे, तुम्ही समाविष्ट करत असलेला उतारा योग्य आणि उपयुक्त आहे की नाही, हे तपासले जाते, असे Wikipedia मध्ये नमूद केले आहे. [1, 1, 4, 5] निष्कर्ष: समीक्षेतील उतारा विकिपीडियावर वापरणे शक्य आहे, परंतु त्याचे योग्य पालन आणि विकिपीडियाच्या धोरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. [1, 1, 2, 2] उदाहरण: जर तुम्ही एखाद्या पुस्तकावरची समीक्षा वाचली आणि त्यात तुम्हाला काही उपयुक्त माहिती मिळाली, तर तुम्ही ती माहिती विकिपीडियावरील संबंधित लेखात समाविष्ट करू शकता. मात्र, त्याआधी, तुम्हाला त्या समीक्षेचा संदर्भ द्यावा लागेल आणि ती माहिती विकिपीडियाच्या धोरणांना योग्य आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे. एकूण समीक्षेतील उतारा व तो कुठे प्रसिद्ध झाला आहे व कोणी लिहिला आहे इत्यादी माहिती देण्यास हरकत नसावी. याबाबत आपले धोरण ठरवावे. तसेच दुसरा मुद्दा, माहिती देताना कथांची नावे, पुस्तकांची नावे ही मी बघितलेल्या अनेक पानांवर एकाखाली एक दिलेली असतात कधी ती बुलेट पॉईंट किंवा क्रमांकित केलेली असतात. यामुळे ती वाचणे सोपे जाते व डोळ्यांना चांगले असते. एकाच ओळीत एका मागोमाग एक नावे देणे गिचमिड वाटते व वयस्कर लोकांसाठी त्रासदायक आहे. रचनेबाबत ठोस असा नियम दिसत नाही. संपादकाला तिथे स्वेच्छानिर्णयन म्हणजे discretion असावे. याचाही आपण विचार करावा. तसेच पुस्तकांच्या मुखपृष्ठाचे फोटो काढून ते माहिती चौकटीत दिले तर चालेल का कृपया कळवणे. गुगल शोध मध्ये ते चालेल असे दिलेले आहे धन्यवाद. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४४, ६ जून २०२५ (IST) :नमस्कार @[[सदस्य:Uday0611|Uday0611]], :सर्वप्रथम, या तपशीलवार संदेशासाठी धन्यवाद. :दुसरे, स्पष्ट सांगायचे तर मराठी विकिपीडियावरील साहित्याबद्दलचे लेख तुटपुंजे (संख्या आणि आशय दोन्हीमध्ये) आहेत. त्यांत भर घालण्याची मोठी गरज आहे. तुम्ही यात पुढाकार घेत असलेले पाहून आनंद झाला. :आता तुमच्या मुद्द्यांविषयी -- :# समीक्षा -- विकिपीडियावर पुस्तका बद्दलची माहिती अपेक्षित आहे. पुस्तकाबद्दलच्या मतांबद्दलची नव्हे. तरीही काही प्रमाणात समीक्षेचे लघुरूप देण्यास हरकत नाही. त्यातही काही नियम आणि संकेत पाळणे गरजेचे आहे. ::# ही समीक्षा असावी. रसग्रहण नव्हे. ::# असा उतारा प्रतिसमीक्षा २-३ वाक्यांचा असावा. भाराभर अवतरणे नकोत, नाहीतर लेख चारआणे आणि समीक्षा बाराआणे असे व्हायचे. ::# प्रत्येक पुस्तकाला अशी समीक्षा असू नये. पुरस्कृत किंवा वादग्रस्त पुस्तकांना असावी. वादग्रस्त पुस्तकांसाठी खालील नियम नक्की पाळला जावा. ::# फाजील स्तुती, व्यक्तिगत हल्ले किंवा एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षाच नसाव्यात -- हा नियम कटाक्षाने पाळावा. ::# लेखकाने, प्रकाशकाने, समीक्षकाने किंवा इतर हितसंबंध असलेल्याने स्वतः अशी समीक्षांचे अवतरण येथे करू नये. उद्धृत करण्यास हरकत नाही. ::# इतर नियम/संकेत, जसे दिसतील/सुचतील तसे. :मराठी विकिपीडियावर अनेक वेळा स्वतःची, आपल्या पुस्तकांची, कंपन्यांची किंवा इतर हितसंबंधांची जाहिरात करणारे अवतरले आहेत. अनेकदा पैसे घेउन असे लिखाण करणाऱ्या भाडोत्री व्यक्तीही दिसतात. इतकेच नव्हे तर मराठी (किंवा असे इतर छोटे) विकिपीडियावर ''अँकर'' लेख टाकून त्याचा संदर्भ किंवा आधार घेउन इंग्लिश विकिपीडिया आणि इतर संकेतस्थळांवर आपले हितसंबंध पसरवणे हे सुद्धा दिसते. :मराठी विकिपीडियाचा असा दुरुपयोग होऊ नये म्हणून हे संकेत. :# कथा किंवा कवितासंग्रहांमधील नावे. ::# अशी यादी असण्यास हरकत नाही परंतु येथे ही प्रत्येक संग्रहाला हे असू नये. प्रकरणांची यादी तर नकोच. ::# यादी एक सलग बुलेट लिस्ट न करता ती दोन किंवा तीन रकान्यांची (कॉलम) करावी, ज्याकरवे लेखाची लांबी अवास्तव वाढणार नाही आणि पानावर असलेल्या ''रियल इस्टेट''चा सदुपयोग होईल. :शेवटी आणि महत्वाचे -- ::विकिपीडियावरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत, किंबहुना त्यांत गरजेप्रमाणे बदल करणे हा सुद्धा एक संकेतच आहे. येथील लिखाणात आणि रचनेत सुधारणा होईल असे काही दिसल्यास नक्की उहापोह करावा. येथे अनेक जाणते, जुने आणि अनुभवी संपादक स्वयंसेवक म्हणून काम करतात. त्यांच्या मतांचा आणि अनुभवाचा जरुर उपयोग करुन घ्यावा. :पुन्हा एकदा धन्यवाद. : :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:०४, ६ जून २०२५ (IST) ::ता.क. मुखपृष्ठाचे चित्र काढून लावताना कोणत्याही प्रताधिकाराचा भंग होउ नये याची काळजी घ्यावी. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:१५, ७ जून २०२५ (IST) ::आपले उत्तर वाचून खेद झाला. ::मी दिलेल्या विकिपीडियाच्या पानांकडे व त्यात कशाप्रकारे लेख दिलेला आहे याकडे आपण दुर्लक्ष केलेले आहे. ::पानात किती संदर्भ असावेत याबाबत विकिपीडियाचा कोणताही नियम नाही. उलट जास्तीत जास्त संदर्भ द्यावेत असेच लिहिलेले आहे. ::पुन्हा एकदा एका पानाची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Ebert ::या पानावर २९८ संदर्भ दिलेले आहेत. ::असे अनेक संदर्भ असलेली अनेक पाने आहेत. ::कमीत कमी संदर्भ असावेत हा नियम तुम्ही लावलेला आहे, विकिपीडियाचा तसा नियम नाही. ::तेच समीक्षेबाबतही आहे. आधी तुम्ही म्हणता एक ओळ फक्त द्या नंतर म्हणता दोन-तीन वाक्याचा असावा. अशी घासाघीस करण्यात मला स्वारस्य नाही. असे करावे लागेल याची कल्पनाही नव्हती. ::उतारा एवढा द्यायचा असतो ज्यातून काहीतरी अर्थपूर्ण बोध होईल. दोन वाक्यं- तीन वाक्यं असा निकष नसतो. ::यासाठी एका पानांची लिंक देत आहे. ::https://en.wikipedia.org/wiki/Outside_Mullingar ::यात समीक्षा कशी दिली आहे ते दिसते. अशी आणखी पाने आहेत. ::तुम्ही म्हणत आहात समीक्षा असावी रसग्रहण नव्हे. नेमका फरक आपल्याला माहिती आहे का? रसग्रहण हा शब्द शालेय जीवनानंतर आज मी पहिल्यांदाच वाचला. ::खुद्द समीक्षेमध्ये आस्वादक समीक्षा, अकादमीक समीक्षा, सौंदर्यवादी समीक्षा असे अनेक प्रकार आहेत. त्याबाबतही तुमचे काही नियम आहेत का? ::तसेच समीक्षा कोणी लिहिली, त्यात काय आहे हे थेट सुरुवातीलाच समजणेसुद्धा आवश्यक आहे तर वाचक तिकडे जातील. ::एकतर्फी मते मांडणाऱ्या समीक्षा नसाव्यात हे जे तुम्ही म्हटलं आहे ते सब्जेक्टिव्ह आहे. एखादे पुस्तक अतिशय चांगले असेल तर त्याच्यावर चांगलेच लिहिले जाईल. ::मराठीतील साहित्य व्यवहाराची आपल्याला कल्पना नाही असे दिसते. मराठीत वर्तमानपत्रातून परीक्षण प्रसिद्ध होते, काही साप्ताहिके व मासिके यातून परीक्षण प्रसिद्ध होते. वर्तमानपत्रांच्या साईट असतात परंतु काहीच साप्ताहिकांच्या डिजिटल साईट आहेत. अनेक पुस्तकासंबंधी ती चांगली पुस्तके असूनही काहीही प्रसिद्ध झालेले नसते. ::इतर नियम संकेत जसे दिसतील सुचतील तसे याचा अर्थ हे तुम्ही अतिशय खुले ठेवलेले आहे व जेव्हा तुमच्या मनात येईल तेव्हा तुम्ही नाकाराल. ::विकिपीडियाचे नियम व निकष काय आहेत ते बघावे. त्यासाठी मी पानाची लिंक दिलेली आहे व तो प्रीसिडंट आहे. इंग्लिश विकिपीडियावर जे चालते ते मराठी विकिपीडियावर तुम्ही का नाकारत आहात? ::रचनेबाबतही अनेक पानांवरती कथांची नावे एकाखाली एकच दिलेली आहेत. एका मागोमाग एक असे देणे हे गचाळपण आहे. ::मी म्हणत आहे तशाप्रकारे बुलेट लिस्ट दिलेली, क्रमांक दिलेली अनेक पाने आहेत. तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ? ::त्यात पुन्हा सलग बुलेट लिस्ट करू नये असे तुम्ही दिले आहे परंतु हाही विकिपीडियाचा नियम नाही. अनेक ठिकाणी बुलेट लिस्ट किंवा क्रमांक देऊन यादी केलेली आहे. ::दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण. ::प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा? ::मला काम करायचे असेल तर मी नीट व व्यवस्थित करतो व दिसायला चांगले असेल हेही बघतो. ::विकिपीडियाचा नियम व निकष व प्रीसिडंट जो आहे त्याचे मी अनुपालन करत आहे. ::गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही. ::विकिपीडिया वरील नियम आणि संकेत संकुचित नाहीत असे आपण म्हणता परंतु आपण ते संकुचित करत आहात. तुम्ही स्वतःला विकिपीडियाच्या नियमांच्यावर सुपर इम्पोज करत आहात. ::विकिपीडियाचा आधी दुरुपयोग झाला तो झाला, परंतु म्हणून आता प्रत्येक नव्या व्यक्तीकडे किंवा प्रत्येक लेखाकडे संशयाने बघू नये. लेखनाचा विषय, मजकुराचा दर्जा याचे मेरिट बघावे. प्रत्येक जण इथे जाहिरात करायला येत नाही याची नोंद घ्यावी. जाहिरातबाजी हा अतिशय चुकीचा शब्द आहे जो तुम्ही वापरत आहात. ::मी स्वतः लेखक आहे व माझे अनेक लेख प्रसिद्ध झालेले आहेत परंतु मी स्वतः संबंधित कधीही विकिपीडियावर काहीही टाकणार नाही. त्याबाबत चिंता नसावी. हा खुलासा मुद्दाम केला आहे. ::हा खुलासा करण्याचे दुसरे कारण मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे तसेच विकिपीडियावर कशाप्रकारे लेख लिहिले जातात याचा अनेक पाने बघून मी अभ्यास केलेला आहे व त्यानुसार पान बनवत आहे. त्यामुळे मला जेव्हा मदत लागेल तेव्हा मी घेईनच व घेतलेली आहे, त्याबाबत चिंता नसावी. ::विकिपीडिया हा संपूर्ण प्रकल्प लोकांनी चालवलेला आहे तो एकमेकांच्या सहकार्याने चालवलेला आहे. या उद्देशाला आपण कृपया हरताळ फासू नये ही विनंती. ::विकिपीडियाबाबतचाच माझा ‘जगाच्या कल्याणा विकिपीडिया’ हा लेख अनेक वर्षांपूर्वी प्रसिद्ध झाला होता. ::मी ज्या उमेदीने इथे काम करायला आलो होतो व साहित्यप्रेमी या नात्याने साहित्यिकांची व पुस्तकांची माहिती द्यावी हा माझा उद्देश होता ती उमेद आता राहिलेली नाही. ::दोन प्रौढ व्यक्तींचे प्रत्येक बाबतीत सदैव एकमत होऊ शकत नाही ही मूलभूत बाब आहे. कोणीही दिलेला मजकूर व त्याची रचना विकिपीडियाच्या नियमानुसार व निकषानुसार आहे का इतकेच बघावे. तुम्ही मायक्रो मॅनेजमेंट करत आहात त्याची आवश्यकता नाही. ::हे केवळ मी तुम्हाला मार्गदर्शनार्थ सुचवले आहे म्हणजे तुम्ही एक धोरण ठरवावे. इतर कोणी नवीन व्यक्ती आली तर निदान तिला सोयीचे होईल. ::मी आता इथे फिरकणार नाही. चिंता नसावी. ::Good bye. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १२:२१, ८ जून २०२५ (IST) :::तुमचे येथील उत्तर वाचून व एकूण पवित्रा पाहून तुम्ही येथे मदत करण्यास नाही तर '''माझेच कसे बरोबर आणि इतर सगळे कसे मूर्ख''' हेच दाखविण्यासाठी आला आहात/होतात याची खात्री पटली. :::मी दिलेल्या प्रतिसादातील मथितार्थ न बघता पुन्हा नसत्या विषयांवर भाराभर मतांच्या पिंका टाकून पसार झालेले दिसत आहात. :::तुमच्या काही वाक्यांवरुन, उदा. ''प्रत्येक संग्रहाला अशी यादी असू नये म्हणजे काय? असा भेदभाव का करायचा?'', ''दोन-तीन रकान्यांची वगैरे म्हणजे पुन्हा गचाळपण'', इ. पाहून तुम्हाला '''क्राउडसोर्स्ड''', आणि विशेषतः विकिपीडियावर अगदी तुटपुंजा अनुभव आहे हे उघड होते. :::''मी आयटीमध्ये काम केलेले आहे'' हे वाक्य हास्यास्पद आहे. आयटी मध्ये काम केलेले अनेक लोक येथे आहेत. अनेक दशकांचा त्यांचा अनुभव घेउन ते येथे नम्रपणे आणि उद्दाम मते (''खाली पहा'') न मांडता सामंजस्याने काम करतात. तुम्हाला हे करण्यात स्वारस्य नसल्यास तुम्ही इतर ठिकाणी जावे यात विकिपीडियाचे आणि तुमचे, असे दोघांचेही भलेच होईल. :::असो. तुम्ही इतर ठिकाणी काही तरी सकारात्मक काम कराल ही आशा. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १८:१९, ८ जून २०२५ (IST) :::''तुम्ही शोधू शकता की मी लिंक देऊ?'' -- आता याला ''अहो काका, अशा लिंक भाराभर सांडून ठेवायला अवघड नाही. तुम्ही शोधता कि टाकू खंडीभर तुमच्या चर्चा पानावर?'' असे उत्तर देणे हा उद्दामपणा झाला असता परंतु मी ते करीत नाही आहे. अधिक काय लिहावे. तुम्ही सुज्ञ आहात (?) :::ता.क. जितक्यांदा तुमचा संदेश वाचला तितक्यांदा हसू येण्यासारखे नवीन काहीतरी सापडले, उदा. ''गचाळ काम करण्यात मला स्वारस्य नाही.'' तुम्ही लिहिलेल्या लेखाची (गचाळ आणि ढिसाळ) प्रस्तावना, अनुक्रमणिका आणि सुधारित आवृत्ती, यांमधील फरक आपणच पहावा. नाही कळल्यास सांगतो. '''खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०७, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे. ::::मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे. मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे. ::::मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे. ::::तुम्हाला साहित्याची तुटपुंजीही जाण नसताना, साहित्य अकादमी म्हणजे काय माहीत नसताना तुम्ही ढवळाढवळ करू नये. माझा आता संबंधच नाही परंतु कोणी लिहिले तर म्हणून सांगत आहे. क्राउडसोर्स्ड असे शब्द वापरणे याला जार्गन वापरून घाबरवून टाकणे म्हणतात. ::::मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या. ::::मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते. ::::निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे. ::::राम राम [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४५, ८ जून २०२५ (IST) ::::थोड्याच दिवसात User dectivate करत आहे. सुखात रहा. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १८:४८, ८ जून २०२५ (IST) ----- :::::''तुमचा हाच हट्ट आहे की अंतिम शब्द तुमचाच राहील आणि तुम्ही दिल्याप्रमाणेच सर्व व्हावे.'' :::::'''आता मी जातो''' म्हणून सुद्धा उत्तर द्यायला परत आलात. यात अंतिम शब्द कोणाला हवा आहे हे उघड आहे (हिंट -- आपण स्वतः) :::::''मी पुन्हा पुन्हा लिहिले आहे विकिपीडियाचे नियम व निकष याप्रमाणे मी काम केले आहे'' :::::पुन्हा एकदा -- तुमची प्रस्तावना, अनुक्रमणिका पहा -- नियम आणि निकष यांना धाब्यावर बसवून आपल्या मताने लिहिले हे सुद्धा उघड आहे. :::::''मी जे अल्प काम केले आहे ते बघूनही तुम्ही दोषारोप करता'' :::::'''दोषारोप'''? वा! चोराच्याच.... काका, मागच्या आणि पुढच्या '''लगेचच्याच''' वाक्यात आरोप तुम्ही केलेत...मी नव्हे. पुन्हा एकदा, राग थुंकून टाकून, आपला संवाद वाचा. माझी विधाने ही झालेल्या त्रुटी (चुका सुद्धा नव्हेत) दाखवित आहेत. आरोप किंचितही नाही. :::::''याचा अर्थ तुम्हाल पाने होण्यात इंटरेस्ट नाही तर फक्त स्वत:ची सत्ता गाजवायची आहे.'' :::::(तुम्ही थेट माझ्यावर घसरलात म्हणून माझे उदाहरण देतो) आता तुम्ही वीस वर्षे मागे जाउन पहा की पाने होण्यात इंटरेस्ट मला (आणि इतरांना) किती आहे. येथे आणून टाकलेली घाण उपसण्यात मी किती वेळ घालवला आहे....उद्दाम, उद्धट संपादकांशी संवाद साधण्यात किती मनस्ताप करुन घेतला आहे हे पहा. हे पाहण्यात तुमचे २-४ आठवडे तरी जातील....आणि करमणूकही होईल. येथील किती संकेत, नियम सार्वमताने घेतले गेले याचेही एकदा सर्वेक्षण करा. :::::''मी भरपूर सकारात्मक काम केलेले आहे.'' :::::इतरत्र असेल. येथे येउन मात्र २-४ पानांची भर घालून नसते वाद घातले. :::::''मी आयटीचे लिहिले कारण अगदी बारीकसारील सूचना तुम्ही देत आहात. आधी त्या व्यक्तीबद्दल जाणून घ्या.'' :::::पुन्हा एकदा हास्यास्पद विधान. आयटीमध्ये काम केल्याचा, बारीकसारीक सूचना देण्या/घेण्याचा संबंध काय? तुम्हाला नेमके कळावे म्हणून सुचवले (तरीही कळले नाहीच). :::::''मी लिंक दिलेल्या आहेत त्या काय संकेत आहेत ते दाखवण्यासाठी. ज्या विकिपीडियावर तुम्ही काम करता त्याला तुम्हीच पिंका म्हणत आहात ही तुमची खरी भावना दाखवते.'' :::::आता करमणूकच करुन देण्याचे ठरवले आहेत असे दिसते....किंवा तुमच्या डोक्यात रागाचा भडका पडला असावा. काका.....तुमची अद्वातद्वा, विषयांतर करणारी मते, या पिंका. लिंका आणि पिंका यातील फरक समजून घ्या! माझी भावना काय आहे हे माझ्या संपादनातून आणि इतर कामातून कळते. तुमची पुस्ती नको. :::::''निदान आता तरी सुधराल असे लिहावे वाटते पण फरक पडणार नाही माहीत आहे.'' :::::नकाच लिहू मग....टा टा. :::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) :::::ता.क. तुम्ही येथे पुन्हा एकदा येउन वाचणार आणि उत्तर देणार हे '''नक्कीच'''. मग तेव्हा पुन्हा भेटूच :-) आशा आहे तेव्हा रागाच भर ओसरुन पुन्हा एकदा, नव्याने संवाद साधाल. आतापर्यंतच्या (कसा का असेना) योगदानाबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:०५, ८ जून २०२५ (IST) '''पुन्हा एकदा, खालील संदेश Uday0611 या सदस्याने चुकीच्या ठिकाणी घातलेला होता. सदस्याच्या अननुभवामुळे हे कदाचित झाले असेल.''' तो योग्य ठिकाणी हलविला. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ----- ::::::किरकोळ काहीतरी फरक करून, खाली वर करून तुम्ही मोठी सुधारणा केल्याचा आव आणत आहात. ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे. ::::::तुम्ही आधी तुमचा अहं बाजूला ठेवा, थोडा नम्रपणा शिका, दुसऱ्याचे ऐकून घ्यायची तयारी ठेवा, लिंक दिल्या आहेत ते मी जे म्हणतोय ते बरोबर आहे की नाही तुम्हाला बघता यावे यासाठी. ::::::तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला. ::::::तुमचा अहंकार बाजूला ठेवून मग लिहा किंवा लिहूच नका. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:१६, ८ जून २०२५ (IST) :::::::हम्म्....आता मात्र तुमच्या ''मी किती अनुभवी आहे'' या पवित्र्यावर जाम संशय येऊ लागला आहे. क्रमांतर करुन संदेश लिहिले की कोण कोणास काय म्हणले हे कळणे अशक्य होते. :::::::''ज्याला तुम्ही सुधारणा म्हणत आहात तो खरं तर तुम्ही गचाळपणा केलेला आहे.'' :::::::हसावे की रडावे? हसावेच.....''संवादात प्रत्येकाचे उत्तर जसेच्या तसे ठेवावे, त्यात इतरांनी बदल करू नयेत'', हा विकिपीडियावरील तर आहेच आहे पण साधा संवादासाठीचा नियम आहे. जेथे तेथे उत्तरे टाकणे, ज्याकरवे संभ्रम निर्माण होईल हाच गचाळपणा किंवा ढिसाळपणा. आता तरी आवरा राग आपला. फालतू चुका करुन हसे करुन घेत आहात. शांत झाल्यावर पाहिजे तर बोला. :::::::''थोडा नम्रपणा शिका'' :::::::पुन्हा एकदा.....जरा येथील संपादन इतिहास चाळा. उद्धटपणा दाखविल्यास सारखा नम्रपणाच ठेवणे हे शहाण्याचे लक्षण नव्हे. या बाबतीत मी तुकारामांचा शिष्य आहे -- ''भले तर देऊ कासेची लंगोटी । नाठाळाचे....'' :::::::''तुम्ही स्वतःचे आर्बिटरी नियम लावू नका. विकिपीडियाच्या नियमाप्रमाणे चला.'' :::::::पु्हा एकदा हवेत गोळीबार.....कोणते आर्बिट्ररी नियम? तुमच्या त्रुटी हटकण्याचा? :::::::अच्छा...पुन्हा एकदा लवकरच भेटू कारण आधीच्या अनुभवावरुन ठाम माहिती आहे की ''मी जातो....मी जातो'' म्हणूनसुद्धा तु्म्ही काही येथून इतक्यात जात नाहीत. :::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १९:२६, ८ जून २०२५ (IST) ::::::::अरे अरे किती समजावून सांगावं लागतं तुम्हाला? ::::::::बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे. ::::::::संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे. ::::::::तुम्ही चूक मान्य करा, तो नम्रपणा शिका. ::::::::आता मला शंका येत आहे नव्हे खात्री झाली आहे मी काय म्हणतोय तेच तुम्हाला समजत नाही. तुम्ही फक्त माझेच खरे यावरच अडून बसला आहात. ::::::::विकिपीडियावर तुम्ही काम केले म्हणजे तुम्ही त्याचे मालक होत नाही. ::::::::तुम्ही त्यावर मालकी हक्क प्रस्थापित करत आहात. ::::::::हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही. [[सदस्य:Uday0611|Uday0611]] ([[सदस्य चर्चा:Uday0611|चर्चा]]) १९:४०, ८ जून २०२५ (IST) :::::::::रावसाहेब, :::::::::''बुलेट लिस्ट नको याचं काही कारणच नाही हा तुमच्या खिशातला नियम आहे.'' :::::::::''संदर्भ कमीत कमी हाही तुमचाच नियम आहे. २९८ संदर्भ असलेले पान मी दाखवले आहे.'' :::::::::डोके ठिकाणावर आहे का? बुलेट लिस्ट का नको याचे कारण समजावून सांगितले. तुमच्या रागाने माखलेल्या मस्तकात ते शिरले नाही. वाचा पुन्हा....मराठीतच आहे. आणि हा '''नियम''' हे कोणी सांगतले हो? तुमच्याशी बोलताना मी माझे मत मांडले आणि तुम्ही त्याचा काय वाटेल तो अर्थ लावून बोलता आहात. वा.....! :::::::::''संदर्भ कमीतकमी पाहिजेत'' हा माझा नियम? अहो तात्या, ''संदर्भ द्या संदर्भ द्या'' म्हणून येथे कंठशोष करणाऱ्यांतील मी एक आहे.^* उचलली जीभ अन् लावली टाळ्याला, आँ? :::::::::महाशय, येथे थोडा वेळ घालवा....वाचा.....काम करा....इतरांचे काम पहा (माझे नव्हे...इतर अनके निःस्वार्थीपणे काम करणाऱ्यांचेही).....उगीच उंटावरुन शेळ्या हाकत फिरू नका. :::::::::''हे मी आधीच दिलेले होते दोन प्रौढांचे एकमत होऊ शकत नाही प्रत्येक बारीक-सारीक शब्द तुम्ही बदलण्याचे कारणच नाही'' :::::::::येथे एकच प्रौढ आहे आणि तो तुमच्या कळपटाशेजारी नाही. हे नक्कीच :-) :::::::::स्वतः काय केले....केले पाहिजे....याचा अचानक साक्षात्कार झाल्यावर लाज वाटून हे सगळे माझ्यावर फेकत असल्यासारखे वाटते आहे. :::::::::असो...तुम्ही जाणार होतात.....अनेक तासांपूर्वी....अगदी ''सुखाने रहा'' असा आशीर्वाद देखील देउन झाला.....काय झाले.....बस चुकली? :::::::::टा...टा! :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) :::::::::^* विकिपीडियाच्या चौकटीत राहून दिलेले संदर्भ. या बाबतीत अजून एक -- येथे तुम्ही लिहिलेल्या लेखात देऊ केलेले इंग्लिश आणि खुद्द मराठी विकिपीडियाचे संदर्भ पाहून तुमचे विकिपीडियाबद्दलचे ''अगाध'' ज्ञान कळले....इतरही अनेक उदाहरणे आहेत, पण तूर्तास इतकेच. :::::::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:४३, ९ जून २०२५ (IST) == संदेश हिवाळे यांच्याशी संबंधित संशयित सॉकपपेट्री/मिटपपेट्री == संदेश9822 यांच्या 2022 मधील ([[:mr:विकिपीडिया:कौल/प्रचालक#संदेश_हिवाळे]]) मराठी विकिपीडियावरील प्रचालकपदाच्या निवडीसाठी संशयित सॉकपपेट्री किंवा मिटपपेट्री. सूचीबद्ध वापरकर्त्यांनी कमी संपादन इतिहास दर्शवला असून, त्यांची मुख्य कार्यक्षमता RfA मध्ये मतदान करणे होती, त्यानंतर ते निष्क्रिय झाले. वापरकर्ता:Sumedhdmankar यांनी 22 मे 2022 ते 14 ऑगस्ट 2022 पर्यंत फक्त 16 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 12 फेब्रुवारी 2024 पर्यंत 43 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2187215]. वापरकर्ता:Surendra Rajaram Shinde यांचे पहिले संपादन RfA समर्थनासाठी होते, 23 ऑक्टोबर 2022 ते 26 नोव्हेंबर 2023 पर्यंत फक्त 60 संपादने केली आणि निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190508]. वापरकर्ता:प्रतिक रामटेके यांनी 14 मे 2021 ते 28 मे 2022 पर्यंत 17 संपादने केली, 22 ऑक्टोबर 2022 रोजी RfA समर्थनासाठी पुन्हा सक्रिय झाले आणि त्यानंतर संपादने केली नाहीत [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. वापरकर्ता:विष्णु एरंडे, 27 मे 2022 रोजी नोंदणीकृत, यांनी सुरवतात्रीला 3 संपादने केली, RfA ला समर्थन दिले आणि 2023 जनवारी 26 पर्यंत 24 संपादनांनंतर निष्क्रिय झाले [https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&diff=prev&oldid=2190967]. हे नकाटे RfA च्या निकालावर परिणाम करणारी संभवत: सॉकपपेट्री किंवा समन्वित मतदान दर्शवतात, तपासणीची विनंती करत आहे. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) १९:५४, १४ जून २०२५ (IST) :या User व्यतिरिक्त इंग्लिश विकिपीठियावर SPI आणखी एका User ची केस सुरु आहे जे पुरावे त्यांच्या दिशेने दाखवतात [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sockpuppet_investigations/Sandesh9822]. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:०१, १४ जून २०२५ (IST) ::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::Above message seems to be machine translated and only partly legible. Since this involves allegations and a request for action/investigation, I'd like to make sure I understand the issue and the request well before proceeding. You can write in English on this page if you prefer. ::From the message above, I understand that -- ::# @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]]'s admin election has evidence of sockpupetry/mitpupettry or coordinated voting ::# @[[सदस्य:Sumedhdmankar|Sumedhdmankar]], @[[सदस्य:Surendra Rajaram Shinde|Surendra Rajaram Shinde]], @[[सदस्य:प्रतिक रामटेके|प्रतिक रामटेके]], @[[सदस्य:विष्णु एरंडे|विष्णु एरंडे]] are suspected sockpuppets. ::# w:en has another SPI case under investigation that involves @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] ::# You'd like me to investigate. ::1. Is my understanding of your message correct? ::2. What exactly would you like me to investigate? It is not clear from the message, so please elaborate. ::3. Where did your request for action originate? Is there an associated investigation elsewhere, e.g., the SPI case you referenced, that prompted this request? ::Thanks. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:१३, १४ जून २०२५ (IST) :::Your understanding is correct. For more details, I have explained clearly in English in the SPI case. My Marathi is not very fluent, so I apologize for that, but I tried to convey the same to you in Marathi. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:२९, १४ जून २०२५ (IST) ::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::Thanks for confirming. While we want all/most communication here to happen in Marathi, such cases are an exception. I appreciate you trying to use Marathi though. ::::I will take a look at the SPI case shortly. ::::In the meanwhile, can you please explain what is it that you'd like me to investigate as an admin/crat? Stewards and checkusers likely are better folks to request forensic analysis of user behavior. Even so, happy to add to it with what I can. ::::Let me know. ::::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:३३, १४ जून २०२५ (IST) :::::There is also a case filed against them with the Stewards and CheckUser, but since this RfA issue falls under Marathi Wikipedia, I am requesting you to investigate it within your capacity. If someone is engaging in wrongdoing, it could lead to anyone becoming an admin in the future, which should not happen. This is why I am pursuing this matter, as I noticed evidence of it while investigating. [[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]] ([[सदस्य चर्चा:SachinSwami|चर्चा]]) २०:४७, १४ जून २०२५ (IST) ::::::@[[सदस्य:SachinSwami|SachinSwami]], ::::::I reviewed the SPI case. Jumping off a sockpuppetry suspicion into an RFa investigation is borderline tangential and can be viewed as ''fishing ''expedition to find evidence without probable cause, as I mentioned on the SPI case. ::::::Prima facie, I don't think there is/was any wrongdoing in the RFa here. There is always a possibility, but I don't see a compelling reason to invest time in this ''just yet''. If there's ''clear'', ''corroborated'' evidence of the said user engaging in sockpupettry elsewhere (such as your investigation getting traction with corroboration), I will be happy to dive deeper. ::::::We should perhaps continue our conversation in the SPI case, so as to not split threads and avoid confusion. ::::::For the record, I appreciate you taking the time to find, investigate and shut down sockpupettry and similar abusive behavior and will help when feasible. ::::::Thanks again. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:५५, १४ जून २०२५ (IST) == साचा चित्रपट पोस्टर == {{t|चित्रपट पोस्टर}} या साचातील मजकूर योग्य आहे का. मला कुठेतरी चुकीचा वाटतोय.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१०, १५ जुलै २०२५ (IST) :याचे शीर्षक संदिग्ध आहे. '''चित्रपट पोस्टर प्रताधिकार प्रश्न''' किंवा तत्सम शीर्षकाखाली स्थानांतरण करावे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:११, १६ जुलै २०२५ (IST) ::[https://mr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=साचा:चित्रपट_पोस्टर&oldid=1184804 ही आवृत्ती] योग्य होती. पुढील आवृत्तीत [[सदस्य:Mahitgar]] यांनी बदल केले होते. सबब जुनी आवृत्ती पुनर्स्थापित करावी की वेगळा नवीन साचा निर्माण करावा?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:१३, १६ जुलै २०२५ (IST) :::ठीक. ही आवृत्ती पुनर्स्थापित करुन त्यातील व्याकरणदोष सुधारावे तसेच शीर्षकही बदलावे. :::नुसते ''चित्रपट पोस्टर'' असे म्हणल्यास पोस्टर बद्दलची माहिती ध्वनित होते. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १६:३८, १६ जुलै २०२५ (IST) == Where non-free files are used == Hi! If we add a link like [[Special:Diff/2590678]] to non-free files then we can always see where a file was used if it unused at some point in the future. Then it is easy to click the link and see if the file was replaced by a better file or if it was removed by a mistake. If you think it's a good idea to add a link like that it is probably best to give my bot a botflag. Let me know what you think. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:१२, १८ जुलै २०२५ (IST) :I think I understand what you mean by the diff explanation. Not sure how it justifies a bot flag. What am I missing? :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१६, १८ जुलै २०२५ (IST) ::Hello! If you think adding a link is a good idea there are two options: 1) I get a bot flag and add it or 2) I add it without a bot flag. If you think it is a bad idea to add the link just let me know and I will leave the files alone. The best would probably be to add [[साचा:Non-free use rationale]] but that will require a lot of work. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २२:३६, १८ जुलै २०२५ (IST) :::Do you have a bot acct elsewhere that you will use for this? -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:१६, २० जुलै २०२५ (IST) :::: My bot [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot]] have a bot flag on a number of accounts. The sister bot only have a flag on Commons [[विशेष:मध्यवर्तीअधिकारी/MGA73bot2]]. See [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#सदस्य:MGA73bot]] and [[विकिपीडिया:सांगकाम्या/विनंत्या#MGA73bot]] for earlier bot flags. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:४०, २० जुलै २०२५ (IST) :::::MGA73bot has been granted a botflag for a month. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:५४, २० जुलै २०२५ (IST) ::::::Thank you! --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:५७, २० जुलै २०२५ (IST) == Translation notification: Incident Reporting System == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ०९:२३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १२:३७, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आनंद काळे (Anand Kale) == अभिनेता आनंद काळे यांच्या करिता पान कसे बनवायचे? त्यांच्यावरील वर्तमानपत्रांमधून अनेक लेख प्रसिद्ध आहेत. [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५१, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/kondaji-baba-aka-anand-kale-in-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-in-real-life-ssv-92-1993267/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५४, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/photos/filmy/mazi-tujhi-reshimgaath-fame-marathi-actor-anand-kale-lifestyle-a734/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५६, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/television-news/swarajya-rakshak-sambhaji-actor-anand-kale-to-work-in-hollywood-film/articleshow/71307367.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५७, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/anand-kale-from-swarajya-rakshak-sambhaji-serial-is-working-for-hollywood-movie-ssv-92-1980052/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) २३:५९, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/interview-of-swarajyarakshak-sambhaji-fame-anand-kale-aka-kondaji-baba/articleshow/71462535.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०१, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://marathi.latestly.com/entertainment/marathi/swarajya-rakshak-sambhaji-fame-anand-kale-in-hollywood-film-watch-teaser-of-remember-amnesia-65889.html [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०३, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/char-divas-sasuche-fame-anand-kale-enters-in-star-pravah-serial-sva-00-4974960/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.loksatta.com/manoranjan/television/majhi-tujhi-reshimgath-vishwjeet-kaka-fame-anand-kale-best-supporting-character-male-in-zee-marathi-award-nrp-97-3201831/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०७, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://www.lokmat.com/filmy/television/swarajya-rakshak-sambhaji-kondaji-baba-farzand-aka-anand-kale-got-emotional/ [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:०९, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/theatre/aanand-kale-comes-back-to-theatre/articleshow/65107140.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:११, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) :https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/chief-minister-eknath-shinde-promises-rs-20-crore-for-restoring-gutted-keshavrao-natyagruha/articleshow/112436327.cms [[विशेष:योगदान/&#126;2025-64326-3|&#126;2025-64326-3]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2025-64326-3|talk]]) ००:१५, २४ सप्टेंबर २०२५ (IST) == Translation notification: Template:AffCom == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी आणि गुजराती on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १०:२५, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०८:३९, ६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०४:००, १५ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello अभय नातू, You are receiving this notification because you signed up as a translator to मराठी, गुजराती आणि हिंदी on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to मराठी] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=gu&action=page&action_source=translation_notification translate to गुजराती] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=hi&action=page&action_source=translation_notification translate to हिंदी] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १६:३२, १५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Julius 12345@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation request == Hello, अभय नातू. Can you translate and upload the article [[:en:Bazardüzü]] in Marathi Wikipedia? Yours sincerely, [[सदस्य:Kurcke|Kurcke]] ([[सदस्य चर्चा:Kurcke|चर्चा]]) १६:३६, ७ मार्च २०२६ (IST) == नवीन वर्ग == पोलिस दलातील आरोपी, (उपवर्ग महाराष्ट्र पोलिस दलातील आरोपी) असा नवीन वर्ग तयार करून विविध लेखात जोडल्यास बरे होईल. जसे की [[सचिन वाझे]], [[परम बीर सिंग]], [[प्रदीप शर्मा]], [[दिनेश आणि तारकेश्वरी राठोड]] [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १०:२१, १० मार्च २०२६ (IST) :ठीक वाटते परंतु ज्यांच्यावर खटले चालू आहेत त्यांच्यासाठी हा वर्ग करता येईल. नुसतेच आरोप झालेले असणाऱ्यांना या वर्गात समाविष्ट करू नयेत. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२४, १० मार्च २०२६ (IST) == साचा न दिसणे == नमस्कार, मी एडिट करत असलेल्या [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] आणि [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] या पानांमध्ये सर्वात शेवटी मी समाविष्ट केलेला साचा - देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी - हा साचा दिसत नाही आहे. तसेच माझे लक्ष गेले ते असे की एक वर्ग जोडला गेला आहे [[:वर्ग:अशी पाने ज्यांच्यावर साचे चढविण्याची आकार मर्यादा संपलेली आहे]]. याचा अर्थ काय आहे? मला माहित नाही म्हणून विचारले व यावर उपाय काही आहे का? [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) ११:३३, १७ मार्च २०२६ (IST) == वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती == नमस्कार अभय! आपल्याला वर्गांबद्दल बरीच माहिती असल्यामुळे आपले मत विचारायचे होते. [[:वर्ग:राष्ट्रीयत्वानुसार व्यक्ती]] मध्ये सर्वाधिक वर्गांचे नाव हे इंग्रजी आहेत. जसे की; [[:वर्ग:रशियन व्यक्ती]] हे "रशियाचे व्यक्ती" असे असायले हवे होते का? [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १०:१८, २ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :यांचे मराठीकरण खरे म्हणजे रशियाई व्यक्ती, इंडोनेशियाई व्यक्ती, अमेरिकी व्यक्ती, पाकिस्तानी व्यक्ती, असे व्हायला हवे, किंवा रशियाच्या, इंडोनेशियाच्या व्यक्ती असेही होऊ शकते. :अनेक वर्षांच्या पायंड्यानुसार सध्या हे वर्ग (आणि इतर ठिकाणचे उल्लेख सुद्धा) रशियन, अमेरिकन, इ. झालेले आहे. मला वाटते कोणी भाषतज्ज्ञाचे मत मिळाल्यास बदल करावे, तोपर्यंत हे वर्ग तसेच राहू द्यावे. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:४९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::आता तुमचे उत्तर वाचल्यानंतर मला ही लक्षात आले की अनेक वर्तमानपत्र माध्यमे "रशियाई" ऐवजी "रशियन" या शब्दाचा उपयोग करतात. आधुनिक ''मीडिया'' प्रकाशन नेहमी एकच भाषा काटेकोरपणे पाळत नाहीत. जसे अनेक इंग्रजी शब्द थेट वापरले जातात जरी त्यांचे मराठी शब्द उपलब्ध असले तरी. आपण कोणत्याही योग्य प्रकारासह पुढे जाऊ शकतो; पण मग आपण त्यात किमान सुसंगतता ठेवू या. सध्या, या वर्गात खालील प्रकार आहेत: :* [[:वर्ग:आयवरी कोस्टमधील व्यक्ती]] - [[:en:Category:Ivorian people]] :* [[:वर्ग:इजिप्तच्या व्यक्ती]] - [[:en:Category:Egyptian people]] :* [[:वर्ग:मालदीवी व्यक्ती]] - [[:en:Category:Maldivian people]] :* [[:वर्ग:सौदी अरब व्यक्ती]] - [[:en:Category:Saudi Arabian people]] ::[[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:३९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) :::कोणते तरी एक प्रमाणीकरण असावे याबद्दल सहमत. वरील यादीतील ''सौदी अरब'' याला वेगळी बैठक असू शकते. यातून वांशिक वारसा/गट (सौदी उपप्रकाराच्या अरबवंशीय व्यक्ती) सूचित होऊ शकतात किंवा नागरिकत्व ही (सौदी अरेबिया देशाचे नागरिक...यातील ''अरेबिया'' हा आंग्ल शब्द आहे :-) ) :::अजून एक प्रकारे मराठीतून उल्लेख करण्याचा प्रकार म्हणजे -- पुणेरी, पुणेकर, मुंबईकर, नाशिककर, इ. :::अनेक आडनावेसुद्धा याच धर्तीवर असतात. :::असो. किमानपक्षी वरील यादीत उरलेले प्रकार घातल्यास जंत्री ठेवणे आणि नेमके प्रमाणीकरण ठरल्यावर त्यात बदल करणे सोपे होईल. :::धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:१९, ३ एप्रिल २०२६ (IST) ::::ता.क. काही वर्गांना चा/चे/च्या प्रत्यय योग्य आहे, उदा. ''युक्रेनचे पंतप्रधान'' मधून ध्वनित अर्थ ''युक्रेनी टेनिस खेळाडू''च्या अर्थापेक्षा वेगळा आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २१:५५, ३ एप्रिल २०२६ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. == *विषय:* `मसुदा:गजानन पाटील (सांगली) वगळण्याबाबत नमस्कार अभय नातू सर, मी 'मसुदा:गजानन पाटील (सांगली)' हा लेख तयार केला होता. काल रात्री आपण तो वगळला. सर, मी नवीन सदस्य आहे. 12 तास मेहनत करून लेख Submit केला होता. चूक झाली असेल तर माफ करा. विनंती आहे की लेखात नेमकी काय त्रुटी होती ते सांगावे? 'उल्लेखनीयता' सिद्ध करण्यासाठी कोणते संदर्भ हवेत? आपण सांगाल त्या सूचना प्रमाणे मी लेख सुधारून पुन्हा तयार करेन. मार्गदर्शन करावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) २०:५०, २६ एप्रिल २०२६ (IST) :नमस्कार, :सर्वप्रथम, मराठी विकिपीडियामध्ये रस घेउन तुम्ही येथे माहिती घालण्याच्या प्रयत्नाबद्दल धन्यवाद. :तुम्ही उल्लेखिलेला लेख वगळलेला नाही, तर मसुदा:गजानन पाटील येथे हलवलेला होता. त्याऐवजी ड्राफ्ट:गजानन पाटील असा लेख होता व त्यावर फक्त १. पुनर्निर्देशन आणि २. पान वगळण्याची विनंती इतकाच मजकूर होता. :मराठी विकिपीडियावर ''ड्राफ्ट ''असे नामविश्व नाही. त्याऐवजी आपण ''मसुदा'' हे नामविश्व वापरतो. सध्या प्रस्तुत लेख योग्य त्या नामविश्वात आहे असे वाटते. ''ड्राफ्ट:गजानन पाटील'' पानावर वगळण्याची विनंती असल्याने व तेथे वाचविण्याजोग काहीही मजकूर नसल्याने ते पान वगळण्यात आले. :असो. लेखाच्या मसुद्यात योग्य ती भर घालावी व कालांतराने जाणत्या लेखकांकडून (उदा. संतोष गोरे, tiven2240, khirid harshad, केतकी मोडक, Dharmadhyaksha, ई.) त्याबद्दल अभिप्राय मागवावा, ही विनंती. :विशेष उल्लेख म्हणजे तुमचे म्हणणे सभ्य, संयमित शब्दात मांडल्याबद्दल सुद्धा धन्यवाद. अनेकदा अशाप्रसंगी विनाकारण हमरीतुमरी होत. ती तुम्ही टाळलीत. :तुमच्याकडून मराठी विकिपीडियावर मोलाची भर पडो अशी आशा वजा विनंती. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:२७, २७ एप्रिल २०२६ (IST) == मसुदाबाबत == नमस्कार अभय नातू सर, होय, मी गजानन पाटीलच आहे. Browser तांत्रिक अडचणीमुळे Log In होत नव्हते, म्हणून IP वरून संपादन करावे लागले. गैरसमजाबद्दल क्षमस्व. आपल्या २७ एप्रिलच्या सूचनेनुसार मी मसुद्यातील सर्व जाहिरात-सदृश मजकूर, सामाजिक माध्यमांचे दुवे आणि बाह्य दुवे काढून टाकले आहेत. आता मसुद्यात फक्त [[दैनिक सकाळ]] या विश्वसनीय वृत्तपत्रात एप्रिल २०२५ मध्ये प्रकाशित झालेल्या बातमीवर आधारित, पडताळणीयोग्य माहितीच ठेवली आहे. [[विकिपीडिया:COI]] धोरणानुसार स्वतःबद्दल लिहिण्यास मनाई नाही. मी तटस्थ दृष्टिकोन ठेवून, फक्त तृतीय-पक्ष पुराव्यासह माहिती दिली आहे. कृपया मसुदा तपासून मुख्य नामविश्वात हलवावा, ही विनंती. धन्यवाद. - गजानन पाटील सांगली. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-25854-71|&#126;2026-25854-71]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-25854-71|talk]]) १३:२०, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == नमस्कार सरजी मसुदा प्लीज पहा. आणि लेख योग्य असेल तर प्रकाशित करावा. ही विनंती == '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) ००:०३, २९ एप्रिल २०२६ (IST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:३६, २९ एप्रिल २०२६ (IST) </div> <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == नमस्कार अभय नातू सर प्लीज चेक == {{ping|अभय नातू}} सर, नमस्कार. Google Search मध्ये पान दिसायला लागलं आहे. 9 दिवसांपासूनचा डुप्लिकेट आणि संदर्भाचा Error आता पूर्ण दुरुस्त झाला आहे. 3 विश्वसनीय स्रोत - दैनिक लोकपरिवर्तन आणि दैनिक सकाळ - जोडले आहेत. WP:N, WP:RS नुसार पान उल्लेखनीय आहे. कृपया मसुद्याचे पुनरावलोकन करून 'गजानन पाटील' या नावाने मुख्य नामविश्वात स्थानांतरित करावे, ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) ०७:३२, २९ एप्रिल २०२६ (IST) :मसुदा पाहिला. अनेक चुका, पुन्हा पुन्हा लिहिलेला मजकूर आहे. उल्लेखनीयतेबद्दल शंका आहेच आणि स्वतःच स्वतःचा लेख तयार करणे अगदी अप्रस्तुत वाटते. येथे अनेक संपादक वर्षानुवर्षे झटत आहेत तरीही त्यांना कधीही स्वतः बद्दलचा लेख लिहावासा वाटला नाही हे नमूद करतो. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:३१, २९ एप्रिल २०२६ (IST) hd76owx7tsx19pb4c6k5uspvd69vxyd 0 15465 2681654 2643397 2026-04-29T07:05:42Z Ketaki Modak 21590 आशयाची भर घालून पुस्तकाचा दुवा जोडला. 2681654 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[एप्रिल १२]], [[इ.स. १८७१|१८७१]] | जन्म_स्थान = [[धरणगाव]], [[खानदेश]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = [[फेब्रुवारी २]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] | मृत्यू_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | कार्यक्षेत्र = [[साहित्य]], [[पत्रकारिता]] | राष्ट्रीयत्व = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[ललित]], [[कथा]], अनुवादित, बालसाहित्य | विषय = [[इतिहास]], [[तत्त्वज्ञान]], [[भाषा]] ([[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]]) | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''वासुदेव गोविंद आपटे''' (जन्म : धरणगाव-खानदेश, १२ एप्रिल १८७१; - पुणे, २ फेब्रुवारी १९३०<ref name=":0" />) हे [[मराठी]] [[लेखक]], भाषांतरकार, [[पत्रकार]], [[आनंद (मासिक)|आनंद मासिकाचे]] संस्थापक व संपादक, [[बंगाली]] [[कथा]]-कादंबऱ्यांचे अनुवादक, निबंधकार व कोशकार होते. == जीवन == आपटे यांचे बालपण भडगाव आणि धुळे येथे गेले. [[कलकत्ता]] विद्यापीठाची बी. ए. परीक्षा सन १८९३मध्ये उत्तीर्ण झाल्यावर ते नागपूरच्या [[हिस्लॉप कॉलेज|'हिस्लॉप' कॉलेजात]] एक वर्ष फेलो होते. त्यांचा बंगाली भाषेशी परिचय झाला.<ref name=":0" /> वा.गॊ. आपटे त्यानंतर पुण्यातही [[नूतन मराठी विद्यालय|नूतन मराठी विद्यालया]]<nowiki/>त काही काळ शिक्षक होते. [[पुणे]] मुक्कामी त्यांना [[हरि नारायण आपटे]] यांच्या सहवासात मराठी [[भाषा]] व साहित्याची विशेष गोडी निर्माण झाली.<ref name=":0" /> इंदूर येथे [[शिवाजीराव होळकर]] यांचे खाजगी चिटणीस या पदावर त्यांनी काही काळ काम केले. <ref name=":0" /> == कार्य == 'अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र' (१८९९) हे आपट्यांचे पहिले प्रकाशित [[पुस्तक]]. ते [[कोल्हापूर]]चे प्रोफेसर [[विजापूर]]कर यांच्या ग्रंथमालिकेतून प्रसिद्ध झाले. त्या काळी अशोकावर जेवढे संशोधन झाले होते त्याचा अभ्यास करून हे चरित्र लिहिले असल्यामुळे [[रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर|डॉ. भांडारकर]] आणि [[महादेव गोविंद रानडे|न्यायमूर्ती रानडे]] यांनी या पुस्तकाची प्रशंसा केली.<ref name=":0" /> त्यानंतर भगवान [[बुद्ध]] आणि त्याचा [[धर्म]] ह्या विषयावरील 'बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत [[इतिहास]]' हा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ त्यांनी १९०५ मध्ये लिहिला व १९१४ साली तो प्रसिद्ध झाला. काही काळ त्यांनी [[अलाहाबाद]] येथील 'मॉडर्न रिव्ह्यू'त मराठी पुस्तकांच्या परीक्षणाचे व नामदार [[गोपाळ कृष्ण गोखले]] यांच्या '[[ज्ञानप्रकाश (वृत्तपत्र)|ज्ञानप्रकाश]]' या दैनिकाचे संपादन केले. १९०६ साली त्यांनी '[[आनंद (मासिक)]]' हे मुलांचे मासिक सुरू केले, ते अद्यापही (२०१८ साली) सुरू असावे. 'आनंद'चे संपादन व ग्रंथलेखन ह्यांच्या बरोबरीने तरुण पिढीला राष्ट्रीय, सामाजिक व धार्मिक गोष्टींचे सम्यक ज्ञान मिळावे या उद्देशाने १९१९ साली त्यांनी '[[विचारसाधन (साप्ताहिक)]]' नावाचे नियतकालिक सुरू करून पाहिले, परंतु प्रकृति अस्वास्थ्यामुळे ते बंद करावे लागले (१९२०). त्यांच्या एकूण लेखनापैकी सुमारे ७५ टक्के लिखाण भाषांतरित, रूपांतरित व आधारित अशा स्वरूपाचे आहे. त्यांनी हिंदी, बंगाली आणि गुजराथी या भाषांमधील साहित्य मराठीमध्ये अनुवादित करून, एक प्रकारे [[प्रांत-भारती]]<nowiki/>ची पायाभरणीच केली.कानडी, तेलगू आणि तमिळ या भाषांचा परिचय करून घेण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.<ref name=":0" /> लेखन हा व्यवसाय त्यांनी आर्थिकदृष्ट्या यशस्वी करून दाखविला. आपटे हे इंदूर येथील 'मल्हारी मार्तंड'चे संपादक होते. पण तेथील वातावरण न मानवल्यामुळे त्यांनी राजीनामा दिला व १९१९ साली कायमचे पुण्यात स्थायिक झाले. पुढे ते [[टिळक महाविद्यालय|टिळक महाविद्यालया]]<nowiki/>त अध्यापनाचे काम करू लागले.<ref name=":0" /> त्यांचे साहित्यः- मिसेस हेन्‍रीवुड, सॅम्युएल लव्हर, बंकिमचंद्र चटोपाध्याय यांच्या दुर्गेशनंदिनी आदी कादंबऱ्यांचे मराठी अनुवाद; 'मराठी भाषेचे संप्रदाय व म्हणी' (१९१०),'लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय' (१९२५), 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' (१९२२), 'मराठी शब्दार्थचंद्रिका' (१९२२), आणि 'मराठी-बंगाली शिक्षक' (१९२५) ही भाषाभ्यास विषयक; 'जैनधर्म' (१९०४), 'टापटीपचा संसार' (१९१४), 'बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण' (१९१८), 'सौंदर्य आणि ललितकला' (१९१९) इत्यादी विविध विषयांवरील चोवीस-पंचवीस पुस्तके व बालवाङ्‌मय विभागात छोटीछोटी तीस-बत्तीस पुस्तके त्यांनी लिहिली. सुप्रसिद्ध बंगाली कादंबरीकार बंकिमचंद्र यांचे संपूर्ण कादंबरीवाङ्‌मय, त्यातील बंगाली वातावरण, पार्श्वभूमी व पात्रांची नावे कायम ठेवून वा. गो. आपट्यांनी चार खंडांत मराठीत आणले आहे. 'वाल्मीकीचा जय' (१९१०) ही त्यांची कादंबरीही बंगालीचे भाषांतर आहे. 'मूर्तिमंत देशाभिमान', 'माणिकबाग', आणि 'दुःखाअन्ती सुख' ही त्यांची पाश्चात्य कादंबऱ्यांची रूपांतरेही उत्कृष्ट आहेत. याशिवाय 'श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली', 'महाभारतातील सोप्या गोष्टी', 'नाट्यभारत', नाट्यरामायण, 'बालभारत', 'मनी व मोत्या', 'महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास', 'मुलांसाठी गोड गाणी', 'एक दिवसाच्या सुटीत' यांसारखी बालवाचकांच्या दृष्टीने रंजक असूनही उद्‌बोधक अशी पुस्तके त्यांनी लिहिली. पुराणे, इतिहास, विविधज्ञानसंग्रह, संतांची व थोरांची चरित्रे यांच्या आधारे वा. गो. आपटे यांनी बालांसाठी व कुमारांसाठी निर्माण केलेले साहित्य उल्लेखनीय आहे. '[[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]'चे ते पहिले घटनाकार, एका परीने जनक व संवर्धकही होते.{{संदर्भ हवा}} 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' हा मराठी-मराठी शब्दकोश <ref name=":0">मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; तिसरी आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९५२</ref> हे आपटे यांचे अजरामर स्मारक आहे; असे उद्गार श्री. [[गोपीनाथ तळवलकर|गोपीनाथ तळवळकर]] यांनी तिसऱ्या आवृत्तीच्या प्रस्तावनेच्या निमित्ताने काढले होते.<ref name=":0" /> == गौरव == * वा.गो. आपटे यांच्यावर 'वा. गो. आपटे: व्यक्ती अणि वाङ्मय' नावाचा ग्रंथ आहे. (लेखक - राणे, राघव) * महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतील ग्रंथालयाला वा.गो. आपटे यांचे नाव देण्यात आले आहे. या ग्रंथालयात ५०,०००हून अधिक जुने - नवे ग्रंथ, दुर्मिळ नियतकालिके, सर्व प्रकारचे कोश व संदर्भग्रंथ आहेत. आपटे यांनी या ग्रंथालयासाठी दहा हजार रुपयांची देणगी दिली होती.<ref name=":0" /> == पुस्तके{{संदर्भ हवा}}== === कोश वाङ्मय व भाषा विषयक साहित्य === * मराठी-बंगाली शिक्षक * बंगाली-मराठी कोश <ref name=":0" /> * मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; प्रथम आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९२० - यामध्ये संत-साहित्यातील बहुतांश संज्ञांचा समावेश आहे. ३९००० शब्दांचा समावेश असणारा त्या काळातील हा एकमेव कोश होता, असे दिसते. * विस्तारित शब्दरत्नाकर (वा.गो. आपटे+ह.अ.भावे) * मराठी शब्दार्थ चंद्रिका * मराठी भाषेचे सांप्रदाय व म्हणी <ref name=":0" /> *लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय - साहित्याच्या रचनात्मक व व्यावहारिक बाजूंचे ज्ञान करून देणारे हे पहिलेच पुस्तक असे म्हणावे लागते. <ref name=":0" /> *सौंदर्य आणि ललितकला - यामध्ये प्रामुख्याने शिल्प, संगीत आणि चित्रकलेचा विचार केलेला आहे. === अनुवाद === * [[अरविंद घोष|अरविंदबाबू]]<nowiki/>चीं आपल्या पत्नीस पत्रे *[[अरविंद घोष|अरविंदबाबूं]]<nowiki/>नी आपला बंधू [[बारींद्र कुमार घोष|बारीन्द्र]] यास लिहिलेले पत्र , [[चित्रमय जगत (नियतकालिक)]] - जुलै १९२२ *दुःखाअंती सुख (पाश्चात्य कादंबरीचे रूपांतर) * दुर्गेशनंदिनी (बंकिमचंद्रांच्या बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) * चित्तरंजन अथवा मुलांचे अरेबियन नाइट्स (अनेक भाग) * संपूर्ण [[बंकिम चंद्र चॅटर्जी|बंकिमचंद्र]] (चार खंड) * माणिकबाग (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या इसलिन इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * ..... (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या एका इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * मूर्तिमंत देशाभिमान (पाश्चात्य कादंबऱ्रीचे रूपांतर) * वाल्मीकीचा जय (मूळ बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) - वंग विद्वतकुलशेखर हरप्रसादशास्त्री लिखित पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * शांतिनिकेतनमाला (किमान ४ भाग) * रवीचे उज्ज्वल किरण - रवींदनाथ यांच्या गोष्टींच्या पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * रवींद्रनाथ यांच्या शिशु या शिशुकाव्याचा अनुवाद <ref name=":0" /> * बंगाली साहित्यसंमेलनातील भाषणे - [[विविध ज्ञानविस्तार (नियतकालिक)|विविध ज्ञानविस्तार]] मध्ये प्रकाशित <ref name=":0" /> * [[मॉडर्न रिव्ह्यू|माॅडर्न रिव्ह्यू]] मध्ये मराठी पुस्तकांचा परिचय <ref name=":0" /> * गुजराथी बालसाहित्याचे अग्रणी [[गिजुभाई बधेका|गिजूभाई बधेका]] यांच्या गोष्टींचा आनंद मासिकासाठी अनुवाद <ref name=":0" /> === बालसाहित्य किंवा बालोपयोगी साहित्य === * बालक त्याची प्रकृति व संवर्धन * बालभागवत * बालभारत * बालभारती * बालमनोरंजन * बालरामायण * बाल विनोदमाला * बाल विहारमाला * बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण * मनी व मोत्या * महाभारतांतल्या सोप्या गोष्टी * मुलांचे शहाणपण * मुलांसाठी गोड गाणी * रामायणांतल्या सोप्या गोष्टी * राष्ट्रीय शिक्षणाचे पहिले-दुसरे-तिसरे-चौथे पुस्तक * लहान मुलांसाठी मौजेच्या गोष्टी * वाचनपुस्तक - पहिले, दुसरे, तिसरे, चौथे * वीरांच्या कथा * साधुसंतांच्या गोष्टी * महर्षींचा प्रसाद * चित्तरंजन * देशभक्तिपर वाचनपाठ === इतिहासपर लेखन === * बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत इतिहास * पेशवाईची हकीकत * पेशवाईतील पहिले बाजीराव * मनोरंजक इतिहास * मराठ्यांचा दरारा * महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास === विविध प्रकारचे लेखन === * [[सम्राट अशोक]] * अशोक चरित्र - आपटे यांचे पहिले पुस्तक - प्रकाशन १८९८ <ref name=":0" /> * अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र - प्रकाशन १९२८, अशोक चरित्राची अनेक वर्षांच्या संशोधनातून प्रकाशित केलेली सुधारित आवृत्ती <ref name=":0" /> * ज्ञानदीप - [[ज्ञानेश्वरी]]<nowiki/>चे गद्य, सुबोध, संक्षिप्त रूप * एका दिवसाच्या सुट्टीत * कां व कसें? * जैनधर्म * टापटीपचा संसार * त्रिवेणी * देशक्तिपर वाचनपाठ * नवयुग * नाट्यभारत * नाट्यरूप भारतवर्ष * पंजाब प्रकरण भाग १, २ * परीस्तानातल्या गोष्टी * भारतकन्या *[[commons:File:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्]] (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) * गांधीगीता * महात्माजींची उत्तरगीता<ref name=":0" /> * मोतीमिनार * रवीचे उज्ज्वल किरण * विलक्षण भोळेपणा * सकाळचा अभ्यास * सौंदर्य आणि ललितकला * स्वर्गावर स्वारी * श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली * ज्ञानदीप - प्रकाशन १९२८ <ref name=":0" /> * रवीन्द्रांचा जयजयकार - [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथां]]<nowiki/>ना नोबेल पारितोषिक मिळाल्यानंतर लिहिलेला लेख, [[मनोरंजन (नियतकालिक)]] मध्ये प्रकाशित झाला होता.<ref name=":0" /> == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{DEFAULTSORT:आपटे, वासुदेव गोविंद}} [[वर्ग:मराठी पत्रकार]] [[वर्ग:मराठी भाषांतरकार]] [[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] nmh0haws6ly0pr6l43045r80wagxdj1 2681657 2681654 2026-04-29T08:09:24Z संतोष गोरे 135680 /* संदर्भ */ 2681657 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[एप्रिल १२]], [[इ.स. १८७१|१८७१]] | जन्म_स्थान = [[धरणगाव]], [[खानदेश]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = [[फेब्रुवारी २]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] | मृत्यू_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | कार्यक्षेत्र = [[साहित्य]], [[पत्रकारिता]] | राष्ट्रीयत्व = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[ललित]], [[कथा]], अनुवादित, बालसाहित्य | विषय = [[इतिहास]], [[तत्त्वज्ञान]], [[भाषा]] ([[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]]) | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''वासुदेव गोविंद आपटे''' (जन्म : धरणगाव-खानदेश, १२ एप्रिल १८७१; - पुणे, २ फेब्रुवारी १९३०<ref name=":0" />) हे [[मराठी]] [[लेखक]], भाषांतरकार, [[पत्रकार]], [[आनंद (मासिक)|आनंद मासिकाचे]] संस्थापक व संपादक, [[बंगाली]] [[कथा]]-कादंबऱ्यांचे अनुवादक, निबंधकार व कोशकार होते. == जीवन == आपटे यांचे बालपण भडगाव आणि धुळे येथे गेले. [[कलकत्ता]] विद्यापीठाची बी. ए. परीक्षा सन १८९३मध्ये उत्तीर्ण झाल्यावर ते नागपूरच्या [[हिस्लॉप कॉलेज|'हिस्लॉप' कॉलेजात]] एक वर्ष फेलो होते. त्यांचा बंगाली भाषेशी परिचय झाला.<ref name=":0" /> वा.गॊ. आपटे त्यानंतर पुण्यातही [[नूतन मराठी विद्यालय|नूतन मराठी विद्यालया]]<nowiki/>त काही काळ शिक्षक होते. [[पुणे]] मुक्कामी त्यांना [[हरि नारायण आपटे]] यांच्या सहवासात मराठी [[भाषा]] व साहित्याची विशेष गोडी निर्माण झाली.<ref name=":0" /> इंदूर येथे [[शिवाजीराव होळकर]] यांचे खाजगी चिटणीस या पदावर त्यांनी काही काळ काम केले. <ref name=":0" /> == कार्य == 'अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र' (१८९९) हे आपट्यांचे पहिले प्रकाशित [[पुस्तक]]. ते [[कोल्हापूर]]चे प्रोफेसर [[विजापूर]]कर यांच्या ग्रंथमालिकेतून प्रसिद्ध झाले. त्या काळी अशोकावर जेवढे संशोधन झाले होते त्याचा अभ्यास करून हे चरित्र लिहिले असल्यामुळे [[रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर|डॉ. भांडारकर]] आणि [[महादेव गोविंद रानडे|न्यायमूर्ती रानडे]] यांनी या पुस्तकाची प्रशंसा केली.<ref name=":0" /> त्यानंतर भगवान [[बुद्ध]] आणि त्याचा [[धर्म]] ह्या विषयावरील 'बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत [[इतिहास]]' हा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ त्यांनी १९०५ मध्ये लिहिला व १९१४ साली तो प्रसिद्ध झाला. काही काळ त्यांनी [[अलाहाबाद]] येथील 'मॉडर्न रिव्ह्यू'त मराठी पुस्तकांच्या परीक्षणाचे व नामदार [[गोपाळ कृष्ण गोखले]] यांच्या '[[ज्ञानप्रकाश (वृत्तपत्र)|ज्ञानप्रकाश]]' या दैनिकाचे संपादन केले. १९०६ साली त्यांनी '[[आनंद (मासिक)]]' हे मुलांचे मासिक सुरू केले, ते अद्यापही (२०१८ साली) सुरू असावे. 'आनंद'चे संपादन व ग्रंथलेखन ह्यांच्या बरोबरीने तरुण पिढीला राष्ट्रीय, सामाजिक व धार्मिक गोष्टींचे सम्यक ज्ञान मिळावे या उद्देशाने १९१९ साली त्यांनी '[[विचारसाधन (साप्ताहिक)]]' नावाचे नियतकालिक सुरू करून पाहिले, परंतु प्रकृति अस्वास्थ्यामुळे ते बंद करावे लागले (१९२०). त्यांच्या एकूण लेखनापैकी सुमारे ७५ टक्के लिखाण भाषांतरित, रूपांतरित व आधारित अशा स्वरूपाचे आहे. त्यांनी हिंदी, बंगाली आणि गुजराथी या भाषांमधील साहित्य मराठीमध्ये अनुवादित करून, एक प्रकारे [[प्रांत-भारती]]<nowiki/>ची पायाभरणीच केली.कानडी, तेलगू आणि तमिळ या भाषांचा परिचय करून घेण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.<ref name=":0" /> लेखन हा व्यवसाय त्यांनी आर्थिकदृष्ट्या यशस्वी करून दाखविला. आपटे हे इंदूर येथील 'मल्हारी मार्तंड'चे संपादक होते. पण तेथील वातावरण न मानवल्यामुळे त्यांनी राजीनामा दिला व १९१९ साली कायमचे पुण्यात स्थायिक झाले. पुढे ते [[टिळक महाविद्यालय|टिळक महाविद्यालया]]<nowiki/>त अध्यापनाचे काम करू लागले.<ref name=":0" /> त्यांचे साहित्यः- मिसेस हेन्‍रीवुड, सॅम्युएल लव्हर, बंकिमचंद्र चटोपाध्याय यांच्या दुर्गेशनंदिनी आदी कादंबऱ्यांचे मराठी अनुवाद; 'मराठी भाषेचे संप्रदाय व म्हणी' (१९१०),'लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय' (१९२५), 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' (१९२२), 'मराठी शब्दार्थचंद्रिका' (१९२२), आणि 'मराठी-बंगाली शिक्षक' (१९२५) ही भाषाभ्यास विषयक; 'जैनधर्म' (१९०४), 'टापटीपचा संसार' (१९१४), 'बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण' (१९१८), 'सौंदर्य आणि ललितकला' (१९१९) इत्यादी विविध विषयांवरील चोवीस-पंचवीस पुस्तके व बालवाङ्‌मय विभागात छोटीछोटी तीस-बत्तीस पुस्तके त्यांनी लिहिली. सुप्रसिद्ध बंगाली कादंबरीकार बंकिमचंद्र यांचे संपूर्ण कादंबरीवाङ्‌मय, त्यातील बंगाली वातावरण, पार्श्वभूमी व पात्रांची नावे कायम ठेवून वा. गो. आपट्यांनी चार खंडांत मराठीत आणले आहे. 'वाल्मीकीचा जय' (१९१०) ही त्यांची कादंबरीही बंगालीचे भाषांतर आहे. 'मूर्तिमंत देशाभिमान', 'माणिकबाग', आणि 'दुःखाअन्ती सुख' ही त्यांची पाश्चात्य कादंबऱ्यांची रूपांतरेही उत्कृष्ट आहेत. याशिवाय 'श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली', 'महाभारतातील सोप्या गोष्टी', 'नाट्यभारत', नाट्यरामायण, 'बालभारत', 'मनी व मोत्या', 'महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास', 'मुलांसाठी गोड गाणी', 'एक दिवसाच्या सुटीत' यांसारखी बालवाचकांच्या दृष्टीने रंजक असूनही उद्‌बोधक अशी पुस्तके त्यांनी लिहिली. पुराणे, इतिहास, विविधज्ञानसंग्रह, संतांची व थोरांची चरित्रे यांच्या आधारे वा. गो. आपटे यांनी बालांसाठी व कुमारांसाठी निर्माण केलेले साहित्य उल्लेखनीय आहे. '[[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]'चे ते पहिले घटनाकार, एका परीने जनक व संवर्धकही होते.{{संदर्भ हवा}} 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' हा मराठी-मराठी शब्दकोश <ref name=":0">मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; तिसरी आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९५२</ref> हे आपटे यांचे अजरामर स्मारक आहे; असे उद्गार श्री. [[गोपीनाथ तळवलकर|गोपीनाथ तळवळकर]] यांनी तिसऱ्या आवृत्तीच्या प्रस्तावनेच्या निमित्ताने काढले होते.<ref name=":0" /> == गौरव == * वा.गो. आपटे यांच्यावर 'वा. गो. आपटे: व्यक्ती अणि वाङ्मय' नावाचा ग्रंथ आहे. (लेखक - राणे, राघव) * महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतील ग्रंथालयाला वा.गो. आपटे यांचे नाव देण्यात आले आहे. या ग्रंथालयात ५०,०००हून अधिक जुने - नवे ग्रंथ, दुर्मिळ नियतकालिके, सर्व प्रकारचे कोश व संदर्भग्रंथ आहेत. आपटे यांनी या ग्रंथालयासाठी दहा हजार रुपयांची देणगी दिली होती.<ref name=":0" /> == पुस्तके{{संदर्भ हवा}}== === कोश वाङ्मय व भाषा विषयक साहित्य === * मराठी-बंगाली शिक्षक * बंगाली-मराठी कोश <ref name=":0" /> * मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; प्रथम आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९२० - यामध्ये संत-साहित्यातील बहुतांश संज्ञांचा समावेश आहे. ३९००० शब्दांचा समावेश असणारा त्या काळातील हा एकमेव कोश होता, असे दिसते. * विस्तारित शब्दरत्नाकर (वा.गो. आपटे+ह.अ.भावे) * मराठी शब्दार्थ चंद्रिका * मराठी भाषेचे सांप्रदाय व म्हणी <ref name=":0" /> *लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय - साहित्याच्या रचनात्मक व व्यावहारिक बाजूंचे ज्ञान करून देणारे हे पहिलेच पुस्तक असे म्हणावे लागते. <ref name=":0" /> *सौंदर्य आणि ललितकला - यामध्ये प्रामुख्याने शिल्प, संगीत आणि चित्रकलेचा विचार केलेला आहे. === अनुवाद === * [[अरविंद घोष|अरविंदबाबू]]<nowiki/>चीं आपल्या पत्नीस पत्रे *[[अरविंद घोष|अरविंदबाबूं]]<nowiki/>नी आपला बंधू [[बारींद्र कुमार घोष|बारीन्द्र]] यास लिहिलेले पत्र , [[चित्रमय जगत (नियतकालिक)]] - जुलै १९२२ *दुःखाअंती सुख (पाश्चात्य कादंबरीचे रूपांतर) * दुर्गेशनंदिनी (बंकिमचंद्रांच्या बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) * चित्तरंजन अथवा मुलांचे अरेबियन नाइट्स (अनेक भाग) * संपूर्ण [[बंकिम चंद्र चॅटर्जी|बंकिमचंद्र]] (चार खंड) * माणिकबाग (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या इसलिन इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * ..... (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या एका इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * मूर्तिमंत देशाभिमान (पाश्चात्य कादंबऱ्रीचे रूपांतर) * वाल्मीकीचा जय (मूळ बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) - वंग विद्वतकुलशेखर हरप्रसादशास्त्री लिखित पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * शांतिनिकेतनमाला (किमान ४ भाग) * रवीचे उज्ज्वल किरण - रवींदनाथ यांच्या गोष्टींच्या पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * रवींद्रनाथ यांच्या शिशु या शिशुकाव्याचा अनुवाद <ref name=":0" /> * बंगाली साहित्यसंमेलनातील भाषणे - [[विविध ज्ञानविस्तार (नियतकालिक)|विविध ज्ञानविस्तार]] मध्ये प्रकाशित <ref name=":0" /> * [[मॉडर्न रिव्ह्यू|माॅडर्न रिव्ह्यू]] मध्ये मराठी पुस्तकांचा परिचय <ref name=":0" /> * गुजराथी बालसाहित्याचे अग्रणी [[गिजुभाई बधेका|गिजूभाई बधेका]] यांच्या गोष्टींचा आनंद मासिकासाठी अनुवाद <ref name=":0" /> === बालसाहित्य किंवा बालोपयोगी साहित्य === * बालक त्याची प्रकृति व संवर्धन * बालभागवत * बालभारत * बालभारती * बालमनोरंजन * बालरामायण * बाल विनोदमाला * बाल विहारमाला * बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण * मनी व मोत्या * महाभारतांतल्या सोप्या गोष्टी * मुलांचे शहाणपण * मुलांसाठी गोड गाणी * रामायणांतल्या सोप्या गोष्टी * राष्ट्रीय शिक्षणाचे पहिले-दुसरे-तिसरे-चौथे पुस्तक * लहान मुलांसाठी मौजेच्या गोष्टी * वाचनपुस्तक - पहिले, दुसरे, तिसरे, चौथे * वीरांच्या कथा * साधुसंतांच्या गोष्टी * महर्षींचा प्रसाद * चित्तरंजन * देशभक्तिपर वाचनपाठ === इतिहासपर लेखन === * बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत इतिहास * पेशवाईची हकीकत * पेशवाईतील पहिले बाजीराव * मनोरंजक इतिहास * मराठ्यांचा दरारा * महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास === विविध प्रकारचे लेखन === * [[सम्राट अशोक]] * अशोक चरित्र - आपटे यांचे पहिले पुस्तक - प्रकाशन १८९८ <ref name=":0" /> * अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र - प्रकाशन १९२८, अशोक चरित्राची अनेक वर्षांच्या संशोधनातून प्रकाशित केलेली सुधारित आवृत्ती <ref name=":0" /> * ज्ञानदीप - [[ज्ञानेश्वरी]]<nowiki/>चे गद्य, सुबोध, संक्षिप्त रूप * एका दिवसाच्या सुट्टीत * कां व कसें? * जैनधर्म * टापटीपचा संसार * त्रिवेणी * देशक्तिपर वाचनपाठ * नवयुग * नाट्यभारत * नाट्यरूप भारतवर्ष * पंजाब प्रकरण भाग १, २ * परीस्तानातल्या गोष्टी * भारतकन्या *[[commons:File:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्]] (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) * गांधीगीता * महात्माजींची उत्तरगीता<ref name=":0" /> * मोतीमिनार * रवीचे उज्ज्वल किरण * विलक्षण भोळेपणा * सकाळचा अभ्यास * सौंदर्य आणि ललितकला * स्वर्गावर स्वारी * श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली * ज्ञानदीप - प्रकाशन १९२८ <ref name=":0" /> * रवीन्द्रांचा जयजयकार - [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथां]]<nowiki/>ना नोबेल पारितोषिक मिळाल्यानंतर लिहिलेला लेख, [[मनोरंजन (नियतकालिक)]] मध्ये प्रकाशित झाला होता.<ref name=":0" /> == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{commons|file:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्}} {{DEFAULTSORT:आपटे, वासुदेव गोविंद}} [[वर्ग:मराठी पत्रकार]] [[वर्ग:मराठी भाषांतरकार]] [[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] q772280ljpbha2b372dq6e6d1gwtfhb 2681658 2681657 2026-04-29T08:10:01Z संतोष गोरे 135680 /* संदर्भ */ 2681658 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[एप्रिल १२]], [[इ.स. १८७१|१८७१]] | जन्म_स्थान = [[धरणगाव]], [[खानदेश]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = [[फेब्रुवारी २]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] | मृत्यू_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | कार्यक्षेत्र = [[साहित्य]], [[पत्रकारिता]] | राष्ट्रीयत्व = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[ललित]], [[कथा]], अनुवादित, बालसाहित्य | विषय = [[इतिहास]], [[तत्त्वज्ञान]], [[भाषा]] ([[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]]) | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''वासुदेव गोविंद आपटे''' (जन्म : धरणगाव-खानदेश, १२ एप्रिल १८७१; - पुणे, २ फेब्रुवारी १९३०<ref name=":0" />) हे [[मराठी]] [[लेखक]], भाषांतरकार, [[पत्रकार]], [[आनंद (मासिक)|आनंद मासिकाचे]] संस्थापक व संपादक, [[बंगाली]] [[कथा]]-कादंबऱ्यांचे अनुवादक, निबंधकार व कोशकार होते. == जीवन == आपटे यांचे बालपण भडगाव आणि धुळे येथे गेले. [[कलकत्ता]] विद्यापीठाची बी. ए. परीक्षा सन १८९३मध्ये उत्तीर्ण झाल्यावर ते नागपूरच्या [[हिस्लॉप कॉलेज|'हिस्लॉप' कॉलेजात]] एक वर्ष फेलो होते. त्यांचा बंगाली भाषेशी परिचय झाला.<ref name=":0" /> वा.गॊ. आपटे त्यानंतर पुण्यातही [[नूतन मराठी विद्यालय|नूतन मराठी विद्यालया]]<nowiki/>त काही काळ शिक्षक होते. [[पुणे]] मुक्कामी त्यांना [[हरि नारायण आपटे]] यांच्या सहवासात मराठी [[भाषा]] व साहित्याची विशेष गोडी निर्माण झाली.<ref name=":0" /> इंदूर येथे [[शिवाजीराव होळकर]] यांचे खाजगी चिटणीस या पदावर त्यांनी काही काळ काम केले. <ref name=":0" /> == कार्य == 'अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र' (१८९९) हे आपट्यांचे पहिले प्रकाशित [[पुस्तक]]. ते [[कोल्हापूर]]चे प्रोफेसर [[विजापूर]]कर यांच्या ग्रंथमालिकेतून प्रसिद्ध झाले. त्या काळी अशोकावर जेवढे संशोधन झाले होते त्याचा अभ्यास करून हे चरित्र लिहिले असल्यामुळे [[रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर|डॉ. भांडारकर]] आणि [[महादेव गोविंद रानडे|न्यायमूर्ती रानडे]] यांनी या पुस्तकाची प्रशंसा केली.<ref name=":0" /> त्यानंतर भगवान [[बुद्ध]] आणि त्याचा [[धर्म]] ह्या विषयावरील 'बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत [[इतिहास]]' हा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ त्यांनी १९०५ मध्ये लिहिला व १९१४ साली तो प्रसिद्ध झाला. काही काळ त्यांनी [[अलाहाबाद]] येथील 'मॉडर्न रिव्ह्यू'त मराठी पुस्तकांच्या परीक्षणाचे व नामदार [[गोपाळ कृष्ण गोखले]] यांच्या '[[ज्ञानप्रकाश (वृत्तपत्र)|ज्ञानप्रकाश]]' या दैनिकाचे संपादन केले. १९०६ साली त्यांनी '[[आनंद (मासिक)]]' हे मुलांचे मासिक सुरू केले, ते अद्यापही (२०१८ साली) सुरू असावे. 'आनंद'चे संपादन व ग्रंथलेखन ह्यांच्या बरोबरीने तरुण पिढीला राष्ट्रीय, सामाजिक व धार्मिक गोष्टींचे सम्यक ज्ञान मिळावे या उद्देशाने १९१९ साली त्यांनी '[[विचारसाधन (साप्ताहिक)]]' नावाचे नियतकालिक सुरू करून पाहिले, परंतु प्रकृति अस्वास्थ्यामुळे ते बंद करावे लागले (१९२०). त्यांच्या एकूण लेखनापैकी सुमारे ७५ टक्के लिखाण भाषांतरित, रूपांतरित व आधारित अशा स्वरूपाचे आहे. त्यांनी हिंदी, बंगाली आणि गुजराथी या भाषांमधील साहित्य मराठीमध्ये अनुवादित करून, एक प्रकारे [[प्रांत-भारती]]<nowiki/>ची पायाभरणीच केली.कानडी, तेलगू आणि तमिळ या भाषांचा परिचय करून घेण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.<ref name=":0" /> लेखन हा व्यवसाय त्यांनी आर्थिकदृष्ट्या यशस्वी करून दाखविला. आपटे हे इंदूर येथील 'मल्हारी मार्तंड'चे संपादक होते. पण तेथील वातावरण न मानवल्यामुळे त्यांनी राजीनामा दिला व १९१९ साली कायमचे पुण्यात स्थायिक झाले. पुढे ते [[टिळक महाविद्यालय|टिळक महाविद्यालया]]<nowiki/>त अध्यापनाचे काम करू लागले.<ref name=":0" /> त्यांचे साहित्यः- मिसेस हेन्‍रीवुड, सॅम्युएल लव्हर, बंकिमचंद्र चटोपाध्याय यांच्या दुर्गेशनंदिनी आदी कादंबऱ्यांचे मराठी अनुवाद; 'मराठी भाषेचे संप्रदाय व म्हणी' (१९१०),'लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय' (१९२५), 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' (१९२२), 'मराठी शब्दार्थचंद्रिका' (१९२२), आणि 'मराठी-बंगाली शिक्षक' (१९२५) ही भाषाभ्यास विषयक; 'जैनधर्म' (१९०४), 'टापटीपचा संसार' (१९१४), 'बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण' (१९१८), 'सौंदर्य आणि ललितकला' (१९१९) इत्यादी विविध विषयांवरील चोवीस-पंचवीस पुस्तके व बालवाङ्‌मय विभागात छोटीछोटी तीस-बत्तीस पुस्तके त्यांनी लिहिली. सुप्रसिद्ध बंगाली कादंबरीकार बंकिमचंद्र यांचे संपूर्ण कादंबरीवाङ्‌मय, त्यातील बंगाली वातावरण, पार्श्वभूमी व पात्रांची नावे कायम ठेवून वा. गो. आपट्यांनी चार खंडांत मराठीत आणले आहे. 'वाल्मीकीचा जय' (१९१०) ही त्यांची कादंबरीही बंगालीचे भाषांतर आहे. 'मूर्तिमंत देशाभिमान', 'माणिकबाग', आणि 'दुःखाअन्ती सुख' ही त्यांची पाश्चात्य कादंबऱ्यांची रूपांतरेही उत्कृष्ट आहेत. याशिवाय 'श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली', 'महाभारतातील सोप्या गोष्टी', 'नाट्यभारत', नाट्यरामायण, 'बालभारत', 'मनी व मोत्या', 'महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास', 'मुलांसाठी गोड गाणी', 'एक दिवसाच्या सुटीत' यांसारखी बालवाचकांच्या दृष्टीने रंजक असूनही उद्‌बोधक अशी पुस्तके त्यांनी लिहिली. पुराणे, इतिहास, विविधज्ञानसंग्रह, संतांची व थोरांची चरित्रे यांच्या आधारे वा. गो. आपटे यांनी बालांसाठी व कुमारांसाठी निर्माण केलेले साहित्य उल्लेखनीय आहे. '[[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]'चे ते पहिले घटनाकार, एका परीने जनक व संवर्धकही होते.{{संदर्भ हवा}} 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' हा मराठी-मराठी शब्दकोश <ref name=":0">मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; तिसरी आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९५२</ref> हे आपटे यांचे अजरामर स्मारक आहे; असे उद्गार श्री. [[गोपीनाथ तळवलकर|गोपीनाथ तळवळकर]] यांनी तिसऱ्या आवृत्तीच्या प्रस्तावनेच्या निमित्ताने काढले होते.<ref name=":0" /> == गौरव == * वा.गो. आपटे यांच्यावर 'वा. गो. आपटे: व्यक्ती अणि वाङ्मय' नावाचा ग्रंथ आहे. (लेखक - राणे, राघव) * महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतील ग्रंथालयाला वा.गो. आपटे यांचे नाव देण्यात आले आहे. या ग्रंथालयात ५०,०००हून अधिक जुने - नवे ग्रंथ, दुर्मिळ नियतकालिके, सर्व प्रकारचे कोश व संदर्भग्रंथ आहेत. आपटे यांनी या ग्रंथालयासाठी दहा हजार रुपयांची देणगी दिली होती.<ref name=":0" /> == पुस्तके{{संदर्भ हवा}}== === कोश वाङ्मय व भाषा विषयक साहित्य === * मराठी-बंगाली शिक्षक * बंगाली-मराठी कोश <ref name=":0" /> * मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; प्रथम आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९२० - यामध्ये संत-साहित्यातील बहुतांश संज्ञांचा समावेश आहे. ३९००० शब्दांचा समावेश असणारा त्या काळातील हा एकमेव कोश होता, असे दिसते. * विस्तारित शब्दरत्नाकर (वा.गो. आपटे+ह.अ.भावे) * मराठी शब्दार्थ चंद्रिका * मराठी भाषेचे सांप्रदाय व म्हणी <ref name=":0" /> *लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय - साहित्याच्या रचनात्मक व व्यावहारिक बाजूंचे ज्ञान करून देणारे हे पहिलेच पुस्तक असे म्हणावे लागते. <ref name=":0" /> *सौंदर्य आणि ललितकला - यामध्ये प्रामुख्याने शिल्प, संगीत आणि चित्रकलेचा विचार केलेला आहे. === अनुवाद === * [[अरविंद घोष|अरविंदबाबू]]<nowiki/>चीं आपल्या पत्नीस पत्रे *[[अरविंद घोष|अरविंदबाबूं]]<nowiki/>नी आपला बंधू [[बारींद्र कुमार घोष|बारीन्द्र]] यास लिहिलेले पत्र , [[चित्रमय जगत (नियतकालिक)]] - जुलै १९२२ *दुःखाअंती सुख (पाश्चात्य कादंबरीचे रूपांतर) * दुर्गेशनंदिनी (बंकिमचंद्रांच्या बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) * चित्तरंजन अथवा मुलांचे अरेबियन नाइट्स (अनेक भाग) * संपूर्ण [[बंकिम चंद्र चॅटर्जी|बंकिमचंद्र]] (चार खंड) * माणिकबाग (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या इसलिन इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * ..... (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या एका इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * मूर्तिमंत देशाभिमान (पाश्चात्य कादंबऱ्रीचे रूपांतर) * वाल्मीकीचा जय (मूळ बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) - वंग विद्वतकुलशेखर हरप्रसादशास्त्री लिखित पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * शांतिनिकेतनमाला (किमान ४ भाग) * रवीचे उज्ज्वल किरण - रवींदनाथ यांच्या गोष्टींच्या पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * रवींद्रनाथ यांच्या शिशु या शिशुकाव्याचा अनुवाद <ref name=":0" /> * बंगाली साहित्यसंमेलनातील भाषणे - [[विविध ज्ञानविस्तार (नियतकालिक)|विविध ज्ञानविस्तार]] मध्ये प्रकाशित <ref name=":0" /> * [[मॉडर्न रिव्ह्यू|माॅडर्न रिव्ह्यू]] मध्ये मराठी पुस्तकांचा परिचय <ref name=":0" /> * गुजराथी बालसाहित्याचे अग्रणी [[गिजुभाई बधेका|गिजूभाई बधेका]] यांच्या गोष्टींचा आनंद मासिकासाठी अनुवाद <ref name=":0" /> === बालसाहित्य किंवा बालोपयोगी साहित्य === * बालक त्याची प्रकृति व संवर्धन * बालभागवत * बालभारत * बालभारती * बालमनोरंजन * बालरामायण * बाल विनोदमाला * बाल विहारमाला * बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण * मनी व मोत्या * महाभारतांतल्या सोप्या गोष्टी * मुलांचे शहाणपण * मुलांसाठी गोड गाणी * रामायणांतल्या सोप्या गोष्टी * राष्ट्रीय शिक्षणाचे पहिले-दुसरे-तिसरे-चौथे पुस्तक * लहान मुलांसाठी मौजेच्या गोष्टी * वाचनपुस्तक - पहिले, दुसरे, तिसरे, चौथे * वीरांच्या कथा * साधुसंतांच्या गोष्टी * महर्षींचा प्रसाद * चित्तरंजन * देशभक्तिपर वाचनपाठ === इतिहासपर लेखन === * बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत इतिहास * पेशवाईची हकीकत * पेशवाईतील पहिले बाजीराव * मनोरंजक इतिहास * मराठ्यांचा दरारा * महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास === विविध प्रकारचे लेखन === * [[सम्राट अशोक]] * अशोक चरित्र - आपटे यांचे पहिले पुस्तक - प्रकाशन १८९८ <ref name=":0" /> * अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र - प्रकाशन १९२८, अशोक चरित्राची अनेक वर्षांच्या संशोधनातून प्रकाशित केलेली सुधारित आवृत्ती <ref name=":0" /> * ज्ञानदीप - [[ज्ञानेश्वरी]]<nowiki/>चे गद्य, सुबोध, संक्षिप्त रूप * एका दिवसाच्या सुट्टीत * कां व कसें? * जैनधर्म * टापटीपचा संसार * त्रिवेणी * देशक्तिपर वाचनपाठ * नवयुग * नाट्यभारत * नाट्यरूप भारतवर्ष * पंजाब प्रकरण भाग १, २ * परीस्तानातल्या गोष्टी * भारतकन्या *[[commons:File:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्]] (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) * गांधीगीता * महात्माजींची उत्तरगीता<ref name=":0" /> * मोतीमिनार * रवीचे उज्ज्वल किरण * विलक्षण भोळेपणा * सकाळचा अभ्यास * सौंदर्य आणि ललितकला * स्वर्गावर स्वारी * श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली * ज्ञानदीप - प्रकाशन १९२८ <ref name=":0" /> * रवीन्द्रांचा जयजयकार - [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथां]]<nowiki/>ना नोबेल पारितोषिक मिळाल्यानंतर लिहिलेला लेख, [[मनोरंजन (नियतकालिक)]] मध्ये प्रकाशित झाला होता.<ref name=":0" /> == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} == बाह्य दुवे == {{commons|file:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्}} {{DEFAULTSORT:आपटे, वासुदेव गोविंद}} [[वर्ग:मराठी पत्रकार]] [[वर्ग:मराठी भाषांतरकार]] [[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] b48tg922g1p0jarw23h4idiet95v1vo 2681660 2681658 2026-04-29T08:11:20Z संतोष गोरे 135680 /* विविध प्रकारचे लेखन */ 2681660 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[एप्रिल १२]], [[इ.स. १८७१|१८७१]] | जन्म_स्थान = [[धरणगाव]], [[खानदेश]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = [[फेब्रुवारी २]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] | मृत्यू_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | कार्यक्षेत्र = [[साहित्य]], [[पत्रकारिता]] | राष्ट्रीयत्व = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[ललित]], [[कथा]], अनुवादित, बालसाहित्य | विषय = [[इतिहास]], [[तत्त्वज्ञान]], [[भाषा]] ([[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]]) | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''वासुदेव गोविंद आपटे''' (जन्म : धरणगाव-खानदेश, १२ एप्रिल १८७१; - पुणे, २ फेब्रुवारी १९३०<ref name=":0" />) हे [[मराठी]] [[लेखक]], भाषांतरकार, [[पत्रकार]], [[आनंद (मासिक)|आनंद मासिकाचे]] संस्थापक व संपादक, [[बंगाली]] [[कथा]]-कादंबऱ्यांचे अनुवादक, निबंधकार व कोशकार होते. == जीवन == आपटे यांचे बालपण भडगाव आणि धुळे येथे गेले. [[कलकत्ता]] विद्यापीठाची बी. ए. परीक्षा सन १८९३मध्ये उत्तीर्ण झाल्यावर ते नागपूरच्या [[हिस्लॉप कॉलेज|'हिस्लॉप' कॉलेजात]] एक वर्ष फेलो होते. त्यांचा बंगाली भाषेशी परिचय झाला.<ref name=":0" /> वा.गॊ. आपटे त्यानंतर पुण्यातही [[नूतन मराठी विद्यालय|नूतन मराठी विद्यालया]]<nowiki/>त काही काळ शिक्षक होते. [[पुणे]] मुक्कामी त्यांना [[हरि नारायण आपटे]] यांच्या सहवासात मराठी [[भाषा]] व साहित्याची विशेष गोडी निर्माण झाली.<ref name=":0" /> इंदूर येथे [[शिवाजीराव होळकर]] यांचे खाजगी चिटणीस या पदावर त्यांनी काही काळ काम केले. <ref name=":0" /> == कार्य == 'अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र' (१८९९) हे आपट्यांचे पहिले प्रकाशित [[पुस्तक]]. ते [[कोल्हापूर]]चे प्रोफेसर [[विजापूर]]कर यांच्या ग्रंथमालिकेतून प्रसिद्ध झाले. त्या काळी अशोकावर जेवढे संशोधन झाले होते त्याचा अभ्यास करून हे चरित्र लिहिले असल्यामुळे [[रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर|डॉ. भांडारकर]] आणि [[महादेव गोविंद रानडे|न्यायमूर्ती रानडे]] यांनी या पुस्तकाची प्रशंसा केली.<ref name=":0" /> त्यानंतर भगवान [[बुद्ध]] आणि त्याचा [[धर्म]] ह्या विषयावरील 'बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत [[इतिहास]]' हा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ त्यांनी १९०५ मध्ये लिहिला व १९१४ साली तो प्रसिद्ध झाला. काही काळ त्यांनी [[अलाहाबाद]] येथील 'मॉडर्न रिव्ह्यू'त मराठी पुस्तकांच्या परीक्षणाचे व नामदार [[गोपाळ कृष्ण गोखले]] यांच्या '[[ज्ञानप्रकाश (वृत्तपत्र)|ज्ञानप्रकाश]]' या दैनिकाचे संपादन केले. १९०६ साली त्यांनी '[[आनंद (मासिक)]]' हे मुलांचे मासिक सुरू केले, ते अद्यापही (२०१८ साली) सुरू असावे. 'आनंद'चे संपादन व ग्रंथलेखन ह्यांच्या बरोबरीने तरुण पिढीला राष्ट्रीय, सामाजिक व धार्मिक गोष्टींचे सम्यक ज्ञान मिळावे या उद्देशाने १९१९ साली त्यांनी '[[विचारसाधन (साप्ताहिक)]]' नावाचे नियतकालिक सुरू करून पाहिले, परंतु प्रकृति अस्वास्थ्यामुळे ते बंद करावे लागले (१९२०). त्यांच्या एकूण लेखनापैकी सुमारे ७५ टक्के लिखाण भाषांतरित, रूपांतरित व आधारित अशा स्वरूपाचे आहे. त्यांनी हिंदी, बंगाली आणि गुजराथी या भाषांमधील साहित्य मराठीमध्ये अनुवादित करून, एक प्रकारे [[प्रांत-भारती]]<nowiki/>ची पायाभरणीच केली.कानडी, तेलगू आणि तमिळ या भाषांचा परिचय करून घेण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.<ref name=":0" /> लेखन हा व्यवसाय त्यांनी आर्थिकदृष्ट्या यशस्वी करून दाखविला. आपटे हे इंदूर येथील 'मल्हारी मार्तंड'चे संपादक होते. पण तेथील वातावरण न मानवल्यामुळे त्यांनी राजीनामा दिला व १९१९ साली कायमचे पुण्यात स्थायिक झाले. पुढे ते [[टिळक महाविद्यालय|टिळक महाविद्यालया]]<nowiki/>त अध्यापनाचे काम करू लागले.<ref name=":0" /> त्यांचे साहित्यः- मिसेस हेन्‍रीवुड, सॅम्युएल लव्हर, बंकिमचंद्र चटोपाध्याय यांच्या दुर्गेशनंदिनी आदी कादंबऱ्यांचे मराठी अनुवाद; 'मराठी भाषेचे संप्रदाय व म्हणी' (१९१०),'लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय' (१९२५), 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' (१९२२), 'मराठी शब्दार्थचंद्रिका' (१९२२), आणि 'मराठी-बंगाली शिक्षक' (१९२५) ही भाषाभ्यास विषयक; 'जैनधर्म' (१९०४), 'टापटीपचा संसार' (१९१४), 'बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण' (१९१८), 'सौंदर्य आणि ललितकला' (१९१९) इत्यादी विविध विषयांवरील चोवीस-पंचवीस पुस्तके व बालवाङ्‌मय विभागात छोटीछोटी तीस-बत्तीस पुस्तके त्यांनी लिहिली. सुप्रसिद्ध बंगाली कादंबरीकार बंकिमचंद्र यांचे संपूर्ण कादंबरीवाङ्‌मय, त्यातील बंगाली वातावरण, पार्श्वभूमी व पात्रांची नावे कायम ठेवून वा. गो. आपट्यांनी चार खंडांत मराठीत आणले आहे. 'वाल्मीकीचा जय' (१९१०) ही त्यांची कादंबरीही बंगालीचे भाषांतर आहे. 'मूर्तिमंत देशाभिमान', 'माणिकबाग', आणि 'दुःखाअन्ती सुख' ही त्यांची पाश्चात्य कादंबऱ्यांची रूपांतरेही उत्कृष्ट आहेत. याशिवाय 'श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली', 'महाभारतातील सोप्या गोष्टी', 'नाट्यभारत', नाट्यरामायण, 'बालभारत', 'मनी व मोत्या', 'महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास', 'मुलांसाठी गोड गाणी', 'एक दिवसाच्या सुटीत' यांसारखी बालवाचकांच्या दृष्टीने रंजक असूनही उद्‌बोधक अशी पुस्तके त्यांनी लिहिली. पुराणे, इतिहास, विविधज्ञानसंग्रह, संतांची व थोरांची चरित्रे यांच्या आधारे वा. गो. आपटे यांनी बालांसाठी व कुमारांसाठी निर्माण केलेले साहित्य उल्लेखनीय आहे. '[[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]'चे ते पहिले घटनाकार, एका परीने जनक व संवर्धकही होते.{{संदर्भ हवा}} 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' हा मराठी-मराठी शब्दकोश <ref name=":0">मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; तिसरी आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९५२</ref> हे आपटे यांचे अजरामर स्मारक आहे; असे उद्गार श्री. [[गोपीनाथ तळवलकर|गोपीनाथ तळवळकर]] यांनी तिसऱ्या आवृत्तीच्या प्रस्तावनेच्या निमित्ताने काढले होते.<ref name=":0" /> == गौरव == * वा.गो. आपटे यांच्यावर 'वा. गो. आपटे: व्यक्ती अणि वाङ्मय' नावाचा ग्रंथ आहे. (लेखक - राणे, राघव) * महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतील ग्रंथालयाला वा.गो. आपटे यांचे नाव देण्यात आले आहे. या ग्रंथालयात ५०,०००हून अधिक जुने - नवे ग्रंथ, दुर्मिळ नियतकालिके, सर्व प्रकारचे कोश व संदर्भग्रंथ आहेत. आपटे यांनी या ग्रंथालयासाठी दहा हजार रुपयांची देणगी दिली होती.<ref name=":0" /> == पुस्तके{{संदर्भ हवा}}== === कोश वाङ्मय व भाषा विषयक साहित्य === * मराठी-बंगाली शिक्षक * बंगाली-मराठी कोश <ref name=":0" /> * मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; प्रथम आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९२० - यामध्ये संत-साहित्यातील बहुतांश संज्ञांचा समावेश आहे. ३९००० शब्दांचा समावेश असणारा त्या काळातील हा एकमेव कोश होता, असे दिसते. * विस्तारित शब्दरत्नाकर (वा.गो. आपटे+ह.अ.भावे) * मराठी शब्दार्थ चंद्रिका * मराठी भाषेचे सांप्रदाय व म्हणी <ref name=":0" /> *लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय - साहित्याच्या रचनात्मक व व्यावहारिक बाजूंचे ज्ञान करून देणारे हे पहिलेच पुस्तक असे म्हणावे लागते. <ref name=":0" /> *सौंदर्य आणि ललितकला - यामध्ये प्रामुख्याने शिल्प, संगीत आणि चित्रकलेचा विचार केलेला आहे. === अनुवाद === * [[अरविंद घोष|अरविंदबाबू]]<nowiki/>चीं आपल्या पत्नीस पत्रे *[[अरविंद घोष|अरविंदबाबूं]]<nowiki/>नी आपला बंधू [[बारींद्र कुमार घोष|बारीन्द्र]] यास लिहिलेले पत्र , [[चित्रमय जगत (नियतकालिक)]] - जुलै १९२२ *दुःखाअंती सुख (पाश्चात्य कादंबरीचे रूपांतर) * दुर्गेशनंदिनी (बंकिमचंद्रांच्या बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) * चित्तरंजन अथवा मुलांचे अरेबियन नाइट्स (अनेक भाग) * संपूर्ण [[बंकिम चंद्र चॅटर्जी|बंकिमचंद्र]] (चार खंड) * माणिकबाग (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या इसलिन इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * ..... (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या एका इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * मूर्तिमंत देशाभिमान (पाश्चात्य कादंबऱ्रीचे रूपांतर) * वाल्मीकीचा जय (मूळ बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) - वंग विद्वतकुलशेखर हरप्रसादशास्त्री लिखित पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * शांतिनिकेतनमाला (किमान ४ भाग) * रवीचे उज्ज्वल किरण - रवींदनाथ यांच्या गोष्टींच्या पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * रवींद्रनाथ यांच्या शिशु या शिशुकाव्याचा अनुवाद <ref name=":0" /> * बंगाली साहित्यसंमेलनातील भाषणे - [[विविध ज्ञानविस्तार (नियतकालिक)|विविध ज्ञानविस्तार]] मध्ये प्रकाशित <ref name=":0" /> * [[मॉडर्न रिव्ह्यू|माॅडर्न रिव्ह्यू]] मध्ये मराठी पुस्तकांचा परिचय <ref name=":0" /> * गुजराथी बालसाहित्याचे अग्रणी [[गिजुभाई बधेका|गिजूभाई बधेका]] यांच्या गोष्टींचा आनंद मासिकासाठी अनुवाद <ref name=":0" /> === बालसाहित्य किंवा बालोपयोगी साहित्य === * बालक त्याची प्रकृति व संवर्धन * बालभागवत * बालभारत * बालभारती * बालमनोरंजन * बालरामायण * बाल विनोदमाला * बाल विहारमाला * बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण * मनी व मोत्या * महाभारतांतल्या सोप्या गोष्टी * मुलांचे शहाणपण * मुलांसाठी गोड गाणी * रामायणांतल्या सोप्या गोष्टी * राष्ट्रीय शिक्षणाचे पहिले-दुसरे-तिसरे-चौथे पुस्तक * लहान मुलांसाठी मौजेच्या गोष्टी * वाचनपुस्तक - पहिले, दुसरे, तिसरे, चौथे * वीरांच्या कथा * साधुसंतांच्या गोष्टी * महर्षींचा प्रसाद * चित्तरंजन * देशभक्तिपर वाचनपाठ === इतिहासपर लेखन === * बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत इतिहास * पेशवाईची हकीकत * पेशवाईतील पहिले बाजीराव * मनोरंजक इतिहास * मराठ्यांचा दरारा * महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास === विविध प्रकारचे लेखन === * [[सम्राट अशोक]] * अशोक चरित्र - आपटे यांचे पहिले पुस्तक - प्रकाशन १८९८ <ref name=":0" /> * अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र - प्रकाशन १९२८, अशोक चरित्राची अनेक वर्षांच्या संशोधनातून प्रकाशित केलेली सुधारित आवृत्ती <ref name=":0" /> * ज्ञानदीप - [[ज्ञानेश्वरी]]<nowiki/>चे गद्य, सुबोध, संक्षिप्त रूप * एका दिवसाच्या सुट्टीत * कां व कसें? * जैनधर्म * टापटीपचा संसार * त्रिवेणी * देशक्तिपर वाचनपाठ * नवयुग * नाट्यभारत * नाट्यरूप भारतवर्ष * पंजाब प्रकरण भाग १, २ * परीस्तानातल्या गोष्टी * भारतकन्या *[[#बाह्य_दुवे|केतकी ग्रहगणितम्]] (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) * गांधीगीता * महात्माजींची उत्तरगीता<ref name=":0" /> * मोतीमिनार * रवीचे उज्ज्वल किरण * विलक्षण भोळेपणा * सकाळचा अभ्यास * सौंदर्य आणि ललितकला * स्वर्गावर स्वारी * श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली * ज्ञानदीप - प्रकाशन १९२८ <ref name=":0" /> * रवीन्द्रांचा जयजयकार - [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथां]]<nowiki/>ना नोबेल पारितोषिक मिळाल्यानंतर लिहिलेला लेख, [[मनोरंजन (नियतकालिक)]] मध्ये प्रकाशित झाला होता.<ref name=":0" /> == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} == बाह्य दुवे == {{commons|file:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्}} {{DEFAULTSORT:आपटे, वासुदेव गोविंद}} [[वर्ग:मराठी पत्रकार]] [[वर्ग:मराठी भाषांतरकार]] [[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] eucb3eqhdmvzeeepxackuo8tcz8d0ww 2681661 2681660 2026-04-29T08:12:34Z संतोष गोरे 135680 2681661 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[एप्रिल १२]], [[इ.स. १८७१|१८७१]] | जन्म_स्थान = [[धरणगाव]], [[खानदेश]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = [[फेब्रुवारी २]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] | मृत्यू_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | कार्यक्षेत्र = [[साहित्य]], [[पत्रकारिता]] | राष्ट्रीयत्व = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[ललित]], [[कथा]], अनुवादित, बालसाहित्य | विषय = [[इतिहास]], [[तत्त्वज्ञान]], [[भाषा]] ([[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]]) | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''वासुदेव गोविंद आपटे''' (१२ एप्रिल १८७१; - २ फेब्रुवारी १९३०<ref name=":0" />) हे [[मराठी]] [[लेखक]], भाषांतरकार, [[पत्रकार]], [[आनंद (मासिक)|आनंद मासिकाचे]] संस्थापक व संपादक, [[बंगाली]] [[कथा]]-कादंबऱ्यांचे अनुवादक, निबंधकार व कोशकार होते. == जीवन == आपटे यांचे बालपण भडगाव आणि धुळे येथे गेले. [[कलकत्ता]] विद्यापीठाची बी. ए. परीक्षा सन १८९३मध्ये उत्तीर्ण झाल्यावर ते नागपूरच्या [[हिस्लॉप कॉलेज|'हिस्लॉप' कॉलेजात]] एक वर्ष फेलो होते. त्यांचा बंगाली भाषेशी परिचय झाला.<ref name=":0" /> वा.गॊ. आपटे त्यानंतर पुण्यातही [[नूतन मराठी विद्यालय|नूतन मराठी विद्यालया]]<nowiki/>त काही काळ शिक्षक होते. [[पुणे]] मुक्कामी त्यांना [[हरि नारायण आपटे]] यांच्या सहवासात मराठी [[भाषा]] व साहित्याची विशेष गोडी निर्माण झाली.<ref name=":0" /> इंदूर येथे [[शिवाजीराव होळकर]] यांचे खाजगी चिटणीस या पदावर त्यांनी काही काळ काम केले. <ref name=":0" /> == कार्य == 'अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र' (१८९९) हे आपट्यांचे पहिले प्रकाशित [[पुस्तक]]. ते [[कोल्हापूर]]चे प्रोफेसर [[विजापूर]]कर यांच्या ग्रंथमालिकेतून प्रसिद्ध झाले. त्या काळी अशोकावर जेवढे संशोधन झाले होते त्याचा अभ्यास करून हे चरित्र लिहिले असल्यामुळे [[रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर|डॉ. भांडारकर]] आणि [[महादेव गोविंद रानडे|न्यायमूर्ती रानडे]] यांनी या पुस्तकाची प्रशंसा केली.<ref name=":0" /> त्यानंतर भगवान [[बुद्ध]] आणि त्याचा [[धर्म]] ह्या विषयावरील 'बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत [[इतिहास]]' हा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ त्यांनी १९०५ मध्ये लिहिला व १९१४ साली तो प्रसिद्ध झाला. काही काळ त्यांनी [[अलाहाबाद]] येथील 'मॉडर्न रिव्ह्यू'त मराठी पुस्तकांच्या परीक्षणाचे व नामदार [[गोपाळ कृष्ण गोखले]] यांच्या '[[ज्ञानप्रकाश (वृत्तपत्र)|ज्ञानप्रकाश]]' या दैनिकाचे संपादन केले. १९०६ साली त्यांनी '[[आनंद (मासिक)]]' हे मुलांचे मासिक सुरू केले, ते अद्यापही (२०१८ साली) सुरू असावे. 'आनंद'चे संपादन व ग्रंथलेखन ह्यांच्या बरोबरीने तरुण पिढीला राष्ट्रीय, सामाजिक व धार्मिक गोष्टींचे सम्यक ज्ञान मिळावे या उद्देशाने १९१९ साली त्यांनी '[[विचारसाधन (साप्ताहिक)]]' नावाचे नियतकालिक सुरू करून पाहिले, परंतु प्रकृति अस्वास्थ्यामुळे ते बंद करावे लागले (१९२०). त्यांच्या एकूण लेखनापैकी सुमारे ७५ टक्के लिखाण भाषांतरित, रूपांतरित व आधारित अशा स्वरूपाचे आहे. त्यांनी हिंदी, बंगाली आणि गुजराथी या भाषांमधील साहित्य मराठीमध्ये अनुवादित करून, एक प्रकारे [[प्रांत-भारती]]<nowiki/>ची पायाभरणीच केली.कानडी, तेलगू आणि तमिळ या भाषांचा परिचय करून घेण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.<ref name=":0" /> लेखन हा व्यवसाय त्यांनी आर्थिकदृष्ट्या यशस्वी करून दाखविला. आपटे हे इंदूर येथील 'मल्हारी मार्तंड'चे संपादक होते. पण तेथील वातावरण न मानवल्यामुळे त्यांनी राजीनामा दिला व १९१९ साली कायमचे पुण्यात स्थायिक झाले. पुढे ते [[टिळक महाविद्यालय|टिळक महाविद्यालया]]<nowiki/>त अध्यापनाचे काम करू लागले.<ref name=":0" /> त्यांचे साहित्यः- मिसेस हेन्‍रीवुड, सॅम्युएल लव्हर, बंकिमचंद्र चटोपाध्याय यांच्या दुर्गेशनंदिनी आदी कादंबऱ्यांचे मराठी अनुवाद; 'मराठी भाषेचे संप्रदाय व म्हणी' (१९१०),'लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय' (१९२५), 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' (१९२२), 'मराठी शब्दार्थचंद्रिका' (१९२२), आणि 'मराठी-बंगाली शिक्षक' (१९२५) ही भाषाभ्यास विषयक; 'जैनधर्म' (१९०४), 'टापटीपचा संसार' (१९१४), 'बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण' (१९१८), 'सौंदर्य आणि ललितकला' (१९१९) इत्यादी विविध विषयांवरील चोवीस-पंचवीस पुस्तके व बालवाङ्‌मय विभागात छोटीछोटी तीस-बत्तीस पुस्तके त्यांनी लिहिली. सुप्रसिद्ध बंगाली कादंबरीकार बंकिमचंद्र यांचे संपूर्ण कादंबरीवाङ्‌मय, त्यातील बंगाली वातावरण, पार्श्वभूमी व पात्रांची नावे कायम ठेवून वा. गो. आपट्यांनी चार खंडांत मराठीत आणले आहे. 'वाल्मीकीचा जय' (१९१०) ही त्यांची कादंबरीही बंगालीचे भाषांतर आहे. 'मूर्तिमंत देशाभिमान', 'माणिकबाग', आणि 'दुःखाअन्ती सुख' ही त्यांची पाश्चात्य कादंबऱ्यांची रूपांतरेही उत्कृष्ट आहेत. याशिवाय 'श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली', 'महाभारतातील सोप्या गोष्टी', 'नाट्यभारत', नाट्यरामायण, 'बालभारत', 'मनी व मोत्या', 'महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास', 'मुलांसाठी गोड गाणी', 'एक दिवसाच्या सुटीत' यांसारखी बालवाचकांच्या दृष्टीने रंजक असूनही उद्‌बोधक अशी पुस्तके त्यांनी लिहिली. पुराणे, इतिहास, विविधज्ञानसंग्रह, संतांची व थोरांची चरित्रे यांच्या आधारे वा. गो. आपटे यांनी बालांसाठी व कुमारांसाठी निर्माण केलेले साहित्य उल्लेखनीय आहे. '[[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]'चे ते पहिले घटनाकार, एका परीने जनक व संवर्धकही होते.{{संदर्भ हवा}} 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' हा मराठी-मराठी शब्दकोश <ref name=":0">मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; तिसरी आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९५२</ref> हे आपटे यांचे अजरामर स्मारक आहे; असे उद्गार श्री. [[गोपीनाथ तळवलकर|गोपीनाथ तळवळकर]] यांनी तिसऱ्या आवृत्तीच्या प्रस्तावनेच्या निमित्ताने काढले होते.<ref name=":0" /> == गौरव == * वा.गो. आपटे यांच्यावर 'वा. गो. आपटे: व्यक्ती अणि वाङ्मय' नावाचा ग्रंथ आहे. (लेखक - राणे, राघव) * महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतील ग्रंथालयाला वा.गो. आपटे यांचे नाव देण्यात आले आहे. या ग्रंथालयात ५०,०००हून अधिक जुने - नवे ग्रंथ, दुर्मिळ नियतकालिके, सर्व प्रकारचे कोश व संदर्भग्रंथ आहेत. आपटे यांनी या ग्रंथालयासाठी दहा हजार रुपयांची देणगी दिली होती.<ref name=":0" /> == पुस्तके{{संदर्भ हवा}}== === कोश वाङ्मय व भाषा विषयक साहित्य === * मराठी-बंगाली शिक्षक * बंगाली-मराठी कोश <ref name=":0" /> * मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; प्रथम आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९२० - यामध्ये संत-साहित्यातील बहुतांश संज्ञांचा समावेश आहे. ३९००० शब्दांचा समावेश असणारा त्या काळातील हा एकमेव कोश होता, असे दिसते. * विस्तारित शब्दरत्नाकर (वा.गो. आपटे+ह.अ.भावे) * मराठी शब्दार्थ चंद्रिका * मराठी भाषेचे सांप्रदाय व म्हणी <ref name=":0" /> *लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय - साहित्याच्या रचनात्मक व व्यावहारिक बाजूंचे ज्ञान करून देणारे हे पहिलेच पुस्तक असे म्हणावे लागते. <ref name=":0" /> *सौंदर्य आणि ललितकला - यामध्ये प्रामुख्याने शिल्प, संगीत आणि चित्रकलेचा विचार केलेला आहे. === अनुवाद === * [[अरविंद घोष|अरविंदबाबू]]<nowiki/>चीं आपल्या पत्नीस पत्रे *[[अरविंद घोष|अरविंदबाबूं]]<nowiki/>नी आपला बंधू [[बारींद्र कुमार घोष|बारीन्द्र]] यास लिहिलेले पत्र , [[चित्रमय जगत (नियतकालिक)]] - जुलै १९२२ *दुःखाअंती सुख (पाश्चात्य कादंबरीचे रूपांतर) * दुर्गेशनंदिनी (बंकिमचंद्रांच्या बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) * चित्तरंजन अथवा मुलांचे अरेबियन नाइट्स (अनेक भाग) * संपूर्ण [[बंकिम चंद्र चॅटर्जी|बंकिमचंद्र]] (चार खंड) * माणिकबाग (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या इसलिन इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * ..... (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या एका इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * मूर्तिमंत देशाभिमान (पाश्चात्य कादंबऱ्रीचे रूपांतर) * वाल्मीकीचा जय (मूळ बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) - वंग विद्वतकुलशेखर हरप्रसादशास्त्री लिखित पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * शांतिनिकेतनमाला (किमान ४ भाग) * रवीचे उज्ज्वल किरण - रवींदनाथ यांच्या गोष्टींच्या पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * रवींद्रनाथ यांच्या शिशु या शिशुकाव्याचा अनुवाद <ref name=":0" /> * बंगाली साहित्यसंमेलनातील भाषणे - [[विविध ज्ञानविस्तार (नियतकालिक)|विविध ज्ञानविस्तार]] मध्ये प्रकाशित <ref name=":0" /> * [[मॉडर्न रिव्ह्यू|माॅडर्न रिव्ह्यू]] मध्ये मराठी पुस्तकांचा परिचय <ref name=":0" /> * गुजराथी बालसाहित्याचे अग्रणी [[गिजुभाई बधेका|गिजूभाई बधेका]] यांच्या गोष्टींचा आनंद मासिकासाठी अनुवाद <ref name=":0" /> === बालसाहित्य किंवा बालोपयोगी साहित्य === * बालक त्याची प्रकृति व संवर्धन * बालभागवत * बालभारत * बालभारती * बालमनोरंजन * बालरामायण * बाल विनोदमाला * बाल विहारमाला * बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण * मनी व मोत्या * महाभारतांतल्या सोप्या गोष्टी * मुलांचे शहाणपण * मुलांसाठी गोड गाणी * रामायणांतल्या सोप्या गोष्टी * राष्ट्रीय शिक्षणाचे पहिले-दुसरे-तिसरे-चौथे पुस्तक * लहान मुलांसाठी मौजेच्या गोष्टी * वाचनपुस्तक - पहिले, दुसरे, तिसरे, चौथे * वीरांच्या कथा * साधुसंतांच्या गोष्टी * महर्षींचा प्रसाद * चित्तरंजन * देशभक्तिपर वाचनपाठ === इतिहासपर लेखन === * बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत इतिहास * पेशवाईची हकीकत * पेशवाईतील पहिले बाजीराव * मनोरंजक इतिहास * मराठ्यांचा दरारा * महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास === विविध प्रकारचे लेखन === * [[सम्राट अशोक]] * अशोक चरित्र - आपटे यांचे पहिले पुस्तक - प्रकाशन १८९८ <ref name=":0" /> * अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र - प्रकाशन १९२८, अशोक चरित्राची अनेक वर्षांच्या संशोधनातून प्रकाशित केलेली सुधारित आवृत्ती <ref name=":0" /> * ज्ञानदीप - [[ज्ञानेश्वरी]]<nowiki/>चे गद्य, सुबोध, संक्षिप्त रूप * एका दिवसाच्या सुट्टीत * कां व कसें? * जैनधर्म * टापटीपचा संसार * त्रिवेणी * देशक्तिपर वाचनपाठ * नवयुग * नाट्यभारत * नाट्यरूप भारतवर्ष * पंजाब प्रकरण भाग १, २ * परीस्तानातल्या गोष्टी * भारतकन्या *[[#बाह्य_दुवे|केतकी ग्रहगणितम्]] (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) * गांधीगीता * महात्माजींची उत्तरगीता<ref name=":0" /> * मोतीमिनार * रवीचे उज्ज्वल किरण * विलक्षण भोळेपणा * सकाळचा अभ्यास * सौंदर्य आणि ललितकला * स्वर्गावर स्वारी * श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली * ज्ञानदीप - प्रकाशन १९२८ <ref name=":0" /> * रवीन्द्रांचा जयजयकार - [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथां]]<nowiki/>ना नोबेल पारितोषिक मिळाल्यानंतर लिहिलेला लेख, [[मनोरंजन (नियतकालिक)]] मध्ये प्रकाशित झाला होता.<ref name=":0" /> == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} == बाह्य दुवे == {{commons|file:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्}} {{DEFAULTSORT:आपटे, वासुदेव गोविंद}} [[वर्ग:मराठी पत्रकार]] [[वर्ग:मराठी भाषांतरकार]] [[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] qhtcp4odz07ncj6li6e2w6g5dn2l251 2681662 2681661 2026-04-29T08:16:22Z संतोष गोरे 135680 2681662 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[एप्रिल १२]], [[इ.स. १८७१|१८७१]] | जन्म_स्थान = [[धरणगाव]], [[खानदेश]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1930|02|02|1871|04|12}} | मृत्यू_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | कार्यक्षेत्र = [[साहित्य]], [[पत्रकारिता]] | राष्ट्रीयत्व = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[ललित]], [[कथा]], अनुवादित, बालसाहित्य | विषय = [[इतिहास]], [[तत्त्वज्ञान]], [[भाषा]] ([[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]]) | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''वासुदेव गोविंद आपटे''' (१२ एप्रिल १८७१; - २ फेब्रुवारी १९३०<ref name=":0" />) हे [[मराठी]] [[लेखक]], भाषांतरकार, [[पत्रकार]], [[आनंद (मासिक)|आनंद मासिकाचे]] संस्थापक व संपादक, [[बंगाली]] [[कथा]]-कादंबऱ्यांचे अनुवादक, निबंधकार व कोशकार होते. == जीवन == आपटे यांचे बालपण भडगाव आणि धुळे येथे गेले. [[कलकत्ता]] विद्यापीठाची बी. ए. परीक्षा सन १८९३मध्ये उत्तीर्ण झाल्यावर ते नागपूरच्या [[हिस्लॉप कॉलेज|'हिस्लॉप' कॉलेजात]] एक वर्ष फेलो होते. त्यांचा बंगाली भाषेशी परिचय झाला.<ref name=":0" /> वा.गॊ. आपटे त्यानंतर पुण्यातही [[नूतन मराठी विद्यालय|नूतन मराठी विद्यालया]]<nowiki/>त काही काळ शिक्षक होते. [[पुणे]] मुक्कामी त्यांना [[हरि नारायण आपटे]] यांच्या सहवासात मराठी [[भाषा]] व साहित्याची विशेष गोडी निर्माण झाली.<ref name=":0" /> इंदूर येथे [[शिवाजीराव होळकर]] यांचे खाजगी चिटणीस या पदावर त्यांनी काही काळ काम केले. <ref name=":0" /> == कार्य == 'अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र' (१८९९) हे आपट्यांचे पहिले प्रकाशित [[पुस्तक]]. ते [[कोल्हापूर]]चे प्रोफेसर [[विजापूर]]कर यांच्या ग्रंथमालिकेतून प्रसिद्ध झाले. त्या काळी अशोकावर जेवढे संशोधन झाले होते त्याचा अभ्यास करून हे चरित्र लिहिले असल्यामुळे [[रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर|डॉ. भांडारकर]] आणि [[महादेव गोविंद रानडे|न्यायमूर्ती रानडे]] यांनी या पुस्तकाची प्रशंसा केली.<ref name=":0" /> त्यानंतर भगवान [[बुद्ध]] आणि त्याचा [[धर्म]] ह्या विषयावरील 'बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत [[इतिहास]]' हा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ त्यांनी १९०५ मध्ये लिहिला व १९१४ साली तो प्रसिद्ध झाला. काही काळ त्यांनी [[अलाहाबाद]] येथील 'मॉडर्न रिव्ह्यू'त मराठी पुस्तकांच्या परीक्षणाचे व नामदार [[गोपाळ कृष्ण गोखले]] यांच्या '[[ज्ञानप्रकाश (वृत्तपत्र)|ज्ञानप्रकाश]]' या दैनिकाचे संपादन केले. १९०६ साली त्यांनी '[[आनंद (मासिक)]]' हे मुलांचे मासिक सुरू केले, ते अद्यापही (२०१८ साली) सुरू असावे. 'आनंद'चे संपादन व ग्रंथलेखन ह्यांच्या बरोबरीने तरुण पिढीला राष्ट्रीय, सामाजिक व धार्मिक गोष्टींचे सम्यक ज्ञान मिळावे या उद्देशाने १९१९ साली त्यांनी '[[विचारसाधन (साप्ताहिक)]]' नावाचे नियतकालिक सुरू करून पाहिले, परंतु प्रकृति अस्वास्थ्यामुळे ते बंद करावे लागले (१९२०). त्यांच्या एकूण लेखनापैकी सुमारे ७५ टक्के लिखाण भाषांतरित, रूपांतरित व आधारित अशा स्वरूपाचे आहे. त्यांनी हिंदी, बंगाली आणि गुजराथी या भाषांमधील साहित्य मराठीमध्ये अनुवादित करून, एक प्रकारे [[प्रांत-भारती]]<nowiki/>ची पायाभरणीच केली.कानडी, तेलगू आणि तमिळ या भाषांचा परिचय करून घेण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.<ref name=":0" /> लेखन हा व्यवसाय त्यांनी आर्थिकदृष्ट्या यशस्वी करून दाखविला. आपटे हे इंदूर येथील 'मल्हारी मार्तंड'चे संपादक होते. पण तेथील वातावरण न मानवल्यामुळे त्यांनी राजीनामा दिला व १९१९ साली कायमचे पुण्यात स्थायिक झाले. पुढे ते [[टिळक महाविद्यालय|टिळक महाविद्यालया]]<nowiki/>त अध्यापनाचे काम करू लागले.<ref name=":0" /> त्यांचे साहित्यः- मिसेस हेन्‍रीवुड, सॅम्युएल लव्हर, बंकिमचंद्र चटोपाध्याय यांच्या दुर्गेशनंदिनी आदी कादंबऱ्यांचे मराठी अनुवाद; 'मराठी भाषेचे संप्रदाय व म्हणी' (१९१०),'लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय' (१९२५), 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' (१९२२), 'मराठी शब्दार्थचंद्रिका' (१९२२), आणि 'मराठी-बंगाली शिक्षक' (१९२५) ही भाषाभ्यास विषयक; 'जैनधर्म' (१९०४), 'टापटीपचा संसार' (१९१४), 'बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण' (१९१८), 'सौंदर्य आणि ललितकला' (१९१९) इत्यादी विविध विषयांवरील चोवीस-पंचवीस पुस्तके व बालवाङ्‌मय विभागात छोटीछोटी तीस-बत्तीस पुस्तके त्यांनी लिहिली. सुप्रसिद्ध बंगाली कादंबरीकार बंकिमचंद्र यांचे संपूर्ण कादंबरीवाङ्‌मय, त्यातील बंगाली वातावरण, पार्श्वभूमी व पात्रांची नावे कायम ठेवून वा. गो. आपट्यांनी चार खंडांत मराठीत आणले आहे. 'वाल्मीकीचा जय' (१९१०) ही त्यांची कादंबरीही बंगालीचे भाषांतर आहे. 'मूर्तिमंत देशाभिमान', 'माणिकबाग', आणि 'दुःखाअन्ती सुख' ही त्यांची पाश्चात्य कादंबऱ्यांची रूपांतरेही उत्कृष्ट आहेत. याशिवाय 'श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली', 'महाभारतातील सोप्या गोष्टी', 'नाट्यभारत', नाट्यरामायण, 'बालभारत', 'मनी व मोत्या', 'महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास', 'मुलांसाठी गोड गाणी', 'एक दिवसाच्या सुटीत' यांसारखी बालवाचकांच्या दृष्टीने रंजक असूनही उद्‌बोधक अशी पुस्तके त्यांनी लिहिली. पुराणे, इतिहास, विविधज्ञानसंग्रह, संतांची व थोरांची चरित्रे यांच्या आधारे वा. गो. आपटे यांनी बालांसाठी व कुमारांसाठी निर्माण केलेले साहित्य उल्लेखनीय आहे. '[[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]'चे ते पहिले घटनाकार, एका परीने जनक व संवर्धकही होते.{{संदर्भ हवा}} 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' हा मराठी-मराठी शब्दकोश <ref name=":0">मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; तिसरी आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९५२</ref> हे आपटे यांचे अजरामर स्मारक आहे; असे उद्गार श्री. [[गोपीनाथ तळवलकर|गोपीनाथ तळवळकर]] यांनी तिसऱ्या आवृत्तीच्या प्रस्तावनेच्या निमित्ताने काढले होते.<ref name=":0" /> == गौरव == * वा.गो. आपटे यांच्यावर 'वा. गो. आपटे: व्यक्ती अणि वाङ्मय' नावाचा ग्रंथ आहे. (लेखक - राणे, राघव) * महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतील ग्रंथालयाला वा.गो. आपटे यांचे नाव देण्यात आले आहे. या ग्रंथालयात ५०,०००हून अधिक जुने - नवे ग्रंथ, दुर्मिळ नियतकालिके, सर्व प्रकारचे कोश व संदर्भग्रंथ आहेत. आपटे यांनी या ग्रंथालयासाठी दहा हजार रुपयांची देणगी दिली होती.<ref name=":0" /> == पुस्तके{{संदर्भ हवा}}== === कोश वाङ्मय व भाषा विषयक साहित्य === * मराठी-बंगाली शिक्षक * बंगाली-मराठी कोश <ref name=":0" /> * मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; प्रथम आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९२० - यामध्ये संत-साहित्यातील बहुतांश संज्ञांचा समावेश आहे. ३९००० शब्दांचा समावेश असणारा त्या काळातील हा एकमेव कोश होता, असे दिसते. * विस्तारित शब्दरत्नाकर (वा.गो. आपटे+ह.अ.भावे) * मराठी शब्दार्थ चंद्रिका * मराठी भाषेचे सांप्रदाय व म्हणी <ref name=":0" /> *लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय - साहित्याच्या रचनात्मक व व्यावहारिक बाजूंचे ज्ञान करून देणारे हे पहिलेच पुस्तक असे म्हणावे लागते. <ref name=":0" /> *सौंदर्य आणि ललितकला - यामध्ये प्रामुख्याने शिल्प, संगीत आणि चित्रकलेचा विचार केलेला आहे. === अनुवाद === * [[अरविंद घोष|अरविंदबाबू]]<nowiki/>चीं आपल्या पत्नीस पत्रे *[[अरविंद घोष|अरविंदबाबूं]]<nowiki/>नी आपला बंधू [[बारींद्र कुमार घोष|बारीन्द्र]] यास लिहिलेले पत्र , [[चित्रमय जगत (नियतकालिक)]] - जुलै १९२२ *दुःखाअंती सुख (पाश्चात्य कादंबरीचे रूपांतर) * दुर्गेशनंदिनी (बंकिमचंद्रांच्या बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) * चित्तरंजन अथवा मुलांचे अरेबियन नाइट्स (अनेक भाग) * संपूर्ण [[बंकिम चंद्र चॅटर्जी|बंकिमचंद्र]] (चार खंड) * माणिकबाग (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या इसलिन इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * ..... (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या एका इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * मूर्तिमंत देशाभिमान (पाश्चात्य कादंबऱ्रीचे रूपांतर) * वाल्मीकीचा जय (मूळ बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) - वंग विद्वतकुलशेखर हरप्रसादशास्त्री लिखित पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * शांतिनिकेतनमाला (किमान ४ भाग) * रवीचे उज्ज्वल किरण - रवींदनाथ यांच्या गोष्टींच्या पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * रवींद्रनाथ यांच्या शिशु या शिशुकाव्याचा अनुवाद <ref name=":0" /> * बंगाली साहित्यसंमेलनातील भाषणे - [[विविध ज्ञानविस्तार (नियतकालिक)|विविध ज्ञानविस्तार]] मध्ये प्रकाशित <ref name=":0" /> * [[मॉडर्न रिव्ह्यू|माॅडर्न रिव्ह्यू]] मध्ये मराठी पुस्तकांचा परिचय <ref name=":0" /> * गुजराथी बालसाहित्याचे अग्रणी [[गिजुभाई बधेका|गिजूभाई बधेका]] यांच्या गोष्टींचा आनंद मासिकासाठी अनुवाद <ref name=":0" /> === बालसाहित्य किंवा बालोपयोगी साहित्य === * बालक त्याची प्रकृति व संवर्धन * बालभागवत * बालभारत * बालभारती * बालमनोरंजन * बालरामायण * बाल विनोदमाला * बाल विहारमाला * बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण * मनी व मोत्या * महाभारतांतल्या सोप्या गोष्टी * मुलांचे शहाणपण * मुलांसाठी गोड गाणी * रामायणांतल्या सोप्या गोष्टी * राष्ट्रीय शिक्षणाचे पहिले-दुसरे-तिसरे-चौथे पुस्तक * लहान मुलांसाठी मौजेच्या गोष्टी * वाचनपुस्तक - पहिले, दुसरे, तिसरे, चौथे * वीरांच्या कथा * साधुसंतांच्या गोष्टी * महर्षींचा प्रसाद * चित्तरंजन * देशभक्तिपर वाचनपाठ === इतिहासपर लेखन === * बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत इतिहास * पेशवाईची हकीकत * पेशवाईतील पहिले बाजीराव * मनोरंजक इतिहास * मराठ्यांचा दरारा * महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास === विविध प्रकारचे लेखन === * [[सम्राट अशोक]] * अशोक चरित्र - आपटे यांचे पहिले पुस्तक - प्रकाशन १८९८ <ref name=":0" /> * अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र - प्रकाशन १९२८, अशोक चरित्राची अनेक वर्षांच्या संशोधनातून प्रकाशित केलेली सुधारित आवृत्ती <ref name=":0" /> * ज्ञानदीप - [[ज्ञानेश्वरी]]<nowiki/>चे गद्य, सुबोध, संक्षिप्त रूप * एका दिवसाच्या सुट्टीत * कां व कसें? * जैनधर्म * टापटीपचा संसार * त्रिवेणी * देशक्तिपर वाचनपाठ * नवयुग * नाट्यभारत * नाट्यरूप भारतवर्ष * पंजाब प्रकरण भाग १, २ * परीस्तानातल्या गोष्टी * भारतकन्या *[[#बाह्य_दुवे|केतकी ग्रहगणितम्]] (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) * गांधीगीता * महात्माजींची उत्तरगीता<ref name=":0" /> * मोतीमिनार * रवीचे उज्ज्वल किरण * विलक्षण भोळेपणा * सकाळचा अभ्यास * सौंदर्य आणि ललितकला * स्वर्गावर स्वारी * श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली * ज्ञानदीप - प्रकाशन १९२८ <ref name=":0" /> * रवीन्द्रांचा जयजयकार - [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथां]]<nowiki/>ना नोबेल पारितोषिक मिळाल्यानंतर लिहिलेला लेख, [[मनोरंजन (नियतकालिक)]] मध्ये प्रकाशित झाला होता.<ref name=":0" /> == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} == बाह्य दुवे == {{commons|file:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्}} {{DEFAULTSORT:आपटे, वासुदेव गोविंद}} [[वर्ग:मराठी पत्रकार]] [[वर्ग:मराठी भाषांतरकार]] [[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 6efzm64dpofo3n589u8v4v4cv12ihfg 0 17419 2681616 2679538 2026-04-29T05:33:32Z ~2026-26090-51 182633 2681616 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = कलर्स मराठी |चित्र = |चित्रसाईज = |चित्र_माहिती =‌‌ |चित्र२ = |सुरुवात = ९ जुलै २००० |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = वायाकॉम१८ |मालक = |ब्रीदवाक्य = रंगात रंग लय भारी, नवी उभारी उंच भरारी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] |जुने नाव = [[ई टीव्ही मराठी]] |बदललेले नाव = कलर्स मराठी |भगिनी वाहिनी = |प्रसारण वेळ = संध्या. ७ ते रात्री ९.३० (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = [http://www.colorsmarathi.com कलर्स मराठी] }} '''कलर्स मराठी''' ही [[मराठी भाषा|मराठी]] वाहिनी आहे. ह्या वाहिनीचे पूर्वी '''ई टीव्ही मराठी''' असे नाव होते. दर महिन्यांच्या काही रविवारी [[कलर्स मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == पुरस्कार == * [[कलर्स मराठी पुरस्कार]] == प्रसारित मालिका == {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ |- | १६ मार्च २०२६ | मी जिंकून घेईन सारं | संध्या. ७ वाजता |- | २३ मार्च २०२६ | मोहिनी - प्रेमाची फिल्मी कहाणी | संध्या. ७.४५ वाजता |- | २८ डिसेंबर २०२० | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८.३० वाजता |- | ३ ऑक्टोबर २०२४ | आई तुळजाभवानी | रात्री ९ वाजता |} == जुन्या मालिका == # [[१७६० सासूबाई]] # [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]] # [[असावा सुंदर स्वप्नांचा बंगला]] # [[अस्सं सासर सुरेख बाई]] # [[अंतरपाट (मालिका)|अंतरपाट]] # [[कमला (मालिका)|कमला]] # [[कस्तुरी (मालिका)|कस्तुरी]] # [[काटा रुते कुणाला]] # [[कालाय तस्मै नमः (मालिका)|कालाय तस्मै नमः]] # [[काव्यांजली - सखी सावली]] # [[गंध फुलांचा गेला सांगून]] # [[गणपती बाप्पा मोरया]] # [[घाडगे अँड सून]] # [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] # [[लेक माझी दुर्गा]] # [[जीव झाला येडापिसा]] # [[जीव माझा गुंतला]] # [[तुझ्या रूपाचं चांदणं]] # [[तू माझा सांगाती]] # [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] # [[भाग्य दिले तू मला]] # [[या वळणावर]] # [[रमा राघव]] # [[राजा राणीची गं जोडी]] # [[राधा प्रेम रंगी रंगली]] # [[लक्ष्मी सदैव मंगलम्]] # [[लेक लाडकी ह्या घरची]] # [[शुभमंगल ऑनलाईन]] # [[सुखाच्या सरींनी हे मन बावरे]] # [[सुंदरा मनामध्ये भरली]] # [[स्वामिनी]] # [[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] # अशोक मा.मा. # आई मायेचं कवच # आपली माणसं # बालपण देगा देवा # बायको अशी हव्वी # बेधुंद मनाच्या लहरी # भाग्यविधाता # चंद्र आहे साक्षीला # इंद्रायणी # चाहूल # दुर्गा # चिरंजीवी सौभाग्य कांक्षिणी # क्राईम डायरी # एक होता राजा # एक मोहोर अबोल # एक झुंज वादळाशी # गुंडा पुरुष देव # हम्मा लाइव्ह # हृदयी प्रीत जागते # हुकुमाची राणी # लय आवडतेस तू मला # किमयागार # किती सांगायचंय मला # कुमारी गंगूबाई नॉनमॅट्रिक # कुंडली # कुंकू टिकली आणि टॅटू # मंथन # माझा होशील का # माझे मन तुझे झाले # माझिया माहेरा # मेंदीच्या पानावर # बाईपण जिंदाबाद # पिरतीचा वणवा उरी पेटला # पिंगा गं पोरी पिंगा # योगयोगेश्वर जय शंकर # शेतकरीच नवरा हवा # सखी # समांतर # सरस्वती # साता जन्माच्या गाठी # सावर रे # सप्तपदी # सोनियाचा उंबरा # सख्या रे # सिंधुताई माझी माई # सोन्याची पावलं # सुख कळले # सुखी माणसाचा सदरा # सुंदर माझं घर # तुझ्यावाचून करमेना # विवाहबंधन # आवाज # बाजीराव मस्तानी # श्री लक्ष्मीनारायण === अनुवादित मालिका === # कर्मफल दाता शनि # नागीण # गीता == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[कोण होणार करोडपती|कोण होईल मराठी करोडपती]] # [[गौरव महाराष्ट्राचा (कार्यक्रम)|गौरव महाराष्ट्राचा]] # गाणे तुमचे आमचे # [[झुंज मराठमोळी]] # [[ढोलकीच्या तालावर]] # [[बिग बॉस मराठी]] ** [[बिग बॉस मराठी १]] ** [[बिग बॉस मराठी २]] ** [[बिग बॉस मराठी ३]] ** [[बिग बॉस मराठी ४]] ** [[बिग बॉस मराठी ५]] ** [[बिग बॉस मराठी ६]] # [[सूर नवा ध्यास नवा]] # सुपर डान्सर # लज्जत महाराष्ट्राची # कॉमेडी एक्सप्रेस # कॉमेडीची बुलेट ट्रेन # आज काय स्पेशल # दोन स्पेशल # तुमच्यासाठी काय पण # मेजवानी परिपूर्ण किचन # नवरा असावा तर असा # एकदम कडक # नादखुळा # मॅड म्हणजेच महाराष्ट्राचा अस्सल डान्सर # अस्सल पाहुणे इरसाल नमुने # मिसेस अन्नपूर्णा # परफेक्ट बॅचलर # आली लहर केला कहर # हसताय ना? हसायलाच पाहिजे! # आमच्या घरात सूनबाई जोरात # संगीत खुर्ची # दर्शन # सख्खे शेजारी # पालखी # गजर हरिनामाचा {{मराठी दूरचित्रवाहिन्या}} [[वर्ग:कलर्स मराठी]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] ek13vzunj2ivhdvgeajack9k87fviap 2681619 2681616 2026-04-29T05:36:20Z ~2026-26090-51 182633 2681619 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = कलर्स मराठी |चित्र = |चित्रसाईज = |चित्र_माहिती =‌‌ |चित्र२ = |सुरुवात = ९ जुलै २००० |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = वायाकॉम१८ |मालक = |ब्रीदवाक्य = रंगात रंग लय भारी, नवी उभारी उंच भरारी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] |जुने नाव = [[ई टीव्ही मराठी]] |बदललेले नाव = कलर्स मराठी |भगिनी वाहिनी = |प्रसारण वेळ = संध्या. ७ ते रात्री ९.३० (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = [http://www.colorsmarathi.com कलर्स मराठी] }} '''कलर्स मराठी''' ही [[मराठी भाषा|मराठी]] वाहिनी आहे. ह्या वाहिनीचे पूर्वी '''ई टीव्ही मराठी''' असे नाव होते. दर महिन्यांच्या काही रविवारी [[कलर्स मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == पुरस्कार == * [[कलर्स मराठी पुरस्कार]] == प्रसारित मालिका == {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ |- | १६ मार्च २०२६ | मी जिंकून घेईन सारं | संध्या. ७ वाजता |- | २३ मार्च २०२६ | मोहिनी - प्रेमाची फिल्मी कहाणी | संध्या. ७.४५ वाजता |- | २८ डिसेंबर २०२० | [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]] | रात्री ८.३० वाजता |- | ३ ऑक्टोबर २०२४ | आई तुळजाभवानी | रात्री ९ वाजता |} == जुन्या मालिका == # [[१७६० सासूबाई]] # वसुधा # सांजसावल्या # ही चाळ कुरुकुरु # आकाशझेप # [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]] # [[असावा सुंदर स्वप्नांचा बंगला]] # [[अस्सं सासर सुरेख बाई]] # [[अंतरपाट (मालिका)|अंतरपाट]] # [[कमला (मालिका)|कमला]] # [[कस्तुरी (मालिका)|कस्तुरी]] # [[काटा रुते कुणाला]] # [[कालाय तस्मै नमः (मालिका)|कालाय तस्मै नमः]] # [[काव्यांजली - सखी सावली]] # [[गंध फुलांचा गेला सांगून]] # [[गणपती बाप्पा मोरया]] # [[घाडगे अँड सून]] # [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] # [[लेक माझी दुर्गा]] # [[जीव झाला येडापिसा]] # [[जीव माझा गुंतला]] # [[तुझ्या रूपाचं चांदणं]] # [[तू माझा सांगाती]] # [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]] # [[भाग्य दिले तू मला]] # [[या वळणावर]] # [[रमा राघव]] # [[राजा राणीची गं जोडी]] # [[राधा प्रेम रंगी रंगली]] # [[लक्ष्मी सदैव मंगलम्]] # [[लेक लाडकी ह्या घरची]] # [[शुभमंगल ऑनलाईन]] # [[सुखाच्या सरींनी हे मन बावरे]] # [[सुंदरा मनामध्ये भरली]] # [[स्वामिनी]] # [[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] # अशोक मा.मा. # आई मायेचं कवच # आपली माणसं # बालपण देगा देवा # बायको अशी हव्वी # बेधुंद मनाच्या लहरी # भाग्यविधाता # चंद्र आहे साक्षीला # इंद्रायणी # चाहूल # दुर्गा # चिरंजीवी सौभाग्य कांक्षिणी # क्राईम डायरी # एक होता राजा # एक मोहोर अबोल # एक झुंज वादळाशी # गुंडा पुरुष देव # हम्मा लाइव्ह # हृदयी प्रीत जागते # हुकुमाची राणी # लय आवडतेस तू मला # किमयागार # किती सांगायचंय मला # कुमारी गंगूबाई नॉनमॅट्रिक # कुंडली # कुंकू टिकली आणि टॅटू # मंथन # माझा होशील का # माझे मन तुझे झाले # माझिया माहेरा # मेंदीच्या पानावर # बाईपण जिंदाबाद # पिरतीचा वणवा उरी पेटला # पिंगा गं पोरी पिंगा # योगयोगेश्वर जय शंकर # शेतकरीच नवरा हवा # सखी # समांतर # सरस्वती # साता जन्माच्या गाठी # सावर रे # सप्तपदी # सोनियाचा उंबरा # सख्या रे # सिंधुताई माझी माई # सोन्याची पावलं # सुख कळले # सुखी माणसाचा सदरा # सुंदर माझं घर # तुझ्यावाचून करमेना # विवाहबंधन # आवाज # बाजीराव मस्तानी # श्री लक्ष्मीनारायण === अनुवादित मालिका === # कर्मफल दाता शनि # नागीण # गीता == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[कोण होणार करोडपती|कोण होईल मराठी करोडपती]] # [[गौरव महाराष्ट्राचा (कार्यक्रम)|गौरव महाराष्ट्राचा]] # गाणे तुमचे आमचे # [[झुंज मराठमोळी]] # [[ढोलकीच्या तालावर]] # [[बिग बॉस मराठी]] ** [[बिग बॉस मराठी १]] ** [[बिग बॉस मराठी २]] ** [[बिग बॉस मराठी ३]] ** [[बिग बॉस मराठी ४]] ** [[बिग बॉस मराठी ५]] ** [[बिग बॉस मराठी ६]] # [[सूर नवा ध्यास नवा]] # सुपर डान्सर # लज्जत महाराष्ट्राची # कॉमेडी एक्सप्रेस # कॉमेडीची बुलेट ट्रेन # आज काय स्पेशल # दोन स्पेशल # तुमच्यासाठी काय पण # मेजवानी परिपूर्ण किचन # नवरा असावा तर असा # एकदम कडक # नादखुळा # मॅड म्हणजेच महाराष्ट्राचा अस्सल डान्सर # अस्सल पाहुणे इरसाल नमुने # मिसेस अन्नपूर्णा # परफेक्ट बॅचलर # आली लहर केला कहर # हसताय ना? हसायलाच पाहिजे! # आमच्या घरात सूनबाई जोरात # संगीत खुर्ची # दर्शन # सख्खे शेजारी # पालखी # गजर हरिनामाचा {{मराठी दूरचित्रवाहिन्या}} [[वर्ग:कलर्स मराठी]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] i1j7cb9ck8pk5gkv9vykp03l532crf4 0 20584 2681591 2681012 2026-04-29T03:00:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681591 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १८ मार्च |वर्ष = २०२६ }} {{Infobox cricket tournament main | name = आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक | image = ICC Men's T20 World Cup Trophy.webp | imagesize = | caption = '''टी२० विश्वचषक''' | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] | tournament format = [[साखळी सामने]] व [[बाद फेरी]] | first = [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | last = [[२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] | participants = २०<ref>{{cite web |title=आयसीसीकडून जागतिक कार्यक्रमांच्या विस्ताराची घोषणा|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2164062 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]]|access-date=१९ एप्रिल २०२२|language=en}}</ref> | champions = {{cr|IND}} (३रे विजेतेपद) | most successful = {{cr|IND}} (३ विजेतीपदे) | most runs = {{flagicon|IND}} [[विराट कोहली]] (१,२९२)<ref name="stats3000.cricinfo.com">[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – सर्वाधिक धावा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123945/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४} क्रिकइन्फो</ref> | most wickets = {{flagicon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] (५०)<ref name="stats5000000.cricinfo.com"> [http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – कारकिर्दीतील सर्वाधिक बळी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123959/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४}} क्रिकइन्फो</ref> }} {{Season sidebar | image = [[File:ICC_Men's_T20_World_Cup_Trophy_at_COA_-_BugWarp_(20)_(cropped).jpg|250px]] | caption = प्रतिष्ठित आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक ट्रॉफी | title = स्पर्धा | list = * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] * [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] * [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] * [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] * [[२०२६ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] * [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] * [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] }} '''[[आयसीसी]] पुरुष टी२० विश्वचषक''' (पूर्वी '''आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०''' म्हणून ओळखली जात असे)<ref>{{cite web |title=विश्व टी२०चे टी२० विश्वचषक असे नामकरण |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |आयसीसी]] | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२ |date=२३ नोव्हेंबर २०१८|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200931/https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |archive-date=२३ नोव्हेंबर २०१८ |url-status=live}}</ref> ही [[आंतरराष्ट्रीय टी२० | ट्वेंटी२० क्रिकेट]]ची आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. क्रिकेटची प्रशासकीय संस्था, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] (आयसीसी) द्वारे आयोजित करण्यात आलेल्या या स्पर्धेत सध्या १६ संघांचा समावेश आहे, ज्यामध्ये दिलेल्या अंतिम मुदतीनुसार क्रमवारीतील अव्वल १० संघ आणि [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेद्वारे निवडलेल्या सहा संघांचा समावेश आहे. सदर स्पर्धा साधारणतः दर दोन वर्षांनी आयोजित केली जाते. तथापि, स्पर्धेची २०२० आवृत्ती [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | २०२० मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये होणार होती, परंतु कोविड-१९ मुळे, स्पर्धा २०२१ पर्यंत पुढे ढकलण्यात आली]] आणि यजमानपद भारताकडे सोपविण्यात आले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] नंतर तब्बल पाच वर्षांनी २०२१ मध्ये स्पर्धा आयोजित करण्यात आली. तथापि, [[कोव्हिड-१९ महामारीचा क्रिकेटवर झालेला परिणाम|भारतातील कोविड-१९ महामारी]]मुळे, सामने [[संयुक्त अरब अमिराती]] (युएई) आणि [[ओमान]] येथे हलविण्यात आले.<ref>{{Cite web|date=17 August 2021|title=टी२० विश्वचषक: २४ ऑक्टोबर रोजी दुबईमध्ये भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामनारंगणार |url=https://www.thelivemirror.com/t20-world-cup-india-vs-pakistan-october-24/ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|website=द लाईव्ह मिरर| | language=en-US}}</ref> मे २०१६ मध्ये, आयसीसीने २०१८ मध्ये एक स्पर्धा आयोजित करण्याची कल्पना पुढे आणली, ज्यामध्ये दक्षिण आफ्रिका संभाव्य यजमान असणार होता.<ref name="2018SA">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/1019437.html |title=२०१८ मध्ये टी-२० वर्ल्डकप पुनरागमन होण्याची आयसीसीला आशा | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|work=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> परंतु [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]]च्या समारोपाच्या वेळी, आयसीसीने २०१८ आवृत्तीची कल्पना वगळली.<ref>{{cite web|title=चॅम्पियन्स ट्रॉफी २०२१ मध्ये होणार, २०१८ मध्ये टी२० विश्वचषक स्पर्धा नाही|work=हिंदुस्थान टाइम्स|author1=मुकेश भट्ट|url=http://www.hindustantimes.com/cricket/no-icc-world-t20-in-2018-india-to-host-next-champions-trophy-in-2021/story-myhab0aP2U4ZM4n0pyVuZM.html|date=१८ जून २०१७| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> २०२६ पर्यंत, दहा स्पर्धा खेळल्या गेल्या आहेत, त्यात एकूण २४ संघांनी भाग घेतला आहे आणि आतापर्यंत सहा राष्ट्रीय संघांनी टी२० विश्वचषक जिंकला आहे. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताने]] सर्वाधिक तीन विजय मिळवले आहेत ([[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]). [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडिज]] ([[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]], [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]) आणि [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] ([[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]], [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) यांनी दोनदा जिंकले आहेत आणि [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] ([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]), [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] ([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]) आणि [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] ([[२०२१ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) यांनी प्रत्येकी एक विजेतेपद पटकावले आहे. एकूण १५ देशांनी या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे (वेस्ट इंडिजच्या ६ बेट राष्ट्रांसह). पटकावले होते. ==इतिहास== ===पार्श्वभूमी=== २००२ मध्ये जेव्हा [[बेन्सन आणि हेजेस चषक]] संपला तेव्हा [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड|ईसीबी]]ला तिची जागा भरण्यासाठी आणखी एक एकदिवसीय स्पर्धा आवश्यक होती. कमी होत चाललेली गर्दी आणि कमी होणारे प्रायोजकत्व याला प्रतिसाद म्हणून क्रिकेट अधिकारी युवा पिढीमध्ये खेळाची लोकप्रियता वाढवण्याचा विचार करत होते. खेळाच्या दीर्घ आवृत्त्यांमुळे बंद झालेल्या हजारो चाहत्यांना वेगवान, रोमांचक क्रिकेट पोहोचवण्याचा हेतू होता. ईसीबीचे मार्केटिंग मॅनेजर स्टुअर्ट रॉबर्टसन यांनी २००१ मध्ये काउंटी अध्यक्षांना प्रति डाव २० षटकांचा प्रस्ताव दिला आणि त्यांनी नवीन स्वरूप स्वीकारण्याच्या बाजूने ११-७ मते दिली.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6985087.stm |title=ट्वेंटी२०ची मुळे | work=बीबीसी स्पोर्ट| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;देशांतर्गत स्पर्धा [[Image:2007t20.jpg|thumb|280px|बांगलादेश वि दक्षिण आफ्रिका २००७ सत्रामध्ये]] १३ जून २००३ रोजी प्रथम अधिकृत ट्वेंटी२० सामने इंग्लिश काउंटींदरम्यान [[ट्वेंटी२० ब्लास्ट]] स्पर्धेमध्ये खेळले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/somerset-lose-to-warwickshire-but-twenty20-cup-is-a-great-success-at-taunton-129596 |title= सॉमरसेट वॉरविकशायरकडून हरले पण ट्वेन्टी२० चषक टॉंटन येथे मोठे यश आहे | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> इंग्लंडमधील ट्वेंटी-२०चा पहिला हंगाम बऱ्यापैकी यशस्वी ठरला, ज्यामध्ये [[सरे काउंटी क्रिकेट क्लब|सरे लायन्स]]ने [[वॉरविकशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|वॉर्विकशायर बेअर्स]]चा ९ गडी राखून पराभव करून विजेतेपदावर नाव कोरले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/twenty20-cup-2003-124121/surrey-vs-warwickshire-final-304785/full-scorecard |title= सरे वि वॉरविकशायर अंतिम सामना धावफलक | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> मिडलसेक्स आणि सरे यांच्यात १५ जुलै २००४ रोजी लॉर्ड्स मैदानावरील पहिल्या ट्वेंटी२० सामन्यात २७,५०९ लोकांची गर्दी झाली होती, ही १९५३ नंतरच्या वन-डे फायनल व्यतिरिक्त कोणत्याही काऊंटी क्रिकेट सामन्यासाठी सर्वात मोठी उपस्थिती होती.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/may/25/usman-afzaal-surrey-middlesex-twenty20 |title=उस्मान अफझलने सरेला विजयी सुरुवात करून दिली परंतु अनुपस्थित चाहत्यांची चिंता वाढली|first=पॉल |last=विवर |newspaper=द गार्डियन |date=२५ मे २००९| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> लवकरच इतर क्रिकेट मंडळांनी ट्वेंटी२० सामने स्वीकारल्यानंतर, अनपेक्षित गर्दीची उपस्थिती, पाकिस्तानची [[फैसल बँक टी२० चषक]] आणि कॅरेबियनमधील [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धा यांसारख्या नवीन देशांतर्गत स्पर्धा आणि फॉरमॅटमधील आर्थिक प्रोत्साहन यामुळे फॉरमॅटची लोकप्रियता वाढली.{{citation needed|date=November 2021}} वेस्ट इंडीजच्या प्रादेशिक संघांनी [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धेत भाग घेतला. या कार्यक्रमाला दोषी फसवणूक करणारा [[ॲलन स्टॅनफोर्ड]]ने आर्थिक पाठबळ दिले होते, ज्याने त्याच्या मोठ्या पॉन्झी योजनेचे फळ म्हणून किमान US$२८,०००,००० निधी दिला होता.{{citation needed|date=November 2021}} ही स्पर्धा वार्षिक स्वरूपाची असेल असा मानस होता.{{citation needed|date=November 2021}} उद्घाटनाच्या सामन्यात [[गयाना क्रिकेट|गयाना]]ने [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]]चा ५ गडी राखून पराभव करून US$१,०००,०० रक्कम बक्षीस म्हणून मिळविली.<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/stanford/content/story/256391.html|title=स्टॅनफोर्ड २०/२० स्पर्धेचे विजेतेपद गयानाकडे|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|date=१४ ऑगस्ट २००६}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|title=स्टॅनफोर्ड ट्वेन्टी२० स्पर्धेच्या तारखा जाहीर|work=द जमैका ऑबझर्व्हर|date=९ फेब्रुवारी २००६|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205185816/http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|archive-date=५ डिसेंबर २००८}}</ref> एक स्पिन-ऑफ स्पर्धा, [[स्टॅनफोर्ड सुपर सिरीज]], ऑक्टोबर २००८ मध्ये [[मिडलसेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|मिडलसेक्स]] आणि [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]], इंग्लिश आणि कॅरिबियन ट्वेंटी-२० स्पर्धांचे संबंधित विजेते आणि वेस्ट इंडीजच्या देशांतर्गत खेळाडूंमधून स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्स संघ तयार करण्यात आलेला संघ; यांच्या दरम्यान खेळविण्यात आली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने स्पर्धा जिंकून US$२८०,०० बक्षीस रक्कम मिळवली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/372261.html|title=स्टॅनफोर्डसाठी मिडलसेक्सचे नेतृत्व उदलकडे |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २००८ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/375624.html |title=रामदिनच्या नेतृत्वाखाली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने मोठ्या पैशाच्या वैभवाकडे|first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=२७ ऑक्टोबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> १ नोव्हेंबर रोजी, स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्सने इंग्लंडशी सामना खेळला ज्यामध्ये अनेक वर्षांनंतर पाच सामन्यांपैकी पाहिला सामना असण्याची अपेक्षा होती आणि विजेत्याला प्रत्येक सामन्यात US$२०,०००,००० चे बक्षीस मिळाले.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/376602.html |title=गेल लीड्स सुपरस्टार्स टू मिलियन्स |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |date=१ नोव्हेंबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/7895505.stm |title=यूएस टायकूनवर $८ अब्जपेक्षा जास्त फसवणुकीचा आरोप|work=बीबीसी न्यूझ |date=१७ फेब्रुवारी २००९ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० {{Main|आंतरराष्ट्रीय टी२०}} १७ फेब्रुवारी २००५ रोजी [[ऑकलंड]]मधील [[ईडन पार्क]] येथे खेळल्या गेलेल्या पुरुषांच्या संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यात [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलिया]]ने [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]चा पराभव केला. हा खेळ हलक्या-फुलक्या पद्धतीने खेळला गेला – दोन्ही बाजू १९८० च्या दशकात परिधान केलेल्या किटमध्ये दिसल्या, न्यू झीलंड संघाने परिधान केलेल्या किट ह्या [[बेज ब्रिगेड]]ची थेट प्रत होती. बेज ब्रिगेडच्या विनंतीनुसार, काही खेळाडूंनी १९८० च्या दशकात लोकप्रिय असलेल्या मिशा/दाढी आणि केसांच्या शैली देखील ठेवल्या होत्या. ऑस्ट्रेलियाने सर्वसमावेशकपणे खेळ जिंकला, आणि जसजसा परिणाम न्यू झीलंडच्या डावाच्या अखेरीस स्पष्ट झाला, खेळाडू आणि पंचांनी गोष्टी कमी गांभीर्याने घेतल्या - ग्लेन मॅकग्राने १९८१च्या दोन्ही बाजूंमधील एकदिवसीय सामन्यातील [[ट्रेव्हर चॅपल]]च्या अंडरआर्म घटनेची गंमतीने पुनरावृत्ती केली आणि पंच [[बिली बाउडेन]] यांनी त्याला प्रत्युत्तरात गंमतीने लाल कार्ड दाखवले (क्रिकेटमध्ये लाल कार्डे सामान्यतः वापरली जात नाहीत). ===उद्घाटन स्पर्धा=== [[File:T20 final 2009.jpg|thumb|[[लॉर्ड्स]]वर २००९च्या अंतिम सामन्यामध्ये [[शाहिद आफ्रिदी]]ला गोलंदाजी करताना [[लसिथ मलिंगा]].]] दर दोन वर्षांनी आयसीसी विश्वचषक ट्वेंटी-२० स्पर्धा आयोजित करण्‍याचे प्रथम ठरवण्‍यात आले होते, जर त्या वर्षी [[क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धा नियोजित असेल तर ट्वेंटी-२० विश्वचषक स्पर्धा एक वर्ष आधी आयोजित केली जाईल. पहिली स्पर्धा [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत]] झाली जिथे [[भारत क्रिकेट संघ|भारताने]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ|पाकिस्तानचा]] अंतिम फेरीत पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8604/report/287879/india-vs-pakistan-final-icc-world-twenty20-2007-08|title=इंडिया होल्ड देअर नर्व्ह टू विन थ्रिलर|first=दिलीप|last=प्रेमचंद्रन|date=२४ सप्टेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|}}</ref> [[केन्या क्रिकेट संघ| केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] यांना [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] द्वारे पात्रता मिळवावी लागली जी [[नैरोबी]] येथे ५० षटकांची स्पर्धा होती.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/worldcricketleague/content/story/278951.html|title=केन्या क्रश कॅनडा टू बूक फायनल प्लेस|location=नैरोबी|date=५ फेब्रुवारी २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> डिसेंबर २००७ मध्ये संघांची चांगली तयारी करण्यासाठी २० षटकांच्या फॉरमॅटसह पात्रता स्पर्धा आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. ज्यामध्ये सहा संघ सहभागी झाले, त्यातील दोन [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी पात्र ठरले आणि प्रत्येकाला $२५०,००० बक्षीस रक्कम मिळाली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/325356.html |title=आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी-२० पात्रता स्पर्धा आयर्लंडमध्ये होणार|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=१३ डिसेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|दुसरी स्पर्धा]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ |पाकिस्तानने]] २१ जून २००९ रोजी [[इंग्लंड]]मध्ये [[श्रीलंका क्रिकेट संघ |श्रीलंकेचा]] ८ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धा मे २०१०मध्ये [[वेस्ट इंडीज]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती, जिथे [[इंग्लंड क्रिकेट संघ |इंग्लंडने]] [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलियाचा]] ७ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ |वेस्ट इंडीजने]] [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंकेचा]] पराभव करून विजेतेपद मिळवले. आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२० च्या अंतिम फेरीत प्रथमच यजमान राष्ट्र सहभागी झाले होते. [[आयर्लंड क्रिकेट संघ| आयर्लंड]] आणि [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानसह]] [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२]] स्पर्धेमध्ये १२ स्पर्धक सहभागी होते. ही स्पर्धा आशियाई देशातील पहिला टी२० विश्वचषक स्पर्धा होती. ===१६ संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]च्या आवृत्तीचा विस्तार १६ संघ स्वरूपात केला जाणार होता परंतु तो पुन्हा १२ वर करण्यात आला.<ref>{{cite web|title=आयसीसीची कसोटी चॅम्पियनशिपसाठी सहमती|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/current/story/481373.html|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[बांगलादेश]]मध्ये आयोजित [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]च्या स्पर्धेत दहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#पूर्ण सदस्य|पूर्ण सदस्य]] आणि [[२०१३ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता|२०१३]]च्या आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीत पात्र ठरलेल्या सर्व सहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#सहयोगी सदस्य|सहयोगी सदस्यांसह]] १६ संघांना प्रथमच सहभागी करून घेण्यात आले होते. तथापि ८ ऑक्टोबर २०१२ रोजी [[आयसीसी पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी]]तील अव्वल आठ पूर्ण सदस्य संघांना [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#सुपर १० फेरी | सुपर १०]] टप्प्यात स्थान देण्यात आले. उर्वरित आठ संघ [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#गट फेरी | गट फेरीमध्ये]] सहभागी झाले होते, ज्यामधून दोन संघ सुपर १० टप्प्यात गेले.<ref name=ICC>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|title=वेस्ट इंडीज टू स्टार्ट वर्ल्ड टी२० टायटल डिफेन्स अगेन्स्ट इंडिया|date=२७ ऑक्टोबर २०१३|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]] | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029185415/http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०१३}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/bcb-promises-stellar-t20-wc/|title=बीसीबी प्रॉमिसेस स्टेलार टी२० वर्ल्ड कप |date=७ एप्रिल २०१३|newspaper=द डेली स्टार, बांगलादेश | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> या स्पर्धेत तीन नवीन संघांनी (नेपाळ, हाँगकाँग आणि यूएई) पदार्पण केले. ;कोविड-१९ जुलै २०२० मध्ये, ICC ने जाहीर केले की २०२० आणि २०२१ या दोन्ही आवृत्त्या महामारीमुळे प्रत्येकी एक वर्षाने पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२० पुढे ढकलली|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> त्यामुळे, २०२० स्पर्धा (मूळत: ऑस्ट्रेलियाद्वारे आयोजित केली जाणार होती) [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|नोव्हेंबर २०२१]] मध्ये हलविण्यात आली आणि २०२१ स्पर्धा (मूळतः भारतात आयोजित केली जाणारी) [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|ऑक्टोबर २०२२]] मध्ये हलवली गेली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733341 |title=पुरुष टी२० विश्वचषक पुढे ढकलण्याबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २०२१ मध्ये भारत आणि २०२२ मध्ये ऑस्ट्रेलियाने यजमानपद भूषवले होते, उलट क्रमाने असले तरी ऑस्ट्रेलिया आणि भारताने स्पर्धेचे यजमानपद राखले.<ref>{{Cite web|date=10 August 2020|title=पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ भारतात, २०२२ ऑस्ट्रेलियात; महिला क्रिकेट विश्वचषक पुढे ढकलला | url=https://www.icc-cricket.com/news/1749997}}</ref> <ref name=sixsports.in /> २०२१ची स्पर्धा १७ ऑक्टोबर ते १४ नोव्हेंबर २०२१ या कालावधीत ओमान आणि संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये खेळल्या गेलेल्या सामन्यांसह पार पडली.<ref>{{Cite web|title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ चे सामने जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2210270 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> ===२० संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== जून २०२१ मध्ये, आयसीसीने घोषित केले की २०२४, २०२६, २०२८ आणि २०३० मधील टी२० विश्वचषक स्पर्धा २० संघांचा समावेश करण्यासाठी विस्तारित केल्या जातील.<ref name=sixsports.in>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे वर्ल्डकप स्पर्धा जाहीर; २०२७ आणि २०३१ मध्ये १४ संघ|url=https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=सिक्स स्पोर्ट्स|archive-date=2022-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401040539/https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|url-status=dead}}</ref> संघांची ४ गटात (प्रति गट ५ संघ) विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ सुपर आठमध्ये जातील.<ref>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे पुरुषांच्या जागतिक स्पर्धांचा विस्तार: एकदिवसीय विश्वचषक स्पर्धेत १४ संघ, टी२० विश्वचषक स्पर्धेत २० संघ | url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=इएसपीएन क्रिकइन्फो| language=en}}</ref> त्यांची प्रत्येकी चारच्या दोन गटात विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ उपांत्य फेरीत प्रवेश करतील. २०२४ टी२० विश्वचषक वेस्ट इंडीज आणि युनायटेड स्टेट्समध्ये आयोजित केला जाईल. यूएसने पहिल्यांदाच विश्वचषक स्पर्धेचे आयोजन केले आहे, ज्यामध्ये देशभरातील अनेक स्टेडियम एकतर नव्याने बांधले जातील किंवा क्रिकेटसाठी पुन्हा तयार केले जातील. २०२४ ची स्पर्धा भारत आणि श्रीलंका यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित केली जाईल, २०२८ मध्ये ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडमध्ये तसेच २०३० ची स्पर्धा इंग्लंड, वेल्स, स्कॉटलंड आणि आयर्लंडमध्ये होईल.<ref>{{Cite web|title=यूएसए मध्ये टी२० विश्वचषक: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धांचे यजमान जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=www.icc-cricket.com| | language=en}}</ref> ==स्वरूप== ===यजमान=== आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनेची कार्यकारी समिती ही स्पर्धा आयोजित करण्यात स्वारस्य दर्शविलेल्या राष्ट्रांकडून बोली तपासल्यानंतर स्पर्धेच्या यजमानांसाठी मतदान करते. २००७ मध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिके]]नंतर, [[इंग्लंड]], [[वेस्ट इंडीज]] आणि [[श्रीलंका]] यांनी अनुक्रमे २००९, २०१० आणि २०१२ मध्ये स्पर्धेचे आयोजन केले होते. २०१४ मध्ये बांगलादेशने स्पर्धेचे आयोजन केले होते.<ref>{{cite web |url=http://www.cricinfo.com/ci-icc/content/current/story/465631.html| title =२०१४ च्या ट्वेन्टी२० विश्वचषक स्पर्धेचे यजमानपद बांगलादेशकडे|work=क्रिकइन्फो|access-date=२२ एप्रिल २०२२|}}</ref> २०१६ मध्ये भारताने स्पर्धेचे यजमानपद भूषवले. पाच वर्षांच्या कालावधीनंतर, भारताने २०२१ आवृत्तीचे यजमानपदही जिंकले, परंतु कोविड-१९ महामारीमुळे हे सामने ओमान आणि युएई मध्ये खेळवले गेले. २०२२ च्या आवृत्तीचे आयोजन ऑस्ट्रेलियाकडून केले जाईल, ज्यांनी मागील वर्षी ही स्पर्धा जिंकली होती. डिसेंबर २०१५ मध्ये, आयसीसीचे जागतिक विकास प्रमुख, टिम अँडरसन यांनी भविष्यातील स्पर्धा युनायटेड स्टेट्सद्वारे आयोजित करण्याची सूचना केली. त्यांचा असा विश्वास होता की या कार्यक्रमाचे आयोजन केल्याने देशातील खेळाच्या वाढीला चालना मिळू शकते, जिथे हा खेळ तुलनेने अस्पष्ट आहे आणि [[बेसबॉल]] सारख्या इतर खेळांच्या स्पर्धेला सामोरे जावे लागते.<ref name="ndtv-t20usa2">{{cite web|title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीकडून युनायटेड स्टेट्सच्या भूमीवर टी-२० विश्व क्रिकेटचे लक्ष्य: अहवाल | url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107125712/http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|archive-date=७ जानेवारी २०१६ | language=en|access-date=१४ जानेवारी २०१६|website=एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स}}</ref> २०२० मध्ये, [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि वेस्ट इंडीजने २०२३ नंतर टी२० विश्वचषक सह-यजमानपदासाठी स्वारस्य व्यक्त केले,<ref>{{Cite news|title=यूएसए लूक्स टू १९९४ फॉर टी२० वर्ल्ड कप बीड | language=en-GB|work=बीबीसी स्पोर्ट्स |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/52885902 | access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[मलेशिया]] आणखी एक संभाव्य दावेदार होता.<ref>{{Cite web|last=लव्हलेट|first=ट्रिस्टन|title=मलेशिया २०२३-३१ सायकलमध्ये टी२० क्रिकेट विश्वचषकाचे आयोजन करत आहे | url=https://www.forbes.com/sites/tristanlavalette/2020/06/26/malaysia-eyes-hosting-a-t20-cricket-world-cup-in-the-2023-31-cycle/ | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=फोर्ब्स}}</ref> नोव्हेंबर २०२१मध्ये, आयसीसीने २०२४ ते २०३० या कालावधीत पुढील चार पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी यजमानांची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|title=यूएसए टी२० विश्वचषक आयोजित करणार: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेच्या यजमानांची पुष्टी|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि [[वेस्ट इंडीज]]कडे २०२४ आवृत्तीचे सह-यजमानपद, २०२६ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[भारत]] आणि [[श्रीलंका]], २०२८ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[न्यू झीलंड]] आणि २०३० आवृत्तीचे सह-यजमान [[इंग्लंड]], [[वेल्स]], [[स्कॉटलंड]] आणि [[आयर्लंड]] करणार आहेत. {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ आयसीसी क्षेत्रानुसार यजमानांचा सारांश (२००७–२०३०) ! scope="col" | क्षेत्र ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | नियामक मंडळ ! scope="col" | यजमान |- ! scope="row" | आफ्रिका | [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] || [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] || दक्षिण आफ्रिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | अमेरिका | [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] || वेस्ट इंडीज |- | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] [[यूएसए क्रिकेट]] || वेस्ट इंडीज अमेरिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="5" | आशिया | [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]] || [[श्रीलंका क्रिकेट]] || श्रीलंका |- | [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] || [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] || बांगलादेश |- | [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]] || rowspan="2" | [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] || भारत |- | [[२०२१ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२१]] || संयुक्त अरब अमिराती ओमान |- | [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] || [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] [[श्रीलंका क्रिकेट]] || भारत श्रीलंका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | पूर्व आशिया-पॅसिफिक | [[२०२२ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] || ऑस्ट्रेलिया |- | [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] [[न्यूझीलंड क्रिकेट]] || ऑस्ट्रेलिया न्यूझीलंड |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | युरोप | [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] || इंग्लंड |- | [[२०३० पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] [[क्रिकेट आयर्लंड]] [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] || इंग्लंड वेल्स आयर्लंड स्कॉटलंड |} ===पात्रता=== {{See also|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता}} [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या पात्रता स्पर्धेद्वारे इतर आयसीसी सदस्यांनी भरलेल्या उर्वरित जागांसह, सर्व आयसीसी संपूर्ण सदस्य स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र ठरतात. आयसीसी सहयोगी आणि संलग्न सदस्यांसाठी ५० षटकांची लीग - पहिल्या [[विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा|विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धेच्या]] निकालातून [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७च्या पहिल्या वर्ल्ड ट्वेंटी२०]] साठी पात्रता ठरवली गेली. [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] स्पर्धेचे दोन अंतिम स्पर्धक, [[केन्या क्रिकेट संघ | केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]], वर्षाच्या उत्तरार्धात विश्व ट्वेंटी२० साठी पात्र ठरले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी एक वेगळी पात्रता स्पर्धा लागू करण्यात आली होती आणि तेव्हापासून ती कायम ठेवण्यात आली आहे. तथापि, विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीतून पात्र ठरलेल्या संघांची संख्या दोन ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] मध्ये) ते सहा ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] मध्ये) पर्यंत बदलली आहे. ===अंतिम स्पर्धा=== प्रत्येक गट टप्प्यात (प्राथमिक फेरी आणि सुपर १२ फेरी दोन्ही), संघांना खालील निकषांच्या आधारे एकमेकांविरुद्ध क्रमवारी दिली जाते:<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf अंतिम विश्व ट्वेंटी20 खेळण्याच्या अटी] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911035806/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf |date=११ सप्टेंबर २००८}}, आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०</ref> # सर्वाधिक गुणसंख्या # समान असल्यास, सर्वाधिक विजय # तरीही समान असल्यास, उत्कृष्ट [[निव्वळ धावगती]] # तरीही समान असल्यास, कमीत कमी [[स्ट्राईक रेट#गोलंदाजी स्ट्राईक रेट|गोलंदाजी स्ट्राईक रेट]] # तरीही समान असल्यास, एकमेकांविरुद्धच्या सामन्याचा निकाल. बरोबरी झाल्यास (म्हणजेच, दोन्ही संघांनी आपापल्या डावाच्या शेवटी समान धावा केल्यास), [[सुपर ओव्हर]] विजेता ठरवते. सुपर ओव्हरमध्ये पुन्हा टाय झाल्यास, त्यानंतर जोपर्यंत विजेता संघ ठरत नाही तोपर्यंत सुपर ओव्हर खेळवली जाते. तत्पूर्वी, ज्या संघाने त्यांच्या डावात सर्वाधिक चौकार मारले होते तोच विजेता ठरवला जातो.<ref>{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27844486/no-more-boundary-countback-icc-changes-super-regulations |title=Archived copy |work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २००७च्या स्पर्धेदरम्यान, [[बोल-आउट]]चा वापर बरोबरी झालेल्या सामन्यातील पराभवाचा निर्णय घेण्यासाठी केला गेला.<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html प्लेइंग कंडिशन्स] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720113337/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html |date=२० जुलै २०१८}}, आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी२०</ref> ==स्पर्धेचे निकाल== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|वर्ष !rowspan=2 width=15%|यजमान देश !rowspan=2 width=15%|अंतिम सामन्याचे मैदान !colspan=3|अंतिम सामना !rowspan=2 width=6%|संघ |- !width=18%|विजेता !width=18%|निकाल !width=18%|उपविजेता |- |२००७<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|तपशील]]'' |{{flagicon|RSA}}<br>दक्षिण आफ्रिका |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]]<br>दक्षिण आफ्रिका |{{cr|India}}<br /><small>१५७/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ५ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/twenty20wc/engine/match/287879.html धावफलक] |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१५२ सर्वबाद (१९.३ षटके)</small> |१२ |- |२००९<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}<br>इंग्लंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१३९/२ (१८.४ षटके)</small> |'''पाकिस्तान ८ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/wt202009/engine/current/match/356017.html धावफलक] |{{cr|Sri Lanka}}<br /><small>१३८/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१०<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Guyana}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}<br>बार्बाडोस, गयाना, सेंट लुसिया, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|England}}<br /><small>१४८/३ (१७ षटके)</small> |'''इंग्लंड ७ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/world-twenty20-2010/engine/current/match/412703.html धावफलक] |{{cr|Australia}}<br /><small>१४७/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१२<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|तपशील]]'' |{{flagicon|SRI}}<br>श्रीलंका |[[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]]<br>श्रीलंका |{{cr|WIN}}<br /><small>१३७/६ (२० षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ३६ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2012/engine/current/match/533298.html धावफलक] |{{cr|SRI}}<br /><small>१०१ सर्वबाद (१८.४ षटके)</small> |१२ |- |२०१४<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|तपशील]]'' |{{flagicon|BAN}}<br>बांगलादेश |[[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]]<br>बांगलादेश |{{cr|SRI}}<br /><small>१३४/४ (१७.५ षटके)</small> |'''श्रीलंका ६ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2014/engine/match/682965.html धावफलक] |{{cr|IND}}<br /><small>१३०/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०१६<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}<br>भारत |[[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]]<br>भारत |{{cr|WIN}}<br /><small>१६१/६ (१९.४ षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ४ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951373.html धावफलक] |{{cr|ENG}}<br /><small>१५५/९ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२१<br>''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|UAE}}{{flagicon|OMA}}<br />[[संयुक्त अरब अमिराती]], [[ओमान]] |[[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]<br />संयुक्त अरब अमिराती |{{cr|AUS}}<br /><small>१७३/२ (१८.५ षटके)</small> |'''ऑस्ट्रेलिया ८ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273756.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१७२/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२२<br>''[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}<br>ऑस्ट्रेलिया |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |{{cr|ENG}}<br /><small>१३८/५ (१९ षटके)</small> |'''इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298179.html धावफलक] |{{cr|PAK}}<br /><small>१३७/८ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२४<br>''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}{{flagicon|USA}}<br />बार्बाडोस, सेंट लुसिया, सेंट व्हिन्सेंट आणि द ग्रेनेडाईन्स, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|India}}<br /><small>१७६/७ (२० षटके)</small> |'''भारत ७ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html धावफलक] |{{cr|SA}}<br /><small>१६९/८ (२० षटके)</small> |२० |- |२०२६<br>''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}{{flagicon|SL}}<br>भारत, श्रीलंका |[[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]]<br>भारत |{{cr|India}}<br /><small>२५५/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ९६ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१५९ (१९ षटके)</small> |२० |- |२०२८<br>''[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}}<br>ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |TBD |TBD |TBD |२० |- |२०३०<br>''[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}}{{flagicon|IRE|cricket}}{{flagicon|SCO}}<br>इंग्लंड, वेल्स, आयर्लंड, स्कॉटलंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |TBD |TBD |TBD |२० |} ==संघाची कामगिरी== [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपर्यंत. ''संघांची क्रमवारी सर्वोत्कृष्ट निकालानुसार, नंतर विजयाची टक्केवारी, नंतर एकूण विजय, नंतर एकूण सामने, नंतर वर्णक्रमानुसार'': {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: center;" |- !rowspan="2" style="width:150px;"|संघ !colspan=3|सहभाग !rowspan="2" style="width:300px;"|सर्वोत्कृष्ट निकाल !colspan="6"|आकडेवारी<ref name="resultsummary">{{cite web| url=http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy | title=नोंदी / आयसीसी विश्व टी२० / परिणाम सारांश| publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | access-date= २२ एप्रिल २०२२}}</ref> |- !width=75|एकूण !width=75|पहिला !width=75|शेवटचा !width=30|सामने !width=30|विजय !width=30|पराभव !width=30|बरोबरी !width=30|अनिर्णित !width=30|विजय% |- |style="text-align:left;"|{{Cr|India}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || ६१ || ४३ || २४ || १(१) || १ ||७३.३३ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|England}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) || ६० || ३४ || २४ || ० || २ || ५८.६२ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|West Indies}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.1|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ५३ || २९ || २२ || १(१) || १ || ५७.६९ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Australia}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||५१||३२||१९|| ० || ० || ६२.७४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Pakistan}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ५८|| ३४|| २१|| २(०) || १ || ५९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Sri Lanka}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ६१|| ३५|| २५|| १(१) || ० || ५९.०१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|South Africa}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||५७||३८||१७|| ० || १ || ६९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|New Zealand}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) ||५५||३०|| २२|| २(०) || १ || ५५.५५ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Afghanistan|२०१३}} | ८ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| style="background:#cc9966;" |{{sort|3.2|'''उपांत्यफेरी'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||३४|| १४ ||१९ || १(०) || ० ||४१.१७ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Bangladesh}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|4.1|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||४५|| १२ ||३२|| ० || १ || २७.२७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Ireland}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ३१ || ८ || २० || ० || ३ || २८.५७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|USA}} ||२ ||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] ||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])||१०||३||६||१(१)||०||४०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Netherlands}} | ७ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर १०}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ३१|| ११ || १९ || ० || १ || ३६.६६ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Zimbabwe}} | ६ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|सुपर ८}} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || २६|| ११ || १४ || ० || १ || ४४.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Scotland}} | ५ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.2|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) || २६ || ८ || १६ || ० || २ || ३३.३३ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Namibia|2021}} | ४ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.4|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||१९ || ४ ||१४|| १(१) || ० || २६.३१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Oman}} | ४ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १४ ||२ || १० || १(०) || १ || १५.३८ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Nepal}} | ३ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || ३ || ७ || ० || ० || ३०.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Hong Kong}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || {{sort|5.3|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ६ || १ || ५ || ० || ० || १६.६६ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|United Arab Emirates}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || २ || ८ || ० || ० || २०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Papua New Guinea}} | २ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) || ७ || ० || ७ || ० || ० || ०.०० |- |style="text-align:left;" |{{Cr|CAN}} |२||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])|| ७ || १ || ६ || ० || ० || १४.२८ |- |style="text-align:left;" |{{Cr|UGA}} |१||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२०२४]])|| ४ || १ || ३ || ० || ० || २५.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Kenya}} | १ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]) || २ || ० || २ || ० || ० || ०.०० |- |{{Cr|Italy}} |१ |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) |४ |१ |३ |० |० |२५.०० |- ! colspan="11" |{{smalldiv|1={{Updated|८ मार्च २०२६}}<br/> स्रोत:[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy ईएसपीएन क्रिकइन्फो]}} |} ''नोंदी:'' * कंसातील संख्या बरोबरी झालेल्या सामन्यांमध्ये [[सुपर ओव्हर]] आणि [[बोल-आउट]]च्या विजयांची संख्या दर्शवते, तथापि निकालाची पर्वा न करता हा अर्धा विजय मानला जातो. विजयाच्या टक्केवारीत कोणतेही परिणाम वगळले जातात आणि बरोबरी (टायब्रेकरची पर्वा न करता) अर्धा विजय म्हणून गणली जाते. ==स्पर्धेनुसार संघ निकाल== ;सूची * {{bg|gold| '''वि''' }} — विजेते * {{bg|silver| '''उवि''' }} — उपविजेते * {{bg|#cc9966| '''उफे'''}} — उपांत्यफेरी * {{bg|#BBF3BB|फे२}} — २री फेरी (सुपर ८, सुपर १० आणि सुपर १२) * फे१ — १ली फेरी (गट फेरी) * पा — पात्र * × — पात्र परंतु माघार घेतली * ×× — पात्रतेसाठी अपात्र (निलंबित) {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" |- !संघ !{{flagicon|RSA}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|BAN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|UAE}}<br/>{{flagicon|OMA}}<br/>[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>{{flagicon|USA}}<br/>[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>{{flagicon|NZ}}<br/>[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>{{flagicon|Ireland|cricket}}<br/>{{flagicon|SCO}}<br/>{{flagicon|Wales}}<br/>[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]]<br/> <small>(२०)</small> !सहभाग |- | id=AFG"" align=left| {{cr|AFG|२०१३}} |—||—|| फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| फे१ || || ! ८ |- | id=AUS"" align=left| {{cr|AUS}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=gold|'''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red"| पा || ! १० |- | align=left| {{cr|Italy}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || — || फे१ || || ! १ |- | align=left| {{cr|BAN}} | फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || × || || ! ९ |- | align=left| {{cr|CAN}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || फे१ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|ENG}} | style="background:#BBF3BB" | फे२ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=gold|'''वि''' || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || style="border: 3px solid red"| पा ! १० |- | align=left| {{cr|HK}} |—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| — || — || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|IND}} |bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||style="border: 3px solid red; background:#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:gold" | '''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:gold" | '''वि''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|IRE}} |—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"| पा ! ९ |- | align=left| {{cr|KEN}} | फे१ ||—||—||—||—||—||—||—|| — || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|NAM}} |—||—||—||—||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|NEP}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—||—|| फे१ || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|NED}} |—|| फे१ ||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || ! ७ |- | align=left| {{cr|NZ}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ || bgcolor=silver|'''उवि'''|| style="border: 3px solid red" | पा || ! १० |- | align=left| {{cr|OMA}} |—||—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|PAK}} |bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि''' || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|PNG}} |—||—||—||—||—||—|| फे१ || — || फे१ || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|SCO}} | फे१ || फे१ ||—||—||—|| फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"|पा ! ७ |- | align=left| {{cr|SA}} | style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB" |फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:silver" | '''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|SL}} | bgcolor="#cc9966"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=silver style|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|UAE}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—|| फे१ || — || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|UGA}} |—||—||—||—|| — ||—||—|| — || फे१ || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|USA}} |—||—||—||—||—||—|| — || — || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|WIN}} | फे१ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|ZIM}} | फे१ || × || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || ×× || style="background:#BBF3BB"| फे२ || — || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! ७ |} ==संघांचे पदार्पण== पदार्पण करणारा संघ, प्रतिवर्ष वर्णक्रमानुसार. {| class="wikitable" width=55% sortable" style="text-align:" |- ! वर्ष ! पदार्पण करणारा संघ ! एकूण |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | {{cr|AUS}}, {{cr|BAN}}, {{cr|ENG}}, {{cr|IND}}, {{cr|KEN}}, {{cr|NZ}}, {{cr|PAK}}, {{cr|SCO}}, {{cr|SA}}, {{cr|SL}}, {{cr|WIN}} आणि {{cr|ZIM}} | style="text-align:center;" |१२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] | {{cr|IRE}} आणि {{cr|NED}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] | {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] | कोणताही नाही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] | {{cr|HK}}, {{cr|NEP}} आणि {{cr|UAE}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] | {{cr|OMA}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] | {{cr|NAM}} आणि {{cr|PNG}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] | कोणताही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] | {{cr|CAN}}, {{cr|USA}} आणि {{cr|UGA}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] | {{cr|ITA}} | style="text-align:center;" | १ |- | [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- | [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- ! एकूण ! ! २५ |} ==स्पर्धा विक्रम== {{Main|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक विक्रमांची यादी}}{{updated|९ मार्च २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | टी२० विश्वचषक विक्रम |- ! colspan="4" | फलंदाजी |- |सर्वाधिक धावा | rowspan="2" |{{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] |१,२९२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावा|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029165134/https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०२१|access-date=२९ ऑक्टोबर २०२१}}</ref> |- |[[फलंदाजी सरासरी (क्रिकेट)|सर्वाधिक सरासरी]] <small>(किमान २० डाव)</small> |५८.७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/highest_career_batting_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सामन्यात सर्वाधिक धावा | {{cricon|New Zealand}} [[ब्रॅन्डन मॅककुलम]] v {{cr|BAN}} |१२३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सामन्यात सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट <small>(किमान ५०० चेंडू)</small> |{{Cricon|ENG|name=इंग्लंड}} [[जोस बटलर]] |१४४.१६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref name="espncricinfo_highest_career_batting_strike-rate_892">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-highest-career-strike-rate/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वाधिक ५०+ धावा |{{cricon|India|name=भारत}} [[विराट कोहली]] |१५ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-fifties-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-fifties-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक ५०+|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वाधिक शतके |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |२ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/list_hundreds.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक शतके|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |{{cricon|West Indies}} [[ख्रिस गेल]] |२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |- |सर्वाधिक षटकार |६३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-sixes-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-sixes-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक षटकार|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[भागीदारी (क्रिकेट)|भागीदारी]] | {{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] आणि [[फखर झमान]]<br> वि {{cr|SRI}} |१७६ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fow/highest_partnerships_for_any_wicket.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट भागीदारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक धावा |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |३८३ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | गोलंदाजी |- |सर्वाधिक बळी |{{cricon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] |५० <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[गोलंदाजी सरासरी]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|दक्षिण आफ्रिका}} [[ॲनरिक नॉर्त्ये]] |१२.६० <small>([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_bowling_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट गोलंदाजी सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[स्ट्राइक रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|SRI}} [[वनिंदु हसरंगा]] |११.७२ <small>([[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]–[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_strike_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम – सर्वोत्कृष्ट स्ट्राइक रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[इकॉनॉमी रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|भारत}} [[जसप्रीत बुमराह]] |५.६६ <small>([[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_economy_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट इकॉनॉमी रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्तम गोलंदाजी |{{cricon|SRI}} [[अजंता मेंडिस]] वि {{cr|ZIM}} |६/८ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_figures_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्तम गोलंदाजी | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक बळी |{{cricon|अफगाणिस्तान|variant=२०१३}} [[फझलहक फारूखी]] आणि {{cricon|भारत}} [[अर्शदीप सिंग]] |१७ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | क्षेत्ररक्षण |- |सर्वाधिक गडी बाद <small>([[यष्टीरक्षक]])</small> |{{cricon|SA}} [[क्विंटन डी कॉक]] |३९ <small>([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/keeping/most_dismissals_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक गडी बाद|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक झेल <small>([[क्षेत्ररक्षण]])</small> |{{cricon|Australia}} [[डेव्हिड वॉर्नर]] |२५ <small>([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]–[[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fielding/most_catches_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक झेल | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | संघ |- |सर्वाधिक सांघिक धावसंख्या |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |२६०/६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावसंख्या |publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वात कमी धावसंख्या |{{cr|NED}} (वि {{cr|SRI}}) |३९ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात कमी धावसंख्या | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |{{cr|UGA}} (वि {{cr|WIN }}) |३९ <small>([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |- |सर्वाधिक विजय % <small>(किमान १० सामने)</small> |{{cr|IND }} |७३.३३% <small>(सामने ६१, विजय ४३)</small> <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक विजय टक्केवारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वात मोठा विजय <small>(धावांनुसार)</small> |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |१७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/largest_margins.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात मोठा विजय|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा |{{cr|IND}} v {{cr|ENG}} |४९९/१४ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा |{{cr|NED}} v {{cr|SRI}} |७९-११ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक सलग विजय |{{cr|IND }} आणि {{Cr|SA}} |८ - दोन्ही [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] मध्ये | |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== *[http://cricket.yahoo.com/ आयसीसी संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} *[http://www.cricinfo.com/wt202010/content/series/412671.html ICC World Twenty20 2010] from [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] *[http://www.cricket-wc.com ICC World Twenty20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} *[http://t20worldcupcricket.com T20 World Cup Website] {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{fb start}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन स्पर्धा}} {{fb end}} [[वर्ग:२०-२० क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन]] j1quh5co5fzcg8dl85wq7263xpjwoa2 0 21376 2681587 2654316 2026-04-29T02:35:48Z ~2026-24679-89 182431 /* ताराराणी आणि उमाबाई दाभाड्यांचा विद्रोह */ 2681587 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{हा लेख|बाळाजी बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = नानासाहेब पेशवे | पदवी = पेशवे | चित्र = Painting_at_Prince_of_Wales_museum.jpg | चित्र_शीर्षक = नानासाहेब पेशवे | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठा साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स.१७४० ते इ.स.१७६१ | राज्यारोहण = [[जून २५]], [[इ.स. १७४०|१७४०]] | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी =पुणे | पूर्ण_नाव = बाळाजी बाजीराव भट ([[पेशवे]]) | इतर_पदव्या =छत्रपती के सेवक | जन्म_दिनांक = [[डिसेंबर १६]], [[इ.स. १७२१|१७२१]] | जन्म_स्थान = [[पुणे]] | मृत्यू_दिनांक = [[२३ जून]], [[इ.स. १७६१]] | मृत्यू_स्थान = [[पर्वती]], [[पुणे]] | पूर्वाधिकारी = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] | राजपद_वारस = [[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] (१७४०-१७४९) [[राजाराम दुसरे|रामराजे छत्रपती]] (१७४९-१७६१) | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[थोरले माधवराव पेशवे]] | वडील = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] | आई = [[काशीबाई बाजीराव भट | काशीबाई]] | पत्नी = [[गोपिकाबाई]] | इतर_पत्नी = राधाबाई (१७६०-१७७०) (नारायण नाईक वानवळे पैठणकर यांची मुलगी) | पती = | इतर_पती = | संतती = [[विश्वासराव पेशवे]], [[थोरले माधवराव पेशवे|माधवराव पेशवे]], [[नारायणराव पेशवे]] | राजवंश = [[पेशवा]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य =हर हर महादेव | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''बाळाजी बाजीराव''' ऊर्फ '''नानासाहेब पेशवे''' हे थोरले बाजीराव पेशवे यांचे पुत्र होते. ते थोरल्या बाजीराव यांच्या नंतर [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचे]] पेशवे बनले. त्यांच्याच काळात [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याने]] यशाचे उत्तुंग शिखर गाठले आणि मराठ्यांनी अटकेपार झेंडे लावले. नानासाहेबांनी [[पुणे]] शहराच्या उन्नतीसाठी खूप मोठे योगदान दिले. त्यांना २५ जून १७४० रोजी [[छत्रपती शाहूराजे भोसले|छत्रपती शाहू महाराजांनी]] पेशवाईची वस्त्रे सातारा दरबारी प्रदान केली. त्यांच्या पेशवाईच्या काळात [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याने]] बाळसे धरले. मराठ्यांनी उत्तर भारतात जरब बसवली आणि साधारण इ.स. १७६० च्या आसपास [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्य]] ही भारतीय उपखंडातील एक बलाढ्य अशी ताकद होती. परंतु १७६१ च्या [[पानिपतची तिसरी लढाई|तिसऱ्या पानिपत युद्धात]] मराठ्यांचा झालेला पराभव हा त्यांच्या सोनेरी कारकिर्दीला डागाळून टाकणारा ठरला. त्याच पराभवाच्या धक्याने २३ जून १७६१ रोजी त्यांचा मृत्यू झाला. == सुरुवातीचे जीवन आणि पहिली कामगिरी == बाळाजी बाजीरावांचा जन्म ८ डिसेंबर १७२० रोजी मावळमधील साते गाव [[पुणे]] येथे झाला. [[थोरले बाजीराव पेशवे]] हे त्यांचे वडील. लहानपणापासूनच बाळाजी बाजीरावांना घरातील लोक व खुद्द छत्रपती '''नानासाहेब''' म्हणून बोलवू लागले. छत्रपतींची त्यांच्यावर मर्जी होती. थोरल्या बाजीरावांच्या निधनानंतर शाहू छत्रपतींनी पेशवाईची वस्त्रे नानासाहेबांना दिली. बाळाजी बाजीरावांनी त्यांच्या पूर्वीच्या २ पेशव्यांसारखेच [[मराठा]] छत्रपतींच्या संमतीने साम्राज्यवादी धोरण अवलंबिले. शाहू छत्रपतींनी मराठा राज्याची सर्व कायदेशीर व प्रत्यक्ष कारभाराची सूत्रे त्यांच्याकडे सोपवली व स्वतः मराठा साम्राज्याचे नामधारी प्रमुख राहिले. इ.स. १७४९ साली शाहू छत्रपतींचा मृत्यू झाल्यानंतर बाळाजी मराठा राज्याचा सर्वसत्ताधीश झाला. शाहूचा वारस रामराजा हा [[सातारा]] येथे नामधारी छत्रपती म्हणून छत्रपतीच्या गादीवर होता, तरीही बाळाजीने छत्रपतीच्या विशेष राजकीय हक्कांचा वापर सुरू केला.{{संदर्भ हवा}} त्यामुळे पेशवे व रामराजे यांच्यात दिनांक [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १७५०]] रोजी [[सांगोला]] येथे करार झाला. त्यानुसार पेशव्यांनी छत्रपतींच्या नावे दौलतीचा कारभार करावा, असे ठरले. बाळाजी बाजीरावाने छत्रपतींना दरसाल पासष्ट ६५ लाख रुपये द्यावेत, असेही या करारान्वये ठरले. == राघोजी भोसल्यांचा ओरिसा भागात साम्राज्य विस्तार आणि पेशव्यांविरुद्ध विद्रोह== नानासाहेबांच्या सुरुवातीच्या काळात [[राघोजी भोसले]] यांनी पूर्व हिंदुस्थानात मराठी राज्याच्या विस्ताराचे धोरण अवलंबले. पण त्यांचे पेशव्यांशी संबंध काही ठीक नव्हते. नानासाहेबांना पेशवाई देण्याच्या काही दिवस आधी राघोजींनी आपली एक फौज [[तंजावरचे मराठा राज्य|तंजावरच्या प्रतापसिंगांना]] मदत म्हणून दक्षिणेत पाठवली होती. तेथे [[अली दोस्त खान]]ला संपवून राघोजींनी [[अर्काटचे राज्य|अर्काट राज्याच्या गादीवर]] नवाब म्हणून [[सफदर अली खान]]ला बसविले. तदनंतर राघोजींनी साताऱ्यात येऊन पेशवेपदी नानासाहेबांच्या नियुक्तीविरोधात एक अयशस्वी बंड केले. पण मार्च १७४१ मध्ये अर्काटच्या गादीवर हक्क सांगण्याऱ्या [[चंदा साहिब]]ने (जो [[अली दोस्त खान]]चा जावई होता) दक्षिणेत उचल खाल्ली त्यामुळे त्याचा बंदोबस्त करण्यासाठी राघोजी दक्षिणेत उतरले. फ्रेंचांच्या मदतीने चंदाने राघोजीविरोधात मोठी आघाडी मिळवल्यामुळे मराठी सैन्याला मागे हटावे लागले. साताऱ्यात आल्यानंतर सुद्धा त्यांचा नानासाहेबांना विरोध शमायचे नाव घेत नव्हता. १७४३ मध्ये राघोजींनी [[ओरिसा]] प्रांतात मराठी सैन्य घुसवून [[अलिवर्दी खान]]वर जबरदस्त हल्ला चढवला आणि [[ओरिसा]], तत्कालीन [[बिहार]] आणि बंगाल प्रांतात [[चौथाई व सरदेशमुखी]] वसूल करण्यास सुरुवात केली. १७५२ साल उजाडता उजाडता बंगाल, ओरिसा आणि बिहार मराठ्यांच्या ताब्यात आले. == ताराराणी आणि उमाबाई दाभाड्यांचा विद्रोह == [[छत्रपती राजाराम]]च्या पत्नी [[महाराणी ताराबाई]] ही [[छत्रपती शाहूराजे भोसले]] यांची प्रतिस्पर्धी होती आणि त्यांच्याशी तिचे आणि कोल्हापूरकर छत्रपतींचे सलोख्याचे संबंध आहेत असा भासवायचा प्रयत्न करू लागली. शाहू महाराजांच्या उतरत्या काळात ताराबाईंनी एक मुलगा त्यांच्यासमोर पेश केला [[राजाराम दुसरे|छत्रपती राजाराम (द्वितीय)]]. आणि हा ताराबाईंचा नातू आहे असे त्यांनी शाहू महाराजांना सांगितले म्हणजेच शिवाजी महाराजांचा थेट वंशज आहे. शाहू महाराजांनी त्यास दत्तक घेतले आणि उत्तराधिकारी घोषित केले. १७४९ साली [[छत्रपती शाहूराजे भोसले]] यांच्या निधनानंतर [[महाराणी ताराबाई]] आणि नानासाहेब पेशव्यांच्या उपस्थितीत [[राजाराम दुसरे|छत्रपती राजाराम (द्वितीय)]] यांचा साताऱ्यात राज्याभिषेक करण्यात आला. पुढच्याच वर्षी नानासाहेब पेशवे दक्षिणेत [[निजाम राजवट]]ीवर मोठी फौज घेऊन चालून गेले. या संधीचा फायदा उठवत ताराराणींनी नानासाहेबांना पेशवेपदावरून दूर करा, अशी छत्रपतींना गळ घातली. पण छत्रपतींनी या गोष्टीस नकार दिला. त्यांनी नकार देताच २४ नोव्हेंबर १७५० रोजी ताराराणीने सातारला वेढा टाकला आणि खुद्द छत्रपतींना अंधारकोठडीत कैद केले. पेशव्यांना बंडाची आणि छत्रपतींच्या अटकेची खबर मिळताच खुद्द पेशवे, [[मल्हारराव होळकर|मल्हारराव होळकरांसह]] फौज घेऊन सातारवर आपल्या धन्याची सुटका करण्यास निघाले. ताराबाईने छत्रपती हा एक तोतया आहे, असे जाहीर केले. पण मंत्रिमंडळ आणि बहुतांश सरदारांनी पेशव्यांचा आणि छत्रपतींचा पक्ष स्वीकारला. सरतेशेवटी आपली हार होणार हे पाहताच ताराबाईने [[उमाबाई दाभाडे|उमाबाई दाभाड्यांची]] मदत घेतली. [[उमाबाई दाभाडे]] ही दाभाडे घराण्यातली एक कर्तबगार स्त्री होती. तिचे पती मुघलांशी लढताना ठार झाले होते तर तिचा मोठा मुलगा हा छत्रपतीविरुद्धच्या बंडात ठार झाला. दाभाडे घराण्यातली काही माणसांनी ''सरसेनापती'' ही पदवी ग्रहण केली होती. बंड शमल्यानंतर शाहूराजांनी उदारता दाखवत दाभाड्यांना माफ केले आणि गुजरातची जहागिर एका अटीवर दिली ती अट म्हणजे, गुजरातेत जे काही उत्पन्न होईल त्याचा अर्धा भाग हा सातारच्या (राज्याच्या) खजिन्यात जमा करावयाचा आणि उमाबाईंच्या तान्ह्या धाकट्या मुलाला म्हणजेच [[यशवंतराव दाभाडे]]ला ''सरसेनापती'' ही पदवी दिली. पण गुजरातेतील सर्व कारभार उमाबाई पाहू लागल्या. पण परिस्थितीने पुन्हा उचल खाल्ली आणि शाहूंच्या निधनानंतर संपत आलेला खजिना पुन्हा भरण्यासाठी नानासाहेब पेशव्यांनी दाभाड्यांवर कराराप्रमाणे अर्ध उत्पन्न सातारच्या खजिन्यात भरण्यासाठी दबाव आणायला सुरुवात केली. १७५० मध्ये उमाबाई आणि पेशवे यांची भेट झाली. या भेटीत हा करार अवैध आहे, कारण तो दबावाखाली केला गेला आहे, असा युक्तीवाद उमाबाईंनी केला आणि खजिना भरण्यास नकार दिला. छत्रपती आणि त्यांच्या सरदारांमधील तेढ वाढतच होता. शेवटी उमाबाईंनी ताराराणीच्या मदतीसाठी [[दामाजीराव गायकवाड]] यांच्या अख्त्यारित १५ हजारची सेना देऊन सातारावर चढाई करण्यास पाठविले. दामाजी गायकवाडनी फौज अचानक पुण्याकडे वळवली. यामुळे नानासाहेबांच्या मातोश्री [[काशीबाई]] आणि त्यांच्या आजी [[राधाबाई]] यांना [[सिंहगड]]ावर आश्रय घ्यायला लागला. पारगाव खंडाळानजीक छावणी पडलेली असताना दामाजीला महादजी पुरंदऱ्यांचा एक खलिता आला. त्या खलित्यात [[राजाराम दुसरे|छत्रपती राजाराम (द्वितीय)]] यांनी दामाजीला फितूर घोषित केले आणि त्यास ताबडतोब शरणागती पत्कारण्याचा आदेश दिला. हा खलिता मिळताच दामाजीने सर्व फौज घेतली आणि रातोरात खंबाटकी घाट उतरला आणि साताऱ्याला वेढा घालण्यासाठी सुसाट निघाला. दामाजी राजधानीवर चालून येतोय, ही खबर मिळताच [[त्र्यंबकराव पुरंदरे]] यांनी २० हजाराची तगडी फौज घेऊन दामाजीवर निंब गावानजीक एकाकी झडप घातली. त्र्यंबकरावचा ह्या लढाईत सपाटून पराभव झाला आणि साताऱ्याला दुर्देवाने ताराबाई आणि दामाजी यांच्या संयुक्त फौजांचा वेढा पडला. परंतु १५ मार्च १७५१ रोजी फौज पुन्हा उभी करत त्र्यंबकरावने जोमाने [[वेण्णा नदी]]जवळील दामाजीच्या छावणीवर हल्ला चढविला. हा हल्ल्यात दामाजीचे मोठे नुकसान झाले आणि त्यास माघार घ्यावी लागली आणि सातारा शहर फितुरांच्या कचाट्यातून मुक्त झाले. त्र्यंबकरावाने दामाजीला रेटत रेटत कृष्णा नदीपर्यंत आणले. [[बिदर]]वर चढाईच्या मनसुब्यात असलेल्या नानासाहेब पेशव्यांना दामाजी आणि ताराराणीच्या बंडाची खबर मिळताच सर्व खाशी फौज घेऊन त्यांनी साताऱ्यास कूच केली. केवळ १३ दिवसात ४०० मैलांचे अंतर तुडवत नानासाहेबांचे घोडदळ साताऱ्यास आले. छत्रपतींनीही त्यांच्या अख्त्यारित फौजांना पेशव्यांना मिळण्याचा हुकुम सोडला. २४ एप्रिलला फौजांनी यवतेश्वरच्या छावणीवर हल्ला करत दामाजीला पहिला धक्का दिला. त्र्यंबकरावही फौज घेऊन पेशव्यांच्या फौजेला येऊन मिळाले. युद्धात हार होत आहे, हे समजताच दामाजीने युद्धबंदीचा प्रस्ताव मांडला. पेशव्यांनी दामाजीकडे अर्धा गुजरात आणि युद्ध खर्चासाठी रुपये २५ लक्ष छत्रपतींच्या खजिन्यात भरण्यास सांगितले. दामाजीने ह्याला विरोध केला. त्यांनी ह्याबाबत उमाबाईंशी बोलण्याचा आग्रह पेशव्यांपुढे धरला. ३० एप्रिल रोजी पेशव्यांनी दामाजीवर हल्ला चढवला, दामाजीच्या थकलेल्या फौजेने कोणताही विरोध न करता शस्त्र टाकले. त्यानंतर नानासाहेबांनी साताऱ्याच्या किल्ल्याला वेढा घातला आणि [[राजाराम दुसरे|छत्रपती राजाराम (द्वितीय)]] यांना कैदेतून मुक्त करा, असा खलिता ताराराणीला अजिंक्यतारावर पाठवला. ==समाधी== नानासाहेब पेशवे यांची समाधी पुण्यात मुठा नदीकाठी पूना हॉस्पिटलजवळ आहे. ==पुरस्कार== पुण्याचे देवदेवेश्वर संस्थान दरवर्षी ’[[श्रीमंत]] नानासाहेब पेशवे धार्मिक आणि आध्यात्मिक पुरस्कार’ देते. २०१६ साली हा पुरस्कार डॉ. [[यू.म. पठाण]] आणि संस्कृतचे अभ्यासक डॉ. श्रीकांत बहुलकर यांना प्रदान झाला. हे देवदेवेश्वर संस्थान पुण्यातील पर्वतीवरील देवळांची व्यवस्था पाहते. ==नानासाहेबांवरील पुस्तके== * श्री देवदेवेश्वर संस्थान (व. कृ. नूलकर) * बाळाजी बाजीराव ([[महादेव विनायक गोखले]]) ==पहा== [[दुसरे नानासाहेब पेशवे]] {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:पेशवे]] [[वर्ग:मराठी राजे]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:इ.स. १७२१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १७६१ मधील मृत्यू]] jgl6qvskq9g16kruxpimqoj6rrg4bj3 0 21779 2681581 2681484 2026-04-29T02:28:27Z ~2026-24679-89 182431 2681581 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} [[चित्र:John Thomas Seton - Portrait of Nana Fadnavis.Jpeg|thumb|right|180px|[[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांसोबत]] बसलेले {{लेखनाव}} (चित्रकार: [[जेम्स वेल्स (चित्रकार)|जेम्स वेल्स]]; चित्रनिर्मिती: इ.स. १७९२ ;)]] '''बाळाजी जनार्दन भानू''' ऊर्फ '''नाना फडणवीस''' (किंवा नाना फडणीस) (जन्म : [[सातारा]]-[[महाराष्ट्र]], १२ फेब्रुवारी १७४२; - [[पुणे]], १३ मार्च १८००) हे पेशव्यांच्या दरबारी असणारे [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्यातील]] मुत्सद्दी होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/editorial-page-article-commemoration-of-nana-fadnavis-today/|title=विविधा : नाना फडणवीस|last=वृत्तसेवा|first=प्रभात|date=2023-03-13|website=Dainik Prabhat|language=en-US|access-date=2024-03-29}}</ref> * नाना हे [[पेशवाईतील साडेतीन शहाणे|पेशवाईतील साडेतीन शहाण्यांपैकी]] अर्धे शहाणे समजले जात. (इतर तीन पूर्ण शहाणे - [[सखारामबापू बोकील]], देवाजीपंत चोरघडे आणि [[विठ्ठल सुंदर]]) हे मानले जातात. पेशवाईच्या राजकीय वर्तुळात या सर्वांचे विशेष योगदान मानले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-56020662|title=नाना फडणवीस कोण होते? पेशवाईत त्यांना महत्त्वाचं स्थान का मिळालं होतं?|language=mr}}</ref> == जीवन == नाना फडणवीस यांचे मूळ घराणे कोकणातल्या [[रायगड जिल्हा|रायगड जिल्ह्यातील]] [[श्रीवर्धन]] येथील होते. त्यांचा जन्म [[सातारा|साताऱ्याला]] झाला. बालवयातच [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|नानासाहेब पेशव्यांच्या]] सान्निध्यात आल्यामुळे त्यांना राज्यकारभाराचे शिक्षण मिळाले. वयाच्या २०व्या वर्षी थोरल्या माधवरावांकडून त्यांना फडणिशीची वस्त्रे मिळाली. एवढे मोठे पद नानांनी आपल्या कर्तृत्वाने आणि मुत्सद्दीपणाने सांभाळले. आपल्या चातुर्याच्या बळावर नानांनी राजकीय घडी बसवलीच होती पण त्यांची कामाची तडफ, त्यांच्या वागण्यातला समतोलपणा या बरोबरच [[पेशवाई]] आणि राजसत्तेचा दबदबा आणि दरारासुद्धा त्यांनी वाढवला. [[इंग्लिश लोक|इंग्रजांचा]] पाडाव करण्यातही ते यशस्वी झाले. [[माधवराव पेशवे|थोरल्या माधवराव पेशव्यांच्या]] मृत्यूनंतर पेशवाईची विस्कटलेली घडी [[महादजी शिंदे|महादजी शिंद्यांच्या]] मदतीने त्यांनी पुन्हा रुळावर आणली आणि दक्षिणेतील मराठी सत्तेचे वर्चस्व टिकवून ठेवले, [[पुणे|पुण्याचे]] वैभव वाढवले. [[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांच्या]] अपघाती निधनानंतर सात-आठ महिने नानांनी तुरुंगवासही भोगला. पुढे आजारपणात १३ मार्च १८०० रोजी त्यांचा अंत झाला. ==नाना फडणवीस आणि उत्तर पेशवाई == {{संदर्भ हवा}} नाना फडणवीस यांची दोन लग्ने झाली होती. नानांचे पहिले लग्न दहाव्या वर्षी झाले; या स्त्रीचे नाव यशोदाबाई. रावबाजीच्या म्हणजे दुसऱ्या बाजीराव पेशव्याच्या स्वभावाचा धसका नाना फडणवीस यांच्या जिऊबाई या पत्नीनेही घेतला होता. नाना गेल्यावर या बाजीरावाने नानांच्या अरबांचा पगार चुकता करून नानांचे वाडे, जहागीर व इनामी गावे जप्त केली. नानांजवळील अफाट संपत्ती हाती येण्यासाठी जिऊबाईस शनिवारवाड्यात आणून ठेवले. दौलतराव शिंद्याचीही त्या संपत्तीवर दृष्टी असल्याने, त्याने बाईस दत्तक देऊन आपल्या ताब्यात देण्याबद्दल पेशव्यांस विनंती केली. पण पेशव्यांनी ती नाकारली आणि नानांचा पक्का सूड उगवला. यानंतर नानांच्या पक्षाच्या सर्व मंडळींस पेशव्यांनी प्रतिबंधात ठेवले. यशवंतराव होळकरांनी पुणे जाळले, तेव्हा रावबाजी पळून गेले होते. तेव्हा जिऊबाई वाड्यातच होती. नानांचा व आपल्या घराण्याचा पूर्वापार संबंध जाणून यशवंतरावाने बाईस लोहगड (हा किल्ला नानांस सरकारांतून बक्षीस मिळाला होता) किल्ल्यावर नानांचा विश्वासू नोकर धोंडोपंत नित्सुरे याच्या स्वाधीन केले. नानांचा मुख्य खजिना तेथेच असे. पुढे दोन वर्षांनी जनरल वेलस्लीने मध्यस्थी करून बाजीरावाकडून बाईस दरसाल बारा हजारांची नेमणूक करून देऊन पेशव्यांच्या आग्रहावरून बाईस लोहगड किल्ला सोडावयास लावला. पुढे बाजीराव इंग्रजांच्या मदतीने पुन्हा पुण्यात आला. तेव्हा इंग्रजांनी जिऊबाई यांस पुण्यात येण्यास सुचवले. पण "बाजीराव याची खोड फार वाईट आहे. त्यामुळे माझी पुण्यात रहाण्याची इच्छा नाही" असे तिने सांगितले. तेव्हा इंग्रजांनी बाजीरावास तिला महिना हजार रुपये देण्यास सांगून तिला पनवेलला ठेवले व सुरक्षेसाठी स्वतःचे सैन्य ठेवले. पुढे बाजीराव बिठूरला गेल्यावर तिला वाद, बेलबाग संस्थान व मेणवली गाव इनाम दिले. हजार रुपये पेन्शन सुरूच ठेवली. यानंतर शेवटपर्यंत ती मेणवली येथे राहिली. नंतर बाई इंग्रजांच्या आसऱ्याने पनवेलास पेशवाई नष्ट होईपर्यंत राहिली. पेशव्यांनी तिला आपल्या ताब्यांत आणण्याची फार खटपट केली, पण ती त्यांच्याकडे आली नाही. इंग्रजी राज्य झाल्यावर एलफिन्स्टनने बाईस पुण्यास आणून वार्षिक हजारांची नेमणूक कायम करून, बेलबाग संस्थान व [[मेणवली]] गाव जप्तीतून मोकळे केले. नंतर बाई मेणवलीस जाऊन राहिली. तिने इ.स. १८२७ मध्ये मिरजेच्या "गंगाधरराव भानू" नावाच्या मुलास इंग्रजांच्या संमतीने दत्तक घेऊन त्याचे नाव माधवराव ठेविले व त्यास आपली बारा हजारांची नेमणूक, बेलबाग संस्थान व मेणवलीची वहिवाट मिळावी म्हणून फार खटपट केली. परंतु इंग्रजांनी तिचे काही एक ऐकले नाही. अखेर इसवी सन १८५४ च्या मार्चमध्ये जिऊबाई वारली. ती शहाणी व सदाचरणी असून तिने अखेरपर्यंत नानांचे नांव निष्कलंक राखले. बाई वारल्यावर तिची नेमणूक इंग्रजांनी बंद केली. ==नाना फडणवीस यांचे गुप्तहेर खाते== अखबारनवीसांची (बातम्या आणणाऱ्यांची) प्रथा मराठ्यांच्या राज्यात अगोदरपासूनच होती. मराठी सत्तेचा हिंदुस्थानभर राज्यविस्तार झाल्यावर अखबारनवीसही प्रांताप्रांतांत ठिकठिकाणी नेमले गेले. पानिपतच्या प्रसिद्ध तिसऱ्या युद्धकाळात "बातम्या" वेळेवर न मिळाल्याने मराठ्यांचे फार मोठे नुकसान झाले. नाना फडणीस यांनी तिसरे पानिपत युद्ध प्रत्यक्षात पाहिले होते. बहुदा यातूनच धडा घेऊन मराठेशाहीतील मुत्सद्दी नाना फडणीस यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अखबारनवीस आणि नजरबाज यांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढविली. या कारणामुळे नानांना हिंदुस्थानातीलच नाही, तर परदेशातीलही बातम्या अत्यंत जलद कळत असत. प्रत्येक ठिकाणच्या "आतल्या" बातम्या मिळविण्यासाठी नानांनी अतिशोधक आणि भेदक तत्पर माणसे मिळविली होती. गायकवाड नामक एक मराठा सरदार नानांचा अत्यंत विश्वासातील पटाईत बातमीदार होता. निंबाजी माणकोजी नामक अखबारनवीस निजामाच्या दरबारातील खडानखडा बातमी नानांना कळवीत असे. कुणबिणी, आचारी, दासी, खोजे, सेवेकरी, दर्जी, विधवा स्त्रिया, न्हावी, ब्राह्मण, पागेदार, सरदार, तेलंग, गोसावी असे कित्येक बातमीदार नानांनी नेमले होते. यांना "नजरबाज" असे म्हणत. हे नजरबाज इतके तेज होते की, कित्येकांच्या रोजकीर्दीच्या नोंदीही ते नानांना पाठवत असत. या गुप्तहेरांच्या बारीकसारीक माहितीमुळे नानांना शत्रू, प्रतिपक्षातील मोठे अधिकारी, बडे सरदार, धनिक, पेढीवाले, स्वकीय सरदार, दरकदार यांची इत्थंभूत मासलेवाईक माहिती असे. मद्रास येथील इंग्रजांची बातमी काढण्याकरिता नानांनी हैदराबादचे वकील गोविंदराव काळे यांजमार्फत 'व्यंकटराम पिल्ले' नावाचा एक मद्रासी इसम ठेवला होता. तो इंग्रजी जाणत असल्यामुळे त्याचकडून इंग्रजांचे घरातील विलायतेची बातमी मिळेल असी नानांस आशा होती. त्यास पगार दरमहा शंभर रुपये द्यावा अशी गोविंदरावाने नानांस शिफारस केली होती. वासुदेवशास्त्री खरे नानांविषयी म्हणतात... "त्यांच्या बातमीचा पल्ला फार दूरवर असून त्यांस बातमी जलद कळत असे. इंग्रज व फ्रेंच यांशी मराठी राज्याशी जसजसा संबंध अधिकाधिक जडू लागला तसतशी नानांस कलकत्ता, मद्रास, मुंबई, पांडिचेरी, माही इत्यादी ठिकाणांहून बारीकसारीक बातमी देखील कळू लागली. हिंदुस्थानबाहेर देखील फ्रेंचाच्या व इंग्रजांच्या काय काय चळवळी चालल्या आहेत इकडे नानांचे लक्ष असे. 'फ्रेंचांचा सरदार बुशी हा फ्रान्स देशाहून फौज घेऊन माॅरिशस बेटात आला..' 'युरोपात फ्रेंच, डच, पोर्तुगीज हे इंग्रजांवर उठले आहेत..' असली वर्तमाने त्यांना कळत." म्हणूनच नाना फडणीसांना मराठेशाहीतील शहाणपण असे म्हणत. नानांच्या बाबतीत एक उक्ती प्रसिद्ध आहे, ती अशी : '''नानांत नाना फडणीस नाना, इतर नाना करिती ठणाणा.''' ==वारसा== वाईजवळील मेणवली येथे [[नाना फडणवीस वाडा]] आजही आहे. पुण्यातही नानावाडा आहे. पुण्यातील नानावाड्यात काही वर्षांपूर्वीपर्यंत टिळक-आगरकर-चिपळूणकर यांनी स्थापन केलेली न्यू इंग्लिश स्कूल भरत होती. जवळच असलेल्या वसंत टाॅकीजमधील गोंगाटाच्या त्रासाला कंटाळून डेक्कन एज्युकेशन सोसयटीने ही शाळा टिळक रोडवर नेली. नाना वाड्यात हल्ली पुणे महापालिकेचे हायस्कूल आहे. नानावाड्याच्या समोरच्या हौदाला नाना हौद म्हणतात. या हौदाला थेट कात्रजहून पाणीपुरवठा होतो, त्यामुळे या हौदाला बाराही महिने पाणी असते. पुणे महापालिकेवर हा हौद अवलंबून नाही. महापालिकेने शहराच्या पाणी पुरवठ्यात कपात केली, तरी या हौदाला तिची झळ बसत नाही. ===आत्मचरित्र=== नाना फडणविसांनी स्वतःचे अत्यंत प्रांजळ आत्मचरित्र लिहिले आहे. ==नाना फडणिसांवरील पुस्तके== * नाना आणि महादजी (कादंबरी, लेखिका - कुंदन तांबे) * नाना फडणविसांचे आत्मचरित्र (ग्रंथपरिचय, लेखिका - [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नाना फडणवीस ([[य ना. देवधर]]) * [[commons:File:नाना_फडनवीसांचें_चरित्र.pdf|नाना फडनवीस यांचे चरित्र]] (आत्मचरित्रासह). ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध, लेखक - [[वासुदेव वामन खरे]]) * नाना फडणीस आणि मराठी राज्य प्रशासन (डॉ. [[म.रा. कुलकर्णी]]) * पेशवाईतील साडेतीन शहाणे ([[शं.रा. देवळे]]) * बुद्धिसागर नाना फडणीस (व्यक्तिचित्रण, लेखक - [[पंडित कृष्णकांत नाईक]]) * शर्थीनं राज्य राखिलं (कॅप्टन [[वासुदेव बेलवलकर]]) == हे सुद्धा पहा == * [http://jejuri.in/historical नाना फडणवीस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418162010/http://jejuri.in/historical |date=2019-04-18 }} {{DEFAULTSORT:फडणवीस,नाना}} [[वर्ग:मराठी मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. १७४२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८०० मधील मृत्यू]] 984etny726tc2xse5u1lmmhg3ydbdr7 2681582 2681581 2026-04-29T02:28:49Z ~2026-24679-89 182431 2681582 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} [[चित्र:John Thomas Seton - Portrait of Nana Fadnavis.Jpeg|thumb|right|180px|[[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांसोबत]] बसलेले {{लेखनाव}} (चित्रकार: [[जेम्स वेल्स (चित्रकार)|जेम्स वेल्स]]; चित्रनिर्मिती: इ.स. १७९२ ;)]] '''बाळाजी जनार्दन भानू''' ऊर्फ '''नाना फडणवीस''' (किंवा नाना फडणीस) (जन्म : [[सातारा]]-[[महाराष्ट्र]], १२ फेब्रुवारी १७४२; - [[पुणे]], १३ मार्च १८००) हे पेशव्यांच्या दरबारी असणारे [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्यातील]] मुत्सद्दी होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/editorial-page-article-commemoration-of-nana-fadnavis-today/|title=विविधा : नाना फडणवीस|last=वृत्तसेवा|first=प्रभात|date=2023-03-13|website=Dainik Prabhat|language=en-US|access-date=2024-03-29}}</ref> * नाना हे [[पेशवाईतील साडेतीन शहाणे|पेशवाईतील साडेतीन शहाण्यांपैकी]] अर्धे शहाणे समजले जात. (इतर तीन पूर्ण शहाणे - [[सखारामबापू बोकील]], देवाजीपंत चोरघडे आणि [[विठ्ठल सुंदर]]) हे मानले जातात. पेशवाईच्या राजकीय वर्तुळात या सर्वांचे विशेष योगदान मानले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-56020662|title=नाना फडणवीस कोण होते? पेशवाईत त्यांना महत्त्वाचं स्थान का मिळालं होतं?|language=mr}}</ref> == जीवन == नाना फडणवीस यांचे मूळ घराणे कोकणातल्या [[रायगड जिल्हा|रायगड जिल्ह्यातील]] [[श्रीवर्धन]] येथील होते. त्यांचा जन्म [[सातारा|साताऱ्याला]] झाला. बालवयातच [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|नानासाहेब पेशव्यांच्या]] सान्निध्यात आल्यामुळे त्यांना राज्यकारभाराचे शिक्षण मिळाले. वयाच्या २०व्या वर्षी थोरल्या माधवरावांकडून त्यांना फडणिशीची वस्त्रे मिळाली. एवढे मोठे पद नानांनी आपल्या कर्तृत्वाने आणि मुत्सद्दीपणाने सांभाळले. आपल्या चातुर्याच्या बळावर नानांनी राजकीय घडी बसवलीच होती पण त्यांची कामाची तडफ, त्यांच्या वागण्यातला समतोलपणा या बरोबरच [[पेशवाई]] आणि राजसत्तेचा दबदबा आणि दरारासुद्धा त्यांनी वाढवला. [[इंग्लिश लोक|इंग्रजांचा]] पाडाव करण्यातही ते यशस्वी झाले. [[माधवराव पेशवे|थोरल्या माधवराव पेशव्यांच्या]] मृत्यूनंतर पेशवाईची विस्कटलेली घडी [[महादजी शिंदे|महादजी शिंद्यांच्या]] मदतीने त्यांनी पुन्हा रुळावर आणली आणि दक्षिणेतील मराठी सत्तेचे वर्चस्व टिकवून ठेवले, [[पुणे|पुण्याचे]] वैभव वाढवले. [[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांच्या]] अपघाती निधनानंतर सात-आठ महिने नानांनी तुरुंगवासही भोगला. पुढे आजारपणात १३ मार्च १८०० रोजी त्यांचा अंत झाला. ==नाना फडणवीस आणि उत्तर पेशवाई == {{संदर्भ हवा}} नाना फडणवीस यांची दोन लग्ने झाली होती. नानांचे पहिले लग्न दहाव्या वर्षी झाले; या स्त्रीचे नाव यशोदाबाई. रावबाजीच्या म्हणजे दुसऱ्या बाजीराव पेशव्याच्या स्वभावाचा धसका नाना फडणवीस यांच्या जिऊबाई या पत्नीनेही घेतला होता. नाना गेल्यावर या बाजीरावाने नानांच्या अरबांचा पगार चुकता करून नानांचे वाडे, जहागीर व इनामी गावे जप्त केली. नानांजवळील अफाट संपत्ती हाती येण्यासाठी जिऊबाईस शनिवारवाड्यात आणून ठेवले. दौलतराव शिंद्याचीही त्या संपत्तीवर दृष्टी असल्याने, त्याने बाईस दत्तक देऊन आपल्या ताब्यात देण्याबद्दल पेशव्यांस विनंती केली. पण पेशव्यांनी ती नाकारली आणि नानांचा पक्का सूड उगवला. यानंतर नानांच्या पक्षाच्या सर्व मंडळींस पेशव्यांनी प्रतिबंधात ठेवले. यशवंतराव होळकरांनी पुणे जाळले, तेव्हा रावबाजी पळून गेले होते. तेव्हा जिऊबाई वाड्यातच होती. नानांचा व आपल्या घराण्याचा पूर्वापार संबंध जाणून यशवंतरावाने बाईस लोहगड (हा किल्ला नानांस सरकारांतून बक्षीस मिळाला होता) किल्ल्यावर नानांचा विश्वासू नोकर धोंडोपंत नित्सुरे याच्या स्वाधीन केले. नानांचा मुख्य खजिना तेथेच असे. पुढे दोन वर्षांनी जनरल वेलस्लीने मध्यस्थी करून बाजीरावाकडून बाईस दरसाल बारा हजारांची नेमणूक करून देऊन पेशव्यांच्या आग्रहावरून बाईस लोहगड किल्ला सोडावयास लावला. पुढे बाजीराव इंग्रजांच्या मदतीने पुन्हा पुण्यात आला. तेव्हा इंग्रजांनी जिऊबाई यांस पुण्यात येण्यास सुचवले. पण "बाजीराव याची खोड फार वाईट आहे. त्यामुळे माझी पुण्यात रहाण्याची इच्छा नाही" असे तिने सांगितले. तेव्हा इंग्रजांनी बाजीरावास तिला महिना हजार रुपये देण्यास सांगून तिला पनवेलला ठेवले व सुरक्षेसाठी स्वतःचे सैन्य ठेवले. पुढे बाजीराव बिठूरला गेल्यावर तिला वाद, बेलबाग संस्थान व मेणवली गाव इनाम दिले. हजार रुपये पेन्शन सुरूच ठेवली. यानंतर शेवटपर्यंत ती मेणवली येथे राहिली. नंतर बाई इंग्रजांच्या आसऱ्याने पनवेलास पेशवाई नष्ट होईपर्यंत राहिली. पेशव्यांनी तिला आपल्या ताब्यांत आणण्याची फार खटपट केली, पण ती त्यांच्याकडे आली नाही. इंग्रजी राज्य झाल्यावर एलफिन्स्टनने बाईस पुण्यास आणून वार्षिक हजारांची नेमणूक कायम करून, बेलबाग संस्थान व [[मेणवली]] गाव जप्तीतून मोकळे केले. नंतर बाई मेणवलीस जाऊन राहिली. तिने इ.स. १८२७ मध्ये मिरजेच्या "गंगाधरराव भानू" नावाच्या मुलास इंग्रजांच्या संमतीने दत्तक घेऊन त्याचे नाव माधवराव ठेविले व त्यास आपली बारा हजारांची नेमणूक, बेलबाग संस्थान व मेणवलीची वहिवाट मिळावी म्हणून फार खटपट केली. परंतु इंग्रजांनी तिचे काही एक ऐकले नाही. अखेर इसवी सन १८५४ च्या मार्चमध्ये जिऊबाई वारली. ती शहाणी व सदाचरणी असून तिने अखेरपर्यंत नानांचे नांव निष्कलंक राखले. बाई वारल्यावर तिची नेमणूक इंग्रजांनी बंद केली. ==नाना फडणवीस यांचे गुप्तहेर खाते== अखबारनवीसांची (बातम्या आणणाऱ्यांची) प्रथा मराठ्यांच्या राज्यात अगोदरपासूनच होती. मराठी सत्तेचा हिंदुस्थानभर राज्यविस्तार झाल्यावर अखबारनवीसही प्रांताप्रांतांत ठिकठिकाणी नेमले गेले. पानिपतच्या प्रसिद्ध तिसऱ्या युद्धकाळात "बातम्या" वेळेवर न मिळाल्याने मराठ्यांचे फार मोठे नुकसान झाले. नाना फडणीस यांनी तिसरे पानिपत युद्ध प्रत्यक्षात पाहिले होते. बहुदा यातूनच धडा घेऊन मराठेशाहीतील मुत्सद्दी नाना फडणीस यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अखबारनवीस आणि नजरबाज यांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढविली. या कारणामुळे नानांना हिंदुस्थानातीलच नाही, तर परदेशातीलही बातम्या अत्यंत जलद कळत असत. प्रत्येक ठिकाणच्या "आतल्या" बातम्या मिळविण्यासाठी नानांनी अतिशोधक आणि भेदक तत्पर माणसे मिळविली होती. गायकवाड नामक एक मराठा सरदार नानांचा अत्यंत विश्वासातील पटाईत बातमीदार होता. निंबाजी माणकोजी नामक अखबारनवीस निजामाच्या दरबारातील खडानखडा बातमी नानांना कळवीत असे. कुणबिणी, आचारी, दासी, खोजे, सेवेकरी, दर्जी, विधवा स्त्रिया, न्हावी, ब्राह्मण, पागेदार, सरदार, तेलंग, गोसावी असे कित्येक बातमीदार नानांनी नेमले होते. यांना "नजरबाज" असे म्हणत. हे नजरबाज इतके तेज होते की, कित्येकांच्या रोजकीर्दीच्या नोंदीही ते नानांना पाठवत असत. या गुप्तहेरांच्या बारीकसारीक माहितीमुळे नानांना शत्रू, प्रतिपक्षातील मोठे अधिकारी, बडे सरदार, धनिक, पेढीवाले, स्वकीय सरदार, दरकदार यांची इत्थंभूत मासलेवाईक माहिती असे. मद्रास येथील इंग्रजांची बातमी काढण्याकरिता नानांनी हैदराबादचे वकील गोविंदराव काळे यांजमार्फत 'व्यंकटराम पिल्ले' नावाचा एक मद्रासी इसम ठेवला होता. तो इंग्रजी जाणत असल्यामुळे त्याचकडून इंग्रजांचे घरातील विलायतेची बातमी मिळेल असी नानांस आशा होती. त्यास पगार दरमहा शंभर रुपये द्यावा अशी गोविंदरावाने नानांस शिफारस केली होती. वासुदेवशास्त्री खरे नानांविषयी म्हणतात... "त्यांच्या बातमीचा पल्ला फार दूरवर असून त्यांस बातमी जलद कळत असे. इंग्रज व फ्रेंच यांशी मराठी राज्याशी जसजसा संबंध अधिकाधिक जडू लागला तसतशी नानांस कलकत्ता, मद्रास, मुंबई, पांडिचेरी, माही इत्यादी ठिकाणांहून बारीकसारीक बातमी देखील कळू लागली. हिंदुस्थानबाहेर देखील फ्रेंचाच्या व इंग्रजांच्या काय काय चळवळी चालल्या आहेत इकडे नानांचे लक्ष असे. 'फ्रेंचांचा सरदार बुशी हा फ्रान्स देशाहून फौज घेऊन माॅरिशस बेटात आला..' 'युरोपात फ्रेंच, डच, पोर्तुगीज हे इंग्रजांवर उठले आहेत..' असली वर्तमाने त्यांना कळत." म्हणूनच नाना फडणीसांना मराठेशाहीतील शहाणपण असे म्हणत. नानांच्या बाबतीत एक उक्ती प्रसिद्ध आहे, ती अशी : '''नानांत नाना फडणीस नाना, इतर नाना करिती ठणाणा.''' ==वारसा== वाईजवळील मेणवली येथे [[नाना फडणवीस वाडा]] आजही आहे. पुण्यातही नानावाडा आहे. पुण्यातील नानावाड्यात काही वर्षांपूर्वीपर्यंत टिळक-आगरकर-चिपळूणकर यांनी स्थापन केलेली न्यू इंग्लिश स्कूल भरत होती. जवळच असलेल्या वसंत टाॅकीजमधील गोंगाटाच्या त्रासाला कंटाळून डेक्कन एज्युकेशन सोसयटीने ही शाळा टिळक रोडवर नेली. नाना वाड्यात हल्ली पुणे महापालिकेचे हायस्कूल आहे. नानावाड्याच्या समोरच्या हौदाला नाना हौद म्हणतात. या हौदाला थेट कात्रजहून पाणीपुरवठा होतो, त्यामुळे या हौदाला बाराही महिने पाणी असते. पुणे महापालिकेवर हा हौद अवलंबून नाही. महापालिकेने शहराच्या पाणी पुरवठ्यात कपात केली, तरी या हौदाला तिची झळ बसत नाही. ===आत्मचरित्र=== नाना फडणविसांनी स्वतःचे अत्यंत प्रांजळ आत्मचरित्र लिहिले आहे. ==नाना फडणिसांवरील पुस्तके== * नाना आणि महादजी (कादंबरी, लेखिका - कुंदन तांबे) * नाना फडणविसांचे आत्मचरित्र (ग्रंथपरिचय, लेखिका - [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नाना फडणवीस ([[य ना. देवधर]]) * [[commons:File:नाना_फडनवीसांचें_चरित्र.pdf|नाना फडनवीस यांचे चरित्र]] (आत्मचरित्रासह). ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध, लेखक - [[वासुदेव वामन खरे]]) * नाना फडणीस आणि मराठी राज्य प्रशासन (डॉ. [[म.रा. कुलकर्णी]]) * पेशवाईतील साडेतीन शहाणे ([[शं.रा. देवळे]]) * बुद्धिसागर नाना फडणीस (व्यक्तिचित्रण, लेखक - [[पंडित कृष्णकांत नाईक]]) * शर्थीनं राज्य राखिलं (कॅप्टन [[वासुदेव बेलवलकर]]) == हे सुद्धा पहा == * [http://jejuri.in/historical नाना फडणवीस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418162010/http://jejuri.in/historical |date=2019-04-18 }} {{DEFAULTSORT:फडणवीस,नाना}} [[वर्ग:मराठी मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. १७४२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८०० मधील मृत्यू]] ba0u3vtj92kjopz9bf6ho2doddzn9sv 2681583 2681582 2026-04-29T02:29:14Z ~2026-24679-89 182431 /* नाना फडणीसांवरील पुस्तके */ 2681583 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} [[चित्र:John Thomas Seton - Portrait of Nana Fadnavis.Jpeg|thumb|right|180px|[[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांसोबत]] बसलेले {{लेखनाव}} (चित्रकार: [[जेम्स वेल्स (चित्रकार)|जेम्स वेल्स]]; चित्रनिर्मिती: इ.स. १७९२ ;)]] '''बाळाजी जनार्दन भानू''' ऊर्फ '''नाना फडणवीस''' (किंवा नाना फडणीस) (जन्म : [[सातारा]]-[[महाराष्ट्र]], १२ फेब्रुवारी १७४२; - [[पुणे]], १३ मार्च १८००) हे पेशव्यांच्या दरबारी असणारे [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्यातील]] मुत्सद्दी होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/editorial-page-article-commemoration-of-nana-fadnavis-today/|title=विविधा : नाना फडणवीस|last=वृत्तसेवा|first=प्रभात|date=2023-03-13|website=Dainik Prabhat|language=en-US|access-date=2024-03-29}}</ref> * नाना हे [[पेशवाईतील साडेतीन शहाणे|पेशवाईतील साडेतीन शहाण्यांपैकी]] अर्धे शहाणे समजले जात. (इतर तीन पूर्ण शहाणे - [[सखारामबापू बोकील]], देवाजीपंत चोरघडे आणि [[विठ्ठल सुंदर]]) हे मानले जातात. पेशवाईच्या राजकीय वर्तुळात या सर्वांचे विशेष योगदान मानले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-56020662|title=नाना फडणवीस कोण होते? पेशवाईत त्यांना महत्त्वाचं स्थान का मिळालं होतं?|language=mr}}</ref> == जीवन == नाना फडणवीस यांचे मूळ घराणे कोकणातल्या [[रायगड जिल्हा|रायगड जिल्ह्यातील]] [[श्रीवर्धन]] येथील होते. त्यांचा जन्म [[सातारा|साताऱ्याला]] झाला. बालवयातच [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|नानासाहेब पेशव्यांच्या]] सान्निध्यात आल्यामुळे त्यांना राज्यकारभाराचे शिक्षण मिळाले. वयाच्या २०व्या वर्षी थोरल्या माधवरावांकडून त्यांना फडणिशीची वस्त्रे मिळाली. एवढे मोठे पद नानांनी आपल्या कर्तृत्वाने आणि मुत्सद्दीपणाने सांभाळले. आपल्या चातुर्याच्या बळावर नानांनी राजकीय घडी बसवलीच होती पण त्यांची कामाची तडफ, त्यांच्या वागण्यातला समतोलपणा या बरोबरच [[पेशवाई]] आणि राजसत्तेचा दबदबा आणि दरारासुद्धा त्यांनी वाढवला. [[इंग्लिश लोक|इंग्रजांचा]] पाडाव करण्यातही ते यशस्वी झाले. [[माधवराव पेशवे|थोरल्या माधवराव पेशव्यांच्या]] मृत्यूनंतर पेशवाईची विस्कटलेली घडी [[महादजी शिंदे|महादजी शिंद्यांच्या]] मदतीने त्यांनी पुन्हा रुळावर आणली आणि दक्षिणेतील मराठी सत्तेचे वर्चस्व टिकवून ठेवले, [[पुणे|पुण्याचे]] वैभव वाढवले. [[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांच्या]] अपघाती निधनानंतर सात-आठ महिने नानांनी तुरुंगवासही भोगला. पुढे आजारपणात १३ मार्च १८०० रोजी त्यांचा अंत झाला. ==नाना फडणवीस आणि उत्तर पेशवाई == {{संदर्भ हवा}} नाना फडणवीस यांची दोन लग्ने झाली होती. नानांचे पहिले लग्न दहाव्या वर्षी झाले; या स्त्रीचे नाव यशोदाबाई. रावबाजीच्या म्हणजे दुसऱ्या बाजीराव पेशव्याच्या स्वभावाचा धसका नाना फडणवीस यांच्या जिऊबाई या पत्नीनेही घेतला होता. नाना गेल्यावर या बाजीरावाने नानांच्या अरबांचा पगार चुकता करून नानांचे वाडे, जहागीर व इनामी गावे जप्त केली. नानांजवळील अफाट संपत्ती हाती येण्यासाठी जिऊबाईस शनिवारवाड्यात आणून ठेवले. दौलतराव शिंद्याचीही त्या संपत्तीवर दृष्टी असल्याने, त्याने बाईस दत्तक देऊन आपल्या ताब्यात देण्याबद्दल पेशव्यांस विनंती केली. पण पेशव्यांनी ती नाकारली आणि नानांचा पक्का सूड उगवला. यानंतर नानांच्या पक्षाच्या सर्व मंडळींस पेशव्यांनी प्रतिबंधात ठेवले. यशवंतराव होळकरांनी पुणे जाळले, तेव्हा रावबाजी पळून गेले होते. तेव्हा जिऊबाई वाड्यातच होती. नानांचा व आपल्या घराण्याचा पूर्वापार संबंध जाणून यशवंतरावाने बाईस लोहगड (हा किल्ला नानांस सरकारांतून बक्षीस मिळाला होता) किल्ल्यावर नानांचा विश्वासू नोकर धोंडोपंत नित्सुरे याच्या स्वाधीन केले. नानांचा मुख्य खजिना तेथेच असे. पुढे दोन वर्षांनी जनरल वेलस्लीने मध्यस्थी करून बाजीरावाकडून बाईस दरसाल बारा हजारांची नेमणूक करून देऊन पेशव्यांच्या आग्रहावरून बाईस लोहगड किल्ला सोडावयास लावला. पुढे बाजीराव इंग्रजांच्या मदतीने पुन्हा पुण्यात आला. तेव्हा इंग्रजांनी जिऊबाई यांस पुण्यात येण्यास सुचवले. पण "बाजीराव याची खोड फार वाईट आहे. त्यामुळे माझी पुण्यात रहाण्याची इच्छा नाही" असे तिने सांगितले. तेव्हा इंग्रजांनी बाजीरावास तिला महिना हजार रुपये देण्यास सांगून तिला पनवेलला ठेवले व सुरक्षेसाठी स्वतःचे सैन्य ठेवले. पुढे बाजीराव बिठूरला गेल्यावर तिला वाद, बेलबाग संस्थान व मेणवली गाव इनाम दिले. हजार रुपये पेन्शन सुरूच ठेवली. यानंतर शेवटपर्यंत ती मेणवली येथे राहिली. नंतर बाई इंग्रजांच्या आसऱ्याने पनवेलास पेशवाई नष्ट होईपर्यंत राहिली. पेशव्यांनी तिला आपल्या ताब्यांत आणण्याची फार खटपट केली, पण ती त्यांच्याकडे आली नाही. इंग्रजी राज्य झाल्यावर एलफिन्स्टनने बाईस पुण्यास आणून वार्षिक हजारांची नेमणूक कायम करून, बेलबाग संस्थान व [[मेणवली]] गाव जप्तीतून मोकळे केले. नंतर बाई मेणवलीस जाऊन राहिली. तिने इ.स. १८२७ मध्ये मिरजेच्या "गंगाधरराव भानू" नावाच्या मुलास इंग्रजांच्या संमतीने दत्तक घेऊन त्याचे नाव माधवराव ठेविले व त्यास आपली बारा हजारांची नेमणूक, बेलबाग संस्थान व मेणवलीची वहिवाट मिळावी म्हणून फार खटपट केली. परंतु इंग्रजांनी तिचे काही एक ऐकले नाही. अखेर इसवी सन १८५४ च्या मार्चमध्ये जिऊबाई वारली. ती शहाणी व सदाचरणी असून तिने अखेरपर्यंत नानांचे नांव निष्कलंक राखले. बाई वारल्यावर तिची नेमणूक इंग्रजांनी बंद केली. ==नाना फडणवीस यांचे गुप्तहेर खाते== अखबारनवीसांची (बातम्या आणणाऱ्यांची) प्रथा मराठ्यांच्या राज्यात अगोदरपासूनच होती. मराठी सत्तेचा हिंदुस्थानभर राज्यविस्तार झाल्यावर अखबारनवीसही प्रांताप्रांतांत ठिकठिकाणी नेमले गेले. पानिपतच्या प्रसिद्ध तिसऱ्या युद्धकाळात "बातम्या" वेळेवर न मिळाल्याने मराठ्यांचे फार मोठे नुकसान झाले. नाना फडणीस यांनी तिसरे पानिपत युद्ध प्रत्यक्षात पाहिले होते. बहुदा यातूनच धडा घेऊन मराठेशाहीतील मुत्सद्दी नाना फडणीस यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अखबारनवीस आणि नजरबाज यांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढविली. या कारणामुळे नानांना हिंदुस्थानातीलच नाही, तर परदेशातीलही बातम्या अत्यंत जलद कळत असत. प्रत्येक ठिकाणच्या "आतल्या" बातम्या मिळविण्यासाठी नानांनी अतिशोधक आणि भेदक तत्पर माणसे मिळविली होती. गायकवाड नामक एक मराठा सरदार नानांचा अत्यंत विश्वासातील पटाईत बातमीदार होता. निंबाजी माणकोजी नामक अखबारनवीस निजामाच्या दरबारातील खडानखडा बातमी नानांना कळवीत असे. कुणबिणी, आचारी, दासी, खोजे, सेवेकरी, दर्जी, विधवा स्त्रिया, न्हावी, ब्राह्मण, पागेदार, सरदार, तेलंग, गोसावी असे कित्येक बातमीदार नानांनी नेमले होते. यांना "नजरबाज" असे म्हणत. हे नजरबाज इतके तेज होते की, कित्येकांच्या रोजकीर्दीच्या नोंदीही ते नानांना पाठवत असत. या गुप्तहेरांच्या बारीकसारीक माहितीमुळे नानांना शत्रू, प्रतिपक्षातील मोठे अधिकारी, बडे सरदार, धनिक, पेढीवाले, स्वकीय सरदार, दरकदार यांची इत्थंभूत मासलेवाईक माहिती असे. मद्रास येथील इंग्रजांची बातमी काढण्याकरिता नानांनी हैदराबादचे वकील गोविंदराव काळे यांजमार्फत 'व्यंकटराम पिल्ले' नावाचा एक मद्रासी इसम ठेवला होता. तो इंग्रजी जाणत असल्यामुळे त्याचकडून इंग्रजांचे घरातील विलायतेची बातमी मिळेल असी नानांस आशा होती. त्यास पगार दरमहा शंभर रुपये द्यावा अशी गोविंदरावाने नानांस शिफारस केली होती. वासुदेवशास्त्री खरे नानांविषयी म्हणतात... "त्यांच्या बातमीचा पल्ला फार दूरवर असून त्यांस बातमी जलद कळत असे. इंग्रज व फ्रेंच यांशी मराठी राज्याशी जसजसा संबंध अधिकाधिक जडू लागला तसतशी नानांस कलकत्ता, मद्रास, मुंबई, पांडिचेरी, माही इत्यादी ठिकाणांहून बारीकसारीक बातमी देखील कळू लागली. हिंदुस्थानबाहेर देखील फ्रेंचाच्या व इंग्रजांच्या काय काय चळवळी चालल्या आहेत इकडे नानांचे लक्ष असे. 'फ्रेंचांचा सरदार बुशी हा फ्रान्स देशाहून फौज घेऊन माॅरिशस बेटात आला..' 'युरोपात फ्रेंच, डच, पोर्तुगीज हे इंग्रजांवर उठले आहेत..' असली वर्तमाने त्यांना कळत." म्हणूनच नाना फडणीसांना मराठेशाहीतील शहाणपण असे म्हणत. नानांच्या बाबतीत एक उक्ती प्रसिद्ध आहे, ती अशी : '''नानांत नाना फडणीस नाना, इतर नाना करिती ठणाणा.''' ==वारसा== वाईजवळील मेणवली येथे [[नाना फडणवीस वाडा]] आजही आहे. पुण्यातही नानावाडा आहे. पुण्यातील नानावाड्यात काही वर्षांपूर्वीपर्यंत टिळक-आगरकर-चिपळूणकर यांनी स्थापन केलेली न्यू इंग्लिश स्कूल भरत होती. जवळच असलेल्या वसंत टाॅकीजमधील गोंगाटाच्या त्रासाला कंटाळून डेक्कन एज्युकेशन सोसयटीने ही शाळा टिळक रोडवर नेली. नाना वाड्यात हल्ली पुणे महापालिकेचे हायस्कूल आहे. नानावाड्याच्या समोरच्या हौदाला नाना हौद म्हणतात. या हौदाला थेट कात्रजहून पाणीपुरवठा होतो, त्यामुळे या हौदाला बाराही महिने पाणी असते. पुणे महापालिकेवर हा हौद अवलंबून नाही. महापालिकेने शहराच्या पाणी पुरवठ्यात कपात केली, तरी या हौदाला तिची झळ बसत नाही. ===आत्मचरित्र=== नाना फडणविसांनी स्वतःचे अत्यंत प्रांजळ आत्मचरित्र लिहिले आहे. ==नाना फडणीसांवरील पुस्तके== * नाना आणि महादजी (कादंबरी, लेखिका - कुंदन तांबे) * नाना फडणविसांचे आत्मचरित्र (ग्रंथपरिचय, लेखिका - [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नाना फडणवीस ([[य ना. देवधर]]) * [[commons:File:नाना_फडनवीसांचें_चरित्र.pdf|नाना फडनवीस यांचे चरित्र]] (आत्मचरित्रासह). ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध, लेखक - [[वासुदेव वामन खरे]]) * नाना फडणीस आणि मराठी राज्य प्रशासन (डॉ. [[म.रा. कुलकर्णी]]) * पेशवाईतील साडेतीन शहाणे ([[शं.रा. देवळे]]) * बुद्धिसागर नाना फडणीस (व्यक्तिचित्रण, लेखक - [[पंडित कृष्णकांत नाईक]]) * शर्थीनं राज्य राखिलं (कॅप्टन [[वासुदेव बेलवलकर]]) == हे सुद्धा पहा == * [http://jejuri.in/historical नाना फडणवीस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418162010/http://jejuri.in/historical |date=2019-04-18 }} {{DEFAULTSORT:फडणवीस,नाना}} [[वर्ग:मराठी मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. १७४२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८०० मधील मृत्यू]] lq5va1cpoh48krxtw7k8g6phus6124w 2681584 2681583 2026-04-29T02:29:40Z ~2026-24679-89 182431 /* फडणीसंचे गुप्तहेर खाते */ 2681584 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} [[चित्र:John Thomas Seton - Portrait of Nana Fadnavis.Jpeg|thumb|right|180px|[[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांसोबत]] बसलेले {{लेखनाव}} (चित्रकार: [[जेम्स वेल्स (चित्रकार)|जेम्स वेल्स]]; चित्रनिर्मिती: इ.स. १७९२ ;)]] '''बाळाजी जनार्दन भानू''' ऊर्फ '''नाना फडणवीस''' (किंवा नाना फडणीस) (जन्म : [[सातारा]]-[[महाराष्ट्र]], १२ फेब्रुवारी १७४२; - [[पुणे]], १३ मार्च १८००) हे पेशव्यांच्या दरबारी असणारे [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्यातील]] मुत्सद्दी होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/editorial-page-article-commemoration-of-nana-fadnavis-today/|title=विविधा : नाना फडणवीस|last=वृत्तसेवा|first=प्रभात|date=2023-03-13|website=Dainik Prabhat|language=en-US|access-date=2024-03-29}}</ref> * नाना हे [[पेशवाईतील साडेतीन शहाणे|पेशवाईतील साडेतीन शहाण्यांपैकी]] अर्धे शहाणे समजले जात. (इतर तीन पूर्ण शहाणे - [[सखारामबापू बोकील]], देवाजीपंत चोरघडे आणि [[विठ्ठल सुंदर]]) हे मानले जातात. पेशवाईच्या राजकीय वर्तुळात या सर्वांचे विशेष योगदान मानले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-56020662|title=नाना फडणवीस कोण होते? पेशवाईत त्यांना महत्त्वाचं स्थान का मिळालं होतं?|language=mr}}</ref> == जीवन == नाना फडणवीस यांचे मूळ घराणे कोकणातल्या [[रायगड जिल्हा|रायगड जिल्ह्यातील]] [[श्रीवर्धन]] येथील होते. त्यांचा जन्म [[सातारा|साताऱ्याला]] झाला. बालवयातच [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|नानासाहेब पेशव्यांच्या]] सान्निध्यात आल्यामुळे त्यांना राज्यकारभाराचे शिक्षण मिळाले. वयाच्या २०व्या वर्षी थोरल्या माधवरावांकडून त्यांना फडणिशीची वस्त्रे मिळाली. एवढे मोठे पद नानांनी आपल्या कर्तृत्वाने आणि मुत्सद्दीपणाने सांभाळले. आपल्या चातुर्याच्या बळावर नानांनी राजकीय घडी बसवलीच होती पण त्यांची कामाची तडफ, त्यांच्या वागण्यातला समतोलपणा या बरोबरच [[पेशवाई]] आणि राजसत्तेचा दबदबा आणि दरारासुद्धा त्यांनी वाढवला. [[इंग्लिश लोक|इंग्रजांचा]] पाडाव करण्यातही ते यशस्वी झाले. [[माधवराव पेशवे|थोरल्या माधवराव पेशव्यांच्या]] मृत्यूनंतर पेशवाईची विस्कटलेली घडी [[महादजी शिंदे|महादजी शिंद्यांच्या]] मदतीने त्यांनी पुन्हा रुळावर आणली आणि दक्षिणेतील मराठी सत्तेचे वर्चस्व टिकवून ठेवले, [[पुणे|पुण्याचे]] वैभव वाढवले. [[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांच्या]] अपघाती निधनानंतर सात-आठ महिने नानांनी तुरुंगवासही भोगला. पुढे आजारपणात १३ मार्च १८०० रोजी त्यांचा अंत झाला. ==नाना फडणवीस आणि उत्तर पेशवाई == {{संदर्भ हवा}} नाना फडणवीस यांची दोन लग्ने झाली होती. नानांचे पहिले लग्न दहाव्या वर्षी झाले; या स्त्रीचे नाव यशोदाबाई. रावबाजीच्या म्हणजे दुसऱ्या बाजीराव पेशव्याच्या स्वभावाचा धसका नाना फडणवीस यांच्या जिऊबाई या पत्नीनेही घेतला होता. नाना गेल्यावर या बाजीरावाने नानांच्या अरबांचा पगार चुकता करून नानांचे वाडे, जहागीर व इनामी गावे जप्त केली. नानांजवळील अफाट संपत्ती हाती येण्यासाठी जिऊबाईस शनिवारवाड्यात आणून ठेवले. दौलतराव शिंद्याचीही त्या संपत्तीवर दृष्टी असल्याने, त्याने बाईस दत्तक देऊन आपल्या ताब्यात देण्याबद्दल पेशव्यांस विनंती केली. पण पेशव्यांनी ती नाकारली आणि नानांचा पक्का सूड उगवला. यानंतर नानांच्या पक्षाच्या सर्व मंडळींस पेशव्यांनी प्रतिबंधात ठेवले. यशवंतराव होळकरांनी पुणे जाळले, तेव्हा रावबाजी पळून गेले होते. तेव्हा जिऊबाई वाड्यातच होती. नानांचा व आपल्या घराण्याचा पूर्वापार संबंध जाणून यशवंतरावाने बाईस लोहगड (हा किल्ला नानांस सरकारांतून बक्षीस मिळाला होता) किल्ल्यावर नानांचा विश्वासू नोकर धोंडोपंत नित्सुरे याच्या स्वाधीन केले. नानांचा मुख्य खजिना तेथेच असे. पुढे दोन वर्षांनी जनरल वेलस्लीने मध्यस्थी करून बाजीरावाकडून बाईस दरसाल बारा हजारांची नेमणूक करून देऊन पेशव्यांच्या आग्रहावरून बाईस लोहगड किल्ला सोडावयास लावला. पुढे बाजीराव इंग्रजांच्या मदतीने पुन्हा पुण्यात आला. तेव्हा इंग्रजांनी जिऊबाई यांस पुण्यात येण्यास सुचवले. पण "बाजीराव याची खोड फार वाईट आहे. त्यामुळे माझी पुण्यात रहाण्याची इच्छा नाही" असे तिने सांगितले. तेव्हा इंग्रजांनी बाजीरावास तिला महिना हजार रुपये देण्यास सांगून तिला पनवेलला ठेवले व सुरक्षेसाठी स्वतःचे सैन्य ठेवले. पुढे बाजीराव बिठूरला गेल्यावर तिला वाद, बेलबाग संस्थान व मेणवली गाव इनाम दिले. हजार रुपये पेन्शन सुरूच ठेवली. यानंतर शेवटपर्यंत ती मेणवली येथे राहिली. नंतर बाई इंग्रजांच्या आसऱ्याने पनवेलास पेशवाई नष्ट होईपर्यंत राहिली. पेशव्यांनी तिला आपल्या ताब्यांत आणण्याची फार खटपट केली, पण ती त्यांच्याकडे आली नाही. इंग्रजी राज्य झाल्यावर एलफिन्स्टनने बाईस पुण्यास आणून वार्षिक हजारांची नेमणूक कायम करून, बेलबाग संस्थान व [[मेणवली]] गाव जप्तीतून मोकळे केले. नंतर बाई मेणवलीस जाऊन राहिली. तिने इ.स. १८२७ मध्ये मिरजेच्या "गंगाधरराव भानू" नावाच्या मुलास इंग्रजांच्या संमतीने दत्तक घेऊन त्याचे नाव माधवराव ठेविले व त्यास आपली बारा हजारांची नेमणूक, बेलबाग संस्थान व मेणवलीची वहिवाट मिळावी म्हणून फार खटपट केली. परंतु इंग्रजांनी तिचे काही एक ऐकले नाही. अखेर इसवी सन १८५४ च्या मार्चमध्ये जिऊबाई वारली. ती शहाणी व सदाचरणी असून तिने अखेरपर्यंत नानांचे नांव निष्कलंक राखले. बाई वारल्यावर तिची नेमणूक इंग्रजांनी बंद केली. ==फडणीसंचे गुप्तहेर खाते== अखबारनवीसांची (बातम्या आणणाऱ्यांची) प्रथा मराठ्यांच्या राज्यात अगोदरपासूनच होती. मराठी सत्तेचा हिंदुस्थानभर राज्यविस्तार झाल्यावर अखबारनवीसही प्रांताप्रांतांत ठिकठिकाणी नेमले गेले. पानिपतच्या प्रसिद्ध तिसऱ्या युद्धकाळात "बातम्या" वेळेवर न मिळाल्याने मराठ्यांचे फार मोठे नुकसान झाले. नाना फडणीस यांनी तिसरे पानिपत युद्ध प्रत्यक्षात पाहिले होते. बहुदा यातूनच धडा घेऊन मराठेशाहीतील मुत्सद्दी नाना फडणीस यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अखबारनवीस आणि नजरबाज यांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढविली. या कारणामुळे नानांना हिंदुस्थानातीलच नाही, तर परदेशातीलही बातम्या अत्यंत जलद कळत असत. प्रत्येक ठिकाणच्या "आतल्या" बातम्या मिळविण्यासाठी नानांनी अतिशोधक आणि भेदक तत्पर माणसे मिळविली होती. गायकवाड नामक एक मराठा सरदार नानांचा अत्यंत विश्वासातील पटाईत बातमीदार होता. निंबाजी माणकोजी नामक अखबारनवीस निजामाच्या दरबारातील खडानखडा बातमी नानांना कळवीत असे. कुणबिणी, आचारी, दासी, खोजे, सेवेकरी, दर्जी, विधवा स्त्रिया, न्हावी, ब्राह्मण, पागेदार, सरदार, तेलंग, गोसावी असे कित्येक बातमीदार नानांनी नेमले होते. यांना "नजरबाज" असे म्हणत. हे नजरबाज इतके तेज होते की, कित्येकांच्या रोजकीर्दीच्या नोंदीही ते नानांना पाठवत असत. या गुप्तहेरांच्या बारीकसारीक माहितीमुळे नानांना शत्रू, प्रतिपक्षातील मोठे अधिकारी, बडे सरदार, धनिक, पेढीवाले, स्वकीय सरदार, दरकदार यांची इत्थंभूत मासलेवाईक माहिती असे. मद्रास येथील इंग्रजांची बातमी काढण्याकरिता नानांनी हैदराबादचे वकील गोविंदराव काळे यांजमार्फत 'व्यंकटराम पिल्ले' नावाचा एक मद्रासी इसम ठेवला होता. तो इंग्रजी जाणत असल्यामुळे त्याचकडून इंग्रजांचे घरातील विलायतेची बातमी मिळेल असी नानांस आशा होती. त्यास पगार दरमहा शंभर रुपये द्यावा अशी गोविंदरावाने नानांस शिफारस केली होती. वासुदेवशास्त्री खरे नानांविषयी म्हणतात... "त्यांच्या बातमीचा पल्ला फार दूरवर असून त्यांस बातमी जलद कळत असे. इंग्रज व फ्रेंच यांशी मराठी राज्याशी जसजसा संबंध अधिकाधिक जडू लागला तसतशी नानांस कलकत्ता, मद्रास, मुंबई, पांडिचेरी, माही इत्यादी ठिकाणांहून बारीकसारीक बातमी देखील कळू लागली. हिंदुस्थानबाहेर देखील फ्रेंचाच्या व इंग्रजांच्या काय काय चळवळी चालल्या आहेत इकडे नानांचे लक्ष असे. 'फ्रेंचांचा सरदार बुशी हा फ्रान्स देशाहून फौज घेऊन माॅरिशस बेटात आला..' 'युरोपात फ्रेंच, डच, पोर्तुगीज हे इंग्रजांवर उठले आहेत..' असली वर्तमाने त्यांना कळत." म्हणूनच नाना फडणीसांना मराठेशाहीतील शहाणपण असे म्हणत. नानांच्या बाबतीत एक उक्ती प्रसिद्ध आहे, ती अशी : '''नानांत नाना फडणीस नाना, इतर नाना करिती ठणाणा.''' ==वारसा== वाईजवळील मेणवली येथे [[नाना फडणवीस वाडा]] आजही आहे. पुण्यातही नानावाडा आहे. पुण्यातील नानावाड्यात काही वर्षांपूर्वीपर्यंत टिळक-आगरकर-चिपळूणकर यांनी स्थापन केलेली न्यू इंग्लिश स्कूल भरत होती. जवळच असलेल्या वसंत टाॅकीजमधील गोंगाटाच्या त्रासाला कंटाळून डेक्कन एज्युकेशन सोसयटीने ही शाळा टिळक रोडवर नेली. नाना वाड्यात हल्ली पुणे महापालिकेचे हायस्कूल आहे. नानावाड्याच्या समोरच्या हौदाला नाना हौद म्हणतात. या हौदाला थेट कात्रजहून पाणीपुरवठा होतो, त्यामुळे या हौदाला बाराही महिने पाणी असते. पुणे महापालिकेवर हा हौद अवलंबून नाही. महापालिकेने शहराच्या पाणी पुरवठ्यात कपात केली, तरी या हौदाला तिची झळ बसत नाही. ===आत्मचरित्र=== नाना फडणविसांनी स्वतःचे अत्यंत प्रांजळ आत्मचरित्र लिहिले आहे. ==नाना फडणीसांवरील पुस्तके== * नाना आणि महादजी (कादंबरी, लेखिका - कुंदन तांबे) * नाना फडणविसांचे आत्मचरित्र (ग्रंथपरिचय, लेखिका - [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नाना फडणवीस ([[य ना. देवधर]]) * [[commons:File:नाना_फडनवीसांचें_चरित्र.pdf|नाना फडनवीस यांचे चरित्र]] (आत्मचरित्रासह). ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध, लेखक - [[वासुदेव वामन खरे]]) * नाना फडणीस आणि मराठी राज्य प्रशासन (डॉ. [[म.रा. कुलकर्णी]]) * पेशवाईतील साडेतीन शहाणे ([[शं.रा. देवळे]]) * बुद्धिसागर नाना फडणीस (व्यक्तिचित्रण, लेखक - [[पंडित कृष्णकांत नाईक]]) * शर्थीनं राज्य राखिलं (कॅप्टन [[वासुदेव बेलवलकर]]) == हे सुद्धा पहा == * [http://jejuri.in/historical नाना फडणवीस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418162010/http://jejuri.in/historical |date=2019-04-18 }} {{DEFAULTSORT:फडणवीस,नाना}} [[वर्ग:मराठी मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. १७४२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८०० मधील मृत्यू]] oj84074qwz3rc93ov5e0j86xxion3h2 2681585 2681584 2026-04-29T02:30:03Z ~2026-24679-89 182431 /* फडणीसांचे गुप्तहेर खाते */ 2681585 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} [[चित्र:John Thomas Seton - Portrait of Nana Fadnavis.Jpeg|thumb|right|180px|[[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांसोबत]] बसलेले {{लेखनाव}} (चित्रकार: [[जेम्स वेल्स (चित्रकार)|जेम्स वेल्स]]; चित्रनिर्मिती: इ.स. १७९२ ;)]] '''बाळाजी जनार्दन भानू''' ऊर्फ '''नाना फडणवीस''' (किंवा नाना फडणीस) (जन्म : [[सातारा]]-[[महाराष्ट्र]], १२ फेब्रुवारी १७४२; - [[पुणे]], १३ मार्च १८००) हे पेशव्यांच्या दरबारी असणारे [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्यातील]] मुत्सद्दी होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/editorial-page-article-commemoration-of-nana-fadnavis-today/|title=विविधा : नाना फडणवीस|last=वृत्तसेवा|first=प्रभात|date=2023-03-13|website=Dainik Prabhat|language=en-US|access-date=2024-03-29}}</ref> * नाना हे [[पेशवाईतील साडेतीन शहाणे|पेशवाईतील साडेतीन शहाण्यांपैकी]] अर्धे शहाणे समजले जात. (इतर तीन पूर्ण शहाणे - [[सखारामबापू बोकील]], देवाजीपंत चोरघडे आणि [[विठ्ठल सुंदर]]) हे मानले जातात. पेशवाईच्या राजकीय वर्तुळात या सर्वांचे विशेष योगदान मानले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-56020662|title=नाना फडणवीस कोण होते? पेशवाईत त्यांना महत्त्वाचं स्थान का मिळालं होतं?|language=mr}}</ref> == जीवन == नाना फडणवीस यांचे मूळ घराणे कोकणातल्या [[रायगड जिल्हा|रायगड जिल्ह्यातील]] [[श्रीवर्धन]] येथील होते. त्यांचा जन्म [[सातारा|साताऱ्याला]] झाला. बालवयातच [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|नानासाहेब पेशव्यांच्या]] सान्निध्यात आल्यामुळे त्यांना राज्यकारभाराचे शिक्षण मिळाले. वयाच्या २०व्या वर्षी थोरल्या माधवरावांकडून त्यांना फडणिशीची वस्त्रे मिळाली. एवढे मोठे पद नानांनी आपल्या कर्तृत्वाने आणि मुत्सद्दीपणाने सांभाळले. आपल्या चातुर्याच्या बळावर नानांनी राजकीय घडी बसवलीच होती पण त्यांची कामाची तडफ, त्यांच्या वागण्यातला समतोलपणा या बरोबरच [[पेशवाई]] आणि राजसत्तेचा दबदबा आणि दरारासुद्धा त्यांनी वाढवला. [[इंग्लिश लोक|इंग्रजांचा]] पाडाव करण्यातही ते यशस्वी झाले. [[माधवराव पेशवे|थोरल्या माधवराव पेशव्यांच्या]] मृत्यूनंतर पेशवाईची विस्कटलेली घडी [[महादजी शिंदे|महादजी शिंद्यांच्या]] मदतीने त्यांनी पुन्हा रुळावर आणली आणि दक्षिणेतील मराठी सत्तेचे वर्चस्व टिकवून ठेवले, [[पुणे|पुण्याचे]] वैभव वाढवले. [[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांच्या]] अपघाती निधनानंतर सात-आठ महिने नानांनी तुरुंगवासही भोगला. पुढे आजारपणात १३ मार्च १८०० रोजी त्यांचा अंत झाला. ==नाना फडणवीस आणि उत्तर पेशवाई == {{संदर्भ हवा}} नाना फडणवीस यांची दोन लग्ने झाली होती. नानांचे पहिले लग्न दहाव्या वर्षी झाले; या स्त्रीचे नाव यशोदाबाई. रावबाजीच्या म्हणजे दुसऱ्या बाजीराव पेशव्याच्या स्वभावाचा धसका नाना फडणवीस यांच्या जिऊबाई या पत्नीनेही घेतला होता. नाना गेल्यावर या बाजीरावाने नानांच्या अरबांचा पगार चुकता करून नानांचे वाडे, जहागीर व इनामी गावे जप्त केली. नानांजवळील अफाट संपत्ती हाती येण्यासाठी जिऊबाईस शनिवारवाड्यात आणून ठेवले. दौलतराव शिंद्याचीही त्या संपत्तीवर दृष्टी असल्याने, त्याने बाईस दत्तक देऊन आपल्या ताब्यात देण्याबद्दल पेशव्यांस विनंती केली. पण पेशव्यांनी ती नाकारली आणि नानांचा पक्का सूड उगवला. यानंतर नानांच्या पक्षाच्या सर्व मंडळींस पेशव्यांनी प्रतिबंधात ठेवले. यशवंतराव होळकरांनी पुणे जाळले, तेव्हा रावबाजी पळून गेले होते. तेव्हा जिऊबाई वाड्यातच होती. नानांचा व आपल्या घराण्याचा पूर्वापार संबंध जाणून यशवंतरावाने बाईस लोहगड (हा किल्ला नानांस सरकारांतून बक्षीस मिळाला होता) किल्ल्यावर नानांचा विश्वासू नोकर धोंडोपंत नित्सुरे याच्या स्वाधीन केले. नानांचा मुख्य खजिना तेथेच असे. पुढे दोन वर्षांनी जनरल वेलस्लीने मध्यस्थी करून बाजीरावाकडून बाईस दरसाल बारा हजारांची नेमणूक करून देऊन पेशव्यांच्या आग्रहावरून बाईस लोहगड किल्ला सोडावयास लावला. पुढे बाजीराव इंग्रजांच्या मदतीने पुन्हा पुण्यात आला. तेव्हा इंग्रजांनी जिऊबाई यांस पुण्यात येण्यास सुचवले. पण "बाजीराव याची खोड फार वाईट आहे. त्यामुळे माझी पुण्यात रहाण्याची इच्छा नाही" असे तिने सांगितले. तेव्हा इंग्रजांनी बाजीरावास तिला महिना हजार रुपये देण्यास सांगून तिला पनवेलला ठेवले व सुरक्षेसाठी स्वतःचे सैन्य ठेवले. पुढे बाजीराव बिठूरला गेल्यावर तिला वाद, बेलबाग संस्थान व मेणवली गाव इनाम दिले. हजार रुपये पेन्शन सुरूच ठेवली. यानंतर शेवटपर्यंत ती मेणवली येथे राहिली. नंतर बाई इंग्रजांच्या आसऱ्याने पनवेलास पेशवाई नष्ट होईपर्यंत राहिली. पेशव्यांनी तिला आपल्या ताब्यांत आणण्याची फार खटपट केली, पण ती त्यांच्याकडे आली नाही. इंग्रजी राज्य झाल्यावर एलफिन्स्टनने बाईस पुण्यास आणून वार्षिक हजारांची नेमणूक कायम करून, बेलबाग संस्थान व [[मेणवली]] गाव जप्तीतून मोकळे केले. नंतर बाई मेणवलीस जाऊन राहिली. तिने इ.स. १८२७ मध्ये मिरजेच्या "गंगाधरराव भानू" नावाच्या मुलास इंग्रजांच्या संमतीने दत्तक घेऊन त्याचे नाव माधवराव ठेविले व त्यास आपली बारा हजारांची नेमणूक, बेलबाग संस्थान व मेणवलीची वहिवाट मिळावी म्हणून फार खटपट केली. परंतु इंग्रजांनी तिचे काही एक ऐकले नाही. अखेर इसवी सन १८५४ च्या मार्चमध्ये जिऊबाई वारली. ती शहाणी व सदाचरणी असून तिने अखेरपर्यंत नानांचे नांव निष्कलंक राखले. बाई वारल्यावर तिची नेमणूक इंग्रजांनी बंद केली. == फडणीसांचे गुप्तहेर खाते == अखबारनवीसांची (बातम्या आणणाऱ्यांची) प्रथा मराठ्यांच्या राज्यात अगोदरपासूनच होती. मराठी सत्तेचा हिंदुस्थानभर राज्यविस्तार झाल्यावर अखबारनवीसही प्रांताप्रांतांत ठिकठिकाणी नेमले गेले. पानिपतच्या प्रसिद्ध तिसऱ्या युद्धकाळात "बातम्या" वेळेवर न मिळाल्याने मराठ्यांचे फार मोठे नुकसान झाले. नाना फडणीस यांनी तिसरे पानिपत युद्ध प्रत्यक्षात पाहिले होते. बहुदा यातूनच धडा घेऊन मराठेशाहीतील मुत्सद्दी नाना फडणीस यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अखबारनवीस आणि नजरबाज यांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढविली. या कारणामुळे नानांना हिंदुस्थानातीलच नाही, तर परदेशातीलही बातम्या अत्यंत जलद कळत असत. प्रत्येक ठिकाणच्या "आतल्या" बातम्या मिळविण्यासाठी नानांनी अतिशोधक आणि भेदक तत्पर माणसे मिळविली होती. गायकवाड नामक एक मराठा सरदार नानांचा अत्यंत विश्वासातील पटाईत बातमीदार होता. निंबाजी माणकोजी नामक अखबारनवीस निजामाच्या दरबारातील खडानखडा बातमी नानांना कळवीत असे. कुणबिणी, आचारी, दासी, खोजे, सेवेकरी, दर्जी, विधवा स्त्रिया, न्हावी, ब्राह्मण, पागेदार, सरदार, तेलंग, गोसावी असे कित्येक बातमीदार नानांनी नेमले होते. यांना "नजरबाज" असे म्हणत. हे नजरबाज इतके तेज होते की, कित्येकांच्या रोजकीर्दीच्या नोंदीही ते नानांना पाठवत असत. या गुप्तहेरांच्या बारीकसारीक माहितीमुळे नानांना शत्रू, प्रतिपक्षातील मोठे अधिकारी, बडे सरदार, धनिक, पेढीवाले, स्वकीय सरदार, दरकदार यांची इत्थंभूत मासलेवाईक माहिती असे. मद्रास येथील इंग्रजांची बातमी काढण्याकरिता नानांनी हैदराबादचे वकील गोविंदराव काळे यांजमार्फत 'व्यंकटराम पिल्ले' नावाचा एक मद्रासी इसम ठेवला होता. तो इंग्रजी जाणत असल्यामुळे त्याचकडून इंग्रजांचे घरातील विलायतेची बातमी मिळेल असी नानांस आशा होती. त्यास पगार दरमहा शंभर रुपये द्यावा अशी गोविंदरावाने नानांस शिफारस केली होती. वासुदेवशास्त्री खरे नानांविषयी म्हणतात... "त्यांच्या बातमीचा पल्ला फार दूरवर असून त्यांस बातमी जलद कळत असे. इंग्रज व फ्रेंच यांशी मराठी राज्याशी जसजसा संबंध अधिकाधिक जडू लागला तसतशी नानांस कलकत्ता, मद्रास, मुंबई, पांडिचेरी, माही इत्यादी ठिकाणांहून बारीकसारीक बातमी देखील कळू लागली. हिंदुस्थानबाहेर देखील फ्रेंचाच्या व इंग्रजांच्या काय काय चळवळी चालल्या आहेत इकडे नानांचे लक्ष असे. 'फ्रेंचांचा सरदार बुशी हा फ्रान्स देशाहून फौज घेऊन माॅरिशस बेटात आला..' 'युरोपात फ्रेंच, डच, पोर्तुगीज हे इंग्रजांवर उठले आहेत..' असली वर्तमाने त्यांना कळत." म्हणूनच नाना फडणीसांना मराठेशाहीतील शहाणपण असे म्हणत. नानांच्या बाबतीत एक उक्ती प्रसिद्ध आहे, ती अशी : '''नानांत नाना फडणीस नाना, इतर नाना करिती ठणाणा.''' ==वारसा== वाईजवळील मेणवली येथे [[नाना फडणवीस वाडा]] आजही आहे. पुण्यातही नानावाडा आहे. पुण्यातील नानावाड्यात काही वर्षांपूर्वीपर्यंत टिळक-आगरकर-चिपळूणकर यांनी स्थापन केलेली न्यू इंग्लिश स्कूल भरत होती. जवळच असलेल्या वसंत टाॅकीजमधील गोंगाटाच्या त्रासाला कंटाळून डेक्कन एज्युकेशन सोसयटीने ही शाळा टिळक रोडवर नेली. नाना वाड्यात हल्ली पुणे महापालिकेचे हायस्कूल आहे. नानावाड्याच्या समोरच्या हौदाला नाना हौद म्हणतात. या हौदाला थेट कात्रजहून पाणीपुरवठा होतो, त्यामुळे या हौदाला बाराही महिने पाणी असते. पुणे महापालिकेवर हा हौद अवलंबून नाही. महापालिकेने शहराच्या पाणी पुरवठ्यात कपात केली, तरी या हौदाला तिची झळ बसत नाही. ===आत्मचरित्र=== नाना फडणविसांनी स्वतःचे अत्यंत प्रांजळ आत्मचरित्र लिहिले आहे. ==नाना फडणीसांवरील पुस्तके== * नाना आणि महादजी (कादंबरी, लेखिका - कुंदन तांबे) * नाना फडणविसांचे आत्मचरित्र (ग्रंथपरिचय, लेखिका - [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नाना फडणवीस ([[य ना. देवधर]]) * [[commons:File:नाना_फडनवीसांचें_चरित्र.pdf|नाना फडनवीस यांचे चरित्र]] (आत्मचरित्रासह). ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध, लेखक - [[वासुदेव वामन खरे]]) * नाना फडणीस आणि मराठी राज्य प्रशासन (डॉ. [[म.रा. कुलकर्णी]]) * पेशवाईतील साडेतीन शहाणे ([[शं.रा. देवळे]]) * बुद्धिसागर नाना फडणीस (व्यक्तिचित्रण, लेखक - [[पंडित कृष्णकांत नाईक]]) * शर्थीनं राज्य राखिलं (कॅप्टन [[वासुदेव बेलवलकर]]) == हे सुद्धा पहा == * [http://jejuri.in/historical नाना फडणवीस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418162010/http://jejuri.in/historical |date=2019-04-18 }} {{DEFAULTSORT:फडणवीस,नाना}} [[वर्ग:मराठी मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. १७४२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८०० मधील मृत्यू]] gm3vocke0r4ccp23krcg93gfetjz5gy 2681586 2681585 2026-04-29T02:30:20Z ~2026-24679-89 182431 /* फडणीसांचे गुप्तहेर खाते */ 2681586 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} [[चित्र:John Thomas Seton - Portrait of Nana Fadnavis.Jpeg|thumb|right|180px|[[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांसोबत]] बसलेले {{लेखनाव}} (चित्रकार: [[जेम्स वेल्स (चित्रकार)|जेम्स वेल्स]]; चित्रनिर्मिती: इ.स. १७९२ ;)]] '''बाळाजी जनार्दन भानू''' ऊर्फ '''नाना फडणवीस''' (किंवा नाना फडणीस) (जन्म : [[सातारा]]-[[महाराष्ट्र]], १२ फेब्रुवारी १७४२; - [[पुणे]], १३ मार्च १८००) हे पेशव्यांच्या दरबारी असणारे [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्यातील]] मुत्सद्दी होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dainikprabhat.com/editorial-page-article-commemoration-of-nana-fadnavis-today/|title=विविधा : नाना फडणवीस|last=वृत्तसेवा|first=प्रभात|date=2023-03-13|website=Dainik Prabhat|language=en-US|access-date=2024-03-29}}</ref> * नाना हे [[पेशवाईतील साडेतीन शहाणे|पेशवाईतील साडेतीन शहाण्यांपैकी]] अर्धे शहाणे समजले जात. (इतर तीन पूर्ण शहाणे - [[सखारामबापू बोकील]], देवाजीपंत चोरघडे आणि [[विठ्ठल सुंदर]]) हे मानले जातात. पेशवाईच्या राजकीय वर्तुळात या सर्वांचे विशेष योगदान मानले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-56020662|title=नाना फडणवीस कोण होते? पेशवाईत त्यांना महत्त्वाचं स्थान का मिळालं होतं?|language=mr}}</ref> == जीवन == नाना फडणवीस यांचे मूळ घराणे कोकणातल्या [[रायगड जिल्हा|रायगड जिल्ह्यातील]] [[श्रीवर्धन]] येथील होते. त्यांचा जन्म [[सातारा|साताऱ्याला]] झाला. बालवयातच [[बाळाजी बाजीराव पेशवे|नानासाहेब पेशव्यांच्या]] सान्निध्यात आल्यामुळे त्यांना राज्यकारभाराचे शिक्षण मिळाले. वयाच्या २०व्या वर्षी थोरल्या माधवरावांकडून त्यांना फडणिशीची वस्त्रे मिळाली. एवढे मोठे पद नानांनी आपल्या कर्तृत्वाने आणि मुत्सद्दीपणाने सांभाळले. आपल्या चातुर्याच्या बळावर नानांनी राजकीय घडी बसवलीच होती पण त्यांची कामाची तडफ, त्यांच्या वागण्यातला समतोलपणा या बरोबरच [[पेशवाई]] आणि राजसत्तेचा दबदबा आणि दरारासुद्धा त्यांनी वाढवला. [[इंग्लिश लोक|इंग्रजांचा]] पाडाव करण्यातही ते यशस्वी झाले. [[माधवराव पेशवे|थोरल्या माधवराव पेशव्यांच्या]] मृत्यूनंतर पेशवाईची विस्कटलेली घडी [[महादजी शिंदे|महादजी शिंद्यांच्या]] मदतीने त्यांनी पुन्हा रुळावर आणली आणि दक्षिणेतील मराठी सत्तेचे वर्चस्व टिकवून ठेवले, [[पुणे|पुण्याचे]] वैभव वाढवले. [[सवाई माधवराव पेशवे|सवाई माधवराव पेशव्यांच्या]] अपघाती निधनानंतर सात-आठ महिने नानांनी तुरुंगवासही भोगला. पुढे आजारपणात १३ मार्च १८०० रोजी त्यांचा अंत झाला. ==नाना फडणवीस आणि उत्तर पेशवाई == {{संदर्भ हवा}} नाना फडणवीस यांची दोन लग्ने झाली होती. नानांचे पहिले लग्न दहाव्या वर्षी झाले; या स्त्रीचे नाव यशोदाबाई. रावबाजीच्या म्हणजे दुसऱ्या बाजीराव पेशव्याच्या स्वभावाचा धसका नाना फडणवीस यांच्या जिऊबाई या पत्नीनेही घेतला होता. नाना गेल्यावर या बाजीरावाने नानांच्या अरबांचा पगार चुकता करून नानांचे वाडे, जहागीर व इनामी गावे जप्त केली. नानांजवळील अफाट संपत्ती हाती येण्यासाठी जिऊबाईस शनिवारवाड्यात आणून ठेवले. दौलतराव शिंद्याचीही त्या संपत्तीवर दृष्टी असल्याने, त्याने बाईस दत्तक देऊन आपल्या ताब्यात देण्याबद्दल पेशव्यांस विनंती केली. पण पेशव्यांनी ती नाकारली आणि नानांचा पक्का सूड उगवला. यानंतर नानांच्या पक्षाच्या सर्व मंडळींस पेशव्यांनी प्रतिबंधात ठेवले. यशवंतराव होळकरांनी पुणे जाळले, तेव्हा रावबाजी पळून गेले होते. तेव्हा जिऊबाई वाड्यातच होती. नानांचा व आपल्या घराण्याचा पूर्वापार संबंध जाणून यशवंतरावाने बाईस लोहगड (हा किल्ला नानांस सरकारांतून बक्षीस मिळाला होता) किल्ल्यावर नानांचा विश्वासू नोकर धोंडोपंत नित्सुरे याच्या स्वाधीन केले. नानांचा मुख्य खजिना तेथेच असे. पुढे दोन वर्षांनी जनरल वेलस्लीने मध्यस्थी करून बाजीरावाकडून बाईस दरसाल बारा हजारांची नेमणूक करून देऊन पेशव्यांच्या आग्रहावरून बाईस लोहगड किल्ला सोडावयास लावला. पुढे बाजीराव इंग्रजांच्या मदतीने पुन्हा पुण्यात आला. तेव्हा इंग्रजांनी जिऊबाई यांस पुण्यात येण्यास सुचवले. पण "बाजीराव याची खोड फार वाईट आहे. त्यामुळे माझी पुण्यात रहाण्याची इच्छा नाही" असे तिने सांगितले. तेव्हा इंग्रजांनी बाजीरावास तिला महिना हजार रुपये देण्यास सांगून तिला पनवेलला ठेवले व सुरक्षेसाठी स्वतःचे सैन्य ठेवले. पुढे बाजीराव बिठूरला गेल्यावर तिला वाद, बेलबाग संस्थान व मेणवली गाव इनाम दिले. हजार रुपये पेन्शन सुरूच ठेवली. यानंतर शेवटपर्यंत ती मेणवली येथे राहिली. नंतर बाई इंग्रजांच्या आसऱ्याने पनवेलास पेशवाई नष्ट होईपर्यंत राहिली. पेशव्यांनी तिला आपल्या ताब्यांत आणण्याची फार खटपट केली, पण ती त्यांच्याकडे आली नाही. इंग्रजी राज्य झाल्यावर एलफिन्स्टनने बाईस पुण्यास आणून वार्षिक हजारांची नेमणूक कायम करून, बेलबाग संस्थान व [[मेणवली]] गाव जप्तीतून मोकळे केले. नंतर बाई मेणवलीस जाऊन राहिली. तिने इ.स. १८२७ मध्ये मिरजेच्या "गंगाधरराव भानू" नावाच्या मुलास इंग्रजांच्या संमतीने दत्तक घेऊन त्याचे नाव माधवराव ठेविले व त्यास आपली बारा हजारांची नेमणूक, बेलबाग संस्थान व मेणवलीची वहिवाट मिळावी म्हणून फार खटपट केली. परंतु इंग्रजांनी तिचे काही एक ऐकले नाही. अखेर इसवी सन १८५४ च्या मार्चमध्ये जिऊबाई वारली. ती शहाणी व सदाचरणी असून तिने अखेरपर्यंत नानांचे नांव निष्कलंक राखले. बाई वारल्यावर तिची नेमणूक इंग्रजांनी बंद केली. == फडणीसांचे गुप्तहेर खाते == अखबारनवीसांची (बातम्या आणणाऱ्यांची) प्रथा मराठ्यांच्या राज्यात अगोदरपासूनच होती. मराठी सत्तेचा हिंदुस्थानभर राज्यविस्तार झाल्यावर अखबारनवीसही प्रांताप्रांतांत ठिकठिकाणी नेमले गेले. पानिपतच्या प्रसिद्ध तिसऱ्या युद्धकाळात "'''बातम्या'''" वेळेवर न मिळाल्याने मराठ्यांचे फार मोठे नुकसान झाले. नाना फडणीस यांनी तिसरे पानिपत युद्ध प्रत्यक्षात पाहिले होते. बहुदा यातूनच धडा घेऊन मराठेशाहीतील मुत्सद्दी नाना फडणीस यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अखबारनवीस आणि नजरबाज यांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढविली. या कारणामुळे नानांना हिंदुस्थानातीलच नाही, तर परदेशातीलही बातम्या अत्यंत जलद कळत असत. प्रत्येक ठिकाणच्या "आतल्या" बातम्या मिळविण्यासाठी नानांनी अतिशोधक आणि भेदक तत्पर माणसे मिळविली होती. गायकवाड नामक एक मराठा सरदार नानांचा अत्यंत विश्वासातील पटाईत बातमीदार होता. निंबाजी माणकोजी नामक अखबारनवीस निजामाच्या दरबारातील खडानखडा बातमी नानांना कळवीत असे. कुणबिणी, आचारी, दासी, खोजे, सेवेकरी, दर्जी, विधवा स्त्रिया, न्हावी, ब्राह्मण, पागेदार, सरदार, तेलंग, गोसावी असे कित्येक बातमीदार नानांनी नेमले होते. यांना "नजरबाज" असे म्हणत. हे नजरबाज इतके तेज होते की, कित्येकांच्या रोजकीर्दीच्या नोंदीही ते नानांना पाठवत असत. या गुप्तहेरांच्या बारीकसारीक माहितीमुळे नानांना शत्रू, प्रतिपक्षातील मोठे अधिकारी, बडे सरदार, धनिक, पेढीवाले, स्वकीय सरदार, दरकदार यांची इत्थंभूत मासलेवाईक माहिती असे. मद्रास येथील इंग्रजांची बातमी काढण्याकरिता नानांनी हैदराबादचे वकील गोविंदराव काळे यांजमार्फत 'व्यंकटराम पिल्ले' नावाचा एक मद्रासी इसम ठेवला होता. तो इंग्रजी जाणत असल्यामुळे त्याचकडून इंग्रजांचे घरातील विलायतेची बातमी मिळेल असी नानांस आशा होती. त्यास पगार दरमहा शंभर रुपये द्यावा अशी गोविंदरावाने नानांस शिफारस केली होती. वासुदेवशास्त्री खरे नानांविषयी म्हणतात... "त्यांच्या बातमीचा पल्ला फार दूरवर असून त्यांस बातमी जलद कळत असे. इंग्रज व फ्रेंच यांशी मराठी राज्याशी जसजसा संबंध अधिकाधिक जडू लागला तसतशी नानांस कलकत्ता, मद्रास, मुंबई, पांडिचेरी, माही इत्यादी ठिकाणांहून बारीकसारीक बातमी देखील कळू लागली. हिंदुस्थानबाहेर देखील फ्रेंचाच्या व इंग्रजांच्या काय काय चळवळी चालल्या आहेत इकडे नानांचे लक्ष असे. 'फ्रेंचांचा सरदार बुशी हा फ्रान्स देशाहून फौज घेऊन माॅरिशस बेटात आला..' 'युरोपात फ्रेंच, डच, पोर्तुगीज हे इंग्रजांवर उठले आहेत..' असली वर्तमाने त्यांना कळत." म्हणूनच नाना फडणीसांना मराठेशाहीतील शहाणपण असे म्हणत. नानांच्या बाबतीत एक उक्ती प्रसिद्ध आहे, ती अशी : '''नानांत नाना फडणीस नाना, इतर नाना करिती ठणाणा.''' ==वारसा== वाईजवळील मेणवली येथे [[नाना फडणवीस वाडा]] आजही आहे. पुण्यातही नानावाडा आहे. पुण्यातील नानावाड्यात काही वर्षांपूर्वीपर्यंत टिळक-आगरकर-चिपळूणकर यांनी स्थापन केलेली न्यू इंग्लिश स्कूल भरत होती. जवळच असलेल्या वसंत टाॅकीजमधील गोंगाटाच्या त्रासाला कंटाळून डेक्कन एज्युकेशन सोसयटीने ही शाळा टिळक रोडवर नेली. नाना वाड्यात हल्ली पुणे महापालिकेचे हायस्कूल आहे. नानावाड्याच्या समोरच्या हौदाला नाना हौद म्हणतात. या हौदाला थेट कात्रजहून पाणीपुरवठा होतो, त्यामुळे या हौदाला बाराही महिने पाणी असते. पुणे महापालिकेवर हा हौद अवलंबून नाही. महापालिकेने शहराच्या पाणी पुरवठ्यात कपात केली, तरी या हौदाला तिची झळ बसत नाही. ===आत्मचरित्र=== नाना फडणविसांनी स्वतःचे अत्यंत प्रांजळ आत्मचरित्र लिहिले आहे. ==नाना फडणीसांवरील पुस्तके== * नाना आणि महादजी (कादंबरी, लेखिका - कुंदन तांबे) * नाना फडणविसांचे आत्मचरित्र (ग्रंथपरिचय, लेखिका - [[सुहासिनी इर्लेकर]]) * नाना फडणवीस ([[य ना. देवधर]]) * [[commons:File:नाना_फडनवीसांचें_चरित्र.pdf|नाना फडनवीस यांचे चरित्र]] (आत्मचरित्रासह). ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध, लेखक - [[वासुदेव वामन खरे]]) * नाना फडणीस आणि मराठी राज्य प्रशासन (डॉ. [[म.रा. कुलकर्णी]]) * पेशवाईतील साडेतीन शहाणे ([[शं.रा. देवळे]]) * बुद्धिसागर नाना फडणीस (व्यक्तिचित्रण, लेखक - [[पंडित कृष्णकांत नाईक]]) * शर्थीनं राज्य राखिलं (कॅप्टन [[वासुदेव बेलवलकर]]) == हे सुद्धा पहा == * [http://jejuri.in/historical नाना फडणवीस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418162010/http://jejuri.in/historical |date=2019-04-18 }} {{DEFAULTSORT:फडणवीस,नाना}} [[वर्ग:मराठी मुत्सद्दी]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. १७४२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८०० मधील मृत्यू]] 9z5m94wy7atbvrb19njol2nrsf10q4l 0 22605 2681633 2655137 2026-04-29T05:51:03Z ~2026-24679-89 182431 2681633 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|[[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांची पत्‍नी|मस्तानी (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = राजकुमारी मस्तानीबाई बेगमसाहिबा बुंदेला-पेशवे | चित्र = Mastani 28tt13.jpg | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = [[केळकर संग्रहालय|केळकर संग्रहालयातले]] मस्तानीचे चित्र | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = मस्तानी बाईसाहेब | जन्म_दिनांक =२९ ऑगस्ट १६९९ | जन्म_स्थान = पन्ना राज्य, बुंदेलखंड | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १७४०]] (एप्रिल) | मृत्यू_स्थान = पाबळ, [[शिरूर तालुका]],[[पुणे जिल्हा]]. | मृत्यू_कारण = आजारपणामुळे | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतीस्थान = पाबळ, [[शिरूर तालुका]],[[पुणे जिल्हा]]. | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =मस्तानी महाल, [[शनिवारवाडा]], पुणे | राष्ट्रीयत्व =भारतीय | टोपणनावे =राजकुमारी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = | कारकीर्द_काळ = | पति = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] (१७००–१७४०) | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव =बुंदेलखंड | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = १६९९-१७४० | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = मराठा साम्राज्य | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = [[परशि॔न-मुस्लिम]] | पती (शौहऱ) = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] (१७००–१७४०) पती | अपत्ये = [[समशेर बहादुर]] | वडील = [[छत्रसाल बुंदेला]] (१६४९–१७३१) | आई =रूहानीबेगम साहिबा | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} == मस्तानीबाईंचा इतिहास == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" छत्रसाल बुंदेल्यावर चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल]]<nowiki/>ला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. "जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई [[रजपुतियां]], इन ढाई [[तुरकाव॥"]] - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने "जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई [[जान हथेली पे (१९८७ हिंदी चित्रपट)|जानहु]] आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥ असा "गजन्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फौज घेउन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंझावातापुढे मोगल हैराण झाले. या मदतीने खुश होउन [[छत्रसाल]]<nowiki/>ने वार्षिक बत्तीस लाखाचे उत्पन्न असलेला मुलूख बाजीरावास नजर केला. इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक राण्यांपैकी एकीची मुलगी "मस्तानी" बाजीरावास दिली. मस्तानीबाई ह्या काही राजनर्तकी नव्हे. त्या बुंदेलखंडातील छत्रसाल राजाची कन्या. राजा हिंदू. त्याला मुस्लिम राणीपासून झालेली मस्तानी ही कन्या. तेव्हा ती अनौरसही नाही. छत्रसाल हे [[प्रणामासन|प्रणामी]] पंथाचे. हा पंथ सेक्युलर विचारांचा. त्या प्रभावाखाली मस्तानीबाई लहानाची मोठी झाली.. त्यामुळेच त्या नमाजही पढत आणि कृष्णाची पूजाही करत. उत्तर हिंदुस्थानी संस्कृतीनुसार त्या नृत्यकुशल होत्या. कृष्णाची भजने गात व नाचत. याचा अर्थ त्या कोठ्यावर बसणारी कलावंतीण वा वारयोषिता नव्हत्या. मस्तानीबाईचे लावण्य अभूतपूर्व होते. त्यांची त्वचा इतकी पातळ होती की विड्याच्‍या पानाचा रस गिळताना तो त्यांच्या गळ्यातून ओघळताना दिसे. मस्तानी मुसलमान असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्यांनी कोणालाच जुमानले नाही. त्यांनी मस्तानीकरीता शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. '''मस्तानी''' ही एक राजपूत बुंदेल स्त्री होती. त्या थोरले बाजीराव पेशवे यांच्याशी लग्न करून [[पुणे|पुण्यात]] आल्या आणि बाजीरावांच्या मृत्यूनंतर त्या धक्क्याने [[इ.स. १७४०]] साली हे जग सोडून गेल्या. त्यांना [[समशेर बहादुर]] नावाचा मुलगा होता. त्या [[नृत्य]], [[गायन]], [[तलवार]], [[तिरंदाजी]] यात मस्तानी प्रवीण होत्या. त्याचबरोबर [[संत कबीर]], [[संत मीराबाई]], [[मस्ताना]], [[केशवदास]], [[तुलसीदास]] या संतांचे [[साहित्य]] त्यांना मुखोद्गत होते. [[उर्दू]] साहित्याचा, [[कुराण]]ाचाही त्यांनी अभ्यास केला होता. ==मस्तानीबाईंचा मृत्यू आणि कारण== मस्तानीचा मृत्यू इ.स.१७४० मध्ये, पेशवे बाजीराव २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासिरजंग विरुद्ध लढाई जिंकून मुंगीपैठण येथे तह झाला. तहात नासिरजंगने हंडिया व खरगोण हे बाजीरावांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, नर्मदा तीरावर रावेरखेडी या गावी विषमज्वराने २८ एप्रिल १७४० (वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव वारले. त्या धक्क्याने मस्तानीने विष प्राशन करून आपल्या प्राणाची आहुती दिली. ==मस्तानीबाईंचे समाधिस्थळ== मस्तानीबाईंचे समाधिस्‍थळ असलेले पाबळ गाव हे पुण्याजवळ आहे. समाधीची काळजी मस्तानीचे वंशज मोहम्मद इनामदार ह्यांच्याकडून घेतली जाते. १७४० मध्ये बाजीराव पेशवे यांच्या मृत्यूनंतर मस्तानीने हिरा गिळून आत्महत्या केल्याचे सांगितले जाते. पाबळ येथे तिचे दफन करण्यात आले. तो हिरा मिळवण्यासाठी व काही दागदागिने मिळतील या हेतूने १९९७-१९९८ व त्यानंतर जानेवारी २००९ मध्ये अज्ञात चोरट्यांनी कबरीचे खोदकाम केले. साधारण ६ फूट खोल कबर खोदून चोरट्यांनी हा प्रकार केला. त्यांच्या हाती काही लागले नाही, पण कबरीची मोडतोड झाली. यानंतर पुरातत्त्व खात्याने किरकोळ डागडुजी करून कबर पुन्हा उभी केली खरी, पण मोडकळीस आलेल्या भिंती, परिसरात उगवलेले गवत यामुळे कबरीची सारी लयाच गेली आहे. मस्तानीचे स्मारक हा ऐतिहासिक ठेवा असल्याने ही वास्तू संरक्षित करण्याबाबत शासनाने एक ठराव केला होता. राजपत्रात हा निर्णय जाहीर करण्यात आला होता. त्यानुसार पाबळ येथील मस्तानीची कबर संरक्षित स्मारक राहील व त्याची देखभाल पुरातत्त्व विभाग करेल, असा निर्णय झाला; पण अद्यापची त्याची अंमलबजावणी झालेली नाही. [http://marathiadda.com/profiles/blogs/2437740:BlogPost:1012132 संदर्भ] मस्तानी राहत असलेली जागा भुईसपाट झाली असून, आठ गढी असलेल्या महालाचा शेवटचा बुरूज २००१मध्ये सपाट झाला. या ठिकाणी 'मस्तानी गार्डन' उभारण्याचा मानस येथील मस्तानी फाउंडेशनने हाती घेतला आहे. ==बाजीराव-मस्तानीच्या वास्तवास्तु== बाजीराव पेशवे-मस्तानी यांच्या प्रेम कहाणीचा साक्षीदार असलेल्या [[पाटस|कसबे पाटस]] (तालुका - [[दौंड]], जिल्हा [[पुणे]]) येथील राजवाडे, बारव, तलाव व ऐतिहासिक अनेक वास्तू मात्र सरकारकडून, इतिहास प्रेमींकडून उपेक्षितच राहिल्या आहेत. बाजीराव पेशवे यांचे जहागिरी व वतन म्हणून पाटस या गावाचा इतिहासात उल्लेख आहे. बाजीरावने मस्तानीला शिरूर तालुक्‍यातील पाबळला नेण्यापूर्वी [[पाटस]] येथे वास्तव्यास ठेवल्याची अनेक कांदबऱ्या व ग्रंथात नोंद आहे. दोन ते तीन वर्षे मस्तानी पाटस येथे वास्तव्यास होती. बाजीराव हे मस्तानीला भेटण्यास पाटसला येत असत, अशी नोंद अनेक कादंबऱ्या व समकालीन ग्रंथांत असल्याचे आढळते. बाजीराव यांनी मस्तानीला पाटस येथे राजवाडा बांधून दिला होता. त्या वाड्याला आजही "मस्तानी वाडा‘ म्हणून ओळखले जाते. गावाच्या पश्‍चिमेला असलेल्या प्रवेशद्वारापासून काही अंतरावर पाण्यासाठी बारव (विहीर) बांधण्यात आली आहे. तिला "मस्तानीची बारव‘ म्हणले जाते. श्री आनंदेश्वर मंदिर व त्यालगत तलाव बांधला असून, त्याला "मस्तानी तलाव‘ म्हणून ओळखले जाते. मस्तानी वाड्याची दुरवस्था झाली आहे. वाड्यासमोर त्याकाळापासून दर्गा आहे. हा दर्गा मस्तानीच्या जवळच्या सेवेकऱ्यांचा असावा, असे सांगण्यात येते. बाजीराव-मस्तानी यांच्या प्रेमकहाणीचा साक्षीदार असलेल्या पाटस येथील अनेक वास्तू सध्या नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहेत. ==मस्तानीबाईंचा वंश== बाजीरावांना मस्तानीबाईंपासून समशेरबहाद्दर ऊर्फ "कृष्णराव" हा पुत्र झाला. मस्तानीबाईंचा पुत्र समशेर बहादर याला पेशवे घराण्यात व राजकारणात मानाचे स्थान लाभले. १७६१ साली पानिपतावर तो प्राण पणाला लावून लढला व धारातीर्थी पडला. पेशवे कुटुंबाला त्याचे अतीव दुःख झाले. त्याचा पुत्र अलिबहादूरसुद्धा शूर होता. त्याला ‘श्रीमत्’ म्हणले जाई. श्रीमंत म्हणजे पेशवे व श्रीमत् हे परिवारातील सदस्य अशा उपाध्या होत्या. १७८८ साली मध्य प्रदेशातील बांदा येथे मस्तानीच्या शाखेला जहागिरी देण्यात आली. महादजी शिंद्यांवर अंकुश ठेवण्यासाठी नाना फडणविसाने अलिबहादूरला पाठविले होते. कारण बाजीरावाच्या रक्ताची भीती मराठा सरदारांना होती. राघोबाने आपल्याच पुतण्याचा खून केला. १८५७ च्या संग्रामात बांद्याचा नवाब झांशीची राणी व [[नानासाहेब पेशवा]] यांच्या बाजूने लढला. बंडानंतर बांदा संस्थान खालसा झाले. तेथील [[नवाबास]] पेन्शन देऊन इंदूरला आणून बसविण्यात आले. प्रसिद्ध उर्दू शायर [[मिर्झा गालिब]] हा मस्तानीबाईंच्या नात्याचा होता. ==मराठी-हिंदी माध्यमात मस्तानी== * मराठी भाषेतले 'रविराज तू, मी रोहिणी' हे नाटक बाजीराव-मस्तानीच्या कथेवर आधारलेले होते. त्यात मस्तानीची [[नृत्यमय]] भूमिका सुहास जोशी करत असत. * [[गजानन वाटवे]] यांचे दिग्दर्शन असलेले आणि ’बाजीराव आणि मस्तानी’ ही ओळ असलेले एक भावगीत आहे. * [[बाजीराव मस्तानी]] नावाचा एक हिंदी चित्रपट आहे; प्रियांका चोप्रा आणि [[दीपिका पदुकोन]] यांचे त्यात एक नृत्य आहे. या नृत्यामुळे अनेकांनी चित्रपटावर नाराजी व्यक्त केली आहे. नाराजी व्यक्त करणाऱ्यांमध्ये मस्तानीचे आठवे वंशज अवैझ नवाब बहादूरही आहेत. * बाजीराव मस्तानी नावाची एक मराठी दूरचित्रवाणी मालिका आहे. * मस्तानीला न्याय मिळवून देण्यासाठी चित्रकार द.ग. गोडसे यांनी लिहिलेल्या मस्तानी (१९८९) या ग्रंथाला न. चिं. केळकर पारितोषिक मिळाले. * प्रा .डॉ. संजय घोडेकर यांनी मस्तानीच्या जीवनावर ’मस्तानी : एक शोध’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. * मस्तानीवर डॉ. माधुरी सुरेश मुन्शी व डॉ. लता अकलूजकर यांनी पीएच्‌.डी केली आहे. * डॉ. मुरलीधर जावडेकर यांनी ’मस्तानीचा बाजीराव’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. हे पुस्तक esahity.com वर मोफत वाचता येते. * [[गदिमा}ंनी लिहिलेली लावणी - तुम्ही माझे बाजीराव। मी मस्तानी हिंदुस्तानी, बुंदेला पहेराव - गायिका [[आशा भोसले]], संगीतदिग्दर्शक[[वसंत पवार]] ==हे सुद्धा पहा== [http://historicalmaharashtra.blogspot.in/2015/12/MastaniHistoryInMarathi.html महाराष्ट्राचा गौरवशाली इतिहास / The History of Maharashtra.....] * [[मस्तानी तलाव]] {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [http://historicalmaharashtra.blogspot.in/2015/12/MastaniHistoryInMarathi.html मस्तानी / Mastani] fqcgpcbc3z7vbbpjpqb9vmcw6s4dtvx 2681635 2681633 2026-04-29T05:51:29Z ~2026-24679-89 182431 2681635 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|[[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांची पत्‍नी|मस्तानी (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = राजकुमारी मस्तानीबाई बेगमसाहिबा बुंदेला-पेशवे | चित्र = Mastani 28tt13.jpg | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = [[केळकर संग्रहालय|केळकर संग्रहालयातले]] मस्तानीचे चित्र | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = मस्तानी बाईसाहेब | जन्म_दिनांक =२९ ऑगस्ट १६९९ | जन्म_स्थान = पन्ना राज्य, बुंदेलखंड | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १७४०]] (एप्रिल) | मृत्यू_स्थान = पाबळ, [[शिरूर तालुका]],[[पुणे जिल्हा]]. | मृत्यू_कारण = आजारपणामुळे | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतीस्थान = पाबळ, [[शिरूर तालुका]],[[पुणे जिल्हा]]. | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =मस्तानी महाल, [[शनिवारवाडा]], पुणे | राष्ट्रीयत्व =भारतीय | टोपणनावे =राजकुमारी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = | कारकीर्द_काळ = | पति = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] (१७००–१७४०) | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव =बुंदेलखंड | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = १६९९-१७४० | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = मराठा साम्राज्य | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = [[मुस्लिम]] | पती (शौहऱ) = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] (१७००–१७४०) पती | अपत्ये = [[समशेर बहादुर]] | वडील = [[छत्रसाल बुंदेला]] (१६४९–१७३१) | आई =रूहानीबेगम साहिबा | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} == मस्तानीबाईंचा इतिहास == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" छत्रसाल बुंदेल्यावर चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल]]<nowiki/>ला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. "जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई [[रजपुतियां]], इन ढाई [[तुरकाव॥"]] - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने "जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई [[जान हथेली पे (१९८७ हिंदी चित्रपट)|जानहु]] आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥ असा "गजन्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फौज घेउन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंझावातापुढे मोगल हैराण झाले. या मदतीने खुश होउन [[छत्रसाल]]<nowiki/>ने वार्षिक बत्तीस लाखाचे उत्पन्न असलेला मुलूख बाजीरावास नजर केला. इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक राण्यांपैकी एकीची मुलगी "मस्तानी" बाजीरावास दिली. मस्तानीबाई ह्या काही राजनर्तकी नव्हे. त्या बुंदेलखंडातील छत्रसाल राजाची कन्या. राजा हिंदू. त्याला मुस्लिम राणीपासून झालेली मस्तानी ही कन्या. तेव्हा ती अनौरसही नाही. छत्रसाल हे [[प्रणामासन|प्रणामी]] पंथाचे. हा पंथ सेक्युलर विचारांचा. त्या प्रभावाखाली मस्तानीबाई लहानाची मोठी झाली.. त्यामुळेच त्या नमाजही पढत आणि कृष्णाची पूजाही करत. उत्तर हिंदुस्थानी संस्कृतीनुसार त्या नृत्यकुशल होत्या. कृष्णाची भजने गात व नाचत. याचा अर्थ त्या कोठ्यावर बसणारी कलावंतीण वा वारयोषिता नव्हत्या. मस्तानीबाईचे लावण्य अभूतपूर्व होते. त्यांची त्वचा इतकी पातळ होती की विड्याच्‍या पानाचा रस गिळताना तो त्यांच्या गळ्यातून ओघळताना दिसे. मस्तानी मुसलमान असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्यांनी कोणालाच जुमानले नाही. त्यांनी मस्तानीकरीता शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. '''मस्तानी''' ही एक राजपूत बुंदेल स्त्री होती. त्या थोरले बाजीराव पेशवे यांच्याशी लग्न करून [[पुणे|पुण्यात]] आल्या आणि बाजीरावांच्या मृत्यूनंतर त्या धक्क्याने [[इ.स. १७४०]] साली हे जग सोडून गेल्या. त्यांना [[समशेर बहादुर]] नावाचा मुलगा होता. त्या [[नृत्य]], [[गायन]], [[तलवार]], [[तिरंदाजी]] यात मस्तानी प्रवीण होत्या. त्याचबरोबर [[संत कबीर]], [[संत मीराबाई]], [[मस्ताना]], [[केशवदास]], [[तुलसीदास]] या संतांचे [[साहित्य]] त्यांना मुखोद्गत होते. [[उर्दू]] साहित्याचा, [[कुराण]]ाचाही त्यांनी अभ्यास केला होता. ==मस्तानीबाईंचा मृत्यू आणि कारण== मस्तानीचा मृत्यू इ.स.१७४० मध्ये, पेशवे बाजीराव २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासिरजंग विरुद्ध लढाई जिंकून मुंगीपैठण येथे तह झाला. तहात नासिरजंगने हंडिया व खरगोण हे बाजीरावांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, नर्मदा तीरावर रावेरखेडी या गावी विषमज्वराने २८ एप्रिल १७४० (वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव वारले. त्या धक्क्याने मस्तानीने विष प्राशन करून आपल्या प्राणाची आहुती दिली. ==मस्तानीबाईंचे समाधिस्थळ== मस्तानीबाईंचे समाधिस्‍थळ असलेले पाबळ गाव हे पुण्याजवळ आहे. समाधीची काळजी मस्तानीचे वंशज मोहम्मद इनामदार ह्यांच्याकडून घेतली जाते. १७४० मध्ये बाजीराव पेशवे यांच्या मृत्यूनंतर मस्तानीने हिरा गिळून आत्महत्या केल्याचे सांगितले जाते. पाबळ येथे तिचे दफन करण्यात आले. तो हिरा मिळवण्यासाठी व काही दागदागिने मिळतील या हेतूने १९९७-१९९८ व त्यानंतर जानेवारी २००९ मध्ये अज्ञात चोरट्यांनी कबरीचे खोदकाम केले. साधारण ६ फूट खोल कबर खोदून चोरट्यांनी हा प्रकार केला. त्यांच्या हाती काही लागले नाही, पण कबरीची मोडतोड झाली. यानंतर पुरातत्त्व खात्याने किरकोळ डागडुजी करून कबर पुन्हा उभी केली खरी, पण मोडकळीस आलेल्या भिंती, परिसरात उगवलेले गवत यामुळे कबरीची सारी लयाच गेली आहे. मस्तानीचे स्मारक हा ऐतिहासिक ठेवा असल्याने ही वास्तू संरक्षित करण्याबाबत शासनाने एक ठराव केला होता. राजपत्रात हा निर्णय जाहीर करण्यात आला होता. त्यानुसार पाबळ येथील मस्तानीची कबर संरक्षित स्मारक राहील व त्याची देखभाल पुरातत्त्व विभाग करेल, असा निर्णय झाला; पण अद्यापची त्याची अंमलबजावणी झालेली नाही. [http://marathiadda.com/profiles/blogs/2437740:BlogPost:1012132 संदर्भ] मस्तानी राहत असलेली जागा भुईसपाट झाली असून, आठ गढी असलेल्या महालाचा शेवटचा बुरूज २००१मध्ये सपाट झाला. या ठिकाणी 'मस्तानी गार्डन' उभारण्याचा मानस येथील मस्तानी फाउंडेशनने हाती घेतला आहे. ==बाजीराव-मस्तानीच्या वास्तवास्तु== बाजीराव पेशवे-मस्तानी यांच्या प्रेम कहाणीचा साक्षीदार असलेल्या [[पाटस|कसबे पाटस]] (तालुका - [[दौंड]], जिल्हा [[पुणे]]) येथील राजवाडे, बारव, तलाव व ऐतिहासिक अनेक वास्तू मात्र सरकारकडून, इतिहास प्रेमींकडून उपेक्षितच राहिल्या आहेत. बाजीराव पेशवे यांचे जहागिरी व वतन म्हणून पाटस या गावाचा इतिहासात उल्लेख आहे. बाजीरावने मस्तानीला शिरूर तालुक्‍यातील पाबळला नेण्यापूर्वी [[पाटस]] येथे वास्तव्यास ठेवल्याची अनेक कांदबऱ्या व ग्रंथात नोंद आहे. दोन ते तीन वर्षे मस्तानी पाटस येथे वास्तव्यास होती. बाजीराव हे मस्तानीला भेटण्यास पाटसला येत असत, अशी नोंद अनेक कादंबऱ्या व समकालीन ग्रंथांत असल्याचे आढळते. बाजीराव यांनी मस्तानीला पाटस येथे राजवाडा बांधून दिला होता. त्या वाड्याला आजही "मस्तानी वाडा‘ म्हणून ओळखले जाते. गावाच्या पश्‍चिमेला असलेल्या प्रवेशद्वारापासून काही अंतरावर पाण्यासाठी बारव (विहीर) बांधण्यात आली आहे. तिला "मस्तानीची बारव‘ म्हणले जाते. श्री आनंदेश्वर मंदिर व त्यालगत तलाव बांधला असून, त्याला "मस्तानी तलाव‘ म्हणून ओळखले जाते. मस्तानी वाड्याची दुरवस्था झाली आहे. वाड्यासमोर त्याकाळापासून दर्गा आहे. हा दर्गा मस्तानीच्या जवळच्या सेवेकऱ्यांचा असावा, असे सांगण्यात येते. बाजीराव-मस्तानी यांच्या प्रेमकहाणीचा साक्षीदार असलेल्या पाटस येथील अनेक वास्तू सध्या नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहेत. ==मस्तानीबाईंचा वंश== बाजीरावांना मस्तानीबाईंपासून समशेरबहाद्दर ऊर्फ "कृष्णराव" हा पुत्र झाला. मस्तानीबाईंचा पुत्र समशेर बहादर याला पेशवे घराण्यात व राजकारणात मानाचे स्थान लाभले. १७६१ साली पानिपतावर तो प्राण पणाला लावून लढला व धारातीर्थी पडला. पेशवे कुटुंबाला त्याचे अतीव दुःख झाले. त्याचा पुत्र अलिबहादूरसुद्धा शूर होता. त्याला ‘श्रीमत्’ म्हणले जाई. श्रीमंत म्हणजे पेशवे व श्रीमत् हे परिवारातील सदस्य अशा उपाध्या होत्या. १७८८ साली मध्य प्रदेशातील बांदा येथे मस्तानीच्या शाखेला जहागिरी देण्यात आली. महादजी शिंद्यांवर अंकुश ठेवण्यासाठी नाना फडणविसाने अलिबहादूरला पाठविले होते. कारण बाजीरावाच्या रक्ताची भीती मराठा सरदारांना होती. राघोबाने आपल्याच पुतण्याचा खून केला. १८५७ च्या संग्रामात बांद्याचा नवाब झांशीची राणी व [[नानासाहेब पेशवा]] यांच्या बाजूने लढला. बंडानंतर बांदा संस्थान खालसा झाले. तेथील [[नवाबास]] पेन्शन देऊन इंदूरला आणून बसविण्यात आले. प्रसिद्ध उर्दू शायर [[मिर्झा गालिब]] हा मस्तानीबाईंच्या नात्याचा होता. ==मराठी-हिंदी माध्यमात मस्तानी== * मराठी भाषेतले 'रविराज तू, मी रोहिणी' हे नाटक बाजीराव-मस्तानीच्या कथेवर आधारलेले होते. त्यात मस्तानीची [[नृत्यमय]] भूमिका सुहास जोशी करत असत. * [[गजानन वाटवे]] यांचे दिग्दर्शन असलेले आणि ’बाजीराव आणि मस्तानी’ ही ओळ असलेले एक भावगीत आहे. * [[बाजीराव मस्तानी]] नावाचा एक हिंदी चित्रपट आहे; प्रियांका चोप्रा आणि [[दीपिका पदुकोन]] यांचे त्यात एक नृत्य आहे. या नृत्यामुळे अनेकांनी चित्रपटावर नाराजी व्यक्त केली आहे. नाराजी व्यक्त करणाऱ्यांमध्ये मस्तानीचे आठवे वंशज अवैझ नवाब बहादूरही आहेत. * बाजीराव मस्तानी नावाची एक मराठी दूरचित्रवाणी मालिका आहे. * मस्तानीला न्याय मिळवून देण्यासाठी चित्रकार द.ग. गोडसे यांनी लिहिलेल्या मस्तानी (१९८९) या ग्रंथाला न. चिं. केळकर पारितोषिक मिळाले. * प्रा .डॉ. संजय घोडेकर यांनी मस्तानीच्या जीवनावर ’मस्तानी : एक शोध’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. * मस्तानीवर डॉ. माधुरी सुरेश मुन्शी व डॉ. लता अकलूजकर यांनी पीएच्‌.डी केली आहे. * डॉ. मुरलीधर जावडेकर यांनी ’मस्तानीचा बाजीराव’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. हे पुस्तक esahity.com वर मोफत वाचता येते. * [[गदिमा}ंनी लिहिलेली लावणी - तुम्ही माझे बाजीराव। मी मस्तानी हिंदुस्तानी, बुंदेला पहेराव - गायिका [[आशा भोसले]], संगीतदिग्दर्शक[[वसंत पवार]] ==हे सुद्धा पहा== [http://historicalmaharashtra.blogspot.in/2015/12/MastaniHistoryInMarathi.html महाराष्ट्राचा गौरवशाली इतिहास / The History of Maharashtra.....] * [[मस्तानी तलाव]] {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [http://historicalmaharashtra.blogspot.in/2015/12/MastaniHistoryInMarathi.html मस्तानी / Mastani] tp8h35f5g7rb62hv3ru4372smii2g3l 2681637 2681635 2026-04-29T05:54:07Z ~2026-24679-89 182431 /* मस्तानीबाईंचे समाधिस्थळ */ 2681637 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|[[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांची पत्‍नी|मस्तानी (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = राजकुमारी मस्तानीबाई बेगमसाहिबा बुंदेला-पेशवे | चित्र = Mastani 28tt13.jpg | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = [[केळकर संग्रहालय|केळकर संग्रहालयातले]] मस्तानीचे चित्र | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = मस्तानी बाईसाहेब | जन्म_दिनांक =२९ ऑगस्ट १६९९ | जन्म_स्थान = पन्ना राज्य, बुंदेलखंड | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १७४०]] (एप्रिल) | मृत्यू_स्थान = पाबळ, [[शिरूर तालुका]],[[पुणे जिल्हा]]. | मृत्यू_कारण = आजारपणामुळे | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतीस्थान = पाबळ, [[शिरूर तालुका]],[[पुणे जिल्हा]]. | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =मस्तानी महाल, [[शनिवारवाडा]], पुणे | राष्ट्रीयत्व =भारतीय | टोपणनावे =राजकुमारी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = | कारकीर्द_काळ = | पति = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] (१७००–१७४०) | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव =बुंदेलखंड | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = १६९९-१७४० | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = मराठा साम्राज्य | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = [[मुस्लिम]] | पती (शौहऱ) = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] (१७००–१७४०) पती | अपत्ये = [[समशेर बहादुर]] | वडील = [[छत्रसाल बुंदेला]] (१६४९–१७३१) | आई =रूहानीबेगम साहिबा | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} == मस्तानीबाईंचा इतिहास == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" छत्रसाल बुंदेल्यावर चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल]]<nowiki/>ला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. "जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई [[रजपुतियां]], इन ढाई [[तुरकाव॥"]] - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने "जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई [[जान हथेली पे (१९८७ हिंदी चित्रपट)|जानहु]] आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥ असा "गजन्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फौज घेउन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंझावातापुढे मोगल हैराण झाले. या मदतीने खुश होउन [[छत्रसाल]]<nowiki/>ने वार्षिक बत्तीस लाखाचे उत्पन्न असलेला मुलूख बाजीरावास नजर केला. इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक राण्यांपैकी एकीची मुलगी "मस्तानी" बाजीरावास दिली. मस्तानीबाई ह्या काही राजनर्तकी नव्हे. त्या बुंदेलखंडातील छत्रसाल राजाची कन्या. राजा हिंदू. त्याला मुस्लिम राणीपासून झालेली मस्तानी ही कन्या. तेव्हा ती अनौरसही नाही. छत्रसाल हे [[प्रणामासन|प्रणामी]] पंथाचे. हा पंथ सेक्युलर विचारांचा. त्या प्रभावाखाली मस्तानीबाई लहानाची मोठी झाली.. त्यामुळेच त्या नमाजही पढत आणि कृष्णाची पूजाही करत. उत्तर हिंदुस्थानी संस्कृतीनुसार त्या नृत्यकुशल होत्या. कृष्णाची भजने गात व नाचत. याचा अर्थ त्या कोठ्यावर बसणारी कलावंतीण वा वारयोषिता नव्हत्या. मस्तानीबाईचे लावण्य अभूतपूर्व होते. त्यांची त्वचा इतकी पातळ होती की विड्याच्‍या पानाचा रस गिळताना तो त्यांच्या गळ्यातून ओघळताना दिसे. मस्तानी मुसलमान असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्यांनी कोणालाच जुमानले नाही. त्यांनी मस्तानीकरीता शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. '''मस्तानी''' ही एक राजपूत बुंदेल स्त्री होती. त्या थोरले बाजीराव पेशवे यांच्याशी लग्न करून [[पुणे|पुण्यात]] आल्या आणि बाजीरावांच्या मृत्यूनंतर त्या धक्क्याने [[इ.स. १७४०]] साली हे जग सोडून गेल्या. त्यांना [[समशेर बहादुर]] नावाचा मुलगा होता. त्या [[नृत्य]], [[गायन]], [[तलवार]], [[तिरंदाजी]] यात मस्तानी प्रवीण होत्या. त्याचबरोबर [[संत कबीर]], [[संत मीराबाई]], [[मस्ताना]], [[केशवदास]], [[तुलसीदास]] या संतांचे [[साहित्य]] त्यांना मुखोद्गत होते. [[उर्दू]] साहित्याचा, [[कुराण]]ाचाही त्यांनी अभ्यास केला होता. ==मस्तानीबाईंचा मृत्यू आणि कारण== मस्तानीचा मृत्यू इ.स.१७४० मध्ये, पेशवे बाजीराव २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासिरजंग विरुद्ध लढाई जिंकून मुंगीपैठण येथे तह झाला. तहात नासिरजंगने हंडिया व खरगोण हे बाजीरावांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, नर्मदा तीरावर रावेरखेडी या गावी विषमज्वराने २८ एप्रिल १७४० (वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव वारले. त्या धक्क्याने मस्तानीने विष प्राशन करून आपल्या प्राणाची आहुती दिली. ==मस्तानीबाईंचे समाधिस्थळ== मस्तानीबाईंचे समाधिस्‍थळ असलेले [[पाबळ]] गाव हे पुण्याजवळ आहे. समाधीची काळजी मस्तानीचे वंशज मोहम्मद इनामदार ह्यांच्याकडून घेतली जाते. * १७४० मध्ये बाजीराव पेशवे यांच्या मृत्यूनंतर मस्तानीने हिरा गिळून आत्महत्या केल्याचे सांगितले जाते. पाबळ येथे तिचे दफन करण्यात आले. तो हिरा मिळवण्यासाठी व काही दागदागिने मिळतील या हेतूने १९९७-१९९८ व त्यानंतर जानेवारी २००९ मध्ये अज्ञात चोरट्यांनी कबरीचे खोदकाम केले. साधारण ६ फूट खोल कबर खोदून चोरट्यांनी हा प्रकार केला. त्यांच्या हाती काही लागले नाही, पण कबरीची मोडतोड झाली. यानंतर पुरातत्त्व खात्याने किरकोळ डागडुजी करून कबर पुन्हा उभी केली खरी, पण मोडकळीस आलेल्या भिंती, परिसरात उगवलेले गवत यामुळे कबरीची सारी लयाच गेली आहे. मस्तानीचे स्मारक हा ऐतिहासिक ठेवा असल्याने ही वास्तू संरक्षित करण्याबाबत शासनाने एक ठराव केला होता. राजपत्रात हा निर्णय जाहीर करण्यात आला होता. त्यानुसार पाबळ येथील मस्तानीची कबर संरक्षित स्मारक राहील व त्याची देखभाल पुरातत्त्व विभाग करेल, असा निर्णय झाला; पण अद्यापची त्याची अंमलबजावणी झालेली नाही. [http://marathiadda.com/profiles/blogs/2437740:BlogPost:1012132 संदर्भ] मस्तानी राहत असलेली जागा भुईसपाट झाली असून, आठ गढी असलेल्या महालाचा शेवटचा बुरूज २००१मध्ये सपाट झाला. या ठिकाणी 'मस्तानी गार्डन' उभारण्याचा मानस येथील मस्तानी फाउंडेशनने हाती घेतला आहे. ==बाजीराव-मस्तानीच्या वास्तवास्तु== बाजीराव पेशवे-मस्तानी यांच्या प्रेम कहाणीचा साक्षीदार असलेल्या [[पाटस|कसबे पाटस]] (तालुका - [[दौंड]], जिल्हा [[पुणे]]) येथील राजवाडे, बारव, तलाव व ऐतिहासिक अनेक वास्तू मात्र सरकारकडून, इतिहास प्रेमींकडून उपेक्षितच राहिल्या आहेत. बाजीराव पेशवे यांचे जहागिरी व वतन म्हणून पाटस या गावाचा इतिहासात उल्लेख आहे. बाजीरावने मस्तानीला शिरूर तालुक्‍यातील पाबळला नेण्यापूर्वी [[पाटस]] येथे वास्तव्यास ठेवल्याची अनेक कांदबऱ्या व ग्रंथात नोंद आहे. दोन ते तीन वर्षे मस्तानी पाटस येथे वास्तव्यास होती. बाजीराव हे मस्तानीला भेटण्यास पाटसला येत असत, अशी नोंद अनेक कादंबऱ्या व समकालीन ग्रंथांत असल्याचे आढळते. बाजीराव यांनी मस्तानीला पाटस येथे राजवाडा बांधून दिला होता. त्या वाड्याला आजही "मस्तानी वाडा‘ म्हणून ओळखले जाते. गावाच्या पश्‍चिमेला असलेल्या प्रवेशद्वारापासून काही अंतरावर पाण्यासाठी बारव (विहीर) बांधण्यात आली आहे. तिला "मस्तानीची बारव‘ म्हणले जाते. श्री आनंदेश्वर मंदिर व त्यालगत तलाव बांधला असून, त्याला "मस्तानी तलाव‘ म्हणून ओळखले जाते. मस्तानी वाड्याची दुरवस्था झाली आहे. वाड्यासमोर त्याकाळापासून दर्गा आहे. हा दर्गा मस्तानीच्या जवळच्या सेवेकऱ्यांचा असावा, असे सांगण्यात येते. बाजीराव-मस्तानी यांच्या प्रेमकहाणीचा साक्षीदार असलेल्या पाटस येथील अनेक वास्तू सध्या नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहेत. ==मस्तानीबाईंचा वंश== बाजीरावांना मस्तानीबाईंपासून समशेरबहाद्दर ऊर्फ "कृष्णराव" हा पुत्र झाला. मस्तानीबाईंचा पुत्र समशेर बहादर याला पेशवे घराण्यात व राजकारणात मानाचे स्थान लाभले. १७६१ साली पानिपतावर तो प्राण पणाला लावून लढला व धारातीर्थी पडला. पेशवे कुटुंबाला त्याचे अतीव दुःख झाले. त्याचा पुत्र अलिबहादूरसुद्धा शूर होता. त्याला ‘श्रीमत्’ म्हणले जाई. श्रीमंत म्हणजे पेशवे व श्रीमत् हे परिवारातील सदस्य अशा उपाध्या होत्या. १७८८ साली मध्य प्रदेशातील बांदा येथे मस्तानीच्या शाखेला जहागिरी देण्यात आली. महादजी शिंद्यांवर अंकुश ठेवण्यासाठी नाना फडणविसाने अलिबहादूरला पाठविले होते. कारण बाजीरावाच्या रक्ताची भीती मराठा सरदारांना होती. राघोबाने आपल्याच पुतण्याचा खून केला. १८५७ च्या संग्रामात बांद्याचा नवाब झांशीची राणी व [[नानासाहेब पेशवा]] यांच्या बाजूने लढला. बंडानंतर बांदा संस्थान खालसा झाले. तेथील [[नवाबास]] पेन्शन देऊन इंदूरला आणून बसविण्यात आले. प्रसिद्ध उर्दू शायर [[मिर्झा गालिब]] हा मस्तानीबाईंच्या नात्याचा होता. ==मराठी-हिंदी माध्यमात मस्तानी== * मराठी भाषेतले 'रविराज तू, मी रोहिणी' हे नाटक बाजीराव-मस्तानीच्या कथेवर आधारलेले होते. त्यात मस्तानीची [[नृत्यमय]] भूमिका सुहास जोशी करत असत. * [[गजानन वाटवे]] यांचे दिग्दर्शन असलेले आणि ’बाजीराव आणि मस्तानी’ ही ओळ असलेले एक भावगीत आहे. * [[बाजीराव मस्तानी]] नावाचा एक हिंदी चित्रपट आहे; प्रियांका चोप्रा आणि [[दीपिका पदुकोन]] यांचे त्यात एक नृत्य आहे. या नृत्यामुळे अनेकांनी चित्रपटावर नाराजी व्यक्त केली आहे. नाराजी व्यक्त करणाऱ्यांमध्ये मस्तानीचे आठवे वंशज अवैझ नवाब बहादूरही आहेत. * बाजीराव मस्तानी नावाची एक मराठी दूरचित्रवाणी मालिका आहे. * मस्तानीला न्याय मिळवून देण्यासाठी चित्रकार द.ग. गोडसे यांनी लिहिलेल्या मस्तानी (१९८९) या ग्रंथाला न. चिं. केळकर पारितोषिक मिळाले. * प्रा .डॉ. संजय घोडेकर यांनी मस्तानीच्या जीवनावर ’मस्तानी : एक शोध’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. * मस्तानीवर डॉ. माधुरी सुरेश मुन्शी व डॉ. लता अकलूजकर यांनी पीएच्‌.डी केली आहे. * डॉ. मुरलीधर जावडेकर यांनी ’मस्तानीचा बाजीराव’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. हे पुस्तक esahity.com वर मोफत वाचता येते. * [[गदिमा}ंनी लिहिलेली लावणी - तुम्ही माझे बाजीराव। मी मस्तानी हिंदुस्तानी, बुंदेला पहेराव - गायिका [[आशा भोसले]], संगीतदिग्दर्शक[[वसंत पवार]] ==हे सुद्धा पहा== [http://historicalmaharashtra.blogspot.in/2015/12/MastaniHistoryInMarathi.html महाराष्ट्राचा गौरवशाली इतिहास / The History of Maharashtra.....] * [[मस्तानी तलाव]] {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [http://historicalmaharashtra.blogspot.in/2015/12/MastaniHistoryInMarathi.html मस्तानी / Mastani] 3ujpjadt383ff5i6zfo06x7ck0nmvr2 2681638 2681637 2026-04-29T05:56:08Z ~2026-24679-89 182431 /* मस्तानीबाईंचा वंश */ 2681638 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|[[थोरले बाजीराव पेशवे]] यांची पत्‍नी|मस्तानी (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = राजकुमारी मस्तानीबाई बेगमसाहिबा बुंदेला-पेशवे | चित्र = Mastani 28tt13.jpg | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = [[केळकर संग्रहालय|केळकर संग्रहालयातले]] मस्तानीचे चित्र | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = मस्तानी बाईसाहेब | जन्म_दिनांक =२९ ऑगस्ट १६९९ | जन्म_स्थान = पन्ना राज्य, बुंदेलखंड | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १७४०]] (एप्रिल) | मृत्यू_स्थान = पाबळ, [[शिरूर तालुका]],[[पुणे जिल्हा]]. | मृत्यू_कारण = आजारपणामुळे | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतीस्थान = पाबळ, [[शिरूर तालुका]],[[पुणे जिल्हा]]. | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान =मस्तानी महाल, [[शनिवारवाडा]], पुणे | राष्ट्रीयत्व =भारतीय | टोपणनावे =राजकुमारी | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = | कारकीर्द_काळ = | पति = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] (१७००–१७४०) | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव =बुंदेलखंड | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = १६९९-१७४० | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = मराठा साम्राज्य | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = [[मुस्लिम]] | पती (शौहऱ) = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] (१७००–१७४०) पती | अपत्ये = [[समशेर बहादुर]] | वडील = [[छत्रसाल बुंदेला]] (१६४९–१७३१) | आई =रूहानीबेगम साहिबा | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} == मस्तानीबाईंचा इतिहास == दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" छत्रसाल बुंदेल्यावर चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर [[छत्रसाल बुंदेला|छत्रसाल]]<nowiki/>ला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. "जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई [[रजपुतियां]], इन ढाई [[तुरकाव॥"]] - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने "जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई [[जान हथेली पे (१९८७ हिंदी चित्रपट)|जानहु]] आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥ असा "गजन्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फौज घेउन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाही. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंझावातापुढे मोगल हैराण झाले. या मदतीने खुश होउन [[छत्रसाल]]<nowiki/>ने वार्षिक बत्तीस लाखाचे उत्पन्न असलेला मुलूख बाजीरावास नजर केला. इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक राण्यांपैकी एकीची मुलगी "मस्तानी" बाजीरावास दिली. मस्तानीबाई ह्या काही राजनर्तकी नव्हे. त्या बुंदेलखंडातील छत्रसाल राजाची कन्या. राजा हिंदू. त्याला मुस्लिम राणीपासून झालेली मस्तानी ही कन्या. तेव्हा ती अनौरसही नाही. छत्रसाल हे [[प्रणामासन|प्रणामी]] पंथाचे. हा पंथ सेक्युलर विचारांचा. त्या प्रभावाखाली मस्तानीबाई लहानाची मोठी झाली.. त्यामुळेच त्या नमाजही पढत आणि कृष्णाची पूजाही करत. उत्तर हिंदुस्थानी संस्कृतीनुसार त्या नृत्यकुशल होत्या. कृष्णाची भजने गात व नाचत. याचा अर्थ त्या कोठ्यावर बसणारी कलावंतीण वा वारयोषिता नव्हत्या. मस्तानीबाईचे लावण्य अभूतपूर्व होते. त्यांची त्वचा इतकी पातळ होती की विड्याच्‍या पानाचा रस गिळताना तो त्यांच्या गळ्यातून ओघळताना दिसे. मस्तानी मुसलमान असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्यांनी कोणालाच जुमानले नाही. त्यांनी मस्तानीकरीता शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला होता. '''मस्तानी''' ही एक राजपूत बुंदेल स्त्री होती. त्या थोरले बाजीराव पेशवे यांच्याशी लग्न करून [[पुणे|पुण्यात]] आल्या आणि बाजीरावांच्या मृत्यूनंतर त्या धक्क्याने [[इ.स. १७४०]] साली हे जग सोडून गेल्या. त्यांना [[समशेर बहादुर]] नावाचा मुलगा होता. त्या [[नृत्य]], [[गायन]], [[तलवार]], [[तिरंदाजी]] यात मस्तानी प्रवीण होत्या. त्याचबरोबर [[संत कबीर]], [[संत मीराबाई]], [[मस्ताना]], [[केशवदास]], [[तुलसीदास]] या संतांचे [[साहित्य]] त्यांना मुखोद्गत होते. [[उर्दू]] साहित्याचा, [[कुराण]]ाचाही त्यांनी अभ्यास केला होता. ==मस्तानीबाईंचा मृत्यू आणि कारण== मस्तानीचा मृत्यू इ.स.१७४० मध्ये, पेशवे बाजीराव २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासिरजंग विरुद्ध लढाई जिंकून मुंगीपैठण येथे तह झाला. तहात नासिरजंगने हंडिया व खरगोण हे बाजीरावांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, नर्मदा तीरावर रावेरखेडी या गावी विषमज्वराने २८ एप्रिल १७४० (वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव वारले. त्या धक्क्याने मस्तानीने विष प्राशन करून आपल्या प्राणाची आहुती दिली. ==मस्तानीबाईंचे समाधिस्थळ== मस्तानीबाईंचे समाधिस्‍थळ असलेले [[पाबळ]] गाव हे पुण्याजवळ आहे. समाधीची काळजी मस्तानीचे वंशज मोहम्मद इनामदार ह्यांच्याकडून घेतली जाते. * १७४० मध्ये बाजीराव पेशवे यांच्या मृत्यूनंतर मस्तानीने हिरा गिळून आत्महत्या केल्याचे सांगितले जाते. पाबळ येथे तिचे दफन करण्यात आले. तो हिरा मिळवण्यासाठी व काही दागदागिने मिळतील या हेतूने १९९७-१९९८ व त्यानंतर जानेवारी २००९ मध्ये अज्ञात चोरट्यांनी कबरीचे खोदकाम केले. साधारण ६ फूट खोल कबर खोदून चोरट्यांनी हा प्रकार केला. त्यांच्या हाती काही लागले नाही, पण कबरीची मोडतोड झाली. यानंतर पुरातत्त्व खात्याने किरकोळ डागडुजी करून कबर पुन्हा उभी केली खरी, पण मोडकळीस आलेल्या भिंती, परिसरात उगवलेले गवत यामुळे कबरीची सारी लयाच गेली आहे. मस्तानीचे स्मारक हा ऐतिहासिक ठेवा असल्याने ही वास्तू संरक्षित करण्याबाबत शासनाने एक ठराव केला होता. राजपत्रात हा निर्णय जाहीर करण्यात आला होता. त्यानुसार पाबळ येथील मस्तानीची कबर संरक्षित स्मारक राहील व त्याची देखभाल पुरातत्त्व विभाग करेल, असा निर्णय झाला; पण अद्यापची त्याची अंमलबजावणी झालेली नाही. [http://marathiadda.com/profiles/blogs/2437740:BlogPost:1012132 संदर्भ] मस्तानी राहत असलेली जागा भुईसपाट झाली असून, आठ गढी असलेल्या महालाचा शेवटचा बुरूज २००१मध्ये सपाट झाला. या ठिकाणी 'मस्तानी गार्डन' उभारण्याचा मानस येथील मस्तानी फाउंडेशनने हाती घेतला आहे. ==बाजीराव-मस्तानीच्या वास्तवास्तु== बाजीराव पेशवे-मस्तानी यांच्या प्रेम कहाणीचा साक्षीदार असलेल्या [[पाटस|कसबे पाटस]] (तालुका - [[दौंड]], जिल्हा [[पुणे]]) येथील राजवाडे, बारव, तलाव व ऐतिहासिक अनेक वास्तू मात्र सरकारकडून, इतिहास प्रेमींकडून उपेक्षितच राहिल्या आहेत. बाजीराव पेशवे यांचे जहागिरी व वतन म्हणून पाटस या गावाचा इतिहासात उल्लेख आहे. बाजीरावने मस्तानीला शिरूर तालुक्‍यातील पाबळला नेण्यापूर्वी [[पाटस]] येथे वास्तव्यास ठेवल्याची अनेक कांदबऱ्या व ग्रंथात नोंद आहे. दोन ते तीन वर्षे मस्तानी पाटस येथे वास्तव्यास होती. बाजीराव हे मस्तानीला भेटण्यास पाटसला येत असत, अशी नोंद अनेक कादंबऱ्या व समकालीन ग्रंथांत असल्याचे आढळते. बाजीराव यांनी मस्तानीला पाटस येथे राजवाडा बांधून दिला होता. त्या वाड्याला आजही "मस्तानी वाडा‘ म्हणून ओळखले जाते. गावाच्या पश्‍चिमेला असलेल्या प्रवेशद्वारापासून काही अंतरावर पाण्यासाठी बारव (विहीर) बांधण्यात आली आहे. तिला "मस्तानीची बारव‘ म्हणले जाते. श्री आनंदेश्वर मंदिर व त्यालगत तलाव बांधला असून, त्याला "मस्तानी तलाव‘ म्हणून ओळखले जाते. मस्तानी वाड्याची दुरवस्था झाली आहे. वाड्यासमोर त्याकाळापासून दर्गा आहे. हा दर्गा मस्तानीच्या जवळच्या सेवेकऱ्यांचा असावा, असे सांगण्यात येते. बाजीराव-मस्तानी यांच्या प्रेमकहाणीचा साक्षीदार असलेल्या पाटस येथील अनेक वास्तू सध्या नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहेत. ==मस्तानीबाईंचा वंश== बाजीरावांना मस्तानीबाईंपासून समशेरबहाद्दर ऊर्फ "कृष्णराव" हा पुत्र झाला. मस्तानीबाईंचा पुत्र समशेर बहादर याला पेशवे घराण्यात व राजकारणात मानाचे स्थान लाभले. १७६१ साली पानिपतावर तो प्राण पणाला लावून लढला व धारातीर्थी पडला. पेशवे कुटुंबाला त्याचे अतीव दुःख झाले. त्याचा पुत्र अलिबहादूरसुद्धा शूर होता. त्याला ‘श्रीमत्’ म्हणले जाई. श्रीमंत म्हणजे पेशवे व श्रीमत् हे परिवारातील सदस्य अशा उपाध्या होत्या. * १७८८ साली मध्य प्रदेशातील बांदा येथे मस्तानीच्या शाखेला जहागिरी देण्यात आली. महादजी शिंद्यांवर अंकुश ठेवण्यासाठी नाना फडणविसाने अलिबहादूरला पाठविले होते. कारण बाजीरावाच्या रक्ताची भीती मराठा सरदारांना होती. राघोबाने आपल्याच पुतण्याचा खून केला. १८५७ च्या संग्रामात बांद्याचा नवाब झांशीची राणी व [[नानासाहेब पेशवा]] यांच्या बाजूने लढला. बंडानंतर बांदा संस्थान खालसा झाले. तेथील [[नवाबास]] पेन्शन देऊन इंदूरला आणून बसविण्यात आले. * प्रसिद्ध उर्दू शायर [[मिर्झा गालिब]] हा मस्तानीबाईंच्या नात्याचा होता. ==मराठी-हिंदी माध्यमात मस्तानी== * मराठी भाषेतले 'रविराज तू, मी रोहिणी' हे नाटक बाजीराव-मस्तानीच्या कथेवर आधारलेले होते. त्यात मस्तानीची [[नृत्यमय]] भूमिका सुहास जोशी करत असत. * [[गजानन वाटवे]] यांचे दिग्दर्शन असलेले आणि ’बाजीराव आणि मस्तानी’ ही ओळ असलेले एक भावगीत आहे. * [[बाजीराव मस्तानी]] नावाचा एक हिंदी चित्रपट आहे; प्रियांका चोप्रा आणि [[दीपिका पदुकोन]] यांचे त्यात एक नृत्य आहे. या नृत्यामुळे अनेकांनी चित्रपटावर नाराजी व्यक्त केली आहे. नाराजी व्यक्त करणाऱ्यांमध्ये मस्तानीचे आठवे वंशज अवैझ नवाब बहादूरही आहेत. * बाजीराव मस्तानी नावाची एक मराठी दूरचित्रवाणी मालिका आहे. * मस्तानीला न्याय मिळवून देण्यासाठी चित्रकार द.ग. गोडसे यांनी लिहिलेल्या मस्तानी (१९८९) या ग्रंथाला न. चिं. केळकर पारितोषिक मिळाले. * प्रा .डॉ. संजय घोडेकर यांनी मस्तानीच्या जीवनावर ’मस्तानी : एक शोध’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. * मस्तानीवर डॉ. माधुरी सुरेश मुन्शी व डॉ. लता अकलूजकर यांनी पीएच्‌.डी केली आहे. * डॉ. मुरलीधर जावडेकर यांनी ’मस्तानीचा बाजीराव’ नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. हे पुस्तक esahity.com वर मोफत वाचता येते. * [[गदिमा}ंनी लिहिलेली लावणी - तुम्ही माझे बाजीराव। मी मस्तानी हिंदुस्तानी, बुंदेला पहेराव - गायिका [[आशा भोसले]], संगीतदिग्दर्शक[[वसंत पवार]] ==हे सुद्धा पहा== [http://historicalmaharashtra.blogspot.in/2015/12/MastaniHistoryInMarathi.html महाराष्ट्राचा गौरवशाली इतिहास / The History of Maharashtra.....] * [[मस्तानी तलाव]] {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया]] [http://historicalmaharashtra.blogspot.in/2015/12/MastaniHistoryInMarathi.html मस्तानी / Mastani] q473xotjyy28udjuh53jkyka5i1hthu 0 38755 2681515 2267996 2026-04-28T16:02:30Z Symphonicallyu 182315 2681515 wikitext text/x-wiki {{ब्राह्मी}} [[चित्र:Gurmukhī Varnamala.png|इवलेसे|गुरमुखी अक्षरे]] '''गुरमुखी''' (ਗੁਰਮੁਖੀ) ही [[पंजाबी भाषा]] लिहीण्यासाठी वापरली जाणारी [[लिपी]] आहे. ही लिपी [[ब्राह्मी लिपी|ब्राह्मी कुटुंबातल्या]] [[शारदा लिपी]]पासून विकसित झाली. ह्या लिपीचे प्रमाणीकरण [[शीख धर्म|शीखांचे]] दुसरे गुरू [[गुरू अंगददेव]] यांनी १६व्या शतकात केले. [[गुरू ग्रंथ साहिब]] हा शीखांचा पवित्र ग्रंथ गुरमुखी वापरून लिहिला गेला आहे. आधुनिक [[भारतीय]] भाषांतील पंजाबी भाषेची ही लिपी आहे. गुरुमुखातून निघालेल्या धर्माज्ञा लिहिण्यासाठी या लिपीचा उपयोग करीत असल्यामुळे या लिपीला ‘गुरुमुखी’ वा ‘गुरमुखी’ हे नाव पडले. शीख लोकांचे धर्मग्रंथ याच लिपीत लिहिले जात. पंजाबमध्ये महाजन ([[व्यापारी]]) लोकांमध्ये ‘लंडा’ नावाची महाजनी लिपी प्रचलित होती. या लिपीत स्वरचिन्हे नव्हती. त्यामुळे धर्मग्रंथ शुद्ध रीतीने लिहिता-वाचता येत नसत. ही अडचण दूर करण्यासाठी आणि ते धर्मग्रंथ शुद्ध रीतीने लिहिले-वाचले जावेत, म्हणून शीख गुरू अंगद यांनी नागरीप्रमाणे एक स्वरचिन्हयुक्त लिपी तयार केली. या लिपीचे काश्मीरमधील त्यावेळच्या ⇨ शारदा लिपीशी बरेच साम्य आहे. ‘उ, ऋ, ओ, घ, च, छ, ट, ड, ढ, त, थ, द, ध, प, फ, भ, म, य, श, ष, स’ हे वर्ण वर्तमान शारदा लिपीतील वर्णांशी मिळतेजुळते आहेत, तर ‘ट, ठ, प, म’ या वर्णांचे वर्तमान [[देवनागरी]] लिपीतील वर्णांशी साम्य आहे. ‘आ’ काराचा काना उजवीकडे उभा दंड काढून दाखवितात. ऱ्हस्व ‘इ’ व दीर्घ ‘ई’ देवनागरीप्रमाणेच व्यंजनाला अनुक्रमे डावीकडे व उजवीकडे लावीत असून ऱ्हस्व ‘उ’ आणि दीर्घ ‘ऊ’ देवनागरीपेक्षा भिन्न आहेत. ऱ्हस्व ‘उ’ अक्षराच्या खाली एका आडव्या लहान रेघेने, तर दीर्घ ‘ऊ’ अक्षराच्या खाली दोन आडव्या रेघांनी दाखवितात. हाच नियम व्यंजनांतर्गत ‘उ’ आणि ‘ऊ’ लाही लागू आहे. गुरुमुखीतील अंक नागरीवरूनच घेतलेले आहेत. एक ते पाच अंक गुरुमुखी आणि नागरीमधील एकच आहेत; पुढील अंकांत मात्र थोडासा फरक आहे. ==संदर्भ== ओझा, गौरीशंकर, भारतीय प्राचीन लिपिमाला, दिल्ली, १९५९. {{विस्तार}} [[वर्ग:पंजाबी भाषा]] [[वर्ग:लिप्या]] 0fw8rr08twh1w333h2friakyvxt6wa9 0 48335 2681623 2634426 2026-04-29T05:40:24Z ~2026-24679-89 182431 2681623 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{हा लेख|दुसरे बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दुसरा बाजीराव''' ([[इ.स. १७७५]] – [[२८ जानेवारी]], [[इ.स. १८५१]]) हा [[इ.स. १८०२|१८०२]] ते [[इ.स. १८१८|१८१८]] या काळातील [[पेशवा]] होता. [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याला]] उतरती कळा याच्याच काळात आली. * अनेक चुकीचे निर्णय, चैनीसाठी शत्रूंशी केलेले नुकसानकारक समझोते, ऐन युद्धात मोक्याच्या क्षणी पळून जाणे अशा अनेक कारणांनी याला '''पळपुटा बाजीराव''' असेही म्हणतात.{{संदर्भ हवा}} ==जन्म आणि बालपण== [[बाजीराव मस्तानी|बाजीराव]] हा [[रघुनाथराव पेशवे|रघुनाथराव]] आणि [[आनंदीबाई भट|आनंदीबाई]] यांचा मुलगा होता. आनंदीबाई यांना नारायणराव पेशव्यांच्या खुनाच्या आरोपाखाली माळवा प्रदेशातील धारच्या किल्ल्यात नजरकैदेत ठेवण्यात आले होते. येथेच १० जानेवारी १७७५ला त्यांनी बाजीरावास जन्म दिला. बाजीराव जन्मापासून ते वयाच्या १९ व्या वर्षापर्यंत नजरकैदेतच वाढला. इतर पेशव्‍यांना जसे लष्‍करी पद्धतीचे शिक्षण मिळाले होते व त्‍यांचे व्‍यक्तिमत्त्व जसे बहुआयामी घडले होते तसे व्‍यक्तिमत्त्व दुसरा बाजीराव यांस मिळाले नाही कारण त्‍याचे शिक्षण मुख्‍यतः फक्‍त भिक्षुकी शिक्षण झाले.<ref name=":0">सरदेसाईकृत मराठी रिसायत</ref> ==पेशवेपद== सवाई माधवरावांच्या आत्महत्येनंतर त्यांना वारस नसल्यामुळे रघुनाथरावांचा मुलगा बाजीराव याचा पेशव्यांच्या गादीवर हक्क होता. पण असे झाले तर आपले राजकीय वर्चस्व धोक्यात येईल अशी भीती नाना फडणवीसांना होती. त्यामुळे त्यांनी बाजीरावचा धाकटा भाऊ चिमणाजी याला पेशव्यांच्या गादीवर बसवले. त्यासाठी त्यांनी सवाई माधवरावांच्या पत्नीस चिमणाजी याला दत्तक घ्यावयाचे सांगितले. सन १७९६ला चिमणाजी पेशवेपदावर आले. परंतु पुन्हा काही दिवसांतच दौलतराव शिंदे आणि नाना फडणवीस यांनी छत्रपतींना सांगून बाजीरावास पेशव्यांची वस्त्रे दिली. १८०० साली नाना फडणवीसांच्या मृत्यूनंतर दुस-या बाजीरावाच्‍या मनमानी कारभाराला लगाम घालणारा कोणी मातब्बर असा, पुणे दरबारात उरला नाही. दुस-या बाजीरावास राज्‍यकारभार चालविण्‍याचे शिक्षण मिळालेले नव्‍हते. त्‍याने सत्तेचा दुरुपयोग करून प्रजेच्‍या संपत्तीचा अपहार करणे सुरू केले. त्‍याच्‍या अंमलामध्‍ये प्रजेला आपल्‍या मालमत्तेची व जीविताची खात्री वाटेनाशी झाली. सत्तेमध्‍ये सर्वत्र लबाडांचा उदोउदो सुरू झाला. पेशवेपदी आल्‍यावर दुस-या बाजीरावाने आपले वर्तन उदार ठेविले नाही. सत्ताधीशाने सूड उगवावयाचा नसतो, प्रजेचे पालन करावयाचे असते, मात्र दुस-या बाजीरावाने सत्तेचा दुरुपयोग करून आपल्‍या वडिलांच्‍या विरोधातील राजकारणी लोकांना भयभीत केले. त्‍यामुळे पिढ्यानपिढ्या मराठी सत्तेच्‍या कल्‍याणासाठी प्राणपणाने झटणारे सत्तेचे चाकर दुस-या बाजीरावाच्‍या काळात झपाट्याने राज्‍यकारभारामधून बाजूला झाले. एका बाजूला सत्तापदावर बसलेला दुसरा बाजीराव व त्‍याला साथ होती दौलतराव शिंदे याची या दोघा अपरिपक्‍व तरुणांनी बेबंद कारभार करून प्रजेला सळो की पळो करून सोडले. इ.स. १८०० च्‍या सुमारास पेशवे विरुद्ध होळकर, होळकर विरुद्ध शिंदे (सिंदिया) अशा लढाया जुंपल्‍या. मोठमोठे सरदार आपल्‍याच मुलखात लुटालूट करत सुटले. यामध्‍ये यशवंतराव होळकराचा वडील भाऊ विठोजी देखील होता. दुस-या बाजीरावाने त्‍याला पकडून अतिशय क्रूरपणे हत्तीच्‍या पायाशी बांधून ठार मारिला. त्‍यामुळे यशवंतराव होळकराने इंदूरवरून पुण्यावर चाल केली. त्‍याला आपण काय करतो आहोत हे कळत होते त्‍यामुळे त्‍याने शक्‍य तेवढे सबुरीने घ्‍यायचे धोरण ठेवले. त्‍याने दुस-या बाजीरावाकडे समेट करण्‍यासाठी माणसे पाठविली. मात्र त्‍या माणसांना देखील दुस-या बाजीरावाने कैद केले. यामध्‍ये मोरोबादादा, समस्‍त फडके मंडळी, गोपाळवराव मुनशी हे लोक होते. त्‍यांच्‍यापैकी कित्‍येकांस कैद होऊन त्‍यांची रवानगी अवघड किल्‍ल्‍यांवर झाली. सरतेशेवअी यशवंतराव होळकराने पुण्‍यावर हल्‍ला चढवला तेव्‍हा त्‍याच्‍याशी सामना देणे दुस-या बाजीरावाला शक्‍य झाले नाही. तो वसई येथे इंग्रजांच्‍या आश्रयाला गेला. त्‍यावेळी जगाच्‍या राजकारणात वरचष्‍मा राखून असलेले इंग्लिश लोक ही दैवदुर्लभ संधी कशी सोडतील? त्‍यांनी दुस-या बाजीरावाकडून वसई येथे तह करून घेतला. याच तहामुळे पुढील काही पिढ्यांचे पारतंत्र्य निश्चित झाले. २ मे १८०२ला बाजीरावांचाच दत्तक भाऊ अमृतराव पेशवेपदावर आला. डिसेंबर १८०२ला बाजीरावाने इंग्रजांशी वसईचा तह केला. या तहानुसार इंग्रज बाजीरावाला त्याचे पेशवेपद परत मिळवून देणार होते, पण त्याबदल्यात इंग्रजांना त्यांचे सैन्य मराठा साम्राज्यात ठेवण्याची तसेच त्यांचे राजकीय कारभार पुण्यातून करण्याची परवानगी हवी होती. १८०३ला बाजीराव पेशवेपदावर आले खरे पण इथून प्रत्येक बाबतीत इंग्रज मराठी सत्तेत ढवळाढवळ करू लागले. होळकर आणि शिंदे यांना ब्रिटिशांची मराठ्यांच्या सत्तेत होणारी ढवळाढवळ मान्य नव्हती. यातूनच १८०३ला दुसरे इंग्रज-मराठा युद्ध सुरू झाले. होळकर आणि शिंदे यांच्यातील गैरसमजुतींमुळे मराठे हे युद्ध हरले. ==तिसरे इंग्रज-मराठा युद्ध== दुसऱ्या इंग्रज-मराठा युद्धानंतर शिंदे-होळकरांचा बराचसा प्रदेश इंग्रजांनी बळकावला होता. त्यामुळे त्यांनी पेंढाऱ्यांना इंग्रजांच्या प्रदेशात जाऊन लूट करण्यासाठी उत्स्फूर्त केले. पेंढाऱ्यांनी इंग्रजांची एकामागून-एक खेडी लुटायला सुरुवात केली. या उपद्रवाला कंटाळून इंग्रजांनी त्यांचा बंदोबस्त करण्यासाठी पेशव्यांकडे आणि काही मराठी प्रमुख सरदारांकडे मदत मागितली. पण जवळपास सर्वच मराठी सरदारांना पेंढाऱ्यांबद्दल सहानुभूती असल्यामुळे त्यांनी हे सरळ-सरळ नाकारले. त्यामुळे पेशवे आणि इंग्रजांमध्ये सतत धुसफूस चालूच राहिली. त्यातच बाजीरावाने मोठे राजकारण करून इंग्रजांच्या कैदेत असलेल्या त्र्यंबकजी डेंगळ्यांची सुटका घडवून आणली. इंग्रजांनी बाजीरावास 'त्र्यंबकजी डेंगळेंना आमच्या कैदेत द्या' अशी मागणी परत-परत करूनही बाजीरावाने ह्याना त्या कारणाने इंग्रजांच्या मागण्या धुडकावून लावल्या.शेवटी इंग्रजांच्या अनेक तहांना आणि अटींना कंटाळून १८१७ला बाजीराव पेशव्यांनी सरदार बापू गोखले, कारभारी मोरदीक्षित यांना हाताशी घेऊन, त्र्यंबकजी डेंगळे तसेच शिंदे-होळकर-भोसले यांच्या बळावर इंग्रजांविरुद्ध युद्धाची घोषणा केली. आणि [[तिसरे इंग्रज-मराठा युद्ध]] सुरू झाले. सन १८१७, महिना नोव्हेंबर, बाजीराव पेशव्यांनी प्रथम इंग्रजांच्या पुण्यातील वसाहतींवर हल्ला चढवला. पुण्यातील खडकी येथे युद्धाला तोंड फुटले. काही दिवस हे युद्ध असेच चालू राहिल्यानंतर बाजीरावांनी 'पुण्यावर संकट येऊ नये' म्हणून पुण्यापासून दूर जाण्याचा निर्णय घेतला. आणि सरदार घोरपडेंना गारपीराकडे जाऊन जालन्याकडून येत असलेल्या ब्रिटिश फौजेला अडवण्याचे आदेश दिले, पण जसा-जसा बंदूक-तोफांचा आवाज जवळ येऊ लागला तसे ऐनवेळेस सरदार घोरपड्यांनी आपली फौज माघारी फिरवली. इंग्रजांना ही वाट मोकळी झाली. तिथून मराठे आणि इंग्रजांमध्ये धावते युद्ध सुरू झाले. प्रथम पेशव्यांनी पुरंदर गाठले. नंतर मुळा-मुठा नदीकाठी मराठ्यांचे पाच हजार सैन्य विंचूरकरांच्या सरदारकीखाली ठेवून ते साताऱ्यास गेले. इंग्रजांचे हात सातारकर छत्रपतींपर्यंत पोहोचले आहेत याची खबर बाजीरावांना होती. तेव्हा इंग्रजांच्या राजकारणापासून लांब ठेवण्याचे स्वतः छत्रपतींचेच पेशव्यांना आदेश होते. म्हणून बाजीरावांनी साताऱ्यास छत्रपतींची भेट घेतली. पेशवे साताऱ्याला आहेत याची खबर लागताच जनरल स्मिथनी पुण्यावर कब्जा केला आणि १७ नोव्हेंबरला शनिवारवाड्यावर ब्रिटिशांचा झेंडा फडकला. पेशव्यांनी कोरेगाव गाठले. जनरल स्टोटन ५०० पायदळ,२ तोफ आणि २०० घोडदळ घेऊन कोरेगावाजवळ हजर झाले. १ जानेवारी १८१८ला या दिवशी ब्रिटिश ईस्ट इंडीया कंपनीच्या कॅप्टन एफ.एफ. स्टॉंटन यांच्या नेतृत्वाखालील दुसऱ्या बॉंबे नेटिव्ह इन्फन्ट्री बटालियनने २५००० पेशवे सैन्याचा पराभव केला त्यात पेशव्यांचे मराठा १८०० सैनिक कामी आले भीमा नदीकाठी मोठे युद्ध पेटले. युद्धात १७५ ब्रिटिश सैनिक मेले, अर्ध्याहून जास्त जखमी झाले. त्र्यंबकजी डेंगळेंनी, बापू गोखल्यांच्या मुलाचा खून केलेल्या लेफ्टनंट चिशमला ठार मारून बदला घेतला. पण ह्या युद्धात मराठ्यांचेसुद्धा मोठे नुकसान झाले. जवळपास ५०० मराठे मारले गेले. शिंदे-होळकर-भोसले यांच्या मदतीची वाट बघत पेशव्यांनी इंग्रजांबरोबर अनेक छोट्या-मोठ्या लढाया केल्या. पण त्यांच्याकडून योग्य ती मदत मिळाली नाही. ==पेशवाईचा अस्त== शेवटी १९ फेब्रुवारीला पेशवे पंढरपुरास निघाल्याचे समजताच जनरल स्मिथनी आष्टी येथे पेशव्यांवर हल्ला केला. ह्या युद्धात बापू गोखले मारले गेले. पेशव्यांसोबत असलेले छत्रपती इंग्रजाच्या ताब्यात सापडले.आणि ब्रिटिशांचे राजकारण साध्य झाले. ब्रिटिशांनी छत्रपतींमार्फत जाहीरनामा काढला. त्यात 'बाजीरावांचे पेशवेपद काढून घेतल्याचे' लिहिले गेले होते. १० एप्रिल १८१८ला जनरल स्मिथनी सिंहगड आणि पुरंदर हे किल्ले घेतले. ३ जून १८१८ला बाजीरावांनी धुळकोट येथे शरणागती पत्करली. इंग्रजांनी बाजीरावाची रवानगी [[कानपूर]]जवळील [[बिठूर|ब्रह्मावर्तास]] केली. इंग्रजांनी रायगड किल्लादेखील ताब्यात घेतला. रायगडवर त्यांनी सगळी हिशेबाची आणि दरबारी कागदपत्रे जाळली व सगळ्या मुख्य इमारती जमीनदोस्त केल्या. इंग्रजांचा काळा कालखंड भारतावर सुरू झाला. इतिहासकार प्रफुलचन्द्र गुप्ता म्हणतात की "ह्या युद्धाच्या फार काळ आधीपासूनच मराठी सत्तेची अवकळा सुरू झाली होती. यापूर्वी कधीही कोणत्याही पेशव्यावर अशी वेळ आली नव्हती. बाजीरावाच्या जागी कोणताही शूर असता तरी त्याला हे टाळता येणे शक्य नव्हते." मराठ्यांच्‍या सत्तेचा अस्‍त का झाला याविषयी रियासतकार सरदेसाईंनी विस्‍तृत विवेचन केले आहे, ते पुढीलप्रमाणे - <nowiki>''</nowiki>एक पक्ष म्‍हणतो की इंग्रजांकडे उत्तम प्रतीची शस्‍त्रास्‍त्रे व कवायती युद्धपद्धती असल्‍यामुळे इंग्रजांनी मराठ्यांवर विजय मिळविला. तर दुसरा पक्ष म्‍हणतो की इंग्रजांमध्‍ये एकता असल्‍याने इंग्रजांनी मराठ्यांवर विजय मिळविला. मात्र तसे पाहू गेले तर महादजी शिंद्यांनी (सिंदिया) अलिगढ येथे फ्रेंचांच्‍या मदतीने अत्‍याधुनिक शस्‍त्रांचा कारखाना काढला होता. तसेच फ्रेंच सेनापतींच्‍या मदतीने कवायती फौज देखील उभी केली होती. मात्र मराठ्यांच्‍या पक्षामध्‍ये सर्वांना सावरून घेणारा, सांभाळून घेणारा, पुढे नेणारा कोणी नेता नव्‍हता त्‍यामुळे मराठ्यांच्‍या पक्षाचा पराभव झाला. यावेळी इंग्रजांकडे एकाहून एक धुरंधर सेनानी, मुत्‍सद्दी व राजकारणी होते ते सर्व एकत्र विचार करून चर्चा करून राजकारणाचे धोरण काय ठरवावयाचे याचा निर्णय घेत. (मुंबईच्‍या फोर्ट विभागातील रॉयल एशियाटिक सोसायटीच्‍या इमारतीमध्‍ये (इमारतीचे बांधकाम वर्ष अंदाजे इ.स. १८०४), मोठी लोखंडी (आगप्रतिबंधक) तिजोरी आहे. त्‍या तिजोरीमध्‍ये ठेवलेले कागदपत्र आगीमध्‍ये जळणार नाहीत. मुंबईमधील एका पारशी कंपनीने ही तिजोरी तयार केलेली आहे. ही तिजोरी प्रदर्शनार्थ ठेवली आहे. चार माणसांना देखील ही तिजोरी उचलता येणार नाही एवढी ती जड आहे. या तिजोरीमध्‍ये पुना दरबार, ग्‍वालियर दरबार, बडोदा दरबार, नागपूर दरबार अशी लेबल लावलेले छोटे छोटे ड्रॉव्‍हर आहेत. बहुधा या ड्रॉव्‍हरमध्‍ये या ठिकाणच्‍या इंगज वकिलांनी (रेसिडेन्‍ट) पाठविलेली माहिती ठेवली जात असावी व त्‍याचा एकत्रित विचार करून पुढील राजकारण ठरविले जात असावे. मराठी रियासतमध्‍ये असा उल्‍लेख आहे की, सर्व ठिकाणच्‍या दरबारांतील इंग्रजांचे रेसिडन्‍ट आपल्‍याला समजलेली स्‍थानिक माहिती चार पाच प्रतींमध्‍ये तयार करून मुंबई, कलकत्ता, मद्रास तसेच इतर सहकारी रेसिडन्‍टना पाठवीत असत.) हे सर्व इंग्लिश लोक अनेक वर्ष राजकारणात, सैनिकी सेवेत अनुभव मिळविलेले होते. इंग्रजांकडे एका फळीतील मुत्‍सद्दी निवृत्त झाल्‍यावर त्‍याची जागा पुढे चालविण्‍यासाठी यथायोग्‍य उमेदवार निवडून त्‍याला पारंगत करण्‍यासाठी विशेष प्रयत्‍न केले जात. याउलट मराठ्यांच्‍या पक्षाकडे असे काही धोरण नव्‍हते. केवळ वंशपरंपरा चाललेल्‍या सरदारक्‍या व दरबारी पदे अयोग्‍य व्‍यक्‍तींच्‍या हातात आली. खरेतर राष्‍ट्रहिताला प्राध्‍यान्‍य देऊन, सवाई माधवरावाच्‍या आत्‍महत्‍येनंतर सर्व सरदारांनी एकत्र येऊन विचारविनिमय करून राष्‍ट्राच्‍या प्रगतीची दिशा ठरवावयास पाहिजे होती. मात्र आपसातील फाटाफुटीमुळे हे सर्व झाले नाही. <ref name=":0" /> शिवकालात जसे चारित्र्यसंवर्धन झाले व सर्वसामान्‍य माणसाचा देखील राष्‍ट्रनिर्मितीच्‍या कार्यात उपयोग झाला ते चारित्र्य अगदीच रसातळास गेले. प्रमुख राजकारणी मंडळी देखील यातून सुटली नाहीत. वाणीची सत्‍यता राहिली नाही. शब्‍दावर विश्वास राहिला नाही. थोडक्‍यात म्‍हणजे राज्‍य चालविण्‍याइतकी तपश्‍चर्या राजकारणी लोकांची राहिली नाही व स्‍वातंत्र्य उपभोगण्‍याची योग्‍यता सर्वसामान्‍यांची राहिली नाही तेव्‍हा स्‍वातंत्र्य गेले.<nowiki>''</nowiki> ==संदर्भ== ना. सं. इनामदार;"झेप",कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन,पुणे,१९६३<br> ना. सं. इनामदार;"मंत्रावेगळा",कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन,पुणे,१९६९ "मराठी रियासत भाग ८" - रियासतकार सरदेसाई - पॉप्‍युुलर प्रकाशन ==अधिक माहिती== ना. सं. इनामदार यांनी " मंत्रावेगळा " या कादंबरीतून श्रीमंत दुसरे बाजीराव पेशवे यांच्या स्वभावातील तसेच त्यांनी केलेल्या राजकारणातील बारकावे सांगत पेशवाईचा अखेरचा काळ (सन १८१५ ते १८१८) आपल्या डोळ्यांसमोर उभा केला आहे. "मराठी रियासत भाग ८" - रियासतकार सरदेसाई - पॉप्‍युलर प्रकाशन - शहाजी महाराजांपासून दुसरे बाजीराव पेशवे यांच्‍यापर्यंतच्‍या प्रदीर्घ कालखंडाचा तारखांप्रमाणे (ऐतिहासिक कागदपत्रांच्‍या आधारे लिहिलेला) इतिहास. रियासतकार सरदेसाई हे बडोद्याचे महाराज सयाजीराव गायकवाड यांच्‍या सेवेत होते. त्‍यावेळी सयाजीरावांबरोबर त्‍यांना अनेक वेळा परदेशी जाण्‍याची संधी मिळाली त्‍यावेळी तेथील इतिहासाची साधनांचा अभ्‍यास करता आला. सयाजीरावांच्‍या विश्वासातील असल्‍यामुळे मुंबईच्‍या इंग्रज दप्‍तराचे मुक्‍तपणे अवलोकन करता आले व इतिहासाची मूळ साधने पडताळून पाहता आली. अशा ठोस आधारावर मराठी रियासतचा चिरेबंदी वाडा उभा राहिला आहे. {{विस्तार}} {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे]] [[वर्ग:इ.स. १७७५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८५१ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] jl8nm16zatzhyaty3iqjh4w2872dhgy 2681624 2681623 2026-04-29T05:41:02Z ~2026-24679-89 182431 /* जन्म आणि बालपण */ 2681624 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{हा लेख|दुसरे बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दुसरा बाजीराव''' ([[इ.स. १७७५]] – [[२८ जानेवारी]], [[इ.स. १८५१]]) हा [[इ.स. १८०२|१८०२]] ते [[इ.स. १८१८|१८१८]] या काळातील [[पेशवा]] होता. [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याला]] उतरती कळा याच्याच काळात आली. * अनेक चुकीचे निर्णय, चैनीसाठी शत्रूंशी केलेले नुकसानकारक समझोते, ऐन युद्धात मोक्याच्या क्षणी पळून जाणे अशा अनेक कारणांनी याला '''पळपुटा बाजीराव''' असेही म्हणतात.{{संदर्भ हवा}} ==जन्म आणि बालपण== [[बाजीराव मस्तानी|बाजीराव]] हा [[रघुनाथराव पेशवे|रघुनाथराव]] आणि [[आनंदीबाई भट|आनंदीबाई]] यांचा मुलगा होता. आनंदीबाई यांना नारायणराव पेशव्यांच्या खुनाच्या आरोपाखाली माळवा प्रदेशातील धारच्या किल्ल्यात नजरकैदेत ठेवण्यात आले होते. येथेच १० जानेवारी १७७५ला त्यांनी बाजीरावास जन्म दिला. बाजीराव जन्मापासून ते वयाच्या १९ व्या वर्षापर्यंत नजरकैदेतच वाढला. इतर पेशव्‍यांना जसे लष्‍करी पद्धतीचे शिक्षण मिळाले होते व त्‍यांचे व्‍यक्तिमत्त्व जसे बहुआयामी घडले होते, तसे व्‍यक्तिमत्त्व दुसरा बाजीराव यांस मिळाले नाही. कारण, त्‍याचे शिक्षण मुख्‍यतः फक्‍त भिक्षुकी शिक्षण झाले.<ref name=":0">सरदेसाईकृत मराठी रिसायत</ref> ==पेशवेपद== सवाई माधवरावांच्या आत्महत्येनंतर त्यांना वारस नसल्यामुळे रघुनाथरावांचा मुलगा बाजीराव याचा पेशव्यांच्या गादीवर हक्क होता. पण असे झाले तर आपले राजकीय वर्चस्व धोक्यात येईल अशी भीती नाना फडणवीसांना होती. त्यामुळे त्यांनी बाजीरावचा धाकटा भाऊ चिमणाजी याला पेशव्यांच्या गादीवर बसवले. त्यासाठी त्यांनी सवाई माधवरावांच्या पत्नीस चिमणाजी याला दत्तक घ्यावयाचे सांगितले. सन १७९६ला चिमणाजी पेशवेपदावर आले. परंतु पुन्हा काही दिवसांतच दौलतराव शिंदे आणि नाना फडणवीस यांनी छत्रपतींना सांगून बाजीरावास पेशव्यांची वस्त्रे दिली. १८०० साली नाना फडणवीसांच्या मृत्यूनंतर दुस-या बाजीरावाच्‍या मनमानी कारभाराला लगाम घालणारा कोणी मातब्बर असा, पुणे दरबारात उरला नाही. दुस-या बाजीरावास राज्‍यकारभार चालविण्‍याचे शिक्षण मिळालेले नव्‍हते. त्‍याने सत्तेचा दुरुपयोग करून प्रजेच्‍या संपत्तीचा अपहार करणे सुरू केले. त्‍याच्‍या अंमलामध्‍ये प्रजेला आपल्‍या मालमत्तेची व जीविताची खात्री वाटेनाशी झाली. सत्तेमध्‍ये सर्वत्र लबाडांचा उदोउदो सुरू झाला. पेशवेपदी आल्‍यावर दुस-या बाजीरावाने आपले वर्तन उदार ठेविले नाही. सत्ताधीशाने सूड उगवावयाचा नसतो, प्रजेचे पालन करावयाचे असते, मात्र दुस-या बाजीरावाने सत्तेचा दुरुपयोग करून आपल्‍या वडिलांच्‍या विरोधातील राजकारणी लोकांना भयभीत केले. त्‍यामुळे पिढ्यानपिढ्या मराठी सत्तेच्‍या कल्‍याणासाठी प्राणपणाने झटणारे सत्तेचे चाकर दुस-या बाजीरावाच्‍या काळात झपाट्याने राज्‍यकारभारामधून बाजूला झाले. एका बाजूला सत्तापदावर बसलेला दुसरा बाजीराव व त्‍याला साथ होती दौलतराव शिंदे याची या दोघा अपरिपक्‍व तरुणांनी बेबंद कारभार करून प्रजेला सळो की पळो करून सोडले. इ.स. १८०० च्‍या सुमारास पेशवे विरुद्ध होळकर, होळकर विरुद्ध शिंदे (सिंदिया) अशा लढाया जुंपल्‍या. मोठमोठे सरदार आपल्‍याच मुलखात लुटालूट करत सुटले. यामध्‍ये यशवंतराव होळकराचा वडील भाऊ विठोजी देखील होता. दुस-या बाजीरावाने त्‍याला पकडून अतिशय क्रूरपणे हत्तीच्‍या पायाशी बांधून ठार मारिला. त्‍यामुळे यशवंतराव होळकराने इंदूरवरून पुण्यावर चाल केली. त्‍याला आपण काय करतो आहोत हे कळत होते त्‍यामुळे त्‍याने शक्‍य तेवढे सबुरीने घ्‍यायचे धोरण ठेवले. त्‍याने दुस-या बाजीरावाकडे समेट करण्‍यासाठी माणसे पाठविली. मात्र त्‍या माणसांना देखील दुस-या बाजीरावाने कैद केले. यामध्‍ये मोरोबादादा, समस्‍त फडके मंडळी, गोपाळवराव मुनशी हे लोक होते. त्‍यांच्‍यापैकी कित्‍येकांस कैद होऊन त्‍यांची रवानगी अवघड किल्‍ल्‍यांवर झाली. सरतेशेवअी यशवंतराव होळकराने पुण्‍यावर हल्‍ला चढवला तेव्‍हा त्‍याच्‍याशी सामना देणे दुस-या बाजीरावाला शक्‍य झाले नाही. तो वसई येथे इंग्रजांच्‍या आश्रयाला गेला. त्‍यावेळी जगाच्‍या राजकारणात वरचष्‍मा राखून असलेले इंग्लिश लोक ही दैवदुर्लभ संधी कशी सोडतील? त्‍यांनी दुस-या बाजीरावाकडून वसई येथे तह करून घेतला. याच तहामुळे पुढील काही पिढ्यांचे पारतंत्र्य निश्चित झाले. २ मे १८०२ला बाजीरावांचाच दत्तक भाऊ अमृतराव पेशवेपदावर आला. डिसेंबर १८०२ला बाजीरावाने इंग्रजांशी वसईचा तह केला. या तहानुसार इंग्रज बाजीरावाला त्याचे पेशवेपद परत मिळवून देणार होते, पण त्याबदल्यात इंग्रजांना त्यांचे सैन्य मराठा साम्राज्यात ठेवण्याची तसेच त्यांचे राजकीय कारभार पुण्यातून करण्याची परवानगी हवी होती. १८०३ला बाजीराव पेशवेपदावर आले खरे पण इथून प्रत्येक बाबतीत इंग्रज मराठी सत्तेत ढवळाढवळ करू लागले. होळकर आणि शिंदे यांना ब्रिटिशांची मराठ्यांच्या सत्तेत होणारी ढवळाढवळ मान्य नव्हती. यातूनच १८०३ला दुसरे इंग्रज-मराठा युद्ध सुरू झाले. होळकर आणि शिंदे यांच्यातील गैरसमजुतींमुळे मराठे हे युद्ध हरले. ==तिसरे इंग्रज-मराठा युद्ध== दुसऱ्या इंग्रज-मराठा युद्धानंतर शिंदे-होळकरांचा बराचसा प्रदेश इंग्रजांनी बळकावला होता. त्यामुळे त्यांनी पेंढाऱ्यांना इंग्रजांच्या प्रदेशात जाऊन लूट करण्यासाठी उत्स्फूर्त केले. पेंढाऱ्यांनी इंग्रजांची एकामागून-एक खेडी लुटायला सुरुवात केली. या उपद्रवाला कंटाळून इंग्रजांनी त्यांचा बंदोबस्त करण्यासाठी पेशव्यांकडे आणि काही मराठी प्रमुख सरदारांकडे मदत मागितली. पण जवळपास सर्वच मराठी सरदारांना पेंढाऱ्यांबद्दल सहानुभूती असल्यामुळे त्यांनी हे सरळ-सरळ नाकारले. त्यामुळे पेशवे आणि इंग्रजांमध्ये सतत धुसफूस चालूच राहिली. त्यातच बाजीरावाने मोठे राजकारण करून इंग्रजांच्या कैदेत असलेल्या त्र्यंबकजी डेंगळ्यांची सुटका घडवून आणली. इंग्रजांनी बाजीरावास 'त्र्यंबकजी डेंगळेंना आमच्या कैदेत द्या' अशी मागणी परत-परत करूनही बाजीरावाने ह्याना त्या कारणाने इंग्रजांच्या मागण्या धुडकावून लावल्या.शेवटी इंग्रजांच्या अनेक तहांना आणि अटींना कंटाळून १८१७ला बाजीराव पेशव्यांनी सरदार बापू गोखले, कारभारी मोरदीक्षित यांना हाताशी घेऊन, त्र्यंबकजी डेंगळे तसेच शिंदे-होळकर-भोसले यांच्या बळावर इंग्रजांविरुद्ध युद्धाची घोषणा केली. आणि [[तिसरे इंग्रज-मराठा युद्ध]] सुरू झाले. सन १८१७, महिना नोव्हेंबर, बाजीराव पेशव्यांनी प्रथम इंग्रजांच्या पुण्यातील वसाहतींवर हल्ला चढवला. पुण्यातील खडकी येथे युद्धाला तोंड फुटले. काही दिवस हे युद्ध असेच चालू राहिल्यानंतर बाजीरावांनी 'पुण्यावर संकट येऊ नये' म्हणून पुण्यापासून दूर जाण्याचा निर्णय घेतला. आणि सरदार घोरपडेंना गारपीराकडे जाऊन जालन्याकडून येत असलेल्या ब्रिटिश फौजेला अडवण्याचे आदेश दिले, पण जसा-जसा बंदूक-तोफांचा आवाज जवळ येऊ लागला तसे ऐनवेळेस सरदार घोरपड्यांनी आपली फौज माघारी फिरवली. इंग्रजांना ही वाट मोकळी झाली. तिथून मराठे आणि इंग्रजांमध्ये धावते युद्ध सुरू झाले. प्रथम पेशव्यांनी पुरंदर गाठले. नंतर मुळा-मुठा नदीकाठी मराठ्यांचे पाच हजार सैन्य विंचूरकरांच्या सरदारकीखाली ठेवून ते साताऱ्यास गेले. इंग्रजांचे हात सातारकर छत्रपतींपर्यंत पोहोचले आहेत याची खबर बाजीरावांना होती. तेव्हा इंग्रजांच्या राजकारणापासून लांब ठेवण्याचे स्वतः छत्रपतींचेच पेशव्यांना आदेश होते. म्हणून बाजीरावांनी साताऱ्यास छत्रपतींची भेट घेतली. पेशवे साताऱ्याला आहेत याची खबर लागताच जनरल स्मिथनी पुण्यावर कब्जा केला आणि १७ नोव्हेंबरला शनिवारवाड्यावर ब्रिटिशांचा झेंडा फडकला. पेशव्यांनी कोरेगाव गाठले. जनरल स्टोटन ५०० पायदळ,२ तोफ आणि २०० घोडदळ घेऊन कोरेगावाजवळ हजर झाले. १ जानेवारी १८१८ला या दिवशी ब्रिटिश ईस्ट इंडीया कंपनीच्या कॅप्टन एफ.एफ. स्टॉंटन यांच्या नेतृत्वाखालील दुसऱ्या बॉंबे नेटिव्ह इन्फन्ट्री बटालियनने २५००० पेशवे सैन्याचा पराभव केला त्यात पेशव्यांचे मराठा १८०० सैनिक कामी आले भीमा नदीकाठी मोठे युद्ध पेटले. युद्धात १७५ ब्रिटिश सैनिक मेले, अर्ध्याहून जास्त जखमी झाले. त्र्यंबकजी डेंगळेंनी, बापू गोखल्यांच्या मुलाचा खून केलेल्या लेफ्टनंट चिशमला ठार मारून बदला घेतला. पण ह्या युद्धात मराठ्यांचेसुद्धा मोठे नुकसान झाले. जवळपास ५०० मराठे मारले गेले. शिंदे-होळकर-भोसले यांच्या मदतीची वाट बघत पेशव्यांनी इंग्रजांबरोबर अनेक छोट्या-मोठ्या लढाया केल्या. पण त्यांच्याकडून योग्य ती मदत मिळाली नाही. ==पेशवाईचा अस्त== शेवटी १९ फेब्रुवारीला पेशवे पंढरपुरास निघाल्याचे समजताच जनरल स्मिथनी आष्टी येथे पेशव्यांवर हल्ला केला. ह्या युद्धात बापू गोखले मारले गेले. पेशव्यांसोबत असलेले छत्रपती इंग्रजाच्या ताब्यात सापडले.आणि ब्रिटिशांचे राजकारण साध्य झाले. ब्रिटिशांनी छत्रपतींमार्फत जाहीरनामा काढला. त्यात 'बाजीरावांचे पेशवेपद काढून घेतल्याचे' लिहिले गेले होते. १० एप्रिल १८१८ला जनरल स्मिथनी सिंहगड आणि पुरंदर हे किल्ले घेतले. ३ जून १८१८ला बाजीरावांनी धुळकोट येथे शरणागती पत्करली. इंग्रजांनी बाजीरावाची रवानगी [[कानपूर]]जवळील [[बिठूर|ब्रह्मावर्तास]] केली. इंग्रजांनी रायगड किल्लादेखील ताब्यात घेतला. रायगडवर त्यांनी सगळी हिशेबाची आणि दरबारी कागदपत्रे जाळली व सगळ्या मुख्य इमारती जमीनदोस्त केल्या. इंग्रजांचा काळा कालखंड भारतावर सुरू झाला. इतिहासकार प्रफुलचन्द्र गुप्ता म्हणतात की "ह्या युद्धाच्या फार काळ आधीपासूनच मराठी सत्तेची अवकळा सुरू झाली होती. यापूर्वी कधीही कोणत्याही पेशव्यावर अशी वेळ आली नव्हती. बाजीरावाच्या जागी कोणताही शूर असता तरी त्याला हे टाळता येणे शक्य नव्हते." मराठ्यांच्‍या सत्तेचा अस्‍त का झाला याविषयी रियासतकार सरदेसाईंनी विस्‍तृत विवेचन केले आहे, ते पुढीलप्रमाणे - <nowiki>''</nowiki>एक पक्ष म्‍हणतो की इंग्रजांकडे उत्तम प्रतीची शस्‍त्रास्‍त्रे व कवायती युद्धपद्धती असल्‍यामुळे इंग्रजांनी मराठ्यांवर विजय मिळविला. तर दुसरा पक्ष म्‍हणतो की इंग्रजांमध्‍ये एकता असल्‍याने इंग्रजांनी मराठ्यांवर विजय मिळविला. मात्र तसे पाहू गेले तर महादजी शिंद्यांनी (सिंदिया) अलिगढ येथे फ्रेंचांच्‍या मदतीने अत्‍याधुनिक शस्‍त्रांचा कारखाना काढला होता. तसेच फ्रेंच सेनापतींच्‍या मदतीने कवायती फौज देखील उभी केली होती. मात्र मराठ्यांच्‍या पक्षामध्‍ये सर्वांना सावरून घेणारा, सांभाळून घेणारा, पुढे नेणारा कोणी नेता नव्‍हता त्‍यामुळे मराठ्यांच्‍या पक्षाचा पराभव झाला. यावेळी इंग्रजांकडे एकाहून एक धुरंधर सेनानी, मुत्‍सद्दी व राजकारणी होते ते सर्व एकत्र विचार करून चर्चा करून राजकारणाचे धोरण काय ठरवावयाचे याचा निर्णय घेत. (मुंबईच्‍या फोर्ट विभागातील रॉयल एशियाटिक सोसायटीच्‍या इमारतीमध्‍ये (इमारतीचे बांधकाम वर्ष अंदाजे इ.स. १८०४), मोठी लोखंडी (आगप्रतिबंधक) तिजोरी आहे. त्‍या तिजोरीमध्‍ये ठेवलेले कागदपत्र आगीमध्‍ये जळणार नाहीत. मुंबईमधील एका पारशी कंपनीने ही तिजोरी तयार केलेली आहे. ही तिजोरी प्रदर्शनार्थ ठेवली आहे. चार माणसांना देखील ही तिजोरी उचलता येणार नाही एवढी ती जड आहे. या तिजोरीमध्‍ये पुना दरबार, ग्‍वालियर दरबार, बडोदा दरबार, नागपूर दरबार अशी लेबल लावलेले छोटे छोटे ड्रॉव्‍हर आहेत. बहुधा या ड्रॉव्‍हरमध्‍ये या ठिकाणच्‍या इंगज वकिलांनी (रेसिडेन्‍ट) पाठविलेली माहिती ठेवली जात असावी व त्‍याचा एकत्रित विचार करून पुढील राजकारण ठरविले जात असावे. मराठी रियासतमध्‍ये असा उल्‍लेख आहे की, सर्व ठिकाणच्‍या दरबारांतील इंग्रजांचे रेसिडन्‍ट आपल्‍याला समजलेली स्‍थानिक माहिती चार पाच प्रतींमध्‍ये तयार करून मुंबई, कलकत्ता, मद्रास तसेच इतर सहकारी रेसिडन्‍टना पाठवीत असत.) हे सर्व इंग्लिश लोक अनेक वर्ष राजकारणात, सैनिकी सेवेत अनुभव मिळविलेले होते. इंग्रजांकडे एका फळीतील मुत्‍सद्दी निवृत्त झाल्‍यावर त्‍याची जागा पुढे चालविण्‍यासाठी यथायोग्‍य उमेदवार निवडून त्‍याला पारंगत करण्‍यासाठी विशेष प्रयत्‍न केले जात. याउलट मराठ्यांच्‍या पक्षाकडे असे काही धोरण नव्‍हते. केवळ वंशपरंपरा चाललेल्‍या सरदारक्‍या व दरबारी पदे अयोग्‍य व्‍यक्‍तींच्‍या हातात आली. खरेतर राष्‍ट्रहिताला प्राध्‍यान्‍य देऊन, सवाई माधवरावाच्‍या आत्‍महत्‍येनंतर सर्व सरदारांनी एकत्र येऊन विचारविनिमय करून राष्‍ट्राच्‍या प्रगतीची दिशा ठरवावयास पाहिजे होती. मात्र आपसातील फाटाफुटीमुळे हे सर्व झाले नाही. <ref name=":0" /> शिवकालात जसे चारित्र्यसंवर्धन झाले व सर्वसामान्‍य माणसाचा देखील राष्‍ट्रनिर्मितीच्‍या कार्यात उपयोग झाला ते चारित्र्य अगदीच रसातळास गेले. प्रमुख राजकारणी मंडळी देखील यातून सुटली नाहीत. वाणीची सत्‍यता राहिली नाही. शब्‍दावर विश्वास राहिला नाही. थोडक्‍यात म्‍हणजे राज्‍य चालविण्‍याइतकी तपश्‍चर्या राजकारणी लोकांची राहिली नाही व स्‍वातंत्र्य उपभोगण्‍याची योग्‍यता सर्वसामान्‍यांची राहिली नाही तेव्‍हा स्‍वातंत्र्य गेले.<nowiki>''</nowiki> ==संदर्भ== ना. सं. इनामदार;"झेप",कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन,पुणे,१९६३<br> ना. सं. इनामदार;"मंत्रावेगळा",कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन,पुणे,१९६९ "मराठी रियासत भाग ८" - रियासतकार सरदेसाई - पॉप्‍युुलर प्रकाशन ==अधिक माहिती== ना. सं. इनामदार यांनी " मंत्रावेगळा " या कादंबरीतून श्रीमंत दुसरे बाजीराव पेशवे यांच्या स्वभावातील तसेच त्यांनी केलेल्या राजकारणातील बारकावे सांगत पेशवाईचा अखेरचा काळ (सन १८१५ ते १८१८) आपल्या डोळ्यांसमोर उभा केला आहे. "मराठी रियासत भाग ८" - रियासतकार सरदेसाई - पॉप्‍युलर प्रकाशन - शहाजी महाराजांपासून दुसरे बाजीराव पेशवे यांच्‍यापर्यंतच्‍या प्रदीर्घ कालखंडाचा तारखांप्रमाणे (ऐतिहासिक कागदपत्रांच्‍या आधारे लिहिलेला) इतिहास. रियासतकार सरदेसाई हे बडोद्याचे महाराज सयाजीराव गायकवाड यांच्‍या सेवेत होते. त्‍यावेळी सयाजीरावांबरोबर त्‍यांना अनेक वेळा परदेशी जाण्‍याची संधी मिळाली त्‍यावेळी तेथील इतिहासाची साधनांचा अभ्‍यास करता आला. सयाजीरावांच्‍या विश्वासातील असल्‍यामुळे मुंबईच्‍या इंग्रज दप्‍तराचे मुक्‍तपणे अवलोकन करता आले व इतिहासाची मूळ साधने पडताळून पाहता आली. अशा ठोस आधारावर मराठी रियासतचा चिरेबंदी वाडा उभा राहिला आहे. {{विस्तार}} {{पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} {{पुणे}} [[वर्ग:पेशवे]] [[वर्ग:इ.स. १७७५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८५१ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] cxq3jrwe5c1lkjgfyu43qndndfapgw6 0 48493 2681572 2474135 2026-04-29T01:59:20Z ~2026-24679-89 182431 2681572 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = bhimaji अप्पा | पदवी = | चित्र = Chimaji Appa maratha.jpg | चित्र_शीर्षक = [[पुणे|पुण्यातील]] पर्वतीवरील पेशवे स्मारक येथे असलेले चिमाजी अप्पा यांचे चित्र | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = | पूर्ण_नाव = चिमाजी बाळाजी भट | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १७०७]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = 17 डिसेंबर [[इ.स. १७४०]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = | राजपद_वारस = सदाशिवरावभाऊ | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी =सदाशिवराव भाऊ | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = रखमाबाई, अन्नपूर्णा | इतर_पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''अनंत बाळाजी भट''' तथा '''चिमाजी अप्पा''' ऊर्फ '''चिमणाजी अप्पा''' ([[इ.स. १७०७]] - [[१७ डिसेंबर]], [[इ.स. १७४०]]) हे पेशवा [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांचे पुत्र व [[थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशव्यांचे]] धाकटे भाऊ होते. त्यांनी [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राची]] पश्चिम किनारपट्टी [[पोर्तुगाल|पोर्तुगीज]] वर्चस्वातून मुक्त करण्यासाठी यशस्वी मोहीम राबवली. त्यांनी २ वर्ष झुंज देऊन [[वसई|वसईचा]] किल्ला जिंकला व [[साष्टी]] बेटांवर [[मराठा साम्राज्य|मराठ्यांची]] सत्ता स्थापली. आजच्या [[मुंबई]] भागातील मराठ्यांची ही पहिली सरशी होय. पौष शुक्ल पक्ष दशमी, शके १६६२ म्हणजे १७ डिसेंबर, १७४० रोजी चिमाजी अप्पांचे निधन झाले. [[सदाशिवराव भाऊ]] हे त्यांचे पुत्र होत. ==पोर्तुगीजांच्या घंटा== [[२३ मे]], [[इ.स. १७३९|१७३९]] रोजी चिमाजी अप्पांच्या नेतृत्वाखाली मराठ्यांनी [[वसईची लढाई]] जिंकून पोर्तुगीजांचे त्या परिसरातील वर्चस्व नष्ट केले. यामुळे चिमाजी स्थानिक जनतेत लोकप्रिय आहेत. या मोहिमेवरून आणलेल्या पोर्तुगीज घडणीच्या भल्याथोरल्या पितळी घंटा आजही महाराष्ट्रात जागोजागी पाहायला मिळतात. नाशिकची ''नारोशंकराची घंटा'' ही त्यातलीच एक होय. ही घंटा मराठी भाषेत वाक्प्रचाराच्या रूपात राहिली आहे. महेश तेंडुलकर यांनी या घंटांचा इतिहास ''हिंदू देवालयांतील पोर्तुगीज घंटा’' २००८ मध्ये प्रकाशित झालेल्या पुस्तकात लिहिला आहे. ==बाजीराव आणि चिमाजी अप्पा== थोरले बंधू [[बाजीराव पेशवे]] यांच्या झगमगत्या कारकिर्दीत चिमाजीआप्पांनी सदैव त्यांना सावलीसारखी साथ दिली. या जोडीचा निर्देश काही वेळा ‘राम-लक्ष्मण’ असा केला जातो, अर्थात लक्ष्मण हा कितीही गुणी व कर्तृत्त्ववान असला तरी रामाच्या कर्तृत्त्वापुढे त्याचे कर्तृत्त्व काहीसे झाकोळून जाते, तसेच चिमाजींबाबत घडले आहे. धोरण आणि अंमलबजावणी याबाबतींतील मुख्य कर्ताकरविता आणि योजक महापुरुष बाजीराव पेशवाच होता आणि चिमाजी हा त्याबाबतची योग्य समज असलेला निष्ठावंत बंधू व सखा होता. मराठ्यांच्या राजकारणाला उत्तराभिमुख बनवून मराठा साम्राज्यविस्ताराला चालना देण्यात बाजीराव पेशव्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण होते आणि चिमाजींचे सारे जीवितकार्य त्याला पूरक होते. आपल्या बंधूंप्रमाणेच राजकारण आणि रणकारण यांचा उत्तम मेळ त्यांनी साधला. ==स्मारक== * वसईच्या किल्ल्यात चिमाजी अप्पा यांचे अश्वारूढ पुतळ्याच्या रूपात एक स्मारक आहे. * जंजिरे धारावी किल्ल्यात चिमाजी अप्पा यांचे अश्वारूढ पुतळ्याच्या रूपात एक स्मारक आहे*. ==चिमाजी अप्पांची चरित्रे== * [[कृ.वा. पुरंदरे]] (१९४८) * सु.ह. जोशी (१९९३) * मराठ्यांच्या इतिहासातील चिमाजी आप्पांचे योगदान (प्रबंध आणि ग्रंथ - डॉ. आर.एच. कांबळे, २०१६) ==पुरस्कार== * पुण्याची ओंकारेश्वर देवस्थान ही संस्था (दरवर्षी) ’श्रीमंत चिमाजी अप्पा पेशवे पुरस्कार’ देते. २०१५ सालाचा पुरस्कार १९-१-२०१६ रोजी दिवंगत (शहीद) कर्नल संतोष महाडिक यांना मरणोत्तर प्रदान करण्यात आला. [[चित्र:Samadhi of Chimaji Appasaheb Peshwe.jpg|इवलेसे|चिमाजी अप्पा यांची ओंकारेश्वर मंदिर येथील समाधी]] {{विस्तार}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:पेशवे]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०७ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] c6dg9uckbnikr5eig2bk9khvfm6ja6u 2681573 2681572 2026-04-29T02:00:20Z ~2026-24679-89 182431 2681573 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = bhimaji अप्पा | पदवी = | चित्र = Chimaji Appa maratha.jpg | चित्र_शीर्षक = [[पुणे|पुण्यातील]] पर्वतीवरील पेशवे स्मारक येथे असलेले चिमाजी अप्पा यांचे चित्र | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = | पूर्ण_नाव = चिमाजी बाळाजी भट | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १७०७]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = 17 डिसेंबर [[इ.स. १७४०]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = | उत्तराधिकारी =सदाशिवराव भाऊ | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = रखमाबाई, अन्नपूर्णा | इतर_पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''अनंत बाळाजी भट''' तथा '''चिमाजी अप्पा''' ऊर्फ '''चिमणाजी अप्पा''' ([[इ.स. १७०७]] - [[१७ डिसेंबर]], [[इ.स. १७४०]]) हे पेशवा [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांचे पुत्र व [[थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशव्यांचे]] धाकटे भाऊ होते. त्यांनी [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राची]] पश्चिम किनारपट्टी [[पोर्तुगाल|पोर्तुगीज]] वर्चस्वातून मुक्त करण्यासाठी यशस्वी मोहीम राबवली. त्यांनी २ वर्ष झुंज देऊन [[वसई|वसईचा]] किल्ला जिंकला व [[साष्टी]] बेटांवर [[मराठा साम्राज्य|मराठ्यांची]] सत्ता स्थापली. आजच्या [[मुंबई]] भागातील मराठ्यांची ही पहिली सरशी होय. पौष शुक्ल पक्ष दशमी, शके १६६२ म्हणजे १७ डिसेंबर, १७४० रोजी चिमाजी अप्पांचे निधन झाले. [[सदाशिवराव भाऊ]] हे त्यांचे पुत्र होत. ==पोर्तुगीजांच्या घंटा== [[२३ मे]], [[इ.स. १७३९|१७३९]] रोजी चिमाजी अप्पांच्या नेतृत्वाखाली मराठ्यांनी [[वसईची लढाई]] जिंकून पोर्तुगीजांचे त्या परिसरातील वर्चस्व नष्ट केले. यामुळे चिमाजी स्थानिक जनतेत लोकप्रिय आहेत. या मोहिमेवरून आणलेल्या पोर्तुगीज घडणीच्या भल्याथोरल्या पितळी घंटा आजही महाराष्ट्रात जागोजागी पाहायला मिळतात. नाशिकची ''नारोशंकराची घंटा'' ही त्यातलीच एक होय. ही घंटा मराठी भाषेत वाक्प्रचाराच्या रूपात राहिली आहे. महेश तेंडुलकर यांनी या घंटांचा इतिहास ''हिंदू देवालयांतील पोर्तुगीज घंटा’' २००८ मध्ये प्रकाशित झालेल्या पुस्तकात लिहिला आहे. ==बाजीराव आणि चिमाजी अप्पा== थोरले बंधू [[बाजीराव पेशवे]] यांच्या झगमगत्या कारकिर्दीत चिमाजीआप्पांनी सदैव त्यांना सावलीसारखी साथ दिली. या जोडीचा निर्देश काही वेळा ‘राम-लक्ष्मण’ असा केला जातो, अर्थात लक्ष्मण हा कितीही गुणी व कर्तृत्त्ववान असला तरी रामाच्या कर्तृत्त्वापुढे त्याचे कर्तृत्त्व काहीसे झाकोळून जाते, तसेच चिमाजींबाबत घडले आहे. धोरण आणि अंमलबजावणी याबाबतींतील मुख्य कर्ताकरविता आणि योजक महापुरुष बाजीराव पेशवाच होता आणि चिमाजी हा त्याबाबतची योग्य समज असलेला निष्ठावंत बंधू व सखा होता. मराठ्यांच्या राजकारणाला उत्तराभिमुख बनवून मराठा साम्राज्यविस्ताराला चालना देण्यात बाजीराव पेशव्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण होते आणि चिमाजींचे सारे जीवितकार्य त्याला पूरक होते. आपल्या बंधूंप्रमाणेच राजकारण आणि रणकारण यांचा उत्तम मेळ त्यांनी साधला. ==स्मारक== * वसईच्या किल्ल्यात चिमाजी अप्पा यांचे अश्वारूढ पुतळ्याच्या रूपात एक स्मारक आहे. * जंजिरे धारावी किल्ल्यात चिमाजी अप्पा यांचे अश्वारूढ पुतळ्याच्या रूपात एक स्मारक आहे*. ==चिमाजी अप्पांची चरित्रे== * [[कृ.वा. पुरंदरे]] (१९४८) * सु.ह. जोशी (१९९३) * मराठ्यांच्या इतिहासातील चिमाजी आप्पांचे योगदान (प्रबंध आणि ग्रंथ - डॉ. आर.एच. कांबळे, २०१६) ==पुरस्कार== * पुण्याची ओंकारेश्वर देवस्थान ही संस्था (दरवर्षी) ’श्रीमंत चिमाजी अप्पा पेशवे पुरस्कार’ देते. २०१५ सालाचा पुरस्कार १९-१-२०१६ रोजी दिवंगत (शहीद) कर्नल संतोष महाडिक यांना मरणोत्तर प्रदान करण्यात आला. [[चित्र:Samadhi of Chimaji Appasaheb Peshwe.jpg|इवलेसे|चिमाजी अप्पा यांची ओंकारेश्वर मंदिर येथील समाधी]] {{विस्तार}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:पेशवे]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०७ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 0hjh5x8b1a0sftdu9n6kwpukb5920gl 2681574 2681573 2026-04-29T02:00:59Z ~2026-24679-89 182431 2681574 wikitext text/x-wiki {{इतिहासलेखन}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = अनंत बाळाजी भट (चि.अप्पा) | पदवी = | चित्र = Chimaji Appa maratha.jpg | चित्र_शीर्षक = [[पुणे|पुण्यातील]] पर्वतीवरील पेशवे स्मारक येथे असलेले चिमाजी अप्पा यांचे चित्र | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = | पूर्ण_नाव = चिमाजी बाळाजी भट | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १७०७]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = 17 डिसेंबर [[इ.स. १७४०]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = | उत्तराधिकारी =सदाशिवराव भाऊ | वडील = [[बाळाजी विश्वनाथ]] | आई = राधाबाई | पत्नी = रखमाबाई, अन्नपूर्णा | इतर_पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''अनंत बाळाजी भट''' तथा '''चिमाजी अप्पा''' ऊर्फ '''चिमणाजी अप्पा''' ([[इ.स. १७०७]] - [[१७ डिसेंबर]], [[इ.स. १७४०]]) हे पेशवा [[बाळाजी विश्वनाथ|बाळाजी विश्वनाथ भट]] यांचे पुत्र व [[थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीराव पेशव्यांचे]] धाकटे भाऊ होते. त्यांनी [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राची]] पश्चिम किनारपट्टी [[पोर्तुगाल|पोर्तुगीज]] वर्चस्वातून मुक्त करण्यासाठी यशस्वी मोहीम राबवली. त्यांनी २ वर्ष झुंज देऊन [[वसई|वसईचा]] किल्ला जिंकला व [[साष्टी]] बेटांवर [[मराठा साम्राज्य|मराठ्यांची]] सत्ता स्थापली. आजच्या [[मुंबई]] भागातील मराठ्यांची ही पहिली सरशी होय. पौष शुक्ल पक्ष दशमी, शके १६६२ म्हणजे १७ डिसेंबर, १७४० रोजी चिमाजी अप्पांचे निधन झाले. [[सदाशिवराव भाऊ]] हे त्यांचे पुत्र होत. ==पोर्तुगीजांच्या घंटा== [[२३ मे]], [[इ.स. १७३९|१७३९]] रोजी चिमाजी अप्पांच्या नेतृत्वाखाली मराठ्यांनी [[वसईची लढाई]] जिंकून पोर्तुगीजांचे त्या परिसरातील वर्चस्व नष्ट केले. यामुळे चिमाजी स्थानिक जनतेत लोकप्रिय आहेत. या मोहिमेवरून आणलेल्या पोर्तुगीज घडणीच्या भल्याथोरल्या पितळी घंटा आजही महाराष्ट्रात जागोजागी पाहायला मिळतात. नाशिकची ''नारोशंकराची घंटा'' ही त्यातलीच एक होय. ही घंटा मराठी भाषेत वाक्प्रचाराच्या रूपात राहिली आहे. महेश तेंडुलकर यांनी या घंटांचा इतिहास ''हिंदू देवालयांतील पोर्तुगीज घंटा’' २००८ मध्ये प्रकाशित झालेल्या पुस्तकात लिहिला आहे. ==बाजीराव आणि चिमाजी अप्पा== थोरले बंधू [[बाजीराव पेशवे]] यांच्या झगमगत्या कारकिर्दीत चिमाजीआप्पांनी सदैव त्यांना सावलीसारखी साथ दिली. या जोडीचा निर्देश काही वेळा ‘राम-लक्ष्मण’ असा केला जातो, अर्थात लक्ष्मण हा कितीही गुणी व कर्तृत्त्ववान असला तरी रामाच्या कर्तृत्त्वापुढे त्याचे कर्तृत्त्व काहीसे झाकोळून जाते, तसेच चिमाजींबाबत घडले आहे. धोरण आणि अंमलबजावणी याबाबतींतील मुख्य कर्ताकरविता आणि योजक महापुरुष बाजीराव पेशवाच होता आणि चिमाजी हा त्याबाबतची योग्य समज असलेला निष्ठावंत बंधू व सखा होता. मराठ्यांच्या राजकारणाला उत्तराभिमुख बनवून मराठा साम्राज्यविस्ताराला चालना देण्यात बाजीराव पेशव्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण होते आणि चिमाजींचे सारे जीवितकार्य त्याला पूरक होते. आपल्या बंधूंप्रमाणेच राजकारण आणि रणकारण यांचा उत्तम मेळ त्यांनी साधला. ==स्मारक== * वसईच्या किल्ल्यात चिमाजी अप्पा यांचे अश्वारूढ पुतळ्याच्या रूपात एक स्मारक आहे. * जंजिरे धारावी किल्ल्यात चिमाजी अप्पा यांचे अश्वारूढ पुतळ्याच्या रूपात एक स्मारक आहे*. ==चिमाजी अप्पांची चरित्रे== * [[कृ.वा. पुरंदरे]] (१९४८) * सु.ह. जोशी (१९९३) * मराठ्यांच्या इतिहासातील चिमाजी आप्पांचे योगदान (प्रबंध आणि ग्रंथ - डॉ. आर.एच. कांबळे, २०१६) ==पुरस्कार== * पुण्याची ओंकारेश्वर देवस्थान ही संस्था (दरवर्षी) ’श्रीमंत चिमाजी अप्पा पेशवे पुरस्कार’ देते. २०१५ सालाचा पुरस्कार १९-१-२०१६ रोजी दिवंगत (शहीद) कर्नल संतोष महाडिक यांना मरणोत्तर प्रदान करण्यात आला. [[चित्र:Samadhi of Chimaji Appasaheb Peshwe.jpg|इवलेसे|चिमाजी अप्पा यांची ओंकारेश्वर मंदिर येथील समाधी]] {{विस्तार}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:पेशवे]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १७०७ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १७४० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] fi31xgm2h9go9mikpaws0zo8pkggz1e 0 54314 2681569 2406091 2026-04-29T01:57:23Z ~2026-24679-89 182431 2681569 wikitext text/x-wiki '''विघ्नहर (ओझर)''' हे [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातील]] [[गणपती]]चे देऊळ आहे. हे देऊळ अष्टविनायकांपैकी एक आहे. [[चित्र:Ozhar - Shri Vighnahar.jpg|250px|right|thumb|विघ्नहर (ओझर)]] अष्टविनायकातला सातवा गणपती म्हणजे ओझरचा विघ्नहर. या गणपतीला विघ्नेश्र्वर म्हणूनही ओळखले जाते. विघ्न म्हणजे कार्यात बाधा येणारी बाधा आणि हर म्हणजे दूर करणारा. ओझर मधील श्री विघ्नहर हा अष्टविनायकापैकी सर्वात श्रीमंत गणपती आहे. ओझर हे गाव कुकडी नदीवर वसलेले आहे == भौगोलिक == [[राष्ट्रीय महामार्ग ५०|पुणे-नाशिक रस्त्यावर]] [[जुन्नर तालुका|जुन्नर तालुक्या]]तील हे देवस्थान नारायणगावापासून ८ कि.मी. अंतरावर कुकडी नदीच्या काठी आहे. जवळचे रेल्वे स्थानक पुणे आहे. == आख्ययिका == राजा अभिनंदनने त्रिलोकाधीश होण्यासाठी यज्ञ सूरू केला. यामुळे भयभीत झालेल्या इंद्राने या यज्ञात विघ्न आणण्यासाठी विघ्नासूर राक्षसाची उत्पत्ती केली व त्याला यज्ञात विघ्न आणण्यास सांगितले. त्याने एक पायरी पुढे जाऊन सर्वच यज्ञांमध्ये विघ्न आणायला सुरुवात केली. यामळे ऋषीमूनींनी विघ्नासूराचा बंदोबस्त करण्याची गणपतीला विनंती केली. गणपतीने पराभव केल्यानंतर विघ्नासूर गणपतीला शरण गेला. गणपतीने त्याला जेथे माझी पूजा केली जाते तेथे न येण्याच्या अटीवर सोडून दिले. विघ्नासूराने गणपतीला विनंती केली की तुमचे नाव घेण्याआधी माझे नाव भक्तगणांती घ्यावे व तुम्ही येथेचे वास्तव्य करावे. विघ्‍नासूराची ही विनंती गणपतीने मान्य केली व तो या ठिकाणी विघ्नहर या नावाने वास्तव्य करू लागला. == इतिहास == १७८५ मध्ये बाजीराव पेशव्यांचे भाऊ चिमाजी आप्पा यांनी हे देऊळ बांधून त्यावर सोनेरी कळस चढविला.तसेच सर्व राक्षस यांनी एका रात्री ओझर गणपती तिचे मंदिर बांधले होते == बांधकाम == विघ्नहराच्या मंदिराच्या पुढे २० फुट लांब सभागृह असून आतील गाभारा १० बाय १० फुटाचा आहे. मंदिराच्या कडेने मजबूत संरक्षक भिंत आहे. येथील पूर्वाभिमुख मूर्तीच्या कपाळावर नाभीवर हिरे आहेत. == उत्सव == भाद्रपद गणेश जयंतीला येथे चार दिवस मोठा उत्सव साजरा केला जातो. गणेशोत्सवा व संकष्टी चतुर्थीला लोक दर्शन घेतात. {{अष्टविनायक}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा]] [[वर्ग:अष्टविनायक]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे]] 002i21c2vqmjjt76mwfy9uy1jrhduo5 2681570 2681569 2026-04-29T01:57:46Z ~2026-24679-89 182431 /* इतिहास */ 2681570 wikitext text/x-wiki '''विघ्नहर (ओझर)''' हे [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातील]] [[गणपती]]चे देऊळ आहे. हे देऊळ अष्टविनायकांपैकी एक आहे. [[चित्र:Ozhar - Shri Vighnahar.jpg|250px|right|thumb|विघ्नहर (ओझर)]] अष्टविनायकातला सातवा गणपती म्हणजे ओझरचा विघ्नहर. या गणपतीला विघ्नेश्र्वर म्हणूनही ओळखले जाते. विघ्न म्हणजे कार्यात बाधा येणारी बाधा आणि हर म्हणजे दूर करणारा. ओझर मधील श्री विघ्नहर हा अष्टविनायकापैकी सर्वात श्रीमंत गणपती आहे. ओझर हे गाव कुकडी नदीवर वसलेले आहे == भौगोलिक == [[राष्ट्रीय महामार्ग ५०|पुणे-नाशिक रस्त्यावर]] [[जुन्नर तालुका|जुन्नर तालुक्या]]तील हे देवस्थान नारायणगावापासून ८ कि.मी. अंतरावर कुकडी नदीच्या काठी आहे. जवळचे रेल्वे स्थानक पुणे आहे. == आख्ययिका == राजा अभिनंदनने त्रिलोकाधीश होण्यासाठी यज्ञ सूरू केला. यामुळे भयभीत झालेल्या इंद्राने या यज्ञात विघ्न आणण्यासाठी विघ्नासूर राक्षसाची उत्पत्ती केली व त्याला यज्ञात विघ्न आणण्यास सांगितले. त्याने एक पायरी पुढे जाऊन सर्वच यज्ञांमध्ये विघ्न आणायला सुरुवात केली. यामळे ऋषीमूनींनी विघ्नासूराचा बंदोबस्त करण्याची गणपतीला विनंती केली. गणपतीने पराभव केल्यानंतर विघ्नासूर गणपतीला शरण गेला. गणपतीने त्याला जेथे माझी पूजा केली जाते तेथे न येण्याच्या अटीवर सोडून दिले. विघ्नासूराने गणपतीला विनंती केली की तुमचे नाव घेण्याआधी माझे नाव भक्तगणांती घ्यावे व तुम्ही येथेचे वास्तव्य करावे. विघ्‍नासूराची ही विनंती गणपतीने मान्य केली व तो या ठिकाणी विघ्नहर या नावाने वास्तव्य करू लागला. == इतिहास == १७८५ मध्ये बाजीराव पेशव्यांचे [[भाऊ चिमाजी आप्पा]] यांनी हे देऊळ बांधून त्यावर सोनेरी कळस चढविला. तसेच सर्व राक्षस यांनी एका रात्री ओझर गणपती तिचे मंदिर बांधले होते == बांधकाम == विघ्नहराच्या मंदिराच्या पुढे २० फुट लांब सभागृह असून आतील गाभारा १० बाय १० फुटाचा आहे. मंदिराच्या कडेने मजबूत संरक्षक भिंत आहे. येथील पूर्वाभिमुख मूर्तीच्या कपाळावर नाभीवर हिरे आहेत. == उत्सव == भाद्रपद गणेश जयंतीला येथे चार दिवस मोठा उत्सव साजरा केला जातो. गणेशोत्सवा व संकष्टी चतुर्थीला लोक दर्शन घेतात. {{अष्टविनायक}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा]] [[वर्ग:अष्टविनायक]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे]] 6xs0a29b7js8qsueb3ymbmy25o2hxa5 2681571 2681570 2026-04-29T01:58:11Z ~2026-24679-89 182431 /* आख्यायिका */ 2681571 wikitext text/x-wiki '''विघ्नहर (ओझर)''' हे [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातील]] [[गणपती]]चे देऊळ आहे. हे देऊळ अष्टविनायकांपैकी एक आहे. [[चित्र:Ozhar - Shri Vighnahar.jpg|250px|right|thumb|विघ्नहर (ओझर)]] अष्टविनायकातला सातवा गणपती म्हणजे ओझरचा विघ्नहर. या गणपतीला विघ्नेश्र्वर म्हणूनही ओळखले जाते. विघ्न म्हणजे कार्यात बाधा येणारी बाधा आणि हर म्हणजे दूर करणारा. ओझर मधील श्री विघ्नहर हा अष्टविनायकापैकी सर्वात श्रीमंत गणपती आहे. ओझर हे गाव कुकडी नदीवर वसलेले आहे == भौगोलिक == [[राष्ट्रीय महामार्ग ५०|पुणे-नाशिक रस्त्यावर]] [[जुन्नर तालुका|जुन्नर तालुक्या]]तील हे देवस्थान नारायणगावापासून ८ कि.मी. अंतरावर कुकडी नदीच्या काठी आहे. जवळचे रेल्वे स्थानक पुणे आहे. == आख्यायिका == राजा अभिनंदनने त्रिलोकाधीश होण्यासाठी यज्ञ सूरू केला. यामुळे भयभीत झालेल्या इंद्राने या यज्ञात विघ्न आणण्यासाठी विघ्नासूर राक्षसाची उत्पत्ती केली व त्याला यज्ञात विघ्न आणण्यास सांगितले. त्याने एक पायरी पुढे जाऊन सर्वच यज्ञांमध्ये विघ्न आणायला सुरुवात केली. यामळे ऋषीमूनींनी विघ्नासूराचा बंदोबस्त करण्याची गणपतीला विनंती केली. गणपतीने पराभव केल्यानंतर विघ्नासूर गणपतीला शरण गेला. गणपतीने त्याला जेथे माझी पूजा केली जाते तेथे न येण्याच्या अटीवर सोडून दिले. विघ्नासूराने गणपतीला विनंती केली की तुमचे नाव घेण्याआधी माझे नाव भक्तगणांती घ्यावे व तुम्ही येथेचे वास्तव्य करावे. विघ्‍नासूराची ही विनंती गणपतीने मान्य केली व तो या ठिकाणी विघ्नहर या नावाने वास्तव्य करू लागला. == इतिहास == १७८५ मध्ये बाजीराव पेशव्यांचे [[भाऊ चिमाजी आप्पा]] यांनी हे देऊळ बांधून त्यावर सोनेरी कळस चढविला. तसेच सर्व राक्षस यांनी एका रात्री ओझर गणपती तिचे मंदिर बांधले होते == बांधकाम == विघ्नहराच्या मंदिराच्या पुढे २० फुट लांब सभागृह असून आतील गाभारा १० बाय १० फुटाचा आहे. मंदिराच्या कडेने मजबूत संरक्षक भिंत आहे. येथील पूर्वाभिमुख मूर्तीच्या कपाळावर नाभीवर हिरे आहेत. == उत्सव == भाद्रपद गणेश जयंतीला येथे चार दिवस मोठा उत्सव साजरा केला जातो. गणेशोत्सवा व संकष्टी चतुर्थीला लोक दर्शन घेतात. {{अष्टविनायक}} [[वर्ग:पुणे जिल्हा]] [[वर्ग:अष्टविनायक]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे]] l2x7vbdstf06txyy8lq2vrifp87j427 0 54557 2681547 2647450 2026-04-28T23:46:44Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681547 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|मेक्सिकोतील माँतेरे शहर|माँतेरे (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट शहर | नाव = मॉंतेरे | स्थानिक = Monterrey | चित्र = | वर्णन = माँतेरे महानगर | ध्वज = | चिन्ह = Escudo de Monterrey, Nuevo León, México.svg | नकाशा = | नकाशा१ = मेक्सिको | देश = मेक्सिको | राज्य = [[नुएव्हो लेओन]] | स्थापना = इ.स. १५९६ | महापौर = | क्षेत्रफळ = ९६९.७ | उंची = १,७६२ | लोकसंख्या = ११,३५,५१२ | लोकसंख्या_वर्ष = २०१० | महानगर_लोकसंख्या = ४०,८०,३२९ | घनता =१०,३६१ | वेळ = [[यूटीसी]] - ६:०० | वेब = [http://www.monterrey.gob.mx/ www.monterrey.gob.mx] |latd= 25|latm=40|latNS=N |longd= 100|longm= 18|longEW=W }} '''माँतेरे''' ({{lang-es|Monterrey}}) ही [[मेक्सिको]] देशाच्या [[नुएव्हो लेओन]] [[मेक्सिकोची राज्ये|राज्याची]] राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. २०१० साली ११.३५ लाख शहरी तर ४०.८ लाख महानगरी लोकसंख्या असलेले मॉंतेरे हे मेक्सिकोमधील नवव्या क्रमांकाचे मोठे शहर व तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे महानगर आहे. औद्योगिक दृष्ट्या प्रगत असलेले माँतेरे उत्तर मेक्सिकोमधील एक महत्त्वाचे आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे. अनेक आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांची कार्यालये असणारे [[माँतेरे महानगर]] जीडीपीनुसार मेक्सिकोमधील दुसऱ्या क्रमांकाचे ([[मेक्सिको सिटी]] खालोखाल) तर जगातील ६३व्या क्रमांकाचे श्रीमंत शहर आहे.<ref name="pricewater">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.ukmediacentre.pwc.com/Content/Detail.asp?ReleaseID=3421&NewsAreaID=2|title=Global city GDP rankings 2008–2025|publisher=Pricewaterhouse Coopers|ॲक्सेसदिनांक=December 16, 2009| archiveurl = http://www.webcitation.org/5q92vsMPs | archivedate = May 31, 2010| मृतदुवा=no}}</ref> == भूगोल == === हवामान === मॉंतेरे येथील हवामान उष्ण स्वरूपाचे असून ते मेक्सिकोमधील सर्वात गरम मोठे शहर मानले जाते. {{माहितीचौकट हवामान |location = मॉंतेरे |metric first = yes |single line = yes |open = yes |temperature colour= pastel |<!--Maximum temperatures, records are optional--> |Jan high C = 20.7 |Jan record high C = 38.0 |Feb high C = 23.2 |Feb record high C = 39.5 |Mar high C = 26.9 |Mar record high C = 43.0 |Apr high C = 30.0 |Apr record high C = 48.0 |May high C = 32.2 |May record high C = 46.0 |Jun high C = 33.8 |Jun record high C = 45.0 |Jul high C = 34.8 |Jul record high C = 41.5 |Aug high C = 34.5 |Aug record high C = 42.5 |Sep high C = 31.5 |Sep record high C = 41.0 |Oct high C = 27.6 |Oct record high C = 39.0 |Nov high C = 24.1 |Nov record high C = 39.0 |Dec high C = 21.2 |Dec record high C = 39.0 <!--Mean temperatures--> |Jan mean C = 14.4 |Feb mean C = 16.6 |Mar mean C = 20.0 |Apr mean C = 23.4 |May mean C = 26.2 |Jun mean C = 27.9 |Jul mean C = 28.6 |Aug mean C = 28.5 |Sep mean C = 26.2 |Oct mean C = 22.4 |Nov mean C = 18.4 |Dec mean C = 15.1 <!--Minimum temperatures, record are optional--> |Jan low C = 8.2 |Jan record low C = −7.0 |Feb low C = 10.0 |Feb record low C = −7.0 |Mar low C = 13.2 |Mar record low C = −1.0 |Apr low C = 16.7 |Apr record low C = 5.0 |May low C = 20.2 |May record low C = 8.0 |Jun low C = 22.0 |Jun record low C = 11.5 |Jul low C = 22.3 |Jul record low C = 11.0 |Aug low C = 22.5 |Aug record low C = 16.5 |Sep low C = 20.9 |Sep record low C = 2.0 |Oct low C = 17.2 |Oct record low C = 2.0 |Nov low C = 12.7 |Nov record low C = −5.0 |Dec low C = 9.1 |Dec record low C = −7.5 <!--Precipitation (rain, snow & hail)--> |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 16.6 |Feb precipitation mm = 16.5 |Mar precipitation mm = 19.9 |Apr precipitation mm = 29.7 |May precipitation mm = 52.3 |Jun precipitation mm = 68.4 |Jul precipitation mm = 43.0 |Aug precipitation mm = 79.6 |Sep precipitation mm = 150.6 |Oct precipitation mm = 77.2 |Nov precipitation mm = 23.0 |Dec precipitation mm = 14.1 <!-- Rainfall --> |Jan rain mm = |Feb rain mm = |Mar rain mm = |Apr rain mm = |May rain mm = |Jun rain mm = |Jul rain mm = |Aug rain mm = |Sep rain mm = |Oct rain mm = |Nov rain mm = |Dec rain mm = |year rain mm = <!-- Snowfall --> |Jan snow cm = |Feb snow cm = |Mar snow cm = |Apr snow cm = |May snow cm = |Jun snow cm = |Jul snow cm = |Aug snow cm = |Sep snow cm = |Oct snow cm = |Nov snow cm = |Dec snow cm = |Year snow cm = <!--Rainy days--> |unit rain days = 1&nbsp;mm |Jan rain days = 4.2 |Feb rain days = 3.8 |Mar rain days = 3.4 |Apr rain days = 4.5 |May rain days = 5.7 |Jun rain days = 5.6 |Jul rain days = 3.9 |Aug rain days = 6.4 |Sep rain days = 8.2 |Oct rain days = 6.5 |Nov rain days = 4.1 |Dec rain days = 3.4 <!--Snowy days--> |unit snow days = 1&nbsp;cm |Jan snow days = 0.0 |Feb snow days = 0.0 |Mar snow days = 0.0 |Apr snow days = 0.0 |May snow days = 0.0 |Jun snow days = 0.0 |Jul snow days = 0.0 |Aug snow days = 0.0 |Sep snow days = 0.0 |Oct snow days = 0.0 |Nov snow days = 0.0 |Dec snow days = 0.0 |source 1 = '''Servicio Meteorológico Nacional'''&nbsp;<ref name= clima-smn >{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL19049.TXT |title=Servicio Meteorológico Nacional, Normales climatológicas 1951-2010, Estado:&nbsp;Nuevo León, Estación:&nbsp;Monterrey (DGE) |publisher=Servicio Meteológico Nacional |language=Spanish |accessdate=21 November 2011 |archive-date=2013-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224102249/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL19049.TXT |url-status=dead }}</ref> |source 2 = Colegio de Postgraduados: Normales climatológicas para el Estado de Nuevo León <ref name="clima">«[http://www.cm.colpos.mx/meteoro/progde/norm/nuevoleg.htm Colegio de Postgraduados: Normales climatológicas para el Estado de Nuevo León] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111125041102/http://www.cm.colpos.mx/meteoro/progde/norm/nuevoleg.htm |date=2011-11-25 }}» Retrieved on 21 November 2011.</ref> | language= Spanish}} == खेळ == [[फुटबॉल]] हा येथील सर्वात प्रसिद्ध खेळ असून [[सी.एफ. मोंतेरे]] व [[तिग्रेस दिला युएएनएल]] हे येथील प्रमुख फुटबॉल क्लब आहेत. [[१९८६ फिफा विश्वचषक|१९८६]]ाधील यजमान शहरांपैकी मॉंतेरे हे एक होते. == जुळी शहरे == मॉंतेरेचे जगातील खालील शहरांसोबत सांस्कृतिक व वाणिज्य संबंध आहेत. {| class="wikitable" |- valign="top" | * {{Flagicon|Mexico}} [[अग्वासकाल्येंतेस, मेक्सिको|अग्वासकाल्येंतेस]] * {{Flagicon|Chile}} [[ॲरिका]] * {{Flagicon|Iraq}} [[बगदाद]] * {{Flagicon|Spain}} [[बार्सिलोना]]<ref name="Barcelona">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelona internacional – Ciutats agermanades|publisher=2006–2009 [http://www.bcn.es/catala/copyright/welcome2.htm Ajuntament de Barcelona]|language=Catalan|accessdate=July 13, 2009|archive-date=2011-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110816053334/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|url-status=dead}}</ref> * {{Flagicon|Venezuela}} [[बार्किसिमेतो]] * {{Flagicon|Palestine}} [[बेथलहम]]<ref name="Bethlehem">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |title=Bethlehem Municipality |मृतदुवा=no |accessdate=18 August 2012 |archive-date=2014-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713234635/http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |url-status=dead }}</ref> * {{Flagicon|USA}} [[शिकागो]] * {{Flagicon|Chile}} [[कन्सेप्सियान]] * {{Flagicon|USA}} [[कॉर्पस क्रिस्टी]] * {{Flagicon|USA}} [[डॅलस]] * {{Flagicon|United Arab Emirates}} [[दुबई]] * {{Flagicon|Ireland}} [[डब्लिन]] * {{Flagicon|Philippines}} [[जनरल सान्तोस]] | * {{Flagicon|Mexico}} [[ग्वादालाहारा]] * {{Flagicon|Canada}} [[हॅमिल्टन, कॅनडा|हॅमिल्टन]] * {{Flagicon|USA}} [[ह्युस्टन]] * {{Flagicon|Romania}} [[इयासी]] * {{Flagicon|Mexico}} [[हुशितान दे सारागोसा]] * {{Flagicon|USA}} [[लान्सिंग]] * {{Flagicon|France}} [[लील]] * {{Flagicon|Philippines}} मारिकिना ([[मनिला]]) * {{Flagicon|Colombia}} [[मेदेयीन]] * {{Flagicon|Mexico}} [[मेक्सिको सिटी]] * {{Flagicon|Spain}} [[मॉंतेरेई]] * {{Flagicon|Germany}} [[म्युनिक]] * {{Flagicon|USA}} [[ओरलॅंडो]] | * {{Flagicon|France}} [[पॅरिस]] * {{Flagicon|Mexico}} [[पियेद्रास नेग्रास]]<ref name="PiedrasNegras">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://en.db-city.com/Mexico/Coahuila/Piedras_Negras |title=Piedras Negras, Coahuila, Mexico |मृतदुवा=no |accessdate=18 August 2012}}</ref> * {{Flagicon|Mexico}} [[पोर्तो व्हालार्ता]] * {{Flagicon|Colombia}} [[रियोहाचा]] * {{Flagicon|Argentina}} [[रोझारियो]] * {{Flagicon|Mexico}} [[साल्तियो]] * {{Flagicon|USA}} [[सॅन ॲंटोनियो]]<ref name="SanAntonio">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.sainternationalrelations.org/sister-cities-program.htm |title=Sister Cities Program |मृतदुवा=no |accessdate=18 August 2012l}}</ref> * {{Flagicon|Honduras}} [[सान पेद्रो सुला]] * {{Flagicon|Canada}} [[शॉनिंगन]] * {{Flagicon|China}} [[शेनयांग]] * {{Flagicon|Bulgaria}} [[सोफिया]] * {{Flagicon|Peru}} [[त्रुहियो]] * {{Flagicon|Colombia}} [[व्हायादुपर]] |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.monterrey.gob.mx/ अधिकृत संकेतस्थळ] *{{wikivoyage|Monterrey|मॉंतेरे}} {{Commons|Monterrey|मॉंतेरे}} [[वर्ग:मेक्सिकोमधील शहरे]] [[वर्ग:माँतेरे]] [[वर्ग:नुएव्हो लेओन]] [[वर्ग:इ.स. १५९६ मधील निर्मिती]] 0k8700b5zk7fhssxz2bvs8wh79lv234 0 62879 2681577 2564248 2026-04-29T02:05:41Z ~2026-24679-89 182431 2681577 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाळाजी विश्वनाथ | पदवी = पेशवा | चित्र = His Highness Balaji Vishwanath Peshwa.jpg | चित्र_शीर्षक = पर्वती येथील बाळाजी विश्वनाथ यांचे चित्र | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठी साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[नोव्हेंबर १७]], [[इ.स. १७१३|१७१३]] - [[एप्रिल २]], [[इ.स. १७२०|१७२०]] | राज्यारोहण = [[नोव्हेंबर १७]], [[इ.स. १७१३|१७१३]] | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी =[[ पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाळाजी विश्वनाथ (भट) देशमुख (पेशवे) | इतर_पदव्या =छत्रपतींचे सेवक | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १६६२|१६६२]] (तारीख अनिश्चित) | जन्म_स्थान = [[श्रीवर्धन]], [[रायगड जिल्हा]] | मृत्यू_दिनांक = [[एप्रिल २]], [[इ.स. १७२०|१७२०]] | मृत्यू_स्थान = [[सासवड]], [[पुणे जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]] | पूर्वाधिकारी = परशुराम त्रिंबक कुलकर्णी | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] | वडील = विश्वनाथ परशुरामपंत (भट) देशमुख | आई = | पत्नी = राधाबाई | इतर_पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[थोरले बाजीराव पेशवे]], [[चिमाजी आप्पा]] | राजवंश = [[पेशवे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''बाळाजी विश्वनाथ (भट) देशमुख''' ( [[इ.स. १६६२]] – [[एप्रिल २]], [[इ.स. १७२०]]), किंवा '''पेशवे बाळाजी विश्वनाथ''' पराक्रमी योद्धा व मराठा साम्राज्याचे पहिले पेशवे पंतप्रधान होते. त्यांच्यापासून साताऱ्याचे पेशवेपद पिढीजात भट घराण्याकडे आले. == कौटुंबिक पार्श्वभूमी == महादजी विसाजी देशमुख हे बाळाजींचे पणजोबा व भट घराण्याचे ज्ञात पुरुष होय. भट घराण्याकडे [[दंडा राजपुरी]] आणि [[श्रीवर्धन]] या परगण्यांची देशमुखी वंशपरंपरेने चालत आली होती. ही देशमुखी शके १४००पासून शके १६०० पर्यंत अव्याहत चालू होती असे इतिहासाचार्य राजवाडे म्हणतात, तर रियासतकार ही देशमुखी १४७८ च्या सुमारास मिळाली असावी असे मानतात. तसेच बाळाजी विश्वनाथांचे वडील व आजोबा छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या सेवेत असावेत असेही रियासतकार म्हणतात. १५७५ च्या सुमारास महादजींकडे ही परंपरागत देशमुखी होती. महादजींस, नारो महादेव व परशुराम उर्फ शिवाजी अशी २ मुले. शिवाजींस ३ पुत्र कृष्णाजी, अंताजी व विश्वनाथ उर्फ विसाजी. विश्वनाथ हे बाळाजीचे पिता. बाळाजींना ४ भाऊ होते. कृष्णाजी, जानोजी, विठ्ठल व रुद्राजी. देशमुखीचे घराणे असल्याने बाळाजींस [[मोडी लिपी|मोडी]] वाचन, हिशेब, संध्या-रुद्रादी कर्मे यांचे शिक्षण मिळाले. वयाच्या १०-१२व्या वर्षी त्यांचा विवाह राधाबाई बर्वे यांच्याशी झाला. इ.स. १६८९ च्या सुमारास धर्मवीर [[संभाजी महाराज|छत्रपती संभाजी महाराजांच्या]] हत्येनंतर [[जंजिरा संस्थान|सिद्दीने]] उचल खाल्ली, त्यामुळे बाळाजींला [[श्रीवर्धन]] सोडावे लागले. त्यातच भट घराणे [[कान्होजी आंग्रे|आंग्‍ऱ्यांना]] सामील आहे या संशयाने सिद्दने भट घराण्याचा छळ चालू केला. त्यांच्या ''जानोजी'' नावाच्या भावास सिद्दीने पोत्यात घालून समुद्रात बुडवल्याची आख्यायिका आहे. सिद्दीच्या हशमांनी पाठलाग सुरू केल्यावर [[मुरूड]] येथील वैशंपायन कुटुंबाकडे त्यांनी काही आठवडे आश्रय घेतला. त्याच किंवा तशाच कारणास्तव पिढीजात देशमुखी सोडून बाळाजी भट हे भानु कुटुंबाबरोबर [[सातारा|साताऱ्यास]] आले. पुढे याची आठवण ठेवून एका वैशंपायन गुरुजींना त्यांनी आपले कुलोपाध्याय केले. शिवाय एक वैशंपायन १२०० स्वारांचे सरदार होऊन मध्यप्रदेशात ’सागर’ प्रांतात गेले असा उल्लेख मिळतो. बाळाजींबरोबर असलेल्या भानु कुटुंबात ३ भाऊ होते. हरी महादेव, बाळाजी महादेव आणि रामजी महादेव. त्या पैकी "बाळाजी महादेव" हे [[नाना फडणवीस]] यांचे आजोबा होत. (भट) देशमुख-फडणवीस-वैशंपायनांचे संबध हे ३ पिढ्या जुने होते. पुढे १७१९ मध्ये [[दिल्ली]]स गेलेल्या सैनिकांची मोगलांशी लढाई झाली त्यात बाळाजी महादेव भानु कामी आले. म्हणजे पेशव्यांच्या हत्येच्या प्रयत्न होणार हे कळल्यावर बाळाजी विश्वनाथांचा जीव वाचवायला बाळाजी महादेव त्यांचा पालखीत बसले आणि कटवाल्यांकडून मारले गेले. == उमेदवारी == बाळाजी विश्वनाथ याने [[रामचंद्रपंत अमात्य]] यांच्याकडे कोठीवर कारकून म्हणून काम केले. त्यांची हुशारी [[धनाजी जाधव]] यांच्या नजरेस आली. धनाजीरावांनी आपले दिवाण म्हणून आपल्या सेवेस घेतले. याचवेळी ते त्या भागाचे महसूल अधिकारी झाले. दिल्लीचा पातशहा "अबु मुझफ़्फ़र मुहिउद्दीन मुहम्मद [[औरंगजेब]] आलमगीर गाझी" स्वतः अवघ्या सामर्थ्यासह महाराष्ट्रावर चालून आला होता. [[संताजी घोरपडे|संताजी]]-धनाजी, नेमाजी-खंडेराव हे गनिमी काव्याचे डाव टाकत मोठ्या मजला मारीत होते. बाळाजी विश्वनाथ या सगळ्यांना जवळून पहात होते. १७०५ च्या दरम्यानच्या त्यांच्या समशेरीच्या कर्तबगारीमुळे १६९९-१७०२ मध्ये त्यांना [[पुणे|पुण्याची]] सुभेदारी मिळाली तसेच बाळाजीला १७०५ च्या [[गुजरात]] स्वारीदरम्यान [[दौलताबाद]] येथील सुभेदारी देखील मिळाली. या सुभेदारीच्या काळातील बाळाजीची एक मुद्रा उपलब्ध आहे - ''श्री उमाकान्त पदाभोजा भजनाप्रमुन्नते: बाळाजी विश्वनाथस्य मुद्रा विजयहेतराम।'' [[छत्रपती राजाराम|छत्रपती राजारामांच्या]] अकाली निधनानंतर ''खेळणा'' उर्फ [[विशाळगड|विशाळगडावर]] त्यांच्या [[छत्रपत शिवाजी दुसरे|शिवाजी]] या पुत्रास बसवले गेले. ४ वर्षांचा मुलगा मराठ्यांचा छत्रपती झाला. पुढे ५-६ वर्षे मराठी सत्ता औरंगजेबाशी झुंजत होती. सातारा, परळी ([[सज्जनगड]]), [[सिंहगड]] (कोंडाणा), [[पन्हाळगड]], [[विशाळगड]] असे किल्ले फितुरीने औरंगजेबाकडे आले. विशाळगडासाठी औरंगजेबाने त्या काळी २ लाख रुपये तर पन्हाळ्यासाठी त्याने ५० हजार रु. मोजले. १७०४ मध्ये त्याने [[राजगड]] व [[तोरणा किल्ला|तोरणा]] घेतला. १७०२ मध्ये [[सिंहगडची लढाई (१७०२)|सिंहगडाच्या प्रदीर्घ लढ्यानंतर]] तडजोडीची बोलणी करायला मोगलांच्या छावणीत ''बाळू पंडित'' म्हणजेच बाळाजी गेले होते. तत्पूर्वी किल्ला लढवत असताना ''दारुगोळा कमी भासतोय, तरी त्वरा करा!'' असे दारुगोळा पाठविण्यासंबधीचे पत्र त्याने अंबाजीपंत पुरंदरे यांना लिहिलेले आढळते. ==१७०७ आणि नंतर== २० फेब्रुवारी १७०७ रोजी [[अहमदनगर]] (आताचे अहिल्यानगर) येथे औरंगजेबाचा मृत्यू झाला. ही बातमी मिळताच [[माळवा|माळव्याच्या]] सुभेदारीवर असलेल्या त्याचा मुलगा [[आझमशाह]] त्वरेने अहमदनगरला आला. ईदच्या मुहूर्तावर १४ मार्च, १७०७ रोजी त्याने स्वतःला बादशहा म्हणून जाहीर केले व आपला भाऊ [[शाहआलम]]चा काटा काढायला तो उत्तरेत निघाला. याच वेळी [[झुल्फिकारखान]] व इतरांच्या सल्ल्याने त्याने ८ मे, १७०७ रोजी [[शाहू पहिले|शाहूंची]] सुटका केली. मात्र [[येसूबाई भोसले|येसूबाईंना]] त्याने कैदेतच ठेवले. ऑगस्ट १७०७ मध्ये शाहू महाराष्ट्रात आले. [[ताराबाई|ताराराणींनी]] सात वर्षे औरंगजेबाशी लढा देऊन आपले कर्तृत्त्व सिद्ध केले होते, शाहूने गादीवर आपला हक्क सांगताच संघर्ष होणार हे अटळ झाले. ताराराणींनी लढाईची तयारी करताच शाहूंनी ही लढाईची तयारी केली. धनाजी जाधव व [[परशुराम त्रिंबक]] सैन्य घेऊन निघाले. शाहूंनी धनाजीस बोलणी करावयास बोलावून घेतले. धनाजी जाधवांच्या पदरी असलेल्या [[बाळाजी आवजी चिटणीस|खंडो बल्लाळ]], बाळाजी विश्वनाथ आणि नारो राम यांनी शाहूंचा पक्ष बरोबर असून त्यांचा पक्ष घेण्याची गळ धनाजीरावांना घातली. धनाजी ससैन्य शाहूंच्या बाजूने गेले. [[परशुराम त्रिंबक पंतप्रतिनिधी|परशुराम त्रिंबकाने]] याला विरोध केला मात्र अखेर [[खेडची लढाई (१७०७)|खेड येथील लढाईत]] शाहूंनी आपले वर्चस्व सिद्ध केले. शाहूंनी धनाजीरावांना सेनापतीपद, नारो शंकरांना सचिवपद व बाळाजी विश्वनाथास मुतालिक म्हणून नेमले आणि ''सेनाकर्ते'' असा किताबही दिला. यावेळी स्वराज्याच्या २ गाद्या तयार झाल्या. ताराराणींच्या पक्षातले अनेक जण बाळाजीने केवळ स्वतःच्या शब्दावर शाहू महाराजांच्या पक्षात आणले. राज्यकारभार चालवताना तुटलेली माणसे त्यांनी परत जोडली. जर शाहूंचा पाठिंबा लाभला तर आंग्रे सिद्दीशी सहज झुंजू शकतील हे आंग्‍ऱ्यांना बाळाजीनेच पटवून त्यांना शाहूंच्या पक्षात आणले. त्यांनी [[सय्यद बंधू|सय्यदबंधूंबरोबर]] तह घडवून आणला, मग त्यांच्याच साहाय्याने दिल्लीच्या [[फर्रुखसियर]] बादशहाला पदच्युत करून [[रफिउद्दौरजात]] याॉला गादीवर बसवले. याच तहानुसार बाळाजींनी शाहूच्या पत्नींची सुटका करवून घेतली. मात्र त्यावेळी २ गाद्यांमध्ये जीवघेणा संघर्ष उडू नये म्हणून बाळाजीने केलेली राजकारणे उल्लेखनीय आहेत. आणि हे केवळ त्यांनी शब्दसामर्थ्यावर घडवून आणले होते हे महत्त्वाचे. १७०७पासून पुढे १७२० पर्यंत म्हणजे मृत्यूपर्यंत बाळाजीने छत्रपती शाहू महाराजांची एकनिष्ठपणे सेवा केली. छत्रपती शाहू महाराजांनी बाळाजींना [[पेशवे]]पद दिले. बाळाजी विश्वनाथांच्या मृत्यूनंतर पेशवेपद त्यांचे पुत्र [[थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीरावाकडे]] आले. == निवडक घटना == {{बदल}} श्रीमंत बाळाजी विश्वनाथ यांच्या स्वराज्यसेवेचा घटनाक्रम :- * सन १५७५ महादजीपंत भट श्रीवर्धनचे देशमुख * सन १६६० परशुरामपंत भट छत्रपती शिवाजीमहाराजांच्या कारकुनी सेवेत दाखल. * परशुरामपंत भट छत्रपती शिवाजीमहाराजांच्या सेवेत सरदार. * सन १६८४ साली बाळाजी विश्वनाथ चिपळूण सोडून सासवडास पुरंदरे यांच्याकडे वास्तव्यास आले. सन १६८४ ते सन १६९९ औरंगजेबाच्या विरुद्ध रामचंद्रपंत यांच्या सेवेत. * सन १६९९ ते सन १७०३ पुणे प्रांताचे सरसुभेदार. या कार्यकाळातील कार्ये # नारायणगाव येथे बंधारा बांधला. # नारायणगड हा किल्ला बांधला. # विसापूर किल्ल्याची डागडुजी. * मोगलांशी एकीकडे मुत्सद्दी वाटाघाटी तर दुसरीकडे सिंहगड किल्यास पुरंदरे यांच्या मार्फत दारूगोळा रसद पुरवठा. या काळात दिम्मत सेनापती असा बाळाजी विश्वनाथ यांचा उल्लेख. * सन १७०४ ते सन १७०७ दौलताबाद प्रांताचे सरसुभेदार. * या काळात या सुभे दौलताबाद प्रांताचा उत्तम बंदोबस्त. * नोव्हेंबर सन १७०५ मध्ये दहा हजार फौजेनिशी दिंडोरीवर स्वाऱ्या. * बाळाजी विश्वनाथ यांची हुशारी पाहून अंबाजीपंत पुरंदरे व प्रतिनिधी यांच्या शिफारशीनुसार सेनापती धनाजी जाधव यांच्या सेवेत. फौज बाळगून प्रतिकूल परिस्थितीत उत्तम महसूल वसूली. * बाळाजी विश्वनाथ यांची ताराबाईसाहेबांकडून रांगणा किल्यावर नेमणूक. * सन १७०५ औरंगजेब महाराष्ट्रात ठाण मांडून बसलेला असतांना बाळाजी विश्वनाथ यांची मोगलांच्या ताब्यातील गुजरातवर स्वारी. झाबुआ व गोध्रा प्रांतांचा मोगल सुभेदार मुरादबक्ष याचा पराभव. * मुरादबक्षचा दोन लाख दहा हजार खंडणी भरून बाळाजी विश्वनाथ यांच्याशी तह. शाहूमहाराज यांची दिनांक ८ मे सन १७०७ रोजी दारोहा गावी सुटका. ऑक्टोबर सन १७०७ च्या खेडच्या निर्णायक लढाईत सेनापती धनाजी जाधव यांना थोरल्या धन्याविरूद्ध न लढण्याचाबाळाजींचा सल्ला. सेनापती धनाजी जाधव आणि शाहूमहाराज यांची भेट. सेनापती धनाजी जाधव आणि बाळाजी विश्वनाथ शाहूमहाराजांच्या सेवेत दाखल. खेडची लढाई. सातारा शाहूमहाराजांकडून काबीज. दिनांक १२ जानेवारी सन १७०८ सातारा येथे शाहूमहाराज यांचा राज्याभिषेक. छत्रपती शाहूमहाराज यांच्याकडून अष्टप्रधानांच्या नेमणूका. बाळाजी विश्वनाथ यांची अमात्यांचे मुतालिक म्हणून नियुक्ती. दिनांक २७ जून सन १७०८ सेनापती धनाजी जाधव यांचे निधन. दरम्यान छत्रपती शाहूमहाराजांकडून बाळाजी विश्वनाथ यांना सेनाकर्ते किताब व सेना उभारणीसाठीच्या खर्चास पंचवीस लाख दहा हजार दोनशे रूपयांचा सरंजाम बहाल. सन १७१२-१३ छत्रपती शाहूमहाराज यांचे पेशवा बहिरोपंत पिंगळे यांची सरखेल कान्होजी आंग्रे यांच्या वर स्वारी. स्वारीत पेशवा बहिरोपंत पिंगळे यांचा सरखेल कान्होजी आंग्रे यांजकडून पराभव. पेशवा बहिरोपंत पिंगळे कैदेत. याच स्वारीत श्रीपतराव प्रतिनिधी यांनी गाजविलेल्या पराक्रमामुळे शाहूमहाराजांच्या कैदेत असलेले परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची कैदेतून सुटका. दिनांक १६ मार्च सन १७१३ रोजी परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची पेशवा म्हणून नियुक्ती. आंग्रे यांच्या विरोधात लष्करी कारवाई करण्यात पेशवा परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची चालढकल. दिनांक १९ जून सन १७१३ रोजी पेशवा परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची पून्हा प्रतिनिधी पदावर नियुक्ती. पेशवा पद दिनांक १९ जून सन १७१३ ते दिनांक १६ नोव्हेंबर सन १७१३ पर्यंत रिक्त. दरम्यानच्या काळात बाळाजी विश्वनाथ यांचे फौजेचे वळण चांगले असल्याने बाळाजी विश्वनाथ यांना पेशवा पद देण्याविषयी अंबाजीपंत पुरंदरे आणि प्रतिनिधी यांची शाहूमहाराज यांच्याकडे शिफारस. दिनांक १७ नोव्हेंबर सन १७१३ रोजी बाळाजी विश्वनाथ यांची पेशवा पदी नियुक्ती. सन १७१८ जानेवारीत पोलवण येथे सरखेल कान्होजी आंग्रे यांची पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी भेट घेऊन सरखेल कान्होजी आंग्रे यांना शाहूमहाराजांच्या पक्षात आणण्यात यश आले. दिनांक २८ फेब्रुवारी सन १७१४ रोजी पेशवे व आंग्रे यांच्यात सलोख्याचा तह. बहिरोपंत पिंगळे व निळो बल्लाळ चिटणीस यांची सुटका. सरखेल कान्होजी आंग्रे शाहूमहाराजांच्या पक्षात आल्याने पश्चिम किनारपट्टीवर शाहूमहाराज यांची सत्ता स्थापन झाली. नोव्हेंबर सन १७१५ पेशवे बाळाजी विश्वनाथ यांनी पुणे प्रांत स्वराज्यात आणला. चंद्रसेन जाधव याने शाहूमहाराज यांना व दमाजी थोरात याने बाळाजी विश्वनाथ यांना कपटाने कैद करण्याचा कट रचला. ५ ऑगस्ट सन १७१६ रोजी दमाजी थोरात यांजकडून पेशवा बाळाजी विश्वनाथ, अंबाजीपंत पुरंदरे आदी यांना कपटाने कैद केले. खंडणी देऊन सुटका झाली. बाळाजी विश्वनाथ यांनी पिलाजी जाधव यांच्यावर दमाजीची मोहीम सोपवली. पिलाजी जाधव यांनी दमाजी थोरात याचा पराभव करून त्यास अटक करून या प्रकरणाचा कायमचा सोक्षमोक्ष लावला. सन १७१४ आंग्रे - पेशवे यांच्या संयुक्त स्वारीने जंजीरेकर हबशाकडील काही किल्ले स्वराज्यात आणले. सन १७१७ - १८ पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आणि हुसैन अली सय्यद यांनी कोल्हापूरकर संभाजींचा पूर्ण पाडाव केला. गुजरात, खानदेश आदी बादशाही मुलखात मराठ्यांनी छापेमारी आरंभली. सन १७१८ सालच्या अखेरीस पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आपला जेष्ठ पुत्र बाजीराव फौजेसह उत्तरेकडील दिल्ली मोहिमेवर रवाना झाले. सय्यद बंधूंनी मदतीबदल्यात पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांच्याशी स्वराज्याचा मुलूख, मराठ्यांचे चौथाईचे हक्क आदी बाबतच्या शाही सनदा देण्याचा तह केला. सय्यद बंधूंनी पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांच्या साह्याने बादशहा फर्रूखसियरला पदच्युत केले व त्याच्या जागेवर रफिउद्दोरजात बादशहा केले. या सर्व धामधुमीचा फायदा उचलत पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी सय्यद बंधूवर दबाव आणून महाराणी येसूबाईसाहेब आणि राजपरीवार यांची सहीसलामत सुटका करून घेतली. शाही सनदा मिळाल्यानंतर पेशवा बाळाजी विश्वनाथ साताऱ्यास आले. या मोहिमेतील खर्च वजा करून पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी तीस लाख रुपये व शाही सनदा छत्रपती शाहूमहाराजांच्या चरणी अर्पण केल्या. सन १७१९ साली पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी चासकर जोशी यांच्यामार्फत कल्याण - भिवंडी प्रांत स्वराज्यात आणला. यानंतर बेळगांव, रूकडी, तावळे, डिग्रज या भागात मोठी मोहीम राबविण्यात आली. [[सेनाखासखेल]] [[यशवंतराव थोरात]] यांचा बंदोबस्त करून आष्टा व येळावी ही दोन महत्त्वपूर्ण ठाणी ताब्यात घेतली. कोल्हापूरकर संभाजी राजे आणि शाहूमहाराज यांच्यात वैमनस्य वाढत होते. दरम्यान पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी कोल्हापूरला वेढा घातला. दिनांक २० मार्च सन १७२० रोजी कृष्णतीरावरील उरणबाहे येथे कोल्हापूरकर संभाजी राजे यांचा पूर्ण पराभव करून त्यांनी संभाजी राजेंना साताऱ्यास राजदर्शनासाठी आणले. साताऱ्यास राजबंधूंच्या भेटीगाठी, राजकीय खलबते झाली. मोहिमेनंतर [[सासवड]] येथे घरी परतल्यावर चाळीस वर्षांच्या अविश्रांत दगदगीने पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आजारी पडले. अखेर दिनांक २ एप्रिल सन १७२० रोजी ते मृत्यू पावले ==बाळाजी विश्वनाथ यांच्यावरील पुस्तके== * बालाजी विश्वनाथ ([[महादेव विनायक गोखले]]) ==खालील विभागाचे इतर लेखात स्थानांतरण विकिकरण करून संदर्भासहित पुनर्लेखन करावे== बाळाजीच्या मृत्यूनंतर "पेशवेपदासाठी" दरबारी लोकांत अहमहिका लागली, त्यांत बाजीरावास पेशवेपद देऊ नये असे इतर दरबारी म्हणू लागले{{संदर्भ हवा}}. कारण हा बाजीराव फटकळ होता, एक घाव दोन तुकडे हाच त्याचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडू नये म्हणून शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा असे त्यांना सांगितले गेले. मात्र पडत्या काळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती, त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के-कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यास दिली. बाजीराव शिपाईगडी होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४० पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यांत माळवा(डिसेंबर,१७२३), धार(१७२४), औरंगाबाद(१७२४), पालखेड(फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद(१७३१) उदयपूर(१७३६), फिरोजाबाद(१७३७), दिल्ली(१७३७), भोपाळ(१७३८), वसईची लढाई(१७ मे १७३९) या आणि अशाच ३६ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको हीच त्याची रणनीती, आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. बर्नाड मॉंटगोमेरी(Bernard Law Montgomery) या ब्रिटिश ’फील्डमार्शल’ ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे - "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच पुण्याला शनिवारवाडा बांधला आणि साताऱ्याच्या राजगादीइतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारीकुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" छत्रसाल बुंदेल्यावर चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्याच्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. "जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥" - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने "जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥ असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेउन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाहि. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. खुद्द गढीत बंदिस्त वजिरानेच "बम्मन होने के बावजूद क्या समशेर चलाता है?" अशी स्तुति केली. या मदतीने खुश होऊन छत्रसालने वार्षिक बत्तीस लाखाचे उत्पन्न असलेला मुलूख बाजीरावास नजर केला. इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्नींपैकी एकीची मुलगी "मस्तानी" बाजीरावास दिली{{संदर्भ हवा}}, जेणेकरून बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळतील. या शिवाय बाजीरावास "काशीबाई" ही प्रथम पत्नी होतीच. काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र उर्फ रघुनाथराव, जनार्दन व बाळाजी उर्फ नाना असे ३, तर मस्तानी कडून समशेरबहद्दर उर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र होते. कर्मठ ब्राह्मणांनी मस्तानी मुसलमान असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला. चिमाजी अप्पा हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण घाट आणि किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगिजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगिजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. वसईची लढाई ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरोखरच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मराठ्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंग विरुद्ध लढाई जिंकून मुंगीपैठण येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने हांडिया व खरगोण हे प्रदेश बाजीरावांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, नर्मदा तीरावर रावेरखेडी या गावी विषमज्वराने २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव वारले. बाजीराव हा ६ फूट होता, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्याचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबुस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहीत व्हाव असा मोहक चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्याला तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरी. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकरा शिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ घोडे होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख अगदी त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभ सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाल होतं. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावाच्या मृत्यूनंतर त्याचा मुलगा बाळाजी बाजीराव उर्फ नानासाहेब यास शाहु महाराजांनी पेशवाईची वस्त्रे दिली. नानासाहेबाने पुण्याला खऱ्या अर्थाने शहराचे रूप दिले. सदशिव पेठ, नाना पेठ, शुक्रवार पेठ आणि पर्वती हे नानासाहेबाच्या आज्ञेवरून बांधेले गेले. शिवाय मुठेवर "लाकडी पुल" त्यानेच बांधुन घेतला. पुण्याला शुद्ध पाण्याचा पुरवठा होत रहावा म्हणून यानेच "कात्रज" वसवले. नानासाहेबाने खऱ्या अर्थाने मराठे शाहीचा अटकेपार गेलेला सुवर्णकाळ बघितला त्याच बरोबर मराठ्यांना पानिपतचा प्राणांतिक फटका याच्याच करकीर्दीत बसला. व्यवस्थापनाच्या दृष्टिने मात्र नानासाहेबाने आपले काम चोख बजावले. रघुनाथरावाने वयाच्या २३व्या वर्षीच अटकेवर भगवा फडकवला. राघोबाचा राघो-भरारी झाला. याच काळातिल ४ मे १७५८ रोजी राघोबादादांचे नानासाहेबांना लिहीलेले एक पत्र मराठ्यांमधील चेतलेल्या आत्मविश्वासाचे बोलके उदाहरण आहे - '''"आपण लाहोर, मुल्तान, काश्मीर आणि अटकेच्या आसपासचे सुभे आपल्या अंमलाखाली आणले आहेत, आणि जे न आलेले प्रदेश आहेत ते लवकरच आपल्या राज्यात समाविष्ट करू. अहमदशहा अब्दालीचा पुत्र तैमु्र सुलतान आणि जहानखान यांना आपल्या सैन्याने पराजित केले आहे. त्यांना आपण अक्षरशः नागवले आहे. आपले विस्कळीत सैन्य घेऊन ते एव्हाना पेशावरपर्यंत पोहोचले असतील. आम्ही आपले राज्य कंदाहारपर्यंत वाढवण्याचे निश्चित केले आहे."''' बाजीरावापासून राघोबांपर्यंतच्या या सगळ्या विजयांमुळे मराठी साम्राज्य उत्तरेत सिंधू नदी आणि कश्मीरपर्यंत, पूर्वेला ओरिसापर्यंत, नैर्ऋतेला गोव्यापर्यंत आणि दक्षिणेला म्हैसूरपर्यंत पसरले. निजामाला तर मराठ्यांनी मिळेल तिथे पिटून काढले. सदाशिवराव भाऊनेही हैदराबादच्या निजामाला सळो की पळो करून सोडले. दिल्लीचे सिंहासन मराठ्यांनी आपल्या टाचेखाली आणले. शिवछत्रपतींची "थोरली मसलत" म्हणजेच दिल्लीवरचा हक्क पेशव्यांनीच प्रस्थापित केला. याच घटनेवर वीर सावरकरांसारख्या प्रतिभावान कवीने तर "अटकेवर जरीपटका म्हणून २६० ओळींचा पोवाडाच लिहून काढला". तो संपूर्ण पोवाडाच वीरश्रीने भरला आहे, सगळा पोवाडा इथे देता येत नसला तरी त्याच पोवाड्यातील काही मोजक्या ओळी पुढील प्रमाणे - <blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 2em;"> '''ऐका ऐका हिंदुमात्र हो! वार्ता विजयाच्या आल्या, '''उभ्या सात शतकांचा उगवे सुड जिंकिले जेत्याला॥१॥''' '''जो जो मागे आला आसुर शक्तीच्या की भरावरी,''' '''भारतीय यज्ञाश्व नाचला त्याच्या त्याच्या उरावरी॥४३॥''' '''कुठे आज ते शक? वा बर्बर? बाल्हीकही? वा हूण कुठे?''' '''भारतीय जठरग्नीत जळुनी भस्म जाहले द्रुत ते ते॥४४॥''' '''परी आज ते शल्य उपटले आज तोडिला ध्वज तो रे,''' '''आज जिंकिली तीही लढाई, आजि महंमद-मद उतरे॥६४॥''' '''हिंदूवीरांचा कीं श्रीशे असे यशस्वी हट केला,''' '''आज हिंदवी जरिपटका की पुन्हा पोचला अटकेला॥८०॥''' '''पठाण मोंगल तुर्क इराणी-दाढी तितुकी सामोरी,''' '''पुर्तुगिज वलंदाज फिरंगी टोपी तितुकी पाठिवरी॥१३१॥''' '''परी तितुक्यांहीसहित मराठा-वीर झुंज करी,''' '''एक्या ह्स्ते उपटित दाढी टोपी उडवी दुज्या करी॥१३२॥''' '''पालखेडसी निजाम पिटला अल्ली पिटिला बंगाली,''' '''अर्काटासी नबाब पिटला, पिटिला सिद्दी जली स्थली॥१६४॥''' '''बादशहाच्या बादशाहिची जाळुनि दाढी दिल्लीवरी,''' '''होता की नव्हतासा केला निजाम पिटूनि भोपळी॥१८०॥''' '''जयजयकारे भरा अंबरा करा महोत्सव घरोघरी,''' '''मांगलिका कीं हिंदुमात्र हो वार्ता आतांची आली॥२२०॥''' '''आज सात शतकाने विजयी मिरवित सोनेरी तोडा,''' '''पिई सिंधुचे पाणी पुनरपि हिंदू सैनिकांचा घोडा॥२५२॥''' </blockquote> ==='''पानिपत'''=== मात्र राघोबादादाची पाठ फिरताच दिल्लीतील शहा, अहमदशहा अब्दालीशी चुंबाचुंबी करू लागला. त्याचा बंदोबस्त करण्यासाठी सदाशिवरावभाऊ(चिमाजी अप्पाचा पुत्र) शिंदे, होळकर, गायकवाड, मेहेंदळे असे तोलामोलाचे सरदार घेउन जाट व रजपुतांच्या मदतीने दिल्लीवर चालुन गेला. दिल्ली ताब्यात येताच त्याने विश्वासरावाला आपल्या पुतण्याला सिंहासनावर बसवण्याचे ठरवले. मात्र उद्या हिंदू राजा बसवुन भाऊ निघुन जाईल, पण अफगाणांनी चिडुन आक्रमण केले तर उत्तरेतिल सगळी राज्ये त्या खाली भरडली जातिल ही भीती जाट-शिख-रजपुतांना वाटली, त्यांनी या गोष्टीला नकार दिला. मात्र मराठ्यांची दहशत रहावी म्हणून सदशिवरावभाऊने घणाचे घाव घालुन दिल्लीचे तख्त फोडले. पण जाट-रजपुतांची भीती खरी ठरली. राघोबाने डिवचलेला अब्दाली संधीची वाटच बघत होता. मराठ्यांनी दिल्लीवर आक्रमण करताच दिल्ली आपल्या ताब्यात रहावी म्हणून त्याने मोर्चा बांधणी चालु केली. १७ ऑक्टोबर १७६० रोजी त्याने दिल्लीच्या दिशेने कुच केले. अगदि २४-२५ तारखेपर्यंत तो भागपतपर्यंत आला. मराठी सैन्य या वेळी धान्याच्या चणचणी मुळे कुंजपुराकडे वळली होती. मराठी सैन्याने अब्दालीने यमुना ओलांडु नये म्हणून फारसे काही प्रयत्न केले नाहीत. आधीच आपली शक्ती वाया घालवण्यापेक्षा आपल्याच प्रभावाखाली असलेल्या भूमीवर अब्दालीला अंगावर घेऊ असा विचार भाऊने केला. हे अब्दालीच्या पथ्यावरच पडले, त्याचे सैन्य अगदी सोनपत आणि पानिपत नजीक येउन ठेपले. भाऊला त्या भागाची फारशी माहिती नव्हती, उत्तरेतिल त्याची पहीलीच मोहीम होती. सुरुवातिला छोट्या-छोट्या चकमकीत मराठी सैन्याने हिसका दाखवला असला तरी अनुभवी अब्दालीच्या सैन्याने १४ जानेवारी १७६१ रोजी मुख्य लढाईला तोंड फ़ोडले. या पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत दोहो बाजुचे मोठे नुकसान झाले. यात मराठ्यांचा मोठा पराभव झाला. लाखापेक्षा पेक्षा जास्त मराठी सैन्य कापले गेले. १८ वर्षांचा कोवळा विश्वासराव लढाईत मारला गेला. सदशिवरावभाऊ देखिल कामी आला. दोघांची प्रेते अफगाणी सैनिकांच्या हाती लागली. कोवळ्या विश्वासरावाचे प्रेत बघून तर अब्दाली चाटच पडला "सुभान अल्लाह, क्या नुर है? मरनेके बाद इतना हसीन है तो जिंदा कैसा होगा?" अश्या आशयाचे उद्गार त्याच्या तोंडुन निघाले. म्हणूनच अब्दाली विश्वासरावाच्या प्रेताला आपल्या बरोबर घेऊन जाणार होता असे म्हणतात. ब्रिटिश पत्रे देखिल विश्वासरावाला "Most handsom among marathas" असे म्हणतात. असे समजतात की पानिपतच्या लढाई नंतर पुणे भागातील एकही घर असे नव्हते की ज्या घरातला पुरुष कामी आला नव्हता पेशवाईची पत्रे याचा उल्लेख घरोघरी बांगड्या फुटल्या असे करतात. नानासाहेबाला जे पत्र आले त्यात लिहीले होते "दोन ही्रे हरवले, काही मोती हरवले आणि मोहोरा किती हरवल्या याला गणानाच नाही". पानिपतावर मराठ्यांचा पराभव झाला खरा पण मराठ्यांनी अब्दालीला देखिल असा फटकावला की त्या नंतर दिल्लीकडे परत तो कधीच फिरकला नाही. आजही तेथील माणसे जिंकलेल्या अब्दालीपेक्षा हरलेल्या मराठ्यांना मान देतात, भाऊने जेथुन लढाईची सुरुवात बघितली होती तिथे हरीयाणा सरकारने एक स्मृतीस्तंभ उभा केलाय. मात्र पानिपतचा पराभव मराठ्यांच्या सत्तेवरचा मर्मप्रहार ठरला. त्यानंतर मराठी सत्ता परत पुर्वीच्या तडफेने कधीच उठली नाही. मराठ्यांचा प्रभाव हळूहळू कमी होत गेला. ==='''थोरले माधवराव प्रशासनपर्व'''=== आपल्या स्वकीयांच्या आणि मुलाच्या मृत्युची बातमी ऐकुन नानासाहेब खचले. त्यांनी त्याची हाय खाल्ली हेच दुःख उराशी कवटाळुन हा महान पेशवा २३ जून १७६१ रोजी वारला. त्यांच्या धाकट्या मुलाने माधवराव पेशवा १ला याने मात्र पुढच्या काही वर्षात दक्षीणेत मराठी सत्तेचा दरारा परत प्रस्थापित केला. माधवरावास २० जुलै, १७६१ रोजी पेशवाईची वस्त्रे मिळाली. सुरुवातीच्या काळातच त्यांनी - १७६२ उरळी, नोव्हेंबर १७६२ घोडनदी, ऑगस्ट १७६३ राक्षसभुवन या लढाया केल्या. निजामाला १७५९ला उदगीरला सदाशीवरावभाऊने निजामाला हरवुन ८५ लाखाचा मुलुख हस्तगत केला होता. त्याचा सुड घेण्यासाठी मराठयांच्या नाजुक परीस्थितीचा फायदा घेत नळदुर्ग, अक्कल्कोट या ठिकाणी निजामाने धुडगुस घालत होता. माधवरावांनी २० ऑगस्ट १७६१ रोजी मोहिम हाती घेतली. पण २९ डिसेंबर, सन १७६१ मध्ये राघोबादादांनी अनपेक्षीत तह केला. या नंतर पेशव्यांनी हैदरालीखान विरुद्ध मोहिम उघडली, मात्र रघुनाथरावांनी निजामाशी हातमिळवणी करून घरभेदीपणा केल्याने माधवरावांनी तात्पुरती शरणागती पत्करली. मात्र निजाम व राघोबादादा यांच्यात बेबनाव सुरू झाला निजामाने पुण्यावर हल्ले केले. या नंतर औरंगाबादवर मराठ्यांनी हल्ले केले. पुढे राक्षसभुवन येथे १० ऑगस्ट १७६३ च्या युद्धात पेशव्यांनी निजामाचा दारुण पराभव केला. निजामाकडून उदगीरचे ६० लाख आणि नवीन २२ लाख असा एकूण ८२ लाखांचा मुलुख मरठ्यांनी मिळवला. माधवरावाने हैद्राबादच्या निजामाला दाती तृण धरायला लावले. या नंतरच्या काळात माधवरावांनी कर्नाटकवर एकंदर ५ स्वाऱ्या केल्या. या मोहिमांमुळे अगदी शहाजीराजांच्या वेळचा जहागिरीचा सर्व मुलुख परत मराठ्यांना मिळाला. या मोहिमांत माधवरावाचे शिस्त, चिकाटी, शौर्य, जरब हे गुण हे गुण उजळुन निघाले. १२ वर्षांत त्याने मराठी सत्तेचा गेलेला आत्मविश्वास परत मिळवुन दिला. मराठ्यांचा ब्रिटिश इतिहासकार ग्रँड डफ हा माधवराव पेशव्याची तुलना त्याचाच आजा पहिला बाजीराव याच्या बरोबर करतो. राघोबादादाने मात्र माधवरावाच्या पेशवा बनण्याला विरोध केला. राघोबादादाला पेशवेपद त्याच्याकडे पाहिजे होते. म्हणजे शाहुराजे - ताराराणी मधला जुना वादच परत या दोघात चालु झाला. शेवटी नाईलाजाने माधवरावांनी राघोबादादांना नजरकैदेत टाकले. पुढे आतड्याच्या क्षयाच्या आजाराने माधवरावांचे १७ नोव्हेंबर १७७२ रोजी थेउर येथे गणपती मंदीराच्या ओसरीतच निधन झाले. ग्रँड डफ म्हणातो - '''"पानिपतापेक्षाही माधवरावाचा मृत्यु हा पेशवाईसाठी दुस्वप्न ठरला."''' माधवराव गोरेपान, उंचपुरे, आणि थोराड शरीराचे होते, काळेभोर आणि पाणीदार डोळे, उग्र चेहेरा याच बरोबर मितभाषी असून एरवी बोलताना रोखठोक आणि ठासुन बोलत. लेखन रेखिव होते. राज्याच्या कर्जफेडीसाठी स्वतःचे लाखो रुपये, जडजवाहिर दिले. बाजीरावाप्रमाणेच माधवरावांना देखिल चैन, आळस, लबाडि बिलकुल खपत नसे. ==='''पेशवाईचे पुनरुत्थान'''=== त्या नंतर डिसेंबर १७७२ मध्ये त्यांचा धाकटा भाऊ नारायणराव पेशवा झाला. मात्र राघोबादादांच्या गारद्यांनी त्यांचा खून केला. १७७३ मध्ये राघोबादादाच पेशेवे झाले. नारायणरावांच्या मृत्युची चौकशी करून न्यायमुर्ती रामशास्त्री प्रभुणे यांनी त्याचा ठपका राघोबादादांवर ठेवला, राघोबांनी निमुटपणे पेशवेपदावर नारायणरावाचा पुत्र माधवराव २रा म्हणजेच सवाई माधवराव यास गादीवर बसवले. १७९६ पर्यंत त्यांनी गादी चालवली. सवाई माधवरावांच्या काळात मराठ्यांनी परत दिल्लीवर जरब बसवली खुद्द महादजी शिंदे दिल्लीत तळ ठोकुन राहिले, बादशहाने त्यांना वजीर म्हणून नेमले तेव्हा अतिशय नम्रपणे महादजी शिंदे यांनी त्याला नकार देऊन ती वस्त्रे पुण्यास पाठवुन पेशव्यांना वजीर नेमले. दिल्लीच्या नाड्या पुनः पुण्याच्या हातात आल्या याचेच हे पुरावे होते. इथे नाना फडणिसांनी इंग्रजांची २-३ राजकिय व लष्करी आक्रमणे परतवुन लावली. यामुळे "जबतक नाना तबतक पुना" असे भारतभर म्हंटले जाऊ लागले. ==='''पेशवाईचा अस्त'''=== सवाई माधवरावांच्या आत्महत्येनंतर पेशवेपदावर राघोबादादाचा पुत्र दुसरा बाजीराव आला, हाच तो पळपुटा बाजीराव. यशवंतराव होळकराला भिउन हा पुणे सोडून पळाला आणि वाई येथील इंग्रजांच्या आश्रयाला गेला. इथुन प्रत्येक बाबतित इंग्रज मराठी सत्तेत ढवळाढवळ करू लागले. ३१ डिसेंबर १८०३ रोजी झालेल्या करारा नुसार बाजीरावाने इंग्रजांची [[तैनाती फौज]] स्वीकारुन, त्या फौजेच्या खर्चासाठी मोठा मुलुख इंग्रजांच्या घशात घातला. १८०० साली नाना फडणवीस यांचा मृत्यु झाल्यावर पेशवाईतील उरले-सुरले शहाणपण संपले. १७९९ मध्ये टिपु सुलतान आणि १८०० साली नाना फडणवीस यांचा मृत्यु झाल्यावर इंग्रजांना पुणे हे सोपे आणि एकुलते एक लक्ष झाले. १८०३ च्या तहा नंतर देखिल बाजीराव आणि ब्रिटिश यांच्यात धुसफुस चालुच राहीली. शेवटी त्याची परीणीति ५ नोव्हेंबर १८१७ या दिवशी खडकी येथील लढाईत झाली. ईस्ट इंडिया कंपनीने लेफ्टनंट कर्नल बर(Burr) याच्या नेतृत्वाखाली दुसऱ्या बाजीरावाचा पराभव केला. १८१८ मध्ये अशीरगडजवळ धोलकोट येथे John Malcolm याच्या समोर मराठ्यांनी शरणागती दिली. काही इतिहासकार याची २ कारणे देतात १)२रा बाजीराव हा नजरकैदेतच वाढला असल्याने त्याला दरबारी कामकाज व राजकारण आणि युद्धातले छक्के-पंजे माहित नव्हते, २)पेशव्यांच्याच हाताखाली मोठे झालेले सरदार आता पेशवाईलाच धाक दाखवत होते. अशी संकटे या आधीच्या कोणत्याच पेशव्यावर आली नव्हती. इंग्रजांनी त्याचे राज्य हिसकावुन त्यास वार्षिक ८ लक्ष रुपयांचे पेन्शन चालु केले, त्याची रवानगी कानपूरजवळ ब्रह्मवर्तास झाली. इंग्रजांनी रायगड देखिल ताब्यात घेतला, रायगडवर त्यांनी सगळी हिशेब आणि दरबारी कागदपत्रे जाळली व सगळ्या मुख्य इमारती जमिनदोस्त केल्या. इंग्रजांचा काळा कालखंड भारतावर सुरू झाला. बाजीरावास अनेक लग्नांनंतर देखिल मूल झाले नव्हते, शेवटी वेणगांव(कर्जत-रायगड) येथील माधवराव भट जे बाजीरावाच्या सांगण्यावरून ब्रह्मवर्तास स्थायिक झाले होते त्यांच्या "गोविंद" नावाच्या मुलाला दत्तक घेतले. त्याचेच नाव धोंडोपंत ठेवले, हेच ते स्वातंत्र्यसेनानी "नानासाहेब पेशवे" या शिवाय बाजीरावाने २ मुले दत्तक घेतली होती - गंगाधर उर्फ बाळासाहेब आणि सदाशिव उर्फ दादासाहेब. २रा बाजीराव २८ जानेवारी १८५१ मध्ये वारला, मात्र ११ डिसेंबर १८३९ च्या त्याच्या मृत्युपत्रा प्रमाणे इंग्रजांनी नानासाहेबास उत्तराधिकारी म्हणून मान्यता दिली तरी पदव्या आणि पेन्शन देण्यास नकार दिला. नानासाहेबच नव्हे तर भारतातील बऱ्याच संस्थानांना इंग्रजांनी तनखा नाकारला, काहांची तर संस्थानेच वारसाहक्का वरून किंवा दत्तकविधानावरून खालसा करावयास घेतली. ==='''१८५७ चे स्वातंत्र्यसमर आणि सामाजिक परिस्थिती.'''=== सगळीकडे असंतोष पसरत चालला होता. १८३०पासूनच इंग्रजांचे कंपनी सरकार भारतीय उद्योगांची जाणून बुजून गळचेपी करत होते. माल निर्यातीवर जबर कर लादला होता, आणि इंग्लंडमधून येणारा माल आयात अत्यल्प बसविल्याने स्वस्तात विकला जाई. भारतीय उद्योगांचे तीनतेरा वाजले. १८३०-३१ सालचा विनिमय दर होता १५ भारतीय रु. = १ स्टर्लिंग पाउंड. यावरून भारतीय धंदे का बुडित गेले याचे सुस्पष्ट कारण समजते. आर्थिक आघाडी अशी पिछाडली होती तर भारतीय सैनिकाचे पगार देखील इंग्रज सैनिकांपेक्षा कित्येक पटींनी कमीच होते, त्यांना बढती अशी कधी मिळतच नसे. यातच भर म्हणून सामाजिक स्थित्यंतरे घडत होती हिंदूंच्या धार्मिक रिवाजांत कायद्याने आडकाठी करण्यात आली, समुद्रयात्रेला हिंदू धर्माने धर्मबाह्य ठरवल्याने ही समुद्रयात्रेची अट शिपायांना जाचक ठरू लागली. मात्र या असंतोषाला वाढवण्याचे मुख्य कारण घडले - काडतुसांना लावलेली चरबी, ही गायीची किंवा डुकराची असे. गाय हिंदूंना पवित्र आणि डुक्कर मुसलमानांना निषिद्ध असल्याने सैनिकांमधे प्रचंड असंतोष पसरला होता. या सर्व थरांतील असंतुष्ट घटकांना नानासाहेब पेशव्यांनी एकत्र आणले. यात त्यांना केवळ पेन्शन मिळाले नाही म्हणून संस्थानिकांनी भारतीय सैनिकांना चिथवुन हे बंड घड्वून आणले किंवा मुसलमानांना आपली सत्ता परत पाहिजे होती म्हणून त्यांनी हिंदूंना धाक घालून हा "जिहाद" घडवला असे म्हणणाऱ्यांनी १८५७ च्या आधीची नानासाहेबांनी - झाशीची राणी किंवा आसाम, जयपुर, चांदा, ग्वाल्हेर, रेवा, संबलपूर या आणि अशा शेकडो राजे-राजवाड्यांना १८५४पासूनच या युद्धाबाबत लिहीलेली पत्रे वाचावीत. किंवा लष्करी छावणीत सैनिकांकडून कमळावर आणि नागरिकांकडून भाकऱ्यांवर हात ठेवून घ्यायला लावलेली शपथ बघता यात नानासाहेबांनी किती गुप्तता ठेवली होती हे लक्षात येते. केवळ वार्षिक ८ लाखाच्या तनख्यासाठी लढणारे नाना नव्हतेना झाशीची राणी. २ऱ्या बाजीरावाच्या मृत्यूनंतर नानासाहेबांच्या आई नेपाळ येथे राहिल्या, तेथे त्यांनी ८० गावे ’खरेदी’ केली या वरून नानासाहेबांसाठी बाजीरावाने ७ पिढ्या पुरेल इतका पैसा सोडला होता हे समजते, त्यापुढे ८ लाखाचे पेन्शन ते काय? ==संदर्भ== {{मराठा साम्राज्याचे पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:पेशवे]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १६६२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १७२० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 0objtmphegnwlj5bm0d6p7s1d4flst5 2681579 2681577 2026-04-29T02:22:18Z ~2026-24679-89 182431 /* कौटुंबिक पार्श्वभूमी */ 2681579 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाळाजी विश्वनाथ | पदवी = पेशवा | चित्र = His Highness Balaji Vishwanath Peshwa.jpg | चित्र_शीर्षक = पर्वती येथील बाळाजी विश्वनाथ यांचे चित्र | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठी साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[नोव्हेंबर १७]], [[इ.स. १७१३|१७१३]] - [[एप्रिल २]], [[इ.स. १७२०|१७२०]] | राज्यारोहण = [[नोव्हेंबर १७]], [[इ.स. १७१३|१७१३]] | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी =[[ पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाळाजी विश्वनाथ (भट) देशमुख (पेशवे) | इतर_पदव्या =छत्रपतींचे सेवक | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १६६२|१६६२]] (तारीख अनिश्चित) | जन्म_स्थान = [[श्रीवर्धन]], [[रायगड जिल्हा]] | मृत्यू_दिनांक = [[एप्रिल २]], [[इ.स. १७२०|१७२०]] | मृत्यू_स्थान = [[सासवड]], [[पुणे जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]] | पूर्वाधिकारी = परशुराम त्रिंबक कुलकर्णी | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] | वडील = विश्वनाथ परशुरामपंत (भट) देशमुख | आई = | पत्नी = राधाबाई | इतर_पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[थोरले बाजीराव पेशवे]], [[चिमाजी आप्पा]] | राजवंश = [[पेशवे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''बाळाजी विश्वनाथ (भट) देशमुख''' ( [[इ.स. १६६२]] – [[एप्रिल २]], [[इ.स. १७२०]]), किंवा '''पेशवे बाळाजी विश्वनाथ''' पराक्रमी योद्धा व मराठा साम्राज्याचे पहिले पेशवे पंतप्रधान होते. त्यांच्यापासून साताऱ्याचे पेशवेपद पिढीजात भट घराण्याकडे आले. == कौटुंबिक पार्श्वभूमी == महादजी विसाजी देशमुख हे बाळाजींचे पणजोबा व भट घराण्याचे ज्ञात पुरुष होय. भट घराण्याकडे [[दंडा राजपुरी]] आणि [[श्रीवर्धन]] या परगण्यांची देशमुखी वंशपरंपरेने चालत आली होती. ही देशमुखी शके १४००पासून शके १६०० पर्यंत अव्याहत चालू होती असे इतिहासाचार्य राजवाडे म्हणतात, तर रियासतकार ही देशमुखी १४७८ च्या सुमारास मिळाली असावी असे मानतात. * तसेच बाळाजी विश्वनाथांचे वडील व आजोबा छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या सेवेत असावेत, असेही रियासतकार म्हणतात. १५७५ च्या सुमारास महादजींकडे ही परंपरागत देशमुखी होती. महादजींस, नारो महादेव व परशुराम (उर्फ शिवाजी) अशी २ मुले. * शिवाजींस ३ पुत्र कृष्णाजी, अंताजी व विश्वनाथ उर्फ विसाजी. विश्वनाथ हे बाळाजीचे पिता. ** बाळाजींना ४ भाऊ होते. कृष्णाजी, जानोजी, विठ्ठल व रुद्राजी. देशमुखीचे घराणे असल्याने बाळाजींस [[मोडी लिपी|मोडी]] वाचन, हिशेब, संध्या-रुद्रादी कर्मे यांचे शिक्षण मिळाले. वयाच्या १०-१२व्या वर्षी त्यांचा विवाह राधाबाई बर्वे यांच्याशी झाला. इ.स. १६८९ च्या सुमारास धर्मवीर [[संभाजी महाराज|छत्रपती संभाजी महाराजांच्या]] हत्येनंतर [[जंजिरा संस्थान|सिद्दीने]] उचल खाल्ली, त्यामुळे बाळाजींला [[श्रीवर्धन]] सोडावे लागले. त्यातच भट घराणे [[कान्होजी आंग्रे|आंग्‍ऱ्यांना]] सामील आहे या संशयाने सिद्दने भट घराण्याचा छळ चालू केला. त्यांच्या ''जानोजी'' नावाच्या भावास सिद्दीने पोत्यात घालून समुद्रात बुडवल्याची आख्यायिका आहे. सिद्दीच्या हशमांनी पाठलाग सुरू केल्यावर [[मुरूड]] येथील वैशंपायन कुटुंबाकडे त्यांनी काही आठवडे आश्रय घेतला. त्याच किंवा तशाच कारणास्तव पिढीजात देशमुखी सोडून बाळाजी भट हे भानु कुटुंबाबरोबर [[सातारा|साताऱ्यास]] आले. पुढे याची आठवण ठेवून एका वैशंपायन गुरुजींना त्यांनी आपले कुलोपाध्याय केले. शिवाय एक वैशंपायन १२०० स्वारांचे सरदार होऊन मध्यप्रदेशात ’सागर’ प्रांतात गेले असा उल्लेख मिळतो. बाळाजींबरोबर असलेल्या भानु कुटुंबात ३ भाऊ होते. हरी महादेव, बाळाजी महादेव आणि रामजी महादेव. त्या पैकी "बाळाजी महादेव" हे [[नाना फडणवीस]] यांचे आजोबा होत. (भट) देशमुख-फडणवीस-वैशंपायनांचे संबध हे ३ पिढ्या जुने होते. पुढे १७१९ मध्ये [[दिल्ली]]स गेलेल्या सैनिकांची मोगलांशी लढाई झाली त्यात बाळाजी महादेव भानु कामी आले. म्हणजे पेशव्यांच्या हत्येच्या प्रयत्न होणार हे कळल्यावर बाळाजी विश्वनाथांचा जीव वाचवायला बाळाजी महादेव त्यांचा पालखीत बसले आणि कटवाल्यांकडून मारले गेले. == उमेदवारी == बाळाजी विश्वनाथ याने [[रामचंद्रपंत अमात्य]] यांच्याकडे कोठीवर कारकून म्हणून काम केले. त्यांची हुशारी [[धनाजी जाधव]] यांच्या नजरेस आली. धनाजीरावांनी आपले दिवाण म्हणून आपल्या सेवेस घेतले. याचवेळी ते त्या भागाचे महसूल अधिकारी झाले. दिल्लीचा पातशहा "अबु मुझफ़्फ़र मुहिउद्दीन मुहम्मद [[औरंगजेब]] आलमगीर गाझी" स्वतः अवघ्या सामर्थ्यासह महाराष्ट्रावर चालून आला होता. [[संताजी घोरपडे|संताजी]]-धनाजी, नेमाजी-खंडेराव हे गनिमी काव्याचे डाव टाकत मोठ्या मजला मारीत होते. बाळाजी विश्वनाथ या सगळ्यांना जवळून पहात होते. १७०५ च्या दरम्यानच्या त्यांच्या समशेरीच्या कर्तबगारीमुळे १६९९-१७०२ मध्ये त्यांना [[पुणे|पुण्याची]] सुभेदारी मिळाली तसेच बाळाजीला १७०५ च्या [[गुजरात]] स्वारीदरम्यान [[दौलताबाद]] येथील सुभेदारी देखील मिळाली. या सुभेदारीच्या काळातील बाळाजीची एक मुद्रा उपलब्ध आहे - ''श्री उमाकान्त पदाभोजा भजनाप्रमुन्नते: बाळाजी विश्वनाथस्य मुद्रा विजयहेतराम।'' [[छत्रपती राजाराम|छत्रपती राजारामांच्या]] अकाली निधनानंतर ''खेळणा'' उर्फ [[विशाळगड|विशाळगडावर]] त्यांच्या [[छत्रपत शिवाजी दुसरे|शिवाजी]] या पुत्रास बसवले गेले. ४ वर्षांचा मुलगा मराठ्यांचा छत्रपती झाला. पुढे ५-६ वर्षे मराठी सत्ता औरंगजेबाशी झुंजत होती. सातारा, परळी ([[सज्जनगड]]), [[सिंहगड]] (कोंडाणा), [[पन्हाळगड]], [[विशाळगड]] असे किल्ले फितुरीने औरंगजेबाकडे आले. विशाळगडासाठी औरंगजेबाने त्या काळी २ लाख रुपये तर पन्हाळ्यासाठी त्याने ५० हजार रु. मोजले. १७०४ मध्ये त्याने [[राजगड]] व [[तोरणा किल्ला|तोरणा]] घेतला. १७०२ मध्ये [[सिंहगडची लढाई (१७०२)|सिंहगडाच्या प्रदीर्घ लढ्यानंतर]] तडजोडीची बोलणी करायला मोगलांच्या छावणीत ''बाळू पंडित'' म्हणजेच बाळाजी गेले होते. तत्पूर्वी किल्ला लढवत असताना ''दारुगोळा कमी भासतोय, तरी त्वरा करा!'' असे दारुगोळा पाठविण्यासंबधीचे पत्र त्याने अंबाजीपंत पुरंदरे यांना लिहिलेले आढळते. ==१७०७ आणि नंतर== २० फेब्रुवारी १७०७ रोजी [[अहमदनगर]] (आताचे अहिल्यानगर) येथे औरंगजेबाचा मृत्यू झाला. ही बातमी मिळताच [[माळवा|माळव्याच्या]] सुभेदारीवर असलेल्या त्याचा मुलगा [[आझमशाह]] त्वरेने अहमदनगरला आला. ईदच्या मुहूर्तावर १४ मार्च, १७०७ रोजी त्याने स्वतःला बादशहा म्हणून जाहीर केले व आपला भाऊ [[शाहआलम]]चा काटा काढायला तो उत्तरेत निघाला. याच वेळी [[झुल्फिकारखान]] व इतरांच्या सल्ल्याने त्याने ८ मे, १७०७ रोजी [[शाहू पहिले|शाहूंची]] सुटका केली. मात्र [[येसूबाई भोसले|येसूबाईंना]] त्याने कैदेतच ठेवले. ऑगस्ट १७०७ मध्ये शाहू महाराष्ट्रात आले. [[ताराबाई|ताराराणींनी]] सात वर्षे औरंगजेबाशी लढा देऊन आपले कर्तृत्त्व सिद्ध केले होते, शाहूने गादीवर आपला हक्क सांगताच संघर्ष होणार हे अटळ झाले. ताराराणींनी लढाईची तयारी करताच शाहूंनी ही लढाईची तयारी केली. धनाजी जाधव व [[परशुराम त्रिंबक]] सैन्य घेऊन निघाले. शाहूंनी धनाजीस बोलणी करावयास बोलावून घेतले. धनाजी जाधवांच्या पदरी असलेल्या [[बाळाजी आवजी चिटणीस|खंडो बल्लाळ]], बाळाजी विश्वनाथ आणि नारो राम यांनी शाहूंचा पक्ष बरोबर असून त्यांचा पक्ष घेण्याची गळ धनाजीरावांना घातली. धनाजी ससैन्य शाहूंच्या बाजूने गेले. [[परशुराम त्रिंबक पंतप्रतिनिधी|परशुराम त्रिंबकाने]] याला विरोध केला मात्र अखेर [[खेडची लढाई (१७०७)|खेड येथील लढाईत]] शाहूंनी आपले वर्चस्व सिद्ध केले. शाहूंनी धनाजीरावांना सेनापतीपद, नारो शंकरांना सचिवपद व बाळाजी विश्वनाथास मुतालिक म्हणून नेमले आणि ''सेनाकर्ते'' असा किताबही दिला. यावेळी स्वराज्याच्या २ गाद्या तयार झाल्या. ताराराणींच्या पक्षातले अनेक जण बाळाजीने केवळ स्वतःच्या शब्दावर शाहू महाराजांच्या पक्षात आणले. राज्यकारभार चालवताना तुटलेली माणसे त्यांनी परत जोडली. जर शाहूंचा पाठिंबा लाभला तर आंग्रे सिद्दीशी सहज झुंजू शकतील हे आंग्‍ऱ्यांना बाळाजीनेच पटवून त्यांना शाहूंच्या पक्षात आणले. त्यांनी [[सय्यद बंधू|सय्यदबंधूंबरोबर]] तह घडवून आणला, मग त्यांच्याच साहाय्याने दिल्लीच्या [[फर्रुखसियर]] बादशहाला पदच्युत करून [[रफिउद्दौरजात]] याॉला गादीवर बसवले. याच तहानुसार बाळाजींनी शाहूच्या पत्नींची सुटका करवून घेतली. मात्र त्यावेळी २ गाद्यांमध्ये जीवघेणा संघर्ष उडू नये म्हणून बाळाजीने केलेली राजकारणे उल्लेखनीय आहेत. आणि हे केवळ त्यांनी शब्दसामर्थ्यावर घडवून आणले होते हे महत्त्वाचे. १७०७पासून पुढे १७२० पर्यंत म्हणजे मृत्यूपर्यंत बाळाजीने छत्रपती शाहू महाराजांची एकनिष्ठपणे सेवा केली. छत्रपती शाहू महाराजांनी बाळाजींना [[पेशवे]]पद दिले. बाळाजी विश्वनाथांच्या मृत्यूनंतर पेशवेपद त्यांचे पुत्र [[थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीरावाकडे]] आले. == निवडक घटना == {{बदल}} श्रीमंत बाळाजी विश्वनाथ यांच्या स्वराज्यसेवेचा घटनाक्रम :- * सन १५७५ महादजीपंत भट श्रीवर्धनचे देशमुख * सन १६६० परशुरामपंत भट छत्रपती शिवाजीमहाराजांच्या कारकुनी सेवेत दाखल. * परशुरामपंत भट छत्रपती शिवाजीमहाराजांच्या सेवेत सरदार. * सन १६८४ साली बाळाजी विश्वनाथ चिपळूण सोडून सासवडास पुरंदरे यांच्याकडे वास्तव्यास आले. सन १६८४ ते सन १६९९ औरंगजेबाच्या विरुद्ध रामचंद्रपंत यांच्या सेवेत. * सन १६९९ ते सन १७०३ पुणे प्रांताचे सरसुभेदार. या कार्यकाळातील कार्ये # नारायणगाव येथे बंधारा बांधला. # नारायणगड हा किल्ला बांधला. # विसापूर किल्ल्याची डागडुजी. * मोगलांशी एकीकडे मुत्सद्दी वाटाघाटी तर दुसरीकडे सिंहगड किल्यास पुरंदरे यांच्या मार्फत दारूगोळा रसद पुरवठा. या काळात दिम्मत सेनापती असा बाळाजी विश्वनाथ यांचा उल्लेख. * सन १७०४ ते सन १७०७ दौलताबाद प्रांताचे सरसुभेदार. * या काळात या सुभे दौलताबाद प्रांताचा उत्तम बंदोबस्त. * नोव्हेंबर सन १७०५ मध्ये दहा हजार फौजेनिशी दिंडोरीवर स्वाऱ्या. * बाळाजी विश्वनाथ यांची हुशारी पाहून अंबाजीपंत पुरंदरे व प्रतिनिधी यांच्या शिफारशीनुसार सेनापती धनाजी जाधव यांच्या सेवेत. फौज बाळगून प्रतिकूल परिस्थितीत उत्तम महसूल वसूली. * बाळाजी विश्वनाथ यांची ताराबाईसाहेबांकडून रांगणा किल्यावर नेमणूक. * सन १७०५ औरंगजेब महाराष्ट्रात ठाण मांडून बसलेला असतांना बाळाजी विश्वनाथ यांची मोगलांच्या ताब्यातील गुजरातवर स्वारी. झाबुआ व गोध्रा प्रांतांचा मोगल सुभेदार मुरादबक्ष याचा पराभव. * मुरादबक्षचा दोन लाख दहा हजार खंडणी भरून बाळाजी विश्वनाथ यांच्याशी तह. शाहूमहाराज यांची दिनांक ८ मे सन १७०७ रोजी दारोहा गावी सुटका. ऑक्टोबर सन १७०७ च्या खेडच्या निर्णायक लढाईत सेनापती धनाजी जाधव यांना थोरल्या धन्याविरूद्ध न लढण्याचाबाळाजींचा सल्ला. सेनापती धनाजी जाधव आणि शाहूमहाराज यांची भेट. सेनापती धनाजी जाधव आणि बाळाजी विश्वनाथ शाहूमहाराजांच्या सेवेत दाखल. खेडची लढाई. सातारा शाहूमहाराजांकडून काबीज. दिनांक १२ जानेवारी सन १७०८ सातारा येथे शाहूमहाराज यांचा राज्याभिषेक. छत्रपती शाहूमहाराज यांच्याकडून अष्टप्रधानांच्या नेमणूका. बाळाजी विश्वनाथ यांची अमात्यांचे मुतालिक म्हणून नियुक्ती. दिनांक २७ जून सन १७०८ सेनापती धनाजी जाधव यांचे निधन. दरम्यान छत्रपती शाहूमहाराजांकडून बाळाजी विश्वनाथ यांना सेनाकर्ते किताब व सेना उभारणीसाठीच्या खर्चास पंचवीस लाख दहा हजार दोनशे रूपयांचा सरंजाम बहाल. सन १७१२-१३ छत्रपती शाहूमहाराज यांचे पेशवा बहिरोपंत पिंगळे यांची सरखेल कान्होजी आंग्रे यांच्या वर स्वारी. स्वारीत पेशवा बहिरोपंत पिंगळे यांचा सरखेल कान्होजी आंग्रे यांजकडून पराभव. पेशवा बहिरोपंत पिंगळे कैदेत. याच स्वारीत श्रीपतराव प्रतिनिधी यांनी गाजविलेल्या पराक्रमामुळे शाहूमहाराजांच्या कैदेत असलेले परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची कैदेतून सुटका. दिनांक १६ मार्च सन १७१३ रोजी परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची पेशवा म्हणून नियुक्ती. आंग्रे यांच्या विरोधात लष्करी कारवाई करण्यात पेशवा परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची चालढकल. दिनांक १९ जून सन १७१३ रोजी पेशवा परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची पून्हा प्रतिनिधी पदावर नियुक्ती. पेशवा पद दिनांक १९ जून सन १७१३ ते दिनांक १६ नोव्हेंबर सन १७१३ पर्यंत रिक्त. दरम्यानच्या काळात बाळाजी विश्वनाथ यांचे फौजेचे वळण चांगले असल्याने बाळाजी विश्वनाथ यांना पेशवा पद देण्याविषयी अंबाजीपंत पुरंदरे आणि प्रतिनिधी यांची शाहूमहाराज यांच्याकडे शिफारस. दिनांक १७ नोव्हेंबर सन १७१३ रोजी बाळाजी विश्वनाथ यांची पेशवा पदी नियुक्ती. सन १७१८ जानेवारीत पोलवण येथे सरखेल कान्होजी आंग्रे यांची पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी भेट घेऊन सरखेल कान्होजी आंग्रे यांना शाहूमहाराजांच्या पक्षात आणण्यात यश आले. दिनांक २८ फेब्रुवारी सन १७१४ रोजी पेशवे व आंग्रे यांच्यात सलोख्याचा तह. बहिरोपंत पिंगळे व निळो बल्लाळ चिटणीस यांची सुटका. सरखेल कान्होजी आंग्रे शाहूमहाराजांच्या पक्षात आल्याने पश्चिम किनारपट्टीवर शाहूमहाराज यांची सत्ता स्थापन झाली. नोव्हेंबर सन १७१५ पेशवे बाळाजी विश्वनाथ यांनी पुणे प्रांत स्वराज्यात आणला. चंद्रसेन जाधव याने शाहूमहाराज यांना व दमाजी थोरात याने बाळाजी विश्वनाथ यांना कपटाने कैद करण्याचा कट रचला. ५ ऑगस्ट सन १७१६ रोजी दमाजी थोरात यांजकडून पेशवा बाळाजी विश्वनाथ, अंबाजीपंत पुरंदरे आदी यांना कपटाने कैद केले. खंडणी देऊन सुटका झाली. बाळाजी विश्वनाथ यांनी पिलाजी जाधव यांच्यावर दमाजीची मोहीम सोपवली. पिलाजी जाधव यांनी दमाजी थोरात याचा पराभव करून त्यास अटक करून या प्रकरणाचा कायमचा सोक्षमोक्ष लावला. सन १७१४ आंग्रे - पेशवे यांच्या संयुक्त स्वारीने जंजीरेकर हबशाकडील काही किल्ले स्वराज्यात आणले. सन १७१७ - १८ पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आणि हुसैन अली सय्यद यांनी कोल्हापूरकर संभाजींचा पूर्ण पाडाव केला. गुजरात, खानदेश आदी बादशाही मुलखात मराठ्यांनी छापेमारी आरंभली. सन १७१८ सालच्या अखेरीस पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आपला जेष्ठ पुत्र बाजीराव फौजेसह उत्तरेकडील दिल्ली मोहिमेवर रवाना झाले. सय्यद बंधूंनी मदतीबदल्यात पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांच्याशी स्वराज्याचा मुलूख, मराठ्यांचे चौथाईचे हक्क आदी बाबतच्या शाही सनदा देण्याचा तह केला. सय्यद बंधूंनी पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांच्या साह्याने बादशहा फर्रूखसियरला पदच्युत केले व त्याच्या जागेवर रफिउद्दोरजात बादशहा केले. या सर्व धामधुमीचा फायदा उचलत पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी सय्यद बंधूवर दबाव आणून महाराणी येसूबाईसाहेब आणि राजपरीवार यांची सहीसलामत सुटका करून घेतली. शाही सनदा मिळाल्यानंतर पेशवा बाळाजी विश्वनाथ साताऱ्यास आले. या मोहिमेतील खर्च वजा करून पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी तीस लाख रुपये व शाही सनदा छत्रपती शाहूमहाराजांच्या चरणी अर्पण केल्या. सन १७१९ साली पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी चासकर जोशी यांच्यामार्फत कल्याण - भिवंडी प्रांत स्वराज्यात आणला. यानंतर बेळगांव, रूकडी, तावळे, डिग्रज या भागात मोठी मोहीम राबविण्यात आली. [[सेनाखासखेल]] [[यशवंतराव थोरात]] यांचा बंदोबस्त करून आष्टा व येळावी ही दोन महत्त्वपूर्ण ठाणी ताब्यात घेतली. कोल्हापूरकर संभाजी राजे आणि शाहूमहाराज यांच्यात वैमनस्य वाढत होते. दरम्यान पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी कोल्हापूरला वेढा घातला. दिनांक २० मार्च सन १७२० रोजी कृष्णतीरावरील उरणबाहे येथे कोल्हापूरकर संभाजी राजे यांचा पूर्ण पराभव करून त्यांनी संभाजी राजेंना साताऱ्यास राजदर्शनासाठी आणले. साताऱ्यास राजबंधूंच्या भेटीगाठी, राजकीय खलबते झाली. मोहिमेनंतर [[सासवड]] येथे घरी परतल्यावर चाळीस वर्षांच्या अविश्रांत दगदगीने पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आजारी पडले. अखेर दिनांक २ एप्रिल सन १७२० रोजी ते मृत्यू पावले ==बाळाजी विश्वनाथ यांच्यावरील पुस्तके== * बालाजी विश्वनाथ ([[महादेव विनायक गोखले]]) ==खालील विभागाचे इतर लेखात स्थानांतरण विकिकरण करून संदर्भासहित पुनर्लेखन करावे== बाळाजीच्या मृत्यूनंतर "पेशवेपदासाठी" दरबारी लोकांत अहमहिका लागली, त्यांत बाजीरावास पेशवेपद देऊ नये असे इतर दरबारी म्हणू लागले{{संदर्भ हवा}}. कारण हा बाजीराव फटकळ होता, एक घाव दोन तुकडे हाच त्याचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडू नये म्हणून शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा असे त्यांना सांगितले गेले. मात्र पडत्या काळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती, त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के-कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यास दिली. बाजीराव शिपाईगडी होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४० पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यांत माळवा(डिसेंबर,१७२३), धार(१७२४), औरंगाबाद(१७२४), पालखेड(फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद(१७३१) उदयपूर(१७३६), फिरोजाबाद(१७३७), दिल्ली(१७३७), भोपाळ(१७३८), वसईची लढाई(१७ मे १७३९) या आणि अशाच ३६ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको हीच त्याची रणनीती, आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. बर्नाड मॉंटगोमेरी(Bernard Law Montgomery) या ब्रिटिश ’फील्डमार्शल’ ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे - "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच पुण्याला शनिवारवाडा बांधला आणि साताऱ्याच्या राजगादीइतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारीकुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" छत्रसाल बुंदेल्यावर चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्याच्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. "जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥" - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने "जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥ असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेउन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाहि. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. खुद्द गढीत बंदिस्त वजिरानेच "बम्मन होने के बावजूद क्या समशेर चलाता है?" अशी स्तुति केली. या मदतीने खुश होऊन छत्रसालने वार्षिक बत्तीस लाखाचे उत्पन्न असलेला मुलूख बाजीरावास नजर केला. इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्नींपैकी एकीची मुलगी "मस्तानी" बाजीरावास दिली{{संदर्भ हवा}}, जेणेकरून बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळतील. या शिवाय बाजीरावास "काशीबाई" ही प्रथम पत्नी होतीच. काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र उर्फ रघुनाथराव, जनार्दन व बाळाजी उर्फ नाना असे ३, तर मस्तानी कडून समशेरबहद्दर उर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र होते. कर्मठ ब्राह्मणांनी मस्तानी मुसलमान असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला. चिमाजी अप्पा हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण घाट आणि किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगिजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगिजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. वसईची लढाई ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरोखरच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मराठ्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंग विरुद्ध लढाई जिंकून मुंगीपैठण येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने हांडिया व खरगोण हे प्रदेश बाजीरावांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, नर्मदा तीरावर रावेरखेडी या गावी विषमज्वराने २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव वारले. बाजीराव हा ६ फूट होता, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्याचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबुस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहीत व्हाव असा मोहक चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्याला तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरी. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकरा शिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ घोडे होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख अगदी त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभ सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाल होतं. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावाच्या मृत्यूनंतर त्याचा मुलगा बाळाजी बाजीराव उर्फ नानासाहेब यास शाहु महाराजांनी पेशवाईची वस्त्रे दिली. नानासाहेबाने पुण्याला खऱ्या अर्थाने शहराचे रूप दिले. सदशिव पेठ, नाना पेठ, शुक्रवार पेठ आणि पर्वती हे नानासाहेबाच्या आज्ञेवरून बांधेले गेले. शिवाय मुठेवर "लाकडी पुल" त्यानेच बांधुन घेतला. पुण्याला शुद्ध पाण्याचा पुरवठा होत रहावा म्हणून यानेच "कात्रज" वसवले. नानासाहेबाने खऱ्या अर्थाने मराठे शाहीचा अटकेपार गेलेला सुवर्णकाळ बघितला त्याच बरोबर मराठ्यांना पानिपतचा प्राणांतिक फटका याच्याच करकीर्दीत बसला. व्यवस्थापनाच्या दृष्टिने मात्र नानासाहेबाने आपले काम चोख बजावले. रघुनाथरावाने वयाच्या २३व्या वर्षीच अटकेवर भगवा फडकवला. राघोबाचा राघो-भरारी झाला. याच काळातिल ४ मे १७५८ रोजी राघोबादादांचे नानासाहेबांना लिहीलेले एक पत्र मराठ्यांमधील चेतलेल्या आत्मविश्वासाचे बोलके उदाहरण आहे - '''"आपण लाहोर, मुल्तान, काश्मीर आणि अटकेच्या आसपासचे सुभे आपल्या अंमलाखाली आणले आहेत, आणि जे न आलेले प्रदेश आहेत ते लवकरच आपल्या राज्यात समाविष्ट करू. अहमदशहा अब्दालीचा पुत्र तैमु्र सुलतान आणि जहानखान यांना आपल्या सैन्याने पराजित केले आहे. त्यांना आपण अक्षरशः नागवले आहे. आपले विस्कळीत सैन्य घेऊन ते एव्हाना पेशावरपर्यंत पोहोचले असतील. आम्ही आपले राज्य कंदाहारपर्यंत वाढवण्याचे निश्चित केले आहे."''' बाजीरावापासून राघोबांपर्यंतच्या या सगळ्या विजयांमुळे मराठी साम्राज्य उत्तरेत सिंधू नदी आणि कश्मीरपर्यंत, पूर्वेला ओरिसापर्यंत, नैर्ऋतेला गोव्यापर्यंत आणि दक्षिणेला म्हैसूरपर्यंत पसरले. निजामाला तर मराठ्यांनी मिळेल तिथे पिटून काढले. सदाशिवराव भाऊनेही हैदराबादच्या निजामाला सळो की पळो करून सोडले. दिल्लीचे सिंहासन मराठ्यांनी आपल्या टाचेखाली आणले. शिवछत्रपतींची "थोरली मसलत" म्हणजेच दिल्लीवरचा हक्क पेशव्यांनीच प्रस्थापित केला. याच घटनेवर वीर सावरकरांसारख्या प्रतिभावान कवीने तर "अटकेवर जरीपटका म्हणून २६० ओळींचा पोवाडाच लिहून काढला". तो संपूर्ण पोवाडाच वीरश्रीने भरला आहे, सगळा पोवाडा इथे देता येत नसला तरी त्याच पोवाड्यातील काही मोजक्या ओळी पुढील प्रमाणे - <blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 2em;"> '''ऐका ऐका हिंदुमात्र हो! वार्ता विजयाच्या आल्या, '''उभ्या सात शतकांचा उगवे सुड जिंकिले जेत्याला॥१॥''' '''जो जो मागे आला आसुर शक्तीच्या की भरावरी,''' '''भारतीय यज्ञाश्व नाचला त्याच्या त्याच्या उरावरी॥४३॥''' '''कुठे आज ते शक? वा बर्बर? बाल्हीकही? वा हूण कुठे?''' '''भारतीय जठरग्नीत जळुनी भस्म जाहले द्रुत ते ते॥४४॥''' '''परी आज ते शल्य उपटले आज तोडिला ध्वज तो रे,''' '''आज जिंकिली तीही लढाई, आजि महंमद-मद उतरे॥६४॥''' '''हिंदूवीरांचा कीं श्रीशे असे यशस्वी हट केला,''' '''आज हिंदवी जरिपटका की पुन्हा पोचला अटकेला॥८०॥''' '''पठाण मोंगल तुर्क इराणी-दाढी तितुकी सामोरी,''' '''पुर्तुगिज वलंदाज फिरंगी टोपी तितुकी पाठिवरी॥१३१॥''' '''परी तितुक्यांहीसहित मराठा-वीर झुंज करी,''' '''एक्या ह्स्ते उपटित दाढी टोपी उडवी दुज्या करी॥१३२॥''' '''पालखेडसी निजाम पिटला अल्ली पिटिला बंगाली,''' '''अर्काटासी नबाब पिटला, पिटिला सिद्दी जली स्थली॥१६४॥''' '''बादशहाच्या बादशाहिची जाळुनि दाढी दिल्लीवरी,''' '''होता की नव्हतासा केला निजाम पिटूनि भोपळी॥१८०॥''' '''जयजयकारे भरा अंबरा करा महोत्सव घरोघरी,''' '''मांगलिका कीं हिंदुमात्र हो वार्ता आतांची आली॥२२०॥''' '''आज सात शतकाने विजयी मिरवित सोनेरी तोडा,''' '''पिई सिंधुचे पाणी पुनरपि हिंदू सैनिकांचा घोडा॥२५२॥''' </blockquote> ==='''पानिपत'''=== मात्र राघोबादादाची पाठ फिरताच दिल्लीतील शहा, अहमदशहा अब्दालीशी चुंबाचुंबी करू लागला. त्याचा बंदोबस्त करण्यासाठी सदाशिवरावभाऊ(चिमाजी अप्पाचा पुत्र) शिंदे, होळकर, गायकवाड, मेहेंदळे असे तोलामोलाचे सरदार घेउन जाट व रजपुतांच्या मदतीने दिल्लीवर चालुन गेला. दिल्ली ताब्यात येताच त्याने विश्वासरावाला आपल्या पुतण्याला सिंहासनावर बसवण्याचे ठरवले. मात्र उद्या हिंदू राजा बसवुन भाऊ निघुन जाईल, पण अफगाणांनी चिडुन आक्रमण केले तर उत्तरेतिल सगळी राज्ये त्या खाली भरडली जातिल ही भीती जाट-शिख-रजपुतांना वाटली, त्यांनी या गोष्टीला नकार दिला. मात्र मराठ्यांची दहशत रहावी म्हणून सदशिवरावभाऊने घणाचे घाव घालुन दिल्लीचे तख्त फोडले. पण जाट-रजपुतांची भीती खरी ठरली. राघोबाने डिवचलेला अब्दाली संधीची वाटच बघत होता. मराठ्यांनी दिल्लीवर आक्रमण करताच दिल्ली आपल्या ताब्यात रहावी म्हणून त्याने मोर्चा बांधणी चालु केली. १७ ऑक्टोबर १७६० रोजी त्याने दिल्लीच्या दिशेने कुच केले. अगदि २४-२५ तारखेपर्यंत तो भागपतपर्यंत आला. मराठी सैन्य या वेळी धान्याच्या चणचणी मुळे कुंजपुराकडे वळली होती. मराठी सैन्याने अब्दालीने यमुना ओलांडु नये म्हणून फारसे काही प्रयत्न केले नाहीत. आधीच आपली शक्ती वाया घालवण्यापेक्षा आपल्याच प्रभावाखाली असलेल्या भूमीवर अब्दालीला अंगावर घेऊ असा विचार भाऊने केला. हे अब्दालीच्या पथ्यावरच पडले, त्याचे सैन्य अगदी सोनपत आणि पानिपत नजीक येउन ठेपले. भाऊला त्या भागाची फारशी माहिती नव्हती, उत्तरेतिल त्याची पहीलीच मोहीम होती. सुरुवातिला छोट्या-छोट्या चकमकीत मराठी सैन्याने हिसका दाखवला असला तरी अनुभवी अब्दालीच्या सैन्याने १४ जानेवारी १७६१ रोजी मुख्य लढाईला तोंड फ़ोडले. या पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत दोहो बाजुचे मोठे नुकसान झाले. यात मराठ्यांचा मोठा पराभव झाला. लाखापेक्षा पेक्षा जास्त मराठी सैन्य कापले गेले. १८ वर्षांचा कोवळा विश्वासराव लढाईत मारला गेला. सदशिवरावभाऊ देखिल कामी आला. दोघांची प्रेते अफगाणी सैनिकांच्या हाती लागली. कोवळ्या विश्वासरावाचे प्रेत बघून तर अब्दाली चाटच पडला "सुभान अल्लाह, क्या नुर है? मरनेके बाद इतना हसीन है तो जिंदा कैसा होगा?" अश्या आशयाचे उद्गार त्याच्या तोंडुन निघाले. म्हणूनच अब्दाली विश्वासरावाच्या प्रेताला आपल्या बरोबर घेऊन जाणार होता असे म्हणतात. ब्रिटिश पत्रे देखिल विश्वासरावाला "Most handsom among marathas" असे म्हणतात. असे समजतात की पानिपतच्या लढाई नंतर पुणे भागातील एकही घर असे नव्हते की ज्या घरातला पुरुष कामी आला नव्हता पेशवाईची पत्रे याचा उल्लेख घरोघरी बांगड्या फुटल्या असे करतात. नानासाहेबाला जे पत्र आले त्यात लिहीले होते "दोन ही्रे हरवले, काही मोती हरवले आणि मोहोरा किती हरवल्या याला गणानाच नाही". पानिपतावर मराठ्यांचा पराभव झाला खरा पण मराठ्यांनी अब्दालीला देखिल असा फटकावला की त्या नंतर दिल्लीकडे परत तो कधीच फिरकला नाही. आजही तेथील माणसे जिंकलेल्या अब्दालीपेक्षा हरलेल्या मराठ्यांना मान देतात, भाऊने जेथुन लढाईची सुरुवात बघितली होती तिथे हरीयाणा सरकारने एक स्मृतीस्तंभ उभा केलाय. मात्र पानिपतचा पराभव मराठ्यांच्या सत्तेवरचा मर्मप्रहार ठरला. त्यानंतर मराठी सत्ता परत पुर्वीच्या तडफेने कधीच उठली नाही. मराठ्यांचा प्रभाव हळूहळू कमी होत गेला. ==='''थोरले माधवराव प्रशासनपर्व'''=== आपल्या स्वकीयांच्या आणि मुलाच्या मृत्युची बातमी ऐकुन नानासाहेब खचले. त्यांनी त्याची हाय खाल्ली हेच दुःख उराशी कवटाळुन हा महान पेशवा २३ जून १७६१ रोजी वारला. त्यांच्या धाकट्या मुलाने माधवराव पेशवा १ला याने मात्र पुढच्या काही वर्षात दक्षीणेत मराठी सत्तेचा दरारा परत प्रस्थापित केला. माधवरावास २० जुलै, १७६१ रोजी पेशवाईची वस्त्रे मिळाली. सुरुवातीच्या काळातच त्यांनी - १७६२ उरळी, नोव्हेंबर १७६२ घोडनदी, ऑगस्ट १७६३ राक्षसभुवन या लढाया केल्या. निजामाला १७५९ला उदगीरला सदाशीवरावभाऊने निजामाला हरवुन ८५ लाखाचा मुलुख हस्तगत केला होता. त्याचा सुड घेण्यासाठी मराठयांच्या नाजुक परीस्थितीचा फायदा घेत नळदुर्ग, अक्कल्कोट या ठिकाणी निजामाने धुडगुस घालत होता. माधवरावांनी २० ऑगस्ट १७६१ रोजी मोहिम हाती घेतली. पण २९ डिसेंबर, सन १७६१ मध्ये राघोबादादांनी अनपेक्षीत तह केला. या नंतर पेशव्यांनी हैदरालीखान विरुद्ध मोहिम उघडली, मात्र रघुनाथरावांनी निजामाशी हातमिळवणी करून घरभेदीपणा केल्याने माधवरावांनी तात्पुरती शरणागती पत्करली. मात्र निजाम व राघोबादादा यांच्यात बेबनाव सुरू झाला निजामाने पुण्यावर हल्ले केले. या नंतर औरंगाबादवर मराठ्यांनी हल्ले केले. पुढे राक्षसभुवन येथे १० ऑगस्ट १७६३ च्या युद्धात पेशव्यांनी निजामाचा दारुण पराभव केला. निजामाकडून उदगीरचे ६० लाख आणि नवीन २२ लाख असा एकूण ८२ लाखांचा मुलुख मरठ्यांनी मिळवला. माधवरावाने हैद्राबादच्या निजामाला दाती तृण धरायला लावले. या नंतरच्या काळात माधवरावांनी कर्नाटकवर एकंदर ५ स्वाऱ्या केल्या. या मोहिमांमुळे अगदी शहाजीराजांच्या वेळचा जहागिरीचा सर्व मुलुख परत मराठ्यांना मिळाला. या मोहिमांत माधवरावाचे शिस्त, चिकाटी, शौर्य, जरब हे गुण हे गुण उजळुन निघाले. १२ वर्षांत त्याने मराठी सत्तेचा गेलेला आत्मविश्वास परत मिळवुन दिला. मराठ्यांचा ब्रिटिश इतिहासकार ग्रँड डफ हा माधवराव पेशव्याची तुलना त्याचाच आजा पहिला बाजीराव याच्या बरोबर करतो. राघोबादादाने मात्र माधवरावाच्या पेशवा बनण्याला विरोध केला. राघोबादादाला पेशवेपद त्याच्याकडे पाहिजे होते. म्हणजे शाहुराजे - ताराराणी मधला जुना वादच परत या दोघात चालु झाला. शेवटी नाईलाजाने माधवरावांनी राघोबादादांना नजरकैदेत टाकले. पुढे आतड्याच्या क्षयाच्या आजाराने माधवरावांचे १७ नोव्हेंबर १७७२ रोजी थेउर येथे गणपती मंदीराच्या ओसरीतच निधन झाले. ग्रँड डफ म्हणातो - '''"पानिपतापेक्षाही माधवरावाचा मृत्यु हा पेशवाईसाठी दुस्वप्न ठरला."''' माधवराव गोरेपान, उंचपुरे, आणि थोराड शरीराचे होते, काळेभोर आणि पाणीदार डोळे, उग्र चेहेरा याच बरोबर मितभाषी असून एरवी बोलताना रोखठोक आणि ठासुन बोलत. लेखन रेखिव होते. राज्याच्या कर्जफेडीसाठी स्वतःचे लाखो रुपये, जडजवाहिर दिले. बाजीरावाप्रमाणेच माधवरावांना देखिल चैन, आळस, लबाडि बिलकुल खपत नसे. ==='''पेशवाईचे पुनरुत्थान'''=== त्या नंतर डिसेंबर १७७२ मध्ये त्यांचा धाकटा भाऊ नारायणराव पेशवा झाला. मात्र राघोबादादांच्या गारद्यांनी त्यांचा खून केला. १७७३ मध्ये राघोबादादाच पेशेवे झाले. नारायणरावांच्या मृत्युची चौकशी करून न्यायमुर्ती रामशास्त्री प्रभुणे यांनी त्याचा ठपका राघोबादादांवर ठेवला, राघोबांनी निमुटपणे पेशवेपदावर नारायणरावाचा पुत्र माधवराव २रा म्हणजेच सवाई माधवराव यास गादीवर बसवले. १७९६ पर्यंत त्यांनी गादी चालवली. सवाई माधवरावांच्या काळात मराठ्यांनी परत दिल्लीवर जरब बसवली खुद्द महादजी शिंदे दिल्लीत तळ ठोकुन राहिले, बादशहाने त्यांना वजीर म्हणून नेमले तेव्हा अतिशय नम्रपणे महादजी शिंदे यांनी त्याला नकार देऊन ती वस्त्रे पुण्यास पाठवुन पेशव्यांना वजीर नेमले. दिल्लीच्या नाड्या पुनः पुण्याच्या हातात आल्या याचेच हे पुरावे होते. इथे नाना फडणिसांनी इंग्रजांची २-३ राजकिय व लष्करी आक्रमणे परतवुन लावली. यामुळे "जबतक नाना तबतक पुना" असे भारतभर म्हंटले जाऊ लागले. ==='''पेशवाईचा अस्त'''=== सवाई माधवरावांच्या आत्महत्येनंतर पेशवेपदावर राघोबादादाचा पुत्र दुसरा बाजीराव आला, हाच तो पळपुटा बाजीराव. यशवंतराव होळकराला भिउन हा पुणे सोडून पळाला आणि वाई येथील इंग्रजांच्या आश्रयाला गेला. इथुन प्रत्येक बाबतित इंग्रज मराठी सत्तेत ढवळाढवळ करू लागले. ३१ डिसेंबर १८०३ रोजी झालेल्या करारा नुसार बाजीरावाने इंग्रजांची [[तैनाती फौज]] स्वीकारुन, त्या फौजेच्या खर्चासाठी मोठा मुलुख इंग्रजांच्या घशात घातला. १८०० साली नाना फडणवीस यांचा मृत्यु झाल्यावर पेशवाईतील उरले-सुरले शहाणपण संपले. १७९९ मध्ये टिपु सुलतान आणि १८०० साली नाना फडणवीस यांचा मृत्यु झाल्यावर इंग्रजांना पुणे हे सोपे आणि एकुलते एक लक्ष झाले. १८०३ च्या तहा नंतर देखिल बाजीराव आणि ब्रिटिश यांच्यात धुसफुस चालुच राहीली. शेवटी त्याची परीणीति ५ नोव्हेंबर १८१७ या दिवशी खडकी येथील लढाईत झाली. ईस्ट इंडिया कंपनीने लेफ्टनंट कर्नल बर(Burr) याच्या नेतृत्वाखाली दुसऱ्या बाजीरावाचा पराभव केला. १८१८ मध्ये अशीरगडजवळ धोलकोट येथे John Malcolm याच्या समोर मराठ्यांनी शरणागती दिली. काही इतिहासकार याची २ कारणे देतात १)२रा बाजीराव हा नजरकैदेतच वाढला असल्याने त्याला दरबारी कामकाज व राजकारण आणि युद्धातले छक्के-पंजे माहित नव्हते, २)पेशव्यांच्याच हाताखाली मोठे झालेले सरदार आता पेशवाईलाच धाक दाखवत होते. अशी संकटे या आधीच्या कोणत्याच पेशव्यावर आली नव्हती. इंग्रजांनी त्याचे राज्य हिसकावुन त्यास वार्षिक ८ लक्ष रुपयांचे पेन्शन चालु केले, त्याची रवानगी कानपूरजवळ ब्रह्मवर्तास झाली. इंग्रजांनी रायगड देखिल ताब्यात घेतला, रायगडवर त्यांनी सगळी हिशेब आणि दरबारी कागदपत्रे जाळली व सगळ्या मुख्य इमारती जमिनदोस्त केल्या. इंग्रजांचा काळा कालखंड भारतावर सुरू झाला. बाजीरावास अनेक लग्नांनंतर देखिल मूल झाले नव्हते, शेवटी वेणगांव(कर्जत-रायगड) येथील माधवराव भट जे बाजीरावाच्या सांगण्यावरून ब्रह्मवर्तास स्थायिक झाले होते त्यांच्या "गोविंद" नावाच्या मुलाला दत्तक घेतले. त्याचेच नाव धोंडोपंत ठेवले, हेच ते स्वातंत्र्यसेनानी "नानासाहेब पेशवे" या शिवाय बाजीरावाने २ मुले दत्तक घेतली होती - गंगाधर उर्फ बाळासाहेब आणि सदाशिव उर्फ दादासाहेब. २रा बाजीराव २८ जानेवारी १८५१ मध्ये वारला, मात्र ११ डिसेंबर १८३९ च्या त्याच्या मृत्युपत्रा प्रमाणे इंग्रजांनी नानासाहेबास उत्तराधिकारी म्हणून मान्यता दिली तरी पदव्या आणि पेन्शन देण्यास नकार दिला. नानासाहेबच नव्हे तर भारतातील बऱ्याच संस्थानांना इंग्रजांनी तनखा नाकारला, काहांची तर संस्थानेच वारसाहक्का वरून किंवा दत्तकविधानावरून खालसा करावयास घेतली. ==='''१८५७ चे स्वातंत्र्यसमर आणि सामाजिक परिस्थिती.'''=== सगळीकडे असंतोष पसरत चालला होता. १८३०पासूनच इंग्रजांचे कंपनी सरकार भारतीय उद्योगांची जाणून बुजून गळचेपी करत होते. माल निर्यातीवर जबर कर लादला होता, आणि इंग्लंडमधून येणारा माल आयात अत्यल्प बसविल्याने स्वस्तात विकला जाई. भारतीय उद्योगांचे तीनतेरा वाजले. १८३०-३१ सालचा विनिमय दर होता १५ भारतीय रु. = १ स्टर्लिंग पाउंड. यावरून भारतीय धंदे का बुडित गेले याचे सुस्पष्ट कारण समजते. आर्थिक आघाडी अशी पिछाडली होती तर भारतीय सैनिकाचे पगार देखील इंग्रज सैनिकांपेक्षा कित्येक पटींनी कमीच होते, त्यांना बढती अशी कधी मिळतच नसे. यातच भर म्हणून सामाजिक स्थित्यंतरे घडत होती हिंदूंच्या धार्मिक रिवाजांत कायद्याने आडकाठी करण्यात आली, समुद्रयात्रेला हिंदू धर्माने धर्मबाह्य ठरवल्याने ही समुद्रयात्रेची अट शिपायांना जाचक ठरू लागली. मात्र या असंतोषाला वाढवण्याचे मुख्य कारण घडले - काडतुसांना लावलेली चरबी, ही गायीची किंवा डुकराची असे. गाय हिंदूंना पवित्र आणि डुक्कर मुसलमानांना निषिद्ध असल्याने सैनिकांमधे प्रचंड असंतोष पसरला होता. या सर्व थरांतील असंतुष्ट घटकांना नानासाहेब पेशव्यांनी एकत्र आणले. यात त्यांना केवळ पेन्शन मिळाले नाही म्हणून संस्थानिकांनी भारतीय सैनिकांना चिथवुन हे बंड घड्वून आणले किंवा मुसलमानांना आपली सत्ता परत पाहिजे होती म्हणून त्यांनी हिंदूंना धाक घालून हा "जिहाद" घडवला असे म्हणणाऱ्यांनी १८५७ च्या आधीची नानासाहेबांनी - झाशीची राणी किंवा आसाम, जयपुर, चांदा, ग्वाल्हेर, रेवा, संबलपूर या आणि अशा शेकडो राजे-राजवाड्यांना १८५४पासूनच या युद्धाबाबत लिहीलेली पत्रे वाचावीत. किंवा लष्करी छावणीत सैनिकांकडून कमळावर आणि नागरिकांकडून भाकऱ्यांवर हात ठेवून घ्यायला लावलेली शपथ बघता यात नानासाहेबांनी किती गुप्तता ठेवली होती हे लक्षात येते. केवळ वार्षिक ८ लाखाच्या तनख्यासाठी लढणारे नाना नव्हतेना झाशीची राणी. २ऱ्या बाजीरावाच्या मृत्यूनंतर नानासाहेबांच्या आई नेपाळ येथे राहिल्या, तेथे त्यांनी ८० गावे ’खरेदी’ केली या वरून नानासाहेबांसाठी बाजीरावाने ७ पिढ्या पुरेल इतका पैसा सोडला होता हे समजते, त्यापुढे ८ लाखाचे पेन्शन ते काय? ==संदर्भ== {{मराठा साम्राज्याचे पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:पेशवे]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १६६२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १७२० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 35ivdp7eac9z2vvg9vivahfce2zi0gk 2681580 2681579 2026-04-29T02:24:57Z ~2026-24679-89 182431 /* कौटुंबिक पार्श्वभूमी */ 2681580 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = बाळाजी विश्वनाथ | पदवी = पेशवा | चित्र = His Highness Balaji Vishwanath Peshwa.jpg | चित्र_शीर्षक = पर्वती येथील बाळाजी विश्वनाथ यांचे चित्र | राजध्वज_चित्र = Flag_of_the_Maratha_Empire.svg | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = मराठी साम्राज्य | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[नोव्हेंबर १७]], [[इ.स. १७१३|१७१३]] - [[एप्रिल २]], [[इ.स. १७२०|१७२०]] | राज्यारोहण = [[नोव्हेंबर १७]], [[इ.स. १७१३|१७१३]] | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी =[[ पुणे]] | पूर्ण_नाव = बाळाजी विश्वनाथ (भट) देशमुख (पेशवे) | इतर_पदव्या =छत्रपतींचे सेवक | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १६६२|१६६२]] (तारीख अनिश्चित) | जन्म_स्थान = [[श्रीवर्धन]], [[रायगड जिल्हा]] | मृत्यू_दिनांक = [[एप्रिल २]], [[इ.स. १७२०|१७२०]] | मृत्यू_स्थान = [[सासवड]], [[पुणे जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]] | पूर्वाधिकारी = परशुराम त्रिंबक कुलकर्णी | राजपद_वारस =[[शाहू पहिले|छत्रपती सम्राट शाहू महाराज]] | राजपद_वारस_प्रकार =छत्रपती | उत्तराधिकारी = [[थोरले बाजीराव पेशवे]] | वडील = विश्वनाथ परशुरामपंत (भट) देशमुख | आई = | पत्नी = राधाबाई | इतर_पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[थोरले बाजीराव पेशवे]], [[चिमाजी आप्पा]] | राजवंश = [[पेशवे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''बाळाजी विश्वनाथ (भट) देशमुख''' ( [[इ.स. १६६२]] – [[एप्रिल २]], [[इ.स. १७२०]]), किंवा '''पेशवे बाळाजी विश्वनाथ''' पराक्रमी योद्धा व मराठा साम्राज्याचे पहिले पेशवे पंतप्रधान होते. त्यांच्यापासून साताऱ्याचे पेशवेपद पिढीजात भट घराण्याकडे आले. == कौटुंबिक पार्श्वभूमी == महादजी विसाजी देशमुख हे बाळाजींचे पणजोबा व भट घराण्याचे ज्ञात पुरुष होय. भट घराण्याकडे [[दंडा राजपुरी]] आणि [[श्रीवर्धन]] या परगण्यांची देशमुखी वंशपरंपरेने चालत आली होती. ही देशमुखी शके १४००पासून शके १६०० पर्यंत अव्याहत चालू होती असे इतिहासाचार्य राजवाडे म्हणतात, तर रियासतकार ही देशमुखी १४७८ च्या सुमारास मिळाली असावी असे मानतात. * तसेच बाळाजी विश्वनाथांचे वडील व आजोबा छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या सेवेत असावेत, असेही रियासतकार म्हणतात. १५७५ च्या सुमारास महादजींकडे ही परंपरागत देशमुखी होती. महादजींस, नारो महादेव व परशुराम (उर्फ शिवाजी) अशी २ मुले. * शिवाजींस ३ पुत्र कृष्णाजी, अंताजी व विश्वनाथ उर्फ विसाजी. विश्वनाथ हे बाळाजीचे पिता. ** बाळाजींना ४ भाऊ होते. कृष्णाजी, जानोजी, विठ्ठल व रुद्राजी. देशमुखीचे घराणे असल्याने बाळाजींस [[मोडी लिपी|मोडी]] वाचन, हिशेब, संध्या-रुद्रादी कर्मे यांचे शिक्षण मिळाले. वयाच्या १०-१२व्या वर्षी त्यांचा विवाह राधाबाई बर्वे यांच्याशी झाला. इ.स. १६८९ च्या सुमारास धर्मवीर [[संभाजी महाराज|छत्रपती संभाजी महाराजांच्या]] हत्येनंतर [[जंजिरा संस्थान|सिद्दीने]] उचल खाल्ली, त्यामुळे बाळाजींला [[श्रीवर्धन]] सोडावे लागले. त्यातच भट घराणे [[कान्होजी आंग्रे|आंग्‍ऱ्यांना]] सामील आहे या संशयाने सिद्दने भट घराण्याचा छळ चालू केला. त्यांच्या ''जानोजी'' नावाच्या भावास सिद्दीने पोत्यात घालून समुद्रात बुडवल्याची आख्यायिका आहे. सिद्दीच्या हशमांनी पाठलाग सुरू केल्यावर [[मुरूड]] येथील वैशंपायन कुटुंबाकडे त्यांनी काही आठवडे आश्रय घेतला. त्याच किंवा तशाच कारणास्तव पिढीजात देशमुखी सोडून बाळाजी भट हे भानु कुटुंबाबरोबर [[सातारा|साताऱ्यास]] आले. पुढे याची आठवण ठेवून एका वैशंपायन गुरुजींना त्यांनी आपले कुलोपाध्याय केले. शिवाय एक वैशंपायन १२०० स्वारांचे सरदार होऊन मध्यप्रदेशात ’सागर’ प्रांतात गेले असा उल्लेख मिळतो. बाळाजींबरोबर असलेल्या भानु कुटुंबात ३ भाऊ होते. हरी महादेव, बाळाजी महादेव आणि रामजी महादेव. * त्या पैकी "बाळाजी महादेव" हे [[नाना फडणवीस]] यांचे आजोबा होत. (भट) देशमुख-फडणवीस-वैशंपायनांचे संबध हे ३ पिढ्या जुने होते. पुढे १७१९ मध्ये [[दिल्ली]]स गेलेल्या सैनिकांची मोगलांशी लढाई झाली त्यात '''बाळाजी महादेव भानु''' कामी आले. म्हणजे पेशव्यांच्या हत्येच्या प्रयत्न होणार, हे कळल्यावर बाळाजी विश्वनाथांचा जीव वाचवायला बाळाजी महादेव त्यांचा पालखीत बसले आणि कटवाल्यांकडून मारले गेले. == उमेदवारी == बाळाजी विश्वनाथ याने [[रामचंद्रपंत अमात्य]] यांच्याकडे कोठीवर कारकून म्हणून काम केले. त्यांची हुशारी [[धनाजी जाधव]] यांच्या नजरेस आली. धनाजीरावांनी आपले दिवाण म्हणून आपल्या सेवेस घेतले. याचवेळी ते त्या भागाचे महसूल अधिकारी झाले. दिल्लीचा पातशहा "अबु मुझफ़्फ़र मुहिउद्दीन मुहम्मद [[औरंगजेब]] आलमगीर गाझी" स्वतः अवघ्या सामर्थ्यासह महाराष्ट्रावर चालून आला होता. [[संताजी घोरपडे|संताजी]]-धनाजी, नेमाजी-खंडेराव हे गनिमी काव्याचे डाव टाकत मोठ्या मजला मारीत होते. बाळाजी विश्वनाथ या सगळ्यांना जवळून पहात होते. १७०५ च्या दरम्यानच्या त्यांच्या समशेरीच्या कर्तबगारीमुळे १६९९-१७०२ मध्ये त्यांना [[पुणे|पुण्याची]] सुभेदारी मिळाली तसेच बाळाजीला १७०५ च्या [[गुजरात]] स्वारीदरम्यान [[दौलताबाद]] येथील सुभेदारी देखील मिळाली. या सुभेदारीच्या काळातील बाळाजीची एक मुद्रा उपलब्ध आहे - ''श्री उमाकान्त पदाभोजा भजनाप्रमुन्नते: बाळाजी विश्वनाथस्य मुद्रा विजयहेतराम।'' [[छत्रपती राजाराम|छत्रपती राजारामांच्या]] अकाली निधनानंतर ''खेळणा'' उर्फ [[विशाळगड|विशाळगडावर]] त्यांच्या [[छत्रपत शिवाजी दुसरे|शिवाजी]] या पुत्रास बसवले गेले. ४ वर्षांचा मुलगा मराठ्यांचा छत्रपती झाला. पुढे ५-६ वर्षे मराठी सत्ता औरंगजेबाशी झुंजत होती. सातारा, परळी ([[सज्जनगड]]), [[सिंहगड]] (कोंडाणा), [[पन्हाळगड]], [[विशाळगड]] असे किल्ले फितुरीने औरंगजेबाकडे आले. विशाळगडासाठी औरंगजेबाने त्या काळी २ लाख रुपये तर पन्हाळ्यासाठी त्याने ५० हजार रु. मोजले. १७०४ मध्ये त्याने [[राजगड]] व [[तोरणा किल्ला|तोरणा]] घेतला. १७०२ मध्ये [[सिंहगडची लढाई (१७०२)|सिंहगडाच्या प्रदीर्घ लढ्यानंतर]] तडजोडीची बोलणी करायला मोगलांच्या छावणीत ''बाळू पंडित'' म्हणजेच बाळाजी गेले होते. तत्पूर्वी किल्ला लढवत असताना ''दारुगोळा कमी भासतोय, तरी त्वरा करा!'' असे दारुगोळा पाठविण्यासंबधीचे पत्र त्याने अंबाजीपंत पुरंदरे यांना लिहिलेले आढळते. ==१७०७ आणि नंतर== २० फेब्रुवारी १७०७ रोजी [[अहमदनगर]] (आताचे अहिल्यानगर) येथे औरंगजेबाचा मृत्यू झाला. ही बातमी मिळताच [[माळवा|माळव्याच्या]] सुभेदारीवर असलेल्या त्याचा मुलगा [[आझमशाह]] त्वरेने अहमदनगरला आला. ईदच्या मुहूर्तावर १४ मार्च, १७०७ रोजी त्याने स्वतःला बादशहा म्हणून जाहीर केले व आपला भाऊ [[शाहआलम]]चा काटा काढायला तो उत्तरेत निघाला. याच वेळी [[झुल्फिकारखान]] व इतरांच्या सल्ल्याने त्याने ८ मे, १७०७ रोजी [[शाहू पहिले|शाहूंची]] सुटका केली. मात्र [[येसूबाई भोसले|येसूबाईंना]] त्याने कैदेतच ठेवले. ऑगस्ट १७०७ मध्ये शाहू महाराष्ट्रात आले. [[ताराबाई|ताराराणींनी]] सात वर्षे औरंगजेबाशी लढा देऊन आपले कर्तृत्त्व सिद्ध केले होते, शाहूने गादीवर आपला हक्क सांगताच संघर्ष होणार हे अटळ झाले. ताराराणींनी लढाईची तयारी करताच शाहूंनी ही लढाईची तयारी केली. धनाजी जाधव व [[परशुराम त्रिंबक]] सैन्य घेऊन निघाले. शाहूंनी धनाजीस बोलणी करावयास बोलावून घेतले. धनाजी जाधवांच्या पदरी असलेल्या [[बाळाजी आवजी चिटणीस|खंडो बल्लाळ]], बाळाजी विश्वनाथ आणि नारो राम यांनी शाहूंचा पक्ष बरोबर असून त्यांचा पक्ष घेण्याची गळ धनाजीरावांना घातली. धनाजी ससैन्य शाहूंच्या बाजूने गेले. [[परशुराम त्रिंबक पंतप्रतिनिधी|परशुराम त्रिंबकाने]] याला विरोध केला मात्र अखेर [[खेडची लढाई (१७०७)|खेड येथील लढाईत]] शाहूंनी आपले वर्चस्व सिद्ध केले. शाहूंनी धनाजीरावांना सेनापतीपद, नारो शंकरांना सचिवपद व बाळाजी विश्वनाथास मुतालिक म्हणून नेमले आणि ''सेनाकर्ते'' असा किताबही दिला. यावेळी स्वराज्याच्या २ गाद्या तयार झाल्या. ताराराणींच्या पक्षातले अनेक जण बाळाजीने केवळ स्वतःच्या शब्दावर शाहू महाराजांच्या पक्षात आणले. राज्यकारभार चालवताना तुटलेली माणसे त्यांनी परत जोडली. जर शाहूंचा पाठिंबा लाभला तर आंग्रे सिद्दीशी सहज झुंजू शकतील हे आंग्‍ऱ्यांना बाळाजीनेच पटवून त्यांना शाहूंच्या पक्षात आणले. त्यांनी [[सय्यद बंधू|सय्यदबंधूंबरोबर]] तह घडवून आणला, मग त्यांच्याच साहाय्याने दिल्लीच्या [[फर्रुखसियर]] बादशहाला पदच्युत करून [[रफिउद्दौरजात]] याॉला गादीवर बसवले. याच तहानुसार बाळाजींनी शाहूच्या पत्नींची सुटका करवून घेतली. मात्र त्यावेळी २ गाद्यांमध्ये जीवघेणा संघर्ष उडू नये म्हणून बाळाजीने केलेली राजकारणे उल्लेखनीय आहेत. आणि हे केवळ त्यांनी शब्दसामर्थ्यावर घडवून आणले होते हे महत्त्वाचे. १७०७पासून पुढे १७२० पर्यंत म्हणजे मृत्यूपर्यंत बाळाजीने छत्रपती शाहू महाराजांची एकनिष्ठपणे सेवा केली. छत्रपती शाहू महाराजांनी बाळाजींना [[पेशवे]]पद दिले. बाळाजी विश्वनाथांच्या मृत्यूनंतर पेशवेपद त्यांचे पुत्र [[थोरले बाजीराव पेशवे|बाजीरावाकडे]] आले. == निवडक घटना == {{बदल}} श्रीमंत बाळाजी विश्वनाथ यांच्या स्वराज्यसेवेचा घटनाक्रम :- * सन १५७५ महादजीपंत भट श्रीवर्धनचे देशमुख * सन १६६० परशुरामपंत भट छत्रपती शिवाजीमहाराजांच्या कारकुनी सेवेत दाखल. * परशुरामपंत भट छत्रपती शिवाजीमहाराजांच्या सेवेत सरदार. * सन १६८४ साली बाळाजी विश्वनाथ चिपळूण सोडून सासवडास पुरंदरे यांच्याकडे वास्तव्यास आले. सन १६८४ ते सन १६९९ औरंगजेबाच्या विरुद्ध रामचंद्रपंत यांच्या सेवेत. * सन १६९९ ते सन १७०३ पुणे प्रांताचे सरसुभेदार. या कार्यकाळातील कार्ये # नारायणगाव येथे बंधारा बांधला. # नारायणगड हा किल्ला बांधला. # विसापूर किल्ल्याची डागडुजी. * मोगलांशी एकीकडे मुत्सद्दी वाटाघाटी तर दुसरीकडे सिंहगड किल्यास पुरंदरे यांच्या मार्फत दारूगोळा रसद पुरवठा. या काळात दिम्मत सेनापती असा बाळाजी विश्वनाथ यांचा उल्लेख. * सन १७०४ ते सन १७०७ दौलताबाद प्रांताचे सरसुभेदार. * या काळात या सुभे दौलताबाद प्रांताचा उत्तम बंदोबस्त. * नोव्हेंबर सन १७०५ मध्ये दहा हजार फौजेनिशी दिंडोरीवर स्वाऱ्या. * बाळाजी विश्वनाथ यांची हुशारी पाहून अंबाजीपंत पुरंदरे व प्रतिनिधी यांच्या शिफारशीनुसार सेनापती धनाजी जाधव यांच्या सेवेत. फौज बाळगून प्रतिकूल परिस्थितीत उत्तम महसूल वसूली. * बाळाजी विश्वनाथ यांची ताराबाईसाहेबांकडून रांगणा किल्यावर नेमणूक. * सन १७०५ औरंगजेब महाराष्ट्रात ठाण मांडून बसलेला असतांना बाळाजी विश्वनाथ यांची मोगलांच्या ताब्यातील गुजरातवर स्वारी. झाबुआ व गोध्रा प्रांतांचा मोगल सुभेदार मुरादबक्ष याचा पराभव. * मुरादबक्षचा दोन लाख दहा हजार खंडणी भरून बाळाजी विश्वनाथ यांच्याशी तह. शाहूमहाराज यांची दिनांक ८ मे सन १७०७ रोजी दारोहा गावी सुटका. ऑक्टोबर सन १७०७ च्या खेडच्या निर्णायक लढाईत सेनापती धनाजी जाधव यांना थोरल्या धन्याविरूद्ध न लढण्याचाबाळाजींचा सल्ला. सेनापती धनाजी जाधव आणि शाहूमहाराज यांची भेट. सेनापती धनाजी जाधव आणि बाळाजी विश्वनाथ शाहूमहाराजांच्या सेवेत दाखल. खेडची लढाई. सातारा शाहूमहाराजांकडून काबीज. दिनांक १२ जानेवारी सन १७०८ सातारा येथे शाहूमहाराज यांचा राज्याभिषेक. छत्रपती शाहूमहाराज यांच्याकडून अष्टप्रधानांच्या नेमणूका. बाळाजी विश्वनाथ यांची अमात्यांचे मुतालिक म्हणून नियुक्ती. दिनांक २७ जून सन १७०८ सेनापती धनाजी जाधव यांचे निधन. दरम्यान छत्रपती शाहूमहाराजांकडून बाळाजी विश्वनाथ यांना सेनाकर्ते किताब व सेना उभारणीसाठीच्या खर्चास पंचवीस लाख दहा हजार दोनशे रूपयांचा सरंजाम बहाल. सन १७१२-१३ छत्रपती शाहूमहाराज यांचे पेशवा बहिरोपंत पिंगळे यांची सरखेल कान्होजी आंग्रे यांच्या वर स्वारी. स्वारीत पेशवा बहिरोपंत पिंगळे यांचा सरखेल कान्होजी आंग्रे यांजकडून पराभव. पेशवा बहिरोपंत पिंगळे कैदेत. याच स्वारीत श्रीपतराव प्रतिनिधी यांनी गाजविलेल्या पराक्रमामुळे शाहूमहाराजांच्या कैदेत असलेले परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची कैदेतून सुटका. दिनांक १६ मार्च सन १७१३ रोजी परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची पेशवा म्हणून नियुक्ती. आंग्रे यांच्या विरोधात लष्करी कारवाई करण्यात पेशवा परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची चालढकल. दिनांक १९ जून सन १७१३ रोजी पेशवा परशुरामपंत प्रतिनिधी यांची पून्हा प्रतिनिधी पदावर नियुक्ती. पेशवा पद दिनांक १९ जून सन १७१३ ते दिनांक १६ नोव्हेंबर सन १७१३ पर्यंत रिक्त. दरम्यानच्या काळात बाळाजी विश्वनाथ यांचे फौजेचे वळण चांगले असल्याने बाळाजी विश्वनाथ यांना पेशवा पद देण्याविषयी अंबाजीपंत पुरंदरे आणि प्रतिनिधी यांची शाहूमहाराज यांच्याकडे शिफारस. दिनांक १७ नोव्हेंबर सन १७१३ रोजी बाळाजी विश्वनाथ यांची पेशवा पदी नियुक्ती. सन १७१८ जानेवारीत पोलवण येथे सरखेल कान्होजी आंग्रे यांची पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी भेट घेऊन सरखेल कान्होजी आंग्रे यांना शाहूमहाराजांच्या पक्षात आणण्यात यश आले. दिनांक २८ फेब्रुवारी सन १७१४ रोजी पेशवे व आंग्रे यांच्यात सलोख्याचा तह. बहिरोपंत पिंगळे व निळो बल्लाळ चिटणीस यांची सुटका. सरखेल कान्होजी आंग्रे शाहूमहाराजांच्या पक्षात आल्याने पश्चिम किनारपट्टीवर शाहूमहाराज यांची सत्ता स्थापन झाली. नोव्हेंबर सन १७१५ पेशवे बाळाजी विश्वनाथ यांनी पुणे प्रांत स्वराज्यात आणला. चंद्रसेन जाधव याने शाहूमहाराज यांना व दमाजी थोरात याने बाळाजी विश्वनाथ यांना कपटाने कैद करण्याचा कट रचला. ५ ऑगस्ट सन १७१६ रोजी दमाजी थोरात यांजकडून पेशवा बाळाजी विश्वनाथ, अंबाजीपंत पुरंदरे आदी यांना कपटाने कैद केले. खंडणी देऊन सुटका झाली. बाळाजी विश्वनाथ यांनी पिलाजी जाधव यांच्यावर दमाजीची मोहीम सोपवली. पिलाजी जाधव यांनी दमाजी थोरात याचा पराभव करून त्यास अटक करून या प्रकरणाचा कायमचा सोक्षमोक्ष लावला. सन १७१४ आंग्रे - पेशवे यांच्या संयुक्त स्वारीने जंजीरेकर हबशाकडील काही किल्ले स्वराज्यात आणले. सन १७१७ - १८ पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आणि हुसैन अली सय्यद यांनी कोल्हापूरकर संभाजींचा पूर्ण पाडाव केला. गुजरात, खानदेश आदी बादशाही मुलखात मराठ्यांनी छापेमारी आरंभली. सन १७१८ सालच्या अखेरीस पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आपला जेष्ठ पुत्र बाजीराव फौजेसह उत्तरेकडील दिल्ली मोहिमेवर रवाना झाले. सय्यद बंधूंनी मदतीबदल्यात पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांच्याशी स्वराज्याचा मुलूख, मराठ्यांचे चौथाईचे हक्क आदी बाबतच्या शाही सनदा देण्याचा तह केला. सय्यद बंधूंनी पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांच्या साह्याने बादशहा फर्रूखसियरला पदच्युत केले व त्याच्या जागेवर रफिउद्दोरजात बादशहा केले. या सर्व धामधुमीचा फायदा उचलत पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी सय्यद बंधूवर दबाव आणून महाराणी येसूबाईसाहेब आणि राजपरीवार यांची सहीसलामत सुटका करून घेतली. शाही सनदा मिळाल्यानंतर पेशवा बाळाजी विश्वनाथ साताऱ्यास आले. या मोहिमेतील खर्च वजा करून पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी तीस लाख रुपये व शाही सनदा छत्रपती शाहूमहाराजांच्या चरणी अर्पण केल्या. सन १७१९ साली पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी चासकर जोशी यांच्यामार्फत कल्याण - भिवंडी प्रांत स्वराज्यात आणला. यानंतर बेळगांव, रूकडी, तावळे, डिग्रज या भागात मोठी मोहीम राबविण्यात आली. [[सेनाखासखेल]] [[यशवंतराव थोरात]] यांचा बंदोबस्त करून आष्टा व येळावी ही दोन महत्त्वपूर्ण ठाणी ताब्यात घेतली. कोल्हापूरकर संभाजी राजे आणि शाहूमहाराज यांच्यात वैमनस्य वाढत होते. दरम्यान पेशवा बाळाजी विश्वनाथ यांनी कोल्हापूरला वेढा घातला. दिनांक २० मार्च सन १७२० रोजी कृष्णतीरावरील उरणबाहे येथे कोल्हापूरकर संभाजी राजे यांचा पूर्ण पराभव करून त्यांनी संभाजी राजेंना साताऱ्यास राजदर्शनासाठी आणले. साताऱ्यास राजबंधूंच्या भेटीगाठी, राजकीय खलबते झाली. मोहिमेनंतर [[सासवड]] येथे घरी परतल्यावर चाळीस वर्षांच्या अविश्रांत दगदगीने पेशवा बाळाजी विश्वनाथ आजारी पडले. अखेर दिनांक २ एप्रिल सन १७२० रोजी ते मृत्यू पावले ==बाळाजी विश्वनाथ यांच्यावरील पुस्तके== * बालाजी विश्वनाथ ([[महादेव विनायक गोखले]]) ==खालील विभागाचे इतर लेखात स्थानांतरण विकिकरण करून संदर्भासहित पुनर्लेखन करावे== बाळाजीच्या मृत्यूनंतर "पेशवेपदासाठी" दरबारी लोकांत अहमहिका लागली, त्यांत बाजीरावास पेशवेपद देऊ नये असे इतर दरबारी म्हणू लागले{{संदर्भ हवा}}. कारण हा बाजीराव फटकळ होता, एक घाव दोन तुकडे हाच त्याचा स्वभाव होता. मुत्सद्देगिरीपेक्षा त्याला समशेर जवळची होती. हे तरुण रक्त आपल्याला भारी पडू नये म्हणून शाहू महाराजांनी त्यांचा निर्णय बदलावा असे त्यांना सांगितले गेले. मात्र पडत्या काळात इतर कोणाहीपेक्षा बाळाजीने त्यांची जास्त काळजी घेतली होती, त्यामुळे शाहू महाराजांचा बाजीरावावर जीव होता. त्यांनी पेशवाईची वस्त्रे व शिक्के-कट्यार थोरला म्हणजेच पहिला बाजीराव यास दिली. बाजीराव शिपाईगडी होता. उण्यापुऱ्या ४० वर्षांच्या आयुष्यात त्याने अतुल पराक्रम गाजवला. १७२० मध्ये पेशवाई त्याच्या कोवळ्या खांद्यावर आली. त्याच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे २५ एप्रिल १७४० पर्यंत त्याने २० वर्षात अनेक लढाया केल्या. त्यांत माळवा(डिसेंबर,१७२३), धार(१७२४), औरंगाबाद(१७२४), पालखेड(फेब्रुवारी,१७२८), अहमदाबाद(१७३१) उदयपूर(१७३६), फिरोजाबाद(१७३७), दिल्ली(१७३७), भोपाळ(१७३८), वसईची लढाई(१७ मे १७३९) या आणि अशाच ३६ मोठ्या लढायांचा समावेश आहे. आणि सगळ्याच लढाया तो जिंकला आहे. थोडक्यात त्याचा "सक्सेस रेट" "१००%" आहे. वेगवान हालचाल हेच त्याचे प्रभावी हत्यार. शत्रू सावध होण्याआधीच त्याच्यावर अशी काही झडप घालायची की त्याला सावरून प्रतिकार करायला वेळच मिळायला नको हीच त्याची रणनीती, आपण "मैदानी लढाई" लढून जिंकू शकतो हे मराठी सैन्याला जाणवून द्यायला कारणीभूत झाली. बर्नाड मॉंटगोमेरी(Bernard Law Montgomery) या ब्रिटिश ’फील्डमार्शल’ ने बाजीरावाची स्तुती पुढीलप्रमाणे केली आहे - "The Palkhed Campaign of 1727-28 in which Baji Rao I, out-generalled Nizam-ul-Mulk , is a masterpiece of strategic mobility". उभ्या भारतात बाजीरावाच्या समशेरीचा डंका वाजत होता. पहिल्या बाजीरावानेच पुण्याला शनिवारवाडा बांधला आणि साताऱ्याच्या राजगादीइतकेच महत्त्व पुण्याला मिळवून दिले. तसे बघता ती जागा पेशव्यांना लाभली असे म्हणायला हरकत नाही कारण नंतर स्वराज्यावर चालून येणारे ’शिकारीकुत्रे’ खरेच स्वराज्याला घाबरू लागले. दिल्लीचा वजीर "मोहम्मद खान बंगेश" छत्रसाल बुंदेल्यावर चालून आला. तेव्हा त्याच्या समोर छत्रसालला शरणागती पत्करावी लागली. बंगेश हा औरंगजेबाच्या हाताखाली शिकलेला असल्याने शिस्त व चिकाटी हे गुण त्याच्यात पुरेपूर उतरले होते. त्याने ८० वर्षांच्या छत्रसालला छावणीत बंदिस्त केले. मात्र छत्रसाल बुंदेला बंगेशचे बारसे जेवला होता, आपण शरण आलोय असे भासवून त्याने हेरांमार्फत बाजीरावाला एक पत्र पाठवले. कारण दिल्लीला ताळ्यावर आणेल असा तोच एकच परमप्रतापी पुरुष भारतात होता. "जग द्वै उपजे ब्राह्मण, भृगु औ बाजीराव। उन ढाई रजपुतियां, इन ढाई तुरकाव॥" - याचा अर्थ जगात २ ब्राह्मण नावाजले गेले. एक परशुराम ज्याने - उन्मत्त क्षत्रिय सत्ताधीशांना बुडविले, तर दुसरा बाजीराव पेशवा ज्याने तुर्कांची तीच स्थिती केली. याच पत्रात त्याने "जो गति ग्राह गजेंद्र की सो गति भई जानहु आज॥ बाजी जात बुंदेल की राखो बाजी लाज॥ असा "गजान्तमोक्षाचा" हवाला देऊन बाजीरावाकडे मदतीची याचना केली. पत्र मिळाल्यावर टाकोटाक ३५-४० हजारांची फ़ौज घेउन खुद्द बाजीराव, मोहम्मद खान बंगेशवर चालून गेला. ही हालचाल इतकी त्वरेने केली की बाजीराव धडकेपर्यंत मोहम्मद खान बंगेशला काहीच समजले नाहि. बेसावध बंगेश एका गढीत अडकला. बाजीरावाच्या झंजावातापुढे मोगल हैराण झाले. खुद्द गढीत बंदिस्त वजिरानेच "बम्मन होने के बावजूद क्या समशेर चलाता है?" अशी स्तुति केली. या मदतीने खुश होऊन छत्रसालने वार्षिक बत्तीस लाखाचे उत्पन्न असलेला मुलूख बाजीरावास नजर केला. इतकेच नव्हे तर आपल्या अनेक उपपत्नींपैकी एकीची मुलगी "मस्तानी" बाजीरावास दिली{{संदर्भ हवा}}, जेणेकरून बुंदेल्यांचे व मराठ्यांचे रक्तसंबध जुळतील. या शिवाय बाजीरावास "काशीबाई" ही प्रथम पत्नी होतीच. काशीबाईपासून बाजीरावास रामचंद्र उर्फ रघुनाथराव, जनार्दन व बाळाजी उर्फ नाना असे ३, तर मस्तानी कडून समशेरबहद्दर उर्फ कृष्णराव असे एकूण ४ पुत्र होते. कर्मठ ब्राह्मणांनी मस्तानी मुसलमान असल्याने बाजीरावावर बहिष्कार घातला होता, पण बाजीरावाचा दराराच जबर होता, त्याने कोणालाच जुमानले नाही. मस्तानीकरिता शनिवारवाड्यातच महाल बांधून घेतला. चिमाजी अप्पा हा बाजीरावाचा धाकटा भाऊ. याने देखील कोकण घाट आणि किनाऱ्यावर मराठी सत्तेचा भगवा फडकवत ठेवला. बाजीरावाला शोभेल असाच त्याचा हा धाकटा भाऊ होता. बाजीरावाने दिल्लीस आणि चिमाजीने पोर्तुगिजांना त्यांची जागा दाखवून दिली. या लढाईत चिमाजीने पोर्तुगिजांकडून ७ शहरे, ४ बंदरे, २ लढाऊ टेकड्या आणि ३४० गावे जिंकून घेतल्याचा उल्लेख मिळतो. वसईची लढाई ही चिमाजीला कीर्तीच्या अत्युच्च शिखरावर घेऊन गेली. त्याची जाणीव ठेवून चिमाजीने वसईजवळच "वज्रेश्वरी" देवीचे सुंदर मंदिर बांधले. बाजीराव आणि चिमाजीने खरोखरच मराठी सत्तेचा दबदबा दख्खनपासून रुमशेपावतो पसरवला. मराठ्यांची विजयी घोडी नर्मदा ओलांडून गेली. २७ फेब्रुवारी १७४० रोजी नासीरजंग विरुद्ध लढाई जिंकून मुंगीपैठण येथे तह झाला. तहात नासीरजंगने हांडिया व खरगोण हे प्रदेश बाजीरावांना दिले. त्याचीच व्यवस्था लावण्यासाठी ३० मार्च रोजी बाजीराव खरगोणला गेले. या स्वारीत अचानक प्रकृती बिघडून, नर्मदा तीरावर रावेरखेडी या गावी विषमज्वराने २८ एप्रिल १७४०(वैशाख शुद्ध शके १६६२) रोजी पहाटे थोरले बाजीराव वारले. बाजीराव हा ६ फूट होता, असा उल्लेख आहे. उंची बरोबरच त्याचे हातही बरेच लांब होते, भक्कम पिळदार शरीरयष्टी, तांबुस गौरवर्ण, निकोप प्रकृती, कोणीहि मोहीत व्हाव असा मोहक चेहरा, तेजस्वी कांती, न्यायनिष्ठुर स्वभाव, असे उमदे व्यक्तिमत्त्व असल्याने कोणावरही त्यांची सहज छाप पडे. भपकेबाज पोशाखाचा त्याला तिटकारा होता, स्वतः बाजीराव पांढरे किंवा फिकट रंगाचे कपडे वापरी. स्वतःची कामे शक्यतो स्वतः करण्यावर त्यांचा भर होता, नोकरा शिवाय त्यांचे अडत नसे. त्यांचे खाजगी ४ घोडे होते - निळा, गंगा, सारंगा आणि अबलख अगदी त्यांचे दाणावैरण पाणी स्वतः बघत. खोटेपणा, अन्याय, ऐषाराम त्यांना अजिबात खपत नसे. उभ सैन्य त्यांच्या करड्या शिस्तीत तयार झाल होतं. थोरले बाजीराव हे अपराजित सेनापती होते. बाजीरावाच्या मृत्यूनंतर त्याचा मुलगा बाळाजी बाजीराव उर्फ नानासाहेब यास शाहु महाराजांनी पेशवाईची वस्त्रे दिली. नानासाहेबाने पुण्याला खऱ्या अर्थाने शहराचे रूप दिले. सदशिव पेठ, नाना पेठ, शुक्रवार पेठ आणि पर्वती हे नानासाहेबाच्या आज्ञेवरून बांधेले गेले. शिवाय मुठेवर "लाकडी पुल" त्यानेच बांधुन घेतला. पुण्याला शुद्ध पाण्याचा पुरवठा होत रहावा म्हणून यानेच "कात्रज" वसवले. नानासाहेबाने खऱ्या अर्थाने मराठे शाहीचा अटकेपार गेलेला सुवर्णकाळ बघितला त्याच बरोबर मराठ्यांना पानिपतचा प्राणांतिक फटका याच्याच करकीर्दीत बसला. व्यवस्थापनाच्या दृष्टिने मात्र नानासाहेबाने आपले काम चोख बजावले. रघुनाथरावाने वयाच्या २३व्या वर्षीच अटकेवर भगवा फडकवला. राघोबाचा राघो-भरारी झाला. याच काळातिल ४ मे १७५८ रोजी राघोबादादांचे नानासाहेबांना लिहीलेले एक पत्र मराठ्यांमधील चेतलेल्या आत्मविश्वासाचे बोलके उदाहरण आहे - '''"आपण लाहोर, मुल्तान, काश्मीर आणि अटकेच्या आसपासचे सुभे आपल्या अंमलाखाली आणले आहेत, आणि जे न आलेले प्रदेश आहेत ते लवकरच आपल्या राज्यात समाविष्ट करू. अहमदशहा अब्दालीचा पुत्र तैमु्र सुलतान आणि जहानखान यांना आपल्या सैन्याने पराजित केले आहे. त्यांना आपण अक्षरशः नागवले आहे. आपले विस्कळीत सैन्य घेऊन ते एव्हाना पेशावरपर्यंत पोहोचले असतील. आम्ही आपले राज्य कंदाहारपर्यंत वाढवण्याचे निश्चित केले आहे."''' बाजीरावापासून राघोबांपर्यंतच्या या सगळ्या विजयांमुळे मराठी साम्राज्य उत्तरेत सिंधू नदी आणि कश्मीरपर्यंत, पूर्वेला ओरिसापर्यंत, नैर्ऋतेला गोव्यापर्यंत आणि दक्षिणेला म्हैसूरपर्यंत पसरले. निजामाला तर मराठ्यांनी मिळेल तिथे पिटून काढले. सदाशिवराव भाऊनेही हैदराबादच्या निजामाला सळो की पळो करून सोडले. दिल्लीचे सिंहासन मराठ्यांनी आपल्या टाचेखाली आणले. शिवछत्रपतींची "थोरली मसलत" म्हणजेच दिल्लीवरचा हक्क पेशव्यांनीच प्रस्थापित केला. याच घटनेवर वीर सावरकरांसारख्या प्रतिभावान कवीने तर "अटकेवर जरीपटका म्हणून २६० ओळींचा पोवाडाच लिहून काढला". तो संपूर्ण पोवाडाच वीरश्रीने भरला आहे, सगळा पोवाडा इथे देता येत नसला तरी त्याच पोवाड्यातील काही मोजक्या ओळी पुढील प्रमाणे - <blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 2em;"> '''ऐका ऐका हिंदुमात्र हो! वार्ता विजयाच्या आल्या, '''उभ्या सात शतकांचा उगवे सुड जिंकिले जेत्याला॥१॥''' '''जो जो मागे आला आसुर शक्तीच्या की भरावरी,''' '''भारतीय यज्ञाश्व नाचला त्याच्या त्याच्या उरावरी॥४३॥''' '''कुठे आज ते शक? वा बर्बर? बाल्हीकही? वा हूण कुठे?''' '''भारतीय जठरग्नीत जळुनी भस्म जाहले द्रुत ते ते॥४४॥''' '''परी आज ते शल्य उपटले आज तोडिला ध्वज तो रे,''' '''आज जिंकिली तीही लढाई, आजि महंमद-मद उतरे॥६४॥''' '''हिंदूवीरांचा कीं श्रीशे असे यशस्वी हट केला,''' '''आज हिंदवी जरिपटका की पुन्हा पोचला अटकेला॥८०॥''' '''पठाण मोंगल तुर्क इराणी-दाढी तितुकी सामोरी,''' '''पुर्तुगिज वलंदाज फिरंगी टोपी तितुकी पाठिवरी॥१३१॥''' '''परी तितुक्यांहीसहित मराठा-वीर झुंज करी,''' '''एक्या ह्स्ते उपटित दाढी टोपी उडवी दुज्या करी॥१३२॥''' '''पालखेडसी निजाम पिटला अल्ली पिटिला बंगाली,''' '''अर्काटासी नबाब पिटला, पिटिला सिद्दी जली स्थली॥१६४॥''' '''बादशहाच्या बादशाहिची जाळुनि दाढी दिल्लीवरी,''' '''होता की नव्हतासा केला निजाम पिटूनि भोपळी॥१८०॥''' '''जयजयकारे भरा अंबरा करा महोत्सव घरोघरी,''' '''मांगलिका कीं हिंदुमात्र हो वार्ता आतांची आली॥२२०॥''' '''आज सात शतकाने विजयी मिरवित सोनेरी तोडा,''' '''पिई सिंधुचे पाणी पुनरपि हिंदू सैनिकांचा घोडा॥२५२॥''' </blockquote> ==='''पानिपत'''=== मात्र राघोबादादाची पाठ फिरताच दिल्लीतील शहा, अहमदशहा अब्दालीशी चुंबाचुंबी करू लागला. त्याचा बंदोबस्त करण्यासाठी सदाशिवरावभाऊ(चिमाजी अप्पाचा पुत्र) शिंदे, होळकर, गायकवाड, मेहेंदळे असे तोलामोलाचे सरदार घेउन जाट व रजपुतांच्या मदतीने दिल्लीवर चालुन गेला. दिल्ली ताब्यात येताच त्याने विश्वासरावाला आपल्या पुतण्याला सिंहासनावर बसवण्याचे ठरवले. मात्र उद्या हिंदू राजा बसवुन भाऊ निघुन जाईल, पण अफगाणांनी चिडुन आक्रमण केले तर उत्तरेतिल सगळी राज्ये त्या खाली भरडली जातिल ही भीती जाट-शिख-रजपुतांना वाटली, त्यांनी या गोष्टीला नकार दिला. मात्र मराठ्यांची दहशत रहावी म्हणून सदशिवरावभाऊने घणाचे घाव घालुन दिल्लीचे तख्त फोडले. पण जाट-रजपुतांची भीती खरी ठरली. राघोबाने डिवचलेला अब्दाली संधीची वाटच बघत होता. मराठ्यांनी दिल्लीवर आक्रमण करताच दिल्ली आपल्या ताब्यात रहावी म्हणून त्याने मोर्चा बांधणी चालु केली. १७ ऑक्टोबर १७६० रोजी त्याने दिल्लीच्या दिशेने कुच केले. अगदि २४-२५ तारखेपर्यंत तो भागपतपर्यंत आला. मराठी सैन्य या वेळी धान्याच्या चणचणी मुळे कुंजपुराकडे वळली होती. मराठी सैन्याने अब्दालीने यमुना ओलांडु नये म्हणून फारसे काही प्रयत्न केले नाहीत. आधीच आपली शक्ती वाया घालवण्यापेक्षा आपल्याच प्रभावाखाली असलेल्या भूमीवर अब्दालीला अंगावर घेऊ असा विचार भाऊने केला. हे अब्दालीच्या पथ्यावरच पडले, त्याचे सैन्य अगदी सोनपत आणि पानिपत नजीक येउन ठेपले. भाऊला त्या भागाची फारशी माहिती नव्हती, उत्तरेतिल त्याची पहीलीच मोहीम होती. सुरुवातिला छोट्या-छोट्या चकमकीत मराठी सैन्याने हिसका दाखवला असला तरी अनुभवी अब्दालीच्या सैन्याने १४ जानेवारी १७६१ रोजी मुख्य लढाईला तोंड फ़ोडले. या पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत दोहो बाजुचे मोठे नुकसान झाले. यात मराठ्यांचा मोठा पराभव झाला. लाखापेक्षा पेक्षा जास्त मराठी सैन्य कापले गेले. १८ वर्षांचा कोवळा विश्वासराव लढाईत मारला गेला. सदशिवरावभाऊ देखिल कामी आला. दोघांची प्रेते अफगाणी सैनिकांच्या हाती लागली. कोवळ्या विश्वासरावाचे प्रेत बघून तर अब्दाली चाटच पडला "सुभान अल्लाह, क्या नुर है? मरनेके बाद इतना हसीन है तो जिंदा कैसा होगा?" अश्या आशयाचे उद्गार त्याच्या तोंडुन निघाले. म्हणूनच अब्दाली विश्वासरावाच्या प्रेताला आपल्या बरोबर घेऊन जाणार होता असे म्हणतात. ब्रिटिश पत्रे देखिल विश्वासरावाला "Most handsom among marathas" असे म्हणतात. असे समजतात की पानिपतच्या लढाई नंतर पुणे भागातील एकही घर असे नव्हते की ज्या घरातला पुरुष कामी आला नव्हता पेशवाईची पत्रे याचा उल्लेख घरोघरी बांगड्या फुटल्या असे करतात. नानासाहेबाला जे पत्र आले त्यात लिहीले होते "दोन ही्रे हरवले, काही मोती हरवले आणि मोहोरा किती हरवल्या याला गणानाच नाही". पानिपतावर मराठ्यांचा पराभव झाला खरा पण मराठ्यांनी अब्दालीला देखिल असा फटकावला की त्या नंतर दिल्लीकडे परत तो कधीच फिरकला नाही. आजही तेथील माणसे जिंकलेल्या अब्दालीपेक्षा हरलेल्या मराठ्यांना मान देतात, भाऊने जेथुन लढाईची सुरुवात बघितली होती तिथे हरीयाणा सरकारने एक स्मृतीस्तंभ उभा केलाय. मात्र पानिपतचा पराभव मराठ्यांच्या सत्तेवरचा मर्मप्रहार ठरला. त्यानंतर मराठी सत्ता परत पुर्वीच्या तडफेने कधीच उठली नाही. मराठ्यांचा प्रभाव हळूहळू कमी होत गेला. ==='''थोरले माधवराव प्रशासनपर्व'''=== आपल्या स्वकीयांच्या आणि मुलाच्या मृत्युची बातमी ऐकुन नानासाहेब खचले. त्यांनी त्याची हाय खाल्ली हेच दुःख उराशी कवटाळुन हा महान पेशवा २३ जून १७६१ रोजी वारला. त्यांच्या धाकट्या मुलाने माधवराव पेशवा १ला याने मात्र पुढच्या काही वर्षात दक्षीणेत मराठी सत्तेचा दरारा परत प्रस्थापित केला. माधवरावास २० जुलै, १७६१ रोजी पेशवाईची वस्त्रे मिळाली. सुरुवातीच्या काळातच त्यांनी - १७६२ उरळी, नोव्हेंबर १७६२ घोडनदी, ऑगस्ट १७६३ राक्षसभुवन या लढाया केल्या. निजामाला १७५९ला उदगीरला सदाशीवरावभाऊने निजामाला हरवुन ८५ लाखाचा मुलुख हस्तगत केला होता. त्याचा सुड घेण्यासाठी मराठयांच्या नाजुक परीस्थितीचा फायदा घेत नळदुर्ग, अक्कल्कोट या ठिकाणी निजामाने धुडगुस घालत होता. माधवरावांनी २० ऑगस्ट १७६१ रोजी मोहिम हाती घेतली. पण २९ डिसेंबर, सन १७६१ मध्ये राघोबादादांनी अनपेक्षीत तह केला. या नंतर पेशव्यांनी हैदरालीखान विरुद्ध मोहिम उघडली, मात्र रघुनाथरावांनी निजामाशी हातमिळवणी करून घरभेदीपणा केल्याने माधवरावांनी तात्पुरती शरणागती पत्करली. मात्र निजाम व राघोबादादा यांच्यात बेबनाव सुरू झाला निजामाने पुण्यावर हल्ले केले. या नंतर औरंगाबादवर मराठ्यांनी हल्ले केले. पुढे राक्षसभुवन येथे १० ऑगस्ट १७६३ च्या युद्धात पेशव्यांनी निजामाचा दारुण पराभव केला. निजामाकडून उदगीरचे ६० लाख आणि नवीन २२ लाख असा एकूण ८२ लाखांचा मुलुख मरठ्यांनी मिळवला. माधवरावाने हैद्राबादच्या निजामाला दाती तृण धरायला लावले. या नंतरच्या काळात माधवरावांनी कर्नाटकवर एकंदर ५ स्वाऱ्या केल्या. या मोहिमांमुळे अगदी शहाजीराजांच्या वेळचा जहागिरीचा सर्व मुलुख परत मराठ्यांना मिळाला. या मोहिमांत माधवरावाचे शिस्त, चिकाटी, शौर्य, जरब हे गुण हे गुण उजळुन निघाले. १२ वर्षांत त्याने मराठी सत्तेचा गेलेला आत्मविश्वास परत मिळवुन दिला. मराठ्यांचा ब्रिटिश इतिहासकार ग्रँड डफ हा माधवराव पेशव्याची तुलना त्याचाच आजा पहिला बाजीराव याच्या बरोबर करतो. राघोबादादाने मात्र माधवरावाच्या पेशवा बनण्याला विरोध केला. राघोबादादाला पेशवेपद त्याच्याकडे पाहिजे होते. म्हणजे शाहुराजे - ताराराणी मधला जुना वादच परत या दोघात चालु झाला. शेवटी नाईलाजाने माधवरावांनी राघोबादादांना नजरकैदेत टाकले. पुढे आतड्याच्या क्षयाच्या आजाराने माधवरावांचे १७ नोव्हेंबर १७७२ रोजी थेउर येथे गणपती मंदीराच्या ओसरीतच निधन झाले. ग्रँड डफ म्हणातो - '''"पानिपतापेक्षाही माधवरावाचा मृत्यु हा पेशवाईसाठी दुस्वप्न ठरला."''' माधवराव गोरेपान, उंचपुरे, आणि थोराड शरीराचे होते, काळेभोर आणि पाणीदार डोळे, उग्र चेहेरा याच बरोबर मितभाषी असून एरवी बोलताना रोखठोक आणि ठासुन बोलत. लेखन रेखिव होते. राज्याच्या कर्जफेडीसाठी स्वतःचे लाखो रुपये, जडजवाहिर दिले. बाजीरावाप्रमाणेच माधवरावांना देखिल चैन, आळस, लबाडि बिलकुल खपत नसे. ==='''पेशवाईचे पुनरुत्थान'''=== त्या नंतर डिसेंबर १७७२ मध्ये त्यांचा धाकटा भाऊ नारायणराव पेशवा झाला. मात्र राघोबादादांच्या गारद्यांनी त्यांचा खून केला. १७७३ मध्ये राघोबादादाच पेशेवे झाले. नारायणरावांच्या मृत्युची चौकशी करून न्यायमुर्ती रामशास्त्री प्रभुणे यांनी त्याचा ठपका राघोबादादांवर ठेवला, राघोबांनी निमुटपणे पेशवेपदावर नारायणरावाचा पुत्र माधवराव २रा म्हणजेच सवाई माधवराव यास गादीवर बसवले. १७९६ पर्यंत त्यांनी गादी चालवली. सवाई माधवरावांच्या काळात मराठ्यांनी परत दिल्लीवर जरब बसवली खुद्द महादजी शिंदे दिल्लीत तळ ठोकुन राहिले, बादशहाने त्यांना वजीर म्हणून नेमले तेव्हा अतिशय नम्रपणे महादजी शिंदे यांनी त्याला नकार देऊन ती वस्त्रे पुण्यास पाठवुन पेशव्यांना वजीर नेमले. दिल्लीच्या नाड्या पुनः पुण्याच्या हातात आल्या याचेच हे पुरावे होते. इथे नाना फडणिसांनी इंग्रजांची २-३ राजकिय व लष्करी आक्रमणे परतवुन लावली. यामुळे "जबतक नाना तबतक पुना" असे भारतभर म्हंटले जाऊ लागले. ==='''पेशवाईचा अस्त'''=== सवाई माधवरावांच्या आत्महत्येनंतर पेशवेपदावर राघोबादादाचा पुत्र दुसरा बाजीराव आला, हाच तो पळपुटा बाजीराव. यशवंतराव होळकराला भिउन हा पुणे सोडून पळाला आणि वाई येथील इंग्रजांच्या आश्रयाला गेला. इथुन प्रत्येक बाबतित इंग्रज मराठी सत्तेत ढवळाढवळ करू लागले. ३१ डिसेंबर १८०३ रोजी झालेल्या करारा नुसार बाजीरावाने इंग्रजांची [[तैनाती फौज]] स्वीकारुन, त्या फौजेच्या खर्चासाठी मोठा मुलुख इंग्रजांच्या घशात घातला. १८०० साली नाना फडणवीस यांचा मृत्यु झाल्यावर पेशवाईतील उरले-सुरले शहाणपण संपले. १७९९ मध्ये टिपु सुलतान आणि १८०० साली नाना फडणवीस यांचा मृत्यु झाल्यावर इंग्रजांना पुणे हे सोपे आणि एकुलते एक लक्ष झाले. १८०३ च्या तहा नंतर देखिल बाजीराव आणि ब्रिटिश यांच्यात धुसफुस चालुच राहीली. शेवटी त्याची परीणीति ५ नोव्हेंबर १८१७ या दिवशी खडकी येथील लढाईत झाली. ईस्ट इंडिया कंपनीने लेफ्टनंट कर्नल बर(Burr) याच्या नेतृत्वाखाली दुसऱ्या बाजीरावाचा पराभव केला. १८१८ मध्ये अशीरगडजवळ धोलकोट येथे John Malcolm याच्या समोर मराठ्यांनी शरणागती दिली. काही इतिहासकार याची २ कारणे देतात १)२रा बाजीराव हा नजरकैदेतच वाढला असल्याने त्याला दरबारी कामकाज व राजकारण आणि युद्धातले छक्के-पंजे माहित नव्हते, २)पेशव्यांच्याच हाताखाली मोठे झालेले सरदार आता पेशवाईलाच धाक दाखवत होते. अशी संकटे या आधीच्या कोणत्याच पेशव्यावर आली नव्हती. इंग्रजांनी त्याचे राज्य हिसकावुन त्यास वार्षिक ८ लक्ष रुपयांचे पेन्शन चालु केले, त्याची रवानगी कानपूरजवळ ब्रह्मवर्तास झाली. इंग्रजांनी रायगड देखिल ताब्यात घेतला, रायगडवर त्यांनी सगळी हिशेब आणि दरबारी कागदपत्रे जाळली व सगळ्या मुख्य इमारती जमिनदोस्त केल्या. इंग्रजांचा काळा कालखंड भारतावर सुरू झाला. बाजीरावास अनेक लग्नांनंतर देखिल मूल झाले नव्हते, शेवटी वेणगांव(कर्जत-रायगड) येथील माधवराव भट जे बाजीरावाच्या सांगण्यावरून ब्रह्मवर्तास स्थायिक झाले होते त्यांच्या "गोविंद" नावाच्या मुलाला दत्तक घेतले. त्याचेच नाव धोंडोपंत ठेवले, हेच ते स्वातंत्र्यसेनानी "नानासाहेब पेशवे" या शिवाय बाजीरावाने २ मुले दत्तक घेतली होती - गंगाधर उर्फ बाळासाहेब आणि सदाशिव उर्फ दादासाहेब. २रा बाजीराव २८ जानेवारी १८५१ मध्ये वारला, मात्र ११ डिसेंबर १८३९ च्या त्याच्या मृत्युपत्रा प्रमाणे इंग्रजांनी नानासाहेबास उत्तराधिकारी म्हणून मान्यता दिली तरी पदव्या आणि पेन्शन देण्यास नकार दिला. नानासाहेबच नव्हे तर भारतातील बऱ्याच संस्थानांना इंग्रजांनी तनखा नाकारला, काहांची तर संस्थानेच वारसाहक्का वरून किंवा दत्तकविधानावरून खालसा करावयास घेतली. ==='''१८५७ चे स्वातंत्र्यसमर आणि सामाजिक परिस्थिती.'''=== सगळीकडे असंतोष पसरत चालला होता. १८३०पासूनच इंग्रजांचे कंपनी सरकार भारतीय उद्योगांची जाणून बुजून गळचेपी करत होते. माल निर्यातीवर जबर कर लादला होता, आणि इंग्लंडमधून येणारा माल आयात अत्यल्प बसविल्याने स्वस्तात विकला जाई. भारतीय उद्योगांचे तीनतेरा वाजले. १८३०-३१ सालचा विनिमय दर होता १५ भारतीय रु. = १ स्टर्लिंग पाउंड. यावरून भारतीय धंदे का बुडित गेले याचे सुस्पष्ट कारण समजते. आर्थिक आघाडी अशी पिछाडली होती तर भारतीय सैनिकाचे पगार देखील इंग्रज सैनिकांपेक्षा कित्येक पटींनी कमीच होते, त्यांना बढती अशी कधी मिळतच नसे. यातच भर म्हणून सामाजिक स्थित्यंतरे घडत होती हिंदूंच्या धार्मिक रिवाजांत कायद्याने आडकाठी करण्यात आली, समुद्रयात्रेला हिंदू धर्माने धर्मबाह्य ठरवल्याने ही समुद्रयात्रेची अट शिपायांना जाचक ठरू लागली. मात्र या असंतोषाला वाढवण्याचे मुख्य कारण घडले - काडतुसांना लावलेली चरबी, ही गायीची किंवा डुकराची असे. गाय हिंदूंना पवित्र आणि डुक्कर मुसलमानांना निषिद्ध असल्याने सैनिकांमधे प्रचंड असंतोष पसरला होता. या सर्व थरांतील असंतुष्ट घटकांना नानासाहेब पेशव्यांनी एकत्र आणले. यात त्यांना केवळ पेन्शन मिळाले नाही म्हणून संस्थानिकांनी भारतीय सैनिकांना चिथवुन हे बंड घड्वून आणले किंवा मुसलमानांना आपली सत्ता परत पाहिजे होती म्हणून त्यांनी हिंदूंना धाक घालून हा "जिहाद" घडवला असे म्हणणाऱ्यांनी १८५७ च्या आधीची नानासाहेबांनी - झाशीची राणी किंवा आसाम, जयपुर, चांदा, ग्वाल्हेर, रेवा, संबलपूर या आणि अशा शेकडो राजे-राजवाड्यांना १८५४पासूनच या युद्धाबाबत लिहीलेली पत्रे वाचावीत. किंवा लष्करी छावणीत सैनिकांकडून कमळावर आणि नागरिकांकडून भाकऱ्यांवर हात ठेवून घ्यायला लावलेली शपथ बघता यात नानासाहेबांनी किती गुप्तता ठेवली होती हे लक्षात येते. केवळ वार्षिक ८ लाखाच्या तनख्यासाठी लढणारे नाना नव्हतेना झाशीची राणी. २ऱ्या बाजीरावाच्या मृत्यूनंतर नानासाहेबांच्या आई नेपाळ येथे राहिल्या, तेथे त्यांनी ८० गावे ’खरेदी’ केली या वरून नानासाहेबांसाठी बाजीरावाने ७ पिढ्या पुरेल इतका पैसा सोडला होता हे समजते, त्यापुढे ८ लाखाचे पेन्शन ते काय? ==संदर्भ== {{मराठा साम्राज्याचे पेशवे}} {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास]] [[वर्ग:पेशवे]] [[वर्ग:सैनिकी पेशातील मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १६६२ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १७२० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] kan5k6ut8jvnlt72emf0oh4zxt9zu4u 0 68771 2681669 2296551 2026-04-29T09:45:10Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681669 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर}} [[चित्र:KlausEbner.jpg|thumb|200px|right|'क्लॉस एबनर' , २० डिसेंबर २००७ रोजीचे छायाचित्र]] '''क्लॉस एबनर''' (ज.-ऑगस्ट ८,१९६४) हे एक [[ऑस्ट्रिया|ऑस्ट्रियन]] लेखक असून निबंधकार,कवी व भाषांतरकारही आहेत. त्यांचा जन्म [[व्हिएन्ना]] मध्ये व बालपण पण तेथेच गेले. त्यांनी बालपणातच लेखन सुरू केले.सन १९८० चे सुमारास त्यांनी नियतकालिकात लेख देणे सुरू केले व संगणक व त्यावरील लेखांचे सन १९८९पासून पुढे लेखन सुरू केले. त्यांचे कवीत्व [[जर्मन भाषा|जर्मन]] व [[कातालान भाषा|कातालान]] भाषेत आहे.ते [[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच]] आणि [[कातालान भाषा|कातालान]] भाषेतुन जर्मन भाषेत अनुवाद करतात. ते ''ग्राझर ऑटोरेन्व्हरसॅम्लुंग''(Grazer Autorenversammlung) सह अनेक ऑस्ट्रियन लेखक संघटनांचे सदस्य आहेत. {| class="wikitable" |- ! जर्मन<br />(original poem) ! इंग्लिश<br />(presented to Nosside by the author) ! [[स्वैर मराठी भाषांतर]] |- | ''ein Zettler krank<br /> ''vergessen ganz im Suff<br /> ''die Wagenräder sperren<br /> ''zäh<br /> ''sein Mahl besteht aus Einsamkeit<br /> ''garniert<br /> ''mit Sehnsucht nach Vergangenem<br /> ''betört von lauten Rufen<br /> ''Hoffnung<br /> ''wie vor langem sie<br /> ''verlosch'' | ''a paperman and sick<br /> ''forlorn in drunkenness<br /> ''the wheels are blocking<br /> ''clumsily<br /> ''his meal consists of loneliness<br /> ''its garnish<br /> ''is the yearning for the past<br /> ''beguiled by shouts of thunder<br /> ''hope<br /> ''that long ago<br /> ''has died'' | ''एक पेपरवाला व आजारी<br /> ''दारु पिण्यामुळे लाचार<br /> ''चाके थांबत आहेत<br /> ''आडमुठेपणाने<br /> ''एकाकीपणा<br /> ''त्याच्या खाद्याची सजावट<br /> ''त्याच्या पुर्वायुष्याची तळमळ<br /> ''वादळाच्या आवाजाने वेळ घालवितो सुखाने<br /> ''आशा<br /> ''जी पूर्वीच<br /> ''आहे मेलेली<br /> |- |} * == प्रकाशने == === जर्मन पुस्तके === * ''Hominide/[[:en:Hominid (novel)|Hominid]]''; short novel, FZA Verlag, Vienna 2008, ISBN 978-3-9502299-7-4 * ''Auf der Kippe/On the brink''; prose, [[:en:Arovell Verlag|Arovell Verlag]], Gosau 2008, ISBN 978-3-902547-67-5 * ''Lose/Destinies''; short stories, Edition Nove, Neckenmarkt 2007, ISBN 978-3-85251-197-9 === कॅटालान पुस्तके === * ''Vermells/Shades of Red''; poetry, [[:ca:SetzeVents Editorial|SetzeVents (Catalan article)]], Urús 2009, ISBN 978-84-92555-10-9 === इतर प्रकाशने === * "Josep Pla"; essay about the Catalan writer [[Josep Pla]]. In: Zitig (online magazine), Vienna 2008 * "Was blieb vom Weißen Ritter?"; essay about the medieval novel ''[[Tirant lo Blanch]]''. In: Wordshop X - Wiener Werkstattpreis 2007 (brochure), FZA Verlag, Vienna 2008 * "Die Stadt und das Meer"; essay about Barcelona. In: ''Reisenotizen'', FZA Verlag, Vienna 2007, ISBN 978-3-9502299-4-3 * "Die Freiheit ist eine Funzel"; essay on freedom and liberty. In: Lichtungen nr. 109 (ISSN 1012-4705), Graz 2007 * "Von der Legende zur Modernität"; essay about Andorra. In: Literatur und Kritik nr. 411/412 (ISSN 0024-466x), Salzburg 2007 * "Die Kunst ist der Anfang"; essay on translation of literature. In: Literarisches Österreich nr. 1/07 (magazine, ZVR 295943463), Vienna 2007 * "Das Reizvolle der Prophezeiung"; essay on prophecies. In: Sterz nr. 99 (magazine, GZ 02Z033378M), Graz 2006 * "Das Gfrett mit der Reform"; essay about the new German orthography. In: Literarisches Österreich nr. 2/04 (magazine, ZVR 295943463), Vienna 2004 == नोंदी == {{संदर्भयादी|2}} == बाह्य दुवे == * [http://www.klausebner.eu/ Klaus Ebner's Official Website] (mainly in German and Catalan, but also containing some literary text examples translated to English) * {{PND|134037898}} * [http://paper.avui.cat/cultura/detail.php?id=172995 Article on Klaus Ebner in the Catalan newspaper AVUI] {{ca}} * [http://www.schreib-lust.de/verlag/autoren/klaus_ebner.php Author page from publisher Schreiblust, जर्मनी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071117075815/http://www.schreib-lust.de/verlag/autoren/klaus_ebner.php |date=2007-11-17 }} {{De icon}} * [http://www.literaturhaus.at/autoren/E/K-Ebner/bio.html Biography, Literaturhaus (House of Literature) Vienna] {{De icon}} * [http://diarimaresme.com/entrevistes/l%5c%27entrevista/klaus-ebner/ Interview by the Catalan E-Zine Diari Maresme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831231209/http://diarimaresme.com/entrevistes/l%5C%27entrevista/klaus-ebner/ |date=2009-08-31 }} {{ca}} 1984npuiivc1dj7nqiv3acm1t765hjd 0 69054 2681545 2681206 2026-04-28T23:10:37Z ~2026-26091-05 182630 2681545 wikitext text/x-wiki {{Short description | Maratha noble families which served Maratha Empire as commander of Maratha army}} [[चित्र:Shivaji British Museum.jpg|इवलेसे|उजवे|मराठा साम्राज्याचे संस्थापक [[शिवाजी महाराज]]]] [[चित्र:Flag of the Maratha Empire.svg |इवलेसे | उजवे | [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचा ध्वज]]]] '''मराठा सरदार घराणी व राज्ये''', १७ ते १८वे शतकात [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] विस्तारासाठी व संरक्षणासाठी ज्या [[मराठा]] सरदार घराण्यांनी योगदान दिले, त्या राजघराण्यांची ही यादी आहे. [[मराठा]] ही महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात आणि शेजारील राज्यांतील क्षत्रिय वंश आहे. मौर्य, सातवाहन, वाकाटक, राष्ट्रकूट, चालुक्य, शिलाहार, कदंब, यादव, होयसाळ, चौहान, गुहिल, सिसोदिया, सिंधिया, सोळंकी, परमार, अभिर अशा उत्तर आणि दक्षिण भारतातील प्राचीन क्षत्रिय घराणे महाराष्ट्रातून उत्तरेत गेले आहेत === ठळक मराठा राजघराणी === == भोसले घराणे == *'''भोसले घराणे''' हे घराणे मराठा साम्राज्यातील मुख्य व महत्त्वाचे घराणे मानले जाते. [[शिवाजी महाराज]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याचा [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] स्थापनेपासून ते विस्तारापर्यंत मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कोल्हापूरकर भोसले, सातारकर भोसले, नागपूरकर भोसले, अक्कलकोटकर भोसले, तंजावरकर भोसले या प्रमुख शाखा. == घोरपडे घराणे == *'''घोरपडे घराणे''' हे घराणे भोसले घराण्याची थोरली शाखा असून भोसल्यांचे भाऊबंद आहेत. बहमनी काळात घोरपडीच्या मदतीने कोकणातील किल्ला जिंकल्याने घोरपडे हे आडनाव प्राप्त झाले. हे घराणे आदिलशाहीत प्रमुख सरदारांपैकी एक होते. या घराण्यातील [[बाजी घोरपडे]] याने शहाजी राजांशी दगाफटका केल्याने, याला शिवरायांनी ठार मारले. मराठा साम्राज्याचे सेनापती [[संताजी घोरपडे]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याला ''ममलकतमदार'', ''हिंदुराव'' व ''अमिर-उल-उमराव'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कापशीकर घोरपडे, [[मुधोळ संस्थान|मुधोळकर घोरपडे]], सेंदूरकर घोरपडे, दत्तवाडचे घोरपडे आणि गजेन्द्रगडकर घोरपडे या प्रमुख शाखा. == मोहिते घराणे == *'''(तळबीडकर) मोहिते घराणे''' हे घराणे शिवकाळात स्वराज्यात सामील झाले. सेनापती [[हंबीरराव मोहिते]] व शिवरायांच्या पत्नी सोयराबाई ह्या याच घराण्यातील. या घराण्याला ''हंबीरराव'' हा किताब शिवरायांनी दिला. या‌ घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी [[तळबीड]] ही मुख्य मानली जाते. == कदमबांडे घराणे == *'''[[कदमबांडे घराणे]]''' हे एक मराठा घराणे आहे. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला गुजरात व खानदेश प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. == शिंदे घराणे == * [[शिंदे घराणे|'''शिंदे/सिंधिया घराणे''']] '''- वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सूर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[शेष वंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ]] ('''शाखा''' '''-''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]]''', देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]], '''कुळदेवी -''' [[महालक्ष्मी|श्री महालक्ष्मी (कोल्हापूर)]], [[आई जनाई देवी]], '''कुळदैवत -''' [[ज्योतिबा|श्री ज्योतिबा]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]]''',''' [[कण्हेरखेड़]] ([[महाराष्ट्र]]), '''राजक्षेत्र -''' [[उज्जैन]]; [[ग्वाल्हेर]]; [[दिल्ली]] आदि, '''पदवी-'''[[पाटील|पाटील-ए-हिन्दुस्तान]] ([[महादजी शिंदे|हिन्दुस्तान चा पाटील]]), [[देशमुख]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]], [[महाराज]]. [[शिंदे कुळ|शिन्दे]] घराणे अथवा हिन्दीमध्ये सिंधीया हे मध्य भारतातील [[ग्वाल्हेर]] येथील राज्यकर्ते होत. राज्यकर्ते होण्याअगोदर मराठा साम्राज्याचे मुख्य सरदार घराणे होते. मराठा साम्राज्याच्या विस्तारामध्ये यांनी मोठी कामगीरी बजावली होती. शिन्दे हे मुळचे [[सातारा]] जिल्ह्यातील नीरा नदीच्या काठावरील [[कण्हेरखेड़]] या गावचे पाटील होते. राणोजी शिन्दे हा मूळ कर्ता होता. या शिन्दे घराण्याचे कुलदैवत म्हणजे कोल्हापूर मधील श्री महालक्ष्मी अंक वाडी रत्‍नागिरीचा दक्खनचा राजा श्री जोतिबा.या जोतिबाच्या चैत्र यात्रेमध्ये शिन्दे सरकार यांच्या शासनकाठीला पहिल्या मानाच्या अठरा शासनकाठ्या मध्ये नऊ क्रमांकचा मान आहे.सध्या शिन्दे ग्वाल्हेर याठिकाणी स्थायिक असल्यामुळे त्याची ही मानाची शासनकाठी त्यांच्या वतीने चालवण्याचा मान [[सांगली]] जिल्ह्यातील [[वाळवा]] तालुक्यातील [[करंजवडे]] गावाच्या ग्रामस्थांना शिन्देंनी फार पूर्वीपासून दिला आहे.तशी नोन्द सुद्धा [[सिन्धिया देवस्थान ट्रस्ट]] यांच्याकडे आहे. शिन्दे घराण्यातील महत्त्वाच्या व्यक्ती ** [[राणोजी शिंदे]] ** साबाजी शिंदे ** जयाप्पा शिंदे ** [[दत्ताजी शिंदे]] ** [[जनकोजी शिंदे]] ** [[महादजी शिंदे]] ** मानाजी शिंदे ** जयाजीराव शिंदे ** [[माधवराव शिंदे]] ** [[ज्योतिरादित्य शिंदे]] == तनपुरे घराणे == *तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे हे घराणे प्रतिष्ठित मराठा घराणे असून या घराण्याचा देवगिरीच्या सेउना यादव राजघराण्याशी संबंध आहे. *वरकटणे, तालुका करमाळा हे तनपुरे - देसाई (देशमुख) सरदारांचे वतन होते. येथे त्यांची सुमारे ३६ एकरात पसरलेली गढी आहे. सध्या तिची पडझड झालेली आहे. आसपासच्या गावांचा महसूल व कारभार येथून चालवला जात असे. *घराण्याचे मूळ गाव परांडा तालुक्यातील खानापूर होते, येथूनच त्यांचा महाराष्ट्रात विस्तार झाला. या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी वरकटणे ही मुख्य शाखा आहे. एक शाखा सोलापूर, दुसरी शाखा खानापूरमध्ये आहे. *तनपुरे - देसाई (देशमुख) हे पंचकुळी मराठा घराणे असून मूळ मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. == धनुरकर घराणे == * '''[[धनुरकर शिंदे घराणे]] - वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सुर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[नागवंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ|विशिष्ठ]] ('''शाखा -''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]], '''देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]] व [[धनुष्यबाण]], '''कुळदेवी -''' [[कुलस्वामिनी श्री धनदाई माता|आदि शक्ति धनदाई देवी (महालक्ष्मी)]], '''कुळदेवता -''' [[काळभैरव|श्री काळभैरवः]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]], [[माउंट अबू|अमीरगढ़ (माउंट अबू)]], '''राजक्षेत्र -''' [[धनुर]], [[नाशिक]], [[तोरणमाळ|तोरणमाळ-अक्रानी]] आदि, '''पदवी''' '''-''' [[पाटील]], [[देशमुख]], [[राजा|रावसाहेब]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]] आदि * [[धनुरकर शिंदे घराणे|'''धनुरकर शिंदे घराणे''']] हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[धुळे जिल्हा|धुळे जिल्ह्यातील]], एक मध्यकालीय [[धनुर]] गावाची क्षत्रिय कुटुंबची शाखा आहे. धनुरकर शिंदे हे ताप्तीय-[[मराठा]] घराणे खान्देशात "खान्देश" (कान्हदेश) राजकारणत वतनदार होते. नन्तर मराठा हिंदवी साम्राज्यात छत्रपती शाहू महाराजंचे पेशवा बालाजी भट्ट च्यासोबत सैन्यात धनुर्धरांची विशेष तुकडीचे [[सरदार]] होते व त्या काळात [[धनुर]], [[अक्राणी तालुका|अक्रानी]], [[तापी नदी|ताप्ती]] क्षेत्राचि वतनदारी, परगणाचि [[देशमुख|देशमुखी]], गावांची [[पाटील|पाटीलकी]] केली व रावसाहेब, सरकार हे पदवी मिळाली. त्यात गावांचे नाव धनुर, कापडणे, उमरखेड, शीरूड, जोवखेड़ा, बोरकुंड, डोंगरगाव, म्सहावद, मड़काणी, तोरणमाळ, फत्तेपुर, धडगाव, भोंगरा, डोंडवाडा, मोरतलाई, अमळनेर, धरणगांव, रावेर, अशीरगढ़, नेपागाव, बैतूल, मुलताई आदि आहेत. शिंदे-सरकार, शिंदे-देशमुख, शिंदे-पाटील हे आडनाव व ताप्तीय-मराठा हे समाज लिहून या शिंदेवंश चे १२०० घराणे [[खान्देश|खान्देशात]] ([[तापी नदी|ताप्तीक्षेत्र]]) व १५०० घराणे [[दख्खनचे पठार|दख्खनात]] राहत आहेत. == धारचे पवार घराणे == *'''धारचे पवार घराणे''' मूळचे सुपे येथील शिवपूर्व काळातील हे मराठा घराणे स्वराज्यात व मराठा साम्राज्य मध्ये उदयाला आले.प्राचीन सूर्यवंशी परमार राजघराण्यातील पूर्वज महान चक्रवर्ती सम्राट विक्रमादित्य परमार,चक्रवर्ती सम्राट शालिवाहन परमार, राजा भोज, राजा जगदेवराव परमार, भवानी राजे,राजे साबुसिंह उर्फ सरदार साबाजी पवार, कृष्णाजी राजे, काळोजी राजे, केरोजी राजे, बाबाजी राजे, संभाजी राजे,उदाजीराजे पवार, मानाजी राजे पवार यांनी स्वराज्यात मोलाची कामगिरी बजावली,मराठा साम्राज्यात सेनापती, सेना प्रमुख, सरदार, जहागीरदार, देशमुखी, सरपाटील, मुलकी पाटीलकी, गांव पाटिलकी असलेले 96 कुळी मराठा घराणे पवार हे शिवपूर्व कालीन प्रसिद्ध आणि पराक्रमी घराणे आहे.१८व्या शतकात माळवा प्रांतात मराठा साम्राज्याचा विस्तार करण्यास या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे.धारचे संस्थानिक यशवंतरावराजे यांचा राज्याभिषेक झाला होता.या घराण्याला राजे ''विश्वासराव'' व ''सेनाबारासहस्री'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी सुपेकर पवार, वाघोलीकर पवार,मलठण कर,विदर्भातील खेडकर पवार,धारचे पवार आणि देवासचे पवार,नगरदेवळेकर पवार, प्रमुख शाखा.तसेच इतर प्रमुख शाखा वाल्हे, सुपे, चिंचणी, येळपाने, पिंपळगांवकर पवार,जळगाव चाळीसगाव, नाशिक, कोकण, सातारा, अशा अनेक जिल्ह्यात आणि महाराष्ट्राच्या बाहेर ही अनेक शाखा आहेत.सध्या धार आणि देवास मध्यप्रदेश, सुपे जि. नगर, नगरदेवळे जि. जळगाव येथे राजवाडा आणि राजगादी आहे. == थोरात घराणे == *'''[[थोरात घराणे]]''' हे शिवकाळातील मराठा घराणे पेशवाईत उदयाला आले. [[संभाजी महाराज|संभाजी महाराजांच्या]] मृत्यूनंतर चाललेल्या मुघल-मराठा संघर्षात या घराण्याने विलक्षण पराक्रम गाजवला. या घराण्याला ''दिनकरराव'', ''अमिरुलउमराव'' व ''जंगबहादर'' हे किताब होते. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला [[गुजरात]], खानदेश व बागलाण प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याला [[सूरत]], [[संगमनेर]], [[जुन्नर]], , कडेवलीत, [[पुणे]] आणि विजापूर या प्रांतात सरंजाम होता. [[पानिपतची तिसरी लढाई|पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत]] या घराण्यातील अनेक पुरुष कामी आले. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी विरगावकर थोरात, [[वाळकी|वाळकीकर थोरात]], पिंपळगावकर थोरात, वाळवेकर थोरात, पारनेरकर थोरात, नेवासकर थोरात आणि भूमचे थोरात या प्रमुख शाखा आहे. * == जगदाळे घराणे == *'''[[जगदाळे]]''' हे घराणे मूळचे [[मसूर|मसूर परगण्यातील]] पिढीजात वतनदार होते. हे घराणे पवार घराण्याची एक शाखा आहे. शिवकाळात हे घराणे आदिलशाहीच्या सेवेत होते. अफजल खानाच्या स्वारीच्या वेळी या घराण्यातील महादजी जगदाळे हा अफजल खानाला येऊन मिळाला होता. प्रतापगडाच्या पायथ्याशी झालेल्या लढाईत हा ठार झाला, पुढे शाहू राजांच्या काळात हे घराणे मराठा साम्राज्यात सामील झाले. == ढमढेरे घराणे == *'''[[ढमढेरे]]''' हे मराठा साम्राज्यातील प्रसिद्ध घराणे आहे. [[तळेगाव ढमढेरे]] हे या घराण्याचे मूळ ठिकाण आहे. छत्रपती संभाजी महाराज ते पेशवाई कालखंडापर्यंत या घराण्याने उत्तम कामगिरी बजावली आहे. ढमढेरे हे पेशव्यांच्या हुजुरात सैन्यातील प्रमुख सरदारांपैकी एक होते.<br /> == कदम घराणे == *'''देवळालीकर कदम''' देवळाली प्रवरा येथील कदम हे बँकापूरच्या कदंबांचे वंशज. हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वेळेस राजगड किल्याचे ''तट-सरनौबत'' होते. राजाराम छत्रपतींच्या जिंजीच्या प्रवासातही बाजी कदम आणि खंडोजी कदम देवळालीकर हे बरोबर होते. == रणनवरे/रणवरे घराणे == *''' रणनवरे/रणवरे घराणे ''' रणनवरे/रणवरे हे शिवपूर्वकालीन प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, जिंती तालुका फलटण हे रणनवरे सरदारांचे मूळ गाव रणनवरे घराण्याचा येथूनच महाराष्ट्रात विस्तार झाला. रणामध्ये लढण्यासाठी अग्रेसर असणाऱ्या बदामीकर साळुंखे चालुक्यांची ही मुधोळ येथील शाखा आहे. रणनवरे हे मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. सरदार मलोजी रणनवरे हे शहाजी राजे भोसले यांचे सहकारी होते. त्यांनी शहाजी राजे यांच्या सनदा विजापूरवरून जाऊन आणल्या.शहाजी महाराजांनी त्यांना हुक्केरी रायबाग परगण्याचे कारभारी म्हणून नेमले होते. तंजावर येथील प्रसिद्ध शिलालेखातील शहाजी राजांना मदत करणाऱ्या ९६ कुळांच्या यादीत या घराण्याचे नाव आहे. बाजी रणनवरे हे शिवरायांच्या शिलेदारांचे सरदार होते. जिंतीकर रणनवरे सरदारांनी स्वराज्याची पहिल्या बेलसरच्या लढाईत शिवरायांचा तोफखाना सांभाळला होता.शिवरायांच्या तोफखान्याचे पाहिजे प्रमुख हा मान रणनवरे सरदारांना जातो. वर्धनगड आणि पांडवगडाचे किल्लेदार हे रणनवरे सरदार होते. महाराष्ट्रात रणनवरे/रणवरे परिवाराच्या शाखा असलेली गावे... पुणे जिल्हा:निमसाखर, मळद (दौंड),राख, सणसर, रणनवरेवाडी, हिंजवडी. मांडकी, निंभोरे, जिंती (सातारा), जवळगाव (अंबाजोगाई),शिंदेवाडी, बोथे, लोणी (सातारा), सिंदुरजन, कडगाव (कोल्हापुर), काटी (विदर्भ), सेलू (वर्धा), पाणीपत (हरियाणा), बदामी (कर्नाटक). == मरळ घराणे == मरळ यांचे गोत्र अत्री,देवक पानकणीस व कुलदेवी जोगेश्वरी (आंबेजोगाई)आहे. यांचे मूळ घराणे जाधव पण काही कारणाने जाधव चे मरळ आडनाव केले. मरळ बारा मावळातील कानंद खोऱ्यात यांची देशमुखी होती.यांचे मुख्य गाव कानंद(वेल्हे,पुणे) या गावावरून या खोऱ्याचे नाव कानंद खोरे आहे . छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी झुंझारराऊ हा किताब दिला. नंतर काही कारणाने मरळ घराण्यातील कुटुंबे वेल्हे तालुक्यात धानेप, कोंढावळे, पावे, दापोडे तसेच केळावडे (भोर), कोंढवे बुद्रुक (हवेली) येथे स्थायिक झाले. तरी अजूनही कानंद गावात मरळ घराण्याचे मूळ वंशज आहेत. == महाडीक घराणे == ● [[महाडीक]] - तारळे(सातारा जिल्हा), निनाम(सातारा). नागपूर, कोल्हापूर (महाराष्ट्र) कोकण, महाड, नेवरी,येलूर,ग्वाल्हेर, तंजावर, कर्नाटक. == माने घराणे == ●[[माने]] - राष्ट्रकुट वंशज [[ कुळ: सोमवंशी, देवक: गरुड पक्षी, गरुडाचे पंख. [[रहिमतपूर]] माने ,आणि [[म्हसवड]] राजेमाने सातारा जिल्हा, माने-पाटील विसापूर,मणेराजुरी(जमदाडे) ,सावर्डे तासगाव सांगली, महाराष्ट्र , वेळापूर् माने-देशमुख , कारेपूर, ता-लातूर, माने-भिमबहादुर कसबा सांगाव, मांगूर, चरेगाव, उदगाव. माने(भुजबळराव)आंबव,व भुजबळराव,घाटीवळे, माने, कुरचुम,सर्व गावे ता.संगमेश्वर (रत्‍नागिरी जिल्हा), सरकार-रुकडी, भादोले, भेंडवडे. यवतमाळ आणि नागपूर येथील माने. ठोमासे गाव चे माने पाटील. माने सरकार (पतंगराव) गाव- खानापूर , जि-सांगली . माने-खुबी, ता कराड,.माने गाव- इस्लामपूर, ता. वाळवा, जि-सांगली == घाटगे/घाडगे घराणे == *[[घाटगे|राजे-घाटगे]] || [[घाटगे|राजे-घाडगे]]: (वंश: सूर्यवंश गोत्र:कश्यप देवकः-सूर्यफुल)[कलचुरी - काळमुख सूर्यवंशी उर्फ घाटगे वंश], पाचेगाव,राजापूर, डिस्कळ(दिसकळ),मलवडी, निमसोड ता.खटाव, रायगाव, कोळ, कुकुडवाड (कराड भाग), खटाव मान काही भागात केंजळगड (सातारा जिल्हा), कुमठे,बोरगांव(बहे)(जिल्हा सागली) कागल (कोल्हापूर जिल्हा) बारामती (पुणे जिल्हा) (महाराष्ट्र, कर्नाटक). == मोरे घराणे == * [[मोरे]] - सुर्यवंश, लक्षमणपुत्र चंद्रकेतूचे वंशज, (मौर्यखंड), चंद्रगुप्त मौर्याचे कोकणात स्थलांतरित झालेले वंशज. सुरुवातीस छत्रपती शिवरायांना स्वराज्यासाठी विरोध आणि नंतर यांच्याच वंशजानी हिंदवी स्वराज्याकरिता तसेच पानिपतात स्वतःच रक्त सांडवल. जावळी, रायगड किल्ल्याचा परिसर, खटाव (सातारा जिल्हा) या गावाजवळचा वर्धनगड (महाराष्ट्र). == मोहिते घराणे == *[[मोहिते]] - चव्हानकुळी, [[तळबीड]][[जालना|, गोवेे(सातारा) येेेथील 'मोहिते इनामदार]]' [पोखले-ता.पन्हाळा येथील-मोहिते पाटील]. सरसेनापती हंबीरराव मोहिते हे वीर पुरुष. == मानकर घराणे == *'''मानकर/माणकर :''' सेनापती खंडोजी दादजी माणकर (छत्रपती शाहू पर्व) यांचे सरदार घराणे.(सरखेल तुळाजी कान्होजी आंग्रे यांचे सासरे). "रायगड जिल्हा": माणकर वाडा-खरवली, ता.माणगांव (इनामदार) "पुणे जिल्हा": सांगरुण-कातवडी, ता.हवेली. (सरपाटील मोसे खोरे) मौजे पारगाव तर्फे खेड (पाटील) ता. आंबेगाव, मानकरवाडी-मुळशी, मावळ, भोर, जुन्नर, इंदापूर या तालुक्यात आणि महाड-रायगड जिल्ह्यात उपशाखा वस्तीस आहेत. (इतिहास संशोधन-श्री.गणेश संभाजी मानकर, पुणे दि.०९.०९.२०२३) == मारणे घराणे == *[[मारणे]] - [[मुठे खोरे]] , [[मुठे मावळ]] * [['मारणे देशमुख']] * == शिर्के घराणे == * [[शिर्के]] - कोकण, श्रीरंगपूर (महाराष्ट्र). बल्लाळ होयसळ यादव यांचे वंशज == शिवले घराणे == *शिवले - हे प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, "देवक वडाचे, वढू बुद्रुक तुळापूर, म ुंगे, किवळे, शिवली - भड वली व रेडग/ महाराष्ट्र. शिवले देशमुख, शिवले पाटील, शिवले चौगुले, शिवले (शिवळे ) -इनामदार ई. पदावर काम केलेले आहे. महत्त्वाचे कार्य म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराज याचे अंतिम क्रिया याच घराण्यातील वीर पुरुषांनी केली." https://www.facebook.com/Shivale070419810704981/ संभाजी महाराजांची समाधी स्थळ वढू बुद्रुक गावी आहे. == सावंत घराणे == * [[सावंत]] - सावंतवाडी, (कोकण विभाग महाराष्ट्र आणि गोवा राज्य) == गायकवाड घराणे == * [[गायकवाड]] हे सूर्यवंशी क्षत्रिय मराठा घराणे आहे. घाटगे यांच्या प्रमाणेच मंगळवेढ्याच्या सूर्यवंशी कलचुरी/काळमुख घराण्याची एक शाखा. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळापासून ते मराठा साम्राज्याच्या अंतापर्यंत या घराण्याने महत्त्वाची कामगिरी बजावली. क्षत्रियांच्या अनेक धर्मांपैकी एक असलेला धर्म म्हणजे गाईचे रक्षण करणे, गाईला कवाड दिले म्हणून गायकवाड असे या घराण्याचे नाव पडले. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पत्नी सकवारबाई यांचे माहेर गायकवाड घराणे होते. पुणे भागातील गायकवाड घराण्याने गुजरातवर स्वारी करून गुजरातमध्ये बडोदा संस्थानची स्थापना केली. सुर्वे, थोरात, काकडे, हांडे, शितोळे, खंडागळे, राऊत, सूर्यवंशी, दिनकरराव ही सर्व मराठा घराणी या गायकवाड कुळातूनच उत्पन्न झालेली आहेत. या सर्व घराण्यांचे देवक सूर्यफूल आहे. == गरुड घराणे == *'''''गरुड''''' - राष्ट्रकुट शाखा. महाराष्ट्र बेलसर, (मावळ) सांगिसे, टाकवे(खुर्द). ==शेलार घराणे == * शेलार/ [[शिलाहार]] अपरांत- यांचे कोल्हापूर व कोकण (महाराष्ट्र). == जगताप घराणे == '''[[जगताप]] -''' गुट्टीच्या सूर्यवंशी जगताप चोळ राजांचे वंशज. हे जगताप चोळ देवगिरीच्या यादवांचे मंडलिक होत. '''राजगादी''' : गुट्टी, आंध्रप्रदेश '''निशाण''' :  ध्वज स्तंभावर ऐरावत '''हरजीराजे जगताप''' हे जगताप कुळातील मुळेपुरुष आहेत. '''सरदार गोदाजीराजे जगताप''' हे  त्यांच्या शौर्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात होते. ते छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जवळचे बालपणीचे मित्र होते. शिवाजी महाराजांनी जिंकलेल्या पहिल्या किल्ल्यासाठी त्यांनी तोरणा किल्ल्यावरील हल्ल्यात भाग घेतला होता. '''सरदार खंडोजी जगताप''' '''व''' '''सरदार कृष्णाजी जगताप''':पणदरे गावातील शिवाजी महारांजांच्या सैन्याखालील मराठा सरदार . == जाधव घराणे == * हिंदुस्थान च्या इतिहासातील मातब्बर शुर घराणे म्हणजे [[जाधव]] घराणे ,या घराण्यांचा वंश मुळत: यदुकुळ भगवान श्री कृष्णाच्या कुळाशी आणि रजपुत शाखा जाडोन कुळाशी आहे. * वंश- चंद्रवंश,कुळ-यदुकुळ, देवक- पानकणीस, गोत्र -अत्री, कुळदेवी जोगेश्वरी,श्री तुळजाभवानी पश्चिम महाराष्ट्रातील काही घराण्यांचे कुलदैवत श्री जोतिर्लिंग वाडी रत्‍नागिरी जि.कोल्हापुर,आणि , काही घराण्यांचे सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील जळव येथील श्री जोतिर्लिंग आहे * हिंदवी स्वराज्याच्या महान संकल्पनेचा जन्म जिच्या उदरातुन झाला त्या स्वराज्य जननी राजमाता माॅसाहेब जिजाऊ यांचे वडील ,राजे लखुजीराव जाधव राव यांच्या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत. या घराण्याला राव हा किताब आहे. राजे जाधवराव, जाधवराव इनामदार, सरदार जाधव, जाधव-पाटील, अशी अनेक हिंदवी स्वराज्यातील मातब्बर सरदार घराणी तथा सरंजामदार घराणी महाराष्ट्रात आहेत. शंभुसिंह जाधवराव,सरसेनापती धनाजीराव जाधवराव,चंद्रसेन जाधव असे अनेक वीर योद्धे या कुळात जन्माला आहे, पैकी, * सिंदखेडराजा चे राजे जाधवराव, सासवड चे जाधवराव,भुईंज चे जाधवराव,मालेगांव ,निनाम, बहे, परींचे,साताऱ्याच्या उत्तरेस असलेले लिंब गोवे गांव चे सरदार जाधव, कोरेगांव तालुक्यातील जळगांव चे सरदार जाधव-इनामदार, उंब्रज चे सरदार जाधव इनामदार ,आर्वी चे सरदार जाधव-पाटील इनामदार. वडोली चे सरदार जाधव, पाटण तालुक्यातील काही गावे,कुंभार्ली,कराड गोळेश्वर चे जाधव, सातारा सांगली कोल्हापुर इत्यादी अनेक गावांमध्ये मातब्बर आणि मानकरी सरदार घराणी या शाखेशी जोडली आहेत * जाधव म्हणजेच देवगिरीचे यादव. या कुळातील अजून काही आडनावाचे ही पुणे जिल्ह्यातील बारा मावळातील मरळ, घारे, कडू, निगडे ही आहेत. == थोरात घराणे == *थोरात - देवक सुर्यफूल, सूर्यवंशी, गोत्र वशिष्ठ, कोल्हापूर, सांगली, सातारा, अकोले, सिन्नर, पारनेर, [[वाळकी]], [[वीरगाव]], पिंपळगाव, खुटबाव, वाळवणे, अष्टा, भूम, ओंड, कार्वे, बहे, वाळवे, येळवी,‌‌ थोरातवाडी कौठा , अनगरें ता श्रीगोंदा. छत्रपती शिवाजी महाराजांपासून पेशवेकाळापर्यंतचे सरदार घराणे. == तुंवर (तौर) घराणे == * राजेतौर ([[ठाकुर]]) कुंतलवंशीय पांडवातील अर्जुनाचे व दिल्लीपती आणि ग्वाल्हेरचा तोमर, तंवर यांचे वंशज आणि साडेबावीस गावे गोदावरी नदीच्याकाठी जहागिरदार. जिल्हा जालना आणि बीड यांच्या सीमेवर आणि कोल्हापूर येथे भोज राजाची राजधानी कसबा बीड येथील पाटीलकी आणि सावकार. == घोरपडे घराणे == *[[घोरपडे]], सिसोदे वंश, [[राजे घोरपडे]] - [[मुधोळ]], (महाराष्ट्र, कर्नाटक). संताजी घोरपडे हे घराण्यातील प्रभावशाली विरपुरुष. देवाक पाच पालवी,कुळ दैवत पाली चा खंडोबा गावे -भाडळे,जांब ,चिचंणी,डिस्कळ कआंबळएश्वर,एकाब,शिरढोण नांदगाव, तासगांव == घार्गे घराणे == * [[घर्गे-देसाई]]:- शिरोळ आणि निमसोड महाभारतातील यशोवर्धन राजाचे वंशज. == परिहार-(पऱ्हाड) घराणे == *परिहार-(पऱ्हाड)- साडेबारा गावे (वंश सूर्यवंश) गोदरी, अंचरवाडी, भालगाव, पिंप्री, डिग्रस बु, यवता, माळशेंबा, केंदूर. == कड/कडू घराणे == *बारा मावळ पैकी एक मोसे खोऱ्याचे देशमुख वतनदार *चाकणच्या ८४ गावांची सरदेशमुखी *नायगाव(पुरंदर) *शिराळा, अमरावती, अहिल्यानगर येथे उपशाखा वास्तव्यास आहेत. *कडू आडनावामध्ये ब्रिटिशकाळात चूक होऊन काही ठिकाणी "कड" हे आडनाव झालेले पाहायला मिळते *कडू घराण्याच्या इतिहास संशोधनाचे व एकीकरणाचे कार्य श्री.कृणाल कडू देशमुख करत आहेत. *https://www.instagram.com/kadu_sardar?igsh=amRucGQ3M2VuY2s2 हे कडू घराण्याचे अधिकृत पेज आहे. == काळे घराणे == १) राशीन, ता.कर्जत, जि.नगर २)घोडेगाव, ता.आबेगाव,जि.पुणे 3) कुवर बहाद्दूर-देशमुख(काळे), सिन्नर, जि.नाशिक == शिळीमकर घराणे == * शिळीमकर-देशमुख: (मूळचे शिंदे) सरदार घराणे, देशमुख गुंजन मावळ (भोर - राजगड परिसर) == काटे घराणे == *काटे घराणे :- पूने, हिंगणगाव, टाकोबाईचीवाडी, ता. फलटण<br /> == शिरोळे घराणे == *इनामदार शिरोळे पाटील घराणे - शिवाजीनगर (भांबुर्डे) पुणे शहर, पावनखिंड च्या युद्धात वीरगती झालेले शिलेदार राणोजी शिरोळे व पानिपत वीर शेखोजी शिरोळे पाटील. शिरोळे हे पुणे जिल्ह्यातील एक प्रमुख घराणं आहे. या घराण्याचे आडनाव मूळचे शिरवले होते. शिरवळे बुरुज हे रोहिडा किल्ल्याच्या सात बुरुजांपैकी एक आहे, त्यामुळे या कुटुंबाचे आडनाव शिरवळे या बुरुजावरून आले आहे. या कुटुंबाचा इतिहास मराठा साम्राज्यासाठी शौर्य आणि सेवेने चिन्हांकित आहे पावनखिंड येथे झालेल्या युद्धात बांदल सेनेत शिरोळे सरदार देखील होते त्या युद्धात वीरगती झालेले शिरोळे सरदार यांना छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी पुण्यातील भांबुर्डे आजचे छत्रपती शिवाजी नगर येथील काही जमीन इनाम म्हणून दिली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://doi.org/10.7717/peerj.19621/supp-3|title=Supplemental Information 3: Maternal characteristics of GH and non-GH participants|website=doi.org|access-date=2025-07-15}}</ref> पुढे देखील शिरोळे सरदार हे स्वराज्याच्या सेवेत होते पानिपत च्या तिसरा युद्धात शिरोळे घराण्यातील 7 कर्तबगार व्यक्ती यांना वीरगती झाल्यामुळे पेशव्यांनी त्यांना पिंपळे गुरव येथील जमीन इनाम म्हणून दिली शिरोळे कुटुंबाचा धर्म आणि जात -- हिंदू, क्षत्रिय ९६ कुळी मराठा, कुलदेव - जेजुरीचा खंडोबा, कुल देवी - तुळजापूरची तुळजाभवानी, गोत्र - शांडिल्य, देवक - सूर्यफुल (सूर्यफुल). येकोजी - १ शिरोळे (शिरवले) हे या घराण्याचे मूल पुरुष. शिरोळे वंशवृक्ष - येकोजी - (मुल पुरुष) -- शेखोजी -- राणोजी (पावनखिंडीच्या लढाईत लढले) -- रत्नोजी -- येकोजी - २ आणि मोराजी, येकोजीला तीन मुलगे होते -- जेसोजी, जोगोजी, गिरजोजी आणि मोराजीला पाच पुत्र - सुलतानजी, राणोजी, शेखोजी, आनंदराव, गोविंदराव. == गोळे घराणे == *गोळे घराणे, भुजजी गोळे,धाकलोजी गोळे, रुद्रजी गोळे १५३ गावात सरनौबत गोळे ==दाभाडे घराणे == {{बदल}} *चऱ्होलीकर सरदार दाभाडे बजाजी दाभाडे पाटील ([[तळेगाव दाभाडे]]) यांना दोन मुले होती. १ले येसाजीराव व दुसरे सोमाजीराव होय. * सोमाजी बिन बजाजी दाभाडे च-होली गावच्या वतनावर आले. च-होली सरदार दाभाडे घराण्यातील सोमाजीराव दाभाडे हे मूळ पुरुष होय. सोमाजी दाभाडे यांना २ मुले होती. थोरले कृष्णाजी व '''धाकटे बाबुराव''' होय. [[कृष्णाजी दाभाडे]] यांचा अनेक ऐतिहासिक पत्रांमध्ये उल्लेख आढळतो. छत्रपती_शाहू_महाराज शाहू महाराज १६९० पासून महाराणी येसुबाईसाहैब यांचे सोबत औरंगजेबच्या कैदेत होते. औरंगजेबच्या शेवटच्या काळात शाहू राजांना सोडवण्यासाठी ज्या मराठा सरदारांनी प्रयत्नांची शिकस्त केली, त्यामध्ये सरदार कृष्णाजी दाभाडे चऱ्होलीकर ही होते. छत्रपती शाहू महाराज यांनी सुटकेनंतर दाभाडे घरण्यावर महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सोपविल्या होत्या. स्व पराक्रमाचा जोरावर त्यांनी त्या सार्थ केल्या. शाहू महाराजांनी खंडेराव दाभाडे यांना सेनापतीपदी नियुक्त केले तर, कृष्णाजी दाभाडे यांना सुभेदार व सेनाबारासहश्री म्हणून नेमले. महाराणी येसूबाई यांची दिल्लीहून सुटका करण्यासाठी गेलेल्या मराठा सैन्यात कृष्णाजी दाभाडे हे सुभेलष्कर म्हणून सामील होते. सातारा व कोल्हापूर छत्रपतींमधील वारणेच्या तहात ते उपस्थित होते. गुजरात, खान्देश, मिरज, बारामती, कोकण, दिल्लीमधील लढ्यात त्यांचा सहभाग होता. त्यांच्या पराक्रमावर खुश होऊन शाहू छत्रपतीकडून त्यांना अनेक गावची वतनदारी मिळाले होती. त्यांना १२ गावांची जहागिरी होती, त्यापैकी चऱ्होली हे प्रमुख वतनाचे गाव आहे. इ स 1725 मध्ये चऱ्होली येथील डोंगरावर वाघेश्वर महादेवाचे मंदिर सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे यांनी बांधले. श्रीमंत सुभेदार श्री कृष्णाजी दाभाडे यांचा कार्याचा सन्मान म्हणून चऱ्होली ग्रामस्थच्या वतीने व श्री सागर दाभाडे आणि दाभाडे घराणे यांच्या विशेष प्रयत्नांमधून चऱ्होली येथील प्रमुख चौकाला "श्रीमंत सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे" चौक असे नामकरण पूर्वी करण्यात आले होते. शिवाय मरकड रोडला इंद्रायणी नदीवर असणाऱ्या पुलाला "श्रीमंत सरसेनापती खंडेराव दाभाडे सरकार"पूल असे नामकरण करण्यात आले आहे. = मराठा राज्ये = ब्रिटिशांच्या भारतातील आगमनापूर्वी भारतावर मराठ्यांचे साम्राज्य होते. भारत देशावर ब्रिटिश सत्ता येण्यापुर्वी भारताच्या अटक ते कटक (पुर्व-पश्चिम दिशा), पंजाब-हरियाना ते तंजावर (उत्तर-दक्षिण दिशा) या भूभागावर सातारा(चक्रवर्ती राजधानी) अंकित अनेक मराठी महाराजांची बडोदा, धार, ईंदौर, ग्वाल्हेर, तंजावर अशी राज्ये तसेच मराठी सरदारांची संस्थाने होती. * [[अक्कलकोट]] * [[इचलकरंजी]] * [[इंदूर]] * [[औंध]] * [[कुरुंदवाड]] * [[कोल्हापूर]] * [[ग्वाल्हेर|ग्वाल्ह]].[[ग्वाल्हेर|र]] * [[धनुर]] * [[जत]] * [[जव्हार]] * [[झांशी]] * [[तंजावर]] * [[देवास]] (थोरली पाती, धाकटी पाती) * [[धार]] * [[नागपूर]] * [[फलटण]] * [[बडोदे]] * [[भोर]] * [[मुळशी]] * [[मुधोळ]] * [[सांदूर]] - [[कर्नाटक]] * [[सांगली]] * [[सातारा]] * [[सावंतवाडी]] * म्हसवड. * मलवडी *[[घाटगे|बुध]] * (कागल ) * (जावळी) *भाळवणी *भूम (थोरात दिनकरराव) *तळेगाव दाभाडे *वाळकी ( थोरात दिनकरराव) *खुटबाव( थोरात दिनकरराव ) *वीरगाव ( थोरात दिनकरराव) {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:याद्या]] ==दांडाईत घराणे== ई.१८ ते १९ व्या शतकात भारत स्वातंत्र्य होण्याच्या अगोदर दांडाईत घराणे हे निजामकालीन शुरविर -दानविर मराठा घराणे आहे. या घराण्याला निजामकालीन पट्टेदार(जमिनदार)हि उपाधी होती.दांडाईत घराणे हे मुळचे पुरातन ब्राम्हणखेडा कल्याणी तिरावर वसलेले गावचे (पुरातन ब्राम्हणखेडा). ई.स.१८६७-६८ साली पुरातन ब्राम्हणखेडा हे गाव कल्याणी नदीला महापुर आल्याने या महापुरात नेस्तनाबूत झाले.आज इ.स.२०२४ रोजी सुद्धा या पुरातन ब्राम्हणखेडा या गावाचे आवशेस सापडते पहायला मिळतात येथे पुरातन गाव स्थीर होते याची साक्ष म्हणुन पवन पुत्र मारोतीरायाचे मंदिर येथे पहावयास मिळते तसेच गावगढीचे आवशेस पांढरी माती पहावयास मिळते. गाव महापुरात वाहुन गेले पण मारोतीरायाचे मंदिर येथे स्थिर उभे राहिले म्हणुन गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी त्यांच्या मोठ्या मुलांचे नाव(मारोती गोविंदा दांडाईत) ठेवले. त्या महापुरात नंतर पुन्हा गाव वस्ती स्थीरवण्यासाठी गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी नविन ब्राम्हण खेडा या गाव उभारण्यासाठी आपली स्वतःची २३ एक्कर जमिन गावांसाठी दानपत्र करून दिली.हे दानपत्रक पुरविच्या निजामकालीन हैद्राबाद संस्थानातकडे आहे. <nowiki>*</nowiki>गोविंदा देवराव दांडाईत यांची वंशवाळ* ता.जालना जि.औरंगाबाद महाराष्ट्र भारत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://accounts.google.com/v3/signin/identifier?continue=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&emr=1&followup=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&ifkv=Ab5oB3oJayiARpbMfjfkFVhfeoBi70YZI8-0avgWMzs9HWGmnya1F3Wy_9AV1tqD0RzWHD1O3YI4&osid=1&passive=1209600&service=mail&flowName=GlifWebSignIn&flowEntry=ServiceLogin&dsh=S-1153905163%3A1723989572204402&ddm=0|title=Gmail|website=accounts.google.com|access-date=2024-08-18}}</ref>[अपत्ये: ४ मुल] १#)मारोती गोविंदा दांडाईत(अपत्ये नाही) २) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २ मुलं) ३)मंजाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुली) ४)लहानूजी गोविंदा दांडाईत (अपत्ये नाही) २#) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुल) १#)बाबुराव आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३मुल २मुली) १/तुकाराम बाबुराव दांडाईत (अपत्ये १मुलगी) २)भाऊराव बाबुराव दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं २मुली) ३) बाबासाहेब बाबुराव दांडाईत (अपत्ये २मुल १मुलगी) २#)(२/पिराजी आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं १मुलगी) १)त्र्यंबकराव पिराजी दांडाईत(अपत्ये ४मुल १मुलगी) २)लिंबाजी पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल) ३)जनार्दन पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल १मुलगी) ३#)३/मंजाजी गोविंदा दांडाईत( २मुली ) 8bsvsrzxo9byt2ic1pvdqd23st47bp7 0 71230 2681611 2151006 2026-04-29T05:24:05Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681611 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} {{माहितीचौकट पुस्तक |नाव = एनसायक्लोपीडिया ब्रिटानिका |चित्र = | चित्राची ओळ = New American edition of the ''Encylopædia Britannica'' (1899) | लेखक = As of 2008, 4,411 named contributors | देश = United Kingdom (1768–1900)<br>United States (1901–present) | भाषा = [[English language|English]] | विषय = General | genre = [[Reference work|Reference]] [[encyclopedia]] | प्रकाशक = [[Encyclopædia Britannica, Inc.]] | निर्मिती = १७६८ पासून आतापर्यंत | media_type = As of 2008, 32 volumes ([[hardbound]]) | आयसबीयन = ISBN 1-59339-292-3 | ओ सी यल सी = 71783328 }} '''एनसायक्लोपीडिया ब्रिटानिका''' ([[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]] : ''Encyclopædia Britannica'' लॅटिन "ब्रिटिश ज्ञानकोश") हा [[एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिका, इन्कॉ.]] कंपनीतर्फे प्रकाशित केला जाणारा [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश भाषेतील]] सामान्य ज्ञानाचा प्रसिद्ध [[ज्ञानकोश]] आहे. सुमारे १०० पूर्णवेळ संपादकांमार्फत आणि ४,४००हून अधिक योगदात्यांमार्फत हा ज्ञानकोश लिहिला आणि सतत अद्ययावत केला जातो. इंग्रजी ज्ञानकोशांपैकी सर्वाधिक विद्वत्तापूर्ण अशी त्याची ख्याती आहे.<ref>[http://www.thenews.com.pk/article-39870-Encyclopedia-Britannica-goes-digital-after-244-years- Encyclopedia Britannica goes digital after 244 years]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. The News (2012-03-15). Retrieved 17 March 2012.</ref> अजूनही प्रकाशित होणाऱ्या इंग्रजी ज्ञानकोशांपैकी "ब्रिटानिका" सर्वांत जुना आहे. इ.स. १७६८ ते १७७१ या काळात [[स्कॉटलंड]]मधील [[एडिंबर्ग]] इथे तीन खंडांमध्ये सर्वप्रथम तो प्रकाशित झाला. दुसऱ्या आवृत्तीत खंडांची संख्या १० झाली; चौथ्या आवृत्तीपर्यंत (१८०१-१८०९) तो २० खंडांचा झाला होता. वाढत्या ख्यातीसोबत या ज्ञानकोशाला प्रसिद्ध विद्वानांचे योगदान मिळविता आले. नववी आवृत्ती (१८७५-१८८९) आणि अकरावी आवृत्ती (१९११) हे ज्ञानकोश विद्वत्ता आणि साहित्यिक शैलीबाबत मैलाचे दगड मानले जातात.१९३३ मध्ये "ब्रिटानिका"ने "सततच्या पुनरावलोकना"चा निर्णय घेतला. मार्च २०१२ मध्ये एन्साय्क्लोपीडिया ब्रिटानिका, इन्कॉ.ने जाहीर केले की, यापुढे ते छापील आवृत्त्या प्रसिद्ध न करता ऑनलाईन स्वरूपावर लक्ष केंद्रित करणार आहेत. बत्तीस खंडांमध्ये प्रसिद्ध झालेली २०१०ची आवृत्ती ब्रिटिश ज्ञानकोशाची अखेरची छापील आवृत्ती ठरली.<ref name=NYT-stop>{{स्रोत बातमी |last=Bosman |first=Julie |title=After 244 Years, Encyclopædia Britannica Stops the Presses |url=http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2012/03/13/after-244-years-encyclopaedia-britannica-stops-the-presses |date=13 March 2012 |work=The New York Times|author=Julie Bosman|accessdate=13 March 2012}}</ref> [[चित्र:Americanized Encyclopædia Britannica title page.jpg|thumb|right|250px|एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिका ज्ञानकोशाच्या इ.स. १८९९ सालातील आवृत्तीचे पहिले पान]] [[चित्र:Spine of Americanized Encyclopaedia Britannica.jpg|100px|right]] ==संदर्भ व नोंदी== {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Encyclopædia Britannica|{{लेखनाव}}}} * {{संकेतस्थळ|http://www.britannica.com/|अधिकृत संकेतस्थळ|इंग्लिश}} [[वर्ग:इंग्लिश भाषेतील ज्ञानकोश]] p18dbutv6v5yb5idsumm11x6i9vhl5t 0 72637 2681615 1644541 2026-04-29T05:33:19Z ~2026-24679-89 182431 2681615 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''बाजीराव पेशवे''' यांच्याशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत : * [[थोरले बाजीराव पेशवे]] - [[पहिले बाजीराव पेशवे]] मराठा साम्राज्याचे पेशवे (इ.स. १६९९-१७४०). * [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब) - मराठा साम्राज्याचे पेशवे. (इ.स. १७७५-१८५१) * [[दुसरे बाजीराव पेशवे]]- मराठा साम्राज्याचे पेशवे. (इ.स.१७९६-१८१८) [[वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने]] eppoyxzu965topl0asu631k5xs780gs 2681621 2681615 2026-04-29T05:39:27Z ~2026-24679-89 182431 2681621 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''बाजीराव पेशवे''' यांच्याशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत : * [[थोरले बाजीराव पेशवे]] - [[पहिले बाजीराव पेशवे|१ला बाजीराव]] मराठा साम्राज्याचे पेशवे (इ.स. १६९९-१७४०). * [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब) - मराठा साम्राज्याचे पेशवे. (इ.स. १७७५-१८५१) * [[दुसरे बाजीराव पेशवे]]- मराठा साम्राज्याचे पेशवे. (इ.स.१७९६-१८१८) [[वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने]] iec01gli89spa0tp464yyzo4c242w5l 2681622 2681621 2026-04-29T05:39:55Z ~2026-24679-89 182431 2681622 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''बाजीराव पेशवे''' यांच्याशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत : * [[थोरले बाजीराव पेशवे]] - [[पहिले बाजीराव पेशवे|१ला बाजीराव]] मराठा साम्राज्याचे सर्वात कर्तबगार व्यक्ती(इ.स. १६९९-१७४०). * [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब) - मराठा साम्राज्याचे पेशवे. (इ.स. १७७५-१८५१) * [[दुसरे बाजीराव पेशवे]]- मराठा साम्राज्याचे पेशवे. (इ.स.१७९६-१८१८) [[वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने]] g2shdwbxupfq7nds0j1yx5ccvu99ao9 2681625 2681622 2026-04-29T05:41:58Z ~2026-24679-89 182431 2681625 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''बाजीराव पेशवे''' यांच्याशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत : * [[थोरले बाजीराव पेशवे]] - [[पहिले बाजीराव पेशवे|१ला बाजीराव]] मराठा साम्राज्याचे सर्वात कर्तबगार व्यक्ती(इ.स. १६९९-१७४०). * [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब) - मराठा साम्राज्याचे पेशवे. (इ.स. १७७५-१८५१) * [[दुसरे बाजीराव पेशवे]]- मराठा साम्राज्याचे शेवटचा पेशवा. (इ.स.१७९६-१८१८) [[वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने]] oe2f4hv6uiz0j3jyt5kx22gms4r0wbo 2681626 2681625 2026-04-29T05:42:13Z ~2026-24679-89 182431 2681626 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''बाजीराव पेशवे''' यांच्याशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत : * [[थोरले बाजीराव पेशवे]] - [[पहिले बाजीराव पेशवे|१ला बाजीराव]] मराठा साम्राज्याचा सर्वात कर्तबगार व्यक्ती(इ.स. १६९९-१७४०). * [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब) - मराठा साम्राज्याचे पेशवे. (इ.स. १७७५-१८५१) * [[दुसरे बाजीराव पेशवे]]- मराठा साम्राज्याचा शेवटचा पेशवा. (इ.स.१७९६-१८१८) [[वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने]] 4f815oz8tt1mgqd4u6h3tlio038t3v1 2681627 2681626 2026-04-29T05:42:32Z ~2026-24679-89 182431 2681627 wikitext text/x-wiki {{निःसंदिग्धीकरण}} '''बाजीराव पेशवे''' यांच्याशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत : * [[थोरले बाजीराव पेशवे]] - [[पहिले बाजीराव पेशवे|१ला बाजीराव]] मराठा साम्राज्याचा सर्वात कर्तबगार व्यक्ती(इ.स. १६९९-१७४०). * [[बाळाजी बाजीराव पेशवे]] (नानासाहेब) - मराठा साम्राज्याचे पेशवे. (इ.स. १७७५-१८५१) * [[दुसरे बाजीराव पेशवे]] (पळपुटा बाजीराव)- मराठा साम्राज्याचा शेवटचा पेशवा. (इ.स.१७९६-१८१८) [[वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने]] nn0tvg2iduvb9807aq1ow8ep5711fdx 0 104233 2681666 2633384 2026-04-29T09:21:12Z ~2026-26078-89 182638 2681666 wikitext text/x-wiki '''सात बाराचा उतारा''' हा जमिनीवरील मालकी हक्क कोणाचा आहे हे समजून घेण्यासाठी शासकीय अभिलेख महसूल विभागातर्फे दिला जातो. * क्रमांक ७ व क्र.१२ ही जमिनीच्या मालकी हक्कांसंबंधीच्या कायद्यातली विशेष कलमे आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा = https://bhumiabhilekh.maharashtra.gov.in/1049/%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97|title = जमाबंदीचे अभिलेख (भूमापन विभाग) |प्रकाशक= भूमि अभिलेख विभाग, महाराष्ट्र राज्य|ॲक्सेसदिनांक= २७ मार्च २०१६}}</ref> ==७/१२ चा उतारा म्हणजे काय?== सातबारा उतारा म्हणजे जमिनीचा एक प्रकारचा आरसा होय, कारण हा उतारा वाचून प्रत्यक्ष जमिनीवर न जाता त्या जमिनीचा संपूर्ण अंदाज आपल्याला बसल्या जागी मिळू शकतो. महाराष्ट्र शासनाच्या '''महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा १९६६''' अंतर्गत शेतजमिनींच्या हक्कांबाबत विविध नोंदी ठेवल्या जातात. यासाठी वेगवेगळी नोंदणीपुस्तके असतात. या रजिस्टरमध्ये कुळांचे मालकी हक्क, शेतजमिनीचे हक्क, त्यातल्या पिकांचे हक्क यांचा समावेश असतो. तसेच यासोबत २१ विविध प्रकारचे '''गाव नमुने''' ठेवलेले असतात. *यापैकी '''गावचा नमुना नं ७''' आणि '''गावचा नमुना नं १२''' मिळून सातबारा उतारा तयार होतो. म्हणून त्या उताऱ्याला '''सातबारा (७/१२) उतारा''' असे म्हणतात. ==७/१२ उतारा काय दर्शवितो?== प्रत्येक जमीनधारकास स्वतःकडे असलेली [[जमीन]] किती व कोणती हे सातबारा उताऱ्यावरून कळू शकते. *'''गाव नमुना ७''' हे अधिकारपत्रक आहे, तर '''गाव नमुना १२''' हे पीक-पाहणी पत्रक आहे. जमीन व महसूलाच्या व्यवस्थापनासाठी प्रत्येक गावच्या तलाठ्याकडे हे ''गाव नमुने'' असतात. *७/१२ हा जमीन मालकी हक्काचा प्राथमिक व अंतिम पुरावा असतो. ७/१२ ची नवीन पुस्तके साधारणतः १० वर्षांनी लिहिली जातात, तर ७/१२ पीक पाहणी-नोंद दरवर्षी केली जाते. == गाव नमुना गट 109 == अ) गाव नमुना ७ च्या उताऱ्याच्या डाव्या बाजूस भूमापन/सर्व्हे/गट नं व हिस्सा नं. दाखविलेला असतो. सरकारने प्रत्येक जमिनीच्या गटाला एक नंबर दिलेला असतो, त्याला भूमापन किंवा सर्व्हे नंबर किंवा गट नंबर म्हणतात. आणि या प्रकारातील जमिनीचा हिस्सा कितवा आहे हे हिस्सा नंबर मध्ये दाखविलेले असते. त्याजवळच जमीन ज्या प्रकाराने धारण केलेली असते ती भूधारण पद्धती दाखविलेली असते. सदरची जमीन त्या व्यक्तीकडे कशी आली हे त्यावरून कळते. * भोगवटादार वर्ग-१: म्हणजे ही जमीन वंशपरंपरेने चालत आलेली, मालकीहक्क असलेली असते. यालाच खालसा असेही म्हणतात. * भोगवटादार वर्ग-२: म्हणजे सरकारने अल्पभूधारक किंवा भूमिहीनांना दिलेल्या जमिनी. जिल्हाधिकाऱ्यांनी परवानगी दिली तरच या जमिनीची विक्री, भाडेपट्टा, गहाण, दान, हस्तांतरण करता येते. सरकारने विशिष्ट शर्ती किंवा विशिष्ट कामांसाठी किंवा मुदतीसाठी किंवा भाडेपट्ट्याने दिलेली जमिन भूधारणमध्ये मोडते. अशा अटींचा भंग केल्यास सरकार ती काढून घेते. या इनाम, वतन वर्गातल्या जमिनी असतात. भूमापन क्रमांकाचे स्थानिक नाव या रकान्यात शेतकऱ्याने आपल्या जमिनीला नाव दिलेले असल्यास(खाचर/वाळूखाच) उल्लेख असतो. त्याखाली जमिनीचे 'लागवडीचे योग्य क्षेत्र' यात जिरायत, बागायत, भातशेतीचे क्षेत्र याची एकूण नोंद असते. हे क्षेत्र एकर/हेक्टर व गुंठे/आर मध्ये दाखविलेले असते. त्याखाली पो.ख. म्हणजे '''पोट खराबा''' म्हणजे लागवडीस पूर्णतः अयोग्य असे क्षेत्र दाखविलेले असते. यात पुन्हा *वर्ग(अ) म्हणजे शेतातील बांध/नाले/खाणी यांचा समावेश होतो, तर *वर्ग(ब) मध्ये रस्ते, कालवे, तलाव व विशिष्ठ कामांसाठी राखून ठेवलेल्या जमिनीची नोंद असते. त्याखाली 'आकार', जमिनीवर लावण्यात येणारा कर ₹/पैसे मध्ये दिलेला असतो. गाव नमुना ७ च्या मध्यभागी मालकाचे किंवा कब्जेदाराचे नाव दिलेले असते. प्रत्यक्ष व्यवहाराच्यावेळी सातबारा उतारा पाहिला असता जर जमीन विकत देणाऱ्याच्या नावास कंस केला असेल तर ती त्या जमिनीची मालक नाही, असे समजावे. जमीन विकल्यावर अगोदरच्या नावास कंस करून नवीन मालकाचे नाव त्याखाली लिहिले जाते. मालकाचे नावाशेजारी, वर्तुळात काही क्रमांक दिलेले असतात, त्याला फेरफार असे म्हणतात. * गावनमुना ७ च्या उजव्या बाजूला भूधारकाच्या जमिनीचा खातेक्रमांक व त्याखाली कोणाची कुळवहिवाट असेल तर त्या कुळाचे नाव लिहिलेले असते व खंडाची रक्कम दाखविलेली असते. '''इतर हक्क''' मध्ये मालमत्तेमध्ये इतर अधिकार धारण करणाऱ्याच्या नावांची नोंद असते. या सदरात जमिनीसंदर्भात घेतलेले कर्ज फिटलेले आहे की नाही? हे पाहायला मिळते. काही वेळेला संपूर्ण जमीन न घेता त्यातील काही भागच विकत घेतला जातो. अशा भागाला तुकडा असे म्हणतात. इतर हक्क मध्ये 'तुकडेबंदी' असे नमूद केलेले असेल आणि जर ती शेतजमीन असेल तर ती शेतजमीन तुकडे पाडून विकता किंवा विकत घेता येत नाही. '''पुनर्वसनासाठी संपादित''' असा शेरा असल्यास आणि सरकारला रस्ते, धरण यासाठी जी जमीन संपादित करायची असेल त्यातील शेतकऱ्याचे पुनर्वसनासाठी सरकार इतर जमिनी संपादित करू शकते. तेव्हा अशी जमीन सरकारचा अंतिम निर्णय झाल्याशिवाय विकता येत नाही. * कुळकायदा कलम ४३ च्या बंधनास पात्र राहून असा शेरा असल्यास अशी जमीन जिल्हाधिकाऱ्यांच्या परवानगीशिवाय विकता येत नाही. * कुळकायदा कलम ८४ च्या बंधनास पात्र असा शेरा असल्यास आणि शेतीवापरासाठी असलेली जमीन विकत घ्यायची असल्यास विकत घेणारी व्यक्ती ही [[शेतकरी]] असलीच पाहिजे. ती व्यक्ती शेतकरी नसल्यास जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अर्ज करून तशी परवानगी घ्यावी लागते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कायदा]] [[वर्ग:जमीनविषयक शासकीय अभिलेख]] [[वर्ग:महाराष्ट्र शासन]] [[वर्ग:शेती]] 31xauej1p2zxzk58na0vui2cldgwoe3 2681672 2681666 2026-04-29T09:56:46Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-26078-89|~2026-26078-89]] ([[User talk:~2026-26078-89|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:~2025-37990-10|~2025-37990-10]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2633384 wikitext text/x-wiki '''सात बाराचा उतारा''' हा जमिनीवरील मालकी हक्क कोणाचा आहे हे समजून घेण्यासाठी शासकीय अभिलेख महसूल विभागातर्फे दिला जातो. * क्रमांक ७ व क्र.१२ ही जमिनीच्या मालकी हक्कांसंबंधीच्या कायद्यातली विशेष कलमे आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा = https://bhumiabhilekh.maharashtra.gov.in/1049/%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97|title = जमाबंदीचे अभिलेख (भूमापन विभाग) |प्रकाशक= भूमि अभिलेख विभाग, महाराष्ट्र राज्य|ॲक्सेसदिनांक= २७ मार्च २०१६}}</ref> ==७/१२ चा उतारा म्हणजे काय?== सातबारा उतारा म्हणजे जमिनीचा एक प्रकारचा आरसा होय, कारण हा उतारा वाचून प्रत्यक्ष जमिनीवर न जाता त्या जमिनीचा संपूर्ण अंदाज आपल्याला बसल्या जागी मिळू शकतो. महाराष्ट्र शासनाच्या '''महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा १९६६''' अंतर्गत शेतजमिनींच्या हक्कांबाबत विविध नोंदी ठेवल्या जातात. यासाठी वेगवेगळी नोंदणीपुस्तके असतात. या रजिस्टरमध्ये कुळांचे मालकी हक्क, शेतजमिनीचे हक्क, त्यातल्या पिकांचे हक्क यांचा समावेश असतो. तसेच यासोबत २१ विविध प्रकारचे '''गाव नमुने''' ठेवलेले असतात. *यापैकी '''गावचा नमुना नं ७''' आणि '''गावचा नमुना नं १२''' मिळून सातबारा उतारा तयार होतो. म्हणून त्या उताऱ्याला '''सातबारा (७/१२) उतारा''' असे म्हणतात. ==७/१२ उतारा काय दर्शवितो?== प्रत्येक जमीनधारकास स्वतःकडे असलेली [[जमीन]] किती व कोणती हे सातबारा उताऱ्यावरून कळू शकते. *'''गाव नमुना ७''' हे अधिकारपत्रक आहे, तर '''गाव नमुना १२''' हे पीक-पाहणी पत्रक आहे. जमीन व महसूलाच्या व्यवस्थापनासाठी प्रत्येक गावच्या तलाठ्याकडे हे ''गाव नमुने'' असतात. *७/१२ हा जमीन मालकी हक्काचा प्राथमिक व अंतिम पुरावा असतो. ७/१२ ची नवीन पुस्तके साधारणतः १० वर्षांनी लिहिली जातात, तर ७/१२ पीक पाहणी-नोंद दरवर्षी केली जाते. ==७/१२ उतारा ऑनलाईन कसे मिळवावे?== महाराष्ट्र सरकारच्या संकेतस्थळाला भेट द्या किंवा येथे https://bhulekh.mahabhumi.gov.in या लिंकवर क्लिक करा. सबमिट वर क्लिक करा, व वरील विहीत केलेल्या माहिती नुसार ७/१२ प्रदर्शित होईल. == गाव नमुना गट 109 == अ) गाव नमुना ७ च्या उताऱ्याच्या डाव्या बाजूस भूमापन/सर्व्हे/गट नं व हिस्सा नं. दाखविलेला असतो. सरकारने प्रत्येक जमिनीच्या गटाला एक नंबर दिलेला असतो, त्याला भूमापन किंवा सर्व्हे नंबर किंवा गट नंबर म्हणतात. आणि या प्रकारातील जमिनीचा हिस्सा कितवा आहे हे हिस्सा नंबर मध्ये दाखविलेले असते. त्याजवळच जमीन ज्या प्रकाराने धारण केलेली असते ती भूधारण पद्धती दाखविलेली असते. सदरची जमीन त्या व्यक्तीकडे कशी आली हे त्यावरून कळते. * भोगवटादार वर्ग-१: म्हणजे ही जमीन वंशपरंपरेने चालत आलेली, मालकीहक्क असलेली असते. यालाच खालसा असेही म्हणतात. * भोगवटादार वर्ग-२: म्हणजे सरकारने अल्पभूधारक किंवा भूमिहीनांना दिलेल्या जमिनी. जिल्हाधिकाऱ्यांनी परवानगी दिली तरच या जमिनीची विक्री, भाडेपट्टा, गहाण, दान, हस्तांतरण करता येते. सरकारने विशिष्ट शर्ती किंवा विशिष्ट कामांसाठी किंवा मुदतीसाठी किंवा भाडेपट्ट्याने दिलेली जमिन भूधारणमध्ये मोडते. अशा अटींचा भंग केल्यास सरकार ती काढून घेते. या इनाम, वतन वर्गातल्या जमिनी असतात. भूमापन क्रमांकाचे स्थानिक नाव या रकान्यात शेतकऱ्याने आपल्या जमिनीला नाव दिलेले असल्यास(खाचर/वाळूखाच) उल्लेख असतो. त्याखाली जमिनीचे 'लागवडीचे योग्य क्षेत्र' यात जिरायत, बागायत, भातशेतीचे क्षेत्र याची एकूण नोंद असते. हे क्षेत्र एकर/हेक्टर व गुंठे/आर मध्ये दाखविलेले असते. त्याखाली पो.ख. म्हणजे '''पोट खराबा''' म्हणजे लागवडीस पूर्णतः अयोग्य असे क्षेत्र दाखविलेले असते. यात पुन्हा *वर्ग(अ) म्हणजे शेतातील बांध/नाले/खाणी यांचा समावेश होतो, तर *वर्ग(ब) मध्ये रस्ते, कालवे, तलाव व विशिष्ठ कामांसाठी राखून ठेवलेल्या जमिनीची नोंद असते. त्याखाली 'आकार', जमिनीवर लावण्यात येणारा कर ₹/पैसे मध्ये दिलेला असतो. गाव नमुना ७ च्या मध्यभागी मालकाचे किंवा कब्जेदाराचे नाव दिलेले असते. प्रत्यक्ष व्यवहाराच्यावेळी सातबारा उतारा पाहिला असता जर जमीन विकत देणाऱ्याच्या नावास कंस केला असेल तर ती त्या जमिनीची मालक नाही, असे समजावे. जमीन विकल्यावर अगोदरच्या नावास कंस करून नवीन मालकाचे नाव त्याखाली लिहिले जाते. मालकाचे नावाशेजारी, वर्तुळात काही क्रमांक दिलेले असतात, त्याला फेरफार असे म्हणतात. * गावनमुना ७ च्या उजव्या बाजूला भूधारकाच्या जमिनीचा खातेक्रमांक व त्याखाली कोणाची कुळवहिवाट असेल तर त्या कुळाचे नाव लिहिलेले असते व खंडाची रक्कम दाखविलेली असते. '''इतर हक्क''' मध्ये मालमत्तेमध्ये इतर अधिकार धारण करणाऱ्याच्या नावांची नोंद असते. या सदरात जमिनीसंदर्भात घेतलेले कर्ज फिटलेले आहे की नाही? हे पाहायला मिळते. काही वेळेला संपूर्ण जमीन न घेता त्यातील काही भागच विकत घेतला जातो. अशा भागाला तुकडा असे म्हणतात. इतर हक्क मध्ये 'तुकडेबंदी' असे नमूद केलेले असेल आणि जर ती शेतजमीन असेल तर ती शेतजमीन तुकडे पाडून विकता किंवा विकत घेता येत नाही. '''पुनर्वसनासाठी संपादित''' असा शेरा असल्यास आणि सरकारला रस्ते, धरण यासाठी जी जमीन संपादित करायची असेल त्यातील शेतकऱ्याचे पुनर्वसनासाठी सरकार इतर जमिनी संपादित करू शकते. तेव्हा अशी जमीन सरकारचा अंतिम निर्णय झाल्याशिवाय विकता येत नाही. * कुळकायदा कलम ४३ च्या बंधनास पात्र राहून असा शेरा असल्यास अशी जमीन जिल्हाधिकाऱ्यांच्या परवानगीशिवाय विकता येत नाही. * कुळकायदा कलम ८४ च्या बंधनास पात्र असा शेरा असल्यास आणि शेतीवापरासाठी असलेली जमीन विकत घ्यायची असल्यास विकत घेणारी व्यक्ती ही [[शेतकरी]] असलीच पाहिजे. ती व्यक्ती शेतकरी नसल्यास जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अर्ज करून तशी परवानगी घ्यावी लागते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कायदा]] [[वर्ग:जमीनविषयक शासकीय अभिलेख]] [[वर्ग:महाराष्ट्र शासन]] [[वर्ग:शेती]] eelkzk4oglilhhsa82ssupsthgj8vyl 3 118347 2681520 2679234 2026-04-28T17:09:32Z संतोष गोरे 135680 /* स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ मधील लेख */ Reply 2681520 wikitext text/x-wiki {{स्वागत}} == श्री.के. क्षीरसागर == नमस्कार, [[श्री.के. क्षीरसागर]] हा लेख आहे. नवीन '''प्रा. श्री.के. क्षीरसागर''' नावाने लेख बनवण्यापेक्षा आहे त्या लेखात आपणास भर घालता येईल. एक खुलासा- विकिपीडियावर व्यक्तिविषयक लेख पूर्ण नावाने ठेवण्याचा किंवा नवीन तयार करण्याचा संकेत आहे नावच्या आधी संबोधने जोडली जात नाहीत जसे की प्रा., डॉ., संबोधनाच्या नावाने पुनर्निर्देशने देता येतात. -[[सदस्य:संतोष दहिवळ|संतोष दहिवळ]] १५:१३, १६ जानेवारी २०१२ (UTC) नमस्कार आपण दिलेल्या माहितीबद्दल धन्यवाद. योग्य ती कालजी घेईन. :नमस्कार केतकी ! [[किरण नगरकर]] या लेखात विकिकरणाच्या दृष्टीने व संदर्भ देण्याच्या दृष्टीने मी काही किरकोळ सुधारणा केल्या आहेत. [http://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%B0&action=historysubmit&diff=921606&oldid=921166 येथे त्यांतील फरक] थोडक्यात दाखवला आहे. कृपया एकवार तिकडे नजर टाकावी, अशी विनंती. :--[[सदस्य:Sankalpdravid|संकल्प द्रविड (Sankalp Dravid)]] ([[सदस्य चर्चा:Sankalpdravid|चर्चा]] | [[विशेष:योगदान/Sankalpdravid|योगदान]]) १६:०१, १७ जानेवारी २०१२ (UTC) == कॉपीपेस्ट व प्रताधिकारभंग == नमस्कार केतकी ! लोकसत्तेत प्रकाशित झालेल्या [http://www.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=205104:2012-01-13-09-15-34&catid=104:2009-08-05-07-53-42&Itemid=117 या बातमीचा/सदराचा मजकूर]] तंतोतंत कॉपी करून [[श्रीधर व्यंकटेश केतकर]] या लेखात एका विभागात पेस्ट केल्याचे आढळल्यामुळे मी [[साचा:कॉपीपेस्ट]] लावला आहे. [[विकिपीडिया:प्रताधिकार]] धोरणांनुसार विकिपीडियावर लिहिली जाणारी माहिती प्रताधिकारमुक्त (कॉपीराइट-फ्री) असावी लागते अथवा संबंधित संस्थांकडून सार्वजनिक वापरासाठी खुली केली गेल्याचा अधिकृत जाहीरनामा लागतो. तसे नसल्यास असा कॉपीपेस्ट मजकूर प्रताधिकारभंगाचा मासला धरला जाऊ शकतो. विकिपीडियावरापण आपल्या स्वतःच्या लेखणीने माहिती लिहिणे अभिप्रेत आहे. तुम्ही एखाद्या वृत्तपत्रात/पुस्तकात/नियतकालिकात जे काही वाचले असेल, ते तुम्ही तुमच्या भाषेत मांडून लिहू शकता. किंबहुना तसेच करणे श्रेयस्कर. तुमच्या उत्साही सहभागाचे कौतुक आहेच; मात्र ही काही पथ्ये जरूर पाळावीत. --[[सदस्य:Sankalpdravid|संकल्प द्रविड (Sankalp Dravid)]] ([[सदस्य चर्चा:Sankalpdravid|चर्चा]] | [[विशेष:योगदान/Sankalpdravid|योगदान]]) १६:१३, १७ जानेवारी २०१२ (UTC) :धन्यवाद केतकी. तुम्ही संपादलेल्या मजकुरात श्री.के. क्षीरसागरांची व्यक्तिगत टिप्पणी बरीच शिल्लक होती; त्यामुळे त्यांच्या टिप्पण्यांचा सारांश काढून तो [[श्रीधर व्यंकटेश केतकर]] येथे दोनेक वाक्यांत नोंदला आहे. तसेच त्या दोन ठिकाणी क्षीरसागरांच्या लोकसत्तेतल्या पुनर्प्रकाशित लेखाचे दुवेही दिले आहेत. एखाद्या व्यक्तीबद्दल अन्य विद्वान समीक्षकांनी नोंदलेली मते संक्षेपाने व सारांशाने लिहिण्याच्या संकेतास धरून हे बदल केले आहेत. शिवाय केतकरांच्या सुरुवातीच्या जीवनाबद्दलची (शिक्षण वगैरे) माहिती एक नवीन उपविभाग बनवून भरली आहे. या सर्वांत तुम्हांला अजून काही भर घालता आली/संपादन करता आले, तर उत्तमच! :--[[सदस्य:Sankalpdravid|संकल्प द्रविड (Sankalp Dravid)]] ([[सदस्य चर्चा:Sankalpdravid|चर्चा]] | [[विशेष:योगदान/Sankalpdravid|योगदान]]) ०३:००, २१ जानेवारी २०१२ (UTC) धन्यवाद संकल्प द्रविड, आपण केलेले संपादन मी बघितले. आणि त्यामुळे मला नेमके विकिपीडिया मध्ये कसे संपादन केले जाते ते कळले. यापुढे मी निश्चितच हे लक्षात ठेवीन. आपण मराठीसाठी हे जे कार्य करीत आहात त्यसाठी शुभेच्छा. ==सुधा मूर्ती== तुम्हाला बहुधा [[सुधा मूर्ती]] या लेखात भर घालायची आहे असे वाटते. इंग्रजी शीर्षकाचे लेख सहसा मराठी लिहित नाहीत. - [[सदस्य_चर्चा:कोल्हापुरी|कोल्हापुरी]] २२:०४, ६ फेब्रुवारी २०१२ (IST) नमस्कार केतकी, आपण मराठी विकिपीडियावर देत असलेले योगदान उत्तम आहे. आपण सुधा मूर्ती याचेवर बनवलेल्या लेखाच्या निमित्याने आपणास काही सूचना देत आहे. आशा आहे कि यामुळे भविष्यात आपणास लेख बनवणे अधिक सोपे पडेल. # मराठी विकिपिडीयावर लेख नाव हे मराठीतच आणि देवनागरी लिपीतच असावे असा संकेत आहे. # त्यामुळे रोमन लेख नावे देण्याचे टाळावे. # लेख लिहिण्या पूर्वी शोध यंत्रात जर संबंधित माहिती देऊन तपासले तर तशा आशयाचा लेख अगोदरच उपलब्द्ध आहेका ते दिसते. ह्या मुळे एकाच तर्हेचे दोन लेख तयार होण्याच्या धोक्या पासून वाचता येते. आपल्या पुढील संपादन कार्यास अनेक अनेक शुभेच्छा. धन्यवाद [[ सदस्य चर्चा:Rahuldeshmukh101 | राहुल देशमुख ]] ०९:५१, ७ फेब्रुवारी २०१२ (IST) == "मराठी विकिस्रोत" चे उद्घाटन== सप्रेम नमस्कार. "मराठी भाषा दिवस" निमित्ताने दिनांक २५ फेब्रुवारी २०१२ रोजी पत्रकारिता विभाग - रानडे इंस्टीट्यूट, पत्रकार संघ आणि विकिमीडिया पुणे चॅप्टर यांच्या संयुक्त विद्यमाने एका कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले आहे. सुप्रसिद्ध निर्माता, दिग्दर्शक आणि अभिनेते श्री. अमोल पालेकर हे या कार्यक्रमाचे प्रमुख पाहुणे आहेत. या कार्यक्रमात विकिपीडियाच्या माहिती बरोबर "[http://mr.wikisource.org मराठी विकिस्रोत]" चे उद्घाटन श्री. अमोल पालेकर यांच्या हस्ते करण्यात येणार आहे. तरी आपण सर्वांनी उपस्थित रहावे. वेळ: दुपारी २:०० ते ५:३० (कृपया वेळेपूर्वी १० मिनिटे आपल्या जागेवर स्थानापन्न व्हावे) ठिकाण: पत्रकार भवन, नवी पेठ, पुणे या शिवाय आपण मराठी विकिस्रोतचे सदस्य बनून मराठी विकिस्रोतला हातभार लावायला सुरुवात करू या. नमस्कार {{{1|{{PAGENAME}}}}}, आपण मराठी विकिपीडियावर लेखनाच्या केलेल्या प्रयत्नांकरिता अभिनंदन आणि धन्यवादही. आपली मराठी विकिपीडिया वर १० पेक्षा जास्त संपादने झाली आहेत. विकिपीडिया इतर वेबसाईट पासून भिन्न असून तो एक वस्तुनिष्ठ ज्ञानकोश आहे. आपण [[विकिपीडिया:नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन]] का लेख पाहिलाच असेल. लेखनास जमेल तेवढे संदर्भ देणे अभिप्रेत असते. [[विकिपीडिया:हवे होते अपेक्षा, विकिपीडिया परीघ, आवाका आणि मर्यादा]] आणि [[विकिपीडिया:नवीन सदस्यांकडून होणाऱ्या सर्वसाधारण संपादन त्रुटी]] लेखांचा अभ्यास करावा. आपणास इतरही सहलेखक मार्गदर्शन करतीलच. आपल्या आवडीच्या विषयात असेच लेखन घडत राहो ही शुभेच्छा. == वर्गीकरण व विकिकरण == एखाद्या लेखात वरील साचे लावल्यावर कोणास त्रास देण्याचा विचार किंवा कोणाची त्रुटी दाखविण्याचा विचार त्यामागे नसतो हे कृपया ध्यानात घ्यावे.विकिवर अनेक लेख लिहिण्यात येतात. त्या लेखांचे योग्य नियोजन व्हावे व ते योग्य वर्गात असावेत म्हणजे माहिती घेणार्‍यास ते सोपे होते. विकिच्या प्रथेप्रमाणे त्या लेखात योग्य दुवे असावेत. नंतर वेळ मिळेल तेंव्हा हे अपूर्ण काम करण्यास सोपे व्हावे म्हणुन हा उपद्व्याप करावा लागतो. आपण काढलेले संपादन मी उलवटले आहे यात गैरसमज नसावा ही विनंती.आपणास विकिवर पुढील लेखनास शुभेच्छा. [[सदस्य:V.narsikar|वि. नरसीकर]]&nbsp;([[User talk:V.narsikar|चर्चा]]&nbsp;•&nbsp;[[Special:योगदान/V.narsikar|योगदान]]) ०९:२२, १४ जून २०१३ (IST) आता या लेखात मी केलेले बदल कृपया बघावेत. [[सदस्य:V.narsikar|वि. नरसीकर]]&nbsp;([[User talk:V.narsikar|चर्चा]]&nbsp;•&nbsp;[[Special:योगदान/V.narsikar|योगदान]]) ०९:४९, १४ जून २०१३ (IST) ==नीरजा== कृपया नीरजा यांचे संपूर्ण नाव [[नीरजा]] या लेखात लिहावे ही विनंती.त्यायोगे त्यांची ओळख प्रदर्शित होईल. त्या लेखातील सध्याचे मजकूराने विशेष अर्थबोध होत नाही. धन्यवाद. तसेच आपण नुकतेच चढविलेले <nowiki>[[चित्र:Niraja.jpg ]]</nowiki>हे चित्र प्रताधिकारमुक्त आहे किंवा कसे याचा कृपया खुलासा त्या संचिकेच्या पानात करावा ही पण विनंती. [[सदस्य:V.narsikar|वि. नरसीकर]]&nbsp;([[User talk:V.narsikar|चर्चा]]&nbsp;•&nbsp;[[Special:योगदान/V.narsikar|योगदान]]) १३:३२, २३ जून २०१३ (IST) == कमल देसाई == कृपया [[कमल देसाई]] हा लेख बघावा. त्यात मी किरकोळ बदल केलेले आहेत. त्यात संदर्भ टाकला आहे. तो कसा टाकला हे आपणास 'संपादन' वर टिचकी मारली असता कळेल. धन्यवाद. तसेच आपणास पुढील लेखनास शुभेच्छा. [[सदस्य:V.narsikar|वि. नरसीकर]]&nbsp;([[User talk:V.narsikar|चर्चा]]&nbsp;•&nbsp;[[Special:योगदान/V.narsikar|योगदान]]) १४:२९, २३ जून २०१३ (IST) == विनंती == नमस्कार, मराठी विकिपीडियावर सध्या [[क्रियापद]] नावाचा लेख आहे सोबतच सदस्य:J [[मराठी भाषेतील धातू]] वरही काम करत आहेत.[[मराठी भाषेतील धातू]] मध्ये काही माहिती लेखन उपलब्ध होऊ शकल्यास तसेच यादीत सवडी नुसार अधून मधून बघावी अशी नम्र विनंती आहे. :[[सदस्य:Mahitgar|माहितगार (-खुलं खुलं आभाळ तसा.. मीही खुला खुला.. दारं, खिडक्या, भिंती यांची.. सवय झाली तुला..? )]] ([[सदस्य चर्चा:Mahitgar|चर्चा]]) ०८:४२, २७ जून २०१३ (IST) == धोरण निश्चितीसाठी आपापले दृष्टीकोण नोंदविण्याचे आवाहन == {{विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली संदेश/यादी ५ साठी १ला संदेश}} :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- Message sent by User:Mahitgar@mrwiki using the list at http://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%97%E0%A4%A0%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%BE_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80_%E0%A5%AB&oldid=1333364 --> == संचिका परवाने अद्ययावत करावेत == {{परवाना अद्ययावत करा}} :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- Message sent by User:Mahitgar@mrwiki using the list at http://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%97%E0%A4%A0%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%BE_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80_%E0%A5%AB&oldid=1333364 --> == संचिका परवाने अद्ययावत करा-विनम्र स्मरण == कृपया पहा आणि वापरा [[विकिपीडिया:कॉपीराईट आणि प्रताधिकार त्याग उद्घोषणा, विवीध परवाने आणि साचे]] अधिक माहितीसाठी पहा [[साचा:परवाना अद्ययावत करा|परवाना अद्ययावत करा]] हा संदेश सदस्यांना मागील वर्षाभरात एकदा देऊन झालेला आहे. २८३ पैकी केवळ तीनच सदस्याचा सक्रीय प्रतिसाद आतापावेतो लाभला. सर्व सदस्यांना आपण चढवलेल्या संचिका परवाने अद्ययावत करण्यासाठी पुन्हा एकदा विनम्र स्मरण स्मरण दिले जात आहे. सुयोग्य संचिका परवान्यांचा अभाव असलेल्या संचिका काळाच्या ओघात वगळल्या जात असतात याची आपणास कल्पना असेलच. सक्रीय सहकार्यासाठी आभार. :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- Message sent by User:Mahitgar@mrwiki using the list at https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%97%E0%A4%A0%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%BE_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80_%E0%A5%AB&oldid=1333364 --> == विकी लव्हज् वुमन २०२१ == [[File:Wiki Loves Women South Asia-mr.png|right|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१|विकी लव्हज् वुमन दक्षिण आशिया]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. हा आंतरराष्ट्रीय विकी लव्हज् वुमन स्पर्धेचा एक भाग आहे. हे मुख्यत्वे महिला आणि महिला संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''पोस्टकार्ड, बार्नस्टार, तसेच $१२ USD ते $२५० USD पर्यंतचे बक्षीस''' आमच्याकडून जिंकू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१/ नोंदणी|येथे]] आपली नोंदणी करा. आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wlwsa2021-mr हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:०१, १६ सप्टेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlw&oldid=22025036 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य == नमस्कार, आपण '''वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य''' येथे लिखाण करत आहात. कृपया लक्षात घ्या, वर्ग हे शक्यतो रिकामे असतात. तेथील लिखाण इतर लेखात जोडल्यास जास्त बरे होईल. -[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;"> 💬</span>]] ) १०:५३, ३० नोव्हेंबर २०२१ (IST) :माहितीसाठी धन्यवाद. एक शंका - '''अरविंद घोष यांचे साहित्य''' याच नावाचे एक page करून तो मजकूर तेथे लिहू का? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:२७, ३० नोव्हेंबर २०२१ (IST) ::अरे वाह, का नाही... अजून विस्तृत माहिती टाकू शकता. -[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;"> 💬</span>]] ) १४:०३, ३० नोव्हेंबर २०२१ (IST) :::धन्यवाद. तसे करते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:०१, ३० नोव्हेंबर २०२१ (IST) == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month 2022 Banner mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊ शकता तसेच डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2022 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]], [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. '''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:Tiven2240@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Tiven2240/test&oldid=2192714 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १६:५५, १६ नोव्हेंबर २०२२ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २१:५१, २ डिसेंबर २०२२ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३ == प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|विकी लव्हस फॉल्कलोर]] ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे.योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२३ रोजी सुरू झाली असून ३१ मार्च २०२३ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल, पहिल्या विजेत्याला ३०० USD, द्वितीय विजेत्याला आणि तीसऱ्या विजेत्याला अनुक्रमे २०० USD आणि १०० USD दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत कोणत्याही मदतीसाठी, ज्युरी सदस्यांच्या [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] किंवा [[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] यांच्या चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया या पृष्ठावरील [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३#नियम|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] सर्व सूचना आणि नियम वाचा. या पेजवरून [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी]] या स्पर्धेत सहभागी व्हा. आपण योगदानामध्ये सहभागी झाल्यास आपल्या मुख्य पृष्ठावर हा [[साचा:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|साचा]] वापरा. येथून [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr हा दुवा] तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2236216 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३ == प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२३ रोजी सुरू झाली असून ३१ मार्च २०२३ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिल्या विजेत्याला ३०० USD, द्वितीय विजेत्याला आणि तीसऱ्या विजेत्याला अनुक्रमे २०० USD आणि १०० USD दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] किंवा [[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया या पृष्ठावरील [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३#नियम|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] सर्व सूचना आणि नियम वाचा. या पेजवरून [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी]] या स्पर्धेत सहभागी व्हा. आपण योगदानामध्ये सहभागी झाल्यास आपल्या मुख्य पृष्ठावर हा [[साचा:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|साचा]] वापरा. येथून [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr हा दुवा] तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. धन्यवाद. :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:Sandesh9822@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Sandesh9822/test&oldid=2237804 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> नमस्कार, आनंदाची बातमी आहे. कृपया [[सदस्य_चर्चा:संतोष_गोरे#Feminism_and Folklore_2023_has_been extended |हे पहा]], सदरील स्पर्धेचा कालावधी १५ एप्रिल २०२३ पर्यंत वाढवण्यात आला आहे. आपण यात अजून लेखांची भर घालू शकता. यात स्त्री या विषयास मध्यवर्ती ठेवून लेख लिहावयाचे आहेत. आपल्या आता पर्यंत तपासल्या गेलेल्या लेखांच्या सूचना [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr येथे] पहाता येतील. जर आपणास परीक्षकांनी काही बदल सुचवले असतील तर ते आवश्य करावेत ही विनंती.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:४२, ६ एप्रिल २०२३ (IST) :माहितीसाठी धन्यवाद!! आपण सांगितलेल्या पैकी काही सुधारणा केल्या आहेत, (नंतर केलेल्या या सुधारणा परत विचारात घेतल्या जातील का?) :नवीन लेखांची भर घालण्याचा प्रयत्न करते. पुनश्च धन्यवाद!! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:०४, ६ एप्रिल २०२३ (IST) ::निश्चितच, सूचना ह्या 'झालेली दुरुस्ती परत विचारात घेण्यासाठीच' केल्या जातात. काही शंका असल्यास आपण परत परत विचारू शकता.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:२४, ६ एप्रिल २०२३ (IST) :::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २३:२६, ६ एप्रिल २०२३ (IST) ==विकिपीडिया स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य स्पर्धेचा निकाल== Ketaki Modak नमस्कार, [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|विकिपीडिया स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] साठी तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. तुम्ही स्पर्धेत '''तृतीय क्रमांक''' पटकावला आहे. आम्ही सर्व मराठी विकिपीडिया समुदायाच्या वतीने तुमचे अभिनंदन करतो. विकिपीडिया स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्यच्या नंतरच्या आवृत्तीसाठी आम्ही तुम्हाला पुढच्या वर्षी पाहण्यासाठी उत्सुक आहोत. धन्यवाद. --[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०५:५५, १६ मे २०२३ (IST) :धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:३०, १६ मे २०२३ (IST) == पूर्णयोग साचा == नमस्कार, सदरील साच्यात व्यक्तींच्या यादीत लाल दुव्यात पवित्र असे नाव येते, ते नक्की काय आहे? तसेच हा साचा संबंधित व्यक्ती आणि संस्थांच्या लेखात आपण वापरावा. सध्या तो केवळ श्री अरविंद या लेख पानात जोडलेला दिसतोय.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:०८, २२ मे २०२३ (IST) :०१) पवित्र हे श्रीअरविंद आश्रमाशी संबंधित एका साधकांचे टोपणनाव आहे. त्यांच्यावर एक लेख लिहायचा आहे. लाल दुव्यात असलेल्या सर्वच नावांशी संबंधित एकेक लेख लिहिण्याचा प्रयत्न आहे. :०२) होय. तोपूर्णयोग साचा आवश्यक तेथे सर्वत्र जोडते. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:३६, २२ मे २०२३ (IST) ::पूर्णयोग साचा आवश्यक तेथे जोडला. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १७:०७, २२ मे २०२३ (IST) :नमस्कार, शैक्षणिक संस्थांसाठी उपयुक्त ठरेल असा साचा तयार करण्याचा विचार आहे. :०१) शैक्षणिक संस्थांसाठी असा साचा आधी अस्तित्वात आहे का, कोठे पाहता येईल? :०२) पूर्णयोग साचा ज्या प्रकारचा आहे, तो माहितीचौकटीपेक्षा वेगळा आहे, त्याला काय नाव आहे? :कृपया मार्गदर्शन करावे, ही विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १७:१२, २२ मे २०२३ (IST) ::#नक्की कसा साचा हवाय, माहिती चौकट का? ::#कोणताही साचा आपण '''साचा: अबक''' असे (अबक ऐवजी एखादा शब्द) शोधू शकता.- ::[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:४८, २२ मे २०२३ (IST) :::०१) ठीक आहे. शोधते. धन्यवाद ! :::०२) पूर्णयोग साचा हा माहितीचौकटीपेक्षा वेगळा आहे, त्याला काय म्हणतात? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:०१, २२ मे २०२३ (IST) ::::विकिच्या संदर्भात त्याला काही नाव असेल ना? ते हवे होते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:०२, २२ मे २०२३ (IST) :::::साचा शोधताना नाव सापडले. त्याला 'मार्गक्रमण साचे' म्हणतात हे समजले. धन्यवाद!! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:१२, २२ मे २०२३ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments. If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १६:१७, १० जून २०२३ (IST) </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&oldid=25134473 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:०७, २६ जुलै २०२३ (IST) </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == केतकी मोडक लेख == नमस्कार, तुम्ही मराठी विकिपीडियावर मौल्यवान योगदान देत आहात. तुम्ही स्वतःच [[केतकी मोडक]] नावाचा लेख लिहित असल्याचे आज पाहण्यात आले (ज्यावर मी जाहिरात साचा लावला आहे). कृपया हे समजून घ्यावे की विकिपीडियावर संपादकाने स्वतःचा लेख लिहिणे '''जाहिरात''' समजली जाते. अशाप्रकारची संपादने विकिपीडियावर मान्य नसतात, व ती हटवली जातात. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ११:४७, १० फेब्रुवारी २०२४ (IST) :नमस्कार, माझ्या नावाचा लेख मी स्वत: तयार केला नाही, फक्त त्यामध्ये अलीकडे वस्तुस्थितीत झालेल्या बदलांचा नव्याने समावेश केला किंवा सुधारणा केली. :स्वत: बदल केला हे सत्य आहे, पण वस्तुस्थितीवर आधारित माहिती लिहिली आहे. त्यात जाहिरातीचा कोणताही हेतू नाही. अशी माहिती लिहायची झाल्यास काय करावे, तो साचा येऊ नये यासाठी काय करावे याबाबत मार्गदर्शन करावे, ही विनंती. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:३२, १० फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::::अभिप्रायासाठी धन्यवाद. मी लेखातून जाहिरात साचा काढला आहे. {{साद|अभय नातू|संतोष गोरे|Tiven2240}} स्वतःचा लेख संपादन करण्याबाबत नियम वा विशेष सुचना असतील तर कृपया स्पष्ट कराव्यात. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १०:४१, ११ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :::::धन्यवाद. नियम कळले तर अधिक बरे होईल. म्हणजे खबरदारी घेता येईल. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १८:२२, ११ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::::::नमस्कार, आपल्या चर्चा पानावर स्वागत साचा जोडलेला आहे. त्यातून आपल्याला मार्गदर्शन मिळेलच, तरीही काही प्रकल्प पानांची येथे यादी देऊ इच्छितो - [[विकिपीडिया:परिचय|परिचय]], [[विकिपीडिया:नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन|नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन]] तसेच [[विकिपीडिया:विकिपीडिया काय नव्हे|विकिपीडिया काय नव्हे]]. ::::: तसेच [[चर्चा:केतकी मोडक]] येथे तसेही आपल्याला सांगितले होते त्यानुसार आपण माहिती चौकटीची माहिती, लेखातील व्याकरणाच्या छोट्या मोठ्या चुका, वर्ग अशी संपादने करू शकता. पण शक्यतो कमीत कमी वेळेस हे काम करावे (जेणेकरून नवीन सदस्यांपुढे आपण आपली आदर्श कृती मांडू शकू). -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:२३, ११ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::::::ठीक आहे. या पुढे काळजी घेईन. धन्यवाद !! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:३९, ११ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == तयार केलेली पाने == नमस्कार, आपण तयार केलेली पाने [https://xtools.wmcloud.org/pages/mr.wikipedia.org/Ketaki%20Modak/all?uselang=mr येथे] पाहू शकता. यापैकी काही पाने अपूर्ण असावीत असे दिसते. जमल्यास पुन्हा तपासून त्यावर काम करावे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:४९, १२ एप्रिल २०२५ (IST) :अपूर्ण राहून गेलेली पाने लक्षात आणून दिल्याबददल धन्यवाद!! ती यथावकाश पूर्ण करते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २३:०८, १२ एप्रिल २०२५ (IST) ::नमस्कार, आपली बरीचशी पाने अजूनही अपूर्ण आहेत. तुमच्या काही अपूर्ण पानांवर {{t|काम चालू}} साचा आढळून आला होता. हा साचा ३० दिवसांपेक्षा जास्त काळ ठेवता येत नाही, सबब काही पानावरून हा साचा हटवण्यात आला आहे. तथापि परत एकदा मागील काही पानांची पुनर्तपासनी करून ती पाने नीट करून घ्याल अशी अपेक्षा आहे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १९:०४, २९ जानेवारी २०२६ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[प्रीती घोष]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कैलास झवेरी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ०६:३१, २९ एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[प्रीती घोष]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कैलास झवेरी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[श्याम कुमारी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १३:३०, २९ एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[ॲस्टर पटेल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ११:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[ज्युडिथ टायबर्ग]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ॲनी मार्गारेट रॉबिन्सन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[अनु पुराणी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[शोभा मित्रा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मेरी क्युरी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[कृष्णा चक्रवर्ती]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[धनवंती नागदा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[प्रीती दास गुप्ता]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[जनिना स्ट्रोका]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[स्वर्णलता भिशीकर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[लता जौहर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुप्रभा नहार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुझान कार्पेलेस]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मॅरी हेलेन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[अ‍ॅनी नन्नली]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुनंदा पोद्दार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[झुमूर भट्टाचार्य]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[तेहमी मसालावाला]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[प्रल्हाद]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[शैलजादेवी वहिनीसाहेब प्रतिनिधी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[इरा सरकार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १६:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सुनयना पांडा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या १७७ आहे) * [[प्रमिला सेन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 216 आहे) * [[गौरी पिंटो]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 152 आहे) * [[खाल्डियन लोककथा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 213 आहे) * [[सती अनसूया (तेलगू चित्रपट)]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 223 आहे) * [[परिपूर्ण दान (लोककथा)]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 217 आहे) * [[वेद]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वेदांमधील संज्ञा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वैदिक देवदेवता आणि दैत्यासुर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) २१:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[श्याम कुमारी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ॲस्टर पटेल]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ज्युडिथ टायबर्ग]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ॲनी मार्गारेट रॉबिन्सन]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अनु पुराणी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[शोभा मित्रा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[मेरी क्युरी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[कृष्णा चक्रवर्ती]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[धनवंती नागदा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = Ok) * [[प्रीती दास गुप्ता]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = Ok) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १९:३०, ३ मे २०२५ (IST) == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १५:५०, २१ जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> :Thank you so much. I will do the needful. Regards... [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:२२, २१ जून २०२५ (IST) == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ मधील लेख == नमस्कार, आपण निर्माण केलेल्या लेखांना विकिडाटा कलमास जोडावे. त्या नंतर लेखात {{t|माहिती संचिका}} साचा जोडावा. आणि हो काही लेखास आपण इंग्लिश विकिपीडियाचा संदर्भ जोडल्याचे दिसून येत आहे, जे अमान्य आहे. आपण इंग्लिश विकिपीडियावरील लेखातील संदर्भ मराठी लेखात कॉपी पेस्ट केल्यास बरे होईल. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १७:०९, १ एप्रिल २०२६ (IST) :ठीक आहे. इंग्लिश विकिपीडियाचा संदर्भ दिलेला चालत नाही, हे मला माहीत नव्हते. क्षमस्व. बदल करते. विकिडाटा कलमास जोडते. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २०:०४, २ एप्रिल २०२६ (IST) ::तीन लेखांना 'माहिती संचिका' जोडली आहे. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) ११:२५, १४ एप्रिल २०२६ (IST) :::नमस्कार, आपल्या लेखांचे मूल्यमापन करण्यात आले असून, कॅम्पविज मध्ये आपल्याला ज्या ज्या लेखात दुरुस्ती करण्यास सांगितले आहे ते बदल करावेत अशी अपेक्षा आहे. जर समाधानकारक बदल दिसून आला तर नाकारलेला लेख परत पुन्हा तपासून स्वीकारल्या जाऊ शकतो. -२२:३९, २८ एप्रिल २०२६ (IST) [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) २२:३९, २८ एप्रिल २०२६ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> :Thank you for information. Sorry. I will not be able to attend the same. Again Thank you for considering me to send this information. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १४:१०, १२ एप्रिल २०२६ (IST) q16anmbu8pnca1wujly6x30q1ap0tod 2681609 2681520 2026-04-29T04:30:44Z Ketaki Modak 21590 /* स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ मधील लेख */ Reply 2681609 wikitext text/x-wiki {{स्वागत}} == श्री.के. क्षीरसागर == नमस्कार, [[श्री.के. क्षीरसागर]] हा लेख आहे. नवीन '''प्रा. श्री.के. क्षीरसागर''' नावाने लेख बनवण्यापेक्षा आहे त्या लेखात आपणास भर घालता येईल. एक खुलासा- विकिपीडियावर व्यक्तिविषयक लेख पूर्ण नावाने ठेवण्याचा किंवा नवीन तयार करण्याचा संकेत आहे नावच्या आधी संबोधने जोडली जात नाहीत जसे की प्रा., डॉ., संबोधनाच्या नावाने पुनर्निर्देशने देता येतात. -[[सदस्य:संतोष दहिवळ|संतोष दहिवळ]] १५:१३, १६ जानेवारी २०१२ (UTC) नमस्कार आपण दिलेल्या माहितीबद्दल धन्यवाद. योग्य ती कालजी घेईन. :नमस्कार केतकी ! [[किरण नगरकर]] या लेखात विकिकरणाच्या दृष्टीने व संदर्भ देण्याच्या दृष्टीने मी काही किरकोळ सुधारणा केल्या आहेत. [http://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%B0&action=historysubmit&diff=921606&oldid=921166 येथे त्यांतील फरक] थोडक्यात दाखवला आहे. कृपया एकवार तिकडे नजर टाकावी, अशी विनंती. :--[[सदस्य:Sankalpdravid|संकल्प द्रविड (Sankalp Dravid)]] ([[सदस्य चर्चा:Sankalpdravid|चर्चा]] | [[विशेष:योगदान/Sankalpdravid|योगदान]]) १६:०१, १७ जानेवारी २०१२ (UTC) == कॉपीपेस्ट व प्रताधिकारभंग == नमस्कार केतकी ! लोकसत्तेत प्रकाशित झालेल्या [http://www.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=205104:2012-01-13-09-15-34&catid=104:2009-08-05-07-53-42&Itemid=117 या बातमीचा/सदराचा मजकूर]] तंतोतंत कॉपी करून [[श्रीधर व्यंकटेश केतकर]] या लेखात एका विभागात पेस्ट केल्याचे आढळल्यामुळे मी [[साचा:कॉपीपेस्ट]] लावला आहे. [[विकिपीडिया:प्रताधिकार]] धोरणांनुसार विकिपीडियावर लिहिली जाणारी माहिती प्रताधिकारमुक्त (कॉपीराइट-फ्री) असावी लागते अथवा संबंधित संस्थांकडून सार्वजनिक वापरासाठी खुली केली गेल्याचा अधिकृत जाहीरनामा लागतो. तसे नसल्यास असा कॉपीपेस्ट मजकूर प्रताधिकारभंगाचा मासला धरला जाऊ शकतो. विकिपीडियावरापण आपल्या स्वतःच्या लेखणीने माहिती लिहिणे अभिप्रेत आहे. तुम्ही एखाद्या वृत्तपत्रात/पुस्तकात/नियतकालिकात जे काही वाचले असेल, ते तुम्ही तुमच्या भाषेत मांडून लिहू शकता. किंबहुना तसेच करणे श्रेयस्कर. तुमच्या उत्साही सहभागाचे कौतुक आहेच; मात्र ही काही पथ्ये जरूर पाळावीत. --[[सदस्य:Sankalpdravid|संकल्प द्रविड (Sankalp Dravid)]] ([[सदस्य चर्चा:Sankalpdravid|चर्चा]] | [[विशेष:योगदान/Sankalpdravid|योगदान]]) १६:१३, १७ जानेवारी २०१२ (UTC) :धन्यवाद केतकी. तुम्ही संपादलेल्या मजकुरात श्री.के. क्षीरसागरांची व्यक्तिगत टिप्पणी बरीच शिल्लक होती; त्यामुळे त्यांच्या टिप्पण्यांचा सारांश काढून तो [[श्रीधर व्यंकटेश केतकर]] येथे दोनेक वाक्यांत नोंदला आहे. तसेच त्या दोन ठिकाणी क्षीरसागरांच्या लोकसत्तेतल्या पुनर्प्रकाशित लेखाचे दुवेही दिले आहेत. एखाद्या व्यक्तीबद्दल अन्य विद्वान समीक्षकांनी नोंदलेली मते संक्षेपाने व सारांशाने लिहिण्याच्या संकेतास धरून हे बदल केले आहेत. शिवाय केतकरांच्या सुरुवातीच्या जीवनाबद्दलची (शिक्षण वगैरे) माहिती एक नवीन उपविभाग बनवून भरली आहे. या सर्वांत तुम्हांला अजून काही भर घालता आली/संपादन करता आले, तर उत्तमच! :--[[सदस्य:Sankalpdravid|संकल्प द्रविड (Sankalp Dravid)]] ([[सदस्य चर्चा:Sankalpdravid|चर्चा]] | [[विशेष:योगदान/Sankalpdravid|योगदान]]) ०३:००, २१ जानेवारी २०१२ (UTC) धन्यवाद संकल्प द्रविड, आपण केलेले संपादन मी बघितले. आणि त्यामुळे मला नेमके विकिपीडिया मध्ये कसे संपादन केले जाते ते कळले. यापुढे मी निश्चितच हे लक्षात ठेवीन. आपण मराठीसाठी हे जे कार्य करीत आहात त्यसाठी शुभेच्छा. ==सुधा मूर्ती== तुम्हाला बहुधा [[सुधा मूर्ती]] या लेखात भर घालायची आहे असे वाटते. इंग्रजी शीर्षकाचे लेख सहसा मराठी लिहित नाहीत. - [[सदस्य_चर्चा:कोल्हापुरी|कोल्हापुरी]] २२:०४, ६ फेब्रुवारी २०१२ (IST) नमस्कार केतकी, आपण मराठी विकिपीडियावर देत असलेले योगदान उत्तम आहे. आपण सुधा मूर्ती याचेवर बनवलेल्या लेखाच्या निमित्याने आपणास काही सूचना देत आहे. आशा आहे कि यामुळे भविष्यात आपणास लेख बनवणे अधिक सोपे पडेल. # मराठी विकिपिडीयावर लेख नाव हे मराठीतच आणि देवनागरी लिपीतच असावे असा संकेत आहे. # त्यामुळे रोमन लेख नावे देण्याचे टाळावे. # लेख लिहिण्या पूर्वी शोध यंत्रात जर संबंधित माहिती देऊन तपासले तर तशा आशयाचा लेख अगोदरच उपलब्द्ध आहेका ते दिसते. ह्या मुळे एकाच तर्हेचे दोन लेख तयार होण्याच्या धोक्या पासून वाचता येते. आपल्या पुढील संपादन कार्यास अनेक अनेक शुभेच्छा. धन्यवाद [[ सदस्य चर्चा:Rahuldeshmukh101 | राहुल देशमुख ]] ०९:५१, ७ फेब्रुवारी २०१२ (IST) == "मराठी विकिस्रोत" चे उद्घाटन== सप्रेम नमस्कार. "मराठी भाषा दिवस" निमित्ताने दिनांक २५ फेब्रुवारी २०१२ रोजी पत्रकारिता विभाग - रानडे इंस्टीट्यूट, पत्रकार संघ आणि विकिमीडिया पुणे चॅप्टर यांच्या संयुक्त विद्यमाने एका कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले आहे. सुप्रसिद्ध निर्माता, दिग्दर्शक आणि अभिनेते श्री. अमोल पालेकर हे या कार्यक्रमाचे प्रमुख पाहुणे आहेत. या कार्यक्रमात विकिपीडियाच्या माहिती बरोबर "[http://mr.wikisource.org मराठी विकिस्रोत]" चे उद्घाटन श्री. अमोल पालेकर यांच्या हस्ते करण्यात येणार आहे. तरी आपण सर्वांनी उपस्थित रहावे. वेळ: दुपारी २:०० ते ५:३० (कृपया वेळेपूर्वी १० मिनिटे आपल्या जागेवर स्थानापन्न व्हावे) ठिकाण: पत्रकार भवन, नवी पेठ, पुणे या शिवाय आपण मराठी विकिस्रोतचे सदस्य बनून मराठी विकिस्रोतला हातभार लावायला सुरुवात करू या. नमस्कार {{{1|{{PAGENAME}}}}}, आपण मराठी विकिपीडियावर लेखनाच्या केलेल्या प्रयत्नांकरिता अभिनंदन आणि धन्यवादही. आपली मराठी विकिपीडिया वर १० पेक्षा जास्त संपादने झाली आहेत. विकिपीडिया इतर वेबसाईट पासून भिन्न असून तो एक वस्तुनिष्ठ ज्ञानकोश आहे. आपण [[विकिपीडिया:नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन]] का लेख पाहिलाच असेल. लेखनास जमेल तेवढे संदर्भ देणे अभिप्रेत असते. [[विकिपीडिया:हवे होते अपेक्षा, विकिपीडिया परीघ, आवाका आणि मर्यादा]] आणि [[विकिपीडिया:नवीन सदस्यांकडून होणाऱ्या सर्वसाधारण संपादन त्रुटी]] लेखांचा अभ्यास करावा. आपणास इतरही सहलेखक मार्गदर्शन करतीलच. आपल्या आवडीच्या विषयात असेच लेखन घडत राहो ही शुभेच्छा. == वर्गीकरण व विकिकरण == एखाद्या लेखात वरील साचे लावल्यावर कोणास त्रास देण्याचा विचार किंवा कोणाची त्रुटी दाखविण्याचा विचार त्यामागे नसतो हे कृपया ध्यानात घ्यावे.विकिवर अनेक लेख लिहिण्यात येतात. त्या लेखांचे योग्य नियोजन व्हावे व ते योग्य वर्गात असावेत म्हणजे माहिती घेणार्‍यास ते सोपे होते. विकिच्या प्रथेप्रमाणे त्या लेखात योग्य दुवे असावेत. नंतर वेळ मिळेल तेंव्हा हे अपूर्ण काम करण्यास सोपे व्हावे म्हणुन हा उपद्व्याप करावा लागतो. आपण काढलेले संपादन मी उलवटले आहे यात गैरसमज नसावा ही विनंती.आपणास विकिवर पुढील लेखनास शुभेच्छा. [[सदस्य:V.narsikar|वि. नरसीकर]]&nbsp;([[User talk:V.narsikar|चर्चा]]&nbsp;•&nbsp;[[Special:योगदान/V.narsikar|योगदान]]) ०९:२२, १४ जून २०१३ (IST) आता या लेखात मी केलेले बदल कृपया बघावेत. [[सदस्य:V.narsikar|वि. नरसीकर]]&nbsp;([[User talk:V.narsikar|चर्चा]]&nbsp;•&nbsp;[[Special:योगदान/V.narsikar|योगदान]]) ०९:४९, १४ जून २०१३ (IST) ==नीरजा== कृपया नीरजा यांचे संपूर्ण नाव [[नीरजा]] या लेखात लिहावे ही विनंती.त्यायोगे त्यांची ओळख प्रदर्शित होईल. त्या लेखातील सध्याचे मजकूराने विशेष अर्थबोध होत नाही. धन्यवाद. तसेच आपण नुकतेच चढविलेले <nowiki>[[चित्र:Niraja.jpg ]]</nowiki>हे चित्र प्रताधिकारमुक्त आहे किंवा कसे याचा कृपया खुलासा त्या संचिकेच्या पानात करावा ही पण विनंती. [[सदस्य:V.narsikar|वि. नरसीकर]]&nbsp;([[User talk:V.narsikar|चर्चा]]&nbsp;•&nbsp;[[Special:योगदान/V.narsikar|योगदान]]) १३:३२, २३ जून २०१३ (IST) == कमल देसाई == कृपया [[कमल देसाई]] हा लेख बघावा. त्यात मी किरकोळ बदल केलेले आहेत. त्यात संदर्भ टाकला आहे. तो कसा टाकला हे आपणास 'संपादन' वर टिचकी मारली असता कळेल. धन्यवाद. तसेच आपणास पुढील लेखनास शुभेच्छा. [[सदस्य:V.narsikar|वि. नरसीकर]]&nbsp;([[User talk:V.narsikar|चर्चा]]&nbsp;•&nbsp;[[Special:योगदान/V.narsikar|योगदान]]) १४:२९, २३ जून २०१३ (IST) == विनंती == नमस्कार, मराठी विकिपीडियावर सध्या [[क्रियापद]] नावाचा लेख आहे सोबतच सदस्य:J [[मराठी भाषेतील धातू]] वरही काम करत आहेत.[[मराठी भाषेतील धातू]] मध्ये काही माहिती लेखन उपलब्ध होऊ शकल्यास तसेच यादीत सवडी नुसार अधून मधून बघावी अशी नम्र विनंती आहे. :[[सदस्य:Mahitgar|माहितगार (-खुलं खुलं आभाळ तसा.. मीही खुला खुला.. दारं, खिडक्या, भिंती यांची.. सवय झाली तुला..? )]] ([[सदस्य चर्चा:Mahitgar|चर्चा]]) ०८:४२, २७ जून २०१३ (IST) == धोरण निश्चितीसाठी आपापले दृष्टीकोण नोंदविण्याचे आवाहन == {{विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली संदेश/यादी ५ साठी १ला संदेश}} :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- Message sent by User:Mahitgar@mrwiki using the list at http://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%97%E0%A4%A0%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%BE_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80_%E0%A5%AB&oldid=1333364 --> == संचिका परवाने अद्ययावत करावेत == {{परवाना अद्ययावत करा}} :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- Message sent by User:Mahitgar@mrwiki using the list at http://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%97%E0%A4%A0%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%BE_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80_%E0%A5%AB&oldid=1333364 --> == संचिका परवाने अद्ययावत करा-विनम्र स्मरण == कृपया पहा आणि वापरा [[विकिपीडिया:कॉपीराईट आणि प्रताधिकार त्याग उद्घोषणा, विवीध परवाने आणि साचे]] अधिक माहितीसाठी पहा [[साचा:परवाना अद्ययावत करा|परवाना अद्ययावत करा]] हा संदेश सदस्यांना मागील वर्षाभरात एकदा देऊन झालेला आहे. २८३ पैकी केवळ तीनच सदस्याचा सक्रीय प्रतिसाद आतापावेतो लाभला. सर्व सदस्यांना आपण चढवलेल्या संचिका परवाने अद्ययावत करण्यासाठी पुन्हा एकदा विनम्र स्मरण स्मरण दिले जात आहे. सुयोग्य संचिका परवान्यांचा अभाव असलेल्या संचिका काळाच्या ओघात वगळल्या जात असतात याची आपणास कल्पना असेलच. सक्रीय सहकार्यासाठी आभार. :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- Message sent by User:Mahitgar@mrwiki using the list at https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%97%E0%A4%A0%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%BE_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6/%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80_%E0%A5%AB&oldid=1333364 --> == विकी लव्हज् वुमन २०२१ == [[File:Wiki Loves Women South Asia-mr.png|right|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१|विकी लव्हज् वुमन दक्षिण आशिया]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. हा आंतरराष्ट्रीय विकी लव्हज् वुमन स्पर्धेचा एक भाग आहे. हे मुख्यत्वे महिला आणि महिला संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''पोस्टकार्ड, बार्नस्टार, तसेच $१२ USD ते $२५० USD पर्यंतचे बक्षीस''' आमच्याकडून जिंकू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१/ नोंदणी|येथे]] आपली नोंदणी करा. आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wlwsa2021-mr हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:०१, १६ सप्टेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlw&oldid=22025036 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य == नमस्कार, आपण '''वर्ग:अरविंद घोष यांचे साहित्य''' येथे लिखाण करत आहात. कृपया लक्षात घ्या, वर्ग हे शक्यतो रिकामे असतात. तेथील लिखाण इतर लेखात जोडल्यास जास्त बरे होईल. -[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;"> 💬</span>]] ) १०:५३, ३० नोव्हेंबर २०२१ (IST) :माहितीसाठी धन्यवाद. एक शंका - '''अरविंद घोष यांचे साहित्य''' याच नावाचे एक page करून तो मजकूर तेथे लिहू का? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:२७, ३० नोव्हेंबर २०२१ (IST) ::अरे वाह, का नाही... अजून विस्तृत माहिती टाकू शकता. -[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;"> 💬</span>]] ) १४:०३, ३० नोव्हेंबर २०२१ (IST) :::धन्यवाद. तसे करते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:०१, ३० नोव्हेंबर २०२१ (IST) == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month 2022 Banner mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊ शकता तसेच डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2022 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]], [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. '''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:Tiven2240@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Tiven2240/test&oldid=2192714 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १६:५५, १६ नोव्हेंबर २०२२ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २१:५१, २ डिसेंबर २०२२ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३ == प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|विकी लव्हस फॉल्कलोर]] ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे.योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२३ रोजी सुरू झाली असून ३१ मार्च २०२३ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल, पहिल्या विजेत्याला ३०० USD, द्वितीय विजेत्याला आणि तीसऱ्या विजेत्याला अनुक्रमे २०० USD आणि १०० USD दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत कोणत्याही मदतीसाठी, ज्युरी सदस्यांच्या [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] किंवा [[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] यांच्या चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया या पृष्ठावरील [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३#नियम|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] सर्व सूचना आणि नियम वाचा. या पेजवरून [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी]] या स्पर्धेत सहभागी व्हा. आपण योगदानामध्ये सहभागी झाल्यास आपल्या मुख्य पृष्ठावर हा [[साचा:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|साचा]] वापरा. येथून [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr हा दुवा] तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2236216 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३ == प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२३ रोजी सुरू झाली असून ३१ मार्च २०२३ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिल्या विजेत्याला ३०० USD, द्वितीय विजेत्याला आणि तीसऱ्या विजेत्याला अनुक्रमे २०० USD आणि १०० USD दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] किंवा [[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया या पृष्ठावरील [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३#नियम|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] सर्व सूचना आणि नियम वाचा. या पेजवरून [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी]] या स्पर्धेत सहभागी व्हा. आपण योगदानामध्ये सहभागी झाल्यास आपल्या मुख्य पृष्ठावर हा [[साचा:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|साचा]] वापरा. येथून [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr हा दुवा] तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. धन्यवाद. :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:Sandesh9822@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Sandesh9822/test&oldid=2237804 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> नमस्कार, आनंदाची बातमी आहे. कृपया [[सदस्य_चर्चा:संतोष_गोरे#Feminism_and Folklore_2023_has_been extended |हे पहा]], सदरील स्पर्धेचा कालावधी १५ एप्रिल २०२३ पर्यंत वाढवण्यात आला आहे. आपण यात अजून लेखांची भर घालू शकता. यात स्त्री या विषयास मध्यवर्ती ठेवून लेख लिहावयाचे आहेत. आपल्या आता पर्यंत तपासल्या गेलेल्या लेखांच्या सूचना [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr येथे] पहाता येतील. जर आपणास परीक्षकांनी काही बदल सुचवले असतील तर ते आवश्य करावेत ही विनंती.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:४२, ६ एप्रिल २०२३ (IST) :माहितीसाठी धन्यवाद!! आपण सांगितलेल्या पैकी काही सुधारणा केल्या आहेत, (नंतर केलेल्या या सुधारणा परत विचारात घेतल्या जातील का?) :नवीन लेखांची भर घालण्याचा प्रयत्न करते. पुनश्च धन्यवाद!! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १३:०४, ६ एप्रिल २०२३ (IST) ::निश्चितच, सूचना ह्या 'झालेली दुरुस्ती परत विचारात घेण्यासाठीच' केल्या जातात. काही शंका असल्यास आपण परत परत विचारू शकता.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:२४, ६ एप्रिल २०२३ (IST) :::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २३:२६, ६ एप्रिल २०२३ (IST) ==विकिपीडिया स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य स्पर्धेचा निकाल== Ketaki Modak नमस्कार, [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|विकिपीडिया स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] साठी तुमच्या योगदानाबद्दल धन्यवाद. तुम्ही स्पर्धेत '''तृतीय क्रमांक''' पटकावला आहे. आम्ही सर्व मराठी विकिपीडिया समुदायाच्या वतीने तुमचे अभिनंदन करतो. विकिपीडिया स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्यच्या नंतरच्या आवृत्तीसाठी आम्ही तुम्हाला पुढच्या वर्षी पाहण्यासाठी उत्सुक आहोत. धन्यवाद. --[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०५:५५, १६ मे २०२३ (IST) :धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:३०, १६ मे २०२३ (IST) == पूर्णयोग साचा == नमस्कार, सदरील साच्यात व्यक्तींच्या यादीत लाल दुव्यात पवित्र असे नाव येते, ते नक्की काय आहे? तसेच हा साचा संबंधित व्यक्ती आणि संस्थांच्या लेखात आपण वापरावा. सध्या तो केवळ श्री अरविंद या लेख पानात जोडलेला दिसतोय.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:०८, २२ मे २०२३ (IST) :०१) पवित्र हे श्रीअरविंद आश्रमाशी संबंधित एका साधकांचे टोपणनाव आहे. त्यांच्यावर एक लेख लिहायचा आहे. लाल दुव्यात असलेल्या सर्वच नावांशी संबंधित एकेक लेख लिहिण्याचा प्रयत्न आहे. :०२) होय. तोपूर्णयोग साचा आवश्यक तेथे सर्वत्र जोडते. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:३६, २२ मे २०२३ (IST) ::पूर्णयोग साचा आवश्यक तेथे जोडला. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १७:०७, २२ मे २०२३ (IST) :नमस्कार, शैक्षणिक संस्थांसाठी उपयुक्त ठरेल असा साचा तयार करण्याचा विचार आहे. :०१) शैक्षणिक संस्थांसाठी असा साचा आधी अस्तित्वात आहे का, कोठे पाहता येईल? :०२) पूर्णयोग साचा ज्या प्रकारचा आहे, तो माहितीचौकटीपेक्षा वेगळा आहे, त्याला काय नाव आहे? :कृपया मार्गदर्शन करावे, ही विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १७:१२, २२ मे २०२३ (IST) ::#नक्की कसा साचा हवाय, माहिती चौकट का? ::#कोणताही साचा आपण '''साचा: अबक''' असे (अबक ऐवजी एखादा शब्द) शोधू शकता.- ::[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:४८, २२ मे २०२३ (IST) :::०१) ठीक आहे. शोधते. धन्यवाद ! :::०२) पूर्णयोग साचा हा माहितीचौकटीपेक्षा वेगळा आहे, त्याला काय म्हणतात? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:०१, २२ मे २०२३ (IST) ::::विकिच्या संदर्भात त्याला काही नाव असेल ना? ते हवे होते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:०२, २२ मे २०२३ (IST) :::::साचा शोधताना नाव सापडले. त्याला 'मार्गक्रमण साचे' म्हणतात हे समजले. धन्यवाद!! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:१२, २२ मे २०२३ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments. If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १६:१७, १० जून २०२३ (IST) </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&oldid=25134473 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:०७, २६ जुलै २०२३ (IST) </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == केतकी मोडक लेख == नमस्कार, तुम्ही मराठी विकिपीडियावर मौल्यवान योगदान देत आहात. तुम्ही स्वतःच [[केतकी मोडक]] नावाचा लेख लिहित असल्याचे आज पाहण्यात आले (ज्यावर मी जाहिरात साचा लावला आहे). कृपया हे समजून घ्यावे की विकिपीडियावर संपादकाने स्वतःचा लेख लिहिणे '''जाहिरात''' समजली जाते. अशाप्रकारची संपादने विकिपीडियावर मान्य नसतात, व ती हटवली जातात. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ११:४७, १० फेब्रुवारी २०२४ (IST) :नमस्कार, माझ्या नावाचा लेख मी स्वत: तयार केला नाही, फक्त त्यामध्ये अलीकडे वस्तुस्थितीत झालेल्या बदलांचा नव्याने समावेश केला किंवा सुधारणा केली. :स्वत: बदल केला हे सत्य आहे, पण वस्तुस्थितीवर आधारित माहिती लिहिली आहे. त्यात जाहिरातीचा कोणताही हेतू नाही. अशी माहिती लिहायची झाल्यास काय करावे, तो साचा येऊ नये यासाठी काय करावे याबाबत मार्गदर्शन करावे, ही विनंती. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:३२, १० फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::::अभिप्रायासाठी धन्यवाद. मी लेखातून जाहिरात साचा काढला आहे. {{साद|अभय नातू|संतोष गोरे|Tiven2240}} स्वतःचा लेख संपादन करण्याबाबत नियम वा विशेष सुचना असतील तर कृपया स्पष्ट कराव्यात. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १०:४१, ११ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :::::धन्यवाद. नियम कळले तर अधिक बरे होईल. म्हणजे खबरदारी घेता येईल. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १८:२२, ११ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::::::नमस्कार, आपल्या चर्चा पानावर स्वागत साचा जोडलेला आहे. त्यातून आपल्याला मार्गदर्शन मिळेलच, तरीही काही प्रकल्प पानांची येथे यादी देऊ इच्छितो - [[विकिपीडिया:परिचय|परिचय]], [[विकिपीडिया:नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन|नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन]] तसेच [[विकिपीडिया:विकिपीडिया काय नव्हे|विकिपीडिया काय नव्हे]]. ::::: तसेच [[चर्चा:केतकी मोडक]] येथे तसेही आपल्याला सांगितले होते त्यानुसार आपण माहिती चौकटीची माहिती, लेखातील व्याकरणाच्या छोट्या मोठ्या चुका, वर्ग अशी संपादने करू शकता. पण शक्यतो कमीत कमी वेळेस हे काम करावे (जेणेकरून नवीन सदस्यांपुढे आपण आपली आदर्श कृती मांडू शकू). -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:२३, ११ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::::::ठीक आहे. या पुढे काळजी घेईन. धन्यवाद !! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:३९, ११ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == तयार केलेली पाने == नमस्कार, आपण तयार केलेली पाने [https://xtools.wmcloud.org/pages/mr.wikipedia.org/Ketaki%20Modak/all?uselang=mr येथे] पाहू शकता. यापैकी काही पाने अपूर्ण असावीत असे दिसते. जमल्यास पुन्हा तपासून त्यावर काम करावे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:४९, १२ एप्रिल २०२५ (IST) :अपूर्ण राहून गेलेली पाने लक्षात आणून दिल्याबददल धन्यवाद!! ती यथावकाश पूर्ण करते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २३:०८, १२ एप्रिल २०२५ (IST) ::नमस्कार, आपली बरीचशी पाने अजूनही अपूर्ण आहेत. तुमच्या काही अपूर्ण पानांवर {{t|काम चालू}} साचा आढळून आला होता. हा साचा ३० दिवसांपेक्षा जास्त काळ ठेवता येत नाही, सबब काही पानावरून हा साचा हटवण्यात आला आहे. तथापि परत एकदा मागील काही पानांची पुनर्तपासनी करून ती पाने नीट करून घ्याल अशी अपेक्षा आहे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १९:०४, २९ जानेवारी २०२६ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[प्रीती घोष]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कैलास झवेरी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ०६:३१, २९ एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[प्रीती घोष]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कैलास झवेरी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[श्याम कुमारी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १३:३०, २९ एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[ॲस्टर पटेल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ११:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[ज्युडिथ टायबर्ग]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ॲनी मार्गारेट रॉबिन्सन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[अनु पुराणी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[शोभा मित्रा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मेरी क्युरी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[कृष्णा चक्रवर्ती]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[धनवंती नागदा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[प्रीती दास गुप्ता]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[जनिना स्ट्रोका]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[स्वर्णलता भिशीकर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[लता जौहर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुप्रभा नहार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुझान कार्पेलेस]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मॅरी हेलेन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[अ‍ॅनी नन्नली]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुनंदा पोद्दार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[झुमूर भट्टाचार्य]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[तेहमी मसालावाला]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[प्रल्हाद]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[शैलजादेवी वहिनीसाहेब प्रतिनिधी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[इरा सरकार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १६:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सुनयना पांडा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या १७७ आहे) * [[प्रमिला सेन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 216 आहे) * [[गौरी पिंटो]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 152 आहे) * [[खाल्डियन लोककथा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 213 आहे) * [[सती अनसूया (तेलगू चित्रपट)]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 223 आहे) * [[परिपूर्ण दान (लोककथा)]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या 217 आहे) * [[वेद]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वेदांमधील संज्ञा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वैदिक देवदेवता आणि दैत्यासुर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) २१:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[श्याम कुमारी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ॲस्टर पटेल]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ज्युडिथ टायबर्ग]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ॲनी मार्गारेट रॉबिन्सन]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अनु पुराणी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[शोभा मित्रा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[मेरी क्युरी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[कृष्णा चक्रवर्ती]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[धनवंती नागदा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = Ok) * [[प्रीती दास गुप्ता]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = Ok) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १९:३०, ३ मे २०२५ (IST) == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १५:५०, २१ जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> :Thank you so much. I will do the needful. Regards... [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:२२, २१ जून २०२५ (IST) == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ मधील लेख == नमस्कार, आपण निर्माण केलेल्या लेखांना विकिडाटा कलमास जोडावे. त्या नंतर लेखात {{t|माहिती संचिका}} साचा जोडावा. आणि हो काही लेखास आपण इंग्लिश विकिपीडियाचा संदर्भ जोडल्याचे दिसून येत आहे, जे अमान्य आहे. आपण इंग्लिश विकिपीडियावरील लेखातील संदर्भ मराठी लेखात कॉपी पेस्ट केल्यास बरे होईल. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १७:०९, १ एप्रिल २०२६ (IST) :ठीक आहे. इंग्लिश विकिपीडियाचा संदर्भ दिलेला चालत नाही, हे मला माहीत नव्हते. क्षमस्व. बदल करते. विकिडाटा कलमास जोडते. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २०:०४, २ एप्रिल २०२६ (IST) ::तीन लेखांना 'माहिती संचिका' जोडली आहे. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) ११:२५, १४ एप्रिल २०२६ (IST) :::नमस्कार, आपल्या लेखांचे मूल्यमापन करण्यात आले असून, कॅम्पविज मध्ये आपल्याला ज्या ज्या लेखात दुरुस्ती करण्यास सांगितले आहे ते बदल करावेत अशी अपेक्षा आहे. जर समाधानकारक बदल दिसून आला तर नाकारलेला लेख परत पुन्हा तपासून स्वीकारल्या जाऊ शकतो. -२२:३९, २८ एप्रिल २०२६ (IST) [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) २२:३९, २८ एप्रिल २०२६ (IST) ::::नमस्कार, आपण सांगितलेले बदल केले आहेत. कृपया पुन्हा एकदा पाहाल का? धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १०:००, २९ एप्रिल २०२६ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> :Thank you for information. Sorry. I will not be able to attend the same. Again Thank you for considering me to send this information. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १४:१०, १२ एप्रिल २०२६ (IST) ekpe8sjla0h0wox0ctaej43kkfujou3 0 130386 2681613 2681081 2026-04-29T05:26:48Z Ketaki Modak 21590 आशयाची भर घालून पुस्तकाचा दुवा जोडला. 2681613 wikitext text/x-wiki '''जनार्दन बाळाजी मोडक''' ([[३१ डिसेंबर]], [[इ.स. १८४५]]:पंचनदी, [[रत्‍नागिरी जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]] - [[१९ मार्च]], [[इ.स. १८९२]]:[[ठाणे]], महाराष्ट्र) हे मराठी आणि संस्कृत काव्याचे चिकित्सक व संग्राहक होते. पुणे येथे बी.ए.च्या वर्गात असतानाच [[इ.स. १८७०]]पासून ते मेजर [[थॉमस कॅन्डी]] यांच्या हाताखाली भाषांतरकार म्हणून नोकरीला लागले. नंतर ते [[ठाणे]] शहरातील एका शाळेत शिक्षक झाले. महाराष्ट्र सारस्वतकार [[विनायक लक्ष्मण भावे]] यांच्यावर मोडकांचा मोठा प्रभाव होता. [[चित्र:Janardan Balaji Modak.jpg|इवलेसे]] [[विविधज्ञानविस्तार]] (स्थापना-[[इ.स. १८६८]]) या नियतकालिकाशी मोडक यांचा संबंध १८७४ ते १८९० पर्यंत आला. या काळात मोडकांनी ज्योतिष व गणिताविषयी अनेक लेख मासिकात लिहिले. [[भास्कराचार्य|भास्कराचार्यांच्या]] [[लीलावती (ग्रंथ)|लीलावती]]चे भाषांतरही प्रसिद्ध केले. या शिवाय संस्कृत कवींची चरित्रे, संस्कृत काव्यांतील सौंदर्य, आणि पुस्तकपरीक्षणे आदी विषयांवर त्यांनी [[विविधज्ञानविस्तार|विविधज्ञानविस्तारात]] लेखन केले. याखेरीज त्यांचे मराठी काव्यासंबंधी लेख ‘निबंधमाला’, ‘निबंधचंद्रिका’ ‘शालापत्रक’, ठाण्याचे ‘अरुणोदय’, मुंबईचे ‘इंदुप्रकाश’ आदी मासिकांतून प्रसिद्ध झाले. मोडक हे ‘काव्येतिहाससंग्रह’ व नंतर ‘काव्यसंग्रह’ या मासिकांचे संपादक झाले. ==काव्येतिहास मासिक== प्राचीन मराठी हस्तलिखित काव्ये, जुन्या बखरी, जुनी ऐतिहासिक कागदपत्रे हे अप्रसिद्ध साहित्य प्रकाशात आणण्यासाठी '''जनार्दन बाळाजी मोडक''' यांनी [[काशिनाथ नारायण साने]] यांच्या सोबत इ.स. १८७८मध्ये ‘काव्येतिहास’ नावाचे मासिक सुरू केले. त्यांच्या या कार्यात त्यांना [[विष्णूशास्त्री चिपळूणकर]] आणि शंकर तुकाराम शाळिग्राम आदींचे साहाय्य झाले. पुढे [[विष्णूशास्त्री चिपळूणकर]] यांनी ‘काव्येतिहास’शी संबंध तोडल्यामुळे, '''जनार्दन बाळाजी मोडक''' त्या मासिकातील संस्कृत काव्यविभागाचे कामही पाहू लागले. हे मासिक १८८८पर्यंत चालले. त्यात मोडकांनी संपादन करून प्रकाशित केलेली काव्ये आणि लेख : * [[मुक्तेश्वर]]कृत [[महाभारत]]-वनपर्व (१८७९) * [[वामनपंडित]]कृत प्रकरणे (१८८२) * [[रामदासस्वामी]]कृत [[रामायण]] व इतर प्रकरणे (१८८२) * [[मोरोपंत|मोरोपंतांचे]] कृष्णविजय-पूर्वार्ध (१८९१) * [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%95-%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4-%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE.pdf&page=3 अनेक-कवी-कृत-कविता] (१८८३) (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) [[चित्र:चार चरित्रात्मक लेख १९०८.pdf|इवलेसे|जनार्दन बाळाजी मोडक यांच्यावरील चरित्रात्मक लेख - मुखपृष्ठ]] == '''जनार्दन बाळाजी मोडक''' यांचे अन्य साहित्य== * जगाच्या इतिहासाचे सामान्य निरूपण (१८७२) * [[भास्कराचार्य]] व तत्कृत ज्योतिष (१८७७) * वेदांग ज्योतिषाचे मराठी भाषांतर (१८८५) ==निधन== मोडक यांचे वयाच्या सत्तेचाळिसाव्या वर्षी ठाण्यात निधन झाले. {{DEFAULTSORT:मोडक, जनार्दन बाळाजी}} [[वर्ग:इ.स. १८४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी समीक्षक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] kglxbyt5u14wg8ycd1j2pblw6xtyblo 2681614 2681613 2026-04-29T05:28:24Z Ketaki Modak 21590 2681614 wikitext text/x-wiki '''जनार्दन बाळाजी मोडक''' ([[३१ डिसेंबर]], [[इ.स. १८४५]]:पंचनदी, [[रत्‍नागिरी जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]] - [[१९ मार्च]], [[इ.स. १८९२]]:[[ठाणे]], महाराष्ट्र) हे मराठी आणि संस्कृत काव्याचे चिकित्सक व संग्राहक होते. पुणे येथे बी.ए.च्या वर्गात असतानाच [[इ.स. १८७०]]पासून ते मेजर [[थॉमस कॅन्डी]] यांच्या हाताखाली भाषांतरकार म्हणून नोकरीला लागले. नंतर ते [[ठाणे]] शहरातील एका शाळेत शिक्षक झाले. महाराष्ट्र सारस्वतकार [[विनायक लक्ष्मण भावे]] यांच्यावर मोडकांचा मोठा प्रभाव होता. [[चित्र:Janardan Balaji Modak.jpg|इवलेसे]] [[विविधज्ञानविस्तार]] (स्थापना-[[इ.स. १८६८]]) या नियतकालिकाशी मोडक यांचा संबंध १८७४ ते १८९० पर्यंत आला. या काळात मोडकांनी ज्योतिष व गणिताविषयी अनेक लेख मासिकात लिहिले. [[भास्कराचार्य|भास्कराचार्यांच्या]] [[लीलावती (ग्रंथ)|लीलावती]]चे भाषांतरही प्रसिद्ध केले. या शिवाय संस्कृत कवींची चरित्रे, संस्कृत काव्यांतील सौंदर्य, आणि पुस्तकपरीक्षणे आदी विषयांवर त्यांनी [[विविधज्ञानविस्तार|विविधज्ञानविस्तारात]] लेखन केले. याखेरीज त्यांचे मराठी काव्यासंबंधी लेख ‘निबंधमाला’, ‘निबंधचंद्रिका’ ‘शालापत्रक’, ठाण्याचे ‘अरुणोदय’, मुंबईचे ‘इंदुप्रकाश’ आदी मासिकांतून प्रसिद्ध झाले. मोडक हे ‘काव्येतिहाससंग्रह’ व नंतर ‘काव्यसंग्रह’ या मासिकांचे संपादक झाले. ==काव्येतिहास मासिक== प्राचीन मराठी हस्तलिखित काव्ये, जुन्या बखरी, जुनी ऐतिहासिक कागदपत्रे हे अप्रसिद्ध साहित्य प्रकाशात आणण्यासाठी '''जनार्दन बाळाजी मोडक''' यांनी [[काशिनाथ नारायण साने]] यांच्या सोबत इ.स. १८७८मध्ये ‘काव्येतिहास’ नावाचे मासिक सुरू केले. त्यांच्या या कार्यात त्यांना [[विष्णूशास्त्री चिपळूणकर]] आणि शंकर तुकाराम शाळिग्राम आदींचे साहाय्य झाले. पुढे [[विष्णूशास्त्री चिपळूणकर]] यांनी ‘काव्येतिहास’शी संबंध तोडल्यामुळे, '''जनार्दन बाळाजी मोडक''' त्या मासिकातील संस्कृत काव्यविभागाचे कामही पाहू लागले. हे मासिक १८८८पर्यंत चालले. त्यात मोडकांनी संपादन करून प्रकाशित केलेली काव्ये आणि लेख : * [[मुक्तेश्वर]]कृत [[महाभारत]]-वनपर्व (१८७९) * [[वामनपंडित]]कृत प्रकरणे (१८८२) * [[रामदासस्वामी]]कृत [[रामायण]] व इतर प्रकरणे (१८८२) * [[मोरोपंत|मोरोपंतांचे]] कृष्णविजय-पूर्वार्ध (१८९१) * [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%95-%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4-%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE.pdf&page=3 अनेक-कवी-कृत-कविता] (१८८३) (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) [[चित्र:चार चरित्रात्मक लेख १९०८.pdf|इवलेसे|जनार्दन बाळाजी मोडक यांच्यावरील चरित्रात्मक लेख - मुखपृष्ठ]] == जनार्दन बाळाजी मोडक यांचे अन्य साहित्य == * जगाच्या इतिहासाचे सामान्य निरूपण (१८७२) * [[भास्कराचार्य]] व तत्कृत ज्योतिष (१८७७) * वेदांग ज्योतिषाचे मराठी भाषांतर (१८८५) == जनार्दन बाळाजी मोडक यांच्यावरील लेख == हरी माधव पंडित लिखित मोडक यांचे चरित्र ==निधन== मोडक यांचे वयाच्या सत्तेचाळिसाव्या वर्षी ठाण्यात निधन झाले. {{DEFAULTSORT:मोडक, जनार्दन बाळाजी}} [[वर्ग:इ.स. १८४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८९२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी समीक्षक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] 16o9hf10k8i8hi95m27uu5tda0h46d2 3 135396 2681521 2681348 2026-04-28T17:12:12Z संतोष गोरे 135680 /* आपल्या लेखांचे मूल्यमापन करण्यात आले आहे. */ नवीन विभाग 2681521 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" |+ जुन्या चर्चा |- | * [[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha/जुनी चर्चा १]] |- |} == मसुदा:गजानन पाटील - अभिप्राय विनंती == नमस्कार माननीय धर्माध्यक्षजी सर मी Gajanan patil sangli या खात्याचा वापरकर्ता आहे. अभय नातू सरांच्या २७ एप्रिल २०२६ रोजी ६:१६ AM च्या सूचनेनुसार [[मसुदा:गजानन पाटील]] येथे संदर्भांसह भर घातली आहे. सरांनी आपले नाव सुचवले आहे म्हणून आपल्याकडून मसुद्यावर अभिप्राय आणि मार्गदर्शनाची विनंती करत आहे. कृपया मसुदा तपासून आपले मत कळवावे. लेख प्रकाशित करण्यास योग्य आहे का ते सुचवावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. - गजानन पाटील सांगली == माहितीचौकट अभिनेता == नमस्कार, ज्या लेखांमध्ये {{t|माहितीचौकट अभिनेता}} आहे तेथून हा साचा घालवून {{t|विकिडेटा माहितीचौकट}} हा साचा लावू नये. मूळ साच्यात काही डेटा आहे जो विकिडेटा माहितीचौकटीत नाही. धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ११:४६, २३ जानेवारी २०२४ (IST) :तसा काही डेटा नसेल तर तो WikiData मध्ये टाकावा. पुर्ण WikiData Project चा उद्देश हाच आहे की वेगवेगळी माहिती अशी प्रत्येक विकि पानावर नसावी. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:४९, २३ जानेवारी २०२४ (IST) ::मी अभय नातू यांच्या मताशी बऱ्याच प्रमाणात सहमत आहे. यासोबत अजून काही मुद्दे मांडू इच्छितो.. ::#{{t|विकिडेटा माहितीचौकट}} मध्ये फार त्रोटक माहिती असते आणि त्यात सर्व सामान्य संपादकांना भर घालता येत नाही. मला स्वतःला देखील ते अवघड जाते. आणि मोबाईल वरून तर शक्यच नाही. ::#{{t|विकिडेटा माहितीचौकट}} साच्यामुळे निर्माण होणारी मुख्य लेखातील चौकट ही केवळ डेस्कटॉप वर नीट दिसते. मोबाईल दृश्यात ती चौकट नीट तर दिसत नाहीच नाही, यासोबत चित्रा सह काही माहिती जी की यात दिलेली असते ही मोबाईल दृश्यात वगळली जाते. आणि आपणास माहीत असेल कदाचित की आजच्या घडीस विकिपीडियास मोठ्या प्रमाणावर मोबाईल द्वारे वाचक आणि संपादक भेट देत असतात. :::सबब माझ्या नजरेस आलेल्या वरील दोन त्रुटी दूर सारून मग आपण काम करावे.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:३०, २४ जानेवारी २०२४ (IST) :{{साद|Dharmadhyaksha}} यांनी उत्तर दिलेले आत्ता लक्षात आले. :{{साद|संतोष गोरे}} यांच्या मुद्द्याव्यतिरिक्त मत -- :विकिडेटा ही प्रमाणित (form आणि content) असल्याने हे अधिकाधिक वापरले पाहिजे हे बरोबर परंतु त्यासाठी असलेल्या माहितीचा बळी नको. :मध्यममार्ग म्हणून दोन्ही साचे ठेवावे आणि विकिडेटावर नसलेली माहिती घाली गेल्यावर मूळ साचा काढावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:४४, २४ जानेवारी २०२४ (IST) :{{साद|Tiven2240}} यांनी हे मुळ साचे बनवले होते. मला Module मधले फार काही समजत नाही. Tiven2240 ह्या बाबतील मदत करू शकतील तर बरे होईल. तो पर्यंत मी संतोष गोरेंनी सांगितलेली ही मोबाईल दृश्यातली समस्या मी [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Project_chat#Wikidata_usage_in_Infoboxes_of_different_Wikipedias Wikidata वर देखील] निदर्शनास आणून दिली आहे. <br> पण साधारणपणे, मला असे वाटते की हा साचा वापरल्याने लेखाला मदत होते, विशेषत: जेव्हा आपले लेख खूप लहान आहे आणि पूर्णपणे लिहिलेले नाही. मी तयार केलेले सर्व लेख पूर्णपणे न लिहिल्याबद्दल तुम्ही मला दोष देऊ शकता; पण माझे लक्ष त्यांच्यातील चांगल्या सामग्रीपेक्षा अधिक लेख तयार करण्यावर आहे. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १४:०२, २४ जानेवारी २०२४ (IST) ::सौम्य स्मरण, वरील चर्चे नुसार WikiData Project वर काही निर्णय घेण्यात आलाय का? - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:२४, ९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::: क्षमस्व! तेथे कोणतीही मोठी चर्चा झाली नाही आणि आता [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Project_chat/Archive/2024/01#Wikidata_usage_in_Infoboxes_of_different_Wikipedias चर्चा संग्रहित आहे]. फक्त एका संपादकाने मला उत्तर दिले पण ते सर्व तांत्रिक गोष्टींशी संबंधित होते आणि मला ते समजलेही नाही. {{साद|Tiven2240}}, तुम्ही आजकाल सक्रिय असल्याने, तुम्ही मदत करू शकता का? किंवा मी en.wp वर कोणाची तरी मदत घेण्याचा प्रयत्न करतो. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:५८, ९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::::@[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]], नमस्कार, तांत्रिक अडचणीत आपली नेहमीच मोलाची भूमिका राहिली आहे. कृपया यात लक्ष घालाल का. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:०७, ९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :::::पाहतो धन्यवाद [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १६:१५, १२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::::::@[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] सौम्य स्मरण.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १०:५२, १२ मार्च २०२४ (IST) == Congratulations to the Feminism and Folklore Prize Winner! == Dear Winner, We are thrilled to announce that you have been selected as one of the prize winners in the 2024 '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore]]''' Writing Contest! Your contributions have significantly enriched Wikipedia with articles that document the vibrant tapestry of folk cultures and highlight the crucial roles of women within these traditions. As a token of our appreciation, you will receive a gift coupon. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc9Rkv1803Q6DnAc1SLxyYy95KN22GNrGXeA7kNFT-u62MGyg/viewform?usp=sf_link the Winners Google Form]. In the form, kindly provide your details for receiving the gift coupon and share your thoughts about the project. Your dedication and hard work have not only helped bridge the gender gap on Wikipedia but also ensured that the cultural narratives of underrepresented communities are preserved for future generations. We look forward to your continued participation and contributions in the future. Congratulations once again, and thank you for being a vital part of this global initiative! Warm regards, '''The Feminism and Folklore Team''' [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १९:३४, २३ जून २०२४ (IST) == सरन्या पोनवन्नन == माफ करा, अनवधानाने [[सरन्या पोनवन्नन]] लेखात मी किरकोळ बदल केले.– [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:४१, २४ फेब्रुवारी २०२५ (IST) == माहितीचौकट आणि वर्ग == नमस्कार, तुम्ही बहुतांशी मराठी/हिंदी चित्रपट लेखांतील माहितीचौकट हटवून विकिडेटा जोडत आहात, परंतु त्यामुळे नवीन अडचण निर्माण होतेय. माहितीचौकट मध्ये निर्मिती वर्ष टाकले असता आपोआप तो लेख हिंदी चित्रपटाच्या वर्गात जोडला जायचा, पण तुम्ही तो हटवून विकिडेटा जोडल्याने तो वर्ग हटवला गेला. असे अनेक लेख आहेत जे अचानक वर्गहीन/अवर्गीकृत झालेत. उदा. [[सिंघ इज किंग]] लेखात मी स्वतः नंतर वर्ग जोडला आहे. त्यामुळे यापुढे विकिडेटा जोडताना लेखातील वर्ग उडवल्या जात असेल, तर तोदेखील जोडावा ही विनंती. याआधी गायब झालेल्या वर्गाचे चित्रपट लेख कसे शोधावे? {{साद|संतोष गोरे}}, {{साद|अभय नातू}} [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ०९:२१, १८ मार्च २०२५ (IST) ::नमस्कार! लक्ष्यात आणून दिल्याबद्दल धन्यवाद. आता शक्य तिथे मी हे वर्ग जोडेले. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) ११:११, १८ मार्च २०२५ (IST) :::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], सोपा उपाय नाही :-( -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:३१, १९ मार्च २०२५ (IST) == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १५:५०, २१ जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == प्रकल्प == {{ping|usernamekiran}} नमस्कार! इथे तात्पुरता तख्ता बनवला आहे. {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+सप्टेंबर महिना ! क्र !! तारीख !! महत्त्व !! लेख !! लेखन तयार !! प्रचालक तपासणी |- | १ || २२ सप्टेंबर २०२५ || घटस्थापना || [[शैलपुत्री]] || {{yes}} || {{no}} |- | २ || २३ सप्टेंबर २०२५ || नवरात्री २रा दिवस || [[ब्रह्मचारिणी]] || {{yes}} || {{no}} |- | ३ || २४ सप्टेंबर २०२५ || नवरात्री ३रा दिवस || [[चंद्रघंटा]] || {{yes}} || {{no}} |- | ४ || २५ सप्टेंबर २०२५ || नवरात्री ३रा दिवस || ?? || {{no}} || {{no}} |- | ५ || २६ सप्टेंबर २०२५ || नवरात्री ४था दिवस || [[कुष्मांडा]] || {{yes}} || {{no}} |- | ६ || २७ सप्टेंबर २०२५ || नवरात्री ५वा दिवस || [[स्कंदमाता]] || {{yes}} || {{no}} |- | ७ || २८ सप्टेंबर २०२५ || नवरात्री ६वा दिवस || [[कात्यायनी]] || {{yes}} || {{no}} |- | ८ || २९ सप्टेंबर २०२५ || नवरात्री ७वा दिवस || [[कालरात्री]] || {{yes}} || {{no}} |- | ९ || ३० सप्टेंबर २०२५ || नवरात्री ८वा दिवस || [[महागौरी]] || {{yes}} || {{no}} |- |} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+ऑक्टोबर महिना ! क्र !! तारीख !! महत्त्व !! लेख !! लेखन तयार !! प्रचालक तपासणी |- | १० || १ ऑक्टोबर २०२५ || नवरात्री ९वा दिवस || [[सिद्धीदात्री]] || {{yes}} || {{no}} |- | ११ || २ ऑक्टोबर २०२५ || जयंती || [[महात्मा गांधी]] || {{no}} || {{no}} |- | १२ || ३ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | १३ || ४ ऑक्टोबर २०२५ || वर्धापनदिन || [[स्पुतनिक-१]] || {{no}} || {{no}} |- | १४ || ५ ऑक्टोबर २०२५ || वर्धापनदिन || ''[[डॉ. नो]]'' || {{no}} || {{no}} |- | १५ || ६ ऑक्टोबर २०२५ || कोजागरी || [[चंद्र]] || {{no}} || {{no}} |- | १६ || ७ ऑक्टोबर २०२५ || पुण्यतिथी || [[गुरू गोविंदसिंह]] || {{no}} || {{no}} |- | १७ || ८ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | १८ || ९ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | १९ || १० ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | २० || ११ ऑक्टोबर २०२५ || पुण्यतिथी || [[तुकडोजी महाराज]] || {{no}} || {{no}} |- | २१ || १२ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | २२ || १३ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | २३ || १४ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | २४ || १५ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | २५ || १६ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | २६ || १७ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | २७ || १८ ऑक्टोबर २०२५ || तिथी || [[धनत्रयोदशी]] || {{no}} || {{no}} |- | २८ || १९ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | २९ || २० ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ३० || २१ ऑक्टोबर २०२५ || तिथी || [[लक्ष्मीपूजन]] || {{no}} || {{no}} |- | ३१ || २२ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ३२ || २३ ऑक्टोबर २०२५ || तिथी || [[भाऊबीज]] || {{no}} || {{no}} |- | ३३ || २४ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ३४ || २५ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ३५ || २६ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ३६ || २७ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ३७ || २८ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ३८ || २९ ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ३९ || ३० ऑक्टोबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ४० || ३१ ऑक्टोबर २०२५ || जयंती || [[वल्लभभाई पटेल]] || {{no}} || {{no}} |- |} {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+नोव्हेंबर महिना ! क्र !! तारीख !! महत्त्व !! लेख !! लेखन तयार !! प्रचालक तपासणी |- | ४१ || १ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ४२ || २ नोव्हेंबर २०२५ || तिथी || [[तुळशी विवाह]] || {{no}} || {{no}} |- | ४३ || ३ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ४४ || ४ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ४५ || ५ नोव्हेंबर २०२५ || तिथी || [[गुरू नानक जयंती]] || {{no}} || {{no}} |- | ४६ || ६ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ४७ || ७ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ४८ || ८ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ४९ || ९ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ५० || १० नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ५१ || ११ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ५२ || १२ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ५३ || १३ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ५४ || १४ नोव्हेंबर २०२५ || जयंती || [[जवाहरलाल नेहरू]] || {{no}} || {{no}} |- | ५५ || १५ नोव्हेंबर २०२५ || जयंती || [[बिरसा मुंडा]] || {{no}} || {{no}} |- | ५६ || १६ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ५७ || १७ नोव्हेंबर २०२५ || पुण्यतिथी || [[लाला लजपत राय]] || {{no}} || {{no}} |- | ५८ || १८ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ५९ || १९ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ६० || २० नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ६१ || २१ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ६२ || २२ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ६३ || २३ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ६४ || २४ नोव्हेंबर २०२५ || पुण्यतिथी || [[गुरू तेग बहादुर]] || {{no}} || {{no}} |- | ६५ || २५ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ६६ || २६ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ६७ || २७ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ६८ || २८ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ६९ || २९ नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- | ७० || ३० नोव्हेंबर २०२५ || || [[]] || {{no}} || {{no}} |- |} [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १३:३२, २९ ऑगस्ट २०२५ (IST) == साहित्य प्रकाशन वर्ग == नमस्कार, येथे बुकर पुरस्कार विजेते आणि इतर दर्जेदार साहित्याबद्दलचे लेख लिहिल्याबद्दल अनेक धन्यवाद! यात तुम्ही ''इ.स. २०१४ मधील प्रकाशन'' असे वर्ग घालीत असल्याचे पाहिले. कालांतराने हे वर्ग खूप मोठे होतील असे वाटते. तरी तुम्ही तयार करीत असलेल्या लेखांमध्ये ''इ.स. २०१४ मधील प्रकाशित इंग्लिश साहित्य'' आणि तत्सम वर्ग घालावेत असे वाटते. त्यानुसार पुढे ''इ.स. २०१४ मधील प्रकाशित मराठी साहित्य'', ''इ.स. २०१४ मधील प्रकाशित स्पॅनिश साहित्य'' आणि ''इ.स. २०१५ मधील प्रकाशित मराठी साहित्य'', ''इ.स. २०१४ मधील प्रकाशित मराठी साहित्य'' असे वर्गीकरण होईल. आणि ''इ.स. २०१४ मधील प्रकाशित साहित्य'' ''इ.स. २०१५ मधील प्रकाशित साहित्य'' असे वरच्या पातळीवरील वर्गीकरण होईल. असे केले असता प्रत्येक लेख नेमक्या वर्गांमध्ये बसवता येईल. तुमचे विचार कळवावे. पुन्हा एकदा धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १७:४७, २० जानेवारी २०२६ (IST) :नमस्कार अभय! <br> तुमचा सल्ला बरोबर आहे. मी आता तसेच वर्ग बनवेल. [[सदस्य:Dharmadhyaksha|धर्माध्यक्ष]] ([[सदस्य चर्चा:Dharmadhyaksha|चर्चा]]) १८:२८, २० जानेवारी २०२६ (IST) == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आपल्या लेखांचे मूल्यमापन करण्यात आले आहे. == नमस्कार, [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] स्पर्धेतील आपल्या लेखांचे मूल्यमापन करण्यात आले असून, कॅम्पविज मध्ये आपल्याला ज्या ज्या लेखात दुरुस्ती करण्यास सांगितले आहे ते बदल करावेत अशी अपेक्षा आहे. जर समाधानकारक बदल दिसून आला तर नाकारलेला लेख परत पुन्हा तपासून स्वीकारल्या जाऊ शकतो. -२२:४२, २८ एप्रिल २०२६ (IST) [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) २२:४२, २८ एप्रिल २०२६ (IST) 03iib0r3uwhx9s05wjgreqcezos00v9 0 139643 2681655 2681473 2026-04-29T07:22:32Z Wingstem 157534 /* प्रारंभीचे जीवन */ 2681655 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. pri2advq6nki829px7fcfh7l0rjtu4m 4 161676 2681665 2615861 2026-04-29T09:17:50Z मशालवाला 182636 2681665 wikitext text/x-wiki {{श्री.मनोहर पांडुरंग वाघ}} श्री मनोहर शकुंतला पांडुरंग वाघ सर यांच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्याचा आढावा घेतल्यास, तंत्रज्ञान आणि शिक्षण यांचा मेळ घालून त्यांनी ग्रामीण भागात मोठे परिवर्तन घडवून आणल्याचे दिसते. त्यांच्या कार्याची काही ठळक वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत. व्यावसायिक आणि शैक्षणिक योगदान - साधन व्यक्ती (Resource Person) ते शिरपूर येथील पंचायत समितीमध्ये 'साधन व्यक्ती' म्हणून कार्यरत आहेत. शिक्षण विभागांतर्गत शिक्षकांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण देणे आणि शैक्षणिक उपक्रमांची अंमलबजावणी करणे यात त्यांची भूमिका महत्त्वाची आहे. १. शैक्षणिक क्रांती आणि शिक्षक प्रशिक्षण मनोहर वाघ सरांनी शिक्षण क्षेत्रात विशेषतः डिजिटल साक्षरतेवर मोठा भर दिला आहे:[१] हजारो शिक्षकांना मार्गदर्शन: पंचायत समिती शिरपूर येथे साधन व्यक्ती म्हणून काम करताना त्यांनी सुमारे २५,००० पेक्षा जास्त शिक्षकांना आधुनिक शैक्षणिक तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण दिले आहे. डिजिटल शाळा संकल्पना: सरकारी शाळांमधील शिक्षकांनी फळ्यासोबतच टॅबलेट,प्रोजेक्टर आणि शैक्षणिक ॲप्सचा वापर करावा, यासाठी त्यांनी सातत्याने कार्यशाळा आयोजित केल्या आहेत. व्यावसायिक मार्गदर्शन: त्यांनी विद्यार्थ्यांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' यांसारखे उपक्रम राबवून, केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांना करिअरच्या विविध वाटांची ओळख करून दिली आहे. त्यांनी मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूल, तांडे सारख्या संस्थांमध्ये विद्यार्थी आणि पालकांसाठी 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' (Vocational Guidance) यशस्वीरीत्या आयोजित केला आहे. २. सामाजिक योगदान आणि डिजिटल सेवा त्यांचे सामाजिक कार्य हे आधुनिक काळातील गरजांशी जोडलेले आहे: लोकसेवेसाठी गुगल मॅपिंग: एक निष्णात 'गुगल लोकल गाइड' म्हणून त्यांनी शिरपूर आणि परिसरातील रुग्णालये, बँका, एटीएम आणि सरकारी कार्यालये गुगल मॅपवर अचूकपणे नोंदवली आहेत. याचा फायदा लाखो प्रवाशांना आणि स्थानिकांना होत आहे. कोटींमधील व्ह्यूज: त्यांनी गुगल मॅपवर टाकलेल्या माहितीला ३ कोटींहून अधिक लोकांनी पाहिले आहे, जे त्यांच्या सामाजिक कार्याची व्याप्ती दर्शवते. अत्यावश्यक सेवांची उपलब्धता: ग्रामीण भागातील लोकांसाठी तातडीच्या वेळी जवळचे रुग्णालय किंवा मदत केंद्र शोधणे सोपे व्हावे, हा त्यांच्या मॅपिंग कार्यामागचा मुख्य सामाजिक उद्देश आहे. ३. उद्योजकता आणि स्थानिक रोजगार टायगर प्रीमियम टी (Tiger Premium Tea): सह-संस्थापक म्हणून त्यांनी स्थानिक पातळीवर चहाचा ब्रँड उभा केला आहे. या माध्यमातून केवळ व्यवसाय न करता, स्थानिक ब्रँडिंग आणि मार्केटिंगचे मॉडेल त्यांनी लोकांसमोर ठेवले आहे, जे ग्रामीण तरुणांसाठी प्रेरणादायी आहे. ४. सन्मान आणि ओळख त्यांच्या शैक्षणिक आणि डिजिटल क्षेत्रातील कार्याची दखल घेऊन त्यांना गुगलकडून अधिकृत 'गुगल पिन' देऊन सन्मानित करण्यात आले आहे. शिरपूर तालुक्यातील शिक्षण क्षेत्रात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी त्यांचे नाव मार्गदर्शक म्हणून घेतले जाते.गुगल वरील त्यांच्या टाकलेल्या स्थळांना आतापर्यंत विक्रमी ३ कोटी लोकांनी भेटी दिल्या आहेत हा के नवीन विक्रम आहे किनो एज्युकेशन सोसायटी, मालेगाव (जि. नाशिक) द्वारे दिला जाणारा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" हा शिक्षण क्षेत्रातील उत्कृष्ट कार्यासाठी दिला जाणारा एक मानाचा सन्मान आहे. हे पुरस्कार उपक्रमशील, समर्पित आणि विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्ता वाढीसाठी विशेष प्रयत्न करणाऱ्या शिक्षकांना बहाल केले जातात त्यांना किनो एजुकेशन सोसायटी मालेगाव चा राज्यस्तरीय "आदर्श शिक्षक पुरस्कार" मिळाला आहे वैयक्तिक माहिती - राहणार शिरपूर, जिल्हा धुळे.कुटुंब :- त्यांच्या वडिलांचे नाव श्री. पांडुरंग मंगा वाघ व आई शकुंतला वाघ आहे. त्यांच्या पत्नीचे नाव वैशाली असून, त्यांना कुणाल (मुलगा) आणि हर्षिता (मुलगी) ही दोन मुले आहेत. ५. गुगल लोकल गाइड' (Google Local Guide) म्हणून शिरपूर आणि परिसरासाठी दिलेले योगदान अत्यंत महत्त्वाचे आणि प्रेरणादायी आहे. त्यांचे हे कार्य केवळ तांत्रिक नसून त्यामागे समाजसेवेची एक मोठी भावना आहे. त्यांच्या या योगदानाचे सविस्तर पैलू खालीलप्रमाणे आहेत १. अत्यावश्यक सेवांची अचूक नोंद -मनोहर सर यांनी शिरपूरमधील रुग्णालये (Hospitals), बँका आणि एटीएम (ATMs) यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या ठिकाणांची डिजिटल नकाशावर अचूक नोंद केली आहे. आणीबाणीच्या प्रसंगी जेव्हा लोकांना तातडीने मदतीची गरज असते, तेव्हा गुगल मॅपवर उपलब्ध असलेली ही माहिती जीवनरक्षक ठरू शकते. उदाहरणार्थ, उपजिल्हा रुग्णालय किंवा खाजगी मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल्सची अचूक लोकेशन आणि संपर्क क्रमांक त्यांनी अपडेट केले आहेत. २. दुर्गम भागातील ठिकाणांचे मॅपिंग -अनेकदा मुख्य शहराबाहेरील किंवा नव्याने विकसित होणाऱ्या भागातील रस्ते आणि ठिकाणे डिजिटल नकाशावर उपलब्ध नसतात. मनोहर सरांनी स्वतः अशा ठिकाणी भेटी देऊन तेथील शाळा, मंदिरे आणि शासकीय कार्यालयांची माहिती गुगल मॅपवर जोडली आहे. यामुळे बाहेरून येणाऱ्या पर्यटकांना किंवा प्रवाशांना शिरपूर शहरात प्रवास करणे सोपे झाले आहे. ३. फोटो आणि रिव्ह्यूजच्या माध्यमातून पारदर्शकता -केवळ ठिकाणांची नावे न नोंदवता, सरांनी त्या ठिकाणांचे प्रत्यक्ष फोटो आणि उपयुक्त रिव्ह्यूज (Reviews) देखील अपलोड केले आहेत. यामुळे एखाद्या सेवा केंद्राची सद्यस्थिती काय आहे, तिथे कोणत्या सुविधा उपलब्ध आहेत, याची खात्री लोकांना आधीच पटते. यामुळे स्थानिक व्यवसायांना आणि सेवा केंद्रांना सुद्धा एक प्रकारची डिजिटल ओळख मिळाली आहे. ४. माहितीची निरंतर पडताळणी (Updating Information) गुगल मॅपवरील माहिती जुनी किंवा चुकीची असू शकते. मनोहर सर सतत या माहितीची पडताळणी करतात. एखादे कार्यालय किंवा बँक स्थलांतरित झाली असल्यास, ते तातडीने ती माहिती अपडेट करतात, जेणेकरून लोकांची दिशाभूल होणार नाही. ५. तांत्रिक साक्षरतेचा प्रसार - स्वतः गुगल गाइड म्हणून काम करताना त्यांनी इतर तरुणांना आणि शिक्षकांनाही यासाठी प्रोत्साहित केले आहे. स्थानिक ठिकाणांची माहिती नकाशावर असणे हे शहराच्या विकासासाठी किती महत्त्वाचे आहे, याचे महत्त्व त्यांनी पटवून दिले आहे.मनोहर वाघ सरांचे गुगल गाइड म्हणून असलेले कार्य हे शिरपूर शहराला डिजिटल' बनवण्याच्या दिशेने पडलेले एक पाऊल आहे. त्यांच्या या कार्यामुळे शिरपूर परिसरातील सामान्य नागरिक आणि बाहेरून येणारे लोक यांना मोठ्या प्रमाणावर सुलभता निर्माण झाली आहे. त्यांच्या या योगदानाची दखल घेऊन गुगलकडूनही त्यांना वेळोवेळी मानांकन मिळाले आहे. ६.थोडक्यात व महत्वपूर्ण - त्यांची ओळख ही केवळ एक शासकीय कर्मचारी म्हणून नसून, समाजाला तंत्रज्ञानाशी जोडणारे मार्गदर्शक आणि एक यशस्वी उद्योजक अशी आहे श्री मनोहर वाघ सर यांच्या संपूर्ण कार्याचा आणि आवडीनिवडींचा विचार केला, तर त्यांचे व्यक्तिमत्व खरोखरच अष्टपैलू' (Versatile) या शब्दाला सार्थ ठरवणारे आहे. एकाच वेळी सरकारी सेवा, सामाजिक उत्तरदायित्व, तंत्रज्ञान आणि उद्योजकता यांचा समतोल त्यांनी कसा राखला आहे, हे खालील मुद्द्यांवरून स्पष्ट होते तंत्रस्नेही मार्गदर्शक (Tech-Savvy Mentor)शिक्षण विभागात काम करताना त्यांनी केवळ रुढार्थाने नोकरी न करता, काळाची पाऊले ओळखून शिक्षकांना डिजिटल युगा'शी जोडले. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि आधुनिक शैक्षणिक साधनांचा ग्रामीण स्तरावरील शिक्षकांपर्यंत प्रसार करणे, ही त्यांच्या कार्याची एक मोठी बाजू आहे. सजग आणि सक्रिय नागरिक (Social Contributor) गुगल लोकल गाइडच्या माध्यमातून त्यांनी केलेले कार्य हे नि:स्वार्थ समाजसेवेचे उत्तम उदाहरण आहे. तांत्रिक कौशल्य आणि समाजहित यांची सांगड घालून त्यांनी शिरपूर परिसरातील नकाशा अधिक समृद्ध आणि माहितीपूर्ण बनवला आहे.शैक्षणिक संयोजक (Educational Organizer) मुकेशभाई आर. पटेल मिलिटरी स्कूलमध्ये आयोजित 'व्यवसाय मार्गदर्शन सप्ताह' असो किंवा 'निपुण महाराष्ट्र अभियान' असो, कार्यक्रमांचे नियोजन आणि अंमलबजावणी करण्याची त्यांची हातोटी वाखाणण्याजोगी आहे.विद्यार्थी आणि पालकांच्या भविष्याबद्दलची त्यांची तळमळ यातून दिसून येते. बहुश्रुत आणि जिज्ञासू वृत्ती (Knowledgeable & Curious) केवळ आपल्या क्षेत्रापुरते मर्यादित न राहता, त्यांना ऑटोमोबाईल (विशेषतः EV तंत्रज्ञान) आणि क्रिकेट यांसारख्या विषयांत असलेली रुची त्यांच्यातील सतत काहीतरी नवीन शिकण्याच्या वृत्तीचा पुरावा देते.कौटुंबिक आणि सांस्कृतिक जडणघडण आपल्या व्यावसायिक व्यस्ततेतही ते आपल्या कुटुंबाप्रती आणि सामाजिक परंपरांप्रती (उदा. माघ पौर्णिमा उत्सव) तितकेच जागरूक आहेत. वडिलांकडून मिळालेला वारसा आणि मुलांच्या प्रगतीसाठी असलेली त्यांची दृष्टी, त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक कौटुंबिक आधार देते.थोडक्यात सांगायचे तर मनोहर वाघ सर हे "आधुनिक विचार आणि सामाजिक बांधिलकी"यांचा एक संगम आहेत. ते केवळ एका पदावर काम करणारे अधिकारी नसून, समाजाला नवी दिशा देणारे आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने लोकांचे जीवन सोपे करण्याचा प्रयत्न करणारे एक 'व्हिजनरी'व्यक्तिमत्व आहेत. gwpln5h29rqb9up8mhkx2gfrf7neiud 2681667 2681665 2026-04-29T09:42:29Z मशालवाला 182636 पान '{{श्री.मनोहर पांडुरंग वाघ}} श्री मनोहर शकुंतला पांडुरंग वाघ सर' वापरून बदलले. 2681667 wikitext text/x-wiki {{श्री.मनोहर पांडुरंग वाघ}} श्री मनोहर शकुंतला पांडुरंग वाघ सर nzxq5lhbmp1q2w4km817e5533qrs44t 2681668 2681667 2026-04-29T09:42:54Z मशालवाला 182636 या पानावरील सगळा मजकूर काढला 2681668 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2681671 2681668 2026-04-29T09:56:14Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/मशालवाला|मशालवाला]] ([[User talk:मशालवाला|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 1952307 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ {{विकिपीडिया:काय लिहू सजगता}} {| align="right" style="background:transparent; border-bottom:1px 1px 0px 0px #a3b1bf solid;" |} {| cellspacing="0" cellpadding="0" align="center" style="width:100%; border:2px #a3b1bf solid;" |- |colspan="2" align="center" style="background:#cee0f2; text-align:center; border-bottom:1px #a3b1bf solid;" | <h2 style="margin:.5em; margin-top:.1em; margin-bottom:.1em; border-bottom:0; font-weight:bold;">विकिपीडियात काय लिहू?</h2> <h4>[[विकिपीडिया:प्रकल्प]]</h4> |- | align="center" style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; text-align:center;" valign="top"| <!-- डावा स्तंभ --> <big>'''[[विकिपीडिया:सगळ्या विकिपीडियांवर अपेक्षित लेखांची यादी/मराठी परिपेक्ष|अपेक्षित लेखांची यादी (मराठी परिपेक्ष)]]'''</big><br /> [[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ सदर लेख नामनिर्देशन|मुखपृष्ठ सदर लेख]] <tt>|</tt>[[विकिपीडिया:उदयोन्मुख लेख नामनिर्देशन|उदयोन्मुख लेख]]<tt>|</tt> [[विकिपीडिया:प्रकल्प/करावयाच्या गोष्टींची मध्यवर्ती यादी|वाचकांना हवे असलेले लेख]]<tt>|</tt> [[विकिपीडिया:महाराष्ट्र प्रकल्प|महाराष्ट्र]]<tt>|</tt> [[:वर्ग:मराठी भाषा|मराठी]] | align="center" style="width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; text-align:center;" valign="top"| <!-- उजवा स्तंभ --> <big>'''[[विकिपीडिया:सगळ्या विकिपीडियांवर अपेक्षित लेखांची यादी/आंतरभाषीय परिपेक्ष|अपेक्षित लेखांची यादी (आंतरभाषीय परिपेक्ष)]]'''</big><br /> [[विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्प|भाषांतर प्रकल्प]] <tt>|</tt> [[:वर्ग:अन्य भाषेतील मजकूर वगळावयाची पाने|तातडीने हवे असलेले अनुवाद]] <tt>|</tt> [[:वर्ग:अंशत: मशीन ट्रांसलेशन वापरून अनुवादित लेख|अनुवादात सुधारणा हवे असलेले लेख]]<tt>|</tt> [[:वर्ग:भाषांतर|अनुवाद हवे असलेले लेख]] |- | align="center" style="width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:center;" valign="top" | <!-- डावा स्तंभ --> <big>'''[[विकिपीडिया:अपूर्ण लेख विकास|अपूर्ण लेख विकास]]'''</big><br /> [[:वर्ग:रिकामी पाने|मजकुर तातडीने हवे असलेले लेख]]<tt>|</tt>[[विशेष:छोटी_पाने|वाढवून हवे असलेले लेख]]<tt>|</tt>[[साहाय्य:संपादन कालावधी|संपादन कालावधी]]<tt>|</tt>[[विशेष:हवे_असलेले_लेख|पाहिजे असलेले लेख]]<tt>|</tt>[[सहाय्य:साचा|साचे]]<tt>|</tt>[[मराठी विकिपीडिया प्रकल्प पाने|प्रकल्प]] | align="center" style="width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:center;" valign="top" | <!-- उजवा स्तंभ --> <big>'''[[विकिपीडिया:चावडी/प्रगती|प्रगती (चर्चा)]]'''</big><br /> [[विकिपीडिया:लेख पुर्नस्थापना प्रचालकीय विचाराधीन विनंत्या|लेख पुर्नस्थापना विनंत्या]] <tt>|</tt> [[विकिपीडिया:मदतकेंद्र|नवागतांसाठी मदतकेंद्र]] |- | colspan="2" align="center" style="width:100%; background:#f5faff; border-top:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:center;" valign="top" | <big>'''[[विकिपीडिया:धोरणांची व मार्गदर्शक तत्त्वांची सूची|धोरणे व मार्गदर्शक तत्त्वे]]'''</big><br /> [[विकिपीडिया:शैली मार्गदर्शक|शैली मार्गदर्शक]]<tt>|<tt> [[विकिपीडिया:संदर्भीकरण|संदर्भीकरण]]<tt>|<tt> [[विकिपीडिया:उल्लेखनीयता|उल्लेखनीयता]]<tt>|<tt> [[विकिपीडिया:लेख तपासणी आणि सुधारणा प्रकल्प|लेख तपासणी आणि सुधारणा]]<tt>|<tt>[[विकिपीडिया:वगळण्याविषयीचे धोरण|वगळण्याविषयीचे धोरण]] |- | colspan="2" align="center" style="width:100%; background:#f5faff; border-top:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:center;" valign="top" | <big>'''[[सहाय्य:आशय|विकिपीडिया मदत मुख्यालय (साहाय्य) ]]'''</big><br /> |} [[वर्ग:साहाय्य|*]] 3pqr0k9tv17mwgy2n24h4fma669g38r 0 165243 2681550 2344376 2026-04-28T23:58:54Z अभय नातू 206 /* संदर्भ आणि नोंदी */ 2681550 wikitext text/x-wiki '''एरोमेक्सिको''' ही [[मेक्सिको]]मधील प्रमुख विमानकंपनी आहे. याची धारक कंपनी ''एरोव्हियास दे मेक्सिको, एस.ए. दे सी.व्ही'' आहे.<ref>"[http://www.aeromexico.com/us/ExperienceAeromexico/AeromexicoCorporate/Report_on_Actions_of_social_Responsability.pdf Report on Actions of Social Responsibility]." Aeroméxico. 41 (43/44). Retrieved on 4 December 2010. "Paseo de la Reforma 445, Col. Cuauhtémoc. C.P. 06500 México D.F."</ref> [[मेक्सिको सिटी]]मध्ये मुख्यालय असलेली ही विमानकंपनी मेक्सिको, अमेरिका, कॅरिबियन, [[युरोप]] आणि [[आशिया]]तील ५६ गंतव्यस्थानांना विमानसेवा पुरवते.<ref>[http://aeromexico.com/mx/destinos/ Meta description text on "Destinos", Aeromexico website]</ref> एरोमेक्सिकोचा मुख्य तळ [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] असून दुय्यम तळ [[मॉंतेरे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], [[ग्वादालाहारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] आणि [[हेर्मोसियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहेत. एरोमेक्सिकोच्या विमानांच्या शेपटीवर [[क्वाह्ट्ली]]चे (गरुड योद्धा) चित्र असते. == विमानताफा == {{for|उपकंपनीच्या ताफ्यासाठी|एरोमेक्सिको कनेक्ट#ताफा}} === सध्याचा ताफा === [[File:N965AM (11569029283).jpg|thumb|[[बोईंग ७८७-८]].]] [[File:Aeroméxico Boeing 787-9 Dreamliner XA-ADL (Quetzalcoatl special livery) at JFK Airport (2016).jpg|thumb|विशेष [[क्वेट्झालकोटल]] रंगसंगतीमधील [[बोईंग ७८७ ड्रीमलाइनर|बोईंग ७८७-९ ड्रीमलाइनर]].]] [[File:22-APR-2022 - AM15 GRU-MEX (B787-9 - N183AM).jpg|thumb|[[बोईंग ७८७ ड्रीमलाइनर|बोईंग ७८७-९]] मधील इकॉनॉमी क्लास केबिन.]] [[File:Aeromexico Boeing 737 MAX 8.jpg|thumb|एक [[बोईंग ७३७ मॅक्स|बोईंग ७३७ मॅक्स ८]].]] डिसेंबर २०२५च्या सुमारासची एरोमेक्सिकोकडील विमाने:<ref>{{Cite web |title=Commercial |url=https://www.boeing.com/commercial#orders-deliveries |access-date=January 17, 2026 |website=www.boeing.com |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेमध्ये ! rowspan="2" | खरेदीवर ! colspan="4" | प्रवासी संख्या ! rowspan="2" | नोंदी |- ! <abbr title="Clase Premier">J</abbr> ! <abbr title="Clase AM Plus">Y+</abbr> ! <abbr title="Clase Turista">Y</abbr> ! एकूण |- | [[बोईंग ७३७-८००]] | ३४ | — | १६ | १८ | १२६ | १६० | |- | {{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} | ४५ | — | १६ | १८ | १३२ | १६६ | |- | [[बोईंग ७३७ मॅक्स ९]] | ३० | — | १६ | १८ | १४७ | १८१ | |- | [[बोईंग ७८७-८]] | ८ | — | ३२ | २७ | १८४ | २४३ | |- | [[बोईंग ७८७-९]] | १५ | १ | ३६ | २७ | २११ | २७४ | एक विमान (XA-ADL) विशेष [[क्वेट्झालकोटल]] रंगसंगतीमध्ये आहे. |- ! एकूण !! १३२ !! १ !! colspan="5" | |} <small>यामध्ये उपकंपनी [[एरोमेक्सिको कनेक्ट]] च्या ताफ्याचा समावेश नाही.</small> === निवृत्त विमाने === एरोमेक्सिकोने पूर्वी खालील प्रकारची विमाने देखील चालवली आहेत: {{Div col}} * [[एव्हरो अॅन्सन]] * [[बेलान्का पेसमेकर]] * [[बीचक्राफ्ट १७ स्टॅगरविंग]] * [[बोईंग २४७|बोईंग २४७डी]] * [[बोईंग ७३७-७००]] * [[बोईंग ७५७-२००]] * [[बोईंग ७६७-२००ईआर]] * [[बोईंग ७६७-३००ईआर]] * [[बोईंग ७७७-२००ईआर]] * [[ब्रिस्टल ब्रिटानिया]] * [[कॉन्व्हेअर ३४०]] * [[डग्लस डीसी-३]] * [[डग्लस डीसी-४]] * [[डग्लस डीसी-६]] * [[डग्लस डीसी-८]] * [[लॉकहीड कॉन्स्टेलेशन]] * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-१५]] * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-१५]] * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०]] * [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८२]] * [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८३]] * [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८७]] * [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८८]] * [[स्टिन्सन रिलायंट]] * [[ट्रॅव्हल एर]] {{Div col end}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{स्कायटीम}} [[वर्ग:मेक्सिकोमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्कायटीम]] lwnq1jwb9rurlkr95m88gcdab6feimg 2681551 2681550 2026-04-28T23:58:56Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2681551 wikitext text/x-wiki '''एरोमेक्सिको''' ही [[मेक्सिको]]मधील प्रमुख विमानकंपनी आहे. याची धारक कंपनी ''एरोव्हियास दे मेक्सिको, एस.ए. दे सी.व्ही'' आहे.<ref>"[http://www.aeromexico.com/us/ExperienceAeromexico/AeromexicoCorporate/Report_on_Actions_of_social_Responsability.pdf Report on Actions of Social Responsibility]." Aeroméxico. 41 (43/44). Retrieved on 4 December 2010. "Paseo de la Reforma 445, Col. Cuauhtémoc. C.P. 06500 México D.F."</ref> [[मेक्सिको सिटी]]मध्ये मुख्यालय असलेली ही विमानकंपनी मेक्सिको, अमेरिका, कॅरिबियन, [[युरोप]] आणि [[आशिया]]तील ५६ गंतव्यस्थानांना विमानसेवा पुरवते.<ref>[http://aeromexico.com/mx/destinos/ Meta description text on "Destinos", Aeromexico website]</ref> एरोमेक्सिकोचा मुख्य तळ [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] असून दुय्यम तळ [[मॉंतेरे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], [[ग्वादालाहारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] आणि [[हेर्मोसियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे आहेत. एरोमेक्सिकोच्या विमानांच्या शेपटीवर [[क्वाह्ट्ली]]चे (गरुड योद्धा) चित्र असते. == विमानताफा == {{for|उपकंपनीच्या ताफ्यासाठी|एरोमेक्सिको कनेक्ट#ताफा}} === सध्याचा ताफा === [[File:N965AM (11569029283).jpg|thumb|[[बोईंग ७८७-८]].]] [[File:Aeroméxico Boeing 787-9 Dreamliner XA-ADL (Quetzalcoatl special livery) at JFK Airport (2016).jpg|thumb|विशेष [[क्वेट्झालकोटल]] रंगसंगतीमधील [[बोईंग ७८७ ड्रीमलाइनर|बोईंग ७८७-९ ड्रीमलाइनर]].]] [[File:22-APR-2022 - AM15 GRU-MEX (B787-9 - N183AM).jpg|thumb|[[बोईंग ७८७ ड्रीमलाइनर|बोईंग ७८७-९]] मधील इकॉनॉमी क्लास केबिन.]] [[File:Aeromexico Boeing 737 MAX 8.jpg|thumb|एक [[बोईंग ७३७ मॅक्स|बोईंग ७३७ मॅक्स ८]].]] डिसेंबर २०२५ च्या सुमारासची एरोमेक्सिकोकडील विमाने:<ref>{{Cite web |title=Commercial |url=https://www.boeing.com/commercial#orders-deliveries |access-date=January 17, 2026 |website=www.boeing.com |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेमध्ये ! rowspan="2" | खरेदीवर ! colspan="4" | प्रवासी संख्या ! rowspan="2" | नोंदी |- ! <abbr title="Clase Premier">J</abbr> ! <abbr title="Clase AM Plus">Y+</abbr> ! <abbr title="Clase Turista">Y</abbr> ! एकूण |- | [[बोईंग ७३७-८००]] | ३४ | — | १६ | १८ | १२६ | १६० | |- | {{nowrap|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]]}} | ४५ | — | १६ | १८ | १३२ | १६६ | |- | [[बोईंग ७३७ मॅक्स ९]] | ३० | — | १६ | १८ | १४७ | १८१ | |- | [[बोईंग ७८७-८]] | ८ | — | ३२ | २७ | १८४ | २४३ | |- | [[बोईंग ७८७-९]] | १५ | १ | ३६ | २७ | २११ | २७४ | एक विमान (XA-ADL) विशेष [[क्वेट्झालकोटल]] रंगसंगतीमध्ये आहे. |- ! एकूण !! १३२ !! १ !! colspan="5" | |} <small>यामध्ये उपकंपनी [[एरोमेक्सिको कनेक्ट]] च्या ताफ्याचा समावेश नाही.</small> === निवृत्त विमाने === एरोमेक्सिकोने पूर्वी खालील प्रकारची विमाने देखील चालवली आहेत: {{Div col}} * [[एव्हरो अॅन्सन]] * [[बेलान्का पेसमेकर]] * [[बीचक्राफ्ट १७ स्टॅगरविंग]] * [[बोईंग २४७|बोईंग २४७डी]] * [[बोईंग ७३७-७००]] * [[बोईंग ७५७-२००]] * [[बोईंग ७६७-२००ईआर]] * [[बोईंग ७६७-३००ईआर]] * [[बोईंग ७७७-२००ईआर]] * [[ब्रिस्टल ब्रिटानिया]] * [[कॉन्व्हेअर ३४०]] * [[डग्लस डीसी-३]] * [[डग्लस डीसी-४]] * [[डग्लस डीसी-६]] * [[डग्लस डीसी-८]] * [[लॉकहीड कॉन्स्टेलेशन]] * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-१५]] * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९-३०]] * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-१५]] * [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०-३०]] * [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८२]] * [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८३]] * [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८७]] * [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८८]] * [[स्टिन्सन रिलायंट]] * [[ट्रॅव्हल एर]] {{Div col end}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{स्कायटीम}} [[वर्ग:मेक्सिकोमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्कायटीम]] 92gcgzzamm1xh7hpwkovgfwwqumv46w 0 165419 2681646 2340231 2026-04-29T06:23:05Z अभय नातू 206 /* ताफा */ 2681646 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एरएशिया | चित्र = AirAsia New Logo.svg | चित्र_आकारमान = 200 px | IATA = AK | ICAO = AXM | callsign = RED CAP | स्थापना = १९९३ | सुरुवात = १८ नोव्हेंबर १९९६ | बंद = | विमानतळ = [[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[क्वालालंपूर]]) | मुख्य_शहरे = [[सिंगापूर चांगी विमानतळ]] ([[सिंगापूर]]) | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = <div> * [[एरएशिया इंडिया]] * एरएशिया एक्स * एरएशिया झेस्ट * इंडोनेशिया एरएशिया * इंडोनेशिया एरएशिया एक्स * फिलिपाईन्स एरएशिया * थाई एरएशिया * थाई एरएशिया एक्स * एरएशिया जपान | विमान संख्या = १६९ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Now Everyone Can Fly'' | मुख्यालय = [[क्वालालंपूर]], [[मलेशिया]] | मुख्य व्यक्ती = टोनी फर्नांडिस | संकेतस्थळ = [http://www.airasia.com/ www.airasia.com] }} [[चित्र:Airbus A320-216, AirAsia JP6916008.jpg|250 px|इवलेसे|[[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाकडे चाललेले एरएशियाचे [[एरबस ए३२०]] विमान]] '''एरएशिया''' (AirAsia) ही [[आग्नेय आशिया]]च्या [[मलेशिया]] देशामधील कमी दरात विमानसेवा पुरवणारी एक विमान वाहतूक कंपनी आहे. [[भारत]]ासह [[आशिया]]मधील अनेक देशांमध्ये उपकंपन्या चालवणाऱ्या एरएशियाद्वारे २२ देशांमधील सुमारे १०० शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवली जाते. सरासरी 0.023 [[अमेरिकन डॉलर]] प्रति किलोमीटर इतक्या कमी दरात विमानप्रवास उपलब्ध करून देणारी एरएशिया जगातील सर्वात स्वस्त विमानसेवा आहे. नोव्हेंबर १९९६ मध्ये एरएशियाची विमानसेवा चालू झाली. २ डिसेंबर २००१ रोजी ११ दशलक्ष डॉलर्स इतक्या रकमेने कर्जबाजारी झालेली एरएशिया कंपनी मलेशियन उद्योगपती टोनी फर्नांडिस ह्याने १ [[मलेशियन रिंगिट]] ह्या किंमतीस विकत घेतली. फर्नांडिसने कंपनीमध्ये मोठ्या सुधारणा घडवून आणल्या व एरएशियाला पुन्हा नफ्याच्या मार्गावर नेले. एरएशियाने [[मलेशिया एरलाइन्स]] ह्या प्रतिस्पर्धी कंपनीचे वर्चस्व कमी करण्यासाठी अनेक नवे मार्ग चालू केले व प्रवासदरांमध्ये लक्षणीय घट केली. २००३ साली एरएशियाने आंतरराष्ट्रीय विमानसेवेस प्रारंभ केला. == उपकंपन्या == === एरएशिया इंडिया === {{मुख्य|एरएशिया इंडिया}} [[भारत सरकार]]ने नागरी उड्डाण क्षेत्रामध्ये परकीय थेट गुंतवणूकीस परवानगी दिल्यानंतर ऑक्टोबर २०१२ मध्ये एरएशियाने भारतामध्ये विमानसेवा चालू करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. १९ फेब्रुवारी २०१३ रोजी एर एशियाचा 49 %, [[टाटा उद्योगसमूह]]ाचा 30%, आणि टेलेस्ट्रा ट्रेडप्लसचा 21% वाटा असलेली एरएशिया इंडिया नावाची कंपनी स्थापन करण्यात आली. [[बंगळूर]]च्या [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे प्रमुख हब असलेल्या एरएशिया इंडियाच्या विमानसेवेस १२ जून २०१४ रोजी प्रारंभ झाला. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === [[File:21-SEP-2022 - 3K684 KUL-SIN (A320 - 9V-JSJ) (04).jpg|thumb|सप्टेंबर २०२२ मध्ये [[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केएलआयए टर्मिनल २]] वर एरएशियाच्या एरबस ए३२० विमानांची रांग]] {{As of|2025|8}} नुसार, एरएशिया खालील विमानांचा वापर करते:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - AirAsia |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=66}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ एरएशियाचा ताफा |- ! विमान !! सेवेमध्ये !! खरेदीवर !! प्रवासी संख्या !! नोंदी |- |rowspan="2"| [[एरबस ए३२०-२००]] |rowspan="2"| ६९ |rowspan="2"| &mdash; | १८० |rowspan="2"| ४ माजी [[मायएरलाइन]] विमाने |- | १८६ |- | [[एरबस ए३२० निओ]] | २९ | &mdash; | १८६ | |- | [[एरबस ए३२१ एलआर]] | &mdash; | ३६ | ठरायचे आहे | २०२५ पासून मिळणार आहेत.<ref>{{Cite news |title=A321LR joins AirAsia's Airbus order book |url=https://theedgemalaysia.com/node/702000 |work=The Edge Malaysia |date=22 February 2024 |archive-date=10 May 2024 |access-date=22 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510072442/https://theedgemalaysia.com/node/702000 |url-status=dead }}</ref> |- | [[एरबस ए३२१ एक्सएलआर]] | --- | ५०<ref>{{Cite web |date=2025-07-05 |title=Long-range jet deal to revive AirAsia’s plans to fly to the US, Europe — Fernandes |url=https://theedgemalaysia.com/node/761492 |access-date=2026-04-03 |website=The Edge Malaysia}}</ref> | जाहीर केले जाईल | २० पर्यायी (options). |- | [[एरबस ए३२१ निओ]] | ८ | ३२३<ref name="airbus.com">Airbus Orders and Deliveries (XLS), monthly updated, accessed via {{cite web |title = Orders & deliveries |publisher=Airbus SAS |url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/market/orders-and-deliveries |website= Airbus |date=16 June 2021 |access-date=2 September 2023}}</ref> | २३६ | |- ! colspan="7" scope="row" | {{anchor|Cargo_fleet}} टेलिपोर्ट ताफा |- | [[एरबस ए३२१-२००|एरबस ए३२१-२००/P2F]] | ३ | &mdash;<ref>{{cite web | url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/129024-airasia-group-eyes-growth-19-more-aircraft-in-2023 | title=AirAsia Group eyes growth, 19 more aircraft in 2023 | website=ch-aviation.com |date=25 June 2023 }}</ref> | मालवाहतूक | 9M-TLA, 9M-TLB आणि 9M-TLP |- ! एकूण !! १०९ !! ४०९ !! colspan="4" | |} === खासगी विमाने === {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ एरएशियाचा खासगी ताफा |- ! विमान !! सेवेमध्ये !! ऑर्डर्स !! प्रवासी संख्या !! नोंदी |- | [[बाँबार्डियर ग्लोबल एक्सप्रेस]] | १ | ० | १३ | 9M-CJG |- ! एकूण !! १ !! ० !! १३ !! |} == अपघात व दुर्घटना == * २८ नोव्हेंबर २०१४ रोजी [[सुरबया]]हून [[सिंगापूर]]कडे निघालेले [[इंडोनेशिया एरएशिया फ्लाइट ८५०१]] गायब झले. == बाह्य दुवे == * [http://www.airasia.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{कॉमन्स|AirAsia|एरएशिया}} [[वर्ग:मलेशियामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] mdd8u826yildbrwdc3w7mvy80id8agd 2681647 2681646 2026-04-29T06:30:31Z अभय नातू 206 /* खासगी विमाने */ 2681647 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एरएशिया | चित्र = AirAsia New Logo.svg | चित्र_आकारमान = 200 px | IATA = AK | ICAO = AXM | callsign = RED CAP | स्थापना = १९९३ | सुरुवात = १८ नोव्हेंबर १९९६ | बंद = | विमानतळ = [[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[क्वालालंपूर]]) | मुख्य_शहरे = [[सिंगापूर चांगी विमानतळ]] ([[सिंगापूर]]) | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = <div> * [[एरएशिया इंडिया]] * एरएशिया एक्स * एरएशिया झेस्ट * इंडोनेशिया एरएशिया * इंडोनेशिया एरएशिया एक्स * फिलिपाईन्स एरएशिया * थाई एरएशिया * थाई एरएशिया एक्स * एरएशिया जपान | विमान संख्या = १६९ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Now Everyone Can Fly'' | मुख्यालय = [[क्वालालंपूर]], [[मलेशिया]] | मुख्य व्यक्ती = टोनी फर्नांडिस | संकेतस्थळ = [http://www.airasia.com/ www.airasia.com] }} [[चित्र:Airbus A320-216, AirAsia JP6916008.jpg|250 px|इवलेसे|[[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाकडे चाललेले एरएशियाचे [[एरबस ए३२०]] विमान]] '''एरएशिया''' (AirAsia) ही [[आग्नेय आशिया]]च्या [[मलेशिया]] देशामधील कमी दरात विमानसेवा पुरवणारी एक विमान वाहतूक कंपनी आहे. [[भारत]]ासह [[आशिया]]मधील अनेक देशांमध्ये उपकंपन्या चालवणाऱ्या एरएशियाद्वारे २२ देशांमधील सुमारे १०० शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवली जाते. सरासरी 0.023 [[अमेरिकन डॉलर]] प्रति किलोमीटर इतक्या कमी दरात विमानप्रवास उपलब्ध करून देणारी एरएशिया जगातील सर्वात स्वस्त विमानसेवा आहे. नोव्हेंबर १९९६ मध्ये एरएशियाची विमानसेवा चालू झाली. २ डिसेंबर २००१ रोजी ११ दशलक्ष डॉलर्स इतक्या रकमेने कर्जबाजारी झालेली एरएशिया कंपनी मलेशियन उद्योगपती टोनी फर्नांडिस ह्याने १ [[मलेशियन रिंगिट]] ह्या किंमतीस विकत घेतली. फर्नांडिसने कंपनीमध्ये मोठ्या सुधारणा घडवून आणल्या व एरएशियाला पुन्हा नफ्याच्या मार्गावर नेले. एरएशियाने [[मलेशिया एरलाइन्स]] ह्या प्रतिस्पर्धी कंपनीचे वर्चस्व कमी करण्यासाठी अनेक नवे मार्ग चालू केले व प्रवासदरांमध्ये लक्षणीय घट केली. २००३ साली एरएशियाने आंतरराष्ट्रीय विमानसेवेस प्रारंभ केला. == उपकंपन्या == === एरएशिया इंडिया === {{मुख्य|एरएशिया इंडिया}} [[भारत सरकार]]ने नागरी उड्डाण क्षेत्रामध्ये परकीय थेट गुंतवणूकीस परवानगी दिल्यानंतर ऑक्टोबर २०१२ मध्ये एरएशियाने भारतामध्ये विमानसेवा चालू करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. १९ फेब्रुवारी २०१३ रोजी एर एशियाचा 49 %, [[टाटा उद्योगसमूह]]ाचा 30%, आणि टेलेस्ट्रा ट्रेडप्लसचा 21% वाटा असलेली एरएशिया इंडिया नावाची कंपनी स्थापन करण्यात आली. [[बंगळूर]]च्या [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे प्रमुख हब असलेल्या एरएशिया इंडियाच्या विमानसेवेस १२ जून २०१४ रोजी प्रारंभ झाला. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === [[File:21-SEP-2022 - 3K684 KUL-SIN (A320 - 9V-JSJ) (04).jpg|thumb|सप्टेंबर २०२२ मध्ये [[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केएलआयए टर्मिनल २]] वर एरएशियाच्या एरबस ए३२० विमानांची रांग]] {{As of|2025|8}} नुसार, एरएशिया खालील विमानांचा वापर करते:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - AirAsia |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=66}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ एरएशियाचा ताफा |- ! विमान !! सेवेमध्ये !! खरेदीवर !! प्रवासी संख्या !! नोंदी |- |rowspan="2"| [[एरबस ए३२०-२००]] |rowspan="2"| ६९ |rowspan="2"| &mdash; | १८० |rowspan="2"| ४ माजी [[मायएरलाइन]] विमाने |- | १८६ |- | [[एरबस ए३२० निओ]] | २९ | &mdash; | १८६ | |- | [[एरबस ए३२१ एलआर]] | &mdash; | ३६ | ठरायचे आहे | २०२५ पासून मिळणार आहेत.<ref>{{Cite news |title=A321LR joins AirAsia's Airbus order book |url=https://theedgemalaysia.com/node/702000 |work=The Edge Malaysia |date=22 February 2024 |archive-date=10 May 2024 |access-date=22 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510072442/https://theedgemalaysia.com/node/702000 |url-status=dead }}</ref> |- | [[एरबस ए३२१ एक्सएलआर]] | --- | ५०<ref>{{Cite web |date=2025-07-05 |title=Long-range jet deal to revive AirAsia’s plans to fly to the US, Europe — Fernandes |url=https://theedgemalaysia.com/node/761492 |access-date=2026-04-03 |website=The Edge Malaysia}}</ref> | जाहीर केले जाईल | २० पर्यायी (options). |- | [[एरबस ए३२१ निओ]] | ८ | ३२३<ref name="airbus.com">Airbus Orders and Deliveries (XLS), monthly updated, accessed via {{cite web |title = Orders & deliveries |publisher=Airbus SAS |url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/market/orders-and-deliveries |website= Airbus |date=16 June 2021 |access-date=2 September 2023}}</ref> | २३६ | |- ! colspan="7" scope="row" | {{anchor|Cargo_fleet}} टेलिपोर्ट ताफा |- | [[एरबस ए३२१-२००|एरबस ए३२१-२००/P2F]] | ३ | &mdash;<ref>{{cite web | url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/129024-airasia-group-eyes-growth-19-more-aircraft-in-2023 | title=AirAsia Group eyes growth, 19 more aircraft in 2023 | website=ch-aviation.com |date=25 June 2023 }}</ref> | मालवाहतूक | 9M-TLA, 9M-TLB आणि 9M-TLP |- ! एकूण !! १०९ !! ४०९ !! colspan="4" | |} === खासगी विमाने === {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ एरएशियाचा खासगी ताफा |- ! विमान !! सेवेमध्ये !! ऑर्डर्स !! प्रवासी संख्या !! नोंदी |- | [[बाँबार्डियर ग्लोबल एक्सप्रेस]] | १ | ० | १३ | 9M-CJG |- ! एकूण !! १ !! ० !! १३ !! |} === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ एअरएशियाचा माजी ताफा |- ! विमान !! एकूण !! ताफ्यात सामील !! निवृत्त !! पर्यायी विमान !! नोंदी |- | [[बोईंग ७३७-३००]] | ३२ | १९९६ | २००९ | [[एरबस ए३२०-२००]] | |- |rowspan=2| [[बोईंग ७४७-२००बी]] | २ | २००० | २००० |rowspan=3| काहीही नाही | [[टॉवर एर]] कडून भाड्याने घेतले होते. |- | ३ | २००३ | २००३ | [[एर अटलांटा आइसलँडिक]] आणि [[युरोपियन एव्हिएशन एर चार्टर]] कडून भाड्याने घेतले होते. |- | [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११|मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११ईआर]] | १ | १९९९ | २००० | [[वर्ल्ड एरवेझ]] कडून भाड्याने घेतले होते. |} == अपघात व दुर्घटना == * २८ नोव्हेंबर २०१४ रोजी [[सुरबया]]हून [[सिंगापूर]]कडे निघालेले [[इंडोनेशिया एरएशिया फ्लाइट ८५०१]] गायब झले. == बाह्य दुवे == * [http://www.airasia.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{कॉमन्स|AirAsia|एरएशिया}} [[वर्ग:मलेशियामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] glu1wd68oyr4sz1dt9x3b5moihmi3at 2681648 2681647 2026-04-29T06:31:26Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681648 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एरएशिया | चित्र = AirAsia New Logo.svg | चित्र_आकारमान = 200 px | IATA = AK | ICAO = AXM | callsign = RED CAP | स्थापना = १९९३ | सुरुवात = १८ नोव्हेंबर १९९६ | बंद = | विमानतळ = [[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[क्वालालंपूर]]) | मुख्य_शहरे = [[सिंगापूर चांगी विमानतळ]] ([[सिंगापूर]]) | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = <div> * [[एरएशिया इंडिया]] * एरएशिया एक्स * एरएशिया झेस्ट * इंडोनेशिया एरएशिया * इंडोनेशिया एरएशिया एक्स * फिलिपाईन्स एरएशिया * थाई एरएशिया * थाई एरएशिया एक्स * एरएशिया जपान | विमान संख्या = १६९ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Now Everyone Can Fly'' | मुख्यालय = [[क्वालालंपूर]], [[मलेशिया]] | मुख्य व्यक्ती = टोनी फर्नांडिस | संकेतस्थळ = [http://www.airasia.com/ www.airasia.com] }} [[चित्र:Airbus A320-216, AirAsia JP6916008.jpg|250 px|इवलेसे|[[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाकडे चाललेले एरएशियाचे [[एरबस ए३२०]] विमान]] '''एरएशिया''' (AirAsia) ही [[आग्नेय आशिया]]च्या [[मलेशिया]] देशामधील कमी दरात विमानसेवा पुरवणारी एक विमान वाहतूक कंपनी आहे. [[भारत]]ासह [[आशिया]]मधील अनेक देशांमध्ये उपकंपन्या चालवणाऱ्या एरएशियाद्वारे २२ देशांमधील सुमारे १०० शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवली जाते. सरासरी 0.023 [[अमेरिकन डॉलर]] प्रति किलोमीटर इतक्या कमी दरात विमानप्रवास उपलब्ध करून देणारी एरएशिया जगातील सर्वात स्वस्त विमानसेवा आहे. नोव्हेंबर १९९६ मध्ये एरएशियाची विमानसेवा चालू झाली. २ डिसेंबर २००१ रोजी ११ दशलक्ष डॉलर्स इतक्या रकमेने कर्जबाजारी झालेली एरएशिया कंपनी मलेशियन उद्योगपती टोनी फर्नांडिस ह्याने १ [[मलेशियन रिंगिट]] ह्या किंमतीस विकत घेतली. फर्नांडिसने कंपनीमध्ये मोठ्या सुधारणा घडवून आणल्या व एरएशियाला पुन्हा नफ्याच्या मार्गावर नेले. एरएशियाने [[मलेशिया एरलाइन्स]] ह्या प्रतिस्पर्धी कंपनीचे वर्चस्व कमी करण्यासाठी अनेक नवे मार्ग चालू केले व प्रवासदरांमध्ये लक्षणीय घट केली. २००३ साली एरएशियाने आंतरराष्ट्रीय विमानसेवेस प्रारंभ केला. == उपकंपन्या == === एरएशिया इंडिया === {{मुख्य|एरएशिया इंडिया}} [[भारत सरकार]]ने नागरी उड्डाण क्षेत्रामध्ये परकीय थेट गुंतवणूकीस परवानगी दिल्यानंतर ऑक्टोबर २०१२ मध्ये एरएशियाने भारतामध्ये विमानसेवा चालू करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. १९ फेब्रुवारी २०१३ रोजी एर एशियाचा 49 %, [[टाटा उद्योगसमूह]]ाचा 30%, आणि टेलेस्ट्रा ट्रेडप्लसचा 21% वाटा असलेली एरएशिया इंडिया नावाची कंपनी स्थापन करण्यात आली. [[बंगळूर]]च्या [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथे प्रमुख हब असलेल्या एरएशिया इंडियाच्या विमानसेवेस १२ जून २०१४ रोजी प्रारंभ झाला. == विमानताफा == === सध्याचा ताफा === [[File:21-SEP-2022 - 3K684 KUL-SIN (A320 - 9V-JSJ) (04).jpg|thumb|सप्टेंबर २०२२ मध्ये [[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केएलआयए टर्मिनल २]] वर एरएशियाच्या एरबस ए३२० विमानांची रांग]] {{As of|2025|8}} नुसार, एरएशिया खालील विमानांचा वापर करते:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - AirAsia |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=66}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ एरएशियाचा ताफा |- ! विमान !! सेवेमध्ये !! खरेदीवर !! प्रवासी संख्या !! नोंदी |- |rowspan="2"| [[एरबस ए३२०-२००]] |rowspan="2"| ६९ |rowspan="2"| &mdash; | १८० |rowspan="2"| ४ माजी [[मायएरलाइन]] विमाने |- | १८६ |- | [[एरबस ए३२० निओ]] | २९ | &mdash; | १८६ | |- | [[एरबस ए३२१ एलआर]] | &mdash; | ३६ | ठरायचे आहे | २०२५ पासून मिळणार आहेत.<ref>{{Cite news |title=A321LR joins AirAsia's Airbus order book |url=https://theedgemalaysia.com/node/702000 |work=The Edge Malaysia |date=22 February 2024 |archive-date=10 May 2024 |access-date=22 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510072442/https://theedgemalaysia.com/node/702000 |url-status=dead }}</ref> |- | [[एरबस ए३२१ एक्सएलआर]] | --- | ५०<ref>{{Cite web |date=2025-07-05 |title=Long-range jet deal to revive AirAsia’s plans to fly to the US, Europe — Fernandes |url=https://theedgemalaysia.com/node/761492 |access-date=2026-04-03 |website=The Edge Malaysia}}</ref> | जाहीर केले जाईल | २० पर्यायी (options). |- | [[एरबस ए३२१ निओ]] | ८ | ३२३<ref name="airbus.com">Airbus Orders and Deliveries (XLS), monthly updated, accessed via {{cite web |title = Orders & deliveries |publisher=Airbus SAS |url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/market/orders-and-deliveries |website= Airbus |date=16 June 2021 |access-date=2 September 2023}}</ref> | २३६ | |- ! colspan="7" scope="row" | {{anchor|Cargo_fleet}} टेलिपोर्ट ताफा |- | [[एरबस ए३२१-२००|एरबस ए३२१-२००/P2F]] | ३ | &mdash;<ref>{{cite web | url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/129024-airasia-group-eyes-growth-19-more-aircraft-in-2023 | title=AirAsia Group eyes growth, 19 more aircraft in 2023 | website=ch-aviation.com |date=25 June 2023 }}</ref> | मालवाहतूक | 9M-TLA, 9M-TLB आणि 9M-TLP |- ! एकूण !! १०९ !! ४०९ !! colspan="4" | |} === खासगी विमाने === {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ एरएशियाचा खासगी ताफा |- ! विमान !! सेवेमध्ये !! ऑर्डर्स !! प्रवासी संख्या !! नोंदी |- | [[बाँबार्डियर ग्लोबल एक्सप्रेस]] | १ | ० | १३ | 9M-CJG |- ! एकूण !! १ !! ० !! १३ !! |} === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ एअरएशियाचा माजी ताफा |- ! विमान !! एकूण !! ताफ्यात सामील !! निवृत्त !! पर्यायी विमान !! नोंदी |- | [[बोईंग ७३७-३००]] | ३२ | १९९६ | २००९ | [[एरबस ए३२०-२००]] | |- |rowspan=2| [[बोईंग ७४७-२००बी]] | २ | २००० | २००० |rowspan=3| काहीही नाही | [[टॉवर एर]] कडून भाड्याने घेतले होते. |- | ३ | २००३ | २००३ | [[एर अटलांटा आइसलँडिक]] आणि [[युरोपियन एव्हिएशन एर चार्टर]] कडून भाड्याने घेतले होते. |- | [[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११|मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११ईआर]] | १ | १९९९ | २००० | [[वर्ल्ड एरवेझ]] कडून भाड्याने घेतले होते. |} == अपघात व दुर्घटना == * २८ नोव्हेंबर २०१४ रोजी [[सुरबया]]हून [[सिंगापूर]]कडे निघालेले [[इंडोनेशिया एरएशिया फ्लाइट ८५०१]] गायब झले. == बाह्य दुवे == * [http://www.airasia.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{कॉमन्स|AirAsia|एरएशिया}} [[वर्ग:मलेशियामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]] g3j9vy301j47dqaba3m0wl4upgvx5dp 0 179189 2681640 2548286 2026-04-29T05:58:11Z ~2026-24679-89 182431 /* ऐतिहासिक आख्यायीका */ 2681640 wikitext text/x-wiki {{इतरउपयोग४|हा लेख ''[[पैठण]] जवळील मुंगी गाव''| [[मुंगी]] (कीटकवर्गीय सजीव) आणि मुंगी नावाची इतर गावे |मुंगी (निःसंदिग्धीकरण)}} {{बदल}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार= गाव |स्थानिक_नाव = मुंगी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा= |आकाशदेखावा_title= गावा बाहेरचे फलक |प्रांत=[[महाराष्ट्र]] |विभाग= |जिल्हा = [[अहमदनगर जिल्हा|अहमदनगर]] |तालुका_नावे = [[शेवगाव तालुका|शेवगाव]] |जवळचे_शहर = [[पैठण]] |पिनकोड =४१४५०३ |अक्षांश = 19|अक्षांशमिनिटे = 24|अक्षांशसेकंद =33 |रेखांश= 75|रेखांशमिनिटे= 26|रेखांशसेकंद=42 |शोधक_स्थान = right |लोकसंख्या_एकूण = ६६११ |लोकसंख्या_वर्ष = २०११ |लिंग_गुणोत्तर= |साक्षरता= |साक्षरता_पुरुष= |साक्षरता_स्त्री= |अधिकृत_भाषा=मराठी }} '''मुंगी''' हे [[पैठण]]हून जवळ [[गोदावरी नदी]]च्या किनारी वसलेले {{दुजोरा हवा}} [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यात [[अहमदनगर जिल्हा|अहमदनगर]] जिल्ह्यातल्या [[शेवगाव तालुका|शेवगाव]] तालुक्यातले एक गाव आहे. ==स्थान== मुंगी गाव पैठणपासून १० किलोमीटर अंतरावर आहे. पैठण तालुक्याच्य गोदावरी नदीच्या किनाऱ्यावर बसलेल्या नायगाव गावाच्या पैलतीरावर मुंगी हे गाव वसलेले असून त्याचा उल्लेख मुंगी (पैठण) असाही केला जातो.{{दुजोरा हवा}} ==इतिहास== मराठी विश्वकोशातील देगलूरकर, गो. ब. यांच्या मतानुसार, १८६५ मध्ये वायने या भूगर्भशास्त्रज्ञाला पैठणजवळ मुंगी येथे मध्यपराश्मयुगीन दगडी हत्यारे मिळाली.<ref>[https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand12/index.php/component/content/article?id=10390 मराठी विश्वकोश, लेख नाव: 'मराठवाडा', ~ गो.ब. देगलूरकर]</ref> महाराष्ट्रात मिळालेली ही पहिली अश्मयुगीन हत्यारे होत.. डॉ. र.सु. पप्पू यांच्या मतानुसार पैठण जवळील मुंगी या ठिकाणी सापडलेल्या हत्यारांपासून महाराष्ट्रातील अश्मयुगीन संशोधनाची सुरुवात झाली आहे.<ref name="मनीषानित्सुरेजोशी" >{{स्रोत पुस्तक | पहिलेनाव = डॉ. र.सु. पप्पू | आडनाव = पप्पू | लेखक = (जर एकापेक्षा अधिक लेखक असतील, तर मुख्य लेखकाचे नाव येथे टाका) | सहलेखक = (जर एकापेक्षा अधिक लेखक असतील, तर इतर लेखकांची नावे येथे टाका) | title = ('इतिहास: प्राचीन काळ (खंड १)') | मालिका = (जर पुस्तक कोणत्या पुस्तकमालेचा भाग असेल, तर त्या पुस्तकमालेचे नाव) | प्रकरण = (पुरापुराश्यम युग, मध्याश्मयुग, नवाश्मयुग) | भाषा = (पुस्तक मराठी भाषेत नसेल तर, ज्या भाषेत आहे, तिचे नाव) | संपादक = डॉ. अरुणचंद पाठक | प्रकाशक = महाराष्ट्र सरकारच्या गॅझेटिअर विभाग | आवृत्ती = (पुस्तकाची प्रकाशन आवृत्ती) :सुधारित | दिनांक = | महिना = | वर्ष = (इ.स.२००३) | फॉरमॅट = (उदा. पेपरबॅक, हार्डबॅक, इ.) | अन्य = (आवृत्तीविषयक इतर माहिती) | पृष्ठ = | पृष्ठे = | आयएसबीएन = (पुस्तकाचा ८-आकडी आय. एस. बी. एन. क्रमांक उदा.-11111111) | दुवा = (http://some.दुवा.com जर आंतरजालावर उपलब्ध असेल तर) | संदर्भ = [http://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/mumbai/-/articleshow/10503536.cms यादव मूळचे 'महाराष्ट्रीय' ' इतिहास: प्राचीन काळ' ग्रंथातील माहिती - महाराष्ट्र टाइमस दिनांक ऑक्टोबर २७, २०११, ०४.२४ सकाळ भाप्रवे. ~ मनीषा नित्सुरे-जोशी | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३० | अ‍ॅक्सेसमहिना = जुलै | अ‍ॅक्सेसवर्ष = २०१५ | अवतरण = (पुस्तकातील विशिष्ट वाक्य, ज्याचा संदर्भ घेतला आहे) }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[फेब्रुवारी २८]], [[इ.स. १७२८]] रोजी [[थोरले बाजीराव पेशवे|पहिल्या बाजीरावाच्या]] नेतृत्वाखाली [[मराठा साम्राज्य]] व [[हैदराबाद]]चा [[निझाम]] यांच्यातील [[पालखेडची लढाई|पालखेडच्या लढाईत]] मराठ्यांचा विजय झाला. [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] [[नाशिक]] शहराजवळ असलेल्या [[पालखेड]] येथील लढाई होती. पराभव झालेल्या निझामाने [[मुंगी-पैठण]] या गावात [[मार्च ६]], १७२८ रोजी तह स्वीकारला. {{संदर्भ हवा}} === ऐतिहासिक आख्यायीका=== १३व्या शतकातील(?) द्वैताद्वैत सिद्धांताचे आणि संप्रदायाचे प्रतिपादक निम्बर्काचार्य(निम्बकाचार्य) यांचे मुंगी येथे मंदिर आहे. मुंगी हे निम्बकाचार्यांचे जन्म गाव असल्याचा उल्लेख मराठी वृत्तपत्रातून आहे. (जन्म गावाचे काही उल्लेख आंध्रप्रदेशातील आहेत)<ref>http://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-WMAH-AHM-dudarshan-mahayadnya-srtarts-in-mungi-5052230-NOR.html</ref><ref>http://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/ahmednagar/maharashtra-sant/articleshow/48089918.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> १४ व्या शतकात मुंगी पैठण हे माहेर असलेल्या रमाबाई या विठ्ठल भक्त सून म्हणून पंढरपूरच्या महाजन बडवे यांच्या घरी लग्न करून गेल्या. २१ दिवसांच्या उपवासानंतर त्यांना श्री विठ्ठलाचे बाल रूपात दर्शन झाले. रमाबाईंनी विठ्ठलाला ताक पीठ कालवून दिले. देवाने रमाबाईकडे ताक पीठ खाल्ले या आख्यायिके वर आधारीत पंढरपूर येथे ताकापिठे विठोबा नावाचे मंदिर बनवले गेले.<ref>http://abpmajha.abplive.in/religion/2011/07/11/article212810.ece/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A0%E0%A5%87-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A0%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%B2-%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%AD%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> मुंगी-पैठण श्री कृष्णदयार्णवांच्या सांप्रदायिक सनातन मठ आहे. श्री. वा.ल. मंजूळ यांना "आद्य शंकराचार्य विरचित तुलजाष्टक" या श्री तुळजाभवानी स्तोत्र या ग्रंथाचे लहानसे हस्तलिखित मिळाले <ref>[दुवा हवा- २६ ऑक्टोबर २००१ च्या 'सकाळ'च्या दसरा विशेष पुरवणी] -संदर्भाचा संदर्भ : [https://www.maayboli.com%2Fnode%2F13468%3Fpage%3D3&ei=jDa5Vdq7JIrE0gSouYmYAQ&usg=AFQjCNEuFVXtMmMl36k7XIqPGTItdB4Vxw मी_आर्या - माय बोली संकेतस्थळ प्रतिसाद 28 January, 2010 - 02:37]</ref> ===ओवी लोककाव्यातील उल्लेख=== ''" ...<br /> ज्या गावात आई-बाप त्या गावाच मला याड <br /> सयानू किती सांगू तिथं गारव्याच झाड ।<br /> लगिन चिठ्ठी लिवा, माझ्या त्या माहेराला <br /> बया मालनीची मुंगी पैठण आहेराला ॥<br /> .... "''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.transliteral.org/pages/z71004114420/view |title=संग्रहित प्रत |access-date=2015-07-29 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305161258/http://www.transliteral.org/pages/z71004114420/view |url-status=dead }}</ref> ==लोकसंख्या== २००१ च्या जनगणनेनुसार ५,२६८ एवढी मुंगी गावाची लोकसंख्या होती.त्यात स्ञी लोकसंख्या - २,३५५ व पुरुष लोकसंख्या - २,९१३ होती.व २०११ च्या जनगनणेनुसार गावाची लोकसंख्या ६,६११ इतकी आहे.त्यामध्ये स्ञी लोकसंख्या - ३,१४९ व पुरुष लोकसंख्या - ३,४६२ आहे. • एकूण कुटूंबे - १,३१२ • एकूण मनुष्यबळ - ३,५१६ • शेतकरी - १,७८५ • शेतमजूर - १,०२९ • ६ वर्षाखालील बालके - ९८७ • अनुसूचित जातीची लोकसंख्या - ९६२ • अनुसूचित जमातीची लोकसंख्या - २४८ ==प्रशासन== • ग्रामपंचायत स्थापना वर्ष - १९५१ • ग्रामपंचायत सदस्य संख्या - १३ • एकूण वाॅर्ड - ५ • एकूण मतदार - ४३९५ • महसूल मंडळ - चापडगाव • सजा/तलाठी - मुंगी • पं.स. गण - मुंगी • जि.प. गट - बोधेगाव • विधानसभा मतदारसंघ - शेवगाव (२२२) • लोकसभा मतदारसंघ- अहमदनगर (दक्षिण) ==अर्थव्यवस्था== । मुंगीचे भौगोलिक क्षेत्र -३०३०.१४ हेक्टर । • कृषी क्षेत्र -२७२७.५१ हेक्टर । • सिंचना खालील क्षेत्र -३०४८.९४ हेक्टर । • अन्य क्षेत्र -३०७.६३ हेक्टर । • प्रमुख पिके – गहू, ज्वारी, बाजरी, कापूस व ऊस<ref>http://www.mungi-shevgaon.mahapanchayat.gov.in/{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> । मुंगी गावठाण क्षेत्र :- ४५-५० एकर । मुंगी गोदापाञातील वाळू उत्कृष्ट दर्जाची असल्यामुळे येथे वाळू व्यवसायही चांगला रूजला आहे. तसेच गावात दर सोमवारी आठवडी बाजार भरतो. ==जलसिंचन== मुंगीपासून ५ किमी अंतरावर आपेगांव येथे गोदावरी नदीवर बंधारा आहे. त्याच्या बॅकवाटरचा फायदा गावातील शेती सुजलाम-सुफलाम होण्यास झाली आहे. सन २०१६ अखेरपर्यंत जवळपास ३००-३५० शेतकय्रानी गोदावरी नदीवरून शेतात पाईपलाइन आणली आहे. तसेच गावातील शेतीला जायकवाडी उजवा कॅनाॅल व त्याच्या ०४ चाय्रा पाणी पुरवतात.त्याबरोबरच गावातील शेतकय्रांकडील विहीरी, कुआॅ, बोअरवेल यांचे प्रमाणही लक्षणीय आहे. गावाला जवळपास ०५ किमी लांबीचा गोदावरी नदीचा किनारा लाभला आहे, तसेच तिच्या ०३ छोट्या उपनद्याही गावशिवारातून वाहतात. ==इतर सुविधा== । *वि.वि.का.सेवा सोसायटी* - ०१ । *बँका* - ०३ (एडीसीसी बँक, स्टेट बँक आॅफ इंडिया, सेंट्रल बँक आॅफ इंडिया ) । *पाणी पुरवठा* ~ ग्रा.पं.विहीर - ०२ ( गोदावरी नदीकाठावर व नवीन खामपिंप्री येथे) ; पाण्याची टाकी - ०१ (क्षमता- १० लाख लिटर्स) । *शिक्षण* ~ • अंगणवाड्या - ०६. • प्रि-प्रायमरी स्कूल (इंग्लिश मिडीयम) - ०१ • प्राथ. शाळा - ०१ (१ली ते ४ थी) ; • हायस्कूल + ज्यूनि. कॉलेज - ०१ ( ५ वी ते १० वी आणि ११वी-१२ वी आर्टस् ) । *आरोग्य* ~ • प्राथ.आरोग्य उपकेंद्र - ०१ ; • खाजगी दवाखाने - ०४ • मेडिकल - ०२ । *स्वच्छता* ~ • गावातील नाल्या/ ओपन ड्रैनेज (लांबी) :- २.५ - ०३ किमी । *दूरसंचार* ~ • बीएसएनल ब्राॅडबॅड √ • मोबाईल टाॅवर्स - ०४ ( रिलायन्स,आयडिया+वोडाफोन,एअरटेल,एअरसेल ) । *वीज पुरवठा* ~ • एकूण डीपी - ०६ सिंगल फेज (मुंगी गावठाणात) • शेतशिवारातील डीपी :- ३०-३५ थ्री फेज • पाॅवर सबस्टेशन - हातगांव येथील • स्वस्त धान्य दुकान - ०१ • किराणा दुकान - १३ • राॅकेल विक्रेते - ०३ (शासनमान्य) • स्टेशनरी - ०३ • कापड दुकान - ०२ • फोटो स्टुडिओ - ०२ • मेन्स पार्लर - ०४ • टेलर दुकान - ०९ • कृषी सेवा केंद्र(खते,बी-बियाणे) - ०३ • लाॅड्री (इस्ञी दुकान) - ०३ • टी अँड कोल्ड्रिंक्स सेंटर - ०६ • हाॅटेल्स (नाश्ता सेंटर) - ०२ • ढाबा - ०२ • पानटपरी - ०५ • मोबाईल शाॅपी - ०४ • इलेक्ट्राॅनिक्स दुकान - ०२ • मोटार रिवायडिंग वर्क्स - ०३ • ज्वेलर्स - ०२ • बांगडी दुकान - ०२ • RO फिल्टर वाॅटर सप्लायर्स - ०१ • वेल्डींग वर्क्स - Shivhari Taksal (shivtej wark's) • सुतारकाम - ०२ • शूज-चप्पल दुकान - ०१ • वाॅशिंग सेंटर - ०१ • पंक्चर गॅरेज - ०३ • सायकल मार्ट - ०२ • दूध संकलन केंद्र - ०१ • वीट-भट्टी - ०३ • कापूस खरेदी केंद्र - ०३ • चिकन शाॅप - ०४ • एग्ज सेंटर - ०२ • मासे विक्रेते - ०2 • लोहार काम - Shivhari Taksal,pagan Taksal, ==सामाजिक,सांस्कृतिक,धार्मिक इ. अंगे/घटक== • सार्वजनिक मंडळे - ०५ • भजनी मंडळे - ०२ • मंदिरे - १३ • मस्जिद - ०२ • बचत गटे - ==दळणवळणाची माहिती== पैठण-पंढरपूर पालखी मार्ग (NH 752E) हा नॅशनल हायवे गावातून जातो. मुंगी गावातून दररोज सकाळी ६:३० वाजता आदल्या दिवशी मुक्कामी आलेली बस शेवगावला परत जाते. त्यानंतर शेवगाव बसस्थानकातून ८:१५, १०:२५, १:०० दु. व ५:४५ संध्या.(मुक्कामी)या वेळेस बस मुंगीसाठी सुटतात. ह्याव्यतिरिक्त गावात खाजगी प्रवाशी वाहनेही आहेत. • मुंगी-शेवगाव अंतर - ३० किमी • मुंगी-पैठण अंतर - १२ किमी • मुंगी- बोधेगाव अंतर - १६ किमी * गावातील वाहनांची संख्या* ~ • मोटारसायकल :- ५००-६०० • ३चाकी रिक्षा :- ०५ • पिकअप / टेम्पो - ०४ • जीप :- १२ • कार :- ११ • ट्रॅक्टर :- ३०-४० • ट्रक/ डंपर :- ३०-३५ • जेसीबी - ०२ • गावातील अंतर्गत रस्ते (लांबी) - ०३ किमी • मुंगी-खामपिप्री आपतकालीन रस्ता (लांबी) - ०४ किमी (प्रकार - कच्चा) • मुंगी-पिंगेवाडी रस्ता (लांबी) - ०५ किमी (प्रकार - कच्चा) • जुना हातगांव-मुंगी रस्ता (लांबी) - ०५ किमी (प्रकार - कच्चा) • जुना बोरगांव-मुंगी रस्ता (लांबी) - ०४ किमी (प्रकार - कच्चा) ==गावातील आडनावे== •राजेभोसले गायकवाड,दसपुते,तनपुरे,पवार,खरात,पानखडे,थोरात,सोमवंशी,सूर्यवंशी,मोहिते •गोर्डे,तांबे,कवात,मुरदारे,खुरमूरे,ठोंबरे,तट्टू,लांडे,मरळ, भोसकर,नरवडे, सोजाळ,झिरपे,मोटकर,घूले,आवारे,पठाडे •ढमढेरे,समिंदर,जाधव,हिंगे,मोरे,ठुबे,साळूंके,काटे,बर्डे, देशमुख,गरड,चपडे,सगळे,थोरात,शिंगाडे,काकडे,कवडे,काळे,शिंदे,मगर,कदम,अब्दागिरे,गिरगे,साबळे,गवांदे,चव्हाण, बिरंगळ,फडके,भोईटे,पोकळे,सुरासे,इंगोले,घाडगे,बल्लाळ, तावरे,भोसले,जगदाळे,शेळके,मरकड,दूसूंगे,माताडे,नाबदे, इथापे,खरात •जोशी,नाईक,सावरकर,फलफले •गव्हाणे,सोनटक्के,घोटाळे,रक्टे,सोलाट,गाभूड,नरोटे,होळकर,आनुरे,नारे,हूगे,भुसारी,भिसे,साबळे,तोतरे,देवढे,देशमुख,बोंबले येळवंते,काळे,मिसाळ,वीर,चोपडे,वाघमारे,भोंडे,पिंपळे,गाढे, मैंदड,जराड,घूमरे,पेंधे,लेंडाळ,मुंगीकर,सबलस •कटारीया,जाजू,सोनी •पानखडे,राऊत,भोंग,तूपे,केळकर,शिंदे •साळूंखे,कंगणकर,पानझडे,ढवळे,उंदरे •शेख,पठाण,पटेल,सय्यद,तांबोळी,आतार •आगे,खंडागळे, •सोनुले,गायकवाड •राऊत,चाफेकानडे,जिरेकर,वाघमारे,क्षीरसागर •टाकसाळ,पोपळघट.डाकुरकर •मगर,सोनवणे •तरटे,आदमाने •काळे,कासार,कुंभकर्ण •भारती,गिरी,गोसावी,मेघलेतर •साळूंके,कांबळे,जाधव,खंबाटे,वाल्हेकर,इंगळे,साबळे •दखने,खडके •पवार •जैस्वाल •पांडव,कूंढारे •आव्हाड,केदार,बारगजे,फुंदे,खेडकर,ढाकणे •सरोदे,बल्लाळ,पटवेकर,गायकवाड •घोरपडे,वाल्हेकर,ससाणे,गंगावणे,रोकडे,गवळी,जानराव, फटांगरे ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] olqfet9hieqnpyokwuzb13c6gr1f2az 2681641 2681640 2026-04-29T05:58:34Z ~2026-24679-89 182431 /* धार्मिक आख्यायीका */ 2681641 wikitext text/x-wiki {{इतरउपयोग४|हा लेख ''[[पैठण]] जवळील मुंगी गाव''| [[मुंगी]] (कीटकवर्गीय सजीव) आणि मुंगी नावाची इतर गावे |मुंगी (निःसंदिग्धीकरण)}} {{बदल}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार= गाव |स्थानिक_नाव = मुंगी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा= |आकाशदेखावा_title= गावा बाहेरचे फलक |प्रांत=[[महाराष्ट्र]] |विभाग= |जिल्हा = [[अहमदनगर जिल्हा|अहमदनगर]] |तालुका_नावे = [[शेवगाव तालुका|शेवगाव]] |जवळचे_शहर = [[पैठण]] |पिनकोड =४१४५०३ |अक्षांश = 19|अक्षांशमिनिटे = 24|अक्षांशसेकंद =33 |रेखांश= 75|रेखांशमिनिटे= 26|रेखांशसेकंद=42 |शोधक_स्थान = right |लोकसंख्या_एकूण = ६६११ |लोकसंख्या_वर्ष = २०११ |लिंग_गुणोत्तर= |साक्षरता= |साक्षरता_पुरुष= |साक्षरता_स्त्री= |अधिकृत_भाषा=मराठी }} '''मुंगी''' हे [[पैठण]]हून जवळ [[गोदावरी नदी]]च्या किनारी वसलेले {{दुजोरा हवा}} [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यात [[अहमदनगर जिल्हा|अहमदनगर]] जिल्ह्यातल्या [[शेवगाव तालुका|शेवगाव]] तालुक्यातले एक गाव आहे. ==स्थान== मुंगी गाव पैठणपासून १० किलोमीटर अंतरावर आहे. पैठण तालुक्याच्य गोदावरी नदीच्या किनाऱ्यावर बसलेल्या नायगाव गावाच्या पैलतीरावर मुंगी हे गाव वसलेले असून त्याचा उल्लेख मुंगी (पैठण) असाही केला जातो.{{दुजोरा हवा}} ==इतिहास== मराठी विश्वकोशातील देगलूरकर, गो. ब. यांच्या मतानुसार, १८६५ मध्ये वायने या भूगर्भशास्त्रज्ञाला पैठणजवळ मुंगी येथे मध्यपराश्मयुगीन दगडी हत्यारे मिळाली.<ref>[https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand12/index.php/component/content/article?id=10390 मराठी विश्वकोश, लेख नाव: 'मराठवाडा', ~ गो.ब. देगलूरकर]</ref> महाराष्ट्रात मिळालेली ही पहिली अश्मयुगीन हत्यारे होत.. डॉ. र.सु. पप्पू यांच्या मतानुसार पैठण जवळील मुंगी या ठिकाणी सापडलेल्या हत्यारांपासून महाराष्ट्रातील अश्मयुगीन संशोधनाची सुरुवात झाली आहे.<ref name="मनीषानित्सुरेजोशी" >{{स्रोत पुस्तक | पहिलेनाव = डॉ. र.सु. पप्पू | आडनाव = पप्पू | लेखक = (जर एकापेक्षा अधिक लेखक असतील, तर मुख्य लेखकाचे नाव येथे टाका) | सहलेखक = (जर एकापेक्षा अधिक लेखक असतील, तर इतर लेखकांची नावे येथे टाका) | title = ('इतिहास: प्राचीन काळ (खंड १)') | मालिका = (जर पुस्तक कोणत्या पुस्तकमालेचा भाग असेल, तर त्या पुस्तकमालेचे नाव) | प्रकरण = (पुरापुराश्यम युग, मध्याश्मयुग, नवाश्मयुग) | भाषा = (पुस्तक मराठी भाषेत नसेल तर, ज्या भाषेत आहे, तिचे नाव) | संपादक = डॉ. अरुणचंद पाठक | प्रकाशक = महाराष्ट्र सरकारच्या गॅझेटिअर विभाग | आवृत्ती = (पुस्तकाची प्रकाशन आवृत्ती) :सुधारित | दिनांक = | महिना = | वर्ष = (इ.स.२००३) | फॉरमॅट = (उदा. पेपरबॅक, हार्डबॅक, इ.) | अन्य = (आवृत्तीविषयक इतर माहिती) | पृष्ठ = | पृष्ठे = | आयएसबीएन = (पुस्तकाचा ८-आकडी आय. एस. बी. एन. क्रमांक उदा.-11111111) | दुवा = (http://some.दुवा.com जर आंतरजालावर उपलब्ध असेल तर) | संदर्भ = [http://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/mumbai/-/articleshow/10503536.cms यादव मूळचे 'महाराष्ट्रीय' ' इतिहास: प्राचीन काळ' ग्रंथातील माहिती - महाराष्ट्र टाइमस दिनांक ऑक्टोबर २७, २०११, ०४.२४ सकाळ भाप्रवे. ~ मनीषा नित्सुरे-जोशी | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३० | अ‍ॅक्सेसमहिना = जुलै | अ‍ॅक्सेसवर्ष = २०१५ | अवतरण = (पुस्तकातील विशिष्ट वाक्य, ज्याचा संदर्भ घेतला आहे) }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[फेब्रुवारी २८]], [[इ.स. १७२८]] रोजी [[थोरले बाजीराव पेशवे|पहिल्या बाजीरावाच्या]] नेतृत्वाखाली [[मराठा साम्राज्य]] व [[हैदराबाद]]चा [[निझाम]] यांच्यातील [[पालखेडची लढाई|पालखेडच्या लढाईत]] मराठ्यांचा विजय झाला. [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] [[नाशिक]] शहराजवळ असलेल्या [[पालखेड]] येथील लढाई होती. पराभव झालेल्या निझामाने [[मुंगी-पैठण]] या गावात [[मार्च ६]], १७२८ रोजी तह स्वीकारला. {{संदर्भ हवा}} ===धार्मिक आख्यायीका === १३व्या शतकातील(?) द्वैताद्वैत सिद्धांताचे आणि संप्रदायाचे प्रतिपादक निम्बर्काचार्य(निम्बकाचार्य) यांचे मुंगी येथे मंदिर आहे. मुंगी हे निम्बकाचार्यांचे जन्म गाव असल्याचा उल्लेख मराठी वृत्तपत्रातून आहे. (जन्म गावाचे काही उल्लेख आंध्रप्रदेशातील आहेत)<ref>http://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-WMAH-AHM-dudarshan-mahayadnya-srtarts-in-mungi-5052230-NOR.html</ref><ref>http://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/ahmednagar/maharashtra-sant/articleshow/48089918.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> १४ व्या शतकात मुंगी पैठण हे माहेर असलेल्या रमाबाई या विठ्ठल भक्त सून म्हणून पंढरपूरच्या महाजन बडवे यांच्या घरी लग्न करून गेल्या. २१ दिवसांच्या उपवासानंतर त्यांना श्री विठ्ठलाचे बाल रूपात दर्शन झाले. रमाबाईंनी विठ्ठलाला ताक पीठ कालवून दिले. देवाने रमाबाईकडे ताक पीठ खाल्ले या आख्यायिके वर आधारीत पंढरपूर येथे ताकापिठे विठोबा नावाचे मंदिर बनवले गेले.<ref>http://abpmajha.abplive.in/religion/2011/07/11/article212810.ece/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A0%E0%A5%87-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A0%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%B2-%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%AD%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> मुंगी-पैठण श्री कृष्णदयार्णवांच्या सांप्रदायिक सनातन मठ आहे. श्री. वा.ल. मंजूळ यांना "आद्य शंकराचार्य विरचित तुलजाष्टक" या श्री तुळजाभवानी स्तोत्र या ग्रंथाचे लहानसे हस्तलिखित मिळाले <ref>[दुवा हवा- २६ ऑक्टोबर २००१ च्या 'सकाळ'च्या दसरा विशेष पुरवणी] -संदर्भाचा संदर्भ : [https://www.maayboli.com%2Fnode%2F13468%3Fpage%3D3&ei=jDa5Vdq7JIrE0gSouYmYAQ&usg=AFQjCNEuFVXtMmMl36k7XIqPGTItdB4Vxw मी_आर्या - माय बोली संकेतस्थळ प्रतिसाद 28 January, 2010 - 02:37]</ref> ===ओवी लोककाव्यातील उल्लेख=== ''" ...<br /> ज्या गावात आई-बाप त्या गावाच मला याड <br /> सयानू किती सांगू तिथं गारव्याच झाड ।<br /> लगिन चिठ्ठी लिवा, माझ्या त्या माहेराला <br /> बया मालनीची मुंगी पैठण आहेराला ॥<br /> .... "''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.transliteral.org/pages/z71004114420/view |title=संग्रहित प्रत |access-date=2015-07-29 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305161258/http://www.transliteral.org/pages/z71004114420/view |url-status=dead }}</ref> ==लोकसंख्या== २००१ च्या जनगणनेनुसार ५,२६८ एवढी मुंगी गावाची लोकसंख्या होती.त्यात स्ञी लोकसंख्या - २,३५५ व पुरुष लोकसंख्या - २,९१३ होती.व २०११ च्या जनगनणेनुसार गावाची लोकसंख्या ६,६११ इतकी आहे.त्यामध्ये स्ञी लोकसंख्या - ३,१४९ व पुरुष लोकसंख्या - ३,४६२ आहे. • एकूण कुटूंबे - १,३१२ • एकूण मनुष्यबळ - ३,५१६ • शेतकरी - १,७८५ • शेतमजूर - १,०२९ • ६ वर्षाखालील बालके - ९८७ • अनुसूचित जातीची लोकसंख्या - ९६२ • अनुसूचित जमातीची लोकसंख्या - २४८ ==प्रशासन== • ग्रामपंचायत स्थापना वर्ष - १९५१ • ग्रामपंचायत सदस्य संख्या - १३ • एकूण वाॅर्ड - ५ • एकूण मतदार - ४३९५ • महसूल मंडळ - चापडगाव • सजा/तलाठी - मुंगी • पं.स. गण - मुंगी • जि.प. गट - बोधेगाव • विधानसभा मतदारसंघ - शेवगाव (२२२) • लोकसभा मतदारसंघ- अहमदनगर (दक्षिण) ==अर्थव्यवस्था== । मुंगीचे भौगोलिक क्षेत्र -३०३०.१४ हेक्टर । • कृषी क्षेत्र -२७२७.५१ हेक्टर । • सिंचना खालील क्षेत्र -३०४८.९४ हेक्टर । • अन्य क्षेत्र -३०७.६३ हेक्टर । • प्रमुख पिके – गहू, ज्वारी, बाजरी, कापूस व ऊस<ref>http://www.mungi-shevgaon.mahapanchayat.gov.in/{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> । मुंगी गावठाण क्षेत्र :- ४५-५० एकर । मुंगी गोदापाञातील वाळू उत्कृष्ट दर्जाची असल्यामुळे येथे वाळू व्यवसायही चांगला रूजला आहे. तसेच गावात दर सोमवारी आठवडी बाजार भरतो. ==जलसिंचन== मुंगीपासून ५ किमी अंतरावर आपेगांव येथे गोदावरी नदीवर बंधारा आहे. त्याच्या बॅकवाटरचा फायदा गावातील शेती सुजलाम-सुफलाम होण्यास झाली आहे. सन २०१६ अखेरपर्यंत जवळपास ३००-३५० शेतकय्रानी गोदावरी नदीवरून शेतात पाईपलाइन आणली आहे. तसेच गावातील शेतीला जायकवाडी उजवा कॅनाॅल व त्याच्या ०४ चाय्रा पाणी पुरवतात.त्याबरोबरच गावातील शेतकय्रांकडील विहीरी, कुआॅ, बोअरवेल यांचे प्रमाणही लक्षणीय आहे. गावाला जवळपास ०५ किमी लांबीचा गोदावरी नदीचा किनारा लाभला आहे, तसेच तिच्या ०३ छोट्या उपनद्याही गावशिवारातून वाहतात. ==इतर सुविधा== । *वि.वि.का.सेवा सोसायटी* - ०१ । *बँका* - ०३ (एडीसीसी बँक, स्टेट बँक आॅफ इंडिया, सेंट्रल बँक आॅफ इंडिया ) । *पाणी पुरवठा* ~ ग्रा.पं.विहीर - ०२ ( गोदावरी नदीकाठावर व नवीन खामपिंप्री येथे) ; पाण्याची टाकी - ०१ (क्षमता- १० लाख लिटर्स) । *शिक्षण* ~ • अंगणवाड्या - ०६. • प्रि-प्रायमरी स्कूल (इंग्लिश मिडीयम) - ०१ • प्राथ. शाळा - ०१ (१ली ते ४ थी) ; • हायस्कूल + ज्यूनि. कॉलेज - ०१ ( ५ वी ते १० वी आणि ११वी-१२ वी आर्टस् ) । *आरोग्य* ~ • प्राथ.आरोग्य उपकेंद्र - ०१ ; • खाजगी दवाखाने - ०४ • मेडिकल - ०२ । *स्वच्छता* ~ • गावातील नाल्या/ ओपन ड्रैनेज (लांबी) :- २.५ - ०३ किमी । *दूरसंचार* ~ • बीएसएनल ब्राॅडबॅड √ • मोबाईल टाॅवर्स - ०४ ( रिलायन्स,आयडिया+वोडाफोन,एअरटेल,एअरसेल ) । *वीज पुरवठा* ~ • एकूण डीपी - ०६ सिंगल फेज (मुंगी गावठाणात) • शेतशिवारातील डीपी :- ३०-३५ थ्री फेज • पाॅवर सबस्टेशन - हातगांव येथील • स्वस्त धान्य दुकान - ०१ • किराणा दुकान - १३ • राॅकेल विक्रेते - ०३ (शासनमान्य) • स्टेशनरी - ०३ • कापड दुकान - ०२ • फोटो स्टुडिओ - ०२ • मेन्स पार्लर - ०४ • टेलर दुकान - ०९ • कृषी सेवा केंद्र(खते,बी-बियाणे) - ०३ • लाॅड्री (इस्ञी दुकान) - ०३ • टी अँड कोल्ड्रिंक्स सेंटर - ०६ • हाॅटेल्स (नाश्ता सेंटर) - ०२ • ढाबा - ०२ • पानटपरी - ०५ • मोबाईल शाॅपी - ०४ • इलेक्ट्राॅनिक्स दुकान - ०२ • मोटार रिवायडिंग वर्क्स - ०३ • ज्वेलर्स - ०२ • बांगडी दुकान - ०२ • RO फिल्टर वाॅटर सप्लायर्स - ०१ • वेल्डींग वर्क्स - Shivhari Taksal (shivtej wark's) • सुतारकाम - ०२ • शूज-चप्पल दुकान - ०१ • वाॅशिंग सेंटर - ०१ • पंक्चर गॅरेज - ०३ • सायकल मार्ट - ०२ • दूध संकलन केंद्र - ०१ • वीट-भट्टी - ०३ • कापूस खरेदी केंद्र - ०३ • चिकन शाॅप - ०४ • एग्ज सेंटर - ०२ • मासे विक्रेते - ०2 • लोहार काम - Shivhari Taksal,pagan Taksal, ==सामाजिक,सांस्कृतिक,धार्मिक इ. अंगे/घटक== • सार्वजनिक मंडळे - ०५ • भजनी मंडळे - ०२ • मंदिरे - १३ • मस्जिद - ०२ • बचत गटे - ==दळणवळणाची माहिती== पैठण-पंढरपूर पालखी मार्ग (NH 752E) हा नॅशनल हायवे गावातून जातो. मुंगी गावातून दररोज सकाळी ६:३० वाजता आदल्या दिवशी मुक्कामी आलेली बस शेवगावला परत जाते. त्यानंतर शेवगाव बसस्थानकातून ८:१५, १०:२५, १:०० दु. व ५:४५ संध्या.(मुक्कामी)या वेळेस बस मुंगीसाठी सुटतात. ह्याव्यतिरिक्त गावात खाजगी प्रवाशी वाहनेही आहेत. • मुंगी-शेवगाव अंतर - ३० किमी • मुंगी-पैठण अंतर - १२ किमी • मुंगी- बोधेगाव अंतर - १६ किमी * गावातील वाहनांची संख्या* ~ • मोटारसायकल :- ५००-६०० • ३चाकी रिक्षा :- ०५ • पिकअप / टेम्पो - ०४ • जीप :- १२ • कार :- ११ • ट्रॅक्टर :- ३०-४० • ट्रक/ डंपर :- ३०-३५ • जेसीबी - ०२ • गावातील अंतर्गत रस्ते (लांबी) - ०३ किमी • मुंगी-खामपिप्री आपतकालीन रस्ता (लांबी) - ०४ किमी (प्रकार - कच्चा) • मुंगी-पिंगेवाडी रस्ता (लांबी) - ०५ किमी (प्रकार - कच्चा) • जुना हातगांव-मुंगी रस्ता (लांबी) - ०५ किमी (प्रकार - कच्चा) • जुना बोरगांव-मुंगी रस्ता (लांबी) - ०४ किमी (प्रकार - कच्चा) ==गावातील आडनावे== •राजेभोसले गायकवाड,दसपुते,तनपुरे,पवार,खरात,पानखडे,थोरात,सोमवंशी,सूर्यवंशी,मोहिते •गोर्डे,तांबे,कवात,मुरदारे,खुरमूरे,ठोंबरे,तट्टू,लांडे,मरळ, भोसकर,नरवडे, सोजाळ,झिरपे,मोटकर,घूले,आवारे,पठाडे •ढमढेरे,समिंदर,जाधव,हिंगे,मोरे,ठुबे,साळूंके,काटे,बर्डे, देशमुख,गरड,चपडे,सगळे,थोरात,शिंगाडे,काकडे,कवडे,काळे,शिंदे,मगर,कदम,अब्दागिरे,गिरगे,साबळे,गवांदे,चव्हाण, बिरंगळ,फडके,भोईटे,पोकळे,सुरासे,इंगोले,घाडगे,बल्लाळ, तावरे,भोसले,जगदाळे,शेळके,मरकड,दूसूंगे,माताडे,नाबदे, इथापे,खरात •जोशी,नाईक,सावरकर,फलफले •गव्हाणे,सोनटक्के,घोटाळे,रक्टे,सोलाट,गाभूड,नरोटे,होळकर,आनुरे,नारे,हूगे,भुसारी,भिसे,साबळे,तोतरे,देवढे,देशमुख,बोंबले येळवंते,काळे,मिसाळ,वीर,चोपडे,वाघमारे,भोंडे,पिंपळे,गाढे, मैंदड,जराड,घूमरे,पेंधे,लेंडाळ,मुंगीकर,सबलस •कटारीया,जाजू,सोनी •पानखडे,राऊत,भोंग,तूपे,केळकर,शिंदे •साळूंखे,कंगणकर,पानझडे,ढवळे,उंदरे •शेख,पठाण,पटेल,सय्यद,तांबोळी,आतार •आगे,खंडागळे, •सोनुले,गायकवाड •राऊत,चाफेकानडे,जिरेकर,वाघमारे,क्षीरसागर •टाकसाळ,पोपळघट.डाकुरकर •मगर,सोनवणे •तरटे,आदमाने •काळे,कासार,कुंभकर्ण •भारती,गिरी,गोसावी,मेघलेतर •साळूंके,कांबळे,जाधव,खंबाटे,वाल्हेकर,इंगळे,साबळे •दखने,खडके •पवार •जैस्वाल •पांडव,कूंढारे •आव्हाड,केदार,बारगजे,फुंदे,खेडकर,ढाकणे •सरोदे,बल्लाळ,पटवेकर,गायकवाड •घोरपडे,वाल्हेकर,ससाणे,गंगावणे,रोकडे,गवळी,जानराव, फटांगरे ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] ffpjectp2c8qhl9st9utgxyij51lcs9 2681643 2681641 2026-04-29T06:06:38Z ~2026-24679-89 182431 /* इतिहास */ 2681643 wikitext text/x-wiki {{इतरउपयोग४|हा लेख ''[[पैठण]] जवळील मुंगी गाव''| [[मुंगी]] (कीटकवर्गीय सजीव) आणि मुंगी नावाची इतर गावे |मुंगी (निःसंदिग्धीकरण)}} {{बदल}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार= गाव |स्थानिक_नाव = मुंगी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा= |आकाशदेखावा_title= गावा बाहेरचे फलक |प्रांत=[[महाराष्ट्र]] |विभाग= |जिल्हा = [[अहमदनगर जिल्हा|अहमदनगर]] |तालुका_नावे = [[शेवगाव तालुका|शेवगाव]] |जवळचे_शहर = [[पैठण]] |पिनकोड =४१४५०३ |अक्षांश = 19|अक्षांशमिनिटे = 24|अक्षांशसेकंद =33 |रेखांश= 75|रेखांशमिनिटे= 26|रेखांशसेकंद=42 |शोधक_स्थान = right |लोकसंख्या_एकूण = ६६११ |लोकसंख्या_वर्ष = २०११ |लिंग_गुणोत्तर= |साक्षरता= |साक्षरता_पुरुष= |साक्षरता_स्त्री= |अधिकृत_भाषा=मराठी }} '''मुंगी''' हे [[पैठण]]हून जवळ [[गोदावरी नदी]]च्या किनारी वसलेले {{दुजोरा हवा}} [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यात [[अहमदनगर जिल्हा|अहमदनगर]] जिल्ह्यातल्या [[शेवगाव तालुका|शेवगाव]] तालुक्यातले एक गाव आहे. ==स्थान== मुंगी गाव पैठणपासून १० किलोमीटर अंतरावर आहे. पैठण तालुक्याच्य गोदावरी नदीच्या किनाऱ्यावर बसलेल्या नायगाव गावाच्या पैलतीरावर मुंगी हे गाव वसलेले असून त्याचा उल्लेख मुंगी (पैठण) असाही केला जातो.{{दुजोरा हवा}} ==इतिहास== मराठी विश्वकोशातील देगलूरकर, गो. ब. यांच्या मतानुसार, १८६५ मध्ये वायने या भूगर्भशास्त्रज्ञाला पैठणजवळ मुंगी येथे मध्यपराश्मयुगीन दगडी हत्यारे मिळाली.<ref>[https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand12/index.php/component/content/article?id=10390 मराठी विश्वकोश, लेख नाव: 'मराठवाडा', ~ गो.ब. देगलूरकर]</ref> महाराष्ट्रात मिळालेली ही पहिली अश्मयुगीन हत्यारे होत.. डॉ. र.सु. पप्पू यांच्या मतानुसार पैठण जवळील मुंगी या ठिकाणी सापडलेल्या हत्यारांपासून महाराष्ट्रातील अश्मयुगीन संशोधनाची सुरुवात झाली आहे.<ref name="मनीषानित्सुरेजोशी" >{{स्रोत पुस्तक | पहिलेनाव = डॉ. र.सु. पप्पू | आडनाव = पप्पू | लेखक = (जर एकापेक्षा अधिक लेखक असतील, तर मुख्य लेखकाचे नाव येथे टाका) | सहलेखक = (जर एकापेक्षा अधिक लेखक असतील, तर इतर लेखकांची नावे येथे टाका) | title = ('इतिहास: प्राचीन काळ (खंड १)') | मालिका = (जर पुस्तक कोणत्या पुस्तकमालेचा भाग असेल, तर त्या पुस्तकमालेचे नाव) | प्रकरण = (पुरापुराश्यम युग, मध्याश्मयुग, नवाश्मयुग) | भाषा = (पुस्तक मराठी भाषेत नसेल तर, ज्या भाषेत आहे, तिचे नाव) | संपादक = डॉ. अरुणचंद पाठक | प्रकाशक = महाराष्ट्र सरकारच्या गॅझेटिअर विभाग | आवृत्ती = (पुस्तकाची प्रकाशन आवृत्ती) :सुधारित | दिनांक = | महिना = | वर्ष = (इ.स.२००३) | फॉरमॅट = (उदा. पेपरबॅक, हार्डबॅक, इ.) | अन्य = (आवृत्तीविषयक इतर माहिती) | पृष्ठ = | पृष्ठे = | आयएसबीएन = (पुस्तकाचा ८-आकडी आय. एस. बी. एन. क्रमांक उदा.-11111111) | दुवा = (http://some.दुवा.com जर आंतरजालावर उपलब्ध असेल तर) | संदर्भ = [http://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/mumbai/-/articleshow/10503536.cms यादव मूळचे 'महाराष्ट्रीय' ' इतिहास: प्राचीन काळ' ग्रंथातील माहिती - महाराष्ट्र टाइमस दिनांक ऑक्टोबर २७, २०११, ०४.२४ सकाळ भाप्रवे. ~ मनीषा नित्सुरे-जोशी | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३० | अ‍ॅक्सेसमहिना = जुलै | अ‍ॅक्सेसवर्ष = २०१५ | अवतरण = (पुस्तकातील विशिष्ट वाक्य, ज्याचा संदर्भ घेतला आहे) }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[फेब्रुवारी २८]], [[इ.स. १७२८]] रोजी [[थोरले बाजीराव पेशवे|पहिल्या बाजीरावाच्या]] नेतृत्वाखाली [[मराठा साम्राज्य]] व [[हैदराबाद]]चा [[निझाम]] यांच्यातील [[पालखेडची लढाई|पालखेडच्या लढाईत]] मराठ्यांचा विजय झाला. [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] [[नाशिक]] शहराजवळ असलेल्या [[पालखेड]] येथील लढाई होती. पराभव झालेल्या निझामाने [[मुंगी-पैठण]] या गावात [[मार्च ६]], १७२८ रोजी तह स्वीकारला. {{संदर्भ हवा}} ===धार्मिक आख्यायीका === १३व्या शतकातील(?) द्वैताद्वैत सिद्धांताचे आणि संप्रदायाचे प्रतिपादक निम्बर्काचार्य(निम्बकाचार्य) यांचे मुंगी येथे मंदिर आहे. मुंगी हे निम्बकाचार्यांचे जन्म गाव असल्याचा उल्लेख मराठी वृत्तपत्रातून आहे. (जन्म गावाचे काही उल्लेख आंध्रप्रदेशातील आहेत)<ref>http://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-WMAH-AHM-dudarshan-mahayadnya-srtarts-in-mungi-5052230-NOR.html</ref><ref>http://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/ahmednagar/maharashtra-sant/articleshow/48089918.cms{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> १४ व्या शतकात मुंगी पैठण हे माहेर असलेल्या रमाबाई या विठ्ठल भक्त सून म्हणून पंढरपूरच्या महाजन बडवे यांच्या घरी लग्न करून गेल्या. २१ दिवसांच्या उपवासानंतर त्यांना श्री विठ्ठलाचे बाल रूपात दर्शन झाले. रमाबाईंनी विठ्ठलाला ताक पीठ कालवून दिले. देवाने रमाबाईकडे ताक पीठ खाल्ले या आख्यायिके वर आधारीत पंढरपूर येथे ताकापिठे विठोबा नावाचे मंदिर बनवले गेले.<ref>http://abpmajha.abplive.in/religion/2011/07/11/article212810.ece/%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A0%E0%A5%87-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A0%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%B2-%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%AD%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> मुंगी-पैठण श्री कृष्णदयार्णवांच्या सांप्रदायिक सनातन मठ आहे. श्री. वा.ल. मंजूळ यांना "आद्य शंकराचार्य विरचित तुलजाष्टक" या श्री तुळजाभवानी स्तोत्र या ग्रंथाचे लहानसे हस्तलिखित मिळाले <ref>[दुवा हवा- २६ ऑक्टोबर २००१ च्या 'सकाळ'च्या दसरा विशेष पुरवणी] -संदर्भाचा संदर्भ : [https://www.maayboli.com%2Fnode%2F13468%3Fpage%3D3&ei=jDa5Vdq7JIrE0gSouYmYAQ&usg=AFQjCNEuFVXtMmMl36k7XIqPGTItdB4Vxw मी_आर्या - माय बोली संकेतस्थळ प्रतिसाद 28 January, 2010 - 02:37]</ref> ===ओवी लोककाव्यातील उल्लेख=== ''" ...<br /> ज्या गावात आई-बाप त्या गावाच मला याड <br /> सयानू किती सांगू तिथं गारव्याच झाड ।<br /> लगिन चिठ्ठी लिवा, माझ्या त्या माहेराला <br /> बया मालनीची मुंगी पैठण आहेराला ॥<br /> .... "''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.transliteral.org/pages/z71004114420/view |title=संग्रहित प्रत |access-date=2015-07-29 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305161258/http://www.transliteral.org/pages/z71004114420/view |url-status=dead }}</ref> ==लोकसंख्या== २००१ च्या जनगणनेनुसार ५,२६८ एवढी मुंगी गावाची लोकसंख्या होती.त्यात स्ञी लोकसंख्या - २,३५५ व पुरुष लोकसंख्या - २,९१३ होती.व २०११ च्या जनगनणेनुसार गावाची लोकसंख्या ६,६११ इतकी आहे.त्यामध्ये स्ञी लोकसंख्या - ३,१४९ व पुरुष लोकसंख्या - ३,४६२ आहे. • एकूण कुटूंबे - १,३१२ • एकूण मनुष्यबळ - ३,५१६ • शेतकरी - १,७८५ • शेतमजूर - १,०२९ • ६ वर्षाखालील बालके - ९८७ • अनुसूचित जातीची लोकसंख्या - ९६२ • अनुसूचित जमातीची लोकसंख्या - २४८ ==प्रशासन== • ग्रामपंचायत स्थापना वर्ष - १९५१ • ग्रामपंचायत सदस्य संख्या - १३ • एकूण वाॅर्ड - ५ • एकूण मतदार - ४३९५ • महसूल मंडळ - चापडगाव • सजा/तलाठी - मुंगी • पं.स. गण - मुंगी • जि.प. गट - बोधेगाव • विधानसभा मतदारसंघ - शेवगाव (२२२) • लोकसभा मतदारसंघ- अहमदनगर (दक्षिण) ==अर्थव्यवस्था== । मुंगीचे भौगोलिक क्षेत्र -३०३०.१४ हेक्टर । • कृषी क्षेत्र -२७२७.५१ हेक्टर । • सिंचना खालील क्षेत्र -३०४८.९४ हेक्टर । • अन्य क्षेत्र -३०७.६३ हेक्टर । • प्रमुख पिके – गहू, ज्वारी, बाजरी, कापूस व ऊस<ref>http://www.mungi-shevgaon.mahapanchayat.gov.in/{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> । मुंगी गावठाण क्षेत्र :- ४५-५० एकर । मुंगी गोदापाञातील वाळू उत्कृष्ट दर्जाची असल्यामुळे येथे वाळू व्यवसायही चांगला रूजला आहे. तसेच गावात दर सोमवारी आठवडी बाजार भरतो. ==जलसिंचन== मुंगीपासून ५ किमी अंतरावर आपेगांव येथे गोदावरी नदीवर बंधारा आहे. त्याच्या बॅकवाटरचा फायदा गावातील शेती सुजलाम-सुफलाम होण्यास झाली आहे. सन २०१६ अखेरपर्यंत जवळपास ३००-३५० शेतकय्रानी गोदावरी नदीवरून शेतात पाईपलाइन आणली आहे. तसेच गावातील शेतीला जायकवाडी उजवा कॅनाॅल व त्याच्या ०४ चाय्रा पाणी पुरवतात.त्याबरोबरच गावातील शेतकय्रांकडील विहीरी, कुआॅ, बोअरवेल यांचे प्रमाणही लक्षणीय आहे. गावाला जवळपास ०५ किमी लांबीचा गोदावरी नदीचा किनारा लाभला आहे, तसेच तिच्या ०३ छोट्या उपनद्याही गावशिवारातून वाहतात. ==इतर सुविधा== । *वि.वि.का.सेवा सोसायटी* - ०१ । *बँका* - ०३ (एडीसीसी बँक, स्टेट बँक आॅफ इंडिया, सेंट्रल बँक आॅफ इंडिया ) । *पाणी पुरवठा* ~ ग्रा.पं.विहीर - ०२ ( गोदावरी नदीकाठावर व नवीन खामपिंप्री येथे) ; पाण्याची टाकी - ०१ (क्षमता- १० लाख लिटर्स) । *शिक्षण* ~ • अंगणवाड्या - ०६. • प्रि-प्रायमरी स्कूल (इंग्लिश मिडीयम) - ०१ • प्राथ. शाळा - ०१ (१ली ते ४ थी) ; • हायस्कूल + ज्यूनि. कॉलेज - ०१ ( ५ वी ते १० वी आणि ११वी-१२ वी आर्टस् ) । *आरोग्य* ~ • प्राथ.आरोग्य उपकेंद्र - ०१ ; • खाजगी दवाखाने - ०४ • मेडिकल - ०२ । *स्वच्छता* ~ • गावातील नाल्या/ ओपन ड्रैनेज (लांबी) :- २.५ - ०३ किमी । *दूरसंचार* ~ • बीएसएनल ब्राॅडबॅड √ • मोबाईल टाॅवर्स - ०४ ( रिलायन्स,आयडिया+वोडाफोन,एअरटेल,एअरसेल ) । *वीज पुरवठा* ~ • एकूण डीपी - ०६ सिंगल फेज (मुंगी गावठाणात) • शेतशिवारातील डीपी :- ३०-३५ थ्री फेज • पाॅवर सबस्टेशन - हातगांव येथील • स्वस्त धान्य दुकान - ०१ • किराणा दुकान - १३ • राॅकेल विक्रेते - ०३ (शासनमान्य) • स्टेशनरी - ०३ • कापड दुकान - ०२ • फोटो स्टुडिओ - ०२ • मेन्स पार्लर - ०४ • टेलर दुकान - ०९ • कृषी सेवा केंद्र(खते,बी-बियाणे) - ०३ • लाॅड्री (इस्ञी दुकान) - ०३ • टी अँड कोल्ड्रिंक्स सेंटर - ०६ • हाॅटेल्स (नाश्ता सेंटर) - ०२ • ढाबा - ०२ • पानटपरी - ०५ • मोबाईल शाॅपी - ०४ • इलेक्ट्राॅनिक्स दुकान - ०२ • मोटार रिवायडिंग वर्क्स - ०३ • ज्वेलर्स - ०२ • बांगडी दुकान - ०२ • RO फिल्टर वाॅटर सप्लायर्स - ०१ • वेल्डींग वर्क्स - Shivhari Taksal (shivtej wark's) • सुतारकाम - ०२ • शूज-चप्पल दुकान - ०१ • वाॅशिंग सेंटर - ०१ • पंक्चर गॅरेज - ०३ • सायकल मार्ट - ०२ • दूध संकलन केंद्र - ०१ • वीट-भट्टी - ०३ • कापूस खरेदी केंद्र - ०३ • चिकन शाॅप - ०४ • एग्ज सेंटर - ०२ • मासे विक्रेते - ०2 • लोहार काम - Shivhari Taksal,pagan Taksal, ==सामाजिक,सांस्कृतिक,धार्मिक इ. अंगे/घटक== • सार्वजनिक मंडळे - ०५ • भजनी मंडळे - ०२ • मंदिरे - १३ • मस्जिद - ०२ • बचत गटे - ==दळणवळणाची माहिती== पैठण-पंढरपूर पालखी मार्ग (NH 752E) हा नॅशनल हायवे गावातून जातो. मुंगी गावातून दररोज सकाळी ६:३० वाजता आदल्या दिवशी मुक्कामी आलेली बस शेवगावला परत जाते. त्यानंतर शेवगाव बसस्थानकातून ८:१५, १०:२५, १:०० दु. व ५:४५ संध्या.(मुक्कामी)या वेळेस बस मुंगीसाठी सुटतात. ह्याव्यतिरिक्त गावात खाजगी प्रवाशी वाहनेही आहेत. • मुंगी-शेवगाव अंतर - ३० किमी • मुंगी-पैठण अंतर - १२ किमी • मुंगी- बोधेगाव अंतर - १६ किमी * गावातील वाहनांची संख्या* ~ • मोटारसायकल :- ५००-६०० • ३चाकी रिक्षा :- ०५ • पिकअप / टेम्पो - ०४ • जीप :- १२ • कार :- ११ • ट्रॅक्टर :- ३०-४० • ट्रक/ डंपर :- ३०-३५ • जेसीबी - ०२ • गावातील अंतर्गत रस्ते (लांबी) - ०३ किमी • मुंगी-खामपिप्री आपतकालीन रस्ता (लांबी) - ०४ किमी (प्रकार - कच्चा) • मुंगी-पिंगेवाडी रस्ता (लांबी) - ०५ किमी (प्रकार - कच्चा) • जुना हातगांव-मुंगी रस्ता (लांबी) - ०५ किमी (प्रकार - कच्चा) • जुना बोरगांव-मुंगी रस्ता (लांबी) - ०४ किमी (प्रकार - कच्चा) ==गावातील आडनावे== •राजेभोसले गायकवाड,दसपुते,तनपुरे,पवार,खरात,पानखडे,थोरात,सोमवंशी,सूर्यवंशी,मोहिते •गोर्डे,तांबे,कवात,मुरदारे,खुरमूरे,ठोंबरे,तट्टू,लांडे,मरळ, भोसकर,नरवडे, सोजाळ,झिरपे,मोटकर,घूले,आवारे,पठाडे •ढमढेरे,समिंदर,जाधव,हिंगे,मोरे,ठुबे,साळूंके,काटे,बर्डे, देशमुख,गरड,चपडे,सगळे,थोरात,शिंगाडे,काकडे,कवडे,काळे,शिंदे,मगर,कदम,अब्दागिरे,गिरगे,साबळे,गवांदे,चव्हाण, बिरंगळ,फडके,भोईटे,पोकळे,सुरासे,इंगोले,घाडगे,बल्लाळ, तावरे,भोसले,जगदाळे,शेळके,मरकड,दूसूंगे,माताडे,नाबदे, इथापे,खरात •जोशी,नाईक,सावरकर,फलफले •गव्हाणे,सोनटक्के,घोटाळे,रक्टे,सोलाट,गाभूड,नरोटे,होळकर,आनुरे,नारे,हूगे,भुसारी,भिसे,साबळे,तोतरे,देवढे,देशमुख,बोंबले येळवंते,काळे,मिसाळ,वीर,चोपडे,वाघमारे,भोंडे,पिंपळे,गाढे, मैंदड,जराड,घूमरे,पेंधे,लेंडाळ,मुंगीकर,सबलस •कटारीया,जाजू,सोनी •पानखडे,राऊत,भोंग,तूपे,केळकर,शिंदे •साळूंखे,कंगणकर,पानझडे,ढवळे,उंदरे •शेख,पठाण,पटेल,सय्यद,तांबोळी,आतार •आगे,खंडागळे, •सोनुले,गायकवाड •राऊत,चाफेकानडे,जिरेकर,वाघमारे,क्षीरसागर •टाकसाळ,पोपळघट.डाकुरकर •मगर,सोनवणे •तरटे,आदमाने •काळे,कासार,कुंभकर्ण •भारती,गिरी,गोसावी,मेघलेतर •साळूंके,कांबळे,जाधव,खंबाटे,वाल्हेकर,इंगळे,साबळे •दखने,खडके •पवार •जैस्वाल •पांडव,कूंढारे •आव्हाड,केदार,बारगजे,फुंदे,खेडकर,ढाकणे •सरोदे,बल्लाळ,पटवेकर,गायकवाड •घोरपडे,वाल्हेकर,ससाणे,गंगावणे,रोकडे,गवळी,जानराव, फटांगरे ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अहिल्यानगर जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] mf7hch2lvc5s5dtr02jer8c7iajq6lv 118 188172 2681541 2553458 2026-04-28T22:55:04Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] वरुन [[मसुदा:व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] ला हलविला 2553458 wikitext text/x-wiki समाजासाठी देशासाठी चांगले काम करणाऱ्या व्यक्तीला लोक एखाद्या मानद उपाधीने संबोधित करायला सुरुवात करतात आणि पुढे तीच उपाधी त्या व्यक्तीची ओळख होऊन जाते. पुण्यश्लोक, महर्षी, [[महात्मा]], [[बाबासाहेब]] आणि [[लोकमान्य]] या अशाच काही उपाध्या आहेत. भारतातील अशा उपाध्या धारण करणाऱ्या काही व्यक्तींची नावे पुढील पुढीलप्रमाणे आहेत. * '''अश्लीलमार्तंड :''' कृष्णराव मराठे * '''आद्य क्रांतिकारक :''' [[वासुदेव बळवंत फडके]] * '''उपन्यास सम्राट :''' मुन्शी [[प्रेमचंद]] * '''कर्मवीर :''' ** [[भाऊराव पाटील]] ** [[भाऊराव गायकवाड]] * '''कलामहर्षी :''' [[बाबूराव पेंटर]] * '''कवी :''' ** आदिकवी [[वाल्मिकी]] ** कविकुलगुरू [[कालिदास]] ** जनकवी [[पी. सावळाराम]] ** फुला-मुलांचे कवी रेव्हरंड [[ना.वा. टिळक]] ** बालकवी [[त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे]] ** राजकवी [[भा.रा. तांबे]] ** लोककवी [[मनमोहन|मनमोहन नातू]] * '''क्रांतिअग्रणी :''' [[गणपत लाड|डॉ. जी.डी. बापू लाड]] * '''क्रांतिसिंह :''' [[नाना पाटील]] * '''क्रीडामहर्षी :''' [[हरिभाऊ साने]] * '''गंधर्व :''' ** [[आनंद गंधर्व]] : [[आनंद भाटे]] ** [[कुमार गंधर्व]] ** '''गुणी गंधर्व :''' लक्ष्मीप्रसाद जयपूरवाले ** [[छोटा गंधर्व]] ** '''देवगंधर्व :''' [[भास्करबुवा बखले]] ** [[नूतन गंधर्व]] ** [[बालगंधर्व]] ** '''व्हीडिओ गंधर्व :''' [[सुबोध भावे]] ** '''शापित गंधर्व :''' ***[[कुंदनलाल सैगल]], ***[[चंद्रशेखर गाडगीळ]], ***[[मोहम्मद रफी]], [[सुरेशबाबू माने]] ** [[सवाई गंधर्व]] : ** '''हवाई गंधर्व :''' [[भीमसेन जोशी]] * '''गानकोकिळा :''' [[लता मंगेशकर]] * '''गानतपस्विनी :''' [[मोगूबाई कुर्डीकर]] * '''गानप्रभा :''' [[प्रभा अत्रे]] * '''गानसरस्वती :''' [[किशोरी आमोणकर]] * '''गानहिरा :''' [[हिराबाई बडोदेकर]] * '''गोब्राह्मणप्रतिपालक''' :[[ छत्रपती शिवाजी महाराज ]] * '''घटनाकार''' : [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] * '''चित्रतपस्वी :''' [[भालजी पेंढारकर]] * '''चित्रपटमहर्षी :''' [[भालजी पेंढारकर]] * '''चित्रपती :''' [[व्ही. शांताराम]] * '''चित्रमयूर :''' [[कृष्णाजी नारायण आठल्ये]] * '''तमाशासम्राट :''' ** काळू ऊर्फ [[लहू संभाजी खाडे]] ** बाळू उर्फ [[अंकुश खाडे]] * '''देशबंधू :''' [[चित्तरंजन दास]] * '''धर्मवीर :''' ** [[छत्रपती संभाजी महाराज ]] ** [[आनंद दिघे]] ** [[लक्ष्मण बळवंत भोपटकर|ल.ब. भोपटकर]] * '''नाट्याचार्य :''' ** [[काकासाहेब खाडिलकर]] ** [[गोविंद बल्लाळ देवल]] * '''नेताजी :''' [[सुभाषचंद्र बोस]] * '''पुण्यश्लोक :''' ** [[जनक]] : ** [[नल]] ** [[युधिष्ठिर]] ** [[अहिल्याबाई होळकर]] * '''बालकवी :''' [[त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे]] * '''[[बाबासाहेब]] :''' ** [[बाबासाहेब आंबेडकर]] ** [[बाबासाहेब पुरंदरे]] * '''ब्रह्मर्षी :''' वसिष्ठ * '''ब्रह्मचैतन्य :''' [[गोंदवलेकर महाराज]] * '''भारताचार्य :''' [[चिंतामण विनायक वैद्य]] * '''भारताचे पितामह :''' [[दादाभाई नौरोजी]] * '''भारतीय राजकारणातील भीष्माचार्य :''' [[दादाभाई नौरोजी]] * '''भारतातील कम्युनिस्ट चळवळीतील भीष्माचार्य :''' [[श्रीपाद अमृत डांगे]] * '''महर्षी :''' ** [[अगस्त्य|अगस्ती]] ** कण्व ** दयानंद ** [[धोंडो केशव कर्वे]] : ** [[रमण महर्षी|रमण]] ** [[महर्षी वात्सायन|वात्सायन]] ** [[वाल्मीकी]] ** [[विठ्ठल रामजी शिंदे]] ** [[महर्षी व्यास|व्यास]] * '''महात्मा :''' ** [[महात्मा गांधी|गांधी]] : भारताला स्वातंत्र्य मिळवून देण्यासाठी सर्वात अधिक कारणीभूत ठरलेले भारतीय नेते. ** [[महात्मा फुले|फुले]] : स्त्री-शिक्षणाचा पाया घालणारे महाराष्ट्रातील एक समाजसेवक ** [[बसवेश्वर]] : लिंगायत धर्माची स्थापना करणारे कर्नाटकी संत ** [[विदुर]] : महाभारतातील धृतराष्ट्र आणि पंडू यांचा दासीबंधू * '''महाराणा :''' प्रताप * '''महाराष्ट्रभाषाभूषण :''' [[जगन्नाथ रघुनाथ आजगावकर|ज.र. आजगावकर]] * '''महाराष्ट्राचे लाडके व्यक्तिमत्त्व :''' [[पु.ल. देशपांडे]] * '''मादक सौंदर्याचा ॲटम बाँब :''' [[पद्मा चव्हाण]] * मास्टर : [[दीनानाथ मंगेशकर]] आणि इतर अनेक. पहा : [[मास्टर (कलावंत)]] * '''राजर्षी :''' [[विश्वामित्र]] (ऋषी) * '''लोककवी :''' [[मनमोहन नातू]] * '''लोकनायक :''' ** [[जयप्रकाश नारायण]] ** [[माधव श्रीहरी अणे]] * '''लोकमान्य :''' [[बाळ गंगाधर टिळक]] * '''लोकशाहीर :''' ** [[अण्णा भाऊ साठे]] ** [[बशीर मोमीन (कवठेकर)]] ** [[विठ्ठल उमप]] ** संभाजी भगत * '''लोकहितवादी :''' [[गोपाळ हरी देशमुख]] * '''वाचस्पती :''' [[गो.श्री. बनहट्टी]] * '''वात्रटिकाकार :''' [[रामदास फुटाणे]] * विनोदसम्राट : ** काळू बाळू ** [[चार्ली चॅपलीन]] * '''विनोदी साहित्याचे बादशहा :''' [[वि.आ. बुवा]] * '''शिवशाहीर :''' [[बाबासाहेब पुरंदरे]] * '''शिक्षणमहर्षी :''' ** [[डी.वाय. पाटील]] ** दादासाहेब रेगे ** दादासाहेब लिमये ** नारायणदादा काळदाते ** [[पंजाबराव देशमुख]] ** बापूजी साळुंखे ** [[भाऊराव पाटील]] ** रा.गे. शिंदे ** श्रीहरी जीवतोडे ** ज्ञानदेव मोहेकर, आणि इतर अनेक * '''शिक्षणसम्राट :''' [[ज्ञानदेव यशवंतराव पाटील|डी.वाय पाटील]] आणि इतर अनेकानेक... * संगीत कलानिधी [[मास्टर कृष्णराव]] (फुलंब्रीकर) * '''संगीतमार्तंड :''' [[पंडित जसराज]] * '''संगीतसूर्य :''' [[केशवराव भोसले]] * '''समतानंद :''' झुणका-भाकर-फेम [[अनंत हरी गद्रे]] * '''समर्थ :''' ** [[रामदास]] * '''सहकारमहर्षी :''' ** किसनराव वराळ पाटील ** विक्रमसिंह घाटगे ** विठ्ठलराव विखे पाटील ** शंकरराव मोहिते पाटील, आणि इतर अनेक. * '''संतशिरोमणी :''' ** नामदेव * '''साहित्य वाचस्पती :''' डॉ. [[वसंत विष्णू कुळकर्णी]] * '''साहित्यसम्राट :''' ** [[अण्णा भाऊ साठे]] ** अंजन (भोजपुरी) ** किशोर तारे (राजस्थानी) ** [[न.चिं. केळकर]] : हे आद्य साहित्यसम्राट होत. ** मुन्शी [[प्रेमचंद]] ** [[विजय तेंडुलकर]] ** भीखुदान गढवी (गुजराती) * सेनापती : [[सेनापती|बापट]] * '''सूरश्री :''' [[केसरबाई केरकर]] * '''स्वरभास्कर :''' [[भीमसेन जोशी]] * '''स्वरराज :''' [[छोटा गंधर्व]] * '''स्वरयोगिनी :''' [[प्रभा अत्रे]] * '''स्वातंत्र्यकवी/स्वातंत्र्यशाहीर :''' [[गोविंद त्र्यंबक दरेकर|गोविंद]] * '''स्वातंत्र्यवीर :''' [[विनायक दामोदर सावरकर]] * स्वामी ** [[दयानंद]] ** [[रामानंद तीर्थ]] ** [[विवेकानंद]] ** [[श्रद्धानंद]] ** [[स्वरूपानंद]] * '''स्‍वामीसमर्थ :''' [[अक्कलकोट स्वामी]] * '''हिंदुहृदयसम्राट :''' ** [[विनायक दामोदर सावरकर]] ** [[बाळ ठाकरे]] पहा :- [[आचार्य, गुरुजी आणि शास्त्री]] [[वर्ग:याद्या]] [[वर्ग:उपाध्या]] [[वर्ग:अपूर्ण लेख]] ofikorzgrok15spqa5pn1wgbrqgf6hu 3 192590 2681531 2650119 2026-04-28T20:06:55Z MediaWiki message delivery 38883 /* You may be an eligible candidate for the U4C election */ नवीन विभाग 2681531 wikitext text/x-wiki {| Align="Right" Style="Background-color: #fdffe7; Border: red solid 1px" !Style="Border: blue 1px solid"| जुन्या चर्चा !Style="Border: blue 1px solid"|पासून !Style="Border: blue 1px solid"|पर्यंत |- Align="Left" |[[सदस्य चर्चा:Sandesh9822/जुनी चर्चा १|चर्चा १]]|| ३१ ऑक्टोबर २०१६ || २ मार्च २०१८ |} == साचा माहिती == संदेश मराठी विकिपीडियावर भारत सरकारचे विभागाचे लेखन करताना आपण {{tl|माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा}} हा साचेचा उपयोग करावे अशी अपेक्षा --[[सदस्य:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]]^{[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} १४:३१, १२ मार्च २०१८ (IST) ::नक्कीच याचा वापर करीन. पण या साचा चा कोणत्या लेखात वापर झाला आहे? हे पाहून मला साचा व्यवस्थिपणे वापरता येईल.--[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १४:४७, १२ मार्च २०१८ (IST) :::[[इस्रायलचे पंतप्रधान]] [[इस्रायलचे राष्ट्रपती]] --[[सदस्य:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]]^{[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} १६:११, १२ मार्च २०१८ (IST) धन्यवाद. मी याचा वापर करून पाहतो. मात्र या साचातील इंग्रजी शब्द मराठी भाषेत करता आली तर उत्तम राहिल. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १६:१९, १२ मार्च २०१८ (IST) रूपांतर नंतर करतो :) --[[सदस्य:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]]^{[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} १६:२३, १२ मार्च २०१८ (IST) ::मी याचा [[भारताचे कायदा व न्यायमंत्री]] येथे वापर केला आहे. काही दुरूत्या सुचवाव्या वाटतात. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १६:३८, १२ मार्च २०१८ (IST) == आपले चर्चा पान == संदेश आपला चर्चा पान लांब झाले आहे व त्यांनी चर्चापान लोड करण्यास वेळ लागते आपण [[सदस्य चर्चा:संदेश हिवाळे/जुनी चर्चा १]] वर आपले पूर्वीचे चर्चा कॉपी पेस्ट करून हलवू शकतो --[[सदस्य:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]]^{[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} ::जून्या चर्चा [[सदस्य चर्चा:संदेश हिवाळे/जुनी चर्चा १]] येथे स्थानांतरीत केल्या आहेत, मात्र या मुख्य पानावर जूनी चर्चाचे पान कसे ठेवावे?--[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १४:५४, १२ मार्च २०१८ (IST) ::माझ्याकडून {{झाले}}--[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १५:१२, १२ मार्च २०१८ (IST) == Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. <big>'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=as&edc=6&prjedc=as6 Take the survey now!]'''</big> You can find more information about this survey [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|on the project page]] and see how your feedback helps the Wikimedia Foundation support editors like you. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]] (in English). Please visit our [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through the EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]] to remove you from the list. Thank you! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, २३:४९, २९ मार्च २०१८ (IST) </div> <!-- सदस्य:WMF Surveys@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/as6&oldid=17881331 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == लेखविषयी == संदेश हिवाळे नवीन लेख कसे लिहावे ते मला मार्गदर्शन द्या ::{{साद|Ravindraphule}} नमस्कार, लेखनिर्माण करण्याचा दोन पद्धती मला माहिती आहेत. * एक ज्याचा लेख बनवायचा आहे, तो शब्द तुमच्या पानावर टाकून शब्दाला <nowiki>[[ ]]</nowiki> ह्या कड्यांमध्ये टाकायचे. उदा. तुम्हाला '''नवनित शब्दकोश''' हा लेख बनवायचा असल्यास, तुमच्या पानावर त्याला <nowiki>[[नवनित शब्दकोश]]</nowiki> असे लिहा. मग हा शब्द '[[नवनित शब्दकोश]]' असा 'लाल' दिसू लागेल, यानंतर या लाल शब्दाला टिचकी मारली (क्लिक केले) तर तो लेख बनवण्यासाठी उघडला जाईल, व काही सूचनाही दिसेल, त्या वाचून तुम्ही दिलेल्या खालिल जागेत लेख लिहू शकता. * दुसरी पद्धत पद्धत डेक्सटॉप ची आहे, हे पण नंतर सांगेल. सदस्यांना एखादा संदेश टाकताना, संदेश लिहून झाल्यावर आपली ‘ /nowiki>’ अशी आपली सही टाकत चला. काही अडचण आल्यास नक्कीच मदत करीन, धन्यवाद. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १७:४९, ४ एप्रिल २०१८ (IST) सही? <nowiki>~~~~</nowiki> ही सही आहे. तुम्ही ही चार चिन्हे पोस्टनंतर टाकली तर तुमचे नाव आपोआप तयार होते. उदा. तुम्ही पहिली केलेली पोस्ट ‘''संदेश हिवाळे नवीन लेख कसे लिहावे ते मला मार्गदर्शन द्या''’ याला ‘''संदेश हिवाळे नवीन लेख कसे लिहावे ते मला मार्गदर्शन द्या.<nowiki>~~~~</nowiki> ''’ असे लिहा. एकदा प्रयत्न करुन पहा. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १२:३६, ५ एप्रिल २०१८ (IST) :::संदेश हिवाळे नवीन लेख कसे लिहावे ते मला मार्गदर्शन दिल्याबद्दल धन्यवाद [[सदस्य:Ravindraphule|Ravindraphule]] ([[सदस्य चर्चा:Ravindraphule|चर्चा]]) १५:३४, १० एप्रिल २०१८ (IST) {{साद|Ravindraphule}} नवीन लेख बनवताना/लिहीताना काही प्राथमिक बाबी लक्षात घेणे गरजेचे असते. * ज्यावर लेख बनवला जाणार ते शीर्षक ज्ञानकोशीय असले पाहिजे. * ज्ञानकोशीय शीर्षक असलेल्या लेखाविषयी किमान प्राथमिक माहिती उपलब्ध असावी. जास्त माहिती असेल तर उत्तमच. * लेखातील उपलब्ध माहितीला काही संदर्भ/स्त्रोत आवश्यक असतात, म्हणजेच आपण ही माहिती कुठल्या पुस्तकातून, कुठल्या मासिकातून, कुठल्या वृत्तपत्रातून, किंवा इतर कुठल्या ठिकाणांहून घेतली आहे याची नोंद 'संदर्भ' म्हणून लेखात करावी लागते किंवा त्यांची लिंक (लिंक्स) लेखात जोडावी लागते. * तसेच भावनिक किंवा व्यक्तिगत मते लेखात टाळावी लागतात. * तुम्ही कोणता लेख बनवणार आहात? * तुम्ही लेख बनवायला सुरुवात करा, वेळोवेळी मदत करत राहिल. धन्यवाद.--[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १५:४४, १० एप्रिल २०१८ (IST) == Reminder: Share your feedback in this Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Every response for this survey can help the Wikimedia Foundation improve your experience on the Wikimedia projects. So far, we have heard from just 29% of Wikimedia contributors. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes to be completed. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=as&edc=6&prjedc=as6 Take the survey now.]''' If you have already taken the survey, we are sorry you've received this reminder. We have design the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. If you wish to opt-out of the next reminder or any other survey, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Thanks! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, ०६:४७, १३ एप्रिल २०१८ (IST) </div> <!-- सदस्य:WMF Surveys@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/as6&oldid=17881331 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''23 April, 2018 (07:00 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=as&edc=6&prjedc=as6 Take the survey now.]''' '''If you already took the survey - thank you! We will not bother you again.''' We have designed the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. To opt-out of future surveys, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, ०५:५७, २० एप्रिल २०१८ (IST) </div> <!-- सदस्य:WMF Surveys@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/as6&oldid=17881331 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ------------- ==बोधिवृक्ष== बोधिवृक्षच बरोबर, बोधीवृक्ष अयोग्य. .. [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २२:४१, २३ एप्रिल २०१८ (IST) ::धन्यवाद सर.--[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ११:१४, २४ एप्रिल २०१८ (IST) == मराठी विकिपीडिया == <div style="margin: 0.5em; border: 2px black solid; padding: 1em;background-color:#ffadad" > {| style="border:1px black solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- '''मराठी विकिपीडियाचे १५व्या वाढदिवसानिमित्त तयारी बाबत''' |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;" align=left |नमस्कार {{BASEPAGENAME}}, <span class="plainlinks"> मराठी विकिपीडिया उद्या दिनांक ०१.०५.२०१८ रोजी त्याचा १५ वा स्थापनादिवस साजरा करीत आहे. या प्रकल्पामध्ये सक्रिय योगदानकर्ते म्हणून आम्ही आपल्याकडून काही ऐकू इच्छितो. आपली भूमिका आणि मराठी विकिपीडियामध्ये योगदान देण्याबद्दल लिहा. हे ५०-६० शब्दात असणे आवश्यक आहे आणि हे त्या स्थानापासून होऊ शकते जेथून आपण योगदान देणे सुरू केले. लिहिण्यासाठी पान 👉 [[विकिपीडिया:मराठी विकिपीडियाला शुभेच्छा/{{BASEPAGENAME}}]] कृपया, ५-१० मिनिटे खर्च करा आणि याला यशस्वी बनवा. </span> [[File:Wikipedia-logo-mr.png|right|link=:mr:]] <br /> आपल्या [[Special:Contributions/{{ {{{|safesubst:}}}PAGENAME}}|योगदानाबद्दल]] धन्यवाद. <br /> प्रचालक, {{Admin|Tiven2240}} |}</div> --[[सदस्य:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]] '''[[विकिपीडिया:प्रचालक|(A)]]''' ^{[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} १३:२१, ३० एप्रिल २०१८ (IST) == Translation == Hello! May I ask you for a translation of the code placed on [[meta:User:-XQV-/sandbox|this page]] into {{#language:mr}}? Can you put in under the English version. Thank you very much! :) [[सदस्य:-XQV-|-XQV-]] ([[सदस्य चर्चा:-XQV-|चर्चा]]) ००:३९, १८ जून २०१८ (IST) ::{{साद|-XQV-}} Sorry, I can't. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ००:४२, १८ जून २०१८ (IST) == आशियाई महिना २०१८ == <div style="border-style:solid; border-color:orange; background-color:#fffdbc; border-width:2px; text-align:left; padding:8px;"> [[चित्र:Wikipedia Asian Month 2018 Banner mr.png|right|500px|frameless]] नमस्कार, [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०१८|विकिपीडिया आशियाई महिना २०१८]] कार्यक्रमाबद्दल स्वारस्य दाखविल्याबद्दल धन्यवाद. कृपया खाली दिलेल्या मार्गदर्शनाचे पालन करा. <div style="border-style:solid; border-color:orange; background-color:#eac8a4; border-width:2px; text-align:left; padding:8px;"> # हा लेख तुम्ही '''स्वतः''' नोव्हेंबर १, २०१८ ०:०० (UTC) आणि नोव्हेंबर ३०, २०१८ २३:५९ (UTC) मध्ये तो मराठी विकिपिडियावर तयार केला पाहिजे. # सदर लेख '''३००० बाईट''' आणि किमान '''३०० शब्दांचा''' असावा. # सदर लेख मध्ये उचित '''संदर्भ''' असावेत व त्याची '''उल्लेखनीयता''' स्पष्ट असावी. # लेख लिहिताना, लेख मशीन भाषांतर '''नसला पाहिजे''' व त्याची '''भाषा शुद्ध''' असली पाहिजे. # सदर लेख मध्ये काही गंभीर '''टॅग नको'''. # लेख म्हणजे निव्वळ '''यादी नसावी'''. # सदर लेख '''ज्ञान देणारा''' आसला पाहिजे. # सदर लेख भारतीय भाषेत लिहिलेला पण '''भारत किव्हा भारतीय विषय सोडून ''' सगळ्या आशियाई देशांवर असावा.</div> आपले योगदान खालील फाऊंटन साधनांमधून सादर करा. (टीप:लेख सदरकरण्यास पुर्वी '''लॉग इन''' करा) <div style="text-align:center;"> {{Clickable button 2|आशियाई महिन्याच्या योगदान सादर करा|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2018-mr|class=mw-ui-progressive}} </div> जर तुमच्याकडे काहीही प्रश्न असतील तर कृपया [[विकिपीडिया चर्चा:विकिपीडिया आशियाई महिना २०१८|चर्चापानावर]] विचारा.</div> --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १२:३२, १० नोव्हेंबर २०१८ (IST) == आशियाई महिना विजेता == नमस्कार संदेश हिवाळे, विकिपीडिया आशियाई महिना स्पर्धेत सहभागी झाल्याबदल आपण सर्वांना धन्यवाद. या स्पर्धेत आपले ४ लेख स्वीकारले गेले आहेत. यामुळे आपल्याला आमच्यातर्फे पोस्टकार्ड देण्यात येत आहे. कृपया [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform या दुव्यावर] जाऊन आपली माहिती भरावी. आशा आहे की आपण २०१९च्या आशियाई महिन्यात सुद्धा सहभागी व्हाल. धन्यवाद. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:४०, २० डिसेंबर २०१८ (IST) आयोजक, आंतरराष्ट्रीय टीमचा सदस्य == विकी लव्हज् वुमन २०१९ == [[File:Wiki Loves Women Logo (mr).png|right|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकी लव्हज् वुमन २०१९|विकी लव्हज् वुमन भारत]]''' ही भारतातील विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. हा आंतरराष्ट्रीय विकी लव्हज् वुमन स्पर्धेचा एक भाग आहे. हे मुख्यत्वे महिला आणि महिला संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक भारतीय समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकी लव्हज् वुमन २०१९|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण पोस्टकार्ड आणि रोमांचक भेटवस्तू आमच्याकडून जिंकू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकी लव्हज् वुमन २०१९/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा. आणि [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/wlwi-2019-mr हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची गरज असेल तर या स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संदेश हिवाळे|संदेश हिवाळे]] यांना संपर्क करा. धन्यवाद. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १९:१७, १४ मार्च २०१९ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlw&oldid=18933692 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == sitenotice == today Found that old sitenotice is displayed at RC.It is time barred. please raise issue with concerned.Thanks :Purge your browser cache and it will be fine. : --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १४:५१, २२ मार्च २०१९ (IST) -- ==रा.सू. गवई, संदर्भ== या लेखातले काही संदर्भ माझ्या हातून चुकून वगळले गेले होते. त्यांपैकी जे सापडले ते परत टाकले होते; एखाददोन राहिले असतील. आपण त्यांपैकी एक टाकल्याचे दिसले, अजून काही वगळले गेले असल्यास कृुपया टाकावेत. तसदीबद्दल माफी असावी. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २१:१३, ३ एप्रिल २०१९ (IST) ::{{साद|ज}} हरकत नाही सर, मी आपली संपादने पाहिली, काही ठिकाणीच मला दुरुस्त्या कराव्या लागतील. गवईंनी अनेक पुस्तके लिहिली आहेत, पण मला त्यांची यादी सापडत नाही, आणि नेमके त्याच विभागात मी विस्तार साचा जोडला होता. लेखाच्या वर विस्तार साचा जोडून तसा काही फायदा होणार नाही. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २१:३८, ३ एप्रिल २०१९ (IST) ==ओं मणिपद्मे हूं== ओं आणि ॐ या अक्षरांचे उच्चार वेगळे आहेत. इंग्रजी लिपीत आणि काही संगणकांवर ॐ लिहिता येत नाही, म्हणूनच ॐ च्या ऐवजी ओं किंवा ओम् हे अक्षर लिहितात, अशी माझी कल्पना आहे. ओं आणि ओम् या शब्दांचेही उच्चार वेगळे आहेत. ज्याअर्थी मणिपद्म हा संस्कृत शब्द आहे त्याअर्थी ॐ सुद्धा संस्कृत असावा. ....पहा : [https://en.wikipedia.org/wiki/Om_mani_padme_hum] [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १७:५२, ६ एप्रिल २०१९ (IST) आणखी उदाहरणे : ञ, ज्ञ, ऌ ही अक्षरे लिहिता येत नाहीत म्हणून त्यांच्याऐवजी अनुक्रमे n, dnya, Li ही अक्षरे लिहितात, म्हणून ते शुद्ध लिखाण होत नाही. स्पोर्ट्‌स लिहिता येत नाही म्हणून लोक स्पोर्ट्स लिहितात, म्हणून स्पोर्ट्स बरोबर होत नाही. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १८:१५, ६ एप्रिल २०१९ (IST) ::{{साद|ज}}, ::ओं/ओम् आणि ॐ हे परस्परांहून भिन्न असतील परंतु ''[[ओं मणिपद्मे हूं]]'' या श्लोकातील "ओं" हा शब्द "ॐ" आहे का? तसेच ॐ हे चिन्ह कोणत्याही विकिपीडियावरील लेखाच्या शीर्षकात वापरले गेले नाही, खुद्द [[ओम]] ([[:en:Om|Om]]) लेखातही नाही.:--[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १८:०८, ६ एप्रिल २०१९ (IST) ---- मी आधीच लिहिले आहे के, केवळ टंकता येत नाही म्हणून लेखात ॐ आढळत नाही. आणि ॐ हे चिन्ह नाही, ते अक्षर आहे. चिन्ह (उदा० स्वस्तिक) हे सर्व लिपीत एकसमानच असते, अक्षर वेगवेगळे. ॐ वेगवेगळ्या लिपीत कसे लिहितात ते [https://www.google.com/search?safe=active&hs=IyU&channel=fs&q=%E0%A5%90+in+different+scripts&tbm=isch&source=univ&client=ubuntu&sa=X&ved=2ahUKEwjvv9Kx2rvhAhU87HMBHSIYD18QsAR6BAgJEAE&biw=1541&bih=802] येथे पहावे. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २०:२३, ६ एप्रिल २०१९ (IST) ::बरोबर. पण ॐ हे "संस्कृत" अक्षर आहे, तर त्याला "मराठी"त ''ओम्'' असे लिहिल्या जाऊ शकत नाही का? कारण आपण मराठी भाषेत संस्कृत शब्द वापरत आहात. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २०:३३, ६ एप्रिल २०१९ (IST) ------ संस्कृत ज्या लिपीत लिहितात त्या लिपीतले ॐ हे अक्षर आहे. ते मराठीसह कोणत्याही लिपीत लिहायला काहीच प्रत्यवाय नाही. ते जगातील अन्य लिपीत कसे लिहावयाचे ते वर सांगितलेच आहे. मराठी भाषेत ५० टक्के शब्द संस्कृत असावेत, ॐ असायला काहीच हरकत नाही. क्‍ष हा क्षचा उच्चार आहे, ज्‍ञ हा ज्ञचा उच्चार आहे, तसाच ओम् हा ॐचा उच्चार आहे. क्षच्या ऐवजी जसे कुणी क्‍ष आणि ज्ञच्या ऐवजी ज्‍ञ लिहीत नाही तसेच ॐच्या ऐवजी ओम् लिहिणे अनुचित आहे.... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २२:०८, १२ एप्रिल २०१९ (IST) :ठिक आहे, सध्याच्या शीर्षकावर काही हरकत नाही. ह्या लेखाचे इतर कोणत्याही भाषेतील विकिपीडियातील शीर्षक ॐ अक्षराने सुरु होत नाही, तर त्या त्या भाषेच्या लिपीने सुरु होते. हिंदी विकितही नाही. म्हणून तुम्हास म्हटले होते. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २२:३४, १२ एप्रिल २०१९ (IST) == सुभेच्छा == १ मे आंतराष्ट्रीय कामगार दिवस व मराठी विकिपीडियाचे १६ वे वाढदिवसाची आपल्याला हार्दिक शुभेच्छा.--[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १८:५६, १ मे २०१९ (IST) ::{{साद|Tiven2240}} धन्यवाद, तुम्हालाही हार्दिक शुभेच्छा. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १९:३१, १ मे २०१९ (IST) --------------------- ==Annihilation of Caste== Annihilation of Caste हा ग्रंथ [[ज.वि. पवार]] यांच्या पुस्तकांच्या यादीतून तूर्त काढून टाकीत आहे. संदर्भ सापडल्यास आपल्याला विचारून परत यादीत टाकेन. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २२:०४, १७ जुलै २०१९ (IST) ::हो, चालेल सर.--[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २३:१३, १७ जुलै २०१९ (IST) == Project Tiger 2.0 == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' <div style="align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]] Hello, We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']] Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components * Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] * Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles :# Google-generated list, :# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. Thanks for your attention,<br/> [[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])<br/> Sent by [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १७:११, २१ ऑगस्ट २०१९ (IST) </div> </div> <!-- सदस्य:Tulsi Bhagat@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&oldid=19314862 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> {{clear}} == विकी मार्गदर्शन == मला आपल्या अनुभवी मार्गदर्शनाची गरज आहे. येथे लिहीण्यास अडचणी येतात त्या बद्दल.. संपर्क कसा करता येईल. [[सदस्य:Mahajandeepakv|Mahajandeepakv]] ([[सदस्य चर्चा:Mahajandeepakv|चर्चा]]) ::{{साद|Mahajandeepakv}}, तुम्हाला कोणत्या अडचणी येतात किंवा तुम्हाला कशाप्रकारची मदत हवी आहे, याबद्दल तुम्ही येथे लिहून सांगू शकता किंवा माझ्या खालील ईमेल पत्त्यावर संपर्क करुन कळवू शकता. ::sandeshhiwale12@gmail.com ::--[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ११:३०, ५ डिसेंबर २०१९ (IST) == विकी मार्गदर्शन == आपण केलेल्या सुचना माझ्या लेखनातील चुका दुरूस्त करण्यास अत्यंत मोलाच्या ठरत आहेत. त्याबद्दल खुप खुप आभार. मी नव्याने लिहु पहात आहे. त्यामुळे मला आपल्या मार्गदर्शनाची आवश्यकता आहे. मला बऱ्याचवेळा कांही चौकशी करायची असते, अडल्यानंतर काय कराव हे सुचत नाही. त्यासंदर्भात मी विकिपीडीयाकडे तसे इ पत्र ही पाठवले आहे. परंतु अद्याप कोणतेही उत्तर प्राप्त झाले नाही. या संदर्भात आपण माझी मदत करावी ही अपेक्षा आहे. मला संदेश कुठे व कसा पाठवतात हे अजुन जमत नाही. माझी विकिपीडीयावरील लेखन निट समजुन घेऊन लिहिण्याची इच्छा आहे. यासंदर्भात मी काय करावे या विषयी मार्गदर्शन करावे ही विनंती. {{[[सदस्य:संगीता व्यंकटराव मोरे|संगीता व्यंकटराव मोरे]] ([[सदस्य चर्चा:संगीता व्यंकटराव मोरे|चर्चा]]) ०८:२८, ३१ डिसेंबर २०१९ (IST)}} ::{{साद|संगीता व्यंकटराव मोरे}} ::मी मदतीसाठी सदैव तत्पर आहे. काही मदत वा माहिती हवी असल्यास माझ्या चर्चापानावर संदेश टाका अथवा मला 'साद' द्या ''(सुरुवातीलाच तुम्हाला दिलीय त्याप्रमाणे)''. --[[User:संदेश हिवाळे|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:संदेश हिवाळे|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १८:५१, ३१ डिसेंबर २०१९ (IST) == Sandesh9822 ,तुमचा मोबाईल नंबर हवा == तुमच्याकडून विकीपिडीयामध्ये लिखानासाठी मार्गदर्शन हवे आहे . [[सदस्य:चेतनहिरे|चेतनहिरे]] ([[सदस्य चर्चा:चेतनहिरे|चर्चा]]) १४:५६, १ फेब्रुवारी २०२० (IST) ::{{साद|चेतनहिरे}}, sandeshhiwale12@gmail.com यावर संपर्क करा. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १५:४१, १ फेब्रुवारी २०२० (IST) ==हृ(दय)== तुमच्याकडे कोणते फाँट्स आहेत, ते माहीत नाही, पण बहुतेक फाँट्समध्ये 'ह' नंतर कॅपिटल आर टंकला की हृ उमटतो. बरहा फाँट्समध्ये आणि मनोगतच्या फाँट्समध्ये 'ह'नंतर कॅपिटल आर व नंतर स्माॅल यू ची कळ दाबली की हृ टाईप करता येतो. तुम्ही वापरत असलेल्या फाँट्सचा की-बोर्ड, किंवा असल्यास 'टंकनसाहाय्य' पाहिले तर हृ कसा टंकायचे ते समजू शकेल. नाहीच जमले तर कुठूनतरी हृ उतरवून घेऊन नोट-पॅडमध्ये सेव्ह करायचा आणि जरूर पडेल तेव्हा 'नकल-डकव' करायचा. [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १३:२८, १९ फेब्रुवारी २०२० (IST) ::{{साद|ज}} मी फक्त मोबाईलने संपादने करीत असतो. मात्र मोबाईलच्या फाँट्समध्ये मला हृ कधीही लिहिता आले नाही. सध्या मी हा अक्षर सेव्ह करुन ठेवलेय. हृ आणि ह्र हे एकच आहेत का? ह् + र म्हणजे हृ का?--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १८:०९, १९ फेब्रुवारी २०२० (IST) ==नाही== मराठीत जे अक्षर ऱ्ह असे लिहिले जाते ते हिंदीत आणि संस्कृतमध्ये ह्र (ह्+र) असे लिहितात. हे हिंदी-संस्कृतमध्ये जोडाक्षर आहे, मराठीत जोडाक्षरासारखे दिसले तरी ऱ्ह हे जोडाक्षर नाही! (संस्कृतमध्ये ह्रास-मराठीत ऱ्हास.) ज्याप्रमाणे 'ख' हा, 'क'चा 'ह'कारयुक्त उच्चार आहे, त्याप्रमाणे, 'ऱ्ह' हा, 'र'चा 'ह'कारयुक्त उच्चार आहे. (अशी आणखी अक्षरे - खछठथफफ़, घभझझ़ढभ, व्ह, ह्य, व्य, ऱ्य, ल्ह, इत्यादी. ह्यांच्यापैकी एखादे अक्षर शब्दात आल्यास ते उच्चारताना त्याच्या आधीच्या अक्षरावर आघात होत नाही, म्हणून ही खऱ्या अर्थाने जोडाक्षरे नाहीत.!!) हृ=ह+ऋ. हे 'ह'च्या बाराखडीत 'हहाहिहीहुहू'नंतर येणारे अक्षर आहे. 'ऋ' हा स्वर असल्याने 'हृ' हे कोणत्याच लिपीत जोडाक्षर नाही. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १७:३८, १८ मार्च २०२० (IST) ::वरील महत्त्वाच्या माहितीसाठी धन्यवाद. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १८:०३, १८ मार्च २०२० (IST) ==धन्यवाद== बार्नस्टारची बातमी दिल्याबद्दल शतश: आभार!. हा कितवा स्टार आहे? मी मोजमाप केव्हाच थांबवले आहे. .... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १७:३८, १८ मार्च २०२० (IST) ::नमस्कार {{साद|ज}}, ::तुम्हास अनेक बार्नस्टार्स मिळाले आहेत मात्र मी दिलेला हा पहिलाच बार्नस्टार आहे.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १८:०२, १८ मार्च २०२० (IST) == कारण == आपल्या संपादनाचे कारण? [[सदस्य:Raghavendra ghorpade|Raghavendra ghorpade]] ([[सदस्य चर्चा:Raghavendra ghorpade|चर्चा]]) १२:३७, ४ मे २०२० (IST) {{साद|Raghavendra ghorpade}} कोणते संपादन? दुवा (लिंक) द्यावा.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १४:४६, ४ मे २०२० (IST) स्वारातीम विद्यापीठ [[सदस्य:Raghavendra ghorpade|Raghavendra ghorpade]] ([[सदस्य चर्चा:Raghavendra ghorpade|चर्चा]]) १५:३५, ४ मे २०२० (IST) ::{{साद|Raghavendra ghorpade}} सदरील लेखात मी अनेक संपादने केली आहेत. कोणत्या संपादन बदलाबाबत आपणास हरकत वा प्रश्न आहेत, ते कळवावे. {{t|संदर्भ}} साचे पुन्हा हटवू नये, त्याठिकाणी संदर्भ जोडावेत.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १९:२१, ४ मे २०२० (IST) == कळफलक == मराठी कळफलक योग्य पद्धतीने चालत नाही. एक अक्षर दाबल्यास दुसरेच अर्थहीन शब्द समोर येतात. [[सदस्य:Raghavendra ghorpade|Raghavendra ghorpade]] ([[सदस्य चर्चा:Raghavendra ghorpade|चर्चा]]) १२:४१, ४ मे २०२० (IST) : {{साद|ज|अभय नातू|Tiven2240}} कृपया, Raghavendra ghorpade यांच्या वरील समस्येचे निरसन कसा करता येईल का ते बघावे.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १९:२५, ४ मे २०२० (IST) याचे उदारहण दाखवता आल्यास उपाय शोधता येईल. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०२:५८, ९ मे २०२० (IST) {{साद|Raghavendra ghorpade}} उदाहरण दाखवावे.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १४:२४, ११ मे २०२० (IST) उदा. "निकटवर्तियांपैकी आहेत. त््य्या". शेवटचा शब्द , दृश्य संपादन करताना 'त्या' टाईप केल्यास 'त््य्या' असे उमटले। [[सदस्य:Raghavendra ghorpade|Raghavendra ghorpade]] ([[सदस्य चर्चा:Raghavendra ghorpade|चर्चा]]) १४:५२, ११ मे २०२० (IST) {{साद|अभय नातू}}--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १४:५५, ११ मे २०२० (IST) == माहितीचौकट == राष्ट्र व राज्य शासनासाठी माहितीचौकट आहे काय? असल्यास त्याचे नाव काय? [[सदस्य:Raghavendra ghorpade|Raghavendra ghorpade]] ([[सदस्य चर्चा:Raghavendra ghorpade|चर्चा]]) १०:०१, १२ मे २०२० (IST) ::{{ping|Raghavendra ghorpade}} नेमके कोणत्या लेखांसाठी माहितीचौकट हवी आहे, त्यांची काही नावे द्या.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १३:१८, १२ मे २०२० (IST) महाराष्ट्र शासन [[सदस्य:Raghavendra ghorpade|Raghavendra ghorpade]] ([[सदस्य चर्चा:Raghavendra ghorpade|चर्चा]]) १५:००, १२ मे २०२० (IST) == अभिनेते == चित्रपट अभिनेते. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) ०९:४७, ८ जून २०२० (IST) ______ स्त्री-पुरुष, हिदू-अहिंदू, लेखक-लेखिका, अभिनेते-अभिनेत्री हा भेदभाव विकीवर नसावा. वर्गीकरण करताना 'लेखक', 'अभिनेते' असेच करावे., असे माझे मत आहे.... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १०:५६, १० जून २०२० (IST) {{साद|ज}} महिलांसाठी स्वतंत्र वर्ग असण्यावर माझी हरकत नाही. पण जर स्त्री-पुरुषांना एकाच वर्गात समाविष्ठ करायचे असेल तर आपल्याला तसे सर्वसमावेशक वर्गही बनवावे लागतील, जसे "वर्ग:मराठी अभिनेते व अभिनेत्री". --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १४:१८, १० जून २०२० (IST) == शांतिस्वरुप == अर्थात शांतिस्वरूप. मूळ संंस्कृत शब्द शांति. त्यामुळे शांतिदूत, शातिस्वरूप, शांतिसागर हे योग्य लिखाण. शांतिस्वरूपातला 'ती' दीर्घ उच्चारून पहावा, चुकल्यासारखे वाटेल. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २०:४४, १४ जून २०२० (IST) :{{साद|ज}}, मी आधीच शांतिस्वरूप हेच बरोबर असल्याचे समजून लेख शीर्षक हटवले होते, आपण अधिक माहिती दिल्याबद्दल धन्यवाद. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २०:५८, १४ जून २०२० (IST) == बाबासाहेब आंबेडकर == आंबेडकर लेखात इतक्या चुका आहेत, की त्यातील सुधारणा फक्त * चिन्ह असलेल्या मजकुरापर्यंत मर्यादित ठेवता येणार नाहेीत ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १३:१०, २४ जून २०२० (IST). ::नमस्कार {{साद|ज}}, मी आपणास [[बाबासाहेब आंबेडकर]] नव्हे तर [[सदस्य:Sandesh9822/धूळपाटी/डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] या लेखात संपादने करण्याविषयी बोलत आहे. हा धूळपाटीवरील लेखाचा मजकूर नंतर मुख्य लेख [[बाबासाहेब आंबेडकर]] मध्ये टाकला जाईल. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १३:१७, २४ जून २०२० (IST) == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १३:३५, ११ जून २०२० (IST) <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&oldid=20161046 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> </div> == Help us make Wikipedia better by participating in upcoming research activities == Dear {{ping|user:Sandesh9822}}, Thank you for your important contributions to Wikipedia! Help us make Wikipedia better for you and your Wikipedia by participating in upcoming research activities. To learn more about this opportunity, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb answer a few quick questions] and we’ll contact eligible participants to schedule a session time. Thanks, and have a great day! [[सदस्य:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[सदस्य चर्चा:BGerdemann (WMF)|चर्चा]]) ००:५९, २७ जून २०२० (IST) This survey will be conducted via a third-party service, which may subject it to additional terms. For more information about privacy and data-handling, see the [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view survey privacy statement]. ::filled the form.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ११:५४, २९ जून २०२० (IST) == बाळ ठाकरे == [[बाळ ठाकरे]] या लेखात काही नवीन बदल झाले आहेत. कृपया तपासा --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २३:३९, २८ जून २०२० (IST) ::{{साद|Tiven2240}}, या लेखावर उलट सुलट संपादने झाली आहेत, आणि मी ती परतवली आहेत. तथापि लेखात काही बदल करावे लागणार आहे, जे मी लवकरच करील.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ०९:५०, २९ जून २०२० (IST) :::धन्यवाद --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:३६, २९ जून २०२० (IST) ::::{{साद|Tiven2240}} {{झाले}} --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १२:५७, २९ जून २०२० (IST) == संदर्भ, प्रश्न व स्पष्टीकरण == नमस्कार, मी आत्ताच धूळपाटीवरील बाबासाहेब आंबेडकर लेखातील ''हिंदू कोड बिल'' या उताऱ्यात काही ठिकाणी संदर्भ देण्याचे तसेच इतर काही ठिकाणी स्पष्टीकरण देण्याचे सुचविले आहे. याशिवाय एक-दोन प्रश्नही आहेत. हे सर्व हा उतारा अधिकाधिक वाचनीय होउन स्पष्ट व्हावा व वादास कमीतकमी वाव मिळावा यासाठी आहे हे विशेष नमूद करू इच्छितो. धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०९:०१, १ जुलै २०२० (IST) ::{{साद|अभय नातू}} नमस्कार, ::''हिंदू कोड बिल'' या उताऱ्यात आवश्यक त्या ठिकाणी संदर्भ जोडले तसेच इतर काही ठिकाणी स्पष्टीकरण सुद्धा दिले आहे. ::धूळपाटी लेखावरील "राजकीय कार्य" (सुधारीत) व "बुद्ध जयंतीचे प्रणेचे" हे पडताळणी झालेले उतारे मुख्य लेखात हलवावे, ही विनंती. ::--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २०:३८, १ जुलै २०२० (IST) ------ ==जीडीपी== 'स्थूल देशांतर्गत उत्पादन' व 'स्थूल देशांतर्गत उत्पाद' हे हिंदी शब्द आहेत, मराठी नाहीत. हिंदीत आमदाराला विधायक म्हणतात; नगरसेवकाला पार्षद म्हणतात, अर्थमंत्र्याला वित्तमंत्री म्हणतात, उत्पादनाला उत्पाद.. त्यामुळे जीडीपीला सकल राष्ट्रीय उत्पादन म्हणायच्या ऐवजी स्थूल देशांतर्गत उत्पाद म्हटल्यास फारसे आश्चर्य नाही.,,, [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २१:३७, ६ जुलै २०२० (IST) मराठीत 'Gross Profit'ला ढोबळ नफा आणि 'Net Profit'ला निव्वळ नफा म्हणतात. हिंदीत ळ नसल्याने हे शब्द हिंदीत वापरताच येणार नाहीत. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २१:५१, ६ जुलै २०२० (IST) == बाबासाहेब आंबेडकर == बाबासाहेब आंबेडकर लेखात अजूनही शुद्धलेखनाच्या भरपूर चुका आहेत, त्या कश्या दुरुस्त करायच्या? लेख तर कुलूपबंद केला आहे. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १९:१२, ११ जुलै २०२० (IST) ::{{साद|ज}} [[सदस्य:Sandesh9822/धूळपाटी/डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] येथेच आपल्याला शुद्धलेखन करायचे आहे, त्यानंतर येथील सुधारीत मजकूर प्रचालक अभय नातू बाबासाहेब आंबेडकर लेखात हलवतील (कारण तेथे केवळ प्रचालकांनाच परवानगी आहे). [[सदस्य:Sandesh9822/धूळपाटी/डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] लेखात आपण शुद्धलेखन सुचवू नका तर प्रत्यक्ष ते बदल करा. असे शुद्धलेखन पूर्ण झालेले विभाग नंतर आपण नातूंच्या मदतीने मुख्य लेखात हलवू. या धूळपाटीवरील संपूर्ण शुद्धलेखन व विकिकरणीय मजकूर मुख्य लेखात (बाबासाहेब आंबेडकर) हलवल्यानंतर तो कुलूपबंद असणार नाही (म्हणजे सर्वांसाठी खुला असेल).--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १२:२२, १२ जुलै २०२० (IST) == कडूबाई! == 'रुसूबाई रुसू', 'दगडूबुवा', 'सुसरीबाई', 'मरीआई'प्रमाणेच, कडूबाईमधील डू दीर्घ. ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १०:४१, १४ ऑगस्ट २०२० (IST). ::धन्यवाद सर.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १०:४७, १४ ऑगस्ट २०२० (IST) == आपण संपादित केलेला "संभाजी ब्रिगेड" हा लेख मला संपादित करायचा आहे कृपया unprotect करा == आपण संपादित केलेला "संभाजी ब्रिगेड" हा लेख मला संपादित करायचा आहे कृपया unprotect करा [[सदस्य:Dnyaneshwarpatilll|Dnyaneshwarpatilll]] ([[सदस्य चर्चा:Dnyaneshwarpatilll|चर्चा]]) १८:२४, १४ ऑगस्ट २०२० (IST) ::{{साद|Dnyaneshwarpatilll}} नमस्कार, आपण येथे विकिपीडियावर नव्यानेच दाखल झाला आहात, शिवाय आपण एकमेव संपादन माझ्या चर्चापानावर केलेय. तुम्ही इतर लेखांवर १०-१५ संपादने पूर्ण केली तर संभाजी ब्रिगेड लेख लॉकमुक्त होईल व तुम्ही त्यात योगदान देऊ शकाल. परंतु त्या लेखात संपादने करताना आधीच्या सदस्यांनी केलेल्या चूकांची पुनरावृक्ती व्हायला नको, याची काळजी घ्यावी, म्हणजे संदर्भ जोडलेले मजकूर हटवू नये. आणि तुम्ही लेखात नवीन मजकूर जोडताना त्याला संदर्भही जोडावेत. हे सारं यासाठी सांगितले की पूर्वी अनुचित बदल केलेल्या सदस्याला विकिपीडिया बद्दल माहिती नव्हती म्हणून त्याने सोशल मिडियावर माझ्याबद्दल चूकीची माहिती पसरवली होती. गैरसमज नसावा, धन्यवाद.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २३:०४, १४ ऑगस्ट २०२० (IST) == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:२३, २६ सप्टेंबर २०२० (IST) <!-- सदस्य:Samuel (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==विकिपीडिया आशियाई महिना २०२०== नमस्कार Sandesh, तुम्हाला विकिपीडिया आशियाई महिना २०२० स्पर्धेत भाग घ्यायला आवडत असेल तर कृपया खालील दुव्यावर नाव नोंदवा. <br /> https://mr.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:विकिपीडिया_आशियाई_महिना_२०२० <br /> [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) ०१:२२, ४ नोव्हेंबर २०२० (IST) == Request == Please correct the mistakes of [[मामुनुल हक]]. Thanks. [[सदस्य:Owais Al Qarni|Owais Al Qarni]] ([[सदस्य चर्चा:Owais Al Qarni|चर्चा]]) २१:५५, १५ डिसेंबर २०२० (IST) ::{{साद|Owais Al Qarni}} {{Done}} २३:३२, १५ डिसेंबर २०२० (IST) ::: Still he is popular. Please correct the tense. thanks. “ते नास्तिक, धर्मनिरपेक्षतावादी, इस्लामीविरोधी यांचे टीकाकार होते आणि या संदर्भातील चळवळीचे नेतृत्व केल्याबद्दल त्यांना अटक करण्यात आली.” [[सदस्य:Owais Al Qarni|Owais Al Qarni]] ([[सदस्य चर्चा:Owais Al Qarni|चर्चा]]) ०७:५३, १६ डिसेंबर २०२० (IST) ::::Give me this sentence in English. And I've sent a msg in your talkpage, reply it. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १०:११, १६ डिसेंबर २०२० (IST) -------------------------------- संस्कृतमध्ये वसुबंधु; मराठीत वसुबंधू. ..... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २०:०९, २१ डिसेंबर २०२० (IST) == सदस्याचे योगदान साचा == नमस्कार संदेश दादा , आपला विकिपीडिया वर सदस्य योगदानाचा साचा उपलब्द आहे का ? उदाहरणार्थ हे पहा - <ref> https://en.wikipedia.org/wiki/Template:User_mainspace_edits </ref> [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) १९:२३, ५ जानेवारी २०२१ (IST) :: {{साद|Rockpeterson}} नमस्कार, [https://mr.wikipedia.org/s/11jw येथे] काही मोठी संपादने असणाऱ्या सदस्यांची वर्गवारी आहे; या वर्गांतील सदस्यांच्या सदस्यपानांवर गेले तर तेथे वापरलेल्या साच्यांची रचना तुम्हाला पाहता येईल. तुम्ही दिलेल्या इंग्लिश विकिपीडियाच्या दुव्याप्रमाणे विविध सदस्य साच्यांचा उल्लेख एकाच साचावर असणे असा साचा मराठी विकिपीडियावर आहे की नाही मला माहिती नाही, कदाचित याचे समाधानकारक उत्तर {{साद|सुबोध कुलकर्णी|अभय नातू|Tiven2240}} हे देऊ शकतील. कृपया माहिती द्यावी. धन्यवाद. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १९:४२, ५ जानेवारी २०२१ (IST) ::हा साचा मराठी विकिपीडियावर नाही परंतु हे पहावे [[सदस्य:अभय नातू/सदस्यचौकट]] -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०४:३१, ६ जानेवारी २०२१ (IST) ::: {{साद|अभय नातू}} नमस्कार अभय, जर साचे नसतील तर मी ते बनवायला सुरवात करू शकतो का ?, उदाहरणार्थ १००+ योगदान पूर्ण , ५००+ योगदान पूर्ण आणि इतर टेम्पलेट्स . हे साचेअश्या सदस्यांना उपयोगी होतील जयाचें योगदान कमी आहे [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) १५:२७, ६ जानेवारी २०२१ (IST) == Wikimedia Wikimeet India 2021 Program Schedule: You are invited 🙏 == [[File:WMWMI logo 2.svg|right|150px]] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello {{BASEPAGENAME}}, Hope this message finds you well. [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021|Wikimedia Wikimeet India 2021]] will take place from '''19 to 21 February 2021 (Friday to Sunday)'''. Here is some quick important information: * A tentative schedule of the program is published and you may see it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|here]]. There are sessions on different topics such as Wikimedia Strategy, Growth, Technical, etc. You might be interested to have a look at the schedule. * The program will take place on Zoom and the sessions will be recorded. * If you have not registered as a participant yet, please register yourself to get an invitation, The last date to register is '''16 February 2021'''. * Kindly share this information with your friends who might like to attend the sessions. Schedule : '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|Wikimeet program schedule]]'''. Please register '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]]'''. Thanks<br/> On behalf of Wikimedia Wikimeet India 2021 Team </div> <!-- सदस्य:Jayantanth@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Wikimeet_India_2021/list/active&oldid=21060878 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==मालविकाग्निमित्रम्== मालविकाग्निमित्रम्. ...[[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) २०:०२, १० फेब्रुवारी २०२१ (IST) ::ठीक.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २०:१४, १० फेब्रुवारी २०२१ (IST) ------- विकीवरच काय पण इतरत्र कुठेही कुठलाही जातवादी उल्लेख असू नये या मताचा मी आहे. तसे उल्लेख करत राहिलो तर जातिअंताच्या चळवळीचे काय भविष्य असेल? ... [[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १८:१७, १६ फेब्रुवारी २०२१ (IST) ---------------- बार्नस्टार आवडला. धन्यवाद ....[[सदस्य:ज|ज]] ([[सदस्य चर्चा:ज|चर्चा]]) १६:३०, ६ मार्च २०२१ (IST) == Wikimedia Foundation Community Board seats: Call for feedback meeting == The Wikimedia Foundation Board of Trustees is organizing a [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats/Ranked voting system|call for feedback about community selection processes]] between February 1 and March 14. While the Wikimedia Foundation and the movement have grown about five times in the past ten years, the Board’s structure and processes have remained basically the same. As the Board is designed today, we have a problem of capacity, performance, and lack of representation of the movement’s diversity. Direct elections tend to favor candidates from the leading language communities, regardless of how relevant their skills and experience might be in serving as a Board member, or contributing to the ability of the Board to perform its specific responsibilities. It is also a fact that the current processes have favored volunteers from North America and Western Europe. As a matter of fact, there had only been one member who served on the Board, from South Asia, in more than fifteen years of history. In the upcoming months, we need to renew three community seats and appoint three more community members in the new seats. This call for feedback is to see what processes can we all collaboratively design to promote and choose candidates that represent our movement and are prepared with the experience, skills, and insight to perform as trustees? In this regard, it would be good to have a community discussion to discuss the proposed ideas and share our thoughts, give feedback and contribute to the process. To discuss this, you are invited to a community meeting that is being organized on March 12 from 8 pm to 10 pm, and the meeting link to join is https://meet.google.com/umc-attq-kdt. You can add this meeting to your Google Calendar by [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=MDNqcjRwaWxtZThnMXBodjJkYzZvam9sdXQga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org clicking here]. Please ping me if you have any questions. Thank you. --[[User:KCVelaga (WMF)]], १६:००, ८ मार्च २०२१ (IST) <!-- सदस्य:KCVelaga (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21198421 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == गौतम बुद्धांचे शिष्य == [[गौतम बुद्धांचे शिष्य]] एक नवीन पान करता येईल का! :[[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[User talk:Goresm|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;">💬</span>]] ) १४:२७, २ जून २०२१ (IST) ::होय, यावर लेख तयार करता येऊ शकतो. [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Ten_Principal_Disciples Ten_Principal_Disciples] हा सुद्धा एक इंग्रजी लेख उपलब्ध आहे. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १५:२६, २ जून २०२१ (IST) == अविश्रांत योगदान == [[चित्र:Tireless Contributor Barnstar.gif|150px]] संदेशजी, आपण आज दिनांक ४ जून, २०२१ रोजी मराठी विकिपीडियावर ३३,३३३ संपादनांचा टप्पा पार पाडलात, त्या बद्दल आपले मनपूर्वक अभिनंदन ...! आपण मराठी भाषेतील अनेक लेखात सुधारणा करून त्यात भर घालत आहात. आपल्या या योगदानाबद्दल अविश्रांत बार्नस्टार . आपल्या पुढील संपादनास शुभेच्छा! ::[[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[User talk:Goresm|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;">💬</span>]] ) ०६:३६, ४ जून २०२१ (IST) ::{{साद|Goresm}} धन्यवाद. हा अविश्रांत बार्नस्टार पुढील योगदानासाठी नक्कीच माझा उत्साह वाढवेल. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १६:२६, ४ जून २०२१ (IST) == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], १२:०४, २३ जुलै २०२१ (IST) <!-- सदस्य:KCVelaga (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिमीडिया फाउंडेशन 2021 बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजच्या निवडणुकीत आठवणीने मतदान करा == नमस्कार {{PAGENAME}}, आपण विकिमीडिया फाउंडेशन 2021 बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजच्या निवडणुकीत मतदान करण्यास पात्र असल्याने आपल्याला हा मेल मिळाला आहे. निवडणूक 18 ऑगस्ट, 2021 रोजी सुरू झाली आणि 31 ऑगस्ट, 2021 रोजी संपेल. विकिमीडिया फाउंडेशन मराठी विकिपीडियासारख्या प्रकल्पांचे संचालन करते आणि त्याचे नेतृत्व बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजद्वारे केले जाते. हा बोर्ड ही विकिमीडिया फाउंडेशनची निर्णय घेणारी संस्था आहे. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजबद्दल अधिक जाणून घ्या]]. या वर्षी सामूहिक मतदानाद्वारे चार पदांसाठी निवडणूक होणार आहे. या पदांसाठी जगभरातून एकोणीस उमेदवार निवडणूक लढवत आहेत. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021च्या बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजविषयी अधिक जाणून घ्या]] समूहांच्या सुमारे 70,000 सदस्यांना मतदान करण्यास निमंत्रित करण्यात आले आहे. त्यात आपणही आहात! मतदान फक्त 31 ऑगस्ट रोजी 23:59 UTC (जागतिक प्रमाणवेळ) पर्यंतच सुरू राहील. * [[:mr:विशेष:सुरक्षीतकौल/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''मराठी विकिपीडियाच्या सेक्युअरपोलवर जाऊन मतदान करा''']]. आपण याआधीच मतदान केले असल्यास, मतदान केल्याबद्दल आभार. कृपया हा मेल दुर्लक्षित करा. लोक त्यांची कितीही खाती असली, तरी फक्त एकदाच मतदान करू शकतात. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|या निवडणुकीविषयी अधिक माहिती वाचा]]. धन्यवाद, [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:०३, २५ ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:KCVelaga (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21933963 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == ''Request for information (WLWSA Newsletter #1)'' == <div style="line-height: 1.2;margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; border:2px solid #808080; border-radius:4px;"> <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"><span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span><br>'''September 1 - September 30, 2021'''<span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span></div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px">[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]] Thank you for organizing the Wiki Loves Women South Asia 2021 edition locally in your community. For the convenience of communication and coordination, the information of the organizers/judges is being collected through a '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfSK5ghcadlCwKS7WylYbMSUtMHa0jT9H09vA7kqaCEzcUUZA/viewform?usp=sf_link ''Google form'']''', we request you to fill it out. <span style="color: grey;font-size:10px;">''This message has been sent to you because you are listed as a local organizer/judge in Metawiki. If you have changed your decision to remain as an organizer/judge, update [[m:Wiki Loves Women South Asia 2021/Participating Communities|the list]].''</span> ''Regards,''<br>[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] १७:१३, ३१ ऑगस्ट २०२१ (IST) </div></div> == विकी लव्हज् वुमन २०२१ == [[File:Wiki Loves Women South Asia-mr.png|right|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१|विकी लव्हज् वुमन दक्षिण आशिया]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. हा आंतरराष्ट्रीय विकी लव्हज् वुमन स्पर्धेचा एक भाग आहे. हे मुख्यत्वे महिला आणि महिला संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''पोस्टकार्ड, बार्नस्टार, तसेच $१२ USD ते $२५० USD पर्यंतचे बक्षीस''' आमच्याकडून जिंकू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१/ नोंदणी|येथे]] आपली नोंदणी करा. आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wlwsa2021-mr हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:००, १६ सप्टेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlw&oldid=22025036 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == ''WLWSA-2021 Newsletter #6 (Request to provide information)'' == <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span> <br/>'''September 1 - September 30, 2021''' <span style="font-size:120%; float:right;">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> </div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates. <small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Hirok_Raja|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small> ''Regards,'' <br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] <br/>१२:४२, १७ नोव्हेंबर २०२१ (IST) <!-- sent by [[User:Hirok Raja|Hirok Raja]] --> </div> :: Done.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १५:०६, १७ नोव्हेंबर २०२१ (IST) == Invitation to organize Feminism and Folklore 2022 == Dear {{PAGENAME}}, You are humbly invited to organize '''[[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competion. This year Feminism and Folklore will focus on feminism, women biographies and gender-focused topics for the project in league with Wiki Loves Folklore gender gap focus with folk culture theme on Wikipedia. You can help us in enriching the folklore documentation on Wikipedia from your region by creating or improving articles based on folklore around the world, including, but not limited to folk festivals, folk dances, folk music, women and queer personalities in folklore, folk culture (folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more. Users can contribute to new articles or translate from the list of suggested articles [[:m:Feminism and Folklore 2022/List of Articles|here]]. Organizers can sign up their local community using [[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Sign up page]] and create a local contest page as [[:en:Wikipedia:Feminism and Folklore 2022|one on English Wikipedia]]. You can also support us in translating the [[m:Feminism and Folklore 2022|project page]] and help us spread the word in your native language. Learn more about the contest and prizes from our project page. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2022|talk page]] or via Email if you need any assistance. Looking forward for your immense coordination. Thank you. '''Feminism and Folklore Team''', [[User:Tiven2240|Tiven2240]] १०:४७, ११ जानेवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf&oldid=22573505 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२ == प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2022|विकी लव्हस फॉल्कलोर]] ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे.योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा आज २ फेब्रुवारी २०२२ रोजी सुरू झाली असून ३१ मार्च २०२२ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल, पहिल्या विजेत्याला ३०० USD, द्वितीय विजेत्याला आणि तीसऱ्या विजेत्याला अनुक्रमे २०० USD आणि १०० USD दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत कोणत्याही मदतीसाठी, ज्युरी सदस्यांच्या [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] किंवा [[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] यांच्या चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया या पृष्ठावरील [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२#नियम|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२]] सर्व सूचना आणि नियम वाचा. या पेजवरून [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२/नोंदणी]] या स्पर्धेत सहभागी व्हा. आपण योगदानामध्ये सहभागी झाल्यास आपल्या मुख्य पृष्ठावर हा [[साचा:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२|साचा]] वापरा. येथून [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2022 हा दुवा] तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. --[[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) ११:०१, ३ फेब्रुवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlw&oldid=22748073 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Congrats for organizing Feminism and Folklore 2022 now whats next ? == Dear Organizers, Congratulations on successfully organizing [[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] on your local Wikipedia language. Here are few things that you need to look around during the contest.Make sure that all submissions follow the set of rules as mentioned below and are related to the theme of the project. #The expanded or new article should have a minimum 3000 bytes or 300 words. #The article should not be purely machine translated. #The article should be expanded or created between 1 February and 31 March. #The article should be within theme feminism or folklore.Articles will be accepted if it either belongs to Folklore or Feminism. #No copyright violations and must have proper reference as per Wikipedia notability guidelines. Please refer to the set of rules and guidelines [[:m:Feminism and Folklore 2022|from here]]. During the contest if you face any issue or have queries regarding the project please feel free to reach out on [[:m:Feminism and Folklore 2022/Contact Us|Contact Us]] page. Feminism and Folklore team will be assisting you throughout the contest duration. We thank you for your numerous efforts which you have put in for making this project successful. Best wishes [[User:Rockpeterson|Rockpeterson]] [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:२२, १२ फेब्रुवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf&oldid=22820293 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2022 ends soon == [[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|right|frameless|250px]] [[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] which is an international writing contest organized at Wikipedia ends soon that is on <b>31 March 2022 11:59 UTC</b>. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as <i>folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more</i> Keep an eye on the project page for declaration of Winners. We look forward for your immense co-operation. Thanks Wiki Loves Folklore international Team [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १९:५८, २६ मार्च २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf&oldid=23060054 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2022 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 25th April 2022. # Email us on [mailto:wikilovesfolklore@gmail.com wikilovesfolklore@gmail.com] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2022|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. [[File:Feminism and Folklore.webm|frameless|right|300px]] Thanks and regards '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २१:४९, ६ एप्रिल २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf1&oldid=23111012 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> :Gentle reminder, --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १६:५६, १६ मे २०२२ (IST) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the articles [[:en:Science and technology in Azerbaijan]] and [[:en:Baku Museum of Modern Art]] in Marathi Wikipedia? They do not need to be long. Yours sincerely, [[सदस्य:Multituberculata|Multituberculata]] ([[सदस्य चर्चा:Multituberculata|चर्चा]]) २३:४८, २९ मे २०२२ (IST) :Hello. :I withdraw the request because [[सदस्य:Khirid Harshad]] has created both articles [[अझरबैजानमधील विज्ञान आणि तंत्रज्ञान]] and [[बाकू म्युझियम ऑफ मॉडर्न आर्ट]]. :Yours sincerely, [[सदस्य:Multituberculata|Multituberculata]] ([[सदस्य चर्चा:Multituberculata|चर्चा]]) १८:०१, ३० मे २०२२ (IST) == Thanks for organizing Feminism and Folklore == Dear Organiser/Jury Thank you so much for your enormous contribution during the [[:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] writing competition. We appreciate your time and efforts throughout the competition to bridge cultural and gender gap on Wikipedia. We are sending you a special postcard as a token of our appreciation and gratitude. Please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeZ5eNggLMULDNupu4LFuTIcDmEyCIRh0QLhElkhkZvAmg0wQ/viewform this form] by July 20th 2022 to receive a postcard from us. We look forward to seeing you in 2023 next year. Stay safe! Gaurav Gaikwad. International Team Feminism and Folklore [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १९:२०, १० जुलै २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf1&oldid=23501899 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==संजय सुशील भोसले== [[सदस्य:Sandesh9822]] साहेब [[संजय सुशील भोसले]] यांचा आर्टिकल तयार करण्याकरिता आपली मदत हवी. [[संजय सुशील भोसले]] हे समाजसेवक, व्यापारी व राजनेता आहेत. २०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये हे मुंबई मधून उमेदवार होते. [[विशेष:योगदान/103.105.229.139|103.105.229.139]] २३:५६, २ ऑगस्ट २०२२ (IST) साहेब संजय सुशील भोसले यांचा आर्टिकल तयार करण्याकरिता आपली मदत हवी. संजय सुशील भोसले हे समाजसेवक, व्यापारी व राजनेता आहेत. २०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये हे मुंबई मधून उमेदवार होते. [[सदस्य:Sumedhdmankar|Sumedhdmankar]] ([[सदस्य चर्चा:Sumedhdmankar|चर्चा]]) ००:०१, ३ ऑगस्ट २०२२ (IST) [[सदस्य:Sumedhdmankar|Sumedhdmankar]] ([[सदस्य चर्चा:Sumedhdmankar|चर्चा]]) ००:०१, ३ ऑगस्ट २०२२ (IST) ::{{साद|Sumedhdmankar}} नमस्कार, सदर लेखात बऱ्यापैकी मजकूर दिसत आहे. मी या लेखात काही किरकोळ सुधारणा केल्यात. लेखात ओळीच्या शेवटी संदर्भ देणे अभिप्रेत असते, स्वतंत्र 'संदर्भ' विभाग बनून त्यात संदर्भ ठेवू नये. कृपया लेखामध्ये अजून संदर्भ जोडावे. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १५:२०, ३ ऑगस्ट २०२२ (IST) ==अभिनंदन== प्रचालकपद मिळाल्याबाबत अभिनंदन. काही अडचण आल्यास मला किंवा अभय नातूंना निःसंकोचपणे संपर्क करा :-) अजून एक म्हणजे, मी केलेला विरोध हा वैयक्तिक स्तरावरचा नव्हता, तर तात्विक स्तरावरचा होता. सहा महिन्यानंतर तुम्हाला पाठिंबा द्यायला मला आनंद होईल. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १४:३६, ३ नोव्हेंबर २०२२ (IST) :: धन्यवाद :-) , कुठे आवश्यकता भासल्यास किंवा काही समस्या उद्भवल्यास नक्कीच तुम्हाला संपर्क करेल. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १४:५६, ३ नोव्हेंबर २०२२ (IST) == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month 2022 Banner mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊ शकता तसेच डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2022 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]], [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. '''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:Tiven2240@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Tiven2240/test&oldid=2192714 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १६:५५, १६ नोव्हेंबर २०२२ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:५१, १८ नोव्हेंबर २०२२ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पाने वगळणे == [[सदस्य:Satish Prahlad Dongare]], [[सदस्य:Shubham S Dongare]], [[सदस्य:संग्राम]], [[सदस्य:संग्रामपूर]], [[विकिपीडिया:संग्रामपूर]], [[:वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे पाकिस्तान दौरे]] वगळावेत ही विनंती. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १४:१९, २७ नोव्हेंबर २०२२ (IST) : [[अंबरनाथशिवमंदिर]], [[माहीम अभयारण्य]], [[राज्य महामार्ग ४९]], [[शिरपूर जिल्हा मागणी]], [[किर्तीकुमार शिंदे]], [[ब्राझील फुटबॉल संघटना]], [[शारिरीक वाढ व विकास]], [[कांपूर]] अनुल्लेखनीय लेख वगळावेत. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २२:०१, २८ नोव्हेंबर २०२२ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २१:५१, २ डिसेंबर २०२२ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १३:४१, १८ डिसेंबर २०२२ (IST) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Messages to Wikipedian Asian Month 2022 Organizers == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello all Wikipedia Asian Month campaign organizors, The last WAM campaign has ended yesterday. Thank you all so much for organizing and participating this year's Wikipedia Asian Month Campaign. Give yourself and all editors a big applaud! While editors can take a break, the jury's work is just about to begin. Some WAM ended earlier, and has already finished the audit and review of all contributions. Just a reminder, this year, the rules has changed to whoever edit more than 3000 bytes with relaible sources can grant a barnstar (it doesn's has to be a newly created page). So make sure you include those editors, no matter with tool you are using for edit tracking. We suggest '''January 20th''' to be the deadline for all campaign to finalize their list, and report the username of [[Wikipedia_Asian_Month_2022/Ambassadors|"Ambassador"]] (who has the most edit at your campaign) and a list of all eligible editors at the WAM 2022 Ambassadors page, List of eligible editors(page link) column. Thank you! And wish you all a happy new year. WAM International Team 2022 </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to organize Feminism and Folklore 2023 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear {{PAGENAME}}, Christmas Greetings and a Happy New Year 2023, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a fountain tool or dashboard. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]]. This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023. Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १५:४१, २४ डिसेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=24282249 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == 2022 Wikipedia Asian Month Organizer Update == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear all WAM organizers, Happy 2023! Thank you for updating the Ambassador list. We will '''start issuing the Barnstar''' to all eligible participants by late January. All ambassadors will received an additional special Barnstar. Please be sure to update '''[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Ambassadors|the list]]''' if you haven't done so. We also provide a '''[https://docs.google.com/document/d/1t1UEXwVkTsP5oP0sQmE74302M1SUDrlFW-kz2uTT5X0/edit?usp=sharing certificate template]''' for you to edit and print out to your participants. Once again, thank you for organizing and participating the 2022WAM, we like to hear your comment. Much appreciate for filling, and spreading out this [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd8Jo4ixbwKS1rC6KmfC1q6wW53nmoCQATbmsMatbZ4A1RCwA/viewform?usp=sf_link '''feedback survey''']. Look forward to seeing you again in 2023 WAM! best, Wikipedia Asian Month International Team </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == The Wikipedia Asian Month 2022 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #32AFAF; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;{{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}" class="plainlinks">[[File:2022 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''The Wikipedia Asian Month 2022 Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Thanks for participating Wikipedia Asian Month 2022. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best! </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month_2022/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=24454024 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:११, ३० जानेवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Wikipedia Asian Month 2022 Campaign Survey - We'd like to hear from you! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> '''Dear WAM2022 organizors and participants,''' Once again, the WAM international team would like to hear your feedback by filling out the survey below. === [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd8Jo4ixbwKS1rC6KmfC1q6wW53nmoCQATbmsMatbZ4A1RCwA/viewform?usp=sf_link Wikipedia Asian Month 2022 Survey] === We apologize for the permission setting that was blocking many of you from open the survey, this problem have been fixed. Please share this survey with your community. We hope to see you again with a better version in the 2023 campaign. all the best, The WAM International Team </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०९:५८, ३० मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:०७, २६ जुलै २०२३ (IST) </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invite to Join Wikipedia Asian Month 2023 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''You are receiving this message because you participated in the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022]] as an organizer or editor.'' [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|Join the Wikipedia Asian Month 2023 ]] <big>Dear all,</big> <big>The '''[[:m:Wikipedia Asian Month Home|Wikipedia Asian Month 2023]]'''[1] is coming !</big> <big>The campaign start within a flexible 30 days from November to December. Following with the changes of the rules made by last year, the wish to have more people get to know Asia and Asian related topic is the same! </big>'''<big>Click [[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|"Here"]] to Organiz/ Join a WAM Event.</big>''' '''1. Propose "Focus Theme" related to Asia !''' If you are based somewhere in Asia, or have specific passion on an Asian topic, please propose your "Focus Theme" by October 25th. The WAM international team will select 5 themes. Please propose your focus theme through [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link this link][2]. '''2. Enhancing existing articles can also count as part of campaign contribution.''' Any edits, including creating new articles or adding new content to existing articles, over 3000 bytes in total would be able to get a reward. Last year, due to this change of rules, the Programs & Events Dashboard was suggested. However, according to community survey of 2022, Fountain Tool is still the best platform for tracking edit and points. You don’t need to create any Dashboard. For the tracking of editing existing article, the international team is currently designing a form. Will soon publish to the main page of WAM 2023. '''3. More flexible campaign time''' The contribution duration would remain 30days, but we extended the overall campaign timeline to 2 months. All organizers can decide when to start their WAM as long as the whole duration is within November 1st to December 31th. It means that you can participate in WAM based on the needs of your local community. '''Timetable''' * October 1st, 2023 : Publish International Campaign Page of the Year * October 5th to 25th, 2023 : Call for focus themes of WAM 2023. * Before 29 October, 2023: Complete '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|Registration]]''' [3] of Each language Wikipedia. * November 1st, UTC 00:00 to December 31th, UTC 00:00, 2023: Running the Campaign. (Find your local campaign for the actual event date.) * January 1st to March 15th, 2024: Auditing of each language Wikipedia. * March 30th, 2024: Deadline of reporting statistics and eligible editors to the International Team * April 1st to May 15th, 2024: The international team distributes Barnstars and Certificates to eligible editors of each event. For your information, the main page of Wikipedia Asian Month is currently undertaking a reconstruction for archiving purpose. For the 2023 event please bookmarked this page. We hope you will enjoy Wikipedia Asian Month! If you have any inquiry, feel free to contact us by info@asianmonth.wiki [4]. <big> We look forward to your participation. Cheers!!! WAM 2023 International Team</big> [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023 [2] https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023/Join_an_Event [4] info@asianmonth.wiki </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/Wikipedia_Asian_Month_2023_Message_receiver_main&oldid=25753309 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request for Reinstatement of "Akaram Dada Pawar" Marathi Wikipedia Page == Hello Sandesh, I recently noticed that you removed the Wikipedia page on "Akaram Dada Pawar" due to a lack of references. However, I believe there are sufficient references that can prove the accuracy of the information written about this individual. Akaram Dada Pawar has made significant contributions to both people and the country, and it's important that others are aware of his efforts. I kindly request you to reconsider your action and restore the Wikipedia page. If necessary, I am more than willing to provide additional references to support the information. I hope you understand the importance of acknowledging and highlighting the positive contributions made by individuals like Akaram Dada Pawar. Thank you for your attention to this matter. [[सदस्य:Manasi.M.Pawar|Manasi.M.Pawar]] ([[सदस्य चर्चा:Manasi.M.Pawar|चर्चा]]) १२:४०, १२ डिसेंबर २०२३ (IST) :: नमस्कार, सर्वप्रथम एक लक्षात आणून द्यावे वाटते की ही मराठी विकिपीडिया आहे येथे मराठीतून लिहिणे अभिप्रेत आणि आवश्यक असते. दुसरा मुद्दा लेखाबद्दल - सदर व्यक्तीची उल्लेखनीयता अस्पष्ट आहे.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १६:३५, १५ डिसेंबर २०२३ (IST) == Invitation to Organize Feminism and Folklore 2024 Writing Competition == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear {{PAGENAME}}, Hope you are doing well, Wishing you a Happy New Year!. We extend a heartfelt invitation to you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition, which is scheduled to take place from February 1, 2024, to March 31, 2024. This year's edition of Feminism and Folklore will concentrate on feminism, women's issues, and gender-focused topics, aligning with a Wiki Loves Folklore gender gap focus and featuring a folk culture theme on Wikipedia. This year we have created two new Tools for the Feminism and Folklore project. The tool is called '''Campwiz'''. This tool is created by the international Tech team of Wiki Loves Folkore especially crafted for Feminism and Folklore project. The tool works as same as fountain or dashboard but has extra abilities required for jury and submission of articles. To create a new campaign on Campwiz, organizers to follow these steps: # Go to the tool link: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> # Select your wiki on which you want to organize the campaign (enter the name or short code, such as "{{CONTENTLANG}}" for {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}}). # Give your campaign a name example "Feminism and Folklore 2024 on {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}})". # Select the start and end dates (note: keep your start date as Feb 1 and end date as March 31). # Provide a description for your campaign (you can briefly describe the campaign in this section). # Make sure to keep the checkboxes ticked for "Allow users to submit articles that were not created but expanded." if you want to use the campaign for expanded articles also. # Keep minimum added bytes as 4000 and minimum added words as 400 and click next. # In the jury section, keep the checkboxes ticked for "Allow jury members to participate in the campaign" and "Prevent jury members from seeing each other's votes." As per your preference. # Under the jury search box, type the username of your jury and click on the "+" button to add; you can add multiple jury members. # Click next to review and then click on save. With this we have also created a '''Missing article tool'''. This tool identifies articles in the English Wikipedia that are absent from your native language Wikipedia. You can customize your selection criteria, and our tool will provide you with a table displaying the missing articles along with suggested titles. You also have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Both tools, the Missing Article Tool and the Campwiz Tool, are now available for public use during the Feminism and Folklore campaign. You can find more information about these tools here: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> There are also some changes in the rules and criteria's. Please go through the rules below. # '''Minimum Length:''' The expanded or new article should have a minimum of '''''4000 bytes or 400 words''''', ensuring sufficient depth and coverage of the chosen topic. The local organizers are free to choose the minimum length criteria as per needs of their local Wikipedia and must be clearly mention on local project page. # '''Language Quality:''' Articles should not be poorly machine-translated, ensuring that language quality and readability are maintained at a high standard. # '''Timeline of Creation or Expansion:''' The article should be created or expanded between 1 February and 31 March, aligning with the specified contest timeline. # '''Theme Relevance''': Articles should directly address the theme of feminism and folklore, exploring connections between gender, cultural traditions, and intangible heritage. # '''No Orphaned Articles:''' Articles must not be orphaned, meaning they should be linked from at least one other article to ensure visibility within the Wikipedia ecosystem. # '''No Copyright violations:''' There should be no copyright violations, and articles should adhere to local Wikipedia policies on notability, ensuring that the content meets the standards for notability. # '''Adequate references and Citations:''' Each article should include proper references and citations following local Wikipedia policies, ensuring the reliability and credibility of the information presented. Learn more about the contest details and prizes on our project page [[:m:Feminism and Folklore 2024|here]]. Should you require any assistance, please feel free to contact us on our meta talk page or via email. We eagerly anticipate your enthusiastic coordination and participation in Feminism and Folklore 2024. Thank you and Best wishes, '''Feminism and Folklore 2024 International Team''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १२:२१, १८ जानेवारी २०२४ (IST) </div></div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=26088038 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:२६, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Submission Deadline for Winners' Information Feminism and Folklore 2024 == Dear Organiser/Jury, Thank you for your invaluable contribution to the Feminism and Folklore writing competition. As a crucial part of our jury/organising team, we kindly request that you submit the information of the winners on [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|our winners' page]]. Please ensure this is done by '''June 7th, 2024'''. Failure to meet this deadline will result in your wiki being ineligible to receive the local prize for Feminism and Folklore 2024. If you require additional time due to a high number of articles or need assistance with the jury task, please inform us via email or the project talk page. The International Team of Feminism and Folklore will not be responsible for any missed deadlines. Thank you for your cooperation. Best regards, '''The International Team of Feminism and Folklore''' <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&oldid=26865458 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Join the Wikipedia Asian Month Campaign 2024 == <div lang="en" dir="ltr"> Dear 2022 & 2023 WAM Organizers, Greetings from Wikipedia Asian Month User Group! The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024|Wikipedia Asian Month Campaign 2024]] is just around the corner. We invite you to register your language for the event on the "[[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Join_an_Event|Join an event]]" page and once again become an organizer for your language's Wikipedia. Additionally, this year we have selected [[m:Wikipedia_Asian_Month_User_Group/Ambassadors|ambassadors]] for various regions in Asia. If you encounter any issues and need support, feel free to reach out to the ambassador responsible for your area or contact me for further communication. We look forward to seeing you again this year. Thank you! [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]] [[m:User:Betty2407|Betty2407]] ([[m:User talk:Betty2407|talk]]) 11:00, 20 October 2024 (UTC) on behalf of [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Team|Wikipedia Asian Month 2024 Team]] <small>You received this message because you was an organizer in the previous campaigns. - [[m:User:Betty2407/WAMMassMessagelist|Unsubscribe]]</small> </div> <!-- सदस्य:Betty2407@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=27632678 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2026 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, Hope you’re doing well. I’m reaching out with some exciting updates about '''[[m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Thanks to the amazing support from organizers like you, the campaign has grown into one of the biggest and most collaborative initiatives in the entire Wikimedia movement. Your efforts have played a huge part in that, and we’re truly grateful. We’re hoping to make the 2026 edition even larger and even more community-driven. We’d be very happy to have you join again as an organizer. The sign-up process is simple this year: #Create your local event page (you can copy from the [[:m:Feminism_and_Folklore/Sample|sample]]) #Set up your Fountain or [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ CampWiz] campaign. #Add your campaign link to the 2026 '''[[:m:Feminism_and_Folklore_2026/Project_Page|registration list]]''' The focus of the campaign remains the same - creating or expanding Wikipedia content on feminism, women’s issues, gender topics, and diverse folk traditions from around the world. International and local prizes will continue as before. '''Special Prize for 2026:''' Every participant will receive a Wikipedia 25 digital postcard as a token of appreciation for contributing to the global movement during Wikipedia’s 25th anniversary year. This will be sent to all contributors who take part in the campaign. We’re also adding an optional one-time internet and childcare support for organizers who may need extra assistance to carry out their local campaign. This is entirely optional and meant to help those who might otherwise face challenges in organizing. More details will be shared soon. If you’re unable to organize this year, no worries at all - please feel free to share the invitation with others in your community who might be interested. If you have any questions or would like to discuss plans, you can reach us on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026|talk page]] or by email. Looking forward to collaborating again, '''Wiki Loves Folklore International Team''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २३:४८, १२ डिसेंबर २०२५ (IST) </div></div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29792058 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मातंग जातीचा जैन प्राचीन मूळ समावेश == नमस्कार संदेश, विकिपीडिया पृष्ठांवरून मातंग जातीचे प्राचीन जैन मूळ अनेकदा गायब असते. सध्याची मातंग जात प्राचीन जैन परंपरेतून आली आहे, त्यांना विद्याधर मातंग वंश असे म्हणतात. त्यांनी माझा मातंग निर्माण केला, जो विनमीचा मुलगा आहे आणि विनमी हा महाकच्चाचा मुलगा आहे आणि महाकच्च हा जैन धर्माचे पहिले तीर्थंकर ऋषभनाथाच्या १०० मुलांपैकी एक आहे. ऋषभनाथाने त्यांची दुसरी पत्नी सुनंदाशी लग्न केले तेव्हा महाकच्च नंतर ऋषभनाथाचा मेहुणा बनला. अनेक मातंग मुनी आणि २ मातंग यक्ष आहेत. सर्व संदर्भ जैन प्राचीन धर्मग्रंथांमध्ये आढळू शकतात आणि jainkosh.org वर 'मातंग' हा शब्द शोधून उपलब्ध आहेत. विनमीला उत्तरेकडे वनराज्य मिळाले आणि म्हणूनच महावीरांच्या काळात महावीरांना मातंग यक्ष मिळाला आणि याच काळात त्यांना प्रथमच निम्न जातीच्या हिंदूमध्ये रूपांतरित करण्यात आले कारण महावीरांच्या पिढीने बाहेरील जाती पाहिली होती. जेव्हा शक्तिशाली हिंदू राजांनी वनक्षेत्र जिंकले आणि त्यामुळे जंगलात राहणारे विद्याधर मातंग यांना निम्न जाती म्हणून सामावून घेतले तेव्हा धर्मांतर झाले. मराठी विकी पेजवर मातंग जैन मूळ जोडल्यास ते खूप चांगले होईल. पुण्यात जैन विचार मंच आहे जो मातंग जैन मूळ पुनर्संचयित करण्यासाठी काम करत आहे, तुम्ही पडताळणी आणि संदर्भांसाठी सोशल मीडिया आणि यूट्यूब व्हिडिओ (सनी बोंडवे चॅनेल) वर त्यांच्या पोस्ट देखील पाहू शकता. मी विठ्ठल साठे यांच्या जैन विचार मंचशी संबंधित नाही पण त्यांनी जैन प्राचीन उत्पत्ती आणि ती मान्य असल्याचे सिद्ध केले आहे हे मला दिसते! तुम्ही त्यांच्या सोशल मीडिया पोस्ट आणि युट्यूब चॅनल (सनी बोंधवे) पाहू शकता जिथे त्यांनी जैन आणि जैन यांच्यातील सर्व जैन उत्पत्तीची चर्चा केली आहे. तुम्ही या कोरा उत्तराचा संदर्भ देखील घेऊ शकता ज्यामध्ये मातंगचा संपूर्ण प्राचीन इतिहास आहे आणि ते हिंदू अनुसूचित जातीमध्ये कसे बनले: <nowiki>https://www.quora.com/What-is-the-history-of-the-Matang-caste/answer/Curiosity55?ch=15&oid=1477743892198590&share=a3e4cc1c&srid=ucl3P&target_type=answer</nowiki> जर तुम्ही त्याच्या प्राचीन जैन उत्पत्तीचा समावेश केला तर ते खूप उपयुक्त ठरेल कारण मूळतः ते हिंदू किंवा बौद्ध असल्याचे कोणतेही पुरावे नाहीत तर फक्त जैन आहेत. ते जैन परंपरेचे पहिले तीर्थंकर ऋषभनाथ यांचे वंशज आहेत. तुम्ही सर्व बिंदू आणि इतिहास कसे चिंताजनक होते आणि भगवान हनुमान मातंगशी कसे जोडलेले आहेत आणि त्याच्या वेगवेगळ्या प्रकारांची निर्मिती कशी झाली यासारख्या इतर सर्व गोष्टी जोडू शकता. जर तुम्हाला ते शक्य असेल तर कृपया ते जोडा किंवा नसल्यास ते समाविष्ट करण्यासाठी कोणाकडे विचारायचे ते मला सांगा. धन्यवाद. [[सदस्य:MatangCommunityHelper|MatangCommunityHelper]] ([[सदस्य चर्चा:MatangCommunityHelper|चर्चा]]) १०:१३, ३१ डिसेंबर २०२५ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear {{BASEPAGENAME}}, We are pleased to invite you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and women. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support *For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. * Join the office hours on 23 January 2026 and connect with the international Team. ([[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|sign up now]]) If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp;[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २२:०१, १८ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29949330 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[चित्र:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. ::[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ::[[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2650075 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:३६, २९ एप्रिल २०२६ (IST) </div> <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> kgulyes4hu9ozrvbelq4zo5pco6jdze 0 193147 2681536 2681141 2026-04-28T22:29:35Z अभय नातू 206 /* विमानताफा */ 2681536 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = फ्लायदुबई | चित्र = Fly_Dubai_logo_2010_03.svg | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = FZ | ICAO = FDB | callsign = SKY DUBAI | स्थापना = १९ मार्च २००८ | सुरुवात = १ जून २००९ | बंद = | विमानतळ = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />अल मख्तूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | विमान संख्या = ५१ | गंतव्यस्थाने = ९५ | मुख्य कंपनी = दुबई सरकार | ब्रीदवाक्य = ''Get Going'' | मुख्यालय = [[दुबई]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.flydubai.com/ }} [[चित्र:A6-FDD Boeing 737-800 Flydubai Lined Up for Take Off (8305312353).jpg|250 px|[[ढाका|ढाक्यच्या]] [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून निघालेले फ्लायदुबईचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''फ्लायदुबई''' ({{lang-ar|فلاي دبي‎‎}}) ही [[संयुक्त अरब अमिराती]] देशातील कमी दरात विमानसेवा पुरवणारी एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[दुबई]] शहरामध्ये मुख्यालय व [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर वाहतूकतळ असलेली फ्लायदुबई दुबई सरकारच्या मालकीची आहे. २००८ साली स्थापन झालेल्या फ्लायदुबईद्वारे एकूण ९५ शहरांना विमान सेवा पुरवली जाते. फ्लायदुबईच्या ताफ्यात [[बोइंग ७३७]] बनावटीची ५१ विमाने आहेत. दुबईतील [[एमिरेट्स]] ह्या प्रमुख कंपनीसोबत स्पर्धा न करता फ्लायदुबई नवनव्या मार्गांवर वाहतूक करण्याचा प्रयत्न करते. जुलै २०१६ मध्ये [[भारत]]ामधील [[अहमदाबाद]], [[दिल्ली]], [[हैदराबाद]], [[कोची]], [[लखनौ]], [[मुंबई]] व [[त्रिवेंद्रम]] ह्या शहरांमधून फ्लायदुबईची सेवा उपलब्ध आहे. == करार == === कोडशेर करार === फ्लायदुबईचे खालील कंपन्यांसोबत [[कोडशेअर करार]] आहेत: {{div col}} * [[एर कॅनडा]]<ref>{{cite news|title=Air Canada Signs flydubai Codeshare Agreement|url= https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/air-canada-signs-flydubai-codeshare-agreement |publisher=aviationweek.com |date=18 May 2023 |accessdate=21 May 2023}}</ref> * [[एमिरेट्स (एरलाइन)|एमिरेट्स]]<ref>{{cite news|last1=2017Liu|first1=Jim|title=Emirates / flydubai schedules codeshare launch in late-Oct 2017|url=http://www.routesonline.com/news/38/airloader/275039/emirates-flydubai-schedules-codeshare-launch-in-late-oct-2017/|work=Routesonline}}</ref> * [[युनायटेड एरलाइन्स]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230707-acuafzcodeshare | title=Air Canada / United Begins flydubai Codeshare in 2Q23 }}</ref> {{div col end}} === इंटरलाईन करार === फ्लायदुबईचे खालील कंपन्यांसोबत [[इंटरलायनिंग|इंटरलाईन करार]] आहेत: {{div col|colwidth=17em}} * [[एजियन एरलाइन्स]]<ref name="flydubai">{{cite web|title=Interline baggage allowance and rules|url=https://www.flydubai.com/en/flying-with-us/baggage/interline-partners-baggage-rules|website=flydubai}}</ref> * [[APG एरलाइन्स]]<ref name="All Partner Airlines">{{cite web | url=https://www.apgiet.com/all-partner-airlines.html | title=All Partner Airlines }}</ref> * [[एर अल्जेरी]]<ref name="flydubai" /> * [[एर अस्ताना]]<ref name="flydubai" /> * [[एर चायना]]<ref name="flydubai" /> * [[एर फ्रान्स]]<ref name="flydubai" /> * [[एर सर्बिया]]<ref name="flydubai" /> * [[अलास्का एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[अझरबैजान एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[बॅटिक एर मलेशिया]]<ref>{{cite web|url=https://www.aerotime.aero/articles/flydubaibatik-air-malaysia-interline-agreement|title=flydubai and Batik Air Malaysia announce formation of new global partnership|website=aerotime|date=8 November 2024}}</ref> * [[कॅथे पॅसिफिक]]<ref name="flydubai" /> * [[चायना इस्टर्न एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[चायना सदर्न एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[काँडोर (एरलाइन)|काँडोर]]<ref>{{cite web |url=https://condor-newsroom.condor.com/en/de/news-article/condor-announces-interline-agreement-with-flydubai/ |title=Condor announces interline agreement with flydubai |date=20 June 2024 |access-date=29 October 2024}}</ref> * [[क्रोएशिया एरलाइन्स]]<ref>{{cite web |title=flyDubai : Interline baggage allowance and rules |url=https://www.flydubai.com/en/flying-with-us/baggage/interline-partners-baggage-rules |website=flydubai.com |access-date=21 October 2025}}</ref> * [[डेल्टा एर लाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[इथोपियन एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[गल्फ एर]]<ref name="flydubai" /> * [[ITA एरवेझ]]<ref name="flydubai" /> * [[जेटब्लू]]<ref name="flydubai" /> * [[केन्या एरवेझ]]<ref name="flydubai" /> * [[केएलएम]]<ref name="flydubai" /> * [[कोरियन एर]]<ref name="flydubai" /> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[पाकिस्तान इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]<ref name="PIA Codeshare and Interline">{{Cite web|url=https://www.piac.com.pk/interline-travel|title=INTERLINE AND CODESHARE TRAVEL|website=Pakistan International Airlines|access-date=27 September 2018}}</ref> * [[फिलिपिन्स एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[प्रिसिजन एर]]<ref name="flydubai" /> * [[क्वांटास]]<ref name="flydubai" /> * [[रॉयल ब्रुनेई एरलाइन्स]]<ref>{{Cite web |title=Interline Codeshare Partners - Brunei {{!}} Royal Brunei Airlines |url=https://www.flyroyalbrunei.com/brunei/en/information/interline-codeshare-partners/ |access-date=2024-01-15 |website=Brunei |language=en-US}}</ref> * [[रवांड एर]]<ref name="flydubai" /> * [[सौदिया]]<ref name="flydubai" /> * [[सिंगापूर एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[श्रीलंकन एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|publisher=Newswire|title=SriLankan Airlines & flydubai announce new Interline Agreement|url=https://www.newswire.lk/2024/09/09/srilankan-airlines-flydubai-announce-new-interline-agreement/|date=2024-09-09|access-date=2024-10-10}}</ref> * [[तारोम (एरलाइन)|तारोम]]<ref name="flydubai" /> * [[युनायटेड एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[यूटी एर]]<ref name="flydubai" /> * [[व्हर्जिन अटलांटिक]]<ref name="flydubai" /> {{div col end}} == विमानताफा == सप्टेंबर २०२५ च्या सुमारास फ्लायदुबईकडे फक्त [[बोईंग ७३७]] विमाने होती. भविष्यात [[एरबस ए३२१ निओ]] आणि [[बोईंग ७८७]] विमानांची खरेदी करेल.<ref name="O_D_summ">{{cite web |date=December 31, 2021 |title=Boeing: Orders and Deliveries (updated monthly) |url=https://www.boeing.com/commercial#orders-deliveries |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112224944/https://www.boeing.com/commercial/#/orders-deliveries |archive-date=January 12, 2021 |access-date=January 13, 2022 |publisher=boeing.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82080-flydubai-extends-b737-800-leases-explores-wet-leases|title = flydubai extends B737-800 leases, "explores" wet-leases}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ फ्लायदुबईकडील विमाने |- !rowspan=2| विमान !! rowspan=2| सेवेमध्ये !! rowspan=2| खरेदीवर !! colspan=3| प्रवासी संख्या !! rowspan=2| नोंदी |- ! <abbr title="Business Class">J</abbr> !! <abbr title="Economy Class">Y</abbr> !! एकूण |- |rowspan="2"| [[बोईंग ७३७-८००]] |rowspan="2"| २६ |rowspan="2"| &mdash; |rowspan="1"| १० |rowspan="1"| १५६ |rowspan="1"| १६६ |rowspan="2"| |- |rowspan="1"| &mdash; |rowspan="1"| १८९ |rowspan="1"| १८९ |- |rowspan="2"| [[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]] |rowspan="2"| ६५<ref name="7M24Fleet"/> |rowspan="2"| ५१<ref name="MAX" /> | १० | १५६ | १६६ |rowspan="2"| |- | १२ | १६२ | १७४ |- | [[बोईंग ७३७ मॅक्स ९]] | ३<ref name="7M24Fleet">{{cite web |title=flydubai pax numbers rise in Q1 2024, fleet retrofit in progress |url=https://gulfbusiness.com/flydubai-pax-nos-rise-in-q1-fleet-retrofit-2024/ |website=gulfbusiness.com |date=7 May 2024 |publisher=[[Gulf Business]] |access-date=7 May 2024}}</ref> | ६७<ref name="MAX">{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/66612-flydubai-to-add-maiden-b737-max-9-in-2h18|title=flydubai to add maiden B737 MAX 9 in 2H18|publisher=ch-aviation|date=25 April 2018|access-date=27 April 2018}}</ref> | १६ | १५६ | १७२<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280444/flydubai-files-737-max-9-preliminary-operation-in-2q19/|title=flydubai files 737 MAX 9 preliminary operation in 2Q19|publisher=Routesonline|date=10 September 2018|access-date=10 September 2018}}</ref> | |- | [[बोईंग ७८७-९]] | &mdash; | ३०<ref>{{cite press release |title=flydubai Orders 30 Boeing 787 Dreamliners, Its First Widebody Airplanes |publisher=Boeing |date=13 November 2023 |url=https://investors.boeing.com/investors/news/press-release-details/2023/flydubai-Orders-30-Boeing-787-Dreamliners-Its-First-Widebody-Airplanes/default.aspx }}</ref> | colspan="3" | <abbr title="To be announced">जाहीर केले जाईल</abbr> | २०२७ पासून वितरण सुरू होईल. |- ! एकूण !! ९४ !! १४८ !! colspan="4"| |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २६ जानेवारी २०१५ रोजी [[दुबई]]हून [[बगदाद]]ला जाणारे फ्लायदुबईचे विमान २१५ (बोईंग ७३७-८केएन, नोंदणी क्रमांक A6-FEK), १५४ प्रवाशांसह [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना त्यावर गोळीबार झाला. विमान सुरक्षितपणे जमिनीवर उतरले आणि विमानतळावर कोणालाही वैद्यकीय उपचारांची गरज भासली नाही.<ref>{{cite journal|title=Boeing Hit by Gunfire in Baghdad|journal=Airliner World|date=March 2015|page=83}}</ref><ref>{{Cite web |title=Unlawful Interference Boeing 737-8KN (WL) A6-FEK, Monday 26 January 2015 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320364 |access-date=2024-08-26 |website=asn.flightsafety.org}}</ref> * १९ मार्च २०१६ रोजी, दुबईहून [[रशिया]]मधील [[रोस्तोव-ऑन-डॉन]]ला जाणारे [[फ्लायदुबई विमान ९८१]] (बोईंग ७३७-८केएन, नोंदणी क्रमांक A6-FDN), खराब हवामानामुळे [[रोस्तोव-ऑन-डॉन विमानतळ|रोस्तोव-ऑन-डॉन विमानतळावर]] उतरण्याचा पुन्हा प्रयत्न (go-around) करत असताना कोसळले. यामध्ये विमानातील सर्व ५५ प्रवासी आणि ७ कर्मचारी मृत्युमुखी पडले. एरलाइनच्या इतिहासातील हा पहिला प्राणघातक अपघात होता.<ref>{{cite news |first=Derek |last=Baldwin |url=http://gulfnews.com/news/uae/emergencies/flydubai-crash-surprising-as-airline-has-excellent-safety-record-dubai-based-analyst-says-1.1693172 |title=flydubai crash surprising as airline has excellent safety record, Dubai-based analyst says |date=19 March 2016 |newspaper=[[Gulf News]] |location=Dubai |access-date=19 March 2016}}</ref> [[इंटरस्टेट एव्हिएशन कमिटी]]ने केलेल्या तपासणीत असे निष्पन्न झाले की २०१६ चा हा अपघात वैमानिकाच्या चुकीमुळे (pilot error) झाला होता.<ref>{{cite web |first=Nikolay |last=Studenikin |url=http://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%D0%9E%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B5%20%D0%BC%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5.PDF |script-title=ru:Особое мнение представителя Росавиации |trans-title=Alternative opinion of the Rosaviatsiya representative |access-date=27 March 2016 |publisher=[[Interstate Aviation Committee]] |language=ru |archive-date=25 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725115440/https://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%d0%9e%d1%81%d0%be%d0%b1%d0%be%d0%b5%20%d0%bc%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5.PDF |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=ASN Aircraft accident Boeing 737-8KN A6-FDN Rostov Airport (ROV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20160319-0 |access-date=19 March 2016 |work=[[Aviation Safety Network]]}}</ref> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Flydubai|{{लेखनाव}}}} * [http://www.flydubai.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:दुबई]] [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील निर्मिती]] iq835xcs0lq1wj3vcx7ji422at2qyad 2681537 2681536 2026-04-28T22:34:58Z अभय नातू 206 /* इंटरलाईन करार */ 2681537 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = फ्लायदुबई | चित्र = Fly_Dubai_logo_2010_03.svg | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = FZ | ICAO = FDB | callsign = SKY DUBAI | स्थापना = १९ मार्च २००८ | सुरुवात = १ जून २००९ | बंद = | विमानतळ = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />अल मख्तूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | विमान संख्या = ५१ | गंतव्यस्थाने = ९५ | मुख्य कंपनी = दुबई सरकार | ब्रीदवाक्य = ''Get Going'' | मुख्यालय = [[दुबई]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.flydubai.com/ }} [[चित्र:A6-FDD Boeing 737-800 Flydubai Lined Up for Take Off (8305312353).jpg|250 px|[[ढाका|ढाक्यच्या]] [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून निघालेले फ्लायदुबईचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''फ्लायदुबई''' ({{lang-ar|فلاي دبي‎‎}}) ही [[संयुक्त अरब अमिराती]] देशातील कमी दरात विमानसेवा पुरवणारी एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[दुबई]] शहरामध्ये मुख्यालय व [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर वाहतूकतळ असलेली फ्लायदुबई दुबई सरकारच्या मालकीची आहे. २००८ साली स्थापन झालेल्या फ्लायदुबईद्वारे एकूण ९५ शहरांना विमान सेवा पुरवली जाते. फ्लायदुबईच्या ताफ्यात [[बोइंग ७३७]] बनावटीची ५१ विमाने आहेत. दुबईतील [[एमिरेट्स]] ह्या प्रमुख कंपनीसोबत स्पर्धा न करता फ्लायदुबई नवनव्या मार्गांवर वाहतूक करण्याचा प्रयत्न करते. जुलै २०१६ मध्ये [[भारत]]ामधील [[अहमदाबाद]], [[दिल्ली]], [[हैदराबाद]], [[कोची]], [[लखनौ]], [[मुंबई]] व [[त्रिवेंद्रम]] ह्या शहरांमधून फ्लायदुबईची सेवा उपलब्ध आहे. == करार == === कोडशेर करार === फ्लायदुबईचे खालील कंपन्यांसोबत [[कोडशेअर करार]] आहेत: {{div col}} * [[एर कॅनडा]]<ref>{{cite news|title=Air Canada Signs flydubai Codeshare Agreement|url= https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/air-canada-signs-flydubai-codeshare-agreement |publisher=aviationweek.com |date=18 May 2023 |accessdate=21 May 2023}}</ref> * [[एमिरेट्स (एरलाइन)|एमिरेट्स]]<ref>{{cite news|last1=2017Liu|first1=Jim|title=Emirates / flydubai schedules codeshare launch in late-Oct 2017|url=http://www.routesonline.com/news/38/airloader/275039/emirates-flydubai-schedules-codeshare-launch-in-late-oct-2017/|work=Routesonline}}</ref> * [[युनायटेड एरलाइन्स]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230707-acuafzcodeshare | title=Air Canada / United Begins flydubai Codeshare in 2Q23 }}</ref> {{div col end}} === इंटरलाईन करार === फ्लायदुबईचे खालील कंपन्यांसोबत [[इंटरलायनिंग|इंटरलाईन करार]] आहेत: {{div col|colwidth=17em}} * [[एजियन एरलाइन्स]]<ref name="flydubai">{{cite web|title=Interline baggage allowance and rules|url=https://www.flydubai.com/en/flying-with-us/baggage/interline-partners-baggage-rules|website=flydubai}}</ref> * [[एपीजी एरलाइन्स]]<ref name="All Partner Airlines">{{cite web | url=https://www.apgiet.com/all-partner-airlines.html | title=All Partner Airlines }}</ref> * [[एर अल्जेरी]]<ref name="flydubai" /> * [[एर अस्ताना]]<ref name="flydubai" /> * [[एर चायना]]<ref name="flydubai" /> * [[एर फ्रान्स]]<ref name="flydubai" /> * [[एर सर्बिया]]<ref name="flydubai" /> * [[अलास्का एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[अझरबैजान एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[बॅटिक एर मलेशिया]]<ref>{{cite web|url=https://www.aerotime.aero/articles/flydubaibatik-air-malaysia-interline-agreement|title=flydubai and Batik Air Malaysia announce formation of new global partnership|website=aerotime|date=8 November 2024}}</ref> * [[कॅथे पॅसिफिक]]<ref name="flydubai" /> * [[चायना इस्टर्न एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[चायना सदर्न एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[काँडोर (एरलाइन)|काँडोर]]<ref>{{cite web |url=https://condor-newsroom.condor.com/en/de/news-article/condor-announces-interline-agreement-with-flydubai/ |title=Condor announces interline agreement with flydubai |date=20 June 2024 |access-date=29 October 2024}}</ref> * [[क्रोएशिया एरलाइन्स]]<ref>{{cite web |title=flyDubai : Interline baggage allowance and rules |url=https://www.flydubai.com/en/flying-with-us/baggage/interline-partners-baggage-rules |website=flydubai.com |access-date=21 October 2025}}</ref> * [[डेल्टा एर लाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[इथियोपियन एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[गल्फ एर]]<ref name="flydubai" /> * [[ITA एरवेझ]]<ref name="flydubai" /> * [[जेटब्लू]]<ref name="flydubai" /> * [[केन्या एरवेझ]]<ref name="flydubai" /> * [[केएलएम]]<ref name="flydubai" /> * [[कोरियन एर]]<ref name="flydubai" /> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[पाकिस्तान इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]<ref name="PIA Codeshare and Interline">{{Cite web|url=https://www.piac.com.pk/interline-travel|title=INTERLINE AND CODESHARE TRAVEL|website=Pakistan International Airlines|access-date=27 September 2018}}</ref> * [[फिलिपिन्स एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[प्रिसिजन एर]]<ref name="flydubai" /> * [[क्वांटास]]<ref name="flydubai" /> * [[रॉयल ब्रुनेई एरलाइन्स]]<ref>{{Cite web |title=Interline Codeshare Partners - Brunei {{!}} Royal Brunei Airlines |url=https://www.flyroyalbrunei.com/brunei/en/information/interline-codeshare-partners/ |access-date=2024-01-15 |website=Brunei |language=en-US}}</ref> * [[रवांड एर]]<ref name="flydubai" /> * [[सौदिया]]<ref name="flydubai" /> * [[सिंगापूर एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[श्रीलंकन एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|publisher=Newswire|title=SriLankan Airlines & flydubai announce new Interline Agreement|url=https://www.newswire.lk/2024/09/09/srilankan-airlines-flydubai-announce-new-interline-agreement/|date=2024-09-09|access-date=2024-10-10}}</ref> * [[तारोम (एरलाइन)|तारोम]]<ref name="flydubai" /> * [[युनायटेड एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[यूटी एर]]<ref name="flydubai" /> * [[व्हर्जिन अटलांटिक]]<ref name="flydubai" /> {{div col end}} == विमानताफा == सप्टेंबर २०२५ च्या सुमारास फ्लायदुबईकडे फक्त [[बोईंग ७३७]] विमाने होती. भविष्यात [[एरबस ए३२१ निओ]] आणि [[बोईंग ७८७]] विमानांची खरेदी करेल.<ref name="O_D_summ">{{cite web |date=December 31, 2021 |title=Boeing: Orders and Deliveries (updated monthly) |url=https://www.boeing.com/commercial#orders-deliveries |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112224944/https://www.boeing.com/commercial/#/orders-deliveries |archive-date=January 12, 2021 |access-date=January 13, 2022 |publisher=boeing.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82080-flydubai-extends-b737-800-leases-explores-wet-leases|title = flydubai extends B737-800 leases, "explores" wet-leases}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ फ्लायदुबईकडील विमाने |- !rowspan=2| विमान !! rowspan=2| सेवेमध्ये !! rowspan=2| खरेदीवर !! colspan=3| प्रवासी संख्या !! rowspan=2| नोंदी |- ! <abbr title="Business Class">J</abbr> !! <abbr title="Economy Class">Y</abbr> !! एकूण |- |rowspan="2"| [[बोईंग ७३७-८००]] |rowspan="2"| २६ |rowspan="2"| &mdash; |rowspan="1"| १० |rowspan="1"| १५६ |rowspan="1"| १६६ |rowspan="2"| |- |rowspan="1"| &mdash; |rowspan="1"| १८९ |rowspan="1"| १८९ |- |rowspan="2"| [[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]] |rowspan="2"| ६५<ref name="7M24Fleet"/> |rowspan="2"| ५१<ref name="MAX" /> | १० | १५६ | १६६ |rowspan="2"| |- | १२ | १६२ | १७४ |- | [[बोईंग ७३७ मॅक्स ९]] | ३<ref name="7M24Fleet">{{cite web |title=flydubai pax numbers rise in Q1 2024, fleet retrofit in progress |url=https://gulfbusiness.com/flydubai-pax-nos-rise-in-q1-fleet-retrofit-2024/ |website=gulfbusiness.com |date=7 May 2024 |publisher=[[Gulf Business]] |access-date=7 May 2024}}</ref> | ६७<ref name="MAX">{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/66612-flydubai-to-add-maiden-b737-max-9-in-2h18|title=flydubai to add maiden B737 MAX 9 in 2H18|publisher=ch-aviation|date=25 April 2018|access-date=27 April 2018}}</ref> | १६ | १५६ | १७२<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280444/flydubai-files-737-max-9-preliminary-operation-in-2q19/|title=flydubai files 737 MAX 9 preliminary operation in 2Q19|publisher=Routesonline|date=10 September 2018|access-date=10 September 2018}}</ref> | |- | [[बोईंग ७८७-९]] | &mdash; | ३०<ref>{{cite press release |title=flydubai Orders 30 Boeing 787 Dreamliners, Its First Widebody Airplanes |publisher=Boeing |date=13 November 2023 |url=https://investors.boeing.com/investors/news/press-release-details/2023/flydubai-Orders-30-Boeing-787-Dreamliners-Its-First-Widebody-Airplanes/default.aspx }}</ref> | colspan="3" | <abbr title="To be announced">जाहीर केले जाईल</abbr> | २०२७ पासून वितरण सुरू होईल. |- ! एकूण !! ९४ !! १४८ !! colspan="4"| |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २६ जानेवारी २०१५ रोजी [[दुबई]]हून [[बगदाद]]ला जाणारे फ्लायदुबईचे विमान २१५ (बोईंग ७३७-८केएन, नोंदणी क्रमांक A6-FEK), १५४ प्रवाशांसह [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना त्यावर गोळीबार झाला. विमान सुरक्षितपणे जमिनीवर उतरले आणि विमानतळावर कोणालाही वैद्यकीय उपचारांची गरज भासली नाही.<ref>{{cite journal|title=Boeing Hit by Gunfire in Baghdad|journal=Airliner World|date=March 2015|page=83}}</ref><ref>{{Cite web |title=Unlawful Interference Boeing 737-8KN (WL) A6-FEK, Monday 26 January 2015 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320364 |access-date=2024-08-26 |website=asn.flightsafety.org}}</ref> * १९ मार्च २०१६ रोजी, दुबईहून [[रशिया]]मधील [[रोस्तोव-ऑन-डॉन]]ला जाणारे [[फ्लायदुबई विमान ९८१]] (बोईंग ७३७-८केएन, नोंदणी क्रमांक A6-FDN), खराब हवामानामुळे [[रोस्तोव-ऑन-डॉन विमानतळ|रोस्तोव-ऑन-डॉन विमानतळावर]] उतरण्याचा पुन्हा प्रयत्न (go-around) करत असताना कोसळले. यामध्ये विमानातील सर्व ५५ प्रवासी आणि ७ कर्मचारी मृत्युमुखी पडले. एरलाइनच्या इतिहासातील हा पहिला प्राणघातक अपघात होता.<ref>{{cite news |first=Derek |last=Baldwin |url=http://gulfnews.com/news/uae/emergencies/flydubai-crash-surprising-as-airline-has-excellent-safety-record-dubai-based-analyst-says-1.1693172 |title=flydubai crash surprising as airline has excellent safety record, Dubai-based analyst says |date=19 March 2016 |newspaper=[[Gulf News]] |location=Dubai |access-date=19 March 2016}}</ref> [[इंटरस्टेट एव्हिएशन कमिटी]]ने केलेल्या तपासणीत असे निष्पन्न झाले की २०१६ चा हा अपघात वैमानिकाच्या चुकीमुळे (pilot error) झाला होता.<ref>{{cite web |first=Nikolay |last=Studenikin |url=http://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%D0%9E%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B5%20%D0%BC%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5.PDF |script-title=ru:Особое мнение представителя Росавиации |trans-title=Alternative opinion of the Rosaviatsiya representative |access-date=27 March 2016 |publisher=[[Interstate Aviation Committee]] |language=ru |archive-date=25 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725115440/https://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%d0%9e%d1%81%d0%be%d0%b1%d0%be%d0%b5%20%d0%bc%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5.PDF |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=ASN Aircraft accident Boeing 737-8KN A6-FDN Rostov Airport (ROV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20160319-0 |access-date=19 March 2016 |work=[[Aviation Safety Network]]}}</ref> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Flydubai|{{लेखनाव}}}} * [http://www.flydubai.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:दुबई]] [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील निर्मिती]] bpg1i94mwri7dqet7qpjbk9gf6it42f 2681538 2681537 2026-04-28T22:35:12Z अभय नातू 206 /* इंटरलाईन करार */ 2681538 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = फ्लायदुबई | चित्र = Fly_Dubai_logo_2010_03.svg | चित्र_आकारमान = 250 px | IATA = FZ | ICAO = FDB | callsign = SKY DUBAI | स्थापना = १९ मार्च २००८ | सुरुवात = १ जून २००९ | बंद = | विमानतळ = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]<br />अल मख्तूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | विमान संख्या = ५१ | गंतव्यस्थाने = ९५ | मुख्य कंपनी = दुबई सरकार | ब्रीदवाक्य = ''Get Going'' | मुख्यालय = [[दुबई]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.flydubai.com/ }} [[चित्र:A6-FDD Boeing 737-800 Flydubai Lined Up for Take Off (8305312353).jpg|250 px|[[ढाका|ढाक्यच्या]] [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून निघालेले फ्लायदुबईचे [[बोईंग ७३७]] विमान|इवलेसे]] '''फ्लायदुबई''' ({{lang-ar|فلاي دبي‎‎}}) ही [[संयुक्त अरब अमिराती]] देशातील कमी दरात विमानसेवा पुरवणारी एक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[दुबई]] शहरामध्ये मुख्यालय व [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर वाहतूकतळ असलेली फ्लायदुबई दुबई सरकारच्या मालकीची आहे. २००८ साली स्थापन झालेल्या फ्लायदुबईद्वारे एकूण ९५ शहरांना विमान सेवा पुरवली जाते. फ्लायदुबईच्या ताफ्यात [[बोइंग ७३७]] बनावटीची ५१ विमाने आहेत. दुबईतील [[एमिरेट्स]] ह्या प्रमुख कंपनीसोबत स्पर्धा न करता फ्लायदुबई नवनव्या मार्गांवर वाहतूक करण्याचा प्रयत्न करते. जुलै २०१६ मध्ये [[भारत]]ामधील [[अहमदाबाद]], [[दिल्ली]], [[हैदराबाद]], [[कोची]], [[लखनौ]], [[मुंबई]] व [[त्रिवेंद्रम]] ह्या शहरांमधून फ्लायदुबईची सेवा उपलब्ध आहे. == करार == === कोडशेर करार === फ्लायदुबईचे खालील कंपन्यांसोबत [[कोडशेअर करार]] आहेत: {{div col}} * [[एर कॅनडा]]<ref>{{cite news|title=Air Canada Signs flydubai Codeshare Agreement|url= https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/air-canada-signs-flydubai-codeshare-agreement |publisher=aviationweek.com |date=18 May 2023 |accessdate=21 May 2023}}</ref> * [[एमिरेट्स (एरलाइन)|एमिरेट्स]]<ref>{{cite news|last1=2017Liu|first1=Jim|title=Emirates / flydubai schedules codeshare launch in late-Oct 2017|url=http://www.routesonline.com/news/38/airloader/275039/emirates-flydubai-schedules-codeshare-launch-in-late-oct-2017/|work=Routesonline}}</ref> * [[युनायटेड एरलाइन्स]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230707-acuafzcodeshare | title=Air Canada / United Begins flydubai Codeshare in 2Q23 }}</ref> {{div col end}} === इंटरलाईन करार === फ्लायदुबईचे खालील कंपन्यांसोबत [[इंटरलायनिंग|इंटरलाईन करार]] आहेत: {{div col|colwidth=17em}} * [[एजियन एरलाइन्स]]<ref name="flydubai">{{cite web|title=Interline baggage allowance and rules|url=https://www.flydubai.com/en/flying-with-us/baggage/interline-partners-baggage-rules|website=flydubai}}</ref> * [[एपीजी एरलाइन्स]]<ref name="All Partner Airlines">{{cite web | url=https://www.apgiet.com/all-partner-airlines.html | title=All Partner Airlines }}</ref> * [[एर अल्जेरी]]<ref name="flydubai" /> * [[एर अस्ताना]]<ref name="flydubai" /> * [[एर चायना]]<ref name="flydubai" /> * [[एर फ्रान्स]]<ref name="flydubai" /> * [[एर सर्बिया]]<ref name="flydubai" /> * [[अलास्का एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[अझरबैजान एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[बॅटिक एर मलेशिया]]<ref>{{cite web|url=https://www.aerotime.aero/articles/flydubaibatik-air-malaysia-interline-agreement|title=flydubai and Batik Air Malaysia announce formation of new global partnership|website=aerotime|date=8 November 2024}}</ref> * [[कॅथे पॅसिफिक]]<ref name="flydubai" /> * [[चायना इस्टर्न एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[चायना सदर्न एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[काँडोर (एरलाइन)|काँडोर]]<ref>{{cite web |url=https://condor-newsroom.condor.com/en/de/news-article/condor-announces-interline-agreement-with-flydubai/ |title=Condor announces interline agreement with flydubai |date=20 June 2024 |access-date=29 October 2024}}</ref> * [[क्रोएशिया एरलाइन्स]]<ref>{{cite web |title=flyDubai : Interline baggage allowance and rules |url=https://www.flydubai.com/en/flying-with-us/baggage/interline-partners-baggage-rules |website=flydubai.com |access-date=21 October 2025}}</ref> * [[डेल्टा एर लाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[इथियोपियन एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[गल्फ एर]]<ref name="flydubai" /> * [[इता एरवेझ]]<ref name="flydubai" /> * [[जेटब्लू]]<ref name="flydubai" /> * [[केन्या एरवेझ]]<ref name="flydubai" /> * [[केएलएम]]<ref name="flydubai" /> * [[कोरियन एर]]<ref name="flydubai" /> * [[लॉट पोलिश एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[पाकिस्तान इंटरनॅशनल एरलाइन्स]]<ref name="PIA Codeshare and Interline">{{Cite web|url=https://www.piac.com.pk/interline-travel|title=INTERLINE AND CODESHARE TRAVEL|website=Pakistan International Airlines|access-date=27 September 2018}}</ref> * [[फिलिपिन्स एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[प्रिसिजन एर]]<ref name="flydubai" /> * [[क्वांटास]]<ref name="flydubai" /> * [[रॉयल ब्रुनेई एरलाइन्स]]<ref>{{Cite web |title=Interline Codeshare Partners - Brunei {{!}} Royal Brunei Airlines |url=https://www.flyroyalbrunei.com/brunei/en/information/interline-codeshare-partners/ |access-date=2024-01-15 |website=Brunei |language=en-US}}</ref> * [[रवांड एर]]<ref name="flydubai" /> * [[सौदिया]]<ref name="flydubai" /> * [[सिंगापूर एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[श्रीलंकन एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|publisher=Newswire|title=SriLankan Airlines & flydubai announce new Interline Agreement|url=https://www.newswire.lk/2024/09/09/srilankan-airlines-flydubai-announce-new-interline-agreement/|date=2024-09-09|access-date=2024-10-10}}</ref> * [[तारोम (एरलाइन)|तारोम]]<ref name="flydubai" /> * [[युनायटेड एरलाइन्स]]<ref name="flydubai" /> * [[यूटी एर]]<ref name="flydubai" /> * [[व्हर्जिन अटलांटिक]]<ref name="flydubai" /> {{div col end}} == विमानताफा == सप्टेंबर २०२५ च्या सुमारास फ्लायदुबईकडे फक्त [[बोईंग ७३७]] विमाने होती. भविष्यात [[एरबस ए३२१ निओ]] आणि [[बोईंग ७८७]] विमानांची खरेदी करेल.<ref name="O_D_summ">{{cite web |date=December 31, 2021 |title=Boeing: Orders and Deliveries (updated monthly) |url=https://www.boeing.com/commercial#orders-deliveries |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112224944/https://www.boeing.com/commercial/#/orders-deliveries |archive-date=January 12, 2021 |access-date=January 13, 2022 |publisher=boeing.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82080-flydubai-extends-b737-800-leases-explores-wet-leases|title = flydubai extends B737-800 leases, "explores" wet-leases}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ फ्लायदुबईकडील विमाने |- !rowspan=2| विमान !! rowspan=2| सेवेमध्ये !! rowspan=2| खरेदीवर !! colspan=3| प्रवासी संख्या !! rowspan=2| नोंदी |- ! <abbr title="Business Class">J</abbr> !! <abbr title="Economy Class">Y</abbr> !! एकूण |- |rowspan="2"| [[बोईंग ७३७-८००]] |rowspan="2"| २६ |rowspan="2"| &mdash; |rowspan="1"| १० |rowspan="1"| १५६ |rowspan="1"| १६६ |rowspan="2"| |- |rowspan="1"| &mdash; |rowspan="1"| १८९ |rowspan="1"| १८९ |- |rowspan="2"| [[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]] |rowspan="2"| ६५<ref name="7M24Fleet"/> |rowspan="2"| ५१<ref name="MAX" /> | १० | १५६ | १६६ |rowspan="2"| |- | १२ | १६२ | १७४ |- | [[बोईंग ७३७ मॅक्स ९]] | ३<ref name="7M24Fleet">{{cite web |title=flydubai pax numbers rise in Q1 2024, fleet retrofit in progress |url=https://gulfbusiness.com/flydubai-pax-nos-rise-in-q1-fleet-retrofit-2024/ |website=gulfbusiness.com |date=7 May 2024 |publisher=[[Gulf Business]] |access-date=7 May 2024}}</ref> | ६७<ref name="MAX">{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/66612-flydubai-to-add-maiden-b737-max-9-in-2h18|title=flydubai to add maiden B737 MAX 9 in 2H18|publisher=ch-aviation|date=25 April 2018|access-date=27 April 2018}}</ref> | १६ | १५६ | १७२<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280444/flydubai-files-737-max-9-preliminary-operation-in-2q19/|title=flydubai files 737 MAX 9 preliminary operation in 2Q19|publisher=Routesonline|date=10 September 2018|access-date=10 September 2018}}</ref> | |- | [[बोईंग ७८७-९]] | &mdash; | ३०<ref>{{cite press release |title=flydubai Orders 30 Boeing 787 Dreamliners, Its First Widebody Airplanes |publisher=Boeing |date=13 November 2023 |url=https://investors.boeing.com/investors/news/press-release-details/2023/flydubai-Orders-30-Boeing-787-Dreamliners-Its-First-Widebody-Airplanes/default.aspx }}</ref> | colspan="3" | <abbr title="To be announced">जाहीर केले जाईल</abbr> | २०२७ पासून वितरण सुरू होईल. |- ! एकूण !! ९४ !! १४८ !! colspan="4"| |} == अपघात आणि दुर्घटना == * २६ जानेवारी २०१५ रोजी [[दुबई]]हून [[बगदाद]]ला जाणारे फ्लायदुबईचे विमान २१५ (बोईंग ७३७-८केएन, नोंदणी क्रमांक A6-FEK), १५४ प्रवाशांसह [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरत असताना त्यावर गोळीबार झाला. विमान सुरक्षितपणे जमिनीवर उतरले आणि विमानतळावर कोणालाही वैद्यकीय उपचारांची गरज भासली नाही.<ref>{{cite journal|title=Boeing Hit by Gunfire in Baghdad|journal=Airliner World|date=March 2015|page=83}}</ref><ref>{{Cite web |title=Unlawful Interference Boeing 737-8KN (WL) A6-FEK, Monday 26 January 2015 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320364 |access-date=2024-08-26 |website=asn.flightsafety.org}}</ref> * १९ मार्च २०१६ रोजी, दुबईहून [[रशिया]]मधील [[रोस्तोव-ऑन-डॉन]]ला जाणारे [[फ्लायदुबई विमान ९८१]] (बोईंग ७३७-८केएन, नोंदणी क्रमांक A6-FDN), खराब हवामानामुळे [[रोस्तोव-ऑन-डॉन विमानतळ|रोस्तोव-ऑन-डॉन विमानतळावर]] उतरण्याचा पुन्हा प्रयत्न (go-around) करत असताना कोसळले. यामध्ये विमानातील सर्व ५५ प्रवासी आणि ७ कर्मचारी मृत्युमुखी पडले. एरलाइनच्या इतिहासातील हा पहिला प्राणघातक अपघात होता.<ref>{{cite news |first=Derek |last=Baldwin |url=http://gulfnews.com/news/uae/emergencies/flydubai-crash-surprising-as-airline-has-excellent-safety-record-dubai-based-analyst-says-1.1693172 |title=flydubai crash surprising as airline has excellent safety record, Dubai-based analyst says |date=19 March 2016 |newspaper=[[Gulf News]] |location=Dubai |access-date=19 March 2016}}</ref> [[इंटरस्टेट एव्हिएशन कमिटी]]ने केलेल्या तपासणीत असे निष्पन्न झाले की २०१६ चा हा अपघात वैमानिकाच्या चुकीमुळे (pilot error) झाला होता.<ref>{{cite web |first=Nikolay |last=Studenikin |url=http://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%D0%9E%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B5%20%D0%BC%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5.PDF |script-title=ru:Особое мнение представителя Росавиации |trans-title=Alternative opinion of the Rosaviatsiya representative |access-date=27 March 2016 |publisher=[[Interstate Aviation Committee]] |language=ru |archive-date=25 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725115440/https://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%d0%9e%d1%81%d0%be%d0%b1%d0%be%d0%b5%20%d0%bc%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5.PDF |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=ASN Aircraft accident Boeing 737-8KN A6-FDN Rostov Airport (ROV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20160319-0 |access-date=19 March 2016 |work=[[Aviation Safety Network]]}}</ref> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Flydubai|{{लेखनाव}}}} * [http://www.flydubai.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:दुबई]] [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील निर्मिती]] av1skvs7i7wtfn1drv4i7yjdadj1wdb 3 197206 2681532 2681456 2026-04-28T20:06:55Z MediaWiki message delivery 38883 /* You may be an eligible candidate for the U4C election */ नवीन विभाग 2681532 wikitext text/x-wiki {{स्वयं संग्रह |counter = 0 |minthreadsleft = 0 |archive = सदस्य चर्चा:Tiven2240/जुनी चर्चा ४ |algo = old(1d) |minthreadstoarchive = 1 }} {{सदस्य:Tiven2240/चर्चा}} <div class="usermessage"> '''हे सदस्य पानावर शेवटी संपादने {{ #time: H:i:s F d, Y | {{LOCALTIMESTAMP}}}} IST ला by [[सदस्य:{{REVISIONUSER}}]] द्वारा केली होती... माझे स्थानीय समय आहे: {{Time|IST}}. ''' </div> । <div style='border:solid 1px #282; background:#beb; padding:1em; margin:1em 0;' class=plainlinks> '''''या पानाच्या तळाशी आपला संदेश द्या, उदाहरणार्थ वापरून "नवीन विभाग" or "+" शीर्षस्थानी टॅब, किंवा क्लिक करून -> [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=सदस्य_चर्चा:Tiven2240&action=edit&section=new इथे] <- </div> <!-- -------------------- Comments below here -------------------- --> __TOC__{{जुन्या चर्चा चौकट|search=yes| <center>[[सदस्य चर्चा:Tiven2240/जुनी चर्चा १|1]], [[सदस्य चर्चा:Tiven2240/जुनी चर्चा २|2]], [[सदस्य चर्चा:Tiven2240/जुनी चर्चा ३|3]], [[सदस्य_चर्चा:Tiven2240/जुनी चर्चा ४|4]], [[/जुनी चर्चा ५|5]] </center> }} <div style="width:15%; margin-left: -5px; margin-bottom: 5px; margin-top: 10px; margin-right: -5px; padding: 5px; background: #f9f9f9; border: 1px solid #8888aa; border-right-width:2px; border-bottom-width:2px;"><center> या सुंदर दिवशी <div style="border:1px solid #ccc; background: #fff; border-right:3px solid #ccc; border-bottom:3px solid #ccc; text-align: center; padding:3px; float:{{{1}}}; font-size: smaller; line-height: 1.3; margin-right: 4px;"> <div style="width:100%">{{LOCALDAYNAME}}</div> <div style="font-size: x-large; width: 100%;">{{LOCALDAY}}</div> <div style="width: 100%;"> {{LOCALMONTHNAME}}</div> <div style="background: #aaa; color: #000;">'''{{LOCALTIME}}''' IST</div> </div> विकिपीडियावर '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' लेख आहे.</center></div> ---------- {{Quote|text=म्हणून आपण खात्रीने म्हणू शकतो“देव माझा साहायकर्ता आहे, मी भिणार नाही. मनुष्य माझे काय करणार? इब्री लोकांस १३:६}} [[वर्ग:१०,००० पेक्षा जास्त संपादने केलेले सदस्य]] == विशेष बार्नस्टार == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Special Barnstar Hires.png|100px]]|[[File:SpecialBarnstar.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''खास बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | १२-०१-२०१८च्या मंत्रायलातील कार्यशाळेतील संपादनांवर लक्ष ठेवून आवश्यक ती पावले उचलल्याबद्दल तुम्हाला हा बार्नस्टार देत आहे. तुमच्या सदस्यपानावर तो मिरवाल अशी अपेक्षा. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १२:२९, १३ जानेवारी २०१८ (IST) |} धन्यवाद {{साद|अभय नातू}} सर असेस आमच्यावर असेस आशीर्वाद ठेवा --[[सदस्य:Tiven2240|'''<span style="background color: black; color: orange">टाय</span><span style="color: blue">वीन</span>'''<span style="color: green">२२४०</span>]]^{[[सदस्य चर्चा:Tiven2240|<span style="color: maroon">माझ्याशी बोला</span>]]} १४:३०, १३ जानेवारी २०१८ (IST) == बार्नस्टार == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Editors Barnstar Hires.png|100px]]|[[File:Editors Barnstar.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''संपादकीय बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | टायवीन, आपण मराठी विकिपीडिया वर महत्त्वपूर्ण देत आहात आणि आपली अलीकडेच १० हजार संपादने पूर्ण झालेली आहेत. त्यामुळे मी हा संपादकीय बार्नस्टार तुम्हास देत आहे. पुढील संपादनासाठी शुभेच्छा. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १०:५९, २४ फेब्रुवारी २०२० (IST) |} {{साद|Sandesh9822}} हा बार्नस्टार देण्यासाठी मी आपले आभारी आहे. धन्यवाद --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १९:५६, २४ फेब्रुवारी २०२० (IST) > == मला मदतीची गरज आहे == नमस्कार {{साद| Tiven2240}} मी एक आठवडा ब्रेकवर होतो आणि अचानक मी पाहिले कि विकीपेडिया वरून मी लॉग आउट झालो . मी पाहिले आहे की माझे खाते जागतिक स्तरावर अवरोधित आहे, कृपया माझे खाते परत मिळविण्यात आपण मला मदत करू शकता का ? [[विशेष:योगदान/2409:4042:E15:AE0:1AF8:B7F7:A945:5D37|2409:4042:E15:AE0:1AF8:B7F7:A945:5D37]] १८:३१, २५ फेब्रुवारी २०२१ (IST) नमस्कार, आपले सदस्य नाव? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २०:५१, २५ फेब्रुवारी २०२१ (IST) {{साद| Tiven2240}} हे आहे [[सदस्य:Alexhuff13]] [[विशेष:योगदान/2409:4042:4E1A:9869:AE6B:8D6:CE9:D189|2409:4042:4E1A:9869:AE6B:8D6:CE9:D189]] २३:१५, २५ फेब्रुवारी २०२१ (IST) मी विनंती केली आहे, [[:m:User talk:Tks4Fish]] --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०९:१३, २६ फेब्रुवारी २०२१ (IST) नमस्कार मी वाचले , ते म्हणत आहे की मी पैशाच्या मोबदल्यात विकिपीडियावर योगदान देत आहे जे खरे नाही. आपल्याला माहित आहे की मी दररोज निरंतर कसे काम केले आणि लोकांना मूळ भाषेतील विविध विषयांचे ज्ञान मिळविण्यास मदत करणे हा माझा मुख्य हेतू होता.कृपया मला मार्गदर्शन करा आता मी काय करावे? [[विशेष:योगदान/2409:4042:282:5E62:50AB:109C:4C6A:C8D9|2409:4042:282:5E62:50AB:109C:4C6A:C8D9]] ११:१७, २७ फेब्रुवारी २०२१ (IST) :आपण प्रतिपालकाना थेट संवाद साधा. एकदा [[:en:Wikipedia:Paid editing (essay)|Wikipedia:Paid editing (essay)]] पाहावे. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:४८, २७ फेब्रुवारी २०२१ (IST) == एक बॉट तयार करणे == शुभ प्रभात , मला आढळले की बर्‍याच पानांवर माहितीचौकट नाहीत, आपण आपल्या मराठी विकिपीडियासाठी एखादा बॉट तयार करूयात का ? त्याच्या मदतीने आपल्याला पृष्ठे ज्यात माहितीचौकट नाही ते सूचीबद्ध करता येईल . [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) ११:५०, २८ फेब्रुवारी २०२१ (IST) नमस्कार {{साद|Rockpeterson}}, त्यासाठी लेखनाची यादी तयार करावी लागेल. त्यानंतर {{tl|विकिडाटा माहितीचौकट}} किव्हा उचित माहितीचौकट साचे त्यात सांगकाम्या द्वारे लावावी लागतील. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १३:२९, २८ फेब्रुवारी २०२१ (IST) :मला वाटते की एकदा आपल्याकडे माहिती बॉक्स नसणारे लेखांची यादी मिळाली की मी माझ्या सह संयोजकांसह {{साद|Sandesh9822}},{{साद|Saudagar abhishek}} पृष्ठांवर स्वहस्ते माहितीचौकट जोडू शकतो, कल्पना कशी आहे? ::नक्की {{साद|Goresm|अभय नातू}} यावर आपले काय मत आहेत? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १३:५६, २८ फेब्रुवारी २०२१ (IST) :चालेल, परंतु आपण म्हणता तशी प्रथम लेखांची यादी करावी लागेल. तद्नंतर मग माहितीचौकट बनवायला सुरुवात करावी लागेल. आणि हो, प्रथम माहितीचौकट साचे तयार करायला शिकावे लागेल. ::[[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] [[User talk:Goresm|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;">💬</span>]] १४:३९, २८ फेब्रुवारी २०२१ (IST) :::{{साद|Goresm|अभय नातू|Sandesh9822|Saudagar abhishek}} ही मूलभूत कल्पना आहे, बॉट या विकिपीडियावरील सर्वे पृष्ठांवर क्रॉल करेल, जर लेखात माहितीचौकट नसल्याचे ट्रिगर झाले तर बॉट [[माहितीचौकात नसलेले लेख]] हा वर्ग जोडेल.आपण नंतर हे सर्वे पृष्ठ माहितीचौकात नसलेले लेख या सूचीमध्ये भागू शकतो [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) १८:०१, २ मार्च २०२१ (IST) {{साद|Rockpeterson}} ६०,०००+ लेख आहेत पूर्ण यादी एका पानावर जाहीर करता येणार नाही. [https://quarry.wmflabs.org/query/52925 इथे] पहावे --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २३:०२, २ मार्च २०२१ (IST) सांगकाम्या (बॉट) चालवून माहितीचौकट घालणे शक्य आहे परंतु सगळ्या लेखांमध्ये माहितीचौकट पाहिजेच असे नाही. शिवाय अनेक लेखांमध्ये तत्सम साचे आहेत, उदा. {{t|क्रिकेटपटू}}. तरी एकूण लेखांमधील एक-एक वर्ग घेउन त्यांवर हा सांगकाम्या चालवावा - उदा. [[:वर्ग:मराठी लेखक|मराठी लेखक]] किंवा [[:वर्ग:दागिने|दागिने]], इ. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:४८, ८ मार्च २०२१ (IST) == [[महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी]] == कृपया या लेखातील राजकीय पक्षांच्या रंगांचा कॉलम दुरुस्त करावा. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १५:५०, २८ फेब्रुवारी २०२१ (IST) :{{Done}}--[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १७:४७, २८ फेब्रुवारी २०२१ (IST) == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Tech News: 2021-09]] == <div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth team tools]] can now show the name of a newcomer's mentor anywhere [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship/Integrating_mentorship|through a magic word]]. This can be used for welcome messages or userboxes. * A new version of the [[c:Special:MyLanguage/Commons:VideoCutTool|VideoCutTool]] is now available. It enables cropping, trimming, audio disabling, and rotating video content. It is being created as part of the developer outreach programs. '''Problems''' * There was a problem with the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Job queue|job queue]]. This meant some functions did not save changes and mass messages were delayed. This did not affect wiki edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T275437] * Some editors may not be logged in to their accounts automatically in the latest versions of Firefox and Safari. [https://phabricator.wikimedia.org/T226797] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.33|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> ---- ००:३८, २ मार्च २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21161722 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Wikimedia Foundation Community Board seats: Call for feedback meeting == The Wikimedia Foundation Board of Trustees is organizing a [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats/Ranked voting system|call for feedback about community selection processes]] between February 1 and March 14. While the Wikimedia Foundation and the movement have grown about five times in the past ten years, the Board’s structure and processes have remained basically the same. As the Board is designed today, we have a problem of capacity, performance, and lack of representation of the movement’s diversity. Direct elections tend to favor candidates from the leading language communities, regardless of how relevant their skills and experience might be in serving as a Board member, or contributing to the ability of the Board to perform its specific responsibilities. It is also a fact that the current processes have favored volunteers from North America and Western Europe. As a matter of fact, there had only been one member who served on the Board, from South Asia, in more than fifteen years of history. In the upcoming months, we need to renew three community seats and appoint three more community members in the new seats. This call for feedback is to see what processes can we all collaboratively design to promote and choose candidates that represent our movement and are prepared with the experience, skills, and insight to perform as trustees? In this regard, it would be good to have a community discussion to discuss the proposed ideas and share our thoughts, give feedback and contribute to the process. To discuss this, you are invited to a community meeting that is being organized on March 12 from 8 pm to 10 pm, and the meeting link to join is https://meet.google.com/umc-attq-kdt. You can add this meeting to your Google Calendar by [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=MDNqcjRwaWxtZThnMXBodjJkYzZvam9sdXQga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org clicking here]. Please ping me if you have any questions. Thank you. --[[User:KCVelaga (WMF)]], १६:००, ८ मार्च २०२१ (IST) <!-- सदस्य:KCVelaga (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21198421 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Tech News: 2021-10]] == <section begin="technews-2021-W10"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section translation]] now works on Bengali Wikipedia. It helps mobile editors translate sections of articles. It will come to more wikis later. The first focus is active wikis with a smaller number of articles. You can [https://sx.wmflabs.org/index.php/Main_Page test it] and [[mw:Talk:Content translation/Section translation|leave feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] now give admins the review right. [https://phabricator.wikimedia.org/T275293] * When someone links to a Wikipedia article on Twitter this will now show a preview of the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T276185] '''Problems''' * Many graphs have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. Graph editors can check their graphs in their browser's developer console after editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T275833] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Talk pages project/New discussion|New Discussion]] tool will soon be a new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|discussion tools]] beta feature for on most Wikipedias. The goal is to make it easier to start new discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T275257] '''Future changes''' * There will be a number of changes to make it easier to work with templates. Some will come to the first wikis in March. Other changes will come to the first wikis in June. This is both for those who use templates and those who create or maintain them. You can [[:m:WMDE Technical Wishes/Templates|read more]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] will become a default feature on some wikis on 17 March. They will share a setting with [[mw:Page Previews|Page Previews]]. If you prefer the Reference Tooltips or Navigation-Popups gadget you can keep using them. If so Reference Previews won't be shown. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * New JavaScript-based functions will not work in [[:w:en:Internet Explorer 11|Internet Explorer 11]]. This is because Internet Explorer is an old browser that doesn't work with how JavaScript is written today. Everything that works in Internet Explorer 11 today will continue working in Internet Explorer for now. You can [[mw:Compatibility/IE11|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W10"/> २३:२१, ८ मार्च २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21175593 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मार्गदर्शन हवे == नमस्कार Tiven2240 , आपल्या मराठी विकिपीडियावर खूप कमी सक्रिय रोलबॅकर असल्याने, मी या हक्कांसाठी स्वत: ला नामनिर्देशित करू शकतो का ? मी विकिडेटा वर रोलबॅकर आहे . कृपया मला आपले मत सांगा [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) ००:४१, १४ मार्च २०२१ (IST) इतर विकिप्रकल्पात अधिकार असल्यामुळे आपल्याला त्यावही माहिती मिळाली आहे. मला हरकत नाही. आपण नामनिर्देशित करू शकता --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०४:५३, १४ मार्च २०२१ (IST) नमस्कार Tiven2240, मराठी विकिपीडियासाठी कोणती कार्यशाळा आहे का जेनेकरुन माहिती अनेक लोकांपर्यंत पोहोचवता येऊ शकते? [[सदस्य:Omkar Jack|Omkar Jack]] [[सदस्य:Omkar Jack|Omkar Jack]] == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Tech News: 2021-11]] == <section begin="technews-2021-W11"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis that are part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|desktop improvements]] project can now use a new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Search|search function]]. The desktop improvements and the new search will come to more wikis later. You can also [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements#Deployment plan and timeline|test it early]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Editors who put up banners or change site-wide [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code should use the [https://grafana.wikimedia.org/d/000000566/overview?viewPanel=16&orgId=1 client error graph] to see that their changes has not caused problems. You can [https://diff.wikimedia.org/2021/03/08/sailing-steady%e2%80%8a-%e2%80%8ahow-you-can-help-keep-wikimedia-sites-error-free read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276296] '''Problems''' * Due to [[phab:T276968|database issues]] the [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org Wikimedia Beta Cluster] was read-only for over a day. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can add a [[:w:en:Newline|newline]] or [[:w:en:Carriage return|carriage return]] character to a custom signature if you use a template. There is a proposal to not allow them in the future. This is because they can cause formatting problems. [https://www.mediawiki.org/wiki/New_requirements_for_user_signatures#Additional_proposal_(2021)][https://phabricator.wikimedia.org/T272322] * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|12 wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|en}} at 06:00 (UTC)]. This could take 30 minutes but will probably be much faster. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry] for [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 23 March. There will be a new field to specify the database to connect to. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] and other ways to do [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the Wiki Replicas will be affected later. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W11"/> ०४:५३, १६ मार्च २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21226057 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Tech News: 2021-12]] == <section begin="technews-2021-W12"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [[mw:Wikipedia for KaiOS|Wikipedia app]] for [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] phones. They don't have a touch screen so readers navigate with the phone keys. There is now a [https://wikimedia.github.io/wikipedia-kaios/sim.html simulator] so you can see what it looks like. * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|new discussion tool]] are now available as the "{{int:discussiontools-preference-label}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] in almost all wikis except German Wikipedia. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|twelve wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|{{PAGELANGUAGE}}}} at 06:00 (UTC)]. This can also affect password changes, logging in to new wikis, global renames and changing or confirming emails. This could take 30 minutes but will probably be much faster. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.36|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * [[:w:en:Syntax highlighting|Syntax highlighting]] colours will change to be easier to read. This will soon come to the [[phab:T276346|first wikis]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting] '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] will no longer have multiple tags like "tone" or "depth". It will also only have one tier. This was changed because very few wikis used these features and they make the tool difficult to maintain. [https://phabricator.wikimedia.org/T185664][https://phabricator.wikimedia.org/T277883] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets and user scripts can access variables about the current page in JavaScript. In 2015 this was moved from <code dir=ltr>wg*</code> to <code dir=ltr>mw.config</code>. <code dir=ltr>wg*</code> will soon no longer work. [https://phabricator.wikimedia.org/T72470] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W12"/> २२:२३, २२ मार्च २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21244806 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == सदस्य पण प्रचार == कृपया हे सदस्य पण तपासा, त्याने नुकतेच हे पण स्वतःबद्दल जाहिरात करण्यासाठी वापरले आहे [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) १२:०३, २८ मार्च २०२१ (IST) == दुवा https://marathidoctor.com/ स्पॅमिंग by [[2409:4042:2389:9059:0:0:27ED:18B1]] == मी या आयपी द्वारे केलेली सर्व संपादने परत केली आहेत, कृपया वापरकर्त्यास चेतावणी द्या किंवा अवरोधित करा. व्यक्ती प्रत्येक लेखामध्ये हा ब्लॉग दुवा https://marathidoctor.com/ जोडत आहे [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) १७:२२, २९ मार्च २०२१ (IST) == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to <code>irc.wikimedia.org</code> and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579] '''Problems''' * When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350] * Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २३:०१, २९ मार्च २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21267131 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to <code>irc.wikimedia.org</code> and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579] '''Problems''' * When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350] * Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ०२:०९, ३० मार्च २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21267131 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == प्रचालक? == [[सदस्य:संपादन गाळणी|संपादन गाळणीचे]] काहीच योगदान नाही आहे तारी ते प्रचालक आहेत? [[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] ([[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|चर्चा]]) १३:४८, १ एप्रिल २०२१ (IST) == लिंक स्पॅमिंग [[Marathinibandh]] द्वारा == या सदस्याने प्रत्येक लेखात हा ब्लॉग दुवा https://inmarathi.net जोडला आहे (आता मी रेव्हर्ट केले ).[[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) १२:२७, ३ एप्रिल २०२१ (IST) == लेख हटविणे आणि सदस्य ब्लॉक विनंत्या == हे दोन [[विशाल मिगलान]]ी आणि [[सर्वेश श्रीवास्तव]] प्रचारात्मक लेख हटविण्याची विनंती . हे दोन सदस्यांना ब्लॉक दाखल करा [[रोहित बाटलीवाल]]ा आणि [[नवीन काले ]] [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) २३:४६, ५ एप्रिल २०२१ (IST) == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Tech News: 2021-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors can collapse part of an article so you have to click on it to see it. When you click a link to a section inside collapsed content it will now expand to show the section. The browser will scroll down to the section. Previously such links didn't work unless you manually expanded the content first. [https://phabricator.wikimedia.org/T276741] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] will use for example <code>2010-12-XX</code> instead of <code>2010-12</code> for dates with a month but no days. This is because <code>2010-12</code> could be confused with <code>2010-2012</code> instead of <code>December 2010</code>. This is called level 1 instead of level 0 in the [https://www.loc.gov/standards/datetime/ Extended Date/Time Format]. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.38|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:PAWS|PAWS]] can now connect to the new [[:wikitech:Wiki Replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 28 April. There is [[:wikitech:News/Wiki Replicas 2020 Redesign#How should I connect to databases in PAWS?|a new way to connect]] to the databases. Until 28 April both ways to connect to the databases will work. If you think this affects you and you need help you can post [[phab:T268498|on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ०१:११, ६ एप्रिल २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21287348 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Tech News: 2021-16]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Email to the Wikimedia wikis are handled by groups of Wikimedia editors. These volunteer response teams now use [https://github.com/znuny/Znuny Znuny] instead of [[m:Special:MyLanguage/OTRS|OTRS]]. The functions and interface remain the same. The volunteer administrators will give more details about the next steps soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T279303][https://phabricator.wikimedia.org/T275294] * If you use [[Mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighting]], you can see line numbers in the 2010 and 2017 wikitext editors when editing templates. This is to make it easier to see line breaks or talk about specific lines. Line numbers will soon come to all namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T267911][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Because of a technical change there could be problems with gadgets and scripts that have an edit summary area that looks [https://phab.wmfusercontent.org/file/data/llvdqqnb5zpsfzylbqcg/PHID-FILE-25vs4qowibmtysl7cbml/Screen_Shot_2021-04-06_at_2.34.04_PM.png similar to this one]. If they look strange they should use <code>mw.loader.using('mediawiki.action.edit.styles')</code> to go back to how they looked before. [https://phabricator.wikimedia.org/T278898] * The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.1|latest version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis last week. There was no Tech News issue last week. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in two weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २२:१९, १९ एप्रिल २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21356080 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Tech News: 2021-17]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Templates have parameters that can have specific values. It is possible to suggest values for editors with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TemplateData|TemplateData]]. You can soon see them as a drop-down list in the visual editor. This is to help template users find the right values faster. [https://phabricator.wikimedia.org/T273857][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ०२:५५, २७ एप्रिल २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21391118 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पान अर्धसुरक्षित करणे बाबत == नमस्कार, सध्या विकिपीडियावर युवा चित्रपट अभिनेत्यांच्या पानावर उत्पात माजलाय. विविध ip ॲडड्रेस वरून पानात काही विशिष्ट बदल होत आहेत, जसे की, चित्र आकार बदलणे, multiple images साचा लावून अनेक संचिका चढवणे. काही उदाहरणे [[शाहिद कपूर]], [[कार्तिक आर्यन]], [[रणबीर कपूर]], [[रितेश देशमुख]], [[वरुण धवन]], [[सिद्धार्थ मल्होत्रा]], [[आयुष्मान खुराणा]], [[आदित्य रॉय कपूर]], [[अर्जुन कपूर]], [[टायगर श्रॉफ]], इत्यादी. तेव्हा विनंती आहे की, या व इतर पानांना अर्ध सुरक्षित करावे. ::[[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[User talk:Goresm|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;">💬</span>]] ) १४:१९, १ मे २०२१ (IST) :चित्रदालन लेखात खाली असावे. माहितीचौकट नसावे. जास्त लेख सुरक्षित करता येणार नाही. जर एक IP द्वारे उत्पात होत आहेत आपण त्याला अवरोधित करू शकतो--[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १५:१९, १ मे २०२१ (IST) --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १५:१९, १ मे २०२१ (IST) ठीक आहे ::[[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[User talk:Goresm|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;">💬</span>]] ) २१:५५, १ मे २०२१ (IST) कृपया [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8/43.242.226.18 हे पहा]. या ip ॲड्रेस वरून पुन्हा तोच प्रपंच चालू आहे. ::[[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[User talk:Goresm|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;">💬</span>]] ) १३:१४, २ मे २०२१ (IST) :::अशा पानांची यादी केल्यास तात्पुरते अंकपत्त्यांवरुन सुरक्षित करता येईल. :::धन्यवाद. :::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २३:०१, २ मे २०२१ (IST) :{{साद|Tiven2240|अभय नातू}} कृपया वरील पाने तात्पुरते सुरक्षित करावीत. ::[[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[User talk:Goresm|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;">💬</span>]] ) १६:५६, १७ मे २०२१ (IST) == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository. '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346] * Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes <code dir=ltr>.error</code>, <code dir=ltr>.warning</code> and <code dir=ltr>.success</code> do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २१:१३, ३ मे २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21418010 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository. '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346] * Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes <code dir=ltr>.error</code>, <code dir=ltr>.warning</code> and <code dir=ltr>.success</code> do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> १८:२७, ४ मे २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21418010 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २०:४०, १० मे २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21428676 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २१:५६, १० मे २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21428676 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Tech News: 2021-20]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new toolbar in [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply tool]]. It works in the wikitext source mode. You can enable it in [[Special:Preferences#mw-htmlform-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276608] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#13_May_2021] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/New_discussion#13_May_2021] * Wikimedia [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo mailing lists] are being moved to [[:w:en:GNU Mailman|Mailman 3]]. This is a newer version. For the [[:w:en:Character encoding|character encoding]] to work it will change from <code>[[:w:en:UTF-8|UTF-8]]</code> to <code>utf8mb3</code>. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IEYQ2HS3LZF2P3DAYMNZYQDGHWPVMTPY/][https://phabricator.wikimedia.org/T282621] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|earlier issue]] of Tech News said that the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] would handle dates with a month but no days in a new way. This has been reverted for now. There needs to be more discussion of how it affects different wikis first. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] <code>MediaWiki:Pageimages-blacklist</code> will be renamed <code>MediaWiki:Pageimages-denylist</code>. The list can be copied to the new name. It will happen on 19 May for some wikis and 20 May for some wikis. Most wikis don't use it. It lists images that should never be used as thumbnails for articles. [https://phabricator.wikimedia.org/T282626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> १९:२०, १७ मे २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21464279 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Tech News: 2021-21]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Wikimedia movement has been using [[:m:Special:MyLanguage/IRC|IRC]] on a network called [[:w:en:Freenode|Freenode]]. There have been changes around who is in control of the network. The [[m:Special:MyLanguage/IRC/Group_Contacts|Wikimedia IRC Group Contacts]] have [[m:Special:Diff/21476411|decided]] to move to the new [[:w:en:Libera Chat|Libera Chat]] network instead. This is not a formal decision for the movement to move all channels but most Wikimedia IRC channels will probably leave Freenode. There is a [[:m:IRC/Migrating_to_Libera_Chat|migration guide]] and ongoing Wikimedia [[m:Wikimedia Forum#Freenode (IRC)|discussions about this]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २२:३८, २४ मे २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21477606 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Tech News: 2021-22]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translations]] are available. '''Problems''' * There was an issue on the Vector skin with the text size of categories and notices under the page title. It was fixed last Monday. [https://phabricator.wikimedia.org/T283206] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २२:३६, ३१ मे २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21516076 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980] * Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for <code>Bedusz</code> doesn't find <code>Będusz</code> on German Wikipedia. The character <code>ę</code> isn't used in German so many would write <code>e</code> instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ०१:३३, ८ जून २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21551759 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980] * Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for <code>Bedusz</code> doesn't find <code>Będusz</code> on German Wikipedia. The character <code>ę</code> isn't used in German so many would write <code>e</code> instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ०४:०५, ८ जून २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21551759 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Tech News: 2021-24]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Logged-in users on the mobile web can choose to use the [[:mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mobile mode]]. They now see categories in a similar way as users on desktop do. This means that some gadgets that have just been for desktop users could work for users of the mobile site too. If your wiki has such gadgets you could decide to turn them on for the mobile site too. Some gadgets probably need to be fixed to look good on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T284763] * Language links on Wikidata now works for [[:oldwikisource:Main Page|multilingual Wikisource]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T275958] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future we [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|can't show the IP]] of unregistered editors to everyone. This is because privacy regulations and norms have changed. There is now a rough draft of how [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#Updates|showing the IP to those who need to see it]] could work. * German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis will be read-only for a few minutes on 22 June. This is planned between 5:00 and 5:30 UTC. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 28 June. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ०१:५६, १५ जून २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21587625 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Tech News: 2021-25]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The <code>otrs-member</code> group name is now <code>vrt-permissions</code>. This could affect abuse filters. [https://phabricator.wikimedia.org/T280615] '''Problems''' * You will be able to read but not edit German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis for a few minutes on 22 June. This is planned between [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210623T0500 5:00 and 5:30 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २१:२०, २१ जून २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21593987 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Editing news 2021 #2 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="mr" dir="ltr"> <em>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2021/June|इतर भाषेत वाचा]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|या बहुभाषीक वार्तापत्रासाठीची वर्गणीदारांची यादी]]</em> [[File:Reply Tool A-B test comment completion.png|alt=सर्व सहभागी विकिपीडियांवरील नवीन सदस्यांचा टिप्पणी पूर्ण करण्याचा दर|thumb|296x296px|जेव्हा नवीन सदस्यांना प्रत्युत्तराचे साधन होते आणि त्यांनी चर्चा पृष्ठावर लिहण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा ते अधिक यशस्वी झाले. ([https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ स्त्रोत])]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Earlier this year, the Editing team ran a large study of [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply Tool]]. The main goal was to find out whether the Reply Tool helped [[mw:Talk pages project/Glossary|newer editors]] communicate on wiki. The second goal was to see whether the comments that newer editors made using the tool needed to be reverted more frequently than comments newer editors made with the existing wikitext page editor.</span> याचे मुख्य परिणाम होते: * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Newer editors who had automatic ("default on") access to the Reply tool were [https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ more likely] to post a comment on a talk page.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The comments that newer editors made with the Reply Tool were also [https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ less likely] to be reverted than the comments that newer editors made with page editing.</span> हे परिणाम संपादन कार्यसंघाला आत्मविश्वास देतात की हे साधन उपयुक्त आहे. <strong>पुढे पहाता</strong> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The team is planning to make the Reply tool available to everyone as an opt-out preference in the coming months. This has already happened at the Arabic, Czech, and Hungarian Wikipedias.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The next step is to [[phab:T280599|resolve a technical challenge]]. Then, they will deploy the Reply tool first to the [[phab:T267379|Wikipedias that participated in the study]]. After that, they will deploy it, in stages, to the other Wikipedias and all WMF-hosted wikis.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can turn on "{{int:discussiontools-preference-label}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|in Beta Features]] now. After you get the Reply tool, you can change your preferences at any time in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]].</span> –[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|चर्चा]]) </div> १९:४२, २४ जून २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Elitre (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=21602894 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Tech News: 2021-26]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth features]] now can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure Growth features directly on their wiki]]. This uses the new special page <code>Special:EditGrowthConfig</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285423] * Wikisources have a new [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/OCR Improvements|OCR tool]]. If you don't want to see the "extract text" button on Wikisource you can add <code>.ext-wikisource-ExtractTextWidget { display: none; }</code> to your [[Special:MyPage/common.css|common.css page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285311] '''Problems''' *You will be able to read but not edit the Wikimedia wikis for a few minutes on 29 June. This is planned at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210629T1400 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * <code>Threshold for stub link formatting</code>, <code>thumbnail size</code> and <code>auto-number headings</code> can be set in preferences. They are expensive to maintain and few editors use them. The developers are planning to remove them. Removing them will make pages load faster. You can [[mw:Special:MyLanguage/User:SKim (WMF)/Performance Dependent User Preferences|read more and give feedback]]. * A toolbar will be added to the [[mw:Talk pages project/Replying|Reply tool]]'s wikitext source mode. This will make it easier to link to pages and to ping other users. [https://phabricator.wikimedia.org/T276609][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#Status_updates] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २२:०२, २८ जून २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21653312 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Tech News: 2021-27]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 19 July. '''Recent changes''' * [[:wikidata:Q4063270|AutoWikiBrowser]] is a tool to make repetitive tasks easier. It now uses [[:w:en:JSON|JSON]]. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPageJSON</code> and <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/Config</code>. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/Version</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/VersionJSON</code>. The tool will eventually be configured on the wiki so that you don't have to wait until the new version to add templates or regular expression fixes. [https://phabricator.wikimedia.org/T241196] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] helps saving online sources on some wikis. It adds them to [[:w:en:Wayback Machine|Wayback Machine]] and links to them there. This is so they don't disappear if the page that was linked to is removed. It currently has a problem with linking to the wrong date when it moves pages from <code>archive.is</code> to <code>web.archive.org</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T283432] '''Changes later this week''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] will be updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It will come to the first wikis on 7 July. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * Some Wikimedia wikis use [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]] or pending changes. It hides edits from new and unregistered accounts for readers until they have been patrolled. The auto review action in Flagged Revisions will no longer be logged. All old logs of auto-review will be removed. This is because it creates a lot of logs that are not very useful. [https://phabricator.wikimedia.org/T285608] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २३:०३, ५ जुलै २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21694636 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Tech News: 2021-29]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] was updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It was supposed to come to the first wikis on 7 July. It was delayed to 12 July instead. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * [[Special:UnconnectedPages|Special:UnconnectedPages]] lists pages that are not connected to Wikidata. This helps you find pages that can be connected to Wikidata items. Some pages should not be connected to Wikidata. You can use the magic word <code><nowiki>__EXPECTED_UNCONNECTED_PAGE__</nowiki></code> on pages that should not be listed on the special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T97577] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] How media is structured in the [[:w:en:Parsing|parser's]] HTML output will soon change. This can affect bots, gadgets, user scripts and extensions. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/L2UQJRHTFK5YG3IOZEC7JSLH2ZQNZRVU/ read more]. You can test it on [[:testwiki:Main Page|Testwiki]] or [[:test2wiki:Main Page|Testwiki 2]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २१:०२, १९ जुलै २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21755027 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], १२:०४, २३ जुलै २०२१ (IST) <!-- सदस्य:KCVelaga (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Tech News: 2021-30]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.14|new version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis the week before last week. This was not in Tech News because there was no newsletter that week. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * If you use the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|Monobook skin]] you can choose to switch off [[:w:en:Responsive web design|responsive design]] on mobile. This will now work for more skins. If <code>{{int:monobook-responsive-label}}</code> is unticked you need to also untick the new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|preference]] <code>{{int:prefs-skin-responsive}}</code>. Otherwise it will stop working. Interface admins can automate this process on your wiki. You can [[phab:T285991|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ०२:४१, २७ जुलै २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21771634 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Tech News: 2021-31]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] If your wiki uses markup like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl"></nowiki></code></bdi> without the required <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>dir</code></bdi> attribute, then these will no longer work in 2 weeks. There is a short-term fix that can be added to your local wiki's Common.css page, which is explained at [[phab:T287701|T287701]]. From now on, all usages should include the full attributes, for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr" dir="ltr" lang="en"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl" dir="rtl" lang="he"></nowiki></code></bdi>. This also applies to some other HTML tags, such as <code>span</code> or <code>code</code>. You can find existing examples on your wiki that need to be updated, using the instructions at [[phab:T287701|T287701]]. * Reminder: Wikimedia has [[m:Special:MyLanguage/IRC/Migrating to Libera Chat|migrated to the Libera Chat IRC network]], from the old Freenode network. Local documentation should be updated. '''Problems''' * Last week, all wikis had slow access or no access for 30 minutes. There was a problem with generating dynamic lists of articles on the Russian Wikinews, due to the bulk import of 200,000+ new articles over 3 days, which led to database problems. The problematic feature has been disabled on that wiki and developers are discussing if it can be fixed properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-07-26_ruwikinews_DynamicPageList] '''Changes later this week''' * When adding links to a page using [[mw:VisualEditor|VisualEditor]] or the [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]], [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]] will now only appear at the bottom of search results. This is because users do not often want to link to disambiguation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285510] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|team of the Wikipedia app for Android]] is working on communication in the app. The developers are working on how to talk to other editors and get notifications. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|read more]]. They are looking for users who want to [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingJuly2021|test the plans]]. Any editor who has an Android phone and is willing to download the app can do this. * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for {{int:discussiontools-preference-label}} will be updated in the coming weeks. You will be able to [[mw:Talk pages project/Notifications|subscribe to individual sections]] on a talk page at more wikis. You can test this now by adding <code>?dtenable=1</code> to the end of the talk page's URL ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta_talk:Sandbox?dtenable=1 example]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ०२:१८, ३ ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21818289 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Tech News: 2021-32]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translations]] are available. '''Problems''' * You can read but not edit 17 wikis for a few minutes on 10 August. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1628571650 05:00 UTC]. This is because of work on the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T287449] '''Changes later this week''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/2021:Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place remotely on 13 August, starting at 5:00 UTC, for 24 hours. You can participate in many ways. You can still propose projects and sessions. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The old CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="visualClear"></div></nowiki></code></bdi> will not be supported after 12 August. Instead, templates and pages should use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div style="clear:both;"></div></nowiki></code></bdi>. Please help to replace any existing uses on your wiki. There are global-search links available at [[phab:T287962|T287962]]. '''Future changes''' * [[m:Special:MyLanguage/The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is a place for Wikipedia editors to get access to sources. There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TheWikipediaLibrary|extension]] which has a new function to tell users when they can take part in it. It will use notifications. It will start pinging the first users in September. It will ping more users later. [https://phabricator.wikimedia.org/T288070] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[w:en:Vue.js|Vue.js]] will be the [[w:en:JavaScript|JavaScript]] framework for MediaWiki in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SOZREBYR36PUNFZXMIUBVAIOQI4N7PDU/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २१:५१, ९ ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21856726 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == SPAM link in [[इ.स. ३३३]] == Hi there! Sorry to bother you but thought you might want to keep an eye on this article as it constantly is being spammed by the same link from 'angelclan.org' by anonymous IP. --[[विशेष:योगदान/79.65.113.174|79.65.113.174]] १४:२७, १३ ऑगस्ट २०२१ (IST) :Added to my watchlist. Will take necessary actions if needed -[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०७:४३, १७ ऑगस्ट २०२१ (IST) == Feedback for Mini edit-a-thons == Dear Wikimedian, Hope everything is fine around you. If you remember that A2K organised [[:Category: Mini edit-a-thons by CIS-A2K|a series of edit-a-thons]] last year and this year. These were only two days long edit-a-thons with different themes. Also, the working area or Wiki project was not restricted. Now, it's time to grab your feedback or opinions on this idea for further work. I would like to request you that please spend a few minutes filling this form out. You can find the form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdNw6NruQnukDDaZq1OMalhwg7WR2AeqF9ot2HEJfpeKDmYZw/viewform here]. You can fill the form by 31 August because your feedback is precious for us. Thank you [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:२८, १७ ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Tech News: 2021-33]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can add language links in the sidebar in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] '''Problems''' * There was a problem on wikis which use the Translate extension. Translations were not updated or were replaced with the English text. The problems have been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T288700][https://phabricator.wikimedia.org/T288683][https://phabricator.wikimedia.org/T288719] '''Changes later this week''' * A [[mw:Help:Tags|revision tag]] will soon be added to edits that add links to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]]. This is because these links are usually added by accident. The tag will allow editors to easily find the broken links and fix them. If your wiki does not like this feature, it can be [[mw:Help:Tags#Deleting a tag added by the software|hidden]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287549] *Would you like to help improve the information about tools? Would you like to attend or help organize a small virtual meetup for your community to discuss the list of tools? Please get in touch on the [[m:Toolhub/The Quality Signal Sessions|Toolhub Quality Signal Sessions]] talk page. We are also looking for feedback [[m:Talk:Toolhub/The Quality Signal Sessions#Discussion topic for "Quality Signal Sessions: The Tool Maintainers edition"|from tool maintainers]] on some specific questions. * In the past, edits to any page in your user talk space ignored your [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications#mute|mute list]], e.g. sub-pages. Starting this week, this is only true for edits to your talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T288112] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ००:५८, १७ ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21889213 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == ''Invitation for Wiki Loves Women South Asia 2021'' == <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span><br>'''September 1 - September 30, 2021'''<span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> ----[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]]'''Wiki Loves Women South Asia''' is back with the 2021 edition. Join us to minify gender gaps and enrich Wikipedia with more diversity. Happening from 1 September - 30 September, [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women South Asia]] welcomes the articles created on gender gap theme. This year we will focus on women's empowerment and gender discrimination related topics. We are proud to announce and invite you and your community to participate in the competition. You can learn more about the scope and the prizes at the [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|''project page'']]. Best wishes,<br> [[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women Team]] <!---[[सदस्य:HirokBot|HirokBot]] ([[सदस्य चर्चा:HirokBot|चर्चा]])---> ०३:१५, १९ ऑगस्ट २०२१ (IST) </div> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Tech News: 2021-34]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score]] extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><score></nowiki></code></bdi> notation) has been re-enabled on public wikis and upgraded to a newer version. Some musical score functionality may no longer work because the extension is only enabled in "safe mode". The security issue has been fixed and an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score/2021 security advisory|advisory published]]. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289130|some wikis]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1629871217 06:00 UTC]. This is for database maintenance. During this time, operations on the CentralAuth will also not be possible. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ०३:२९, २४ ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21923254 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Read-only reminder == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="MassMessage"/> A maintenance operation will be performed on [https://zonestamp.toolforge.org/1629871231 {{#time: l F d H:i e|2021-08-25T06:00|en}}]. It should only last for a few minutes. This will affect your wiki as well as 11 other wikis. During this time, publishing edits will not be possible. Also during this time, operations on the CentralAuth will not be possible (GlobalRenames, changing/confirming e-mail addresses, logging into new wikis, password changes). For more details about the operation and on all impacted services, please check [[phab:T289130|on Phabricator]]. A banner will be displayed 30 minutes before the operation. Please help your community to be aware of this maintenance operation. {{Int:Feedback-thanks-title}}<section end="MassMessage"/> </div> ०२:०५, २५ ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21927201 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिमीडिया फाउंडेशन 2021 बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजच्या निवडणुकीत आठवणीने मतदान करा == नमस्कार {{PAGENAME}}, आपण विकिमीडिया फाउंडेशन 2021 बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजच्या निवडणुकीत मतदान करण्यास पात्र असल्याने आपल्याला हा मेल मिळाला आहे. निवडणूक 18 ऑगस्ट, 2021 रोजी सुरू झाली आणि 31 ऑगस्ट, 2021 रोजी संपेल. विकिमीडिया फाउंडेशन मराठी विकिपीडियासारख्या प्रकल्पांचे संचालन करते आणि त्याचे नेतृत्व बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजद्वारे केले जाते. हा बोर्ड ही विकिमीडिया फाउंडेशनची निर्णय घेणारी संस्था आहे. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजबद्दल अधिक जाणून घ्या]]. या वर्षी सामूहिक मतदानाद्वारे चार पदांसाठी निवडणूक होणार आहे. या पदांसाठी जगभरातून एकोणीस उमेदवार निवडणूक लढवत आहेत. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021च्या बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजविषयी अधिक जाणून घ्या]] समूहांच्या सुमारे 70,000 सदस्यांना मतदान करण्यास निमंत्रित करण्यात आले आहे. त्यात आपणही आहात! मतदान फक्त 31 ऑगस्ट रोजी 23:59 UTC (जागतिक प्रमाणवेळ) पर्यंतच सुरू राहील. * [[:mr:विशेष:सुरक्षीतकौल/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''मराठी विकिपीडियाच्या सेक्युअरपोलवर जाऊन मतदान करा''']]. आपण याआधीच मतदान केले असल्यास, मतदान केल्याबद्दल आभार. कृपया हा मेल दुर्लक्षित करा. लोक त्यांची कितीही खाती असली, तरी फक्त एकदाच मतदान करू शकतात. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|या निवडणुकीविषयी अधिक माहिती वाचा]]. धन्यवाद, [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:०३, २५ ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:KCVelaga (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21933963 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Tech News: 2021-35]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some musical score syntax no longer works and may needed to be updated, you can check [[:Category:{{MediaWiki:score-error-category}}]] on your wiki for a list of pages with errors. '''Problems''' * Musical scores were unable to render lyrics in some languages because of missing fonts. This has been fixed now. If your language would prefer a different font, please file a request in Phabricator. [https://phabricator.wikimedia.org/T289554] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]] about this. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289660|Commons]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-09-06|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1630818058 05:00 UTC]. This is for database maintenance. * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 13 September. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २१:३२, ३० ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21954810 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ==विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१== [[:विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१]] स्पर्धेचे आयोजन आजपासून झाले आहे. कृपया याची साईट नोटीस तयार करा, जेणेकरून मराठी विकी सदस्यांचे यावर सहज लक्ष जाईल. धन्यवाद.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २१:५२, १ सप्टेंबर २०२१ (IST) == Wikipedia Page == sir i dont think this page should be deleted. mr.wikipedia.org/wiki/मोहित_चुरीवाल please revert this page back :Hi, please explain me why this article meets our notability guidelines?. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:१४, ५ सप्टेंबर २०२१ (IST) == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Tech News: 2021-36]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The wikis that have [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] deployed have been part of A/B testing since deployment, in which some newcomers did not receive the new features. Now, all of the newcomers on 21 of the smallest of those wikis will be receiving the features. [https://phabricator.wikimedia.org/T289786] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In 2017, the provided jQuery library was upgraded from version 1 to 3, with a compatibility layer. The migration will soon finish, to make the site load faster for everyone. If you maintain a gadget or user script, check if you have any JQMIGRATE errors and fix them, or they will break. [https://phabricator.wikimedia.org/T280944][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/6Z2BVLOBBEC2QP4VV4KOOVQVE52P3HOP/] * Last year, the Portuguese Wikipedia community embarked on an experiment to make log-in compulsory for editing.  The [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Impact report for Login Required Experiment on Portuguese Wikipedia|impact report of this trial]] is ready. Moving forward, the Anti-Harassment Tools team is looking for projects that are willing to experiment with restricting IP editing on their wiki for a short-term experiment. [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Login Required Experiment|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २०:५०, ६ सप्टेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21981010 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Tech News: 2021-37]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * 45 new Wikipedias now have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T289680] * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|A majority of Wikipedias]] now have access to the Growth features. The Growth team [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ|has published an FAQ page]] about the features. This translatable FAQ covers the description of the features, how to use them, how to change the configuration, and more. '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on 14 September. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1631628002 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * Starting this week, Wikipedia in Italian will receive weekly software updates on Wednesdays. It used to receive the updates on Thursdays. Due to this change, bugs will be noticed and fixed sooner. [https://phabricator.wikimedia.org/T286664] * You can add language links in the sidebar in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|the new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlight]] tool marks up code with different colours. It now can highlight 23 new code languages. Additionally, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>golang</code></bdi> can now be used as an alias for the [[d:Q37227|Go programming language]], and a special <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>output</code></bdi> mode has been added to show a program's output. [https://phabricator.wikimedia.org/T280117][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/SyntaxHighlight_GeSHi/+/715277/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २१:०६, १३ सप्टेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22009517 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकी लव्हज् वुमन २०२१ == [[File:Wiki Loves Women South Asia-mr.png|right|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१|विकी लव्हज् वुमन दक्षिण आशिया]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. हा आंतरराष्ट्रीय विकी लव्हज् वुमन स्पर्धेचा एक भाग आहे. हे मुख्यत्वे महिला आणि महिला संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''पोस्टकार्ड, बार्नस्टार, तसेच $१२ USD ते $२५० USD पर्यंतचे बक्षीस''' आमच्याकडून जिंकू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकी लव्ह्‌ज वुमन दक्षिण आशिया २०२१/ नोंदणी|येथे]] आपली नोंदणी करा. आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wlwsa2021-mr हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:००, १६ सप्टेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlw&oldid=22025036 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Tech News: 2021-38]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Growth features are now deployed to almost all Wikipedias. [[phab:T290582|For the majority of small Wikipedias]], the features are only available for experienced users, to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#enable|test the features]] and [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#config|configure them]]. Features will be available for newcomers starting on 20 September 2021. * MediaWiki had a feature that would highlight local links to short articles in a different style. Each user could pick the size at which "stubs" would be highlighted. This feature was very bad for performance, and following a consultation, has been removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T284917] * A technical change was made to the MonoBook skin to allow for easier maintenance and upkeep. This has resulted in some minor changes to HTML that make MonoBook's HTML consistent with other skins. Efforts have been made to minimize the impact on editors, but please ping [[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]] on wiki or in [[phab:T290888|phabricator]] if any problems are reported. '''Problems''' * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of an accidental restart of the search servers. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-09-13_cirrussearch_restart] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[s:Special:ApiHelp/query+proofreadinfo|meta=proofreadpage API]] has changed. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>piprop</nowiki></code></bdi> parameter has been renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prpiprop</nowiki></code></bdi>. API users should update their code to avoid unrecognized parameter warnings. Pywikibot users should upgrade to 6.6.0. [https://phabricator.wikimedia.org/T290585] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:MediaWiki_1.37/Deprecation_of_legacy_API_token_parameters|previously announced]] change to how you obtain tokens from the API has been delayed to September 21 because of an incompatibility with Pywikibot. Bot operators using Pywikibot can follow [[phab:T291202|T291202]] for progress on a fix, and should plan to upgrade to 6.6.1 when it is released. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ००:०३, २१ सप्टेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22043415 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Tech News: 2021-39]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:IOS|iOS 15]] has a new function called [https://support.apple.com/en-us/HT212614 Private Relay] (Apple website). This can hide the user's IP when they use [[w:en:Safari (software)|Safari]] browser. This is like using a [[w:en:Virtual private network|VPN]] in that we see another IP address instead. It is opt-in and only for those who pay extra for [[w:en:ICloud|iCloud]]. It will come to Safari users on [[:w:en:OSX|OSX]] later. There is a [[phab:T289795|technical discussion]] about what this means for the Wikimedia wikis. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user-scripts add items to the [[m:Customization:Explaining_skins#Portlets|portlets]] (article tools) part of the skin. A recent change to the HTML may have made those links a different font-size. This can be fixed by adding the CSS class <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.vector-menu-dropdown-noicon</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T291438] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Onboarding_new_Wikipedians#New_experience|GettingStarted extension]] was built in 2013, and provides an onboarding process for new account holders in a few versions of Wikipedia. However, the recently developed [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] provide a better onboarding experience. Since the vast majority of Wikipedias now have access to the Growth features, GettingStarted will be deactivated starting on 4 October. [https://phabricator.wikimedia.org/T235752] * A small number of users will not be able to connect to the Wikimedia wikis after 30 September. This is because an old [[:w:en:root certificate|root certificate]] will no longer work. They will also have problems with many other websites. Users who have updated their software in the last five years are unlikely to have problems. Users in Europe, Africa and Asia are less likely to have immediate problems even if their software is too old. You can [[m:Special:MyLanguage/HTTPS/2021 Let's Encrypt root expiry|read more]]. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|receive notifications]] when someone leaves a comment on user talk page or mentions you in a talk page comment. Clicking the notification link will now bring you to the comment and highlight it. Previously, doing so brought you to the top of the section that contained the comment. You can find [[phab:T282029|more information in T282029.]] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [[phab:T288485|See the list of wikis.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W39"/> </div> ०३:५४, २८ सप्टेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22077885 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary == [[File:Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon poster 2nd.pdf|thumb|100px|right|Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon]] Dear Wikimedian, Hope you are doing well. Glad to inform you that A2K is going to conduct a mini edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary. It is the second iteration of Mahatma Gandhi mini edit-a-thon. The edit-a-thon will be on the same dates 2nd and 3rd October (Weekend). During the last iteration, we had created or developed or uploaded content related to Mahatma Gandhi. This time, we will create or develop content about Mahatma Gandhi and any article directly related to the Indian Independence movement. The list of articles is given on the [[:m: Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon|event page]]. Feel free to add more relevant articles to the list. The event is not restricted to any single Wikimedia project. For more information, you can visit the event page and if you have any questions or doubts email me at nitesh@cis-india.org. Thank you [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २३:०३, २८ सप्टेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request == Hi, please block: [[User:2409:4042:4E13:8CAC:0:0:22CA:FC05]]: spam. Thanks,--[[सदस्य:Mtarch11|Mtarch11]] ([[सदस्य चर्चा:Mtarch11|चर्चा]]) १०:५६, २ ऑक्टोबर २०२१ (IST) :{{Done}}--[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:१५, २ ऑक्टोबर २०२१ (IST) == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Tech News: 2021-40]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them has been enabled for the following 10 wikis: mediawiki.org, the Italian, Catalan, Hebrew and Vietnamese Wikipedias, French Wikisource, and English Wikivoygage, Wikibooks, Wiktionary and Wikinews. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist on those wikis you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and bots that use the API to read the AbuseFilter log might break. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hidden</code></bdi> property will no longer say an entry is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>implicit</code></bdi> for unsuppressed log entries about suppressed edits. If your bot needs to know this, do a separate revision query. Additionally, the property will have the value <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>false</code></bdi> for visible entries; previously, it wasn't included in the response. [https://phabricator.wikimedia.org/T291718] * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them will be enabled for ''all production wikis''. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Future changes''' * You can soon get cross-wiki notifications in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]]. You can also get notifications as push notifications. More notification updates will follow in later versions. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Notifications#September_2021_update] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgExtraSignatureNamespaces</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgLegalTitleChars</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgIllegalFileChars</code></bdi> will soon be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi>. These are not part of the "stable" variables available for use in wiki JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T292011] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePrefix</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieDomain</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePath</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieExpiration</code></bdi> will soon be removed from mw.config. Scripts should instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.cookie</code></bdi> from the "<bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mw:ResourceLoader/Core_modules#mediawiki.cookie|mediawiki.cookie]]</bdi>" module. [https://phabricator.wikimedia.org/T291760] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> २२:०३, ४ ऑक्टोबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22101208 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == तुषार रायते या लेखासंदर्भात == नमस्कार आपण कालच नवीन लिहिण्यात आलेला लेख तुषार रायते हा काढण्यात आला त्याचे कारण समजू शकेल का ? तसेच येथे नवीन सदस्य असल्यामुळे त्यामध्ये अचूक बदल करून कशा पद्धतीने त्याला पुन्हा स्थापित करण्यात येईल कळू शकेल का ? जेणेकरून मला अजून काही लेख लिहिण्यात मदत होईल == Wikipedia Asian Month 2021 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team. # Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''. # Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!! # If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook. If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:''' # Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021 Sincerely yours, [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10 </div> <!-- सदस्य:Reke@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=20538644 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Tech News: 2021-41]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Manual:Table_of_contents#Auto-numbering|"auto-number headings" preference]] is being removed. You can read [[phab:T284921]] for the reasons and discussion. This change was [[m:Tech/News/2021/26|previously]] announced. [[mw:Snippets/Auto-number_headings|A JavaScript snippet]] is available which can be used to create a Gadget on wikis that still want to support auto-numbering. '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. A demonstration version of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|newest feature]] will be shown. The event will take place on Tuesday, 12 October at 16:00 UTC. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web/12-10-2021|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W41"/> </div> २१:०१, ११ ऑक्टोबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22152137 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Tech News: 2021-42]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' *[[m:Toolhub|Toolhub]] is a catalogue to make it easier to find software tools that can be used for working on the Wikimedia projects. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LF4SSR4QRCKV6NPRFGUAQWUFQISVIPTS/ read more]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers of the [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] are working on [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|communication in the app]]. You can now answer questions in [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingOctober2021|survey]] to help the development. * 3–5% of editors may be blocked in the next few months. This is because of a new service in Safari, which is similar to a [[w:en:Proxy server|proxy]] or a [[w:en:VPN|VPN]]. It is called iCloud Private Relay. There is a [[m:Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|discussion about this]] on Meta. The goal is to learn what iCloud Private Relay could mean for the communities. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] is a new [[w:en:API|API]] for those who use a lot of information from the Wikimedia projects on other sites. It is a way to get big commercial users to pay for the data. There will soon be a copy of the Wikimedia Enterprise dataset. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/message/B2AX6PWH5MBKB4L63NFZY3ADBQG7MSBA/ read more]. You can also ask the team questions [https://wikimedia.zoom.us/j/88994018553 on Zoom] on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=15&min=00&sec=0&day=22&month=10&year=2021 22 October 15:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W42"/> </div> ०२:२४, १९ ऑक्टोबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22176877 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Tech News: 2021-43]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2021]] is looking for nominations. You can recommend tools until 27 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' *[[m:Special:MyLanguage/Help:Diff|Diff pages]] will have an improved copy and pasting experience. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Copy paste diffs|The changes]] will allow the text in the diff for before and after to be treated as separate columns and will remove any unwanted syntax. [https://phabricator.wikimedia.org/T192526] * The version of the [[w:en:Liberation fonts|Liberation fonts]] used in SVG files will be upgraded. Only new thumbnails will be affected. Liberation Sans Narrow will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T253600] '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. News about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages|disambiguation]] and the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|real-time preview]] wishes will be shown. The event will take place on Wednesday, 27 October at 14:30 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/Talk to Us|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W43"/> </div> ०१:३८, २६ ऑक्टोबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22232718 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Tech News: 2021-44]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a limit on the amount of emails a user can send each day. This limit is now global instead of per-wiki. This change is to prevent abuse. [https://phabricator.wikimedia.org/T293866] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W44"/> </div> ०१:५८, २ नोव्हेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22269406 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == संग्राम देशमुख यांचे पृष्ठ dlt केल्याबद्दल.... == नमस्कार मी संग्राम देशमुख यांची माहिती अपलोड केली होती ती आपण का dlt केली हे मला कळेल का? संग्राम देशमुख हे राजकीय व्यक्तिमत्त्व असले तरी पश्चिम महाराष्ट्रात त्यांनी केलेले योगदान भरपूर आहे. अशी माणसे प्रसिद्धी परामुख असल्याने त्यांच्याबद्द्द्ल विकिपिडीयावर लेखन करून त्यांचे कार्य समाजासमोर आणावे या हेतूने मी लेखन करत होतो. आपण ते पान dlt का केले याबद्दल मला माहिती द्यावी. काम चालू असा साचा लावला असून देखील आपण ते dlt केलेत हे कॅयोग्य वाटते. आपण नक्की उत्तर द्याल अशी अपेक्षा आहे. == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Tech News: 2021-45]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile IP editors are now able to receive warning notices indicating they have a talk page message on the mobile website (similar to the orange banners available on desktop). These notices will be displayed on every page outside of the main namespace and every time the user attempts to edit. The notice on desktop now has a slightly different colour. [https://phabricator.wikimedia.org/T284642][https://phabricator.wikimedia.org/T278105] '''Changes later this week''' * [[phab:T294321|Wikidata will be read-only]] for a few minutes on 11 November. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1636610400 06:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T294321] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future, unregistered editors will be given an identity that is not their [[:w:en:IP address|IP address]]. This is for legal reasons. A new user right will let editors who need to know the IPs of unregistered accounts to fight vandalism, spam, and harassment, see the IP. You can read the [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|suggestions for how that identity could work]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|discuss on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W45"/> </div> ०२:०७, ९ नोव्हेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22311003 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Tech News: 2021-46]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Most [[c:Special:MyLanguage/Commons:Maximum_file_size#MAXTHUMB|large file uploads]] errors that had messages like "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>stashfailed</code></bdi>" or "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>DBQueryError</code></bdi>" have now been fixed. An [[wikitech:Incident documentation/2021-11-04 large file upload timeouts|incident report]] is available. '''Problems''' * Sometimes, edits made on iOS using the visual editor save groups of numbers as telephone number links, because of a feature in the operating system. This problem is under investigation. [https://phabricator.wikimedia.org/T116525] * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of a configuration error. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-11-10_cirrussearch_commonsfile_outage] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W46"/> </div> ०३:३७, १६ नोव्हेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22338097 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == ''WLWSA-2021 Newsletter #6 (Request to provide information)'' == <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span> <br/>'''September 1 - September 30, 2021''' <span style="font-size:120%; float:right;">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> </div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates. <small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Hirok_Raja|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small> ''Regards,'' <br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] <br/>१२:४४, १७ नोव्हेंबर २०२१ (IST) <!-- sent by [[User:Hirok Raja|Hirok Raja]] --> </div> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Tech News: 2021-47]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. *The template dialog in VisualEditor and in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|new wikitext mode]] Beta feature will be [[m:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|heavily improved]] on [[phab:T286992|a few wikis]]. Your [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|feedback is welcome]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W47"/> </div> ०१:३३, २३ नोव्हेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22366010 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Tech News: 2021-48]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W48"/> </div> ०२:४५, ३० नोव्हेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22375666 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Tech News: 2021-49]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translations]] are available. '''Problems''' * MediaWiki 1.38-wmf.11 was scheduled to be deployed on some wikis last week. The deployment was delayed because of unexpected problems. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * At all Wikipedias, a Mentor Dashboard is now available at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MentorDashboard</nowiki></code></bdi>. It allows registered mentors, who take care of newcomers' first steps, to monitor their assigned newcomers' activity. It is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. You can learn more about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How_to_configure_the_mentors%27_list|activating the mentor list]] on your wiki and about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor dashboard|the mentor dashboard project]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The predecessor to the current [[mw:API|MediaWiki Action API]] (which was created in 2008), <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=ajax</nowiki></code></bdi>, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to the corresponding API module. [https://phabricator.wikimedia.org/T42786] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An old ResourceLoader module, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>jquery.jStorage</nowiki></code></bdi>, which was deprecated in 2016, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.storage</nowiki></code></bdi> instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T143034] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W49"/> </div> ०३:२९, ७ डिसेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22413926 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Tech News: 2021-50]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There are now default [[m:Special:MyLanguage/Help:Namespace#Other_namespace_aliases|short aliases]] for the "Project:" namespace on most wikis. E.g. On Wikibooks wikis, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[WB:]]</nowiki></code></bdi> will go to the local language default for the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[Project:]]</nowiki></code></bdi> namespace. This change is intended to help the smaller communities have easy access to this feature. Additional local aliases can still be requested via [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|the usual process]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T293839] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W50"/> </div> ०३:५८, १४ डिसेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22441074 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Tech News: 2021-51]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 10 January 2022. '''Recent changes''' * Queries made by the DynamicPageList extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><DynamicPageList></nowiki></code></bdi>) are now only allowed to run for 10 seconds and error if they take longer. This is in response to multiple outages where long-running queries caused an outage on all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380#7575719] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * The developers of the Wikipedia iOS app are looking for testers who edit in multiple languages. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/202112 testing|read more and let them know if you are interested]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2021 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/2B7KYL5VLQNHGQQHMYLW7KTUKXKAYY3T/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W51"/> </div> ०३:३६, २१ डिसेंबर २०२१ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22465395 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> २३:४८, ४ जानेवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>oauth_consumer</code></bdi> variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|actions=edit,history</code></bdi> will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withgadget</code></bdi> URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withJS</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withCSS</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966] * The heading on the main page can now be configured using <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]</span> for logged-in users and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title]]</span> for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715] * Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708] * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W02"/> </div> ०६:५४, ११ जानेवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22562156 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages. If you click "{{int:Disambiguator-review-link}}" in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]]. You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies. This is available at most wikis. Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T263819] * When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|"preloaded" with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W03"/> </div> ०१:२५, १८ जानेवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22620285 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO. * You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619] '''Events''' * You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year. * You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W04"/> </div> ०३:०८, २५ जानेवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22644148 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == चर्चा करण्यासाठी वेळ अपेक्षित.... == माननीय महोदय, आपल्याबद्दल माहिती मिळाली, अभिमान वाटला. नव्या पिढीसाठी प्रोत्साहक, प्रेरणादायी व्यक्ती आहात. संपर्क क्रमांक दिल्यास अधिक बोलता येईल. काही विशेष कार्यक्रम ठरवता येईल. धन्यवाद. [[विशेष:योगदान/106.77.29.157|106.77.29.157]] ०९:०२, २५ जानेवारी २०२२ (IST) == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?withgadget</code></bdi> URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>supportsUrlLoad</code></bdi> in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead: ** The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki. '''Events''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W05"/> </div> २३:१२, ३१ जानेवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22721804 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२ == प्रिय विकिसदस्य,</br> <b>[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२]]</b> ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. विकी लव्हस फॉल्कलोर ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे.योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल.</br> </br> ही स्पर्धा आज <b>२ फेब्रुवारी २०२२</b> रोजी सुरू झाली असून <b>३१ मार्च २०२२</b> रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल, पहिल्या विजेत्याला ३०० USD, द्वितीय विजेत्याला आणि तीसऱ्या विजेत्याला अनुक्रमे २०० USD आणि १०० USD दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत कोणत्याही मदतीसाठी, ज्युरी सदस्यांच्या [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] किंवा [[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] यांच्या चर्चा पानावर संदेश लिहा.</br> </br> कृपया या पृष्ठावरील [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२#नियम|त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२ ]] सर्व सूचना आणि नियम वाचा. या पेजवरून [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२/ नोंदणी |स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२/ नोंदणी]] या स्पर्धेत सहभागी व्हा. आपण योगदानामध्ये सहभागी झाल्यास आपल्या मुख्य पृष्ठावर हा [[साचा:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२|साचा]] वापरा. येथून [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2022 हा दुवा] तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) १२:२५, २ फेब्रुवारी २०२२ (IST) == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२ == प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2022|विकी लव्हस फॉल्कलोर]] ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे.योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा आज २ फेब्रुवारी २०२२ रोजी सुरू झाली असून ३१ मार्च २०२२ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल, पहिल्या विजेत्याला ३०० USD, द्वितीय विजेत्याला आणि तीसऱ्या विजेत्याला अनुक्रमे २०० USD आणि १०० USD दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत कोणत्याही मदतीसाठी, ज्युरी सदस्यांच्या [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] किंवा [[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] यांच्या चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया या पृष्ठावरील [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२#नियम|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२]] सर्व सूचना आणि नियम वाचा. या पेजवरून [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२/नोंदणी]] या स्पर्धेत सहभागी व्हा. आपण योगदानामध्ये सहभागी झाल्यास आपल्या मुख्य पृष्ठावर हा [[साचा:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२२|साचा]] वापरा. येथून [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2022 हा दुवा] तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. --[[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) ११:०१, ३ फेब्रुवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlw&oldid=22748073 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]). * Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823] '''Problems''' * A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector</code></bdi> should be updated to also check for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector-2022</code></bdi>. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W06"/> </div> ०२:४६, ८ फेब्रुवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22765948 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Congrats for organizing Feminism and Folklore 2022 now whats next ? == Dear Organizers, Congratulations on successfully organizing [[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] on your local Wikipedia language. Here are few things that you need to look around during the contest.Make sure that all submissions follow the set of rules as mentioned below and are related to the theme of the project. #The expanded or new article should have a minimum 3000 bytes or 300 words. #The article should not be purely machine translated. #The article should be expanded or created between 1 February and 31 March. #The article should be within theme feminism or folklore.Articles will be accepted if it either belongs to Folklore or Feminism. #No copyright violations and must have proper reference as per Wikipedia notability guidelines. Please refer to the set of rules and guidelines [[:m:Feminism and Folklore 2022|from here]]. During the contest if you face any issue or have queries regarding the project please feel free to reach out on [[:m:Feminism and Folklore 2022/Contact Us|Contact Us]] page. Feminism and Folklore team will be assisting you throughout the contest duration. We thank you for your numerous efforts which you have put in for making this project successful. Best wishes [[User:Rockpeterson|Rockpeterson]] [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:२२, १२ फेब्रुवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf&oldid=22820293 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function has been updated so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W07"/> </div> ००:४९, १५ फेब्रुवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22821788 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == International Mother Language Day 2022 edit-a-thon == Dear Wikimedian, CIS-A2K announced [[:m:International Mother Language Day 2022 edit-a-thon|International Mother Language Day]] edit-a-thon which is going to take place on 19 & 20 February 2022. The motive of conducting this edit-a-thon is to celebrate International Mother Language Day. This time we will celebrate the day by creating & developing articles on local Wikimedia projects, such as proofreading the content on Wikisource, items that need to be created on Wikidata [edit Labels & Descriptions], some language-related content must be uploaded on Wikimedia Commons and so on. It will be a two-days long edit-a-thon to increase content about languages or related to languages. Anyone can participate in this event and editors can add their names [https://meta.wikimedia.org/wiki/International_Mother_Language_Day_2022_edit-a-thon#Participants here]. Thank you [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:४३, १५ फेब्रुवारी २०२२ (IST) <small> On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- सदस्य:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]</bdi>) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020] * At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820] * You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>class=notpageimage</nowiki></code></bdi>. For example, <code><nowiki>[[File:Example.png|class=notpageimage]]</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator. '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system. There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/] * Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated "talk" page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W08"/> </div> ००:४२, २२ फेब्रुवारी २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22847768 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909] * Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group <code>oversight</code> was renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]]. '''Problems''' * The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features. * If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: <code dir=ltr>successbox, messagebox, errorbox, warningbox</code>), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W09"/> </div> ०४:३०, १ मार्च २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22902593 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available. '''Problems''' * There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W10"/> </div> ०२:४६, ८ मार्च २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22958074 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == International Women's Month 2022 edit-a-thon == Dear Wikimedians, Hope you are doing well. Glad to inform you that to celebrate the month of March, A2K is to be conducting a mini edit-a-thon, International Women Month 2022 edit-a-thon. The dates are for the event is 19 March and 20 March 2022. It will be a two-day long edit-a-thon, just like the previous mini edit-a-thons. The edits are not restricted to any specific project. We will provide a list of articles to editors which will be suggested by the Art+Feminism team. If users want to add their own list, they are most welcome. Visit the given [[:m:International Women's Month 2022 edit-a-thon|link]] of the event page and add your name and language project. If you have any questions or doubts please write on [[:m:Talk:International Women's Month 2022 edit-a-thon|event discussion page]] or email at nitesh@cis-india.org. Thank you [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:२३, १४ मार्च २०२२ (IST) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- सदस्य:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771] '''Problems''' * There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]]. * There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>uselang=qqx</code></bdi> to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as "{{int:vector-view-history}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T300069] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have <code dir=ltr>deletelogentry</code> and <code dir=ltr>deletedhistory</code> rights through their group memberships. Before, only those with the <code dir=ltr>deleterevision</code> right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928] * On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617] '''Events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W11"/> </div> ०३:३८, १५ मार्च २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22993074 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available. '''New code release schedule for this week''' * There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]]. '''Recent changes''' * You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043] '''Future changes''' * Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W12"/> </div> २१:३१, २१ मार्च २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23034693 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2022 ends soon == [[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|right|frameless|250px]] [[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] which is an international writing contest organized at Wikipedia ends soon that is on <b>31 March 2022 11:59 UTC</b>. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as <i>folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more</i> Keep an eye on the project page for declaration of Winners. We look forward for your immense co-operation. Thanks Wiki Loves Folklore international Team [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १९:५८, २६ मार्च २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf&oldid=23060054 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W13"/> </div> ०१:२५, २९ मार्च २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23073711 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available. '''Problems''' * For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be <code dir=ltr>Tech News: 2022-14</code> anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920] * Over the next few months, the "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where "Link recommendation" is already available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W14"/> </div> ०२:३१, ५ एप्रिल २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23097604 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2022 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 25th April 2022. # Email us on [mailto:wikilovesfolklore@gmail.com wikilovesfolklore@gmail.com] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2022|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. [[File:Feminism and Folklore.webm|frameless|right|300px]] Thanks and regards '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २१:४९, ६ एप्रिल २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf1&oldid=23111012 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new public status page at <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]</span>. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project]. * On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W15"/> </div> ०१:१५, १२ एप्रिल २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23124108 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated "Talk" page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]]. * On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: <code dir=ltr>successbox</code>, <code dir=ltr>errorbox</code>, <code dir=ltr>warningbox</code>. The styles for those classes and <code dir=ltr>messagebox</code> will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W16"/> </div> ०४:४२, १९ एप्रिल २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23167004 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). * Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W17"/> </div> ०४:२६, २६ एप्रिल २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23187115 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Editing news 2022 #1</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/><i>[[metawiki:VisualEditor/Newsletter/2022/April|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> [[File:Junior Contributor New Topic Tool Completion Rate.png|thumb|New editors were more successful with this new tool.]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New discussion tool|New topic tool]] helps editors create new ==Sections== on discussion pages. New editors are more successful with this new tool. You can [[mw:Talk pages project/New topic#21 April 2022|read the report]]. Soon, the Editing team will offer this to all editors at the 20 Wikipedias that participated in the test. You will be able to turn it off at [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]].<section end="message"/> </div> [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ००:१३, ३ मे २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=23092897 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese. * [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967] * If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include <code dir=ltr>#mw-anon-edit-warning</code>, <code dir=ltr>#mw-undelete-revision</code> and 3 others. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W18"/> </div> ०१:०४, ३ मे २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23232924 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966] '''Problems''' * Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586] * Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966] * [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022). '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W19"/> </div> २०:५३, ९ मे २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23256717 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W20"/> </div> ००:२८, १७ मे २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23291515 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2022 - Local prize winners == <div style="border:8px brown ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations for winning a local prize in '''[[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competition. Thank you for your contribution and documenting your local folk culture on Wikipedia. Please fill in your preferences before 15th of June 2022 to receive your prize. Requesting you to fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScK5HgvVaLph_r_afctwShUuYVtXNwaN24HUSEYnzUUho8d-Q/viewform?usp=sf_link this form] before the deadline to avoid disappointments. Feel free to [[:m:Feminism and Folklore 2022/Contact Us|contact us]] if you need any assistance or further queries. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2022|FNF 2022 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १३:२०, २२ मे २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=23312270 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]</span> portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629] '''Problems''' * The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915] * Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W21"/> </div> ०५:५१, २४ मे २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23317250 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == त्वरित वगळणे == :{{साद|Tiven2240}} कृपया, [[सदस्य:हर्षदा गाडगे]], [[सहाय्य चर्चा:सहाय्य पृष्ठ--DUP]], [[साचा:माहितीचौकट अभिनेता,डान्सर,मॉडेल]], [[चर्चा:मॅजिक एअर]], [[शिवाजी नावाच्या संस्था]], [[चर्चा:Sandbox/MainPage]], [[चर्चा:Sanjiv borkar:धुळपाटी/]], [[चर्चा:ज्ञानभाषा मराठी (समाज माध्यमांवरील समूह)]], [[सदस्य चर्चा:शिवचरित्रकार शुभम चौहान]], [[सदस्य:शिवचरित्रकार शुभम चौहान]], [[चर्चा:संपादन]] ही पाने त्वरित वगळावीत ही विनंती. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:४१, ३० मे २०२२ (IST) ::{{साद|Khirid Harshad}} {{Done}}--[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:०९, ३१ मे २०२२ (IST) :{{साद|Tiven2240}} कृपया, [[सदस्य चर्चा:QueerEcofeminist/taggerforMarathi.js]], [[सदस्य:QueerEcofeminist/सदस्य योगदानाची प्रताधिकार भंगासाठी तपासणी]], [[चर्चा:ऑस्ट्रेलियाला येणे]], [[चर्चा:ज्ञानभाषा मराठी (समाज माध्यमांवरील समूह )]], [[चर्चा:गुलाम गौस सादिकशाह बाबा (रहेमतुल्ला अलेह)]], [[साचा:विकिपीडिया:सदस्य प्रताधिकारभंग/ज]], [[विभाग चर्चा:Dir\तात्पुरते]] ही पाने त्वरित वगळावीत ही विनंती. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:१९, २७ जून २०२२ (IST) ::{{Done}} --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ११:२८, २७ जून २०२२ (IST) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an <code dir=ltr>ip_in_ranges()</code> function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple <code dir=ltr>ip_in_range()</code> expressions joined by <code>|</code> into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017] * The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the <code>uciprange</code> parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150] * A new parser function will be introduced: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{=}}</nowiki></code></bdi>. It will replace existing templates named "=". It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W22"/> </div> ०१:५९, ३१ मे २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23340178 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Reminder to provide information - Feminism and Folklore 2022 == Dear User The Google form to submit information of winners during the 2022 edition of Feminism and Folklore 2022 end on 10th of June 2022. Please be informed that you will loose your prize once the deadline for sending information ends. We humbly urge you to kindly fill the form using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScK5HgvVaLph_r_afctwShUuYVtXNwaN24HUSEYnzUUho8d-Q/viewform?usp=sf_link this link] as soon as possible. Feel free to contact us on mail or talkpage if you have any difficulties. Thank you for understanding! Regards International Team Feminism and Folklore 2022 [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:०८, ५ जून २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=23364696 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>str_replace_regexp()</code></bdi> function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W23"/> </div> ०८:१६, ७ जून २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23366979 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548] * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July. '''Future changes''' * By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W24"/> </div> २२:२९, १३ जून २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23389956 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>site_stats</code></bdi> at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>user_global_editcount</code></bdi> variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]</span> to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910] '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>typeof</code></bdi> attribute values, and instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:File</code></bdi> for all types. Tool authors should adjust any code that expects: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Image</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Audio</code></bdi>, or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Video</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W25"/> </div> ०१:४८, २१ जून २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23425855 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps & Wikimedia Cloud Services]] continues. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033] * Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472] * Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W26"/> </div> ०१:३३, २८ जून २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23453785 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>proofreadpage_source_href</code></bdi> will be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi> and be replaced with the variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpSourceIndexPage</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T309490] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W27"/> </div> ०१:०२, ५ जुलै २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23466250 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thanks for organizing Feminism and Folklore == Dear Organiser/Jury Thank you so much for your enormous contribution during the [[:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] writing competition. We appreciate your time and efforts throughout the competition to bridge cultural and gender gap on Wikipedia. We are sending you a special postcard as a token of our appreciation and gratitude. Please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeZ5eNggLMULDNupu4LFuTIcDmEyCIRh0QLhElkhkZvAmg0wQ/viewform this form] by July 20th 2022 to receive a postcard from us. We look forward to seeing you in 2023 next year. Stay safe! Gaurav Gaikwad. International Team Feminism and Folklore [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १९:२०, १० जुलै २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf1&oldid=23501899 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932] *The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W28"/> </div> ००:५५, १२ जुलै २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23502519 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available. '''Problems''' * The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">TDFSupport@wikimedia.org</span> before 12 August. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W29"/> </div> ०४:३०, १९ जुलै २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23517957 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]</span> and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]</span> portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Problems''' * Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391] * Administrators will now see buttons on user pages for "{{int:changeblockip}}" and "{{int:unblockip}}" instead of just "{{int:blockip}}" if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W30"/> </div> ००:५७, २६ जुलै २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23545370 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Phantom</code></bdi> tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''Future meetings''' * This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W31"/> </div> ०२:५२, २ ऑगस्ट २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23615613 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). '''Future meetings''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W32"/> </div> ०१:२०, ९ ऑगस्ट २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23627807 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W33"/> </div> ०२:३९, १६ ऑगस्ट २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23658001 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778] '''Future changes''' * The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]]. The Editing team is enabling this tool everywhere. You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W34"/> </div> ०५:४३, २३ ऑगस्ट २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23675501 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets. '''Problems''' * In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]]. If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]</span>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W35"/> </div> ०४:३६, ३० ऑगस्ट २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23725814 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Editing news 2022 #2 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/><i>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2022/August|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> [[File:Desktop Topic Subscriptions median response time.png|alt=Graph showing 90-minute response time without the new tool and 39-minute response time with the tool|thumb|The [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button shortens response times.]] The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|notifies people when someone replies]] to their comments. It helps newcomers get answers to their questions. People reply sooner. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Notifications#12_August_2022|read the report]]. The Editing team is turning this tool on for everyone. You will be able to turn it off [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in your preferences]].<section end="message"/> </div> –[[m:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ०५:०६, ३० ऑगस्ट २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=23569286 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-namespaces</code></bdi> should be updated to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]</code></bdi> function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-associated-pages</code></bdi>, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W36"/> </div> ०४:५२, ६ सप्टेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23757743 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W37"/> </div> ०७:२०, १३ सप्टेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23787318 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>templatelinks</nowiki></code></bdi> table are now being dropped: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_namespace</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_title</nowiki></code></bdi>. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_target_id</nowiki></code></bdi>. See <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[phab:T299417|T299417]]</span> for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available. Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons] '''Future changes''' * In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W38"/> </div> <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</span> ०३:४६, २० सप्टेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23826293 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the <bdi lang="en" dir="ltr"><code>rel</code></bdi> attribute of links. Further details are in <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T315209|T315209]]</bdi>. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with <bdi lang="en" dir="ltr"><code>.json</code></bdi> will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:००, २७ सप्टेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23860085 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Inactive admins == (Apologies for writing in English if that is still not allowed). It seems that there are a few inactive admins: [https://meta.toolforge.org/stewardry/mrwiki?sysop=1&bureaucrat=1&interface-admin=1] '''[[User:Rschen7754|Rs]][[User talk:Rschen7754|chen]][[Special:Contributions/Rschen7754|7754]]''' ०६:०९, ३ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :Hi {{ping|Rschen7754}}, the community is aware of the inactive admins and we have local inactivity policy on this Wiki project. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १५:३०, ३ ऑक्टोबर २०२२ (IST) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID] * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>scribunto-console</code></bdi> API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५४, ४ ऑक्टोबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23885489 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W41"/> </div> १९:३९, १० ऑक्टोबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23912412 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements] * A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]</code></bdi> to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( "strict" )]]</code></bdi> to add errors for some possible code problems. This replaces "[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]" on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310] '''Future changes''' * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The "{{int:discussiontools-replylink}}" button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:१६, १८ ऑक्टोबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23943992 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs & Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''. # Inform your community members WAM 2022 is coming!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. # The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10</div> </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=23975688 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]]. * On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]]. '''Problems''' * Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] * Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list] * Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:Unicode 11 case map migration]]</bdi>. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]]. * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:५३, २५ ऑक्टोबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23975411 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997] * In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for "{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T321155] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818] * It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817] * It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815] * It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:४६, १ नोव्हेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23977539 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month 2022 Banner mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊ शकता तसेच डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2022 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]], [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. '''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२२''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:Tiven2240@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Tiven2240/test&oldid=2192714 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592] '''Problems''' * Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:०२, ८ नोव्हेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24001035 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]</span>, <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]</span>, and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]</span> portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * There will be a new link to directly "Edit template data" on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309] * Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:२५, १५ नोव्हेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १६:५५, १६ नोव्हेंबर २०२२ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:५१, १८ नोव्हेंबर २०२२ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]]. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५२, २२ नोव्हेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:३३, २९ नोव्हेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २१:५१, २ डिसेंबर २०२२ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:११, ६ डिसेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०५, १३ डिसेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १३:४१, १८ डिसेंबर २०२२ (IST) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- सदस्य:Nitesh Gill@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३०, २० डिसेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Messages to Wikipedian Asian Month 2022 Organizers == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello all Wikipedia Asian Month campaign organizors, The last WAM campaign has ended yesterday. Thank you all so much for organizing and participating this year's Wikipedia Asian Month Campaign. Give yourself and all editors a big applaud! While editors can take a break, the jury's work is just about to begin. Some WAM ended earlier, and has already finished the audit and review of all contributions. Just a reminder, this year, the rules has changed to whoever edit more than 3000 bytes with relaible sources can grant a barnstar (it doesn's has to be a newly created page). So make sure you include those editors, no matter with tool you are using for edit tracking. We suggest '''January 20th''' to be the deadline for all campaign to finalize their list, and report the username of [[Wikipedia_Asian_Month_2022/Ambassadors|"Ambassador"]] (who has the most edit at your campaign) and a list of all eligible editors at the WAM 2022 Ambassadors page, List of eligible editors(page link) column. Thank you! And wish you all a happy new year. WAM International Team 2022 </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to organize Feminism and Folklore 2023 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear {{PAGENAME}}, Christmas Greetings and a Happy New Year 2023, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a fountain tool or dashboard. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]]. This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023. Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १५:४१, २४ डिसेंबर २०२२ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=24282249 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:३८, १० जानेवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:४१, १७ जानेवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == 2022 Wikipedia Asian Month Organizer Update == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear all WAM organizers, Happy 2023! Thank you for updating the Ambassador list. We will '''start issuing the Barnstar''' to all eligible participants by late January. All ambassadors will received an additional special Barnstar. Please be sure to update '''[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Ambassadors|the list]]''' if you haven't done so. We also provide a '''[https://docs.google.com/document/d/1t1UEXwVkTsP5oP0sQmE74302M1SUDrlFW-kz2uTT5X0/edit?usp=sharing certificate template]''' for you to edit and print out to your participants. Once again, thank you for organizing and participating the 2022WAM, we like to hear your comment. Much appreciate for filling, and spreading out this [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd8Jo4ixbwKS1rC6KmfC1q6wW53nmoCQATbmsMatbZ4A1RCwA/viewform?usp=sf_link '''feedback survey''']. Look forward to seeing you again in 2023 WAM! best, Wikipedia Asian Month International Team </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१६, २४ जानेवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:११, ३० जानेवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३६, ३१ जानेवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> १५:५१, ६ फेब्रुवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३ == प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|विकी लव्हस फॉल्कलोर]] ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे.योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२३ रोजी सुरू झाली असून ३१ मार्च २०२३ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल, पहिल्या विजेत्याला ३०० USD, द्वितीय विजेत्याला आणि तीसऱ्या विजेत्याला अनुक्रमे २०० USD आणि १०० USD दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत कोणत्याही मदतीसाठी, ज्युरी सदस्यांच्या [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] किंवा [[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] यांच्या चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया या पृष्ठावरील [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३#नियम|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] सर्व सूचना आणि नियम वाचा. या पेजवरून [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३/नोंदणी]] या स्पर्धेत सहभागी व्हा. आपण योगदानामध्ये सहभागी झाल्यास आपल्या मुख्य पृष्ठावर हा [[साचा:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|साचा]] वापरा. येथून [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr हा दुवा] तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2236216 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Wikipedia Asian Month 2022 Campaign Survey - We'd like to hear from you! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> '''Dear WAM2022 organizors and participants,''' Once again, the WAM international team would like to hear your feedback by filling out the survey below. === [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd8Jo4ixbwKS1rC6KmfC1q6wW53nmoCQATbmsMatbZ4A1RCwA/viewform?usp=sf_link Wikipedia Asian Month 2022 Survey] === We apologize for the permission setting that was blocking many of you from open the survey, this problem have been fixed. Please share this survey with your community. We hope to see you again with a better version in the 2023 campaign. all the best, The WAM International Team </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:१९, १४ फेब्रुवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:२८, २१ फेब्रुवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Editing news 2023 #1 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/><i>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2023/February|Read this in another language]] • [[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> This newsletter includes two key updates about the [[mw:Special:MyLanguage/Editing team|Editing]] team's work: # The Editing team will finish adding new features to the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|Talk pages project]] and deploy it. # They are beginning a new project, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]]. <strong>Talk pages project</strong> [[File:Page Frame Features on desktop.png|alt=Screenshot showing the talk page design changes that are currently available as beta features at all Wikimedia wikis. These features include information about the number of people and comments within each discussion.|thumb|300px|Some of the upcoming changes]] The Editing team is nearly finished with this first phase of the [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project|Talk pages project]]. Nearly all [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|new features]] are available now in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature for {{int:discussiontools-preference-label}}]]. It will show information about how active a discussion is, such as the date of the most recent comment. There will soon be a new "{{int:skin-action-addsection}}" button. You will be able to turn them off at [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]]. Please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Talk_pages_project/Usability#c-PPelberg_(WMF)-20230215001000-Feedback:_Proposed_Revisions_to_%22Add_topic%22_button|tell them what you think]]. [[File:Daily edit completion rates mobile talk pages.png|thumb|300px|Daily edit completion rate by test group: DiscussionTools (test group) and MobileFrontend overlay (control group)]] An A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|{{int:discussiontools-preference-label}} on the mobile site]] has finished. Editors were [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|more successful with {{int:discussiontools-preference-label}}]]. The Editing team is enabling these features for all editors on the mobile site. <strong>New Project: Edit Check</strong> The Editing team is beginning [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|a project to help new editors of Wikipedia]]. It will help people identify some problems before they click "{{int:publishchanges}}". The first tool will encourage people to add references when they add new content. Please [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist|watch]] that page for more information. You can [[mw:Special:MyLanguage/Editing_team/Community_Conversations#20230303|join a conference call on 3&nbsp;March&nbsp;2023]] to learn more.<section end="message"/> </div> –[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]]) ०४:४८, २३ फेब्रुवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=24472950 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१७, २८ फेब्रुवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२०, ७ मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Women's Month Datathon on Commons == Dear Wikimedian, Hope you are doing well. CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have planned an online activity for March. The activity will focus on Wikimedia Commons and it will begin on 21 March and end on 31 March 2023. During this campaign, the participants will work on structure data, categories and descriptions of the existing images. We will provide you with the list of the photographs that were uploaded under those campaigns, conducted for Women’s Month. You can find the event page link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event and make it successful. There will be at least one online session to demonstrate the tasks of the event. We will come back to you with the date and time. If you have any questions please write to us at the event [[:m:Talk:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|talk page]] Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २३:३९, १२ मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५०, १४ मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:५६, २१ मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Women's Month Datathon on Commons Online Session == Dear Wikimedian, Hope you are doing well. As we mentioned in a previous message, CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have been starting an online activity for March from 21 March to 31 March 2023. The activity already started yesterday and will end on 31 March 2023. During this campaign, the participants are working on structure data, categories and descriptions of the existing images. The event page link is [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event. There is an online session to demonstrate the tasks of the event that is going to happen tonight after one hour from 8:00 pm to 9:00 pm. You can find the meeting link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons/Online Session|here]]. We will wait for you. Regards [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १९:०८, २२ मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:४४, २८ मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०९:५८, ३० मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१०, ४ एप्रिल २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:३५, ११ एप्रिल २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:२५, १८ एप्रिल २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:३४, २५ एप्रिल २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:१५, २ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Last week, Community Tech released the first update for providing [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diffs]], the #1 request in the 2022 Community Wishlist Survey. [[phab:T324759|This update]] adds legends and tooltips to inline diffs so that users unfamiliar with the blue and yellow highlights can better understand the type of edits made. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:०६, ९ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:१५, १६ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> २२:२५, २२ मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:३४, ३० मे २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:२२, ६ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments. If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १६:१७, १० जून २०२३ (IST) </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&oldid=25134473 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:२२, १२ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:३९, २० जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:४९, २६ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 - International prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations! We are thrilled to announce that you have emerged as the victorious champion in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition, securing an International prize. Your achievement is truly exceptional and worthy of celebration! We would like to express our utmost gratitude for your invaluable contribution to the documentation of your local Folk culture and Women on Wikipedia. The dedication and hard work you exhibited throughout the competition were truly remarkable. To ensure that you receive your well-deserved prize, we kindly request you to take a moment and complete the preferences form before the 10th of July 2023. By doing so, you will help us tailor the prize according to your preferences and guarantee a delightful experience for you. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfruDbLLEVmVA7WV0ngG2uLV6G5ekd73LmXf-708c5HnUrUtw/viewform?usp=sf_link by clicking here].. Should you have any queries or require any further assistance, please do not hesitate to reach out to us. You can easily contact us via the talkpage or by email. We are more than delighted to provide any support you may need. Once again, congratulations on this outstanding achievement! We are proud to have you as our winner and eagerly look forward to hearing from you. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:३३, २९ जून २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&oldid=25231197 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:२१, ४ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:२४, ११ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:३८, १८ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:५०, २५ जुलै २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:०७, २६ जुलै २०२३ (IST) </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२४, १ ऑगस्ट २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:५१, ८ ऑगस्ट २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ११:३०, १५ ऑगस्ट २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> २०:५५, २१ ऑगस्ट २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> १९:३०, २८ ऑगस्ट २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०४, ५ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३८, १२ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:५०, १९ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:२१, २६ सप्टेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:५७, ३ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:०९, ९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invite to Join Wikipedia Asian Month 2023 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''You are receiving this message because you participated in the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]] as an organizer or editor.'' [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|Join the Wikipedia Asian Month 2023 ]] <big>Dear all,</big> <big>The '''[[Wikipedia Asian Month Home|Wikipedia Asian Month 2023]]'''[1] is coming !</big> <big>The campaign start within a flexible 30 days from November to December. Following with the changes of the rules made by last year, the wish to have more people get to know Asia and Asian related topic is the same! </big>'''<big>Click [[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|"Here"]] to Organize/Join a WAM Event.</big>''' '''1. Propose "Focus Theme" related to Asia !''' If you are based somewhere in Asia, or have specific passion on an Asian topic, please propose your "Focus Theme" by October 25th. The WAM international team will select 5 themes. Please propose your focus theme through [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link this link][2]. '''2. Enhancing existing articles can also count as part of campaign contribution.''' Any edits, including creating new articles or adding new content to existing articles, over 3000 bytes in total would be able to get a reward. Last year, due to this change of rules, the Programs & Events Dashboard was suggested. However, according to community survey of 2022, Fountain Tool is still the best platform for tracking edit and points. You don’t need to create any Dashboard. For the tracking of editing existing article, the international team is currently designing a form. Will soon publish to the main page of WAM 2023. '''3. More flexible campaign time''' The contribution duration would remain 30days, but we extended the overall campaign timeline to 2 months. All organizers can decide when to start their WAM as long as the whole duration is within November 1st to December 31th. It means that you can participate in WAM based on the needs of your local community. '''Timetable''' * October 1st, 2023 : Publish International Campaign Page of the Year * October 5th to 25th, 2023 : Call for focus themes of WAM 2023. * Before 29 October, 2023: Complete '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|Registration]]''' [3] of Each language Wikipedia. * November 1st, UTC 00:00 to December 31th, UTC 00:00, 2023: Running the Campaign. (Find your local campaign for the actual event date.) * January 1st to March 15th, 2024: Auditing of each language Wikipedia. * March 30th, 2024: Deadline of reporting statistics and eligible editors to the International Team * April 1st to May 15th, 2024: The international team distributes Barnstars and Certificates to eligible editors of each event. For your information, the main page of Wikipedia Asian Month is currently undertaking a reconstruction for archiving purpose. For the 2023 event please bookmarked this page. We hope you will enjoy Wikipedia Asian Month! If you have any inquiry, feel free to contact us by info@asianmonth.wiki [4]. <big> We look forward to your participation. Cheers!!! WAM 2023 International Team</big> [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023 [2] https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023/Join_an_Event [4] info@asianmonth.wiki </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/Wikipedia_Asian_Month_2023_Message_receiver_main&oldid=25753309 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:४६, २४ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५१, ३१ ऑक्टोबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३६, ७ नोव्हेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२२, १४ नोव्हेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:२५, २१ नोव्हेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:३९, २८ नोव्हेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२०, ५ डिसेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:४२, १२ डिसेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:४८, १८ डिसेंबर २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Johan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:५०, ९ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४३, १६ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Organize Feminism and Folklore 2024 Writing Competition == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear {{PAGENAME}}, Hope you are doing well, Wishing you a Happy New Year!. We extend a heartfelt invitation to you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition, which is scheduled to take place from February 1, 2024, to March 31, 2024. This year's edition of Feminism and Folklore will concentrate on feminism, women's issues, and gender-focused topics, aligning with a Wiki Loves Folklore gender gap focus and featuring a folk culture theme on Wikipedia. This year we have created two new Tools for the Feminism and Folklore project. The tool is called '''Campwiz'''. This tool is created by the international Tech team of Wiki Loves Folkore especially crafted for Feminism and Folklore project. The tool works as same as fountain or dashboard but has extra abilities required for jury and submission of articles. To create a new campaign on Campwiz, organizers to follow these steps: # Go to the tool link: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> # Select your wiki on which you want to organize the campaign (enter the name or short code, such as "{{CONTENTLANG}}" for {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}}). # Give your campaign a name example "Feminism and Folklore 2024 on {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}})". # Select the start and end dates (note: keep your start date as Feb 1 and end date as March 31). # Provide a description for your campaign (you can briefly describe the campaign in this section). # Make sure to keep the checkboxes ticked for "Allow users to submit articles that were not created but expanded." if you want to use the campaign for expanded articles also. # Keep minimum added bytes as 4000 and minimum added words as 400 and click next. # In the jury section, keep the checkboxes ticked for "Allow jury members to participate in the campaign" and "Prevent jury members from seeing each other's votes." As per your preference. # Under the jury search box, type the username of your jury and click on the "+" button to add; you can add multiple jury members. # Click next to review and then click on save. With this we have also created a '''Missing article tool'''. This tool identifies articles in the English Wikipedia that are absent from your native language Wikipedia. You can customize your selection criteria, and our tool will provide you with a table displaying the missing articles along with suggested titles. You also have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Both tools, the Missing Article Tool and the Campwiz Tool, are now available for public use during the Feminism and Folklore campaign. You can find more information about these tools here: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> There are also some changes in the rules and criteria's. Please go through the rules below. # '''Minimum Length:''' The expanded or new article should have a minimum of '''''4000 bytes or 400 words''''', ensuring sufficient depth and coverage of the chosen topic. The local organizers are free to choose the minimum length criteria as per needs of their local Wikipedia and must be clearly mention on local project page. # '''Language Quality:''' Articles should not be poorly machine-translated, ensuring that language quality and readability are maintained at a high standard. # '''Timeline of Creation or Expansion:''' The article should be created or expanded between 1 February and 31 March, aligning with the specified contest timeline. # '''Theme Relevance''': Articles should directly address the theme of feminism and folklore, exploring connections between gender, cultural traditions, and intangible heritage. # '''No Orphaned Articles:''' Articles must not be orphaned, meaning they should be linked from at least one other article to ensure visibility within the Wikipedia ecosystem. # '''No Copyright violations:''' There should be no copyright violations, and articles should adhere to local Wikipedia policies on notability, ensuring that the content meets the standards for notability. # '''Adequate references and Citations:''' Each article should include proper references and citations following local Wikipedia policies, ensuring the reliability and credibility of the information presented. Learn more about the contest details and prizes on our project page [[:m:Feminism and Folklore 2024|here]]. Should you require any assistance, please feel free to contact us on our meta talk page or via email. We eagerly anticipate your enthusiastic coordination and participation in Feminism and Folklore 2024. Thank you and Best wishes, '''Feminism and Folklore 2024 International Team''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १२:२१, १८ जानेवारी २०२४ (IST) </div></div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=26088038 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:३४, २३ जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०१, ३० जानेवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:५२, ६ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ११:१९, १३ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Move a configuration page == Can you please move [[सदस्य:CampWiz_Bot/Templates/wlf.json]] to ''सदस्य:CampWiz_Bot/wlf.json''? [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) २१:२२, १६ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:०७, १९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:५३, २७ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Delete a page == Please delete the page [[सदस्य:CampWiz Bot/Templates/Article এভালুয়াতেদ/তিতলে]] [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) ०९:०९, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :{{done}} [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २३:२७, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:२६, २९ फेब्रुवारी २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:१७, ५ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:३४, १२ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:१०, १८ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:२७, २६ मार्च २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०९:०६, २ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १३:५६, ७ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०८, ९ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५९, १६ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:५८, २३ एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०९:०४, ३० एप्रिल २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:१५, ६ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Trizek (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२९, १४ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:३४, २१ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४५, २८ मे २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Submission Deadline for Winners' Information Feminism and Folklore 2024 == Dear Organiser/Jury, Thank you for your invaluable contribution to the Feminism and Folklore writing competition. As a crucial part of our jury/organising team, we kindly request that you submit the information of the winners on [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|our winners' page]]. Please ensure this is done by '''June 7th, 2024'''. Failure to meet this deadline will result in your wiki being ineligible to receive the local prize for Feminism and Folklore 2024. If you require additional time due to a high number of articles or need assistance with the jury task, please inform us via email or the project talk page. The International Team of Feminism and Folklore will not be responsible for any missed deadlines. Thank you for your cooperation. Best regards, '''The International Team of Feminism and Folklore''' <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&oldid=26865458 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:०५, ४ जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Congratulations to the Feminism and Folklore Prize Winner! == Dear Winner, We are thrilled to announce that you have been selected as one of the prize winners in the 2024 '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore]]''' Writing Contest! Your contributions have significantly enriched Wikipedia with articles that document the vibrant tapestry of folk cultures and highlight the crucial roles of women within these traditions. As a token of our appreciation, you will receive a gift coupon. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc9Rkv1803Q6DnAc1SLxyYy95KN22GNrGXeA7kNFT-u62MGyg/viewform?usp=sf_link the Winners Google Form]. In the form, kindly provide your details for receiving the gift coupon and share your thoughts about the project. Your dedication and hard work have not only helped bridge the gender gap on Wikipedia but also ensured that the cultural narratives of underrepresented communities are preserved for future generations. We look forward to your continued participation and contributions in the future. Congratulations once again, and thank you for being a vital part of this global initiative! Warm regards, '''The Feminism and Folklore Team''' <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&oldid=26890688 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:५०, ११ जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१९, १८ जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:०३, २५ जून २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२९, २ जुलै २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:०२, ९ जुलै २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:०१, १६ जुलै २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १७:५८, २१ जुलै २०२४ (IST) </div>. <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३५, २३ जुलै २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:४१, ३० जुलै २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == साचे चढविण्याची आकार मर्यादा == नमस्कार टायवीन, कृपया, [[भारताच्या टी२० क्रिकेट खेळाडूंची यादी]] हे पान पहा. मी हे पान इंग्रजी पानावरुन भाषांतरित केले आहे. ह्या पानावर [[:वर्ग:अशी पाने ज्यांच्यावर साचे चढविण्याची आकार मर्यादा संपलेली आहे|साचे चढविण्याची आकार मर्यादा संपलेली आहे]]. त्यामुळे नोंदी आणि संदर्भयादी दिसत नाही. तसेच यानंतर सुद्धा अजून साचे वापरले जाण्याची शक्यता आहे. यावर काही उपाय सुचवू शकता का? [[सदस्य:Nitin.kunjir|नितीन कुंजीर]] ([[सदस्य चर्चा:Nitin.kunjir|चर्चा]]) १९:२९, ४ ऑगस्ट २०२४ (IST) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:१४, ६ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५२, १३ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:२४, २० ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:०४, २७ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:०६, २७ ऑगस्ट २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:३८, ३ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:२३, १० सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३३, १७ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०७, २४ सप्टेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:५१, १ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१३, ८ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:५२, १५ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Join the Wikipedia Asian Month Campaign 2024 == <div lang="en" dir="ltr"> Dear 2022 & 2023 WAM Organizers, Greetings from Wikipedia Asian Month User Group! The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024|Wikipedia Asian Month Campaign 2024]] is just around the corner. We invite you to register your language for the event on the "[[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Join_an_Event|Join an event]]" page and once again become an organizer for your language's Wikipedia. Additionally, this year we have selected [[m:Wikipedia_Asian_Month_User_Group/Ambassadors|ambassadors]] for various regions in Asia. If you encounter any issues and need support, feel free to reach out to the ambassador responsible for your area or contact me for further communication. We look forward to seeing you again this year. Thank you! [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]] [[m:User:Betty2407|Betty2407]] ([[m:User talk:Betty2407|talk]]) 11:00, 20 October 2024 (UTC) on behalf of [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Team|Wikipedia Asian Month 2024 Team]] <small>You received this message because you was an organizer in the previous campaigns. - [[m:User:Betty2407/WAMMassMessagelist|Unsubscribe]]</small> </div> <!-- सदस्य:Betty2407@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=27632678 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२३, २२ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२६, २९ ऑक्टोबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२०, ५ नोव्हेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३८, १२ नोव्हेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:३१, १९ नोव्हेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:१२, २६ नोव्हेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:५३, ३ डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:४६, १० डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:५५, १७ डिसेंबर २०२४ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:१२, १४ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:०७, २१ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:४५, २८ जानेवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३९, ४ फेब्रुवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४२, ११ फेब्रुवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:४७, १८ फेब्रुवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:१२, २५ फेब्रुवारी २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०८:०१, ४ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:४०, ११ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१८, १८ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:१३, २५ मार्च २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३५, १ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:२३, ८ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५५, १५ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३१, २२ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०२, २९ एप्रिल २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४५, ६ मे २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:०८, १३ मे २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:४३, २० मे २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:३५, २७ मे २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२५, ३ जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:४७, १० जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०९, १७ जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- सदस्य:Joris Darlington Quarshie@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५१, २४ जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2025 - International prize winners == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] 🎉 Congratulations! 🎉 We’re absolutely thrilled to announce that you are one amongst the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Results|grand champion]] of the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition, winning the coveted International prize! Your outstanding achievement deserves a standing ovation and endless celebration! 🌟 Your passion, dedication, and incredible effort in bringing local folk culture and the voices of women to life on Wikipedia have truly blown us away. You’ve made a remarkable impact, and we couldn’t be more grateful for your contribution. Now, to make sure you receive your well-deserved prize (and make it extra special for you!), please fill out the preferences form before July 10, 2025. This will help us customize your prize and ensure it’s a perfect fit. 👉 [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCYwsIY3kTLyDRcIKxSfxJbz2eunqJUrukvc0uuwX6LU-WKA/viewform?usp=dialog Click here to fill out the form!] If you have any questions or need help with anything at all, don’t hesitate to reach out! You can contact us via the talkpage or email — we’re always here for you and happy to help. Once again, a huge congratulations on this incredible victory! We’re so proud to celebrate you and can’t wait to hear from you soon. ✨ Best wishes and endless cheers! ✨ [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28920195 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:११, १ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१२, १ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३६, ८ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:४०, १५ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१३, २२ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५७, २९ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०९:११, ५ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:००, १२ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:०९, १९ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४३, २६ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२१, २ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:४५, ९ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:३८, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:२६, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२४, ३० सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:५४, ६ ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३०, १४ ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०७, २१ ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०२, २८ ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०५, ४ नोव्हेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०६, ४ नोव्हेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:०८, ११ नोव्हेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:५७, १७ नोव्हेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:२७, २४ नोव्हेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:२८, २ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:१६, ८ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2026 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, Hope you’re doing well. I’m reaching out with some exciting updates about '''[[m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Thanks to the amazing support from organizers like you, the campaign has grown into one of the biggest and most collaborative initiatives in the entire Wikimedia movement. Your efforts have played a huge part in that, and we’re truly grateful. We’re hoping to make the 2026 edition even larger and even more community-driven. We’d be very happy to have you join again as an organizer. The sign-up process is simple this year: #Create your local event page (you can copy from the [[:m:Feminism_and_Folklore/Sample|sample]]) #Set up your Fountain or [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ CampWiz] campaign. #Add your campaign link to the 2026 '''[[:m:Feminism_and_Folklore_2026/Project_Page|registration list]]''' The focus of the campaign remains the same - creating or expanding Wikipedia content on feminism, women’s issues, gender topics, and diverse folk traditions from around the world. International and local prizes will continue as before. '''Special Prize for 2026:''' Every participant will receive a Wikipedia 25 digital postcard as a token of appreciation for contributing to the global movement during Wikipedia’s 25th anniversary year. This will be sent to all contributors who take part in the campaign. We’re also adding an optional one-time internet and childcare support for organizers who may need extra assistance to carry out their local campaign. This is entirely optional and meant to help those who might otherwise face challenges in organizing. More details will be shared soon. If you’re unable to organize this year, no worries at all - please feel free to share the invitation with others in your community who might be interested. If you have any questions or would like to discuss plans, you can reach us on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026|talk page]] or by email. Looking forward to collaborating again, '''Wiki Loves Folklore International Team''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २३:४८, १२ डिसेंबर २०२५ (IST) </div></div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29792058 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३३, १६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:१५, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०४, १३ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear {{BASEPAGENAME}}, We are pleased to invite you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and women. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support *For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. * Join the office hours on 23 January 2026 and connect with the international Team. ([[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|sign up now]]) If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp;[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २२:०१, १८ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29949330 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == <div style="border:4px maroon ridge; padding:4px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Hello {{BASEPAGENAME}}, We noticed your dedicated contributions to this wiki. As an experienced editor, your leadership could help bridge the gender gap on Wikipedia. We are inviting you to '''organize the Feminism and Folklore 2026''' writing competition for your community. ;Why Organize? The campaign (1 Feb – 31 March) focuses on women’s stories, folk culture, and traditions. By setting up a local page, you help your community document their unique history. ;We have made it easy for you You do not need to do everything from scratch. The international team has prepared tools to help you: * '''Article Lists:''' Find missing topics relevant to your culture. * '''CampWiz Tool:''' Easily manage the contest and track points. ;Want to talk to us first? If you have questions or want to meet the team, you are welcome to join our Office Hours (live Q&A sessions). ''[[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|Click here to see the Office Hours schedule]]'' ;Ready to start? Please check the project page to see how simple it is to register. '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Click here to Learn More and Sign Up]]''' Thank you for your time and hard work! '''The Feminism and Folklore 2026 Team''' ---- <small>You received this message because you are a valued contributor. If you have questions, please ask on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta Talk Page]].</small> </div></div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २२:१९, १८ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26-p&oldid=29949530 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:००, २० जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:४८, २७ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:१४, २ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४२, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०१, १० फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १०:४७, १६ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:४७, १७ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३४, २४ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:२२, २ मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:२३, १० मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०६, १७ मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:२१, २३ मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == [[चिखली ते सैलानी]] == Hello, Sir, I hope you are doing well. Actually I want to draw your attention towards cross-wiki abuse, regarding the article, [[चिखली ते सैलानी]], one of the editor of English Wikipedia, User:AltamashNgp is trying to spam Sailani Baba, the subject of the article accross multiple wikis. Since the draft is declined several times on English Wikipedia here <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Baba_Sailani</nowiki> and see deletion log too for the mainspace article creation too with different name change. sI am requesting you to quick delete here it to due to its spam nature as part of long term cross Wikipedia abuse. Thanks. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-19042-99|&#126;2026-19042-99]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-19042-99|talk]]) ०७:०१, २७ मार्च २०२६ (IST) :@[[सदस्य:~2026-19042-99|~2026-19042-99]] {{done}} [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०७:५७, २७ मार्च २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] Thanks for your kind co-operation, Respected, Sir. [[विशेष:योगदान/&#126;2026-18946-71|&#126;2026-18946-71]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-18946-71|talk]]) ०८:१६, २७ मार्च २०२६ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:५६, ३१ मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:४९, ६ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १७:२७, ११ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:४९, १३ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:३१, २० एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मसुदा:गजानन पाटील - अभिप्राय विनंती == नमस्कार मी Gajanan patil sangli या खात्याचा वापरकर्ता आहे. अभय नातू सरांच्या २७ एप्रिल २०२६ रोजी ६:१६ AM च्या सूचनेनुसार [[मसुदा:गजानन पाटील]] येथे संदर्भांसह भर घातली आहे. सरांनी आपले नाव सुचवले आहे म्हणून आपल्याकडून मसुद्यावर अभिप्राय आणि मार्गदर्शनाची विनंती करत आहे. कृपया मसुदा तपासून आपले मत कळवावे. लेख प्रकाशित करण्यास योग्य आहे का ते सुचवावे ही नम्र विनंती. धन्यवाद. - गजानन पाटील सांगली. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) १४:३६, २७ एप्रिल २०२६ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:३६, २७ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:३६, २९ एप्रिल २०२६ (IST) </div> <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> ki13x2gnkzq2tzygc3ixyxxlmlij688 0 210989 2681549 2673700 2026-04-28T23:52:55Z अभय नातू 206 प्रस्तावना 2681549 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''व्होलारिस एरलाइन्स''' ही एक मेक्सिकन किफायतशीर विमानकंपनी आहे. याचे मुख्यालय मेक्सिको सिटीमधील सांता फे, अल्वारो ओब्रेगोन भागात आहे. [[ग्वादालाहारा]], [[मेक्सिको]] सिटी आणि [[तिहुआना]] येथे कंपनीचे तळ आहेत. [[एरोमेक्सिको]] नंतरची व्होलारिस ही देशातील दुसऱ्या क्रमांकाची सगळ्यात मोठी विमान कंपनी आहे. ती मेक्सिकोमध्ये देशांतर्गत तसेच आंतरराष्ट्रीय विमानसेवा पुरवते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://centreforaviation.com/insights/analysis/aeromexico-trades-domestic--international-market-share-gains-for-lower-yields-as-2q-profits-drop-180494 |title=Aeromexico trades domestic & international market share gains for lower yields as 2Q profits drop |प्रकाशक=centreforaviation.com |दिनांक=2 August 2014 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==इतिहास== {{बदल}} सेवा सुरू करण्यापूर्वीच्या कायदेशीर बाबी पूर्तता तसेच पायाभूत सुविधा उभ्या करण्याचा कामांना वूएला एरलाइन्स या नावाखाली ऑगस्ट २००५ मध्ये सुरुवात झाली. सुरुवातीचे महत्त्वाचे शेअरधारक गृपो टेलेविसा, इनबर्सा, एवीयांका आणि डिस्कवरी अमेरिका फंड हे होते.यांपैकी प्रत्येकाने २५% म्हणजेच १०० मिलिअन अमेरिकन डॉलर्सची गुंतवणूक केली होती.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.flightglobal.com/news/articles/indigo-partners-buys-stake-in-mexicos-volaris-344796/ |title=Indigo Partners buys stake in Mexico's Volaris |प्रकाशक=flightglobal.com |दिनांक=19 July 2010 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> पुढे टेलेविसा आणि इनबर्सा ने त्यांचा हिस्सा विकला. तिकीट विक्रीची सुरुवात १२ जानेवारी, २००६ रोजी सुरू झाली आणि पहिले उड्डाण फेब्रुवारी २००६ मध्ये घेतले गेले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.cleartrip.com/flight-booking/volaris-airlines.html |title=Volaris flight schedule |प्रकाशक=cleartrip.com |दिनांक=9 May 2017 |प्राप्त दिनांक= |accessdate=2017-05-09 |archive-date=2015-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416005825/http://www.cleartrip.com/flight-booking/volaris-airlines.html |url-status=dead }}</ref> सुरुवातीला कंपनीने मेक्सिको सिटी साठी तेथे गर्दी आणि महाग असल्याने उड्डाण भरणे टाळले. सप्टेंबर २०१० मध्ये कंपनीने मेक्सिकाना आणि तिच्या उपकंपनी मेक्सिकाना क्लिक आणि मेक्सिकाना लिंकचे स्लॉट घेऊन मेक्सिको सिटी येथे सेवा सुरू केली. मार्च २०११ मध्ये कंपनीने टोलुका येथील आपला तळ गुदालाआरा येथे हलवणार असल्याची घोषणा केली. ५ जून २०१२ मध्ये कंपनीने नेहमी प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी व्ही क्लब नावाची योजना सुरू केली. तिच्यांतर्गत विशेष सूट, तत्काळ प्रवास योजना आणि इतर काही लाभ देण्यात आले. त्यातून प्रवासी ४०% बचत करू शकत होते. ६ जून २०१२ मध्ये पे-पल ही कंपनी ऑनलाइन पेमेंटची सुविधा देऊ लागली ज्याने प्रवासी कंपनीच्या वेबसाईटवरून तिकीट खरेदी करू शकत होते. १७ सप्टेंबर २०१२ मध्ये व्होलारिसने जर्मन कंपनी कॉन्डोर सोबत कोड शेअरची घोषणा केली .<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.condor.com/us/fileadmin/dam/pdf/tcf-us/06_The_Company/02_Press/Volaris_engl.pdf |title=Condor and the Mexican airline Volaris enter into partnership |प्रकाशक=condor.com |दिनांक=17 September 2012 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> १३ मार्च २०१३ मध्ये कंपनीने तिचा ७वी वर्षपूर्ती प्रवाश्यांना प्रवासात ७०% सूट देऊन साजरी केली. तेव्हापासून कंपनी दरवर्षी असे करते. मार्च २०१६ मध्ये कंपनीने नवीन उपकंपनी व्होलारिस कोस्टा रिकाची घोषणा केली <ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.ch-aviation.com/portal/news/44722-volaris-sets-up-costa-rican-unit-eyes-2h-launch |title= Volaris sets up Costa Rican unit; eyes 2H launch |प्रकाशक=ch-aviation.com |दिनांक=18 March 2016 | प्राप्त दिनांक=}}</ref>. कोस्टा रीकाची राजधानी सन होसे येथील संता मारीया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथे असलेल्या या उपकंपनीची नोव्हेंबर २०१६ मध्ये सेवेला सुरुवात झाली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.ch-aviation.com/portal/news/51306-volaris-costa-rica-commences-operations |title= Volaris Costa Rica commences operations |प्रकाशक=ch-aviation.com |दिनांक=2 December 2016 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय सेवा== नोव्हेंबर २००८ मध्ये व्होलारिस ने अमेरिकन स्वस्त प्रवासदर असलेली विमानकंपनी साउथवेस्ट एरलाइन्स सोबत कोडशेअरची घोषणा केली. १३ डिसेंबर २०१० मध्ये व्होलारिसची [[शिकागो]] आणि गुदालाआराच्या मध्ये सेवेला सुरुवात झाली. हे व्होलारिसचे चौथे आंतरराष्ट्रीय गंतव्य स्थान होते. तसेच हा व्होलारिसच्या इतिहासातील सर्वात लांब मार्ग होता. मेक्सिकाना दे एविएशन ही कंपनी बंद पडल्यानंतर व्होलारिसने तिच्या अनेक आंतरराष्ट्रीय मार्गांचे अधिग्रहन केले. २५ फेब्रुवारी २०११ मध्ये व्होलारिस, [[मेक्सिकाना]]चे गंतव्य स्थान, फ्रेस्नो अधिग्रहित करणार असल्याची तसेच १४ एप्रिल २०११ पासून सेवा सुरू करणार असल्याची घोषणा करण्यात आली. फ्रेस्नो व्होलारिसचे अमेरिकेतील पहिले असे गंतव्य स्थान होते जेथे त्यांनी साउथवेस्ट एरलाइन्स सोबत भागीदारी केली नाही. व्होलारिस ने डलास/फोर्ट वर्थ आणि मेक्सिको सिटी दरम्यान तसेच इतर अमेरिका-मेक्सिको दरम्यान सेवा पुरविण्याची परवानगी मिळवली. ३ फेब्रुवारी २०११ला व्होलारिस ने परवानगी साठी विनंती सादर केली आणि ११ फेब्रुवारीला अमेरिकन वाहतूक विभागाने त्यांना मंजूरी दिली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.dallasnews.com/business/airlines/2011/02/16/volaris-get-us-approval-for-df |title=Volaris get U.S. approval for DFW-Mexico City flights |प्रकाशक=dallasnews.com|दिनांक=3 February 2011 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> परंतु व्होलारिस ने ४ वर्षानंतर २९ एप्रिल २०१५ला डलास/फोर्ट वर्थ आणि गुदालाआरा दरम्यान सेवेला प्रारंभ केला.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.dallasnews.com/business/airlines/2014/12/18/volaris-wants-to-fly-dfw-guadalajara-route-too |title=Volaris wants to fly DFW-Guadalajara route, too |प्रकाशक=dallasnews.com|दिनांक=10 December 2014 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> व्होलारिस ने त्यांची नॉर्थईस्टर्न अमेरिकेतील पहिली विनाथांबा सेवा सुरू केली जेव्हा त्यांनी न्यू यॉर्क ते गुदालाआरा दरम्यान १५ जुलै २०१५ला सेवा देण्यास सुरुवात केली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.prnewswire.com/news-releases/volaris-now-arriving-in-new-york-300055618.html |title= Volaris, Now Arriving in New York |प्रकाशक=prnewswire.com |दिनांक=25 March 2015 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> आणि त्यांनी १ मार्च २०१७ला त्यांची दुसरी विनाथांबा सेवा मेक्सिको सिटी आणि न्यू यॉर्क दरम्यान सुरू केली. मार्च २०१७ला व्होलारिस ने ग्वादालाहारा ते मील्वाउकी अशी विनाथांबा सेवा सुरू केली. == विमानताफा == व्होलारिस कंपनीकडे केवळ [[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०]] प्रकारची विमाने आहेत.:<ref>{{Cite web |date= |title=Orders and deliveries {{!}} Airbus |url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/orders-and-deliveries |access-date=९ नोव्हेंबर २०२५ |website=www.airbus.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ व्होलारिस विमान ताफा (Volaris fleet) |- !विमान !सेवेमध्ये ! मागणी !प्रवासी क्षमता !नोंदी |- | rowspan="3" |[[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०-२००]] | rowspan="3" |४४<ref name="Volaris Fleet" /> | rowspan="3" |— |१७४<ref>{{Cite web |title=Seat map of Volaris Airbus A320 (v3) aircraft |url=https://seatmaps.com/airlines/y4-volaris/airbus-a319/ |access-date=२६ जुलै २०२५ |website=seatmaps.com}}</ref> | rowspan="3" | |- |१७९<ref>{{Cite web |title=Seat map of Volaris Airbus A320 (v1) aircraft |url=https://seatmaps.com/airlines/y4-volaris/airbus-a320/#b0eb9a95e8b085e4025eae2f0d76a6a6 |access-date=२६ जुलै २०२५ |website=seatmaps.com}}</ref> |- |१८०<ref>{{Cite web |title=Seat map of Volaris Airbus A320 (v2) aircraft |url=https://seatmaps.com/airlines/y4-volaris/airbus-a319/ |access-date=२६ जुलै २०२५ |website=seatmaps.com}}</ref> |- |[[एरबस ए३२० निओ]] |५६<ref name="Volaris Fleet" /> |१८ |१८६<ref>{{Cite web |title=Seat map of Volaris Airbus A320neo aircraft |url=https://seatmaps.com/airlines/y4-volaris/airbus-a320neo/ |access-date=२६ जुलै २०२५ |website=seatmaps.com}}</ref> | |- | rowspan="2" |[[एरबस ए३२१-२००]] | rowspan="2" |१०<ref name="Volaris Fleet" /> | rowspan="2" |— |२२०<ref>{{Cite web |title=Seat map of Volaris Airbus A321 (v2) aircraft |url=https://seatmaps.com/airlines/y4-volaris/airbus-a321/#1ce4fe042832e6bd7d06697a43055373 |access-date=२६ जुलै २०२५ |website=seatmaps.com}}</ref> | rowspan="2" | |- |२३०<ref>{{Cite web |title=Seat map of Volaris Airbus A321 (v1) aircraft |url=https://seatmaps.com/airlines/y4-volaris/airbus-a321/#561918f13a2832726ec7f2e16ecd76c1 |access-date=२६ जुलै २०२५ |website=seatmaps.com}}</ref> |- | rowspan="2" |[[एरबस ए३२१ निओ]] (neo) | rowspan="2" |३७<ref name="Volaris Fleet" /> | rowspan="2" |१०३ |२३०<ref>{{Cite web |title=Seat map of Volaris Airbus A321neo (v1) aircraft |url=https://seatmaps.com/airlines/y4-volaris/airbus-a321neo/#f0bbf5fb2b067fda7b491dc2307411e4 |access-date=२६ जुलै २०२५ |website=seatmaps.com}}</ref> | rowspan="2" | |- |२३९<ref>{{Cite web |title=Seat map of Volaris Airbus A321neo (v2) aircraft |url=https://seatmaps.com/airlines/y4-volaris/airbus-a321neo/#23ef5cf238a3b88085d95adf94c24a25 |access-date=२६ जुलै २०२५ |website=seatmaps.com}}</ref> |- !एकूण !१४७<ref name="Volaris Fleet" /> !१२१ ! colspan="2" | |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मेक्सिकोमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] kawvgknk0e2c4286nrw79f022i92gq9 0 212535 2681596 2679233 2026-04-29T03:50:56Z Ketaki Modak 21590 संदर्भ जोडले. 2681596 wikitext text/x-wiki '''मंजूषा आमडेकर''' या एक अनुवादक आणि बालसाहित्यासह अन्य लिखाण करणाऱ्या मराठी लेखिका आहेत. त्या प्रकाशिका देखील आहेत. त्यांच्या एकूण पुस्तकांची संख्या शंभराहून अधिक आहे. त्यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी [[जे.के. रोलिंग]] यांच्या [[हॅरी पॉटर]] मालिकेतील सर्व पुस्तकांचे मराठी अनुवाद केले आहेत. == शिक्षण == त्यांनी अनुवाद क्षेत्रातील शिक्षण घेतले आहे. एम.ए. (हिन्दी) डिप्लोमा इन हिन्दी ट्रान्सलेशन, [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठ]] ही पदवी त्यांनी संपादन केली आहे. {{माहिती संचिका}} ==मंजूषा आमडेकर यांनी लिहिलेली पुस्तके== आमडेकर यांनी विविध साहित्यप्रकार हाताळले आहेत. त्यामध्ये बालसाहित्य, चरित्रपर लेखन, अनुवादित साहित्य, मार्गदर्शनपर साहित्य, कथालेखन यांचा समावेश आहे. === बालसाहित्य === * आदर्श लोककथा: चित्रमय रंगतदार कथा ४ पुस्तकांचा संच (बालसाहित्य) * आशेचा जन्म (बालसाहित्य) * गम्मत गोष्टी (बालसाहित्य) * चतुर [[तेनाली रामा|तेनालीराम]] (बालसाहित्य) * जगवेगळा तेनालीराम (बालसाहित्य) * टिंबकटू आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * डिटेक्टिव्ह शेंडी (बालसाहित्य) * ड्रॅगनचं घर आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * ढुम् ढुम् ढुमाक् ढुमऽऽऽ आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * तलवारीचा शोध (बालकादंबरी, मूळ इंग्रजी, लेखिका- नॅन्सी यी फान) * तेनालीरामचे चातुर्य (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या मनोरंजक कथा (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या रोचक गोष्टी (बालसाहित्य) * धमाल गोष्टी (बालसाहित्य) * निर्भय तेनालीराम (बालसाहित्य) * परोपकारी तेनालीराम (बालसाहित्य) * प्रसंगावधानी तेनालीराम (बालसाहित्य, १४ पुस्तकांचा संच) * बुद्धिमान तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार लोककथा (बालसाहित्य) * राजाचं गुपित आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * राज्याचे भूषण तेनालीराम (बालसाहित्य) * लाडका तेनालीराम (बालसाहित्य) * विनोदवीर तेनालीराम (बालसाहित्य) * समयसूचक तेनालीराम (बालसाहित्य) * सोन्याचा पाऊस आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * हजरजबाबी तेनालीराम (बालसाहित्य) * हुशार तेनालीराम (बालसाहित्य) * [[विल्यम शेक्सपिअर|विल्यम शेक्सपियर]]<nowiki/>च्या कुमारांसाठी २२ बहु विख्यात कथा - मेहता प्रकाशन === चरित्र, तत्त्वज्ञान === * [[जे. कृष्णमूर्ती|जे कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ (चरित्र, तत्त्वज्ञान) * सेवाभावाचा कळस [[विनोबा भावे]] (स्वतंत्र) === अनुवादित साहित्य === * फ्रॅंकलिन (१९ पुस्तकांचा संच, अनुवादित, मूळ कॅनेडियन लेखिका – पॉलेटी बूर्ज्वा) * हसत-खेळत बालसंगोपन (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक डॉ. ख्रिस्तोफर ग्री) * स्वप्नातल्या कळ्यांनो * सुपरस्टार इंडिया * पंचमहाव्रत प्रश्नोत्तरे [[ओशो|ओशो रजनीश]] * पंचमहाव्रत जीवन रूपांतरणाची पाच सूत्रे ओशो रजनीश === मार्गदर्शनपर / प्रेरणादायी लेखन === * चला जाणून घेऊ या! जागरूक पालकत्व (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! तणावमुक्त व्हा, आनंदी रहा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! यशस्वी विवाहाचा कानमंत्र (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! संवाद साधा नाती सांधा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! सौंदर्याचे रहस्य (मार्गदर्शनपर) * जागरूक पालकत्व * बापमाणूस (ऐंशी वर्षांच्या तरुणाची प्रेरक कथा, कादंबरी) * मन्नो === अन्य === * चला जाणून घेऊ या! उपयुक्त कानमंत्र (सर्वसाधारण घरगुती समस्यांवर) * रूपकुँवर स्वतंत्र कवितासंग्रह, * टॉडलर टेमिंग (बालसंगोपन), === कथालेखन व अन्य लेखन === * आमडेकर यांनी विविध नियतकालिकांमधून स्वतंत्र कथालेखन केले आहे. त्यामध्ये अनुवादित कथा, लोककथा, चातुर्यकथा, साहसकथा, बोधकथा, संस्कारकथा, विनोदी कथा या प्रकारांचा समावेश आहे. * .तसेच त्यांनी साहित्येतर लेखन व अनुवाददेखील केला आहे. == हॅरी पॉटर मालिकेतील पुस्तकांचा अनुवाद == {| class="wikitable" |+ !मूळ इंग्रजी पुस्तकाचे नाव !लेखक !अनुवादित पुस्तकाचे नाव !प्रकाशन वर्ष |- |Harry Potter and the Goblet of Fire |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अग्निचषक | |- |Harry Potter and the Order of the Phoenix |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि फिनिक्स सेना | |- |Harry Potter and the Chamber of Secrets |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि रहस्यमय तळघर | |- |Harry Potter and the Half-Blood Prince |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि हाफ-ब्लड प्रिन्स | |- |Harry Potter and Deathly hallows |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि मृत्यूदेवतेच्या भेटी | |- |''Philosopher's Stone'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि परीस | |- |''Prisoner of Azkaban'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अझ्काबानचा कैदी | |} == पुरस्कार == * मन्नो या पुस्तकाला उत्कृष्ट कवितासंग्रह म्हणून सुलोचना नातू पुरस्कार प्राप्त <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/Manjusha-Amdekar.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-04-29}}</ref> * उत्कृष्ट कथा पुरस्कार - सुरीची खीर * [[अमरेंद्र लक्ष्मण गाडगीळ|अमरेंद्र गाडगीळ]] पुरस्कार - मराठी बालसाहित्य आणि अनुवाद (शोधनिबंध), <ref name=":0" /> * [[पुणे मराठी ग्रंथालय|पुणे मराठी ग्रंथालया]]<nowiki/>तर्फे साहित्यसम्राट [[नरसिंह चिंतामण केळकर|न. चिं. केळकर]], उत्कृष्ट बालसाहित्यकार म्हणून पुरस्कार <ref name=":0" /> * '[[जे. कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ' या पुस्तकाला [[पुणे महानगरपालिका साहित्य पुरस्कार]] <ref>बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५ या पुस्तकातील लेखिका परिचय</ref> == संदर्भ == {{DEFAULTSORT:आमडेकर, मंजूषा}} [[वर्ग:मराठी लेखिका]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] rkhjtazn7agxojs7suryzqc0uagbxiv 2681597 2681596 2026-04-29T03:55:28Z Ketaki Modak 21590 बाह्य दुवा जोडला. 2681597 wikitext text/x-wiki '''मंजूषा आमडेकर''' या एक अनुवादक आणि बालसाहित्यासह अन्य लिखाण करणाऱ्या मराठी लेखिका आहेत. त्या प्रकाशिका देखील आहेत. त्यांच्या एकूण पुस्तकांची संख्या शंभराहून अधिक आहे. त्यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी [[जे.के. रोलिंग]] यांच्या [[हॅरी पॉटर]] मालिकेतील सर्व पुस्तकांचे मराठी अनुवाद केले आहेत. == शिक्षण == त्यांनी अनुवाद क्षेत्रातील शिक्षण घेतले आहे. एम.ए. (हिन्दी) डिप्लोमा इन हिन्दी ट्रान्सलेशन, [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठ]] ही पदवी त्यांनी संपादन केली आहे. {{माहिती संचिका}} ==मंजूषा आमडेकर यांनी लिहिलेली पुस्तके== आमडेकर यांनी विविध साहित्यप्रकार हाताळले आहेत. त्यामध्ये बालसाहित्य, चरित्रपर लेखन, अनुवादित साहित्य, मार्गदर्शनपर साहित्य, कथालेखन यांचा समावेश आहे. === बालसाहित्य === * आदर्श लोककथा: चित्रमय रंगतदार कथा ४ पुस्तकांचा संच (बालसाहित्य) * आशेचा जन्म (बालसाहित्य) * गम्मत गोष्टी (बालसाहित्य) * चतुर [[तेनाली रामा|तेनालीराम]] (बालसाहित्य) * जगवेगळा तेनालीराम (बालसाहित्य) * टिंबकटू आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * डिटेक्टिव्ह शेंडी (बालसाहित्य) * ड्रॅगनचं घर आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * ढुम् ढुम् ढुमाक् ढुमऽऽऽ आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * तलवारीचा शोध (बालकादंबरी, मूळ इंग्रजी, लेखिका- नॅन्सी यी फान) * तेनालीरामचे चातुर्य (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या मनोरंजक कथा (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या रोचक गोष्टी (बालसाहित्य) * धमाल गोष्टी (बालसाहित्य) * निर्भय तेनालीराम (बालसाहित्य) * परोपकारी तेनालीराम (बालसाहित्य) * प्रसंगावधानी तेनालीराम (बालसाहित्य, १४ पुस्तकांचा संच) * बुद्धिमान तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार लोककथा (बालसाहित्य) * राजाचं गुपित आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * राज्याचे भूषण तेनालीराम (बालसाहित्य) * लाडका तेनालीराम (बालसाहित्य) * विनोदवीर तेनालीराम (बालसाहित्य) * समयसूचक तेनालीराम (बालसाहित्य) * सोन्याचा पाऊस आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * हजरजबाबी तेनालीराम (बालसाहित्य) * हुशार तेनालीराम (बालसाहित्य) * [[विल्यम शेक्सपिअर|विल्यम शेक्सपियर]]<nowiki/>च्या कुमारांसाठी २२ बहु विख्यात कथा - मेहता प्रकाशन === चरित्र, तत्त्वज्ञान === * [[जे. कृष्णमूर्ती|जे कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ (चरित्र, तत्त्वज्ञान) * सेवाभावाचा कळस [[विनोबा भावे]] (स्वतंत्र) === अनुवादित साहित्य === * फ्रॅंकलिन (१९ पुस्तकांचा संच, अनुवादित, मूळ कॅनेडियन लेखिका – पॉलेटी बूर्ज्वा) * हसत-खेळत बालसंगोपन (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक डॉ. ख्रिस्तोफर ग्री) * स्वप्नातल्या कळ्यांनो * सुपरस्टार इंडिया * पंचमहाव्रत प्रश्नोत्तरे [[ओशो|ओशो रजनीश]] * पंचमहाव्रत जीवन रूपांतरणाची पाच सूत्रे ओशो रजनीश === मार्गदर्शनपर / प्रेरणादायी लेखन === * चला जाणून घेऊ या! जागरूक पालकत्व (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! तणावमुक्त व्हा, आनंदी रहा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! यशस्वी विवाहाचा कानमंत्र (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! संवाद साधा नाती सांधा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! सौंदर्याचे रहस्य (मार्गदर्शनपर) * जागरूक पालकत्व * बापमाणूस (ऐंशी वर्षांच्या तरुणाची प्रेरक कथा, कादंबरी) * मन्नो === अन्य === * चला जाणून घेऊ या! उपयुक्त कानमंत्र (सर्वसाधारण घरगुती समस्यांवर) * रूपकुँवर स्वतंत्र कवितासंग्रह, * टॉडलर टेमिंग (बालसंगोपन), === कथालेखन व अन्य लेखन === * आमडेकर यांनी विविध नियतकालिकांमधून स्वतंत्र कथालेखन केले आहे. त्यामध्ये अनुवादित कथा, लोककथा, चातुर्यकथा, साहसकथा, बोधकथा, संस्कारकथा, विनोदी कथा या प्रकारांचा समावेश आहे. * .तसेच त्यांनी साहित्येतर लेखन व अनुवाददेखील केला आहे. == हॅरी पॉटर मालिकेतील पुस्तकांचा अनुवाद == {| class="wikitable" |+ !मूळ इंग्रजी पुस्तकाचे नाव !लेखक !अनुवादित पुस्तकाचे नाव !प्रकाशन वर्ष |- |Harry Potter and the Goblet of Fire |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अग्निचषक | |- |Harry Potter and the Order of the Phoenix |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि फिनिक्स सेना | |- |Harry Potter and the Chamber of Secrets |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि रहस्यमय तळघर | |- |Harry Potter and the Half-Blood Prince |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि हाफ-ब्लड प्रिन्स | |- |Harry Potter and Deathly hallows |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि मृत्यूदेवतेच्या भेटी | |- |''Philosopher's Stone'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि परीस | |- |''Prisoner of Azkaban'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अझ्काबानचा कैदी | |} == पुरस्कार == * मन्नो या पुस्तकाला उत्कृष्ट कवितासंग्रह म्हणून सुलोचना नातू पुरस्कार प्राप्त <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/Manjusha-Amdekar.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-04-29}}</ref> * उत्कृष्ट कथा पुरस्कार - सुरीची खीर * [[अमरेंद्र लक्ष्मण गाडगीळ|अमरेंद्र गाडगीळ]] पुरस्कार - मराठी बालसाहित्य आणि अनुवाद (शोधनिबंध), <ref name=":0" /> * [[पुणे मराठी ग्रंथालय|पुणे मराठी ग्रंथालया]]<nowiki/>तर्फे साहित्यसम्राट [[नरसिंह चिंतामण केळकर|न. चिं. केळकर]], उत्कृष्ट बालसाहित्यकार म्हणून पुरस्कार <ref name=":0" /> * '[[जे. कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ' या पुस्तकाला [[पुणे महानगरपालिका साहित्य पुरस्कार]] <ref>बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५ या पुस्तकातील लेखिका परिचय</ref> == अधिक माहितीसाठी == [https://www.youtube.com/watch?v=n_3SeLf7bZY मंजूषा आमडेकर, अनुवादक, लेखक, कवी, प्रकाशक यांचे मनोगत] == संदर्भ == {{DEFAULTSORT:आमडेकर, मंजूषा}} [[वर्ग:मराठी लेखिका]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] laiwgnvn5kjn2c1d9o6od9krprf3z6a 2681599 2681597 2026-04-29T04:02:29Z Ketaki Modak 21590 संदर्भ जोडला. 2681599 wikitext text/x-wiki '''मंजूषा आमडेकर''' या एक अनुवादक आणि बालसाहित्यासह अन्य लिखाण करणाऱ्या मराठी लेखिका आहेत. त्या प्रकाशिका देखील आहेत. <ref>https://www.youtube.com/watch?v=n_3SeLf7bZY मनोगत </ref> त्यांच्या एकूण पुस्तकांची संख्या शंभराहून अधिक आहे. त्यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी [[जे.के. रोलिंग]] यांच्या [[हॅरी पॉटर]] मालिकेतील सर्व पुस्तकांचे मराठी अनुवाद केले आहेत. == शिक्षण == त्यांनी अनुवाद क्षेत्रातील शिक्षण घेतले आहे. एम.ए. (हिन्दी) डिप्लोमा इन हिन्दी ट्रान्सलेशन, [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठ]] ही पदवी त्यांनी संपादन केली आहे. {{माहिती संचिका}} ==मंजूषा आमडेकर यांनी लिहिलेली पुस्तके== आमडेकर यांनी विविध साहित्यप्रकार हाताळले आहेत. त्यामध्ये बालसाहित्य, चरित्रपर लेखन, अनुवादित साहित्य, मार्गदर्शनपर साहित्य, कथालेखन यांचा समावेश आहे. === बालसाहित्य === * आदर्श लोककथा: चित्रमय रंगतदार कथा ४ पुस्तकांचा संच (बालसाहित्य) * आशेचा जन्म (बालसाहित्य) * गम्मत गोष्टी (बालसाहित्य) * चतुर [[तेनाली रामा|तेनालीराम]] (बालसाहित्य) * जगवेगळा तेनालीराम (बालसाहित्य) * टिंबकटू आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * डिटेक्टिव्ह शेंडी (बालसाहित्य) * ड्रॅगनचं घर आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * ढुम् ढुम् ढुमाक् ढुमऽऽऽ आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * तलवारीचा शोध (बालकादंबरी, मूळ इंग्रजी, लेखिका- नॅन्सी यी फान) * तेनालीरामचे चातुर्य (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या मनोरंजक कथा (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या रोचक गोष्टी (बालसाहित्य) * धमाल गोष्टी (बालसाहित्य) * निर्भय तेनालीराम (बालसाहित्य) * परोपकारी तेनालीराम (बालसाहित्य) * प्रसंगावधानी तेनालीराम (बालसाहित्य, १४ पुस्तकांचा संच) * बुद्धिमान तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार लोककथा (बालसाहित्य) * राजाचं गुपित आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * राज्याचे भूषण तेनालीराम (बालसाहित्य) * लाडका तेनालीराम (बालसाहित्य) * विनोदवीर तेनालीराम (बालसाहित्य) * समयसूचक तेनालीराम (बालसाहित्य) * सोन्याचा पाऊस आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * हजरजबाबी तेनालीराम (बालसाहित्य) * हुशार तेनालीराम (बालसाहित्य) * [[विल्यम शेक्सपिअर|विल्यम शेक्सपियर]]<nowiki/>च्या कुमारांसाठी २२ बहु विख्यात कथा - मेहता प्रकाशन === चरित्र, तत्त्वज्ञान === * [[जे. कृष्णमूर्ती|जे कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ (चरित्र, तत्त्वज्ञान) * सेवाभावाचा कळस [[विनोबा भावे]] (स्वतंत्र) === अनुवादित साहित्य === * फ्रॅंकलिन (१९ पुस्तकांचा संच, अनुवादित, मूळ कॅनेडियन लेखिका – पॉलेटी बूर्ज्वा) * हसत-खेळत बालसंगोपन (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक डॉ. ख्रिस्तोफर ग्री) * स्वप्नातल्या कळ्यांनो * सुपरस्टार इंडिया * पंचमहाव्रत प्रश्नोत्तरे [[ओशो|ओशो रजनीश]] * पंचमहाव्रत जीवन रूपांतरणाची पाच सूत्रे ओशो रजनीश === मार्गदर्शनपर / प्रेरणादायी लेखन === * चला जाणून घेऊ या! जागरूक पालकत्व (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! तणावमुक्त व्हा, आनंदी रहा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! यशस्वी विवाहाचा कानमंत्र (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! संवाद साधा नाती सांधा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! सौंदर्याचे रहस्य (मार्गदर्शनपर) * जागरूक पालकत्व * बापमाणूस (ऐंशी वर्षांच्या तरुणाची प्रेरक कथा, कादंबरी) * मन्नो === अन्य === * चला जाणून घेऊ या! उपयुक्त कानमंत्र (सर्वसाधारण घरगुती समस्यांवर) * रूपकुँवर स्वतंत्र कवितासंग्रह, * टॉडलर टेमिंग (बालसंगोपन), === कथालेखन व अन्य लेखन === * आमडेकर यांनी विविध नियतकालिकांमधून स्वतंत्र कथालेखन केले आहे. त्यामध्ये अनुवादित कथा, लोककथा, चातुर्यकथा, साहसकथा, बोधकथा, संस्कारकथा, विनोदी कथा या प्रकारांचा समावेश आहे. * .तसेच त्यांनी साहित्येतर लेखन व अनुवाददेखील केला आहे. == हॅरी पॉटर मालिकेतील पुस्तकांचा अनुवाद == {| class="wikitable" |+ !मूळ इंग्रजी पुस्तकाचे नाव !लेखक !अनुवादित पुस्तकाचे नाव !प्रकाशन वर्ष |- |Harry Potter and the Goblet of Fire |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अग्निचषक | |- |Harry Potter and the Order of the Phoenix |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि फिनिक्स सेना | |- |Harry Potter and the Chamber of Secrets |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि रहस्यमय तळघर | |- |Harry Potter and the Half-Blood Prince |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि हाफ-ब्लड प्रिन्स | |- |Harry Potter and Deathly hallows |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि मृत्यूदेवतेच्या भेटी | |- |''Philosopher's Stone'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि परीस | |- |''Prisoner of Azkaban'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अझ्काबानचा कैदी | |} == पुरस्कार == * मन्नो या पुस्तकाला उत्कृष्ट कवितासंग्रह म्हणून सुलोचना नातू पुरस्कार प्राप्त <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/Manjusha-Amdekar.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-04-29}}</ref> * उत्कृष्ट कथा पुरस्कार - सुरीची खीर * [[अमरेंद्र लक्ष्मण गाडगीळ|अमरेंद्र गाडगीळ]] पुरस्कार - मराठी बालसाहित्य आणि अनुवाद (शोधनिबंध), <ref name=":0" /> * [[पुणे मराठी ग्रंथालय|पुणे मराठी ग्रंथालया]]<nowiki/>तर्फे साहित्यसम्राट [[नरसिंह चिंतामण केळकर|न. चिं. केळकर]], उत्कृष्ट बालसाहित्यकार म्हणून पुरस्कार <ref name=":0" /> * '[[जे. कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ' या पुस्तकाला [[पुणे महानगरपालिका साहित्य पुरस्कार]] <ref>बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५ या पुस्तकातील लेखिका परिचय</ref> == अधिक माहितीसाठी == [https://www.youtube.com/watch?v=n_3SeLf7bZY मंजूषा आमडेकर, अनुवादक, लेखक, कवी, प्रकाशक यांचे मनोगत] == संदर्भ == {{DEFAULTSORT:आमडेकर, मंजूषा}} [[वर्ग:मराठी लेखिका]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] hv1qv92x0t7bz2r8mt1vvlsuocwtxmg 2681600 2681599 2026-04-29T04:05:28Z Ketaki Modak 21590 आशयाची भर घातली. 2681600 wikitext text/x-wiki '''मंजूषा आमडेकर''' या एक अनुवादक आणि बालसाहित्यासह अन्य लिखाण करणाऱ्या मराठी लेखिका आहेत. त्या प्रकाशिका देखील आहेत. <ref>https://www.youtube.com/watch?v=n_3SeLf7bZY मनोगत </ref> त्यांच्या एकूण पुस्तकांची संख्या शंभराहून अधिक आहे. त्यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी [[जे.के. रोलिंग]] यांच्या [[हॅरी पॉटर]] मालिकेतील सर्व पुस्तकांचे मराठी अनुवाद केले आहेत. == शिक्षण == त्यांनी अनुवाद क्षेत्रातील शिक्षण घेतले आहे. एम.ए. (हिन्दी) डिप्लोमा इन हिन्दी ट्रान्सलेशन, [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठ]] ही पदवी त्यांनी संपादन केली आहे. {{माहिती संचिका}} ==मंजूषा आमडेकर यांनी लिहिलेली पुस्तके== आमडेकर यांनी विविध साहित्यप्रकार हाताळले आहेत. त्यामध्ये बालसाहित्य, चरित्रपर लेखन, अनुवादित साहित्य, मार्गदर्शनपर साहित्य, कथालेखन यांचा समावेश आहे. === बालसाहित्य === * आदर्श लोककथा: चित्रमय रंगतदार कथा ४ पुस्तकांचा संच (बालसाहित्य) * आशेचा जन्म (बालसाहित्य) * गम्मत गोष्टी (बालसाहित्य) * चतुर [[तेनाली रामा|तेनालीराम]] (बालसाहित्य) * जगवेगळा तेनालीराम (बालसाहित्य) * टिंबकटू आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * डिटेक्टिव्ह शेंडी (बालसाहित्य) * ड्रॅगनचं घर आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * ढुम् ढुम् ढुमाक् ढुमऽऽऽ आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * तलवारीचा शोध (बालकादंबरी, मूळ इंग्रजी, लेखिका- नॅन्सी यी फान) * तेनालीरामचे चातुर्य (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या मनोरंजक कथा (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या रोचक गोष्टी (बालसाहित्य) * धमाल गोष्टी (बालसाहित्य) * निर्भय तेनालीराम (बालसाहित्य) * परोपकारी तेनालीराम (बालसाहित्य) * प्रसंगावधानी तेनालीराम (बालसाहित्य, १४ पुस्तकांचा संच) * बुद्धिमान तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार लोककथा (बालसाहित्य) * राजाचं गुपित आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * राज्याचे भूषण तेनालीराम (बालसाहित्य) * लाडका तेनालीराम (बालसाहित्य) * विनोदवीर तेनालीराम (बालसाहित्य) * समयसूचक तेनालीराम (बालसाहित्य) * सोन्याचा पाऊस आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * हजरजबाबी तेनालीराम (बालसाहित्य) * हुशार तेनालीराम (बालसाहित्य) * [[विल्यम शेक्सपिअर|विल्यम शेक्सपियर]]<nowiki/>च्या कुमारांसाठी २२ बहु विख्यात कथा - मेहता प्रकाशन === चरित्र, तत्त्वज्ञान === * [[जे. कृष्णमूर्ती|जे कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ (चरित्र, तत्त्वज्ञान) * सेवाभावाचा कळस [[विनोबा भावे]] (स्वतंत्र) === अनुवादित साहित्य === * फ्रॅंकलिन (१९ पुस्तकांचा संच, अनुवादित, मूळ कॅनेडियन लेखिका – पॉलेटी बूर्ज्वा) * हसत-खेळत बालसंगोपन (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक डॉ. ख्रिस्तोफर ग्री) * स्वप्नातल्या कळ्यांनो * सुपरस्टार इंडिया * पंचमहाव्रत प्रश्नोत्तरे [[ओशो|ओशो रजनीश]] * पंचमहाव्रत जीवन रूपांतरणाची पाच सूत्रे ओशो रजनीश === मार्गदर्शनपर / प्रेरणादायी लेखन === * चला जाणून घेऊ या! जागरूक पालकत्व (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! तणावमुक्त व्हा, आनंदी रहा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! यशस्वी विवाहाचा कानमंत्र (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! संवाद साधा नाती सांधा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! सौंदर्याचे रहस्य (मार्गदर्शनपर) * जागरूक पालकत्व * बापमाणूस (ऐंशी वर्षांच्या तरुणाची प्रेरक कथा, कादंबरी) * मन्नो === अन्य === * चला जाणून घेऊ या! उपयुक्त कानमंत्र (सर्वसाधारण घरगुती समस्यांवर) * रूपकुँवर स्वतंत्र कवितासंग्रह, * टॉडलर टेमिंग (बालसंगोपन), === कथालेखन व अन्य लेखन === * आमडेकर यांनी विविध नियतकालिकांमधून स्वतंत्र कथालेखन केले आहे. त्यामध्ये अनुवादित कथा, लोककथा, चातुर्यकथा, साहसकथा, बोधकथा, संस्कारकथा, विनोदी कथा या प्रकारांचा समावेश आहे. * .तसेच त्यांनी साहित्येतर लेखन व अनुवाददेखील केला आहे. == हॅरी पॉटर मालिकेतील पुस्तकांचा अनुवाद == {| class="wikitable" |+ !मूळ इंग्रजी पुस्तकाचे नाव !लेखक !अनुवादित पुस्तकाचे नाव !प्रकाशन वर्ष |- |Harry Potter and the Goblet of Fire |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अग्निचषक | |- |Harry Potter and the Order of the Phoenix |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि फिनिक्स सेना | |- |Harry Potter and the Chamber of Secrets |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि रहस्यमय तळघर | |- |Harry Potter and the Half-Blood Prince |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि हाफ-ब्लड प्रिन्स | |- |Harry Potter and Deathly hallows |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि मृत्यूदेवतेच्या भेटी | |- |''Philosopher's Stone'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि परीस | |- |''Prisoner of Azkaban'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अझ्काबानचा कैदी | |} == पुरस्कार == * मन्नो या पुस्तकाला उत्कृष्ट कवितासंग्रह म्हणून सुलोचना नातू पुरस्कार प्राप्त <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/Manjusha-Amdekar.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-04-29}}</ref> * उत्कृष्ट कथा पुरस्कार - सुरीची खीर * [[अमरेंद्र लक्ष्मण गाडगीळ|अमरेंद्र गाडगीळ]] पुरस्कार - मराठी बालसाहित्य आणि अनुवाद (शोधनिबंध), <ref name=":0" /> * [[पुणे मराठी ग्रंथालय|पुणे मराठी ग्रंथालया]]<nowiki/>तर्फे साहित्यसम्राट [[नरसिंह चिंतामण केळकर|न. चिं. केळकर]], उत्कृष्ट बालसाहित्यकार म्हणून पुरस्कार <ref name=":0" /> * '[[जे. कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ' या पुस्तकाला [[पुणे महानगरपालिका साहित्य पुरस्कार]] <ref>बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५ या पुस्तकातील लेखिका परिचय</ref> == अधिक माहितीसाठी == * [https://www.youtube.com/watch?v=n_3SeLf7bZY मंजूषा आमडेकर, अनुवादक, लेखक, कवी, प्रकाशक यांचे मनोगत] * [https://www.youtube.com/watch?v=sb16qT9yHVU मंजुषा आमडेकर — ‘बालसाहित्य: अकबर बिरबल मालिका’ संवाद लेखकाशी] == संदर्भ == {{DEFAULTSORT:आमडेकर, मंजूषा}} [[वर्ग:मराठी लेखिका]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] b70sqxljh0ij2wsfd41nrb3trzyluip 2681601 2681600 2026-04-29T04:06:34Z Ketaki Modak 21590 संदर्भ जोडला. 2681601 wikitext text/x-wiki '''मंजूषा आमडेकर''' या एक अनुवादक आणि बालसाहित्यासह अन्य लिखाण करणाऱ्या मराठी लेखिका आहेत.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=sb16qT9yHVU लेखकाशी संवाद</ref> त्या प्रकाशिका देखील आहेत. <ref>https://www.youtube.com/watch?v=n_3SeLf7bZY मनोगत </ref> त्यांच्या एकूण पुस्तकांची संख्या शंभराहून अधिक आहे. त्यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी [[जे.के. रोलिंग]] यांच्या [[हॅरी पॉटर]] मालिकेतील सर्व पुस्तकांचे मराठी अनुवाद केले आहेत. == शिक्षण == त्यांनी अनुवाद क्षेत्रातील शिक्षण घेतले आहे. एम.ए. (हिन्दी) डिप्लोमा इन हिन्दी ट्रान्सलेशन, [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|पुणे विद्यापीठ]] ही पदवी त्यांनी संपादन केली आहे. {{माहिती संचिका}} ==मंजूषा आमडेकर यांनी लिहिलेली पुस्तके== आमडेकर यांनी विविध साहित्यप्रकार हाताळले आहेत. त्यामध्ये बालसाहित्य, चरित्रपर लेखन, अनुवादित साहित्य, मार्गदर्शनपर साहित्य, कथालेखन यांचा समावेश आहे. === बालसाहित्य === * आदर्श लोककथा: चित्रमय रंगतदार कथा ४ पुस्तकांचा संच (बालसाहित्य) * आशेचा जन्म (बालसाहित्य) * गम्मत गोष्टी (बालसाहित्य) * चतुर [[तेनाली रामा|तेनालीराम]] (बालसाहित्य) * जगवेगळा तेनालीराम (बालसाहित्य) * टिंबकटू आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * डिटेक्टिव्ह शेंडी (बालसाहित्य) * ड्रॅगनचं घर आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * ढुम् ढुम् ढुमाक् ढुमऽऽऽ आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * तलवारीचा शोध (बालकादंबरी, मूळ इंग्रजी, लेखिका- नॅन्सी यी फान) * तेनालीरामचे चातुर्य (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या मनोरंजक कथा (बालसाहित्य) * तेनालीरामच्या रोचक गोष्टी (बालसाहित्य) * धमाल गोष्टी (बालसाहित्य) * निर्भय तेनालीराम (बालसाहित्य) * परोपकारी तेनालीराम (बालसाहित्य) * प्रसंगावधानी तेनालीराम (बालसाहित्य, १४ पुस्तकांचा संच) * बुद्धिमान तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार तेनालीराम (बालसाहित्य) * मजेदार लोककथा (बालसाहित्य) * राजाचं गुपित आणि इतर कथा (बालसाहित्य) * राज्याचे भूषण तेनालीराम (बालसाहित्य) * लाडका तेनालीराम (बालसाहित्य) * विनोदवीर तेनालीराम (बालसाहित्य) * समयसूचक तेनालीराम (बालसाहित्य) * सोन्याचा पाऊस आणि मजेदार गोष्टी (बालसाहित्य) * हजरजबाबी तेनालीराम (बालसाहित्य) * हुशार तेनालीराम (बालसाहित्य) * [[विल्यम शेक्सपिअर|विल्यम शेक्सपियर]]<nowiki/>च्या कुमारांसाठी २२ बहु विख्यात कथा - मेहता प्रकाशन === चरित्र, तत्त्वज्ञान === * [[जे. कृष्णमूर्ती|जे कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ (चरित्र, तत्त्वज्ञान) * सेवाभावाचा कळस [[विनोबा भावे]] (स्वतंत्र) === अनुवादित साहित्य === * फ्रॅंकलिन (१९ पुस्तकांचा संच, अनुवादित, मूळ कॅनेडियन लेखिका – पॉलेटी बूर्ज्वा) * हसत-खेळत बालसंगोपन (अनुवादित, मूळ इंग्रजी लेखक डॉ. ख्रिस्तोफर ग्री) * स्वप्नातल्या कळ्यांनो * सुपरस्टार इंडिया * पंचमहाव्रत प्रश्नोत्तरे [[ओशो|ओशो रजनीश]] * पंचमहाव्रत जीवन रूपांतरणाची पाच सूत्रे ओशो रजनीश === मार्गदर्शनपर / प्रेरणादायी लेखन === * चला जाणून घेऊ या! जागरूक पालकत्व (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! तणावमुक्त व्हा, आनंदी रहा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! यशस्वी विवाहाचा कानमंत्र (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! संवाद साधा नाती सांधा (मार्गदर्शनपर) * चला जाणून घेऊ या! सौंदर्याचे रहस्य (मार्गदर्शनपर) * जागरूक पालकत्व * बापमाणूस (ऐंशी वर्षांच्या तरुणाची प्रेरक कथा, कादंबरी) * मन्नो === अन्य === * चला जाणून घेऊ या! उपयुक्त कानमंत्र (सर्वसाधारण घरगुती समस्यांवर) * रूपकुँवर स्वतंत्र कवितासंग्रह, * टॉडलर टेमिंग (बालसंगोपन), === कथालेखन व अन्य लेखन === * आमडेकर यांनी विविध नियतकालिकांमधून स्वतंत्र कथालेखन केले आहे. त्यामध्ये अनुवादित कथा, लोककथा, चातुर्यकथा, साहसकथा, बोधकथा, संस्कारकथा, विनोदी कथा या प्रकारांचा समावेश आहे. * .तसेच त्यांनी साहित्येतर लेखन व अनुवाददेखील केला आहे. == हॅरी पॉटर मालिकेतील पुस्तकांचा अनुवाद == {| class="wikitable" |+ !मूळ इंग्रजी पुस्तकाचे नाव !लेखक !अनुवादित पुस्तकाचे नाव !प्रकाशन वर्ष |- |Harry Potter and the Goblet of Fire |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अग्निचषक | |- |Harry Potter and the Order of the Phoenix |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि फिनिक्स सेना | |- |Harry Potter and the Chamber of Secrets |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि रहस्यमय तळघर | |- |Harry Potter and the Half-Blood Prince |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि हाफ-ब्लड प्रिन्स | |- |Harry Potter and Deathly hallows |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि मृत्यूदेवतेच्या भेटी | |- |''Philosopher's Stone'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि परीस | |- |''Prisoner of Azkaban'' |जे.के. रोलिंग |हॅरी पॉटर आणि अझ्काबानचा कैदी | |} == पुरस्कार == * मन्नो या पुस्तकाला उत्कृष्ट कवितासंग्रह म्हणून सुलोचना नातू पुरस्कार प्राप्त <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/Manjusha-Amdekar.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-04-29}}</ref> * उत्कृष्ट कथा पुरस्कार - सुरीची खीर * [[अमरेंद्र लक्ष्मण गाडगीळ|अमरेंद्र गाडगीळ]] पुरस्कार - मराठी बालसाहित्य आणि अनुवाद (शोधनिबंध), <ref name=":0" /> * [[पुणे मराठी ग्रंथालय|पुणे मराठी ग्रंथालया]]<nowiki/>तर्फे साहित्यसम्राट [[नरसिंह चिंतामण केळकर|न. चिं. केळकर]], उत्कृष्ट बालसाहित्यकार म्हणून पुरस्कार <ref name=":0" /> * '[[जे. कृष्णमूर्ती]] नावाचे गूढ' या पुस्तकाला [[पुणे महानगरपालिका साहित्य पुरस्कार]] <ref>बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५ या पुस्तकातील लेखिका परिचय</ref> == अधिक माहितीसाठी == * [https://www.youtube.com/watch?v=n_3SeLf7bZY मंजूषा आमडेकर, अनुवादक, लेखक, कवी, प्रकाशक यांचे मनोगत] * [https://www.youtube.com/watch?v=sb16qT9yHVU मंजुषा आमडेकर — ‘बालसाहित्य: अकबर बिरबल मालिका’ संवाद लेखकाशी] == संदर्भ == {{DEFAULTSORT:आमडेकर, मंजूषा}} [[वर्ग:मराठी लेखिका]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] kv1m90vjisr7eap1db6jvdie087klb8 0 216269 2681555 2510748 2026-04-29T00:07:10Z अभय नातू 206 प्रस्तावना 2681555 wikitext text/x-wiki '''त्रांसपोर्तेस एरोमार''', ए.ए. दि सी.व्ही. ही '''एरोमार''' नावाने व्यवसाय करणारी [[मेक्सिको]]तील विमानवाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी मेक्सिकोमध्ये देशांतर्गत सेवा आणि अमेरिका व क्युबासाठी आंतरराष्ट्रीय विमान सेवा पुरवत असे. [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] हे तिचे मुख्य केंद्र होते.{{Cite news|title=Directory: World Airlines|work=[[Flight International]]|page= 49|date= 2007-03-27}}"[http://www.aeromar.com.mx/2007/agy/aeromar.pdf DIRECTORIO DE OFICINAS DE VENTAS] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723052809/http://www.aeromar.com.mx/2007/agy/aeromar.pdf|date=2011-07-23}}." Aeromar. August 16, 2007. 3/7. "CORPORATIVO MEXICO Hangar No. 1 Zona "D" Col. Federal 15620 México, D. F." आर्थिक दिवाळखोरीमुळे या कंपनीने १५ फेब्रुवारी २०२३ रोजी आपली सर्व उड्डाणे आणि कामकाज कायमचे बंद केले.{{cite news |title=Hit by pandemic, small Mexican airline Aeromar shuts down |url=https://www.krgv.com/news/hit-by-pandemic-small-mexican-airline-aeromar-shuts-down/ |access-date=21 February 2023 |work=KRGV.com |publisher=MOBILE VIDEO TAPES, INC. |date=17 February 2023}} ==इतिहास== त्रांसपोर्तेस एरोमारची स्थापना २९ जानेवारी १९८७ रोजी झाली आणि ५ नोव्हेंबर १९८७ रोजी ती कार्यान्वित झाली. त्रांसपोर्तेस एरोमार [[ग्रुपो एरोमार]] या खाजगी कंपनीच्या ९९.९९% मालकीची आहे. जुलै २०१० मध्ये या कंपनीत ८६४ कर्मचारी होते. १ एप्रिल २०१० रोजी एरोमारने [[कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्स]]शी व्यावसायिक करार केला. त्यानंतर एरोमारने दोन [[बॉम्बार्डिये सीआरजे २००]] प्रादेशिक जेट विमाने भाडेतत्त्वावर देण्याचे जाहीर केले. ३० ऑगस्ट २०१० रोजी, एरोमार आणि कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्सने आपले फ्रिक्वंट फ्लायर प्रोग्रॅम{{मराठी शब्द सुचवा}}मध्ये संयोजन जाहीर केले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= https://www.veteransadvantage.com/va/benefitnews/benefit-partner-news-continental-airlines-strikes-miles-alliance-mexicos-aeromar |title= Benefit Partner News: Continental Airlines Strikes Miles Alliance with Mexico’s Aeromar |प्रकाशक= veteransadvantage.com |दिनांक= 30 August 2010 |प्राप्त दिनांक= }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> याव्यतिरिक्त, कॉन्टिनेन्टल आंतरराष्ट्रीय प्रथम आणि बिझनेस क्लास प्रवासी, प्रेसिडेंट क्लबचे सदस्य आणि स्टार अलायन्स गोल्ड गिऱ्हाइकांना [[मेक्सिको सिटी]]तील एरोमारच्या सलोन डायमॅंट लाउंजमध्ये प्रवेश करण्यास मुभा दिली. ==मायलेजप्लस== एरोमार [[युनायटेड कॉन्टिनेंटल होल्डिंग्स]]च्या मालकीची कंपनी नसून तसेच संयुक्त कंपनीचा भाग नसताना किंवा [[स्टार अलायन्स]]चा सदस्य नसली तरीही [[युनायटेड एरलाइन्स]] मायलेजप्लस कार्यक्रमात भाग घेते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://loyaltylobby.com/2016/09/19/united-airlines-mileageplus-aeromar-bonus-miles-campaign-september-14-january-31-2017/ |title= United Airlines MileagePlus Aeromar Bonus Miles Campaign September 14 – January 31, 2017 |प्रकाशक= loyaltylobby.com |दिनांक= 19 September 2016 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==क्लब== सलोन हिमांटे हे एरोमेरचे खाजगी विमानतळ आहेत. ==कोडशेर करार== एरोमारने १ फेब्रुवारी २०११ पासून मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमातनळावर एरोमार आणि कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्सच्या सर्व मार्गांवर कोडशेरिंगची लागू केली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= https://www.flytucson.com/articles/arrival-of-aeromar-flight-marks-return-of-international-airline-service-at-tus/ |title= Arrival of Aeromar Flight Marks Return of International Airline Service at TUS |प्रकाशक= flytucson.com |दिनांक= 3 October 2016 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-09-18 |archive-date= 2020-09-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200920111418/https://www.flytucson.com/articles/arrival-of-aeromar-flight-marks-return-of-international-airline-service-at-tus/ |url-status= dead }}</ref> एरोमेरने नंतर [[दुरांगो]], [[मातामोरोस]], [[इहतापा]] व [[पिएद्रास नेग्रास]] यासारख्या अतिरिक्त स्थानिक सेवा सुरू केल्या. त्यावेळी त्यांनी आपल्या आंतरराष्ट्रीय सेवांचे पुनर्मूल्यांकन करण्याची घोषणा केली. एरोमरने पूर्वी [[ऑस्टिन-बर्गस्ट्रॉम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑस्टिन]] आणि [[सॅन ॲंटोनियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन ॲंटोनियो, टेक्सास]] येथे सेवा पुरवली होती. २०१७ च्या सुमारास एरोमार फक्त [[मॅकॲलन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॅकॲलन]] या शहरास आंतरराष्ट्रीय सेवा पुरवते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.themonitor.com/news/local/article_e92b84e0-5c59-11e2-9d3a-0019bb30f31a.html |title= Aeromar to fly nonstop from McAllen to Mexico City |प्रकाशक= themonitor.com |दिनांक= 12 January 2013 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> कॉन्टिनेंटल एरलाइन्सच्या युनायटेड एरलाइन्समध्ये विलीनकरणा बरोबर एरोमारचा करार युनायटेडकडे हस्तांतरित करण्यात आला. ==फ्लीट== ऑगस्ट २०१७ मध्ये एरोमारडे खालील विमाने होती:<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.airfleets.net/flottecie/Aeromar.htm |title= Aeromar fleet details |प्रकाशक= airfleets.com |दिनांक= 18 September 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> '''एयरोमार फ्लीट''' {| class="wikitable" ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | प्रकार ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | एकूण ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | मागण्या ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | प्रवासी ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | नोंदी |- | style="text-align: center;" | एटीआर ४२-३०० | style="text-align: center;" | २ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ४२ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | एटीआर ४२-५०० | style="text-align: center;" | ८ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ४८ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | एटीआर ४२-६०० | style="text-align: center;" | ३ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ४८ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | एटीआर ७२-६०० | style="text-align: center;" | ५ | style="text-align: center;" | ३ | style="text-align: center;" | ६८ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center; font-weight: bold;" | एकूण | style="text-align: center;" | १८ | style="text-align: center;" | ३ | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |} २०१५ च्या सुरुवातीस, एरोमारने आपली बोम्बार्डिये सीआरजे २०० जेट विमाने विकून टाकली व १५ एएटीआर ४२ टर्बोप्रॉप तसेच दोन नवीन एटीआर ७२-६०० विमाने वापरण्यास सुरुवात केली. नोव्हेंबर २०१६ मध्ये, एरोमारने आठ नवीन एटीआर ४२ आणि एटीआर ७२ विमाने विकत घेण्याचे ठरविले आणि आणखी सहा एटीआर ७२ चेऑप्शन{{मराठी शब्द सुचवा}} घेतले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= http://www.atraircraft.com/newsroom/pressrelease/aeromar-signs-for-8-firm-atr-600-series-aircraft-1416-en.html |title= Aeromar signs for 8 firm ATR -600 series aircraft |प्रकाशक= atraircraft.com |दिनांक= 14 November 2016 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-09-18 |archive-date= 2016-11-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161115071250/http://www.atraircraft.com/newsroom/pressrelease/aeromar-signs-for-8-firm-atr-600-series-aircraft-1416-en.html |url-status= dead }}</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:मेक्सिकोमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] hyie4iazykx4lcfsjzoogovlkq2uiuv 2681617 2681555 2026-04-29T05:34:16Z अभय नातू 206 संदर्भ 2681617 wikitext text/x-wiki '''त्रांसपोर्तेस एरोमार''', ए.ए. दि सी.व्ही. ही '''एरोमार''' नावाने व्यवसाय करणारी [[मेक्सिको]]तील विमानवाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी मेक्सिकोमध्ये देशांतर्गत सेवा आणि अमेरिका व क्युबासाठी आंतरराष्ट्रीय विमान सेवा पुरवत असे. [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] हे तिचे मुख्य केंद्र होते.<ref>{{Cite news|title=Directory: World Airlines|work=[[Flight International]]|page= 49|date= 2007-03-27}}"[http://www.aeromar.com.mx/2007/agy/aeromar.pdf DIRECTORIO DE OFICINAS DE VENTAS] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723052809/http://www.aeromar.com.mx/2007/agy/aeromar.pdf|date=2011-07-23}}.</ref><ref>" Aeromar. August 16, 2007. 3/7. "CORPORATIVO MEXICO Hangar No. 1 Zona "D" Col. Federal 15620 México, D. F."</ref> आर्थिक दिवाळखोरीमुळे या कंपनीने १५ फेब्रुवारी २०२३ रोजी आपली सर्व उड्डाणे आणि कामकाज कायमचे बंद केले.<ref>{{cite news |title=Hit by pandemic, small Mexican airline Aeromar shuts down |url=https://www.krgv.com/news/hit-by-pandemic-small-mexican-airline-aeromar-shuts-down/ |access-date=21 February 2023 |work=KRGV.com |publisher=MOBILE VIDEO TAPES, INC. |date=17 February 2023}}</ref> ==इतिहास== त्रांसपोर्तेस एरोमारची स्थापना २९ जानेवारी १९८७ रोजी झाली आणि ५ नोव्हेंबर १९८७ रोजी ती कार्यान्वित झाली. त्रांसपोर्तेस एरोमार [[ग्रुपो एरोमार]] या खाजगी कंपनीच्या ९९.९९% मालकीची आहे. जुलै २०१० मध्ये या कंपनीत ८६४ कर्मचारी होते. १ एप्रिल २०१० रोजी एरोमारने [[कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्स]]शी व्यावसायिक करार केला. त्यानंतर एरोमारने दोन [[बॉम्बार्डिये सीआरजे २००]] प्रादेशिक जेट विमाने भाडेतत्त्वावर देण्याचे जाहीर केले. ३० ऑगस्ट २०१० रोजी, एरोमार आणि कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्सने आपले फ्रिक्वंट फ्लायर प्रोग्रॅम{{मराठी शब्द सुचवा}}मध्ये संयोजन जाहीर केले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= https://www.veteransadvantage.com/va/benefitnews/benefit-partner-news-continental-airlines-strikes-miles-alliance-mexicos-aeromar |title= Benefit Partner News: Continental Airlines Strikes Miles Alliance with Mexico’s Aeromar |प्रकाशक= veteransadvantage.com |दिनांक= 30 August 2010 |प्राप्त दिनांक= }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> याव्यतिरिक्त, कॉन्टिनेन्टल आंतरराष्ट्रीय प्रथम आणि बिझनेस क्लास प्रवासी, प्रेसिडेंट क्लबचे सदस्य आणि स्टार अलायन्स गोल्ड गिऱ्हाइकांना [[मेक्सिको सिटी]]तील एरोमारच्या सलोन डायमॅंट लाउंजमध्ये प्रवेश करण्यास मुभा दिली. ==मायलेजप्लस== एरोमार [[युनायटेड कॉन्टिनेंटल होल्डिंग्स]]च्या मालकीची कंपनी नसून तसेच संयुक्त कंपनीचा भाग नसताना किंवा [[स्टार अलायन्स]]चा सदस्य नसली तरीही [[युनायटेड एरलाइन्स]] मायलेजप्लस कार्यक्रमात भाग घेते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://loyaltylobby.com/2016/09/19/united-airlines-mileageplus-aeromar-bonus-miles-campaign-september-14-january-31-2017/ |title= United Airlines MileagePlus Aeromar Bonus Miles Campaign September 14 – January 31, 2017 |प्रकाशक= loyaltylobby.com |दिनांक= 19 September 2016 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==क्लब== सलोन हिमांटे हे एरोमेरचे खाजगी विमानतळ आहेत. ==कोडशेर करार== एरोमारने १ फेब्रुवारी २०११ पासून मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमातनळावर एरोमार आणि कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्सच्या सर्व मार्गांवर कोडशेरिंगची लागू केली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= https://www.flytucson.com/articles/arrival-of-aeromar-flight-marks-return-of-international-airline-service-at-tus/ |title= Arrival of Aeromar Flight Marks Return of International Airline Service at TUS |प्रकाशक= flytucson.com |दिनांक= 3 October 2016 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-09-18 |archive-date= 2020-09-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200920111418/https://www.flytucson.com/articles/arrival-of-aeromar-flight-marks-return-of-international-airline-service-at-tus/ |url-status= dead }}</ref> एरोमेरने नंतर [[दुरांगो]], [[मातामोरोस]], [[इहतापा]] व [[पिएद्रास नेग्रास]] यासारख्या अतिरिक्त स्थानिक सेवा सुरू केल्या. त्यावेळी त्यांनी आपल्या आंतरराष्ट्रीय सेवांचे पुनर्मूल्यांकन करण्याची घोषणा केली. एरोमरने पूर्वी [[ऑस्टिन-बर्गस्ट्रॉम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑस्टिन]] आणि [[सॅन ॲंटोनियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन ॲंटोनियो, टेक्सास]] येथे सेवा पुरवली होती. २०१७ च्या सुमारास एरोमार फक्त [[मॅकॲलन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॅकॲलन]] या शहरास आंतरराष्ट्रीय सेवा पुरवते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.themonitor.com/news/local/article_e92b84e0-5c59-11e2-9d3a-0019bb30f31a.html |title= Aeromar to fly nonstop from McAllen to Mexico City |प्रकाशक= themonitor.com |दिनांक= 12 January 2013 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> कॉन्टिनेंटल एरलाइन्सच्या युनायटेड एरलाइन्समध्ये विलीनकरणा बरोबर एरोमारचा करार युनायटेडकडे हस्तांतरित करण्यात आला. ==फ्लीट== ऑगस्ट २०१७ मध्ये एरोमारडे खालील विमाने होती:<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.airfleets.net/flottecie/Aeromar.htm |title= Aeromar fleet details |प्रकाशक= airfleets.com |दिनांक= 18 September 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> '''एयरोमार फ्लीट''' {| class="wikitable" ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | प्रकार ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | एकूण ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | मागण्या ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | प्रवासी ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | नोंदी |- | style="text-align: center;" | एटीआर ४२-३०० | style="text-align: center;" | २ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ४२ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | एटीआर ४२-५०० | style="text-align: center;" | ८ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ४८ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | एटीआर ४२-६०० | style="text-align: center;" | ३ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ४८ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | एटीआर ७२-६०० | style="text-align: center;" | ५ | style="text-align: center;" | ३ | style="text-align: center;" | ६८ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center; font-weight: bold;" | एकूण | style="text-align: center;" | १८ | style="text-align: center;" | ३ | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |} २०१५ च्या सुरुवातीस, एरोमारने आपली बोम्बार्डिये सीआरजे २०० जेट विमाने विकून टाकली व १५ एएटीआर ४२ टर्बोप्रॉप तसेच दोन नवीन एटीआर ७२-६०० विमाने वापरण्यास सुरुवात केली. नोव्हेंबर २०१६ मध्ये, एरोमारने आठ नवीन एटीआर ४२ आणि एटीआर ७२ विमाने विकत घेण्याचे ठरविले आणि आणखी सहा एटीआर ७२ चेऑप्शन{{मराठी शब्द सुचवा}} घेतले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= http://www.atraircraft.com/newsroom/pressrelease/aeromar-signs-for-8-firm-atr-600-series-aircraft-1416-en.html |title= Aeromar signs for 8 firm ATR -600 series aircraft |प्रकाशक= atraircraft.com |दिनांक= 14 November 2016 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-09-18 |archive-date= 2016-11-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161115071250/http://www.atraircraft.com/newsroom/pressrelease/aeromar-signs-for-8-firm-atr-600-series-aircraft-1416-en.html |url-status= dead }}</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:मेक्सिकोमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] t5tzv4pb8vbwpvvegd0nztz0j9ws58j 2681636 2681617 2026-04-29T05:52:07Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681636 wikitext text/x-wiki '''त्रांसपोर्तेस एरोमार''', ए.ए. दि सी.व्ही. ही '''एरोमार''' नावाने व्यवसाय करणारी [[मेक्सिको]]तील विमानवाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी मेक्सिकोमध्ये देशांतर्गत सेवा आणि अमेरिका व क्युबासाठी आंतरराष्ट्रीय विमान सेवा पुरवत असे. [[मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] हे तिचे मुख्य केंद्र होते.<ref>{{Cite news|title=Directory: World Airlines|work=[[Flight International]]|page= 49|date= 2007-03-27}}"[http://www.aeromar.com.mx/2007/agy/aeromar.pdf DIRECTORIO DE OFICINAS DE VENTAS] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723052809/http://www.aeromar.com.mx/2007/agy/aeromar.pdf|date=2011-07-23}}.</ref><ref>" Aeromar. August 16, 2007. 3/7. "CORPORATIVO MEXICO Hangar No. 1 Zona "D" Col. Federal 15620 México, D. F."</ref> आर्थिक दिवाळखोरीमुळे या कंपनीने १५ फेब्रुवारी २०२३ रोजी आपली सर्व उड्डाणे आणि कामकाज कायमचे बंद केले.<ref>{{cite news |title=Hit by pandemic, small Mexican airline Aeromar shuts down |url=https://www.krgv.com/news/hit-by-pandemic-small-mexican-airline-aeromar-shuts-down/ |access-date=21 February 2023 |work=KRGV.com |publisher=MOBILE VIDEO TAPES, INC. |date=17 February 2023}}</ref> ==इतिहास== त्रांसपोर्तेस एरोमारची स्थापना २९ जानेवारी १९८७ रोजी झाली आणि ५ नोव्हेंबर १९८७ रोजी ती कार्यान्वित झाली. त्रांसपोर्तेस एरोमार [[ग्रुपो एरोमार]] या खाजगी कंपनीच्या ९९.९९% मालकीची आहे. जुलै २०१० मध्ये या कंपनीत ८६४ कर्मचारी होते. १ एप्रिल २०१० रोजी एरोमारने [[कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्स]]शी व्यावसायिक करार केला. त्यानंतर एरोमारने दोन [[बॉम्बार्डिये सीआरजे २००]] प्रादेशिक जेट विमाने भाडेतत्त्वावर देण्याचे जाहीर केले. ३० ऑगस्ट २०१० रोजी, एरोमार आणि कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्सने आपले फ्रिक्वंट फ्लायर प्रोग्रॅम{{मराठी शब्द सुचवा}}मध्ये संयोजन जाहीर केले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= https://www.veteransadvantage.com/va/benefitnews/benefit-partner-news-continental-airlines-strikes-miles-alliance-mexicos-aeromar |title= Benefit Partner News: Continental Airlines Strikes Miles Alliance with Mexico’s Aeromar |प्रकाशक= veteransadvantage.com |दिनांक= 30 August 2010 |प्राप्त दिनांक= }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> याव्यतिरिक्त, कॉन्टिनेन्टल आंतरराष्ट्रीय प्रथम आणि बिझनेस क्लास प्रवासी, प्रेसिडेंट क्लबचे सदस्य आणि स्टार अलायन्स गोल्ड गिऱ्हाइकांना [[मेक्सिको सिटी]]तील एरोमारच्या सलोन डायमॅंट लाउंजमध्ये प्रवेश करण्यास मुभा दिली. ==मायलेजप्लस== एरोमार [[युनायटेड कॉन्टिनेंटल होल्डिंग्स]]च्या मालकीची कंपनी नसून तसेच संयुक्त कंपनीचा भाग नसताना किंवा [[स्टार अलायन्स]]चा सदस्य नसली तरीही [[युनायटेड एरलाइन्स]] मायलेजप्लस कार्यक्रमात भाग घेते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://loyaltylobby.com/2016/09/19/united-airlines-mileageplus-aeromar-bonus-miles-campaign-september-14-january-31-2017/ |title= United Airlines MileagePlus Aeromar Bonus Miles Campaign September 14 – January 31, 2017 |प्रकाशक= loyaltylobby.com |दिनांक= 19 September 2016 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> ==क्लब== सलोन हिमांटे हे एरोमेरचे खाजगी विमानतळ आहेत. ==कोडशेर करार== एरोमारने १ फेब्रुवारी २०११ पासून मेक्सिको सिटी आंतरराष्ट्रीय विमातनळावर एरोमार आणि कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्सच्या सर्व मार्गांवर कोडशेरिंगची लागू केली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= https://www.flytucson.com/articles/arrival-of-aeromar-flight-marks-return-of-international-airline-service-at-tus/ |title= Arrival of Aeromar Flight Marks Return of International Airline Service at TUS |प्रकाशक= flytucson.com |दिनांक= 3 October 2016 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-09-18 |archive-date= 2020-09-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200920111418/https://www.flytucson.com/articles/arrival-of-aeromar-flight-marks-return-of-international-airline-service-at-tus/ |url-status= dead }}</ref> एरोमेरने नंतर [[दुरांगो]], [[मातामोरोस]], [[इहतापा]] व [[पिएद्रास नेग्रास]] यासारख्या अतिरिक्त स्थानिक सेवा सुरू केल्या. त्यावेळी त्यांनी आपल्या आंतरराष्ट्रीय सेवांचे पुनर्मूल्यांकन करण्याची घोषणा केली. एरोमरने पूर्वी [[ऑस्टिन-बर्गस्ट्रॉम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑस्टिन]] आणि [[सॅन ॲंटोनियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सॅन ॲंटोनियो, टेक्सास]] येथे सेवा पुरवली होती. २०१७ च्या सुमारास एरोमार फक्त [[मॅकॲलन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॅकॲलन]] या शहरास आंतरराष्ट्रीय सेवा पुरवते.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.themonitor.com/news/local/article_e92b84e0-5c59-11e2-9d3a-0019bb30f31a.html |title= Aeromar to fly nonstop from McAllen to Mexico City |प्रकाशक= themonitor.com |दिनांक= 12 January 2013 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> कॉन्टिनेंटल एरलाइन्सच्या युनायटेड एरलाइन्समध्ये विलीनकरणा बरोबर एरोमारचा करार युनायटेडकडे हस्तांतरित करण्यात आला. ==फ्लीट== ऑगस्ट २०१७ मध्ये एरोमारडे खालील विमाने होती:<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.airfleets.net/flottecie/Aeromar.htm |title= Aeromar fleet details |प्रकाशक= airfleets.com |दिनांक= 18 September 2017 | प्राप्त दिनांक=}}</ref> '''एयरोमार फ्लीट''' {| class="wikitable" ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | प्रकार ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | एकूण ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | मागण्या ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | प्रवासी ! style="text-align: center; font-weight: bold;" | नोंदी |- | style="text-align: center;" | एटीआर ४२-३०० | style="text-align: center;" | २ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ४२ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | एटीआर ४२-५०० | style="text-align: center;" | ८ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ४८ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | एटीआर ४२-६०० | style="text-align: center;" | ३ | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ४८ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | एटीआर ७२-६०० | style="text-align: center;" | ५ | style="text-align: center;" | ३ | style="text-align: center;" | ६८ | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center; font-weight: bold;" | एकूण | style="text-align: center;" | १८ | style="text-align: center;" | ३ | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | |} २०१५ च्या सुरुवातीस, एरोमारने आपली बोम्बार्डिये सीआरजे २०० जेट विमाने विकून टाकली व १५ एएटीआर ४२ टर्बोप्रॉप तसेच दोन नवीन एटीआर ७२-६०० विमाने वापरण्यास सुरुवात केली. नोव्हेंबर २०१६ मध्ये, एरोमारने आठ नवीन एटीआर ४२ आणि एटीआर ७२ विमाने विकत घेण्याचे ठरविले आणि आणखी सहा एटीआर ७२ चेऑप्शन{{मराठी शब्द सुचवा}} घेतले.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा= http://www.atraircraft.com/newsroom/pressrelease/aeromar-signs-for-8-firm-atr-600-series-aircraft-1416-en.html |title= Aeromar signs for 8 firm ATR -600 series aircraft |प्रकाशक= atraircraft.com |दिनांक= 14 November 2016 |प्राप्त दिनांक= |accessdate= 2017-09-18 |archive-date= 2016-11-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161115071250/http://www.atraircraft.com/newsroom/pressrelease/aeromar-signs-for-8-firm-atr-600-series-aircraft-1416-en.html |url-status= dead }}</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:मेक्सिकोमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] 9x53heruygpkync63omxhniwcmk64qw 0 217358 2681578 2477937 2026-04-29T02:13:20Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681578 wikitext text/x-wiki {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०१७|२०१८}} {{TOCRight|limit=2}} ==मोसम आढावा== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan=8 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan=2 | सुरुवात दिनांक ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! colspan=5 | निकाल [सामने] |- ! width=50 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] ! width=50 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने|एकदिवसीय]] ! width=50 | [[२०-२० सामने|टी२०]] ! width=50 | [[प्रथम वर्गीय क्रिकेट|प्र.श्रे.]] ! width=50 | [[लिस्ट - अ सामने|लि-अ]] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|१७ सप्टेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | — || ४–१ [५] || १–१ [३] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्सचा झिम्बाब्वे दौरा|२७ सप्टेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | style="text-align:left" | {{cr|NED}} | — || — || — || — || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंका वि पाकिस्तान संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये|२८ सप्टेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{Flagicon|UAE}}{{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | ०–२ [२] || ५–० [५] || ३–० [३] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|२८ सप्टेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | २–० [२] || ३–० [३] || २–० [२] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#स्कॉटलंडचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१ ऑक्टोबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|PNG|name=PNG}} | style="text-align:left" | {{cr|SCO}} | — || १–१ [२] || — || ०–० [१] || — |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स वि केन्या दक्षिण आफ्रिकेमध्ये|६ ऑक्टोबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|KEN}} | style="text-align:left" | {{cr|NED}} | — || — || — || — || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेपाळचा हाँग काँग दौरा|१३ ऑक्टोबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|HKG}} | style="text-align:left" | {{cr|NEP}} | — || — || — || — || १–० [२] |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा हाँग काँग दौरा|२० ऑक्टोबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|HKG}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | — || — || — || ०-१ [१] || — |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा झिम्बाब्वे दौरा|२१ ऑक्टोबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | ०-१ [२] || — || — || — || — |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंडचा भारत दौरा|२२ ऑक्टोबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | — || २–१ [३] || २–१ [३] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१६ नोव्हेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | १–० [३] || २–१ [३] || ३–० [३] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|२३ नोव्हेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | ४–० [५] || १–४ [५] || — || — || — |- | style="text-align:left" | [[#संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये स्कॉटलंड विरुद्ध पापुआ न्यू गिनी|२४ नोव्हेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|SCO}} | style="text-align:left" | {{cr|PNG|name=PNG}} | — || २-० [२] || — || — || — |- | style="text-align:left" | [[#हाँग काँग वि पापुआ न्यू गिनी, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये|२९ नोव्हेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}}{{cr|HKG}} | style="text-align:left" | {{cr|PNG|name=PNG}} | — || २-० [२] || — || १-० [१] || — |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तानचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा|२९ नोव्हेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|UAE}} | style="text-align:left" | {{cr|AFG|२०१३}} | — || — || — || ०-१ [१] || — |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स वि नामिबिया, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये|२९ नोव्हेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}}{{cr|NAM}} | style="text-align:left" | {{cr|NED}} | — || — || — || ०-१ [१] || ०-२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#आयर्लंड वि स्कॉटलंड, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये|२९ नोव्हेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}}{{cr|IRE}} | style="text-align:left" | {{cr|SCO}} | — || — || — || १-० [१] || — |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा न्यू झीलंड दौरा|१ डिसेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | २-० [२] || ३-० [३] || २-० [३] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये आयर्लंड विरुद्ध अफगाणिस्तान|५ डिसेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IRE}} | — || १-२ [३] || — || — || — |- | style="text-align:left" | [[#केन्या वि स्कॉटलंड, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये|६ डिसेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|KEN}} | style="text-align:left" | {{cr|SCO}} | — || — || — || — || ०-२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेपाळचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा|६ डिसेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|UAE|name=UAE}} | style="text-align:left" | {{cr|NEP}} | — || — || — || — || २-० [२] |- | style="text-align:left" | [[#झिम्बाब्वेचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|२६ डिसेंबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | १-० [१] || — || — || — || — |- | style="text-align:left" | [[#भारताचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|५ जानेवारी २०१८]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | २-१ [३] || १-५ [६] || १-२[३] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#पाकिस्तानचा न्यू झीलंड दौरा|६ जानेवारी २०१८]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | — || ५-० [५] || १-२ [३] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंकेचा बांगलादेश दौरा|३१ जानेवारी २०१८]] | style="text-align:left" | {{cr|BAN}} | style="text-align:left" | {{cr|SL}} | ०-१ [२] || — || ०-२ [२] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे, संयुक्त अमिरातीमध्ये|५ फेब्रुवारी २०१८]] | style="text-align:left" | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} | — || ४-१ [५] || २-० [२] || — || — |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंडचा न्यू झीलंड दौरा|२५ फेब्रुवारी २०१८]] | style="text-align:left" | {{cr|NZ}} | style="text-align:left" | {{cr|ENG}} | १-० [२] || २-३ [५] || — || — || — |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१ मार्च २०१८]] | style="text-align:left" | {{cr|SA}} | style="text-align:left" | {{cr|AUS}} | ३-१ [४] || — || — || — || — |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीजचा पाकिस्तान दौरा|१ एप्रिल २०१८]] | style="text-align:left" | {{cr|PAK}} | style="text-align:left" | {{cr|WIN}} | — || — || ३-० [३] || — || — |- ! colspan=8 |आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! सुरुवात दिनांक ! colspan=4 | स्पर्धा ! colspan=3 | विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०१७-१८ संयुक्त अरब अमिराती त्रिकोणी मालिका|११ जानेवारी २०१८]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[संयुक्त अरब अमिराती त्रिकोणी मालिका, २०१७-१८]] | style="text-align:left" colspan=3 | {{cr|IRE}} |- | style="text-align:left" | [[#१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१८|१३ जानेवारी २०१८]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|NZL}} [[१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१८]] | style="text-align:left" colspan=3 |{{cr19|IND}} |- | style="text-align:left" | [[#बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८|१५ जानेवारी २०१८]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८]] | style="text-align:left" colspan=3 |{{cr|SL}} |- | style="text-align:left" | [[#ट्रान्स-टास्मॅन त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८|३ फेब्रुवारी २०१८]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|AUS}} {{flagicon|NZL}} [[ट्रान्स-टास्मॅन त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८]] | style="text-align:left" colspan=3 | {{cr|AUS}} |- | style="text-align:left" | [[#आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग दोन, २०१८|८ फेब्रुवारी २०१८]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|Namibia}} [[आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग दोन, २०१८]] | style="text-align:left" colspan=3 | {{cr|UAE}} |- | style="text-align:left" | [[#क्रिकेट विश्वचषक पात्रता, २०१८|४ मार्च २०१८]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|ZIM}} [[क्रिकेट विश्वचषक पात्रता, २०१८]] | style="text-align:left" colspan=3 | {{cr|AFG|२०१३}} |- | style="text-align:left" | [[#निदाहास चषक, २०१७-१८|६ मार्च २०१८]] | style="text-align:left" colspan=4 | {{flagicon|SL}} [[२०१८ निदाहास चषक]] | style="text-align:left" colspan=3 |{{cr|India}} |} {| class="wikitable unsortable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan=6 | महिला आंतरराष्ट्रीय मालिका |- ! rowspan=2 | सुरुवात दिनांक ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! colspan=3 | निकाल [सामने] |- ! width=50 | म. कसोटी ! width=50 | म. ए. दि. ! width=50 | म. टी२० |- | style="text-align:left" | [[#श्रीलंका महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा|११ ऑक्टोबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{crw|WIN}} | style="text-align:left" | {{crw|SL}} | — || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|२२ ऑक्टोबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | style="text-align:left" | {{crw|ENG}} | ०–० [१] || २–१ [३] || १–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#न्यू झीलंड महिला वि पाकिस्तान महिला, संयुक्त अरब अमिराती मध्ये|३१ ऑक्टोबर २०१७]] | style="text-align:left" | {{Flagicon|UAE}} {{crw|PAK}} | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | — || १–२ [३] || ०–४ [४] |- | style="text-align:left" | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|५ फेब्रुवारी २०१८]] | style="text-align:left" | {{crw|SA}} | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | — || १-२ [३] || १-३[५] |- | style="text-align:left" | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा न्यू झीलंड दौरा|४ मार्च २०१८]] | style="text-align:left" | {{crw|NZ}} | style="text-align:left" | {{crw|WIN}} | — || ३-०[३] || ४-०[५] |- | style="text-align:left" | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा भारत दौरा|१२ मार्च २०१८]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|AUS}} | — || ०-३ [३] || - |- | style="text-align:left" | [[#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२० मार्च २०१८]] | style="text-align:left" | {{crw|SL}} | style="text-align:left" | {{crw|PAK}} | — || ०-३ [३] || १-२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#इंग्लंड महिलांचा भारत दौरा|६ एप्रिल २०१८]] | style="text-align:left" | {{crw|IND}} | style="text-align:left" | {{crw|ENG}} | — || २–१ [३] || – |- ! colspan=6 |महिला आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! सुरुवात दिनांक ! colspan=3 | स्पर्धा ! colspan=2 | विजेता |- | style="text-align:left" | [[#भारत महिला तिरंगी मालिका|२२ मार्च २०१८]] | style="text-align:left" colspan=3 | {{flagicon|IND}} [[२०१७-१८ महिला टी२० तिरंगी मालिका, भारत]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{crw|AUS}} |} ==क्रमवारी== मोसमाच्या सुरुवातील संघांची क्रमवारी खालीलप्रमाणे होती:: {{stack begin|float=left}} {| class="wikitable" style="white-space: nowrap;" ! colspan="5" | [[कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] <small>२६ सप्टेंबर २०१७</small><ref name="Test">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/team-rankings/test |title= पुरुष संघ कसोटी क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१७ ऑक्टोबर २०१७}}</ref><ref name="TestICC">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.icc-cricket.com/media-releases/482674|title=श्रीलंका आणि बांगलादेशला क्रमवारीत वर येण्याची संधी |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१७ ऑक्टोबर २०१७ |कृती=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> |- ! क्र. ! संघ ! सामने ! गुण ! रेटिंग |- style="background:gold" | १ || style="text-align:left" | {{cr|IND}} || ३६ || ४४९३ || १२५ |- | २ || style="text-align:left" | {{cr|SA}} || ३१ || ३३९५ || ११० |- | ३ || style="text-align:left" | {{cr|ENG}} || ४३ || ४४९७ || १०५ |- | ४ || style="text-align:left" | {{cr|NZ}} || ३२ || ३११४ || ९७ |- | ५ || style="text-align:left" | {{cr|AUS}} || ३४ || ३२९४ || ९७ |- | ६ || style="text-align:left" | {{cr|PAK}} || ३१ || २८६८ || ९३ |- | ७ || style="text-align:left" | {{cr|SL}} || ३६ || ३२२९ || ९० |- | ८ || style="text-align:left" | {{cr|WIN}} || ३० || २२६० || ७५ |- | ९ || style="text-align:left" | {{cr|BAN}} || २० || १४७१ || ७४ |- | १० || style="text-align:left" | {{cr|ZIM}} || १० || ० || ० |} {{stack end}} {{stack begin|float=left}} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap" ! colspan="5"| [[एकदिवसीय अजिंक्यपद स्पर्धा]] <small>१० सप्टेंबर २०१७</small><ref name="ODI">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/team-rankings/odi |title=पुरुष संघ एकदिवसीय क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१७ ऑक्टोबर २०१७ |archive-date=2019-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324175838/https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/team-rankings/odi |url-status=dead }}</ref> |- ! क्र. !! संघ !! सामने !! गुण !! रेटिंग |- style="background:gold" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|SA}} || ५० || ५९५७ || ११९ |- | २ || style="text-align:left;" | {{cr|AUS}} || ४७ || ५५०५ || ११७ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|IND}} || ४५ || ५२६६ || ११७ |- | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|ENG}} || ५० || ५६४५ || ११३ |- | ५ || style="text-align:left;" | {{cr|NZ}} || ४६ || ५१२३ || १११ |- | ६ || style="text-align:left;" | {{cr|PAK}} || ४१ || ३८८५ || ९५ |- | ७ || style="text-align:left;" | {{cr|BAN}} || ३१ || २९०५ || ९४ |- | ८ || style="text-align:left;" | {{cr|SL}} || ५९ || ५०८८ || ८६ |- | ९ || style="text-align:left;" | {{cr|WIN}} || ३६ || २८२४ || ७८ |- | १० || style="text-align:left;" | {{cr|AFG}} || ३० || १६१८ || ५४ |- | ११ || style="text-align:left;" | {{cr|ZIM}} || ४१ || २१२९ || ५२ |- | १२ || style="text-align:left;" | {{cr|IRE}} || २५ || १०२८ || ४१ |} {{stack end}} {{stack begin|float=left}} {| class="wikitable" stp;" |- ! colspan="5" | [[टी२० अजिंक्यपद स्पर्धा]] <small>१८ सप्टेंबर २०१७</small><ref name="T20I">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/team-rankings/t20i |title=पुरुष संघ टी२० क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१७ ऑक्टोबर २०१७}}</ref> |- ! क्र. !! संघ !! सामने !! गुण !! रेटिंग |- style="background:gold" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|NZ}} || १३ || १६२५ || १२५ |- | २ || style="text-align:left;" | {{cr|PAK}} || २० || २४१७ || १२१ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|WIN}} || २० || २३९५ || १२० |- | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|ENG}} || १७ || २०२९ || ११९ |- | ५ || style="text-align:left;" | {{cr|IND}} || २० || २३२८ || ११६ |- | ६ || style="text-align:left;" | {{cr|SA}} || १८ || १९८३ || ११० |- | ७ || style="text-align:left;" | {{cr|AUS}} || १३ || १४३१ || ११० |- | ८ || style="text-align:left;" | {{cr|SL}} || २१ || १९६१ || ९३ |- | ९ || style="text-align:left;" | {{cr|AFG}} || २५ || २१५७ || ८६ |- | १० || style="text-align:left;" | {{cr|BAN}} || १५ || ११६८ || ७८ |- | ११ || style="text-align:left;" | {{cr|SCO}} || ११ || ७३७ || ६७ |- | १२ || style="text-align:left;" | {{cr|ZIM}} || १३ || ८४२ || ६५ |- | १३ || style="text-align:left;" | {{cr|UAE}} || १६ || ८२७ || ५२ |- | १४ || style="text-align:left;" | {{cr|NED}} || ९ || ४४१ || ४९ |- | १५ || style="text-align:left;" | {{cr|HKG}} || १३ || ५९९ || ४६ |- | १६ || style="text-align:left;" | {{cr|PNG}} || ६ || २३५ || ३९ |- | १७ || style="text-align:left;" | {{cr|OMA}} || ९ || ३४५ || ३८ |- | १८ || style="text-align:left;" | {{cr|IRE}} || १५ || ५३४ || ३६ |} {{stack end}} {{stack begin|float=left}} {| class="wikitable" stp;" |- ! colspan="5"| महिला संघ क्रमवारी <small>३ ऑक्टोबर २०१७</small><ref name="women">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.icc-cricket.com/rankings/womens/team-rankings |title=महिला संघ क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१७ ऑक्टोबर २०१७ |archive-date=2017-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119120942/https://www.icc-cricket.com/rankings/womens/team-rankings |url-status=dead }}</ref><ref name="WomenICC">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.icc-cricket.com/media-releases/487965|title=विश्वविजेता इंग्लंड महिला संघ क्रमवारीत अग्रस्थानी |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३ ऑक्टोबर २०१७ |कृती=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> |- ! क्र. !! संघ !! सामने !! गुण !! रेटिंग |- style="background:gold" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|ENG}} || ३४|| ४३६८ || १२८ |- | २ || style="text-align:left;" | {{crw|AUS}} || ४० || ५१३७ || १२८ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|NZ}} || ४३|| ५०५३ || ११८ |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|IND}} || ४५ || ५२१६ || ११६ |- | ५ || style="text-align:left;" | {{crw|WIN}} || ३५ || ३५४४ || १०१ |- | ६ || style="text-align:left;" | {{crw|SA}} || ५५ || ५११२ || ९३ |- | ७ || style="text-align:left;" | {{crw|PAK}} || ३९ || २८०१ || ७२ |- | ८ || style="text-align:left;" | {{crw|SL}} || ४० || २६९६ || ६७ |- | ९ || style="text-align:left;" | {{crw|BAN}} || १९ || ७०४ || ३७ |- | १० || style="text-align:left;" | {{crw|IRE}} || १७ || ५०४ || ३० |} {{stack end}}{{clear}} ==सप्टेंबर== ===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119496.html ए. दि. ३९१०] || १७ सप्टेंबर || [[विराट कोहली]] || [[स्टीव्ह स्मिथ]] || [[एम.ए. चिदंबरम मैदान]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} २६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119497.html ए.दि. ३९१२] ||२१ सप्टेंबर || [[विराट कोहली]] || [[स्टीव्ह स्मिथ]] || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} ५० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119498.html ए.दि. ३९१४] || २४ सप्टेंबर || [[विराट कोहली]] || [[स्टीव्ह स्मिथ]] || [[होळकर मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} ५ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119499.html ए.दि. ३९१७] || २८ सप्टेंबर || [[विराट कोहली]] || [[स्टीव्ह स्मिथ]] || [[एम. चिन्नास्वामी मैदान]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}} २१ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119500.html ए.दि. ३९१९] || १ ऑक्टोबर || [[विराट कोहली]] || [[स्टीव्ह स्मिथ]] || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- ! colspan="9"|टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119501.html टी२० ६२३] || ७ ऑक्टोबर || [[विराट कोहली]] || [[डेव्हिड वॉर्नर]] || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} ९ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119502.html टी२० ६२४] || १० ऑक्टोबर || [[विराट कोहली]] || [[डेव्हिड वॉर्नर]] || [[बर्सापरा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} ८ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119503.html टी२० ६२४अ] || १३ ऑक्टोबर || [[विराट कोहली]] || [[डेव्हिड वॉर्नर]] || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || सामना रद्द |} ===नेदरलँड्सचा झिम्बाब्वे दौरा=== {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/series/18060/game/1121706/ १ला लिस्ट अ] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रेम क्रिमर]] || [[पीटर बोरेन]] || [[हरारे क्रीडा संकुल]], [[हरारे]] || {{flagicon|ZIM}} झिम्बाब्वे निवडक XI ९३ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/series/18060/game/1121707/ २रा लिस्ट अ] || २९ सप्टेंबर || [[क्रेग अर्व्हाइन]] || [[पीटर बोरेन]] || [[हरारे क्रीडा संकुल]], [[हरारे]] || {{flagicon|ZIM}} झिम्बाब्वे निवडक XI ९ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/series/18060/game/1121708/ ३रा लिस्ट अ] || १ ऑक्टोबर || [[सिकंदर रझा]] || [[पीटर बोरेन]] || [[हरारे क्रीडा संकुल]], [[हरारे]] || {{flagicon|NED}} नेदरलँड्स क्रिकेट बोर्ड XI ५ गडी राखून |} ===श्रीलंका वि पाकिस्तान संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये=== {{main|श्रीलंका वि पाकिस्तान, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये, २०१७–१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120284.html कसोटी २२७५] || २८ सप्टेंबर–२ ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[शेख झायद क्रिकेट मैदान]], [[अबू धाबी]] || {{cr|SL}} २१ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120285.html कसोटी २२७८] || ६–१० ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SL}} ६८ धावांनी |- ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120286.html ए.दि. ३९२२] || १३ ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[उपुल तरंगा]] || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} ८३ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120287.html ए.दि. ३९२४] || १६ ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[उपुल तरंगा]] || [[शेख झायद क्रिकेट मैदान]], [[अबू धाबी]] || {{cr|PAK}} ३२ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120288.html ए.दि. ३९२६] || १८ ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[उपुल तरंगा]] || [[शेख झायद क्रिकेट मैदान]], [[अबू धाबी]] || {{cr|PAK}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120289.html ए.दि. ३९२७] || २० ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[उपुल तरंगा]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{cr|PAK}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120290.html ए.दि. ३९३०] || २३ ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[उपुल तरंगा]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{cr|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="9"|टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120291.html टी२०आ ६२५] || २६ ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[थिसारा परेरा]] || [[शेख झायद क्रिकेट मैदान]], [[अबू धाबी]] || {{cr|PAK}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120292.html टी२०आ ६२७] || २७ ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[थिसारा परेरा]] || [[शेख झायद क्रिकेट मैदान]], [[अबू धाबी]] || {{cr|PAK}} २ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120293.html टी२०आ ६२९] || २९ ऑक्टोबर || [[सरफराज अहमद]] || [[थिसारा परेरा]] || [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} ३६ धावांनी |} ===बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{मुख्यलेख|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०१७–१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075502.html कसोटी २२७६] ||२८ सप्टेंबर–२ ऑक्टोबर || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[मुशफिकुर रहिम]] || [[सेन्वेस पार्क]], [[पोचेफस्ट्रुम]] || {{cr|SA}} ३३३ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075503.html कसोटी २२७७] ||६–१० ऑक्टोबर || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[मुशफिकुर रहिम]] || [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मॅन्गुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफॉंटेन]] || {{cr|SA}} १ डाव आणि २५४ धावांनी |- ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075504.html ए.दि. ३९२३] || १५ ऑक्टोबर || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[मशरफे मोर्तझा]] || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{cr|SA}} १० गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075505.html ए.दि. ३९२५] || १८ ऑक्टोबर || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[मशरफे मोर्तझा]] || [[बोलंड बँक पार्क]], पार्ल || {{cr|SA}} १०४ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075506.html ए.दि. ३९२९] || २२ ऑक्टोबर || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[मशरफे मोर्तझा]] || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|SA}} २०० धावांनी |- ! colspan="9"|टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075507.html टी२० ६२६] || २६ ऑक्टोबर || [[जे पी ड्यूमिनी]] || [[शकिब अल हसन]] || [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मॅन्गुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफॉंटेन]] || {{cr|SA}} २० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075508.html टी२० ६२८] || २९ ऑक्टोबर || [[जे पी ड्यूमिनी]] || [[शकिब अल हसन]] || [[सेन्वेस पार्क]], [[पोचेफस्ट्रुम]] || {{cr|SA}} ८३ धावांनी |} ==ऑक्टोबर== ===स्कॉटलंडचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी इन्टरकॉन्टिनेन्टल कप]] – प्र.श्रे. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1105004.html प्रथम श्रेणी] || १–४ ऑक्टोबर || [[असद वाला]] || [[काईल कोएत्झर]] || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || सामना अनिर्णित |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग चॅम्पियनशीप]] – एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1105005.html ए.दि. ३९२०] || ६ ऑक्टोबर || [[असद वाला]] || [[काईल कोएत्झर]] || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{cr|SCO}} १०१ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1105006.html ए.दि. ३९२१] || ८ ऑक्टोबर || [[असद वाला]] || [[काईल कोएत्झर]] || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{cr|PNG}} ५ गडी राखून |} ===नेदरलँड्स वि केन्या दक्षिण आफ्रिकेमध्ये=== {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग चॅम्पियनशीप]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1105007.html १ला लिस्ट अ] || ६ ऑक्टोबर || [[राकेप पटेल]] || [[पीटर बोरेन]] || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1105008.html २रा लिस्ट अ] || ८ ऑक्टोबर || [[राकेप पटेल]] || [[पीटर बोरेन]] || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|KEN}} २ गडी राखून |} ===श्रीलंका महिलांचा वेस्ट इंडीज दौरा === {{मुख्यलेख|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" |- ! colspan="9"|[[२०१७–२० आयसीसी महिला चॅम्पियनशीप]] – महिला एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122898.html म.ए.दि. १०८६] || ११ ऑक्टोबर || [[स्टेफानी टेलर]] || [[इनोका रणवीरा]] || [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{crw|WIN}} ६ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122899.html म.ए.दि. १०८७] || १३ ऑक्टोबर || [[स्टेफानी टेलर]] || [[इनोका रणवीरा]] || [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122900.html म.ए.दि. १०८८] || १५ ऑक्टोबर|| [[स्टेफानी टेलर]] || [[इनोका रणवीरा]] || [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{crw|WIN}} ४० धावांनी |- ! colspan="9"|मटी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122901.html म.टी२० ३८४] || १९ ऑक्टोबर || [[स्टेफानी टेलर]] || [[इनोका रणवीरा]] || [[कूलीज क्रिकेट मैदान]], [[ॲंटिग्वा आणि बार्बुडा|ॲंटिग्वा]] || {{crw|WIN}} ७१ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122902.html म.टी२० ३८५] || २१ ऑक्टोबर || [[स्टेफानी टेलर]] || [[इनोका रणवीरा]] || [[कूलीज क्रिकेट मैदान]], [[ॲंटिग्वा आणि बार्बुडा|ॲंटिग्वा]] || {{crw|WIN}} ४७ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122903.html म.टी२० ३८६] || २२ ऑक्टोबर || [[स्टेफानी टेलर]] || [[इनोका रणवीरा]] || [[कूलीज क्रिकेट मैदान]], [[ॲंटिग्वा आणि बार्बुडा|ॲंटिग्वा]] || {{crw|WIN}} ३१ धावांनी |} ===नेपाळचा हाँग काँग दौरा=== {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग चॅम्पियनशीप]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1105009.html १ला लिस्ट अ] || १३ ऑक्टोबर || [[बाबर हयात]] || [[पारस खाडका]] || [[मिशन रोड मैदान]], मॉंग कॉक || {{cr|HK}} ८३ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1105010.html २रा लिस्ट अ] || १५–१६ ऑक्टोबर || [[बाबर हयात]] || [[पारस खाडका]] || [[मिशन रोड मैदान]], मॉंग कॉक || सामना रद्द |} ===अफगाणिस्तानचा हाँग काँग दौरा=== {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी इन्टकॉन्टिनेन्टल कप]] – प्र.श्रे. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1105011.html प्रथम श्रेणी] || २०–२३ ऑक्टोबर || [[बाबर हयात]] || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[मिशन रोड मैदान]], मॉंग कॉक || {{cr|AFG|२०१३}} १ डाव आणि १७३ धावांनी |} ===वेस्ट इंडीजचा झिम्बाब्वे दौरा === {{मुख्यलेख|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122886.html कसोटी २२७९] || २१–२५ ऑक्टोबर || [[ग्रेम क्रिमर]] || [[जेसन होल्डर]] || [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|WIN}} ११७ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122887.html कसोटी २२८०] || २९ ऑक्टोबर–२ नोव्हेंबर || [[ग्रेम क्रिमर]] || [[जेसन होल्डर]] || [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || सामना अनिर्णित |} ===इंग्लंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{मुख्यलेख| इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|[[२०१७–२० आयसीसी महिला चॅम्पियनशीप]] – महिला एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086063.html म.ए.दि. १०८९] || २२ ऑक्टोबर || [[राचेल हेन्स]] || [[हीथर नाईट]] || [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} २ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086064.html म.ए.दि. १०९०] || २६ ऑक्टोबर || [[राचेल हेन्स]] || [[हीथर नाईट]] || [[कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय मैदान]], कॉफ्स हार्बर || {{crw|AUS}} ७५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086065.html म.ए.दि. १०९१] || २९ ऑक्टोबर || [[राचेल हेन्स]] || [[हीथर नाईट]] || [[कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय मैदान]], कॉफ्स हार्बर || {{crw|ENG}} २० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086066.html म.कसोटी १३९] || ९–१२ नोव्हेंबर || [[राचेल हेन्स]] || [[हीथर नाईट]] || [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || सामना अनिर्णित |- ! colspan="9"|Wटी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086067.html म.टी२०आ ३९१] || १७ नोव्हेंबर || [[राचेल हेन्स]] || [[हीथर नाईट]] || [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} ६ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086068.html म.टी२०आ ३९२] || १९ नोव्हेंबर || [[राचेल हेन्स]] || [[हीथर नाईट]] || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|ENG}} ४० धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086069.html म.टी२०आ ३९३] || २१ नोव्हेंबर || [[राचेल हेन्स]] || [[हीथर नाईट]] || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून विजयी |} ===न्यू झीलंडचा भारत दौरा=== {{मुख्यलेख| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१७–१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल ! सामनावीर |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120090.html ए.दि. ३९२८] || २२ ऑक्टोबर || [[विराट कोहली]] || [[केन विल्यमसन]] || [[वानखेडे मैदान]], [[मुंबई]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून || {{flagicon|NZ}} [[टॉम लेथम]] |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120091.html ए.दि. ३९३१] || २५ ऑक्टोबर || [[विराट कोहली]] || [[केन विल्यमसन]] || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[पुणे]] || {{cr|IND}} ६ गडी राखून || {{flagicon|IND}} [[भुवनेश्वर कुमार]] |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120092.html ए.दि. ३९३२] || २९ ऑक्टोबर || [[विराट कोहली]] || [[केन विल्यमसन]] || [[ग्रीन पार्क मैदान]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} ६ धावांनी || {{flagicon|IND}} [[रोहित शर्मा]] |- ! colspan="9"|टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल ! सामनावीर |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120093html टी२०आ ६३०] || १ नोव्हेंबर || [[विराट कोहली]] || [[केन विल्यमसन]] || [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} ५६ धावांनी विजयी || {{flagicon|IND}} [[शिखर धवन]] |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120094.html टी२०आ ६३१] || ४ नोव्हेंबर || [[विराट कोहली]] || [[केन विल्यमसन]] || [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} ४० धावांनी विजयी || {{flagicon|NZ}} [[कॉलीन मुन्रो]] |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120095.html टी२०आ ६३२] || ७ नोव्हेंबर || [[विराट कोहली]] || [[केन विल्यमसन]] || [[त्रिवेंद्रम आंतरराष्ट्रीय मैदान|ग्रीनफिल्ड आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[तिरुअनंतपूरम]] || {{cr|IND}} ६ धावांनी विजयी || {{flagicon|IND}} [[जसप्रीत बुमराह]] |} ===न्यू झीलंड महिला वि पाकिस्तान महिला, संयुक्त अरब अमिराती मध्ये === {{मुख्यलेख|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०१७-१८}} {| class="wikitable" |- ! colspan="9"|[[२०१७–२० आयसीसी महिला चॅम्पियनशीप]] – महिला एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122904.html म.ए.दि. १०९२] || ३१ ऑक्टोबर || [[बिस्माह मारूफ]] || [[सुझी बेट्स]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{crw|NZ}} ८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122905.html म.ए.दि. १०९३] || २ नोव्हेंबर || [[बिस्माह मारूफ]] || [[सुझी बेट्स]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{crw|NZ}} ७ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122906.html म.ए.दि. १०९४] || ५ नोव्हेंबर || [[बिस्माह मारूफ]] || [[सुझी बेट्स]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{crw|PAK}} ५ गडी राखून विजयी |- ! colspan="9"|Wटी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122907.html म.टी२०आ ३८७] || ८ नोव्हेंबर || [[बिस्माह मारूफ]] || [[सुझी बेट्स]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{crw|NZ}} १५ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122908.html म.टी२०आ ३८८] || ९ नोव्हेंबर || [[बिस्माह मारूफ]] || [[सुझी बेट्स]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{crw|NZ}} ३९ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122909.html म.टी२०आ ३८९] || १२ नोव्हेंबर || [[बिस्माह मारूफ]] || [[सुझी बेट्स]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{crw|NZ}} ४२ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122910.html म.टी२०आ ३९०] || १४ नोव्हेंबर || [[बिस्माह मारूफ]] || [[सुझी बेट्स]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{crw|NZ}} ७ गडी राखून विजयी |} ==नोव्हेंबर== ===श्रीलंकेचा भारत दौरा=== {{मुख्यलेख|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१७}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|सराव सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124718.html प्र.श्रे.] || ११–१२ नोव्हेंबर || [[संजू सॅमसन]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[इडन गार्डन्स|जाधवपुर विद्यापीठ मैदान]], [[कोलकाता]] || सामना अर्निणित |- ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122723.html कसोटी २२८१] || १६–२० नोव्हेंबर || [[विराट कोहली]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || सामना अर्निणित |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122724.html कसोटी २२८३] || २४–२८ नोव्हेंबर || [[विराट कोहली]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} १ डाव आणि २३९ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122725.html कसोटी २२८६] || २–६ डिसेंबर || [[विराट कोहली]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || सामना अर्निणित |- ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122726.html ए.दि. ३९३९] || १० डिसेंबर || [[रोहित शर्मा]] || [[थिसारा परेरा]] || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[धरमशाला]] || [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] ७ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122727.html ए.दि. ३९४१] || १३ डिसेंबर || [[रोहित शर्मा]] || [[थिसारा परेरा]] || [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारत]] १४१ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122728.html ए.दि. ३९४२] || १७ डिसेंबर || [[रोहित शर्मा]] || [[थिसारा परेरा]] || [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="9"|टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122729.html टी२०आ ६३३] || २० डिसेंबर || [[रोहित शर्मा]] || [[थिसारा परेरा]] || [[बाराबती मैदान]], [[कटक]] || {{cr|IND}} ९३ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122730.html टी२०आ ६३४] || २२ डिसेंबर || [[रोहित शर्मा]] || [[थिसारा परेरा]] || [[होळकर मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} ८८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122731.html टी२०आ ६३५] || २४ डिसेंबर || [[रोहित शर्मा]] || [[थिसारा परेरा]] || [[वानखेडे मैदान]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} ५ गडी राखून विजयी |} ===इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{मुख्यलेख| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|[[द ॲशेस]] कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072305.html कसोटी २२८२] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[स्टीव स्मिथ]] || [[ज्यो रूट]] || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} १० गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072306.html कसोटी २२८५] || २–६ डिसेंबर || [[स्टीव स्मिथ]] || [[ज्यो रूट]] || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} १२० धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072307.html कसोटी २२८८] || १४–१८ डिसेंबर || [[स्टीव स्मिथ]] || [[ज्यो रूट]] || [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} एक डाव आणि ४१ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072308.html कसोटी २२८९] || २६–३० डिसेंबर || [[स्टीव स्मिथ]] || [[ज्यो रूट]] || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || सामना अनिर्णित |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072309.html कसोटी २२९१] || ४–८ जानेवारी || [[स्टीव स्मिथ]] || [[ज्यो रूट]] || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} एक डाव आणि १२३ धावांनी विजयी |- ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ए.दि. ३९५१] || १४ जानेवारी || [[स्टीव स्मिथ]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} ५ गडी आणि ७ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ए.दि. ३९५८] || १९ जानेवारी || [[स्टीव स्मिथ]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} ४ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ए.दि. ३९६०] || २१ जानेवारी || [[स्टीव स्मिथ]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} १६ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ए.दि. ३९६६] || २६ जानेवारी || [[स्टीव स्मिथ]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} ३ गडी आणि ७८ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ए.दि. ३९६८] || २८ जानेवारी || [[स्टीव स्मिथ]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} १२ धावांनी विजयी |} ===संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये स्कॉटलंड विरुद्ध पापुआ न्यू गिनी=== {{main|स्कॉटलंड क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०१७-१८}} {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग स्पर्धा]] – एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126321.html ए.दि. ३९३३] || २४ नोव्हेंबर || [[असद वाला]] ||[[काइल कोएत्झर]] || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} ६ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126323.html ए.दि. ३९३४] || २५ नोव्हेंबर || [[असद वाला]] || [[काइल कोएत्झर]] || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} ४ गडी राखून |} ===हाँग काँग वि पापुआ न्यू गिनी, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये=== {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी इन्टरकॉन्टिनेन्टल कप]] – प्रथम श्रेणी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126524.html प्रथम-श्रेणी] || २९ नोव्हेंबर – २ डिसेंबर || [[बाबर हयात]] || [[असद वाला]] || [[शारजा क्रिकेट मैदान]], [[शारजा]] || {{cr|HKG}} एक डाव आणि २९ धावांनी |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग स्पर्धा]] – एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124089.html ए.दि. ३९३६] || ६ ऑक्टोबर || [[बाबर हयात]] || [[असद वाला]] || [[आयसीसी अकादमी मैदान| आयसीसी अकादमी मैदान १]], [[दुबई]] || {{cr|HKG}} २३ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124090.html ए.दि. ३९३८] || ८ ऑक्टोबर || [[बाबर हयात]] || [[असद वाला]] || [[आयसीसी अकादमी मैदान| आयसीसी अकादमी मैदान १]], [[दुबई]] || {{cr|HKG}} ९३ धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा=== {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी इन्टरकॉन्टिनेन्टल कप]] – प्रथम श्रेणी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126523.html प्रथम-श्रेणी] || २९ नोव्हेंबर – २ डिसेंबर || [[रोहन मुस्तफा]] || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[शेख झायद क्रिकेट मैदान]], [[अबु धाबी]] || {{cr|AFG|२०१३}} १० गडी राखून |} === नेदरलँड्स वि नामिबिया, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये === {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी इन्टरकॉन्टिनेन्टल कप]] – प्रथम श्रेणी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126522.html प्रथम-श्रेणी] || २९ नोव्हेंबर – २ डिसेंबर || [[सारेल बर्गर]] || [[पीटर बोरेन]] || [[आयसीसी अकादमी मैदान| आयसीसी अकादमी मैदान १]], [[दुबई]] || {{cr|NED}} २३१ धावांनी |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग स्पर्धा]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124091.html १ला लि.अ.] || ६ डिसेंबर || [[सारेल बर्गर]] || [[पीटर बोरेन]] || [[आयसीसी अकादमी मैदान| आयसीसी अकादमी मैदान २]], [[दुबई]]|| {{cr|NED}} ८ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124092.html २रा लि.अ.] || ८ डिसेंबर || [[सारेल बर्गर]] || [[पीटर बोरेन]] || [[आयसीसी अकादमी मैदान| आयसीसी अकादमी मैदान २]], [[दुबई]]|| {{cr|NED}} ५ गडी राखून |} === आयर्लंड वि स्कॉटलंड, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये === {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी इन्टरकॉन्टिनेन्टल कप]] – प्रथम श्रेणी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1125471.html प्रथम-श्रेणी] || २९ नोव्हेंबर – २ डिसेंबर || [[विल्यम पोर्टरफिल्ड]] || [[काईल कोएट्झर]] || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दुबई]] ||{{cr|NED}} २०३ धावांनी |} ==डिसेंबर== ===वेस्ट इंडीजचा न्यू झीलंड दौरा=== {{मुख्यलेख|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115793.html कसोटी २२८४] || १–५ डिसेंबर || [[केन विल्यमसन]] || [[जेसन होल्डर]] || [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} एक डाव आणि ६७ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115794.html कसोटी २२८७] || ९–१३ डिसेंबर || [[केन विल्यमसन]] || [[क्रेग ब्रेथवेट]] || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} २४० धावांनी विजयी |- ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115795.html ए.दि. ३९४३] || २० डिसेंबर || [[केन विल्यमसन]] || [[जेसन होल्डर]] || कोभाम ओव्हल, व्हानगरेई || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115796.html ए.दि. ३९४४] || २३ डिसेंबर || [[टॉम लेथम]] || [[जेसन होल्डर]] || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} २०४ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115797.html ए.दि. ३९४५] || २६ डिसेंबर || [[टॉम लेथम]] || [[जेसन होल्डर]] || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} ६६ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- ! colspan="9"|टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115798.html टी२०आ ६३६] || २९ डिसेंबर || [[टीम साऊदी]] || [[कार्लोस ब्रेथवेट]] || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन, न्यू झीलंड|नेल्सन]] || {{cr|NZ}} ४७ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115799.html टी२०आ ६३७] || १ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[कार्लोस ब्रेथवेट]] || [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || सामन्याचा निकाल लागला नाही |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115800.html टी२०आ ६३८] || ३ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[कार्लोस ब्रेथवेट]] || [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} ११९ धावांनी विजयी |} ===संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये आयर्लंड विरुद्ध अफगाणिस्तान=== {{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="6"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1125472.html ए.दि. ३९३५] || ५ डिसेंबर || [[असगर अफगाण|असगर स्तानिकझाई]] || [[विल्यम पोर्टरफिल्ड]] || [[शारजाह क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AFG|२०१३}} १३८ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1125473.html ए.दि. ३९३७] || ७ डिसेंबर || [[असगर अफगाण|असगर स्तानिकझाई]] || [[विल्यम पोर्टरफिल्ड]] || [[शारजाह क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IRE}} ५१ धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1125474.html ए.दि. ३९४०] || १० डिसेंबर || [[असगर अफगाण|असगर स्तानिकझाई]] || [[विल्यम पोर्टरफिल्ड]] || [[शारजाह क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IRE}} ५ गडी राखून |} ===केन्या वि स्कॉटलंड, संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये === {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग स्पर्धा]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124085.html १ला लिस्ट अ] || ६ डिसेंबर || [[राकेप पटेल]] || [[काईल कोएट्झर]] || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} ८ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124086.html २रा लिस्ट अ] || ८ डिसेंबर || [[राकेप पटेल]] || [[काईल कोएट्झर]] || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[दुबई]] || {{cr|SCO}} १६१ धावांनी |} ===नेपाळचा संयुक्त अरब अमिराती दौरा === {| class="wikitable" |- ! colspan="6"|[[२०१५–१७ आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग स्पर्धा]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124087.html १ला लिस्ट अ] || ६ डिसेंबर || [[रोहन मुस्तफा]] || [[पारस खडका]] || [[शेख झायद क्रिकेट मैदान]], [[अबू धाबी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124088.html २रा लिस्ट अ] || ८ डिसेंबर || [[रोहन मुस्तफा]] || [[पारस खडका]] || [[शेख झायद क्रिकेट मैदान]], [[अबू धाबी]] || {{cr|UAE}} ६३ धावांनी |} ===झिम्बाब्वेचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{मुख्यलेख|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०१७}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122310.html कसोटी २२९०] ||२६–२९ डिसेंबर || [[ए.बी. डी व्हिलियर्स]] || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} एक डाव आणि १२० धावांनी विजयी |} ==जानेवारी== ===भारताचा दक्षिण आफ्रिका दौरा=== {{मुख्यलेख|भारतीय क्रिकेट संघाचा दक्षिण अफ्रिका दौरा, २०१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|[[फ्रीडम ट्रॉफी]] - कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122276.html कसोटी २२९२] || ५–९ जानेवारी || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[विराट कोहली]] || [[न्यूलॅंड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाऊन]] || {{cr|RSA}} ७२ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122277.html कसोटी २२९३] || १३–१७ जानेवारी || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[विराट कोहली]] || [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} १३५ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122278.html कसोटी २२९४] || २४–२८ जानेवारी || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[विराट कोहली]] || [[वॉंडरर्स मैदान]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} ६३ धावांनी विजयी |- ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122279.html ए.दि. ३९६९] || १ फेब्रुवारी || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[विराट कोहली]] || [[किंग्समिड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} ६ गडी आणि २७ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122280.html ए.दि. ३९७०] || ४ फेब्रुवारी || [[एडन मार्करम]] || [[विराट कोहली]] || [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} ६ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122281.html ए.दि. ३९७१] || ७ फेब्रुवारी || [[एडन मार्करम]] || [[विराट कोहली]] || [[न्यूलॅंड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाऊन]] || {{cr|IND}} १२४ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122282.html ए.दि. ३९७३] || १० फेब्रुवारी || [[एडन मार्करम]] || [[विराट कोहली]] || [[वॉंडरर्स मैदान]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} ५ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122283.html ए.दि. ३९७६] || १३ फेब्रुवारी || [[एडन मार्करम]] || [[विराट कोहली]] || [[सेंट जॉर्जेस पार्क]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|IND}} ७३ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122284.html ए.दि. ३९७८] || १६ फेब्रुवारी || [[एडन मार्करम]] || [[विराट कोहली]] || [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} ८ गडी आणि १०७ चेंडू राखून विजयी |- ! colspan="9"|टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122285.html टी२०आ ६५२] || १८ फेब्रुवारी || [[ज्याँ-पॉल डुमिनी]] || [[विराट कोहली]] || [[वॉंडरर्स मैदान]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} २८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122286.html टी२०आ ६५४] || २१ फेब्रुवारी || [[ज्याँ-पॉल डुमिनी]] || [[विराट कोहली]] || [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} ६ गडी आणि ८ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122287.html टी२०आ ६५५] || २४ फेब्रुवारी || [[ज्याँ-पॉल डुमिनी]] || [[विराट कोहली]] || [[न्यूलॅंड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाऊन]] || {{cr|IND}} ७ धावांनी विजयी |} ===पाकिस्तानचा न्यू झीलंड दौरा === {{मुख्यलेख| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115802.html ए.दि. ३९४६] || ६ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} ६१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115803.html ए.दि. ३९४७] || ९ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन, न्यू झीलंड|नेल्सन]] || {{cr|NZ}} ८ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115804.html ए.दि. ३९४९] || १३ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZL}} १८३ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115805.html ए.दि. ३९५३] || १६ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZL}} ५ गडी आणि २७ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115806.html ए.दि. ३९५७] || १९ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} १५ धावांनी विजयी |- ! colspan="9"|टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115807.html टी२०आ ६३९] || २२ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[वेलिंग्टन रीजनल मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} ७ गडी आणि २५ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115808.html टी२०आ ६४०] || २५ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|PAK}} ४८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115809.html टी२०आ ६४१] || २८ जानेवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|PAK}} १८ धावांनी विजयी |} === २०१७-१८ संयुक्त अरब अमिराती त्रिकोणी मालिका === {{मुख्यलेख|२०१७-१८ संयुक्त अरब अमिराती त्रिकोणी मालिका}} {{२०१७-१८ संयुक्त अरब अमिराती त्रिकोणी मालिका}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! कर्णधार १ ! संघ २ ! कर्णधार २ ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131274.html ए.दि. ३९४८] || ११ जानेवारी || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || आय.सी.सी अकादमी मैदान १, [[दुबई]] || {{cr|IRE}} ६ गडी व ४ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131275.html ए.दि. ३९५०] || १३ जानेवारी || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || आय.सी.सी अकादमी मैदान १, [[दुबई]] || {{cr|IRE}} ६७ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131276.html ए.दि. ३९५४] || १६ जानेवारी || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || {{cr|SCO}} || [[रिची बेरिंग्टन]] || आय.सी.सी अकादमी मैदान १, [[दुबई]] || {{cr|IRE}} ६ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131277.html ए.दि. ३९५६] || १८ जानेवारी || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || {{cr|SCO}} || [[रिची बेरिंग्टन]] || आय.सी.सी अकादमी मैदान १, [[दुबई]] || {{cr|IRE}} २४ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131278.html ए.दि. ३९६१] || २१ जानेवारी || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || {{cr|SCO}} || [[काईल कोएट्झर]] || आय.सी.सी अकादमी मैदान १, [[दुबई]] || {{cr|SCO}} ३१ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131279.html ए.दि. ३९६३] || २३ जानेवारी || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || {{cr|SCO}} || [[काईल कोएट्झर]] || आय.सी.सी अकादमी मैदान १, [[दुबई]] || {{cr|UAE}} ४ गडी आणि ५ चेंडू राखून विजयी |} ===१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१८=== {{मुख्यलेख|१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१८}} ===बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८=== {{मुख्यलेख|बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८}} {{बांग्लादेश त्रिकोणी मालिका, २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! कर्णधार १ ! संघ २ ! कर्णधार २ ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130737.html ए.दि. ३९५२] || १५ जानेवारी || {{cr|BAN}} || [[मशरिफ बिन मूर्तझा|मशरफे मोर्तझा]] || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रिमर]] || [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} ८ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130738.html ए.दि. ३९५५] || १७ जानेवारी || {{cr|SL}} || [[ॲंजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रिमर]] || [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|ZIM}} १२ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130739.html ए.दि. ३९५९] || १९ जानेवारी || {{cr|BAN}} || [[मशरिफ बिन मूर्तझा|मशरफे मोर्तझा]] || {{cr|SL}} || [[दिनेश चंदिमल]] || [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १६३ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130740.html ए.दि. ३९६२] || २१ जानेवारी || {{cr|SL}} || [[दिनेश चंदिमल]] || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रिमर]] || [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} ५ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130741.html ए.दि. ३९६४] || २३ जानेवारी || {{cr|BAN}} || [[मशरिफ बिन मूर्तझा|मशरफे मोर्तझा]] || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रिमर]] || [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} ९१ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130742.html ए.दि. ३९६५] || २५ जानेवारी || {{cr|BAN}} || [[मशरिफ बिन मूर्तझा|मशरफे मोर्तझा]] || {{cr|SL}} || [[दिनेश चंदिमल]] || [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} १० गडी आणि २२९ चेंडू राखून विजयी |- ! colspan="8" |अंतिम सामना |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130743.html ए.दि. ३९६७] || २७ जानेवारी || {{cr|BAN}} || [[मशरिफ बिन मूर्तझा|मशरफे मोर्तझा]] || {{cr|SL}} || [[दिनेश चंदिमल]] || [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} ७९ धावांनी विजयी |} ===श्रीलंकेचा बांगलादेश दौरा=== {{मुख्यलेख|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130744.html कसोटी २२९५] || ३१ जानेवारी-४ फेब्रुवारी || [[महमुद्दुला]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[चट्टग्राम विभागीय मैदान|जौहर अहमद चौधरी क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम|चितगाव]] || सामना अनिर्णित |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130745.html कसोटी २२९६] || ८-१२ फेब्रुवारी || [[महमुद्दुला]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} २१५ धावांनी विजयी |- ! colspan="9"|टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130746.html टी२०आ ६४८] || १५ फेब्रुवारी || [[महमुद्दुला]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} ६ गडी आणि २० चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1130747.html टी२०आ ६५१] || १८ फेब्रुवारी || [[शाकिब अल हसन]] || [[दिनेश चंदिमल]] || [[सिलहट क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] ||{{cr|SL}} ७५ धावांनी विजयी |} ==फेब्रुवारी== ===ट्रान्स-टास्मॅन त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८=== {{मुख्यलेख|ट्रान्स-टास्मॅन त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८}} {{ट्रान्स-टास्मॅन त्रिकोणी मालिका, २०१७–१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|त्रिकोणी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! कर्णधार १ ! संघ २ ! कर्णधार २ ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072316.html टी२०आ ६४२] || ३ फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || [[डेव्हिड वॉर्नर]] || {{cr|NZ}} || [[केन विल्यमसन]] || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} ७ गडी आणि २१ चेंडू राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072317.html टी२०आ ६४५] || ७ फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || [[डेव्हिड वॉर्नर]] || {{cr|ENG}} || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} ऑस्ट्रेलिया ५ गडी आणि ९ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072318.html टी२०आ ६४६] || १० फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || [[डेव्हिड वॉर्नर]] || {{cr|ENG}} || [[जोस बटलर]] || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} ऑस्ट्रेलिया ७ गडी आणि ३३ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072319.html टी२०आ ६४७] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|NZ}} || [[केन विल्यमसन]] || {{cr|ENG}} || [[जोस बटलर]] || [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} १२ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072320.html टी२०आ ६४९] || १६ फेब्रुवारी || {{cr|NZ}} || [[केन विल्यमसन]] || {{cr|AUS}} || [[डेव्हिड वॉर्नर]] || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|AUS}} ५ गडी आणि ७ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072321.html टी२०आ ६५०] || १८ फेब्रुवारी || {{cr|NZ}} || [[केन विल्यमसन]] || {{cr|ENG}} || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|ENG}} २ धावांनी विजयी |- ! colspan="8" |अंतिम सामना |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/१०७२३२२.html टी२०आ ६५३] || २१ फेब्रुवारी || {{cr|AUS}} || [[डेव्हिड वॉर्नर]] || {{cr|NZL}} || [[केन विल्यमसन]] || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|AUS}} १९ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |} === अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे, संयुक्त अमिरातीमध्ये=== {{मुख्यलेख|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये), २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! अफगाणिस्तान कर्णधार ! झिम्बाब्वे कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1134031.html टी२०आ ६४३] || ५ फेब्रुवारी || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|AFG|२०१३}} ५ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1134032.html टी२०आ ६४४] || ६ फेब्रुवारी || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|AFG|२०१३}} १७ धावांनी विजयी |- ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! अफगाणिस्तान कर्णधार ! झिम्बाब्वे कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1134033.html ए.दि. ३९७२] || ९ फेब्रुवारी || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|AFG|२०१३}} १५४ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1134034.html ए.दि. ३९७४] || ११ फेब्रुवारी || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|ZIM}} १५४ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1134035.html ए.दि. ३९७५] || १३ फेब्रुवारी || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1134036.html ए.दि. ३९७७] || १६ फेब्रुवारी || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|AFG|२०१३}} १० गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1134037.html ए.दि. ३९७९] || १९ फेब्रुवारी || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{cr|AFG|२०१३}} १४६ धावांनी विजयी |} ===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{मुख्यलेख|भारतीय महिला संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०१७–१८}} {| class="wikitable" |- ! colspan="9"|[[२०१७–२० आयसीसी महिला चॅम्पियनशीप]] – महिला एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123203.html म.ए.दि. १०९५] || ५ फेब्रुवारी || [[डेन व्हान नीकर्क]] || [[मिताली राज]] || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{crw|IND}} ८८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123204.html म.ए.दि. १०९६] || ७ फेब्रुवारी || [[डेन व्हान नीकर्क]] || [[मिताली राज]] || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, नॉदर्न केप|किंबर्ले]] || {{crw|IND}} १७८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123205.html म.ए.दि. १०९७] || १० फेब्रुवारी || [[डेन व्हान नीकर्क]] || [[मिताली राज]] || [[सेन्वेस पार्क]], [[पोचेफस्ट्रुम]] ||{{crw|RSA}} ७ गडी राखून विजयी |- ! colspan="9"|महिला टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123206.html मटी२०आ ३९४] || १३ फेब्रुवारी || [[डेन व्हान नीकर्क]] || [[हरमनप्रीत कौर]] || [[सेन्वेस पार्क]], [[पोचेफस्ट्रुम]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123207.html मटी२०आ ३९५] || १६ फेब्रुवारी || [[डेन व्हान नीकर्क]] || [[हरमनप्रीत कौर]] || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|IND}} ९ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123208.html मटी२०आ ३९६] || १८ फेब्रुवारी || [[डेन व्हान नीकर्क]] || [[हरमनप्रीत कौर]] || [[वॉंडरर्स मैदान]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|RSA}} ५ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123209.html मटी२०आ ३९७] || २१ फेब्रुवारी || [[डेन व्हान नीकर्क]] || [[हरमनप्रीत कौर]] || [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || सामना बेनिकाली |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123210.html मटी२०आ ३९८] || २४ फेब्रुवारी || [[डेन व्हान नीकर्क]] || [[हरमनप्रीत कौर]] || [[न्यूलॅंड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाऊन]] || {{crw|IND}} ५४ धावांनी विजयी |} ===आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग दोन, २०१८=== {{मुख्यलेख|आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग दोन, २०१८}} {{आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग दोन, २०१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|साखळी फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! कर्णधार १ ! संघ २ ! कर्णधार २ ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133929.html सामना १] || ८ फेब्रुवारी || {{cr|KEN}} || [[राकेप पटेल]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|UAE}} २१८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133930.html सामना २] || ८ फेब्रुवारी || {{cr|NAM}} || [[सारेल बर्गर]] || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || अफीस पार्क, [[विन्डहोक]] || {{cr|NEP}} १ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133931.html सामना ३] || ८ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || [[नितीश कुमार (क्रिकेट खेळाडू)|नितीश कुमार]] || {{cr|OMA}} || [[सुलतान अहमद]] || [[युनायटेड मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|CAN}} ८ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133932.html सामना ४] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || [[नितीश कुमार (क्रिकेट खेळाडू)|नितीश कुमार]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|CAN}} २३ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133933.html सामना ५] || ९ फेब्रुवारी || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || {{cr|OMA}} || [[सुलतान अहमद]] || अफीस पार्क, [[विन्डहोक]] || {{cr|OMA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133934.html सामना ६] || ९-१० फेब्रुवारी || {{cr|NAM}} || [[सारेल बर्गर]] || {{cr|KEN}} || [[राकेप पटेल]] || [[युनायटेड मैदान]], [[विन्डहोक]] || सामन्याचा निकाल लागला नाही |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133935.html सामना ७] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|NAM}} || [[सारेल बर्गर]] || {{cr|OMA}} || [[सुलतान अहमद]] || [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NAM}} २ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133936.html सामना ८] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || [[नितीश कुमार (क्रिकेट खेळाडू)|नितीश कुमार]] || {{cr|KEN}} || [[राकेप पटेल]] || अफीस पार्क, [[विन्डहोक]] || {{cr|CAN}} ५९ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133937.html सामना ९] || ११ फेब्रुवारी || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || [[युनायटेड मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NEP}} ४ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133938.html सामना १०] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|KEN}} || [[राकेप पटेल]] || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NEP}} ३ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133939.html सामना ११] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|OMA}} || [[सुलतान अहमद]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || अफीस पार्क, [[विन्डहोक]] || {{cr|UAE}} ४६ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133940.html सामना १२] || १२ फेब्रुवारी || {{cr|NAM}} || [[सारेल बर्गर]] || {{cr|CAN}} || [[नितीश कुमार (क्रिकेट खेळाडू)|नितीश कुमार]] || [[युनायटेड मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NAM}} १७ धावांनी विजय |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136314.html सामना ६(रिप्ले)] || १३ फेब्रुवारी || {{cr|NAM}} || [[सारेल बर्गर]] || {{cr|KEN}} || [[राकेप पटेल]] || [[युनायटेड मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NAM}} ८ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133941.html सामना १३] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || [[नितीश कुमार (क्रिकेट खेळाडू)|नितीश कुमार]] || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|NEP}} १ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133942.html सामना १४] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|NAM}} || [[सारेल बर्गर]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || अफीस पार्क, [[विन्डहोक]] || {{cr|UAE}} १९ धावांनी विजय |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133943.html सामना १५] || १४ फेब्रुवारी || {{cr|KEN}} || [[राकेप पटेल]] || {{cr|OMA}} || [[सुलतान अहमद]] || [[युनायटेड मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|OMA}} २ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- ! colspan="8" |प्लेऑफ |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133944.html ५वे स्थान प्लेऑफ] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|KEN}} || [[राकेप पटेल]] || {{cr|OMA}} || [[सुलतान अहमद]] || [[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|OMA}} ५ गडी आणि १८ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133945.html ३रे स्थान प्लेऑफ] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|CAN}} || [[नितीश कुमार (क्रिकेट खेळाडू)|नितीश कुमार]] || {{cr|NAM}} || [[सारेल बर्गर]] || अफीस पार्क, [[विन्डहोक]] || {{cr|CAN}} ४९ धावांनी विजयी |- ! colspan="8" |अंतिम सामना |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133946.html अंतिम सामना] || १५ फेब्रुवारी || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || [[युनायटेड मैदान]], [[विन्डहोक]] || {{cr|UAE}} ७ धावांनी विजयी |} ====संघांची अंतिम स्थिती==== {| class="wikitable" ! width=50 | स्थान ! width=175 | संघ ! width=300 | स्थिती |- style="background:#cfc" | align="center" | १ले || {{cr|UAE}} || rowspan=2 | [[क्रिकेट विश्वचषक पात्रता, २०१८]] साठी पात्र |- style="background:#cfc" | align="center" | २रे || {{cr|Nepal}} |- | align="center" | ३रे || {{cr|Canada}} || rowspan=2 | विभाग दोन मध्येच राहिले. |- | align="center" | ४थे || {{cr|Namibia}} |- style="background:#fcc" | align="center" | ५वे || {{cr|Oman}} ||rowspan=2 | [[आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग तीन, २०१८]] मध्ये ढकलले |- style="background:#fcc" | align="center" | ६वे || {{KENc}} |} ===इंग्लंडचा न्यू झीलंड दौरा=== {{मुख्यलेख| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ए.दि. ३९८०] || २५ फेब्रुवारी || [[केन विल्यमसन]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZL}} ३ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ए.दि. ३९८१] || २८ फेब्रुवारी || [[टिमोथी साउथी]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} ६ गडी आणि ७१ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ए.दि. ३९८२] || ३ मार्च || [[केन विल्यमसन]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} ४ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ए.दि. ३९८९] || ७ मार्च || [[केन विल्यमसन]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZL}} ५ गडी आणि ३ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ए.दि. ३९९२] || १० मार्च || [[केन विल्यमसन]] || [[आयॉन मॉर्गन]] || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} ७ गडी आणि १०४ चेंडू राखून विजयी |- ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115780.html कसोटी २२९९] || २२–२६ मार्च || [[केन विल्यमसन]] || [[ज्यो रूट]] || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} १ डाव आणि ४९ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115781.html कसोटी २३०१] || ३० मार्च–३ एप्रिल || [[केन विल्यमसन]] || [[ज्यो रूट]] || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || सामना अनिर्णित |} ==मार्च== ===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{मुख्यलेख| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०१७–१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|कसोटी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075982.html कसोटी २२९७] || १–५ मार्च || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[स्टीव स्मिथ]] || [[किंग्समिड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|AUS}} ११८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075983.html कसोटी २२९८] || ९–१३ मार्च || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[स्टीव स्मिथ]] || [[सेंट जॉर्जेस पार्क]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075984.html कसोटी २३००] || २२–२६ मार्च || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[स्टीव स्मिथ]]<br>[[टिम पेन]] || [[न्यूलॅंड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाऊन]] || {{cr|RSA}} ३२२ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075985.html कसोटी २३०२] || ३० मार्च–३ एप्रिल || [[फाफ डू प्लेसी]] || [[टिम पेन]] || [[वॉंडरर्स मैदान]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} ४९२ धावांनी विजयी |} ===क्रिकेट विश्वचषक पात्रता, २०१८ === {{मुख्यलेख| क्रिकेट विश्वचषक पात्रता, २०१८ }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{क्रिकेट विश्वचषक पात्रता, २०१८, गट 'अ'}} {{col-2}} {{क्रिकेट विश्वचषक पात्रता, २०१८, गट 'ब'}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|गट फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! गट ! संघ १ ! कर्णधार १ ! संघ २ ! कर्णधार २ ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133001.html ए.दि. ३९८३] || ४ मार्च || ब || {{cr|AFG|२०१३}} || [[रशीद खान]] || {{cr|SCO}} || [[काईल कोएट्झर]] || बुलावायो क्लब, [[बुलावायो]] || {{cr|SCO}} ७ गडी आणि १६ चेंडू राखून विजयी. |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1134540.html ए.दि. ३९८४] || ४ मार्च || अ || {{cr|PNG}} || [[आसाद वाला]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|UAE}} ५६ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133000.html सामना ३] || ४ मार्च || ब || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रेमर]] || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|Zimbabwe}} ११६ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1132999.html सामना ४] || ४ मार्च || अ || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || {{cr|NED}} || [[पीटर बोर्रेन]] || ओल्ड हरारियन्स, [[हरारे]] || {{cr|IRE}} ९३ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133005.html ए.दि. ३९८५] || ६ मार्च || ब || {{cr|SCO}} || [[काईल कोएट्झर]] || {{cr|HK}} || [[बाबर हयात]] || बुलावायो क्लब, [[बुलावायो]] || {{cr|SCO}} ४ गडी राखून विजयी. |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133002.html ए.दि. ३९८६] || ६ मार्च || अ || {{cr|PNG}} || [[आसाद वाला]] || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IRE}} ४ गडी राखून विजयी. |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133003.html ए.दि. ३९८७] || ६ मार्च || अ || {{cr|WIN}} || [[जेसन होल्डर]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || ओल्ड हरारियन्स, [[हरारे]] || {{cr|WIN}} ६० धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133004.html ए.दि. ३९८८] || ६ मार्च || ब || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रेमर]] || {{cr|AFG|२०१३}} || [[रशीद खान]] || [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|Zimbabwe}} २ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133006.html सामना ९] || ८ मार्च || अ || {{cr|NED}} || [[पीटर बोर्रेन]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|UAE}} ६ गडी आणि ३६ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133008.html सामना १०] || ८ मार्च || ब || {{cr|SCO}} || [[काईल कोएट्झर]] || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|SCO}} ४ गडी आणि ५१ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133009.html ए.दि. ३९९०] || ८ मार्च || ब || {{cr|AFG|२०१३}} || [[रशीद खान]] || {{cr|HK}} || [[बाबर हयात]] || बुलावायो क्लब, [[बुलावायो]] || {{cr|HK}} ३० धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133007.html ए.दि. ३९९१] || ८ मार्च || अ || {{cr|WIN}} || [[जेसन होल्डर]] || {{cr|PNG}} || [[आसाद वाला]] || ओल्ड हरारियन्स, [[हरारे]] || {{cr|WIN}} ६ गडी आणि ४२ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133010.html ए.दि. ३९९३] || १० मार्च || अ || {{cr|WIN}} || [[जेसन होल्डर]] || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|WIN}} ५२ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133012.html ए.दि. ३९९४] || १० मार्च || ब || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रेमर]] || {{cr|HK}} || [[बाबर हयात]] || [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} ८९ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133011.html सामना १५] || १० मार्च || अ || {{cr|PNG}} || [[आसाद वाला]] || {{cr|NED}} || [[पीटर बोर्रेन]] || ओल्ड हरारियन्स, [[हरारे]] || {{cr|NED}} ५७ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133013.html सामना १६] || १० मार्च || ब || {{cr|AFG|२०१३}} || [[रशीद खान]] || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || बुलावायो क्लब, [[बुलावायो]] || {{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी आणि ६८ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133014.html सामना १७] || १२ मार्च || अ || {{cr|WIN}} || [[जेसन होल्डर]] || {{cr|NED}} || [[पीटर बोर्रेन]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|WIN}} ५४ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133016.html सामना १८] || १२ मार्च || ब || {{cr|HK}} || [[बाबर हयात]] || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || बुलावायो क्लब, [[बुलावायो]] || {{cr|NEP}} ५ गडी आणि ५४ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133015.html ए.दि. ३९९५] || १२ मार्च || अ || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || ओल्ड हरारियन्स, [[हरारे]] || {{cr|IRE}} २२६ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133017.html ए.दि. ३९९६] || १२ मार्च || ब || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रेमर]] || {{cr|SCO}} || [[काईल कोएट्झर]] || [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || सामना बरोबरीत |- ! colspan="9" |प्लेऑफ |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133020.html सामना २१] || १५ मार्च || || {{cr|PNG}} || [[आसाद वाला]] || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || ओल्ड हरारियन्स, [[हरारे]] || {{cr|NEP}} ६ गडी आणि १६२ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133021.html सामना २२] || १५ मार्च || || {{cr|NED}} || [[पीटर बोर्रेन]] || {{cr|HK}} || [[बाबर हयात]] || क्वेके स्पोर्ट्स क्लब, क्वेके || {{cr|NED}} ४४ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133023.html ए.दि. ४०००] || १७ मार्च || || {{cr|HK}} || [[बाबर हयात]] || {{cr|PNG}} || [[आसाद वाला]] || ओल्ड हरारियन्स, [[हरारे]] || {{cr|PNG}} ५८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133024.html सामना २४] || १७ मार्च || || {{cr|NEP}} || [[पारस खडका]] || {{cr|NED}} || [[पीटर बोर्रेन]] || क्वेके स्पोर्ट्स क्लब, क्वेके || {{cr|NED}} ४५ धावांनी विजयी |} ==== सुपर सिक्स ==== {{क्रिकेट विश्वचषक पात्रता, २०१८ सुपर सिक्स फेरी}} {| class="wikitable" |- ! colspan="8" |सुपर सिक्स |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ१ ! कर्णधार१ ! संघ२ ! कर्णधार२ ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133018.html ए.दि. ३९९७] || १५ मार्च || {{cr|WIN}} || [[जेसन होल्डर]] || {{cr|AFG|२०१३}} || [[रशीद खान]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी आणि १४ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133019.html ए.दि ३९९८] || १५ मार्च|| {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || {{cr|SCO}} || [[काईल कोएट्झर]] || [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|SCO}} ७३ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133022.html ए.दि. ३९९९] || १६ मार्च || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} १०७ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133025.html ए.दि. ४००१] || १८ मार्च || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || {{cr|SCO}} || [[काईल कोएट्झर]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IRE}} २५ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133026.html ए.दि. ४००२] || १९ मार्च || {{cr|WIN}} || [[जेसन होल्डर]] || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|WIN}} ४ गडी आणि ६ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133027.html ए.दि. ४००३] || २० मार्च || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || {{cr|AFG|२०१३}} || [[रशीद खान]] || ओल्ड हरारियन्स, [[हरारे]] || {{cr|AFG|२०१३}} ५ गडी आणि ९३ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133028.html ए.दि. ४००४] || २१ मार्च || {{cr|WIN}} || [[जेसन होल्डर]] || {{cr|SCO}} || [[काईल कोएट्झर]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|WIN}} ५ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133029.html ए.दि. ४००५] || २२ मार्च || {{cr|UAE}} || [[रोहन मुस्तफा]] || {{cr|ZIM}} || [[ग्रेम क्रेमर]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|UAE}} ३ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस पद्धत|ड/लु]]) |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133030.html ए.दि. ४००६] || २३ मार्च || {{cr|IRE}} || [[विल्यम पोर्टरफील्ड]] || {{cr|AFG|२०१३}} || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|AFG|२०१३}} ५ गडी आणि ५ चेंडू राखून विजयी |- ! colspan="8" |अंतिम सामना |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133031.html ए.दि. ४००७] || २५ मार्च || {{cr|WIN}} || [[जेसन होल्डर]] || {{cr|AFG|२०१३}} || [[असघर स्तानिकझाई]] || [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी आणि ५६ चेंडू राखून विजयी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा न्यू झीलंड दौरा === {{मुख्यलेख|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" |- ! colspan="9"|मएदि मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138191.html म.ए.दि. १०९८] || ४ मार्च || [[सुझी बेट्स]] || [[स्टेफनी टेलर]] || [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन]] || {{crw|NZ}} १ धावेनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138192.html म.ए.दि. १०९९] || ८ मार्च || [[सुझी बेट्स]] || [[स्टेफनी टेलर]] || [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन]] || {{crw|NZ}} ८ गडी आणि ११६ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138193.html म.ए.दि. ११००] || ११ मार्च || [[सुझी बेट्स]] || [[स्टेफनी टेलर]] || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|NZ}} २०५ धावांनी विजयी |- ! colspan="9"|म.टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138194.html मटी२०आ ३९९] || १४ मार्च || [[सुझी बेट्स]] || [[स्टेफनी टेलर]] || [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|NZ}} ८ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138195.html मटी२०आ ४००] || १६ मार्च || [[सुझी बेट्स]] || [[स्टेफनी टेलर]] || [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|NZ}} १०६ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138196.html मटी२०आ ४०१] || २० मार्च || [[सुझी बेट्स]] || [[स्टेफनी टेलर]] || [[पुकेकुरा पार्क]], [[न्यू प्लायमाऊथ]] || {{crw|NZ}} १ धावेनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138197.html मटी२०आ ४०१अ] || २२ मार्च || [[सुझी बेट्स]] || [[स्टेफनी टेलर]] || [[पुकेकुरा पार्क]], [[न्यू प्लायमाऊथ]] || सामना रद्द |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138198.html मटी२०आ ४०४] || २५ मार्च || [[सुझी बेट्स]] || [[स्टेफनी टेलर]] || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} ७ गडी आणि २२ चेंडू राखून विजयी |} ===निदाहास चषक, २०१७-१८=== {{मुख्यलेख|२०१८ निदाहास चषक}} {{२०१८ निदाहास चषक}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|त्रिकोणी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! कर्णधार १ ! संघ २ ! कर्णधार २ ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html टी२०आ ६५६] || ६ मार्च || {{cr|SL}} || [[दिनेश चंदिमल]] || {{cr|IND}} || [[रोहित शर्मा]] || [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} ५ गडी आणि ९ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133818.html टी२०आ ६५७] || ८ मार्च || {{cr|IND}} || [[रोहित शर्मा]] || {{cr|BAN}} || [[महमुद्दुला]] || [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} ३ गडी आणि ८ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133819.html टी२०आ ६५८] || १० मार्च || {{cr|SL}} || [[दिनेश चंदिमल]] || {{cr|BAN}} || [[महमुद्दुला]] || [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} ५ गडी आणि २ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133820.html टी२०आ ६५९] || १२ मार्च || {{cr|SL}} || [[थिसारा परेरा]] || {{cr|IND}} || [[रोहित शर्मा]] || [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} ६ गडी आणि ९ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133821.html टी२०आ ६६०] || १४ मार्च || {{cr|IND}} || [[रोहित शर्मा]] || {{cr|BAN}} || [[महमुद्दुला]] || [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} १७ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133822.html टी२०आ ६६१] || १६ मार्च || {{cr|SL}} || [[थिसारा परेरा]] || {{cr|BAN}} || [[शाकिब अल हसन]] || [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} २ गडी आणि १ चेंडू राखून विजयी |- ! colspan="8" |अंतिम सामना |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133823.html टी२०आ ६६२] || १८ मार्च || {{cr|IND}} || [[रोहित शर्मा]] || {{cr|BAN}} || [[शाकिब अल हसन]] || [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} ६ गडी आणि शून्य चेंडू राखून विजयी |} === ऑस्ट्रेलिया महिलांचा भारत दौरा === {{मुख्यलेख|ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" |- ! colspan="9"|[[२०१७-२० महिला अजिंक्यपद]] – महिला एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा संघ ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131232.html म.ए.दि. ११०१] || १२ मार्च || [[हरमनप्रीत कौर]] || [[मेग लॅनिंग]] || [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[गुजरात]] || {{crw|AUS}} ८ गडी आणि १०७ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131233.html म.ए.दि. ११०२] || १५ मार्च || [[मिताली राज]] || [[मेग लॅनिंग]] || [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[गुजरात]] || {{crw|AUS}} ६० धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131234.html म.ए.दि. ११०३] || १८ मार्च || [[मिताली राज]] || [[मेग लॅनिंग]] || [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[वडोदरा|बडोदा]], [[गुजरात]] || {{crw|AUS}} ९७ धावांनी विजयी |- |} === पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा === {{मुख्यलेख|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" |- ! colspan="9"|मएदि मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138199.html मएदि ११०४] || २० मार्च || [[चामरी अटापट्टू]] || [[बिस्माह मारूफ]] || [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|PAK}} ६९ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138200.html मएदि ११०५] || २२ मार्च || [[चामरी अटापट्टू]] || [[बिस्माह मारूफ]] || [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|PAK}} ९४ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138201.html म.ए.दि. ११०६] || २४ मार्च || [[चामरी अटापट्टू]] || [[बिस्माह मारूफ]] || [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|PAK}} १०८ धावांनी विजयी |- ! colspan="9"|महिला टी२० मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138202.html म.टी२०आ ४०८] || २८ मार्च || [[चामरी अटापट्टू]] || [[बिस्माह मारूफ]] || [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} १ गडी आणि १ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138203.html म.टी२०आ ४१०] || ३० मार्च || [[चामरी अटापट्टू]] || [[बिस्माह मारूफ]] || [[नॉनडिस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|SL}} ७ गडी आणि ३४ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1138204.html म.टी२०आ ४१२] || ३१ मार्च || [[चामरी अटापट्टू]] || [[बिस्माह मारूफ]] || [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|PAK}} ३८ धावांनी विजयी |} ===भारत महिला तिरंगी मालिका=== {{मुख्यलेख|२०१७-१८ महिला टी२० तिरंगी मालिका, भारत}} {| class="wikitable" |- ! colspan="9"| महिला टी२० तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! संघ१ ! कर्णधार१ ! संघ२ ! कर्णधार२ ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131235.html मटी२०आ ४०२] || २२ मार्च || {{crw|IND}} || [[हरमनप्रीत कौर]] || {{crw|AUS}} || [[मेग लॅनिंग]] || [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} ६ गडी आणि ११ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131236.html मटी२०आ ४०३] || २३ मार्च || {{crw|AUS}} || [[रेचॅल हेन्स]] || {{crw|ENG}} || [[हेदर नाइट]] || [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} ८ गडी आणि १८ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131237.html मटी२०आ ४०५] || २५ मार्च || {{crw|IND}} || [[हरमनप्रीत कौर]] || {{crw|ENG}} || [[हेदर नाइट]] || [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} ७ गडी आणि ८ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131238.html मटी२०आ ४०६] || २६ मार्च || {{crw|IND}} || [[हरमनप्रीत कौर]] || {{crw|AUS}} || [[मेग लॅनिंग]] || [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} ३६ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131239.html मटी२०आ ४०७] || २८ मार्च || {{crw|AUS}} || [[मेग लॅनिंग]] || {{crw|ENG}} || [[हेदर नाइट]] || [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} ८ गडी आणि ५१ चेंडू राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131240.html मटी२०आ ४०९] || २९ मार्च || {{crw|IND}} || [[हरमनप्रीत कौर]] || {{crw|ENG}} || [[हेदर नाइट]] || [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} ८ गडी आणि २६ चेंडू राखून विजयी |- ! colspan="8" |अंतिम सामना |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131241.html मटी२०आ ४११] || ३१ मार्च || {{crw|AUS}} || [[मेग लॅनिंग]] || {{crw|ENG}} || [[हेदर नाइट]] || [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} ५७ धावांनी विजयी |} == एप्रिल == ===वेस्ट इंडीजचा पाकिस्तान दौरा=== {{मुख्यलेख| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१७–१८}} {| class="wikitable" ! colspan="9"|टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140069.html टी२०आ ६६३] || १ एप्रिल || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[जेसन मोहम्मद]] || [[नॅशनल स्टेडियम, कराची]] || {{cr|PAK}} १४३ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140070.html टी२०आ ६६४] || २ एप्रिल || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[जेसन मोहम्मद]] || [[नॅशनल स्टेडियम, कराची]] || {{cr|PAK}} ८२ धावांनी विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140071.html टी२०आ ६६५] || ३ एप्रिल || [[सरफराज अहमद (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|सरफराज अहमद]] || [[जेसन मोहम्मद]] || [[नॅशनल स्टेडियम, कराची]] || {{cr|PAK}} ८ गडी आणि १९ चेंडू राखून विजयी |} === इंग्लंड महिलांचा भारत दौरा === {{मुख्यलेख|इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१७-१८}} {| class="wikitable" |- ! colspan="9"|महिला एकदिवसीय मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! यजमान कर्णधार ! पाहुणा कर्णधार ! स्थळ ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131776.html म.ए.दि. ११०७] || ६ एप्रिल || [[मिताली राज]] || [[आन्या श्रबसोल]] || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} १ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131777.html म.ए.दि. ११०८] || ९ एप्रिल || [[मिताली राज]] || [[हेदर नाइट]] || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|ENG}} ८ गडी राखून विजयी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131778.html म.ए.दि. ११०९] || १२ एप्रिल || [[मिताली राज]] || [[हेदर नाइट]] || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} ८ गडी राखून विजयी |} ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१७-१८}} [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट]] jd3ep4cdmdrsa3zj02wy8xiqvv5g75c 8 228037 2681535 1588124 2026-04-28T22:12:02Z Neriah 136141 Standardisation of thumbnail sizes 2681535 javascript text/javascript /*jshint smarttabs:true, loopfunc:true,forin:false*/ /*global mw, $, importScript */ // TODO: make autodate an option in the CiteTemplate object, not a preference // Global object // TODO: // * Remove this once the page is moved to a module 'ext.gadget.refToolbarDialogs' depending on 'ext.gadget.refToolbarBase' if (typeof CiteTB === 'undefined') { var CiteTB = { "Templates" : {}, // All templates "Options" : {}, // Global options "UserOptions" : {}, // User options "DefaultOptions" : {}, // Script defaults "ErrorChecks" : {} // Error check functions }; } // Only execute on edit, unless it is a user JS/CSS page // TODO: Remove tests already done by [[MediaWiki:Gadget-refToolbar.js]] if ( ( mw.config.get('wgAction') === 'edit' || mw.config.get('wgAction') === 'submit' ) && ( ( mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 2 && mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 4 ) || ( mw.config.get('wgPageName').indexOf('.js') === -1 && mw.config.get('wgPageName').indexOf('.css') === -1 ) ) ) { // TODO: Move this to [[MediaWiki:Gadget-refToolbarDialogs.css]] and add it to the definition of module 'ext.gadget.refToolbarDialogs' mw.util.addCSS(".cite-form-td {"+ "height: 0 !important;"+ "padding: 0.1em !important;"+ "}"); // Default options, these mainly exist so the script won't break if a new option is added CiteTB.DefaultOptions = { "date format" : "<year>-<zmonth>-<zdate>", "autodate fields" : [], "months" : ['Jan', 'Feb', 'Mar', 'Apr', 'May', 'Jun', 'Jul', 'Aug', 'Sep', 'Oct', 'Nov', 'Dec'], "modal" : true, "autoparse" : false, "expandtemplates": false }; // Get an option - user settings override global which override defaults CiteTB.getOption = function(opt) { if (CiteTB.UserOptions[opt] !== undefined) { return CiteTB.UserOptions[opt]; } else if (CiteTB.Options[opt] !== undefined) { return CiteTB.Options[opt]; } return CiteTB.DefaultOptions[opt]; }; CiteTB.init = function() { /* Main stuff, build the actual toolbar structure * 1. get the template list, make the dropdown list and set up the template dialog boxes * 2. actually build the toolbar: * * A section for cites * ** dropdown for the templates (previously defined) * ** button for named refs with a dialog box * ** button for errorcheck * 3. add the whole thing to the main toolbar */ if (typeof $('div[rel=cites]')[0] !== 'undefined') { // Mystery IE bug workaround return; } $('head').trigger('reftoolbarbase'); var $target = $('#wpTextbox1'); var temlist = {}; for (var t in CiteTB.Templates) { var tem = CiteTB.Templates[t]; var sform = CiteTB.escStr(tem.shortform); var actionobj = { type: 'dialog', module: 'cite-dialog-'+sform }; var dialogobj = {}; dialogobj['cite-dialog-'+sform] = { resizeme: false, titleMsg: 'cite-dialog-'+sform, id: 'citetoolbar-'+sform, init: function() {}, html: tem.getInitial(), dialog: { width:675, open: function() { $(this).html(CiteTB.getOpenTemplate().getForm()); /** @param {jQuery.Event} e */ $('.cite-prev-parse').on( 'click', function ( e ) { e.preventDefault(); CiteTB.prevParseClick(); }); }, buttons: { 'cite-form-submit': function() { var ref = CiteTB.getRef(false, true); $(this).dialog( 'close' ); $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction( $(this).data( 'context' ), { type: 'encapsulate', options: { post: ref } }, $(this) ); }, 'cite-form-showhide': CiteTB.showHideExtra, 'cite-refpreview': function() { var ref = CiteTB.getRef(false, false); var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-"+CiteTB.escStr(template.shortform)); div.find('.cite-preview-label').show(); div.find('.cite-ref-preview').text(ref).show(); if (CiteTB.getOption('autoparse')) { CiteTB.prevParseClick(); } else { div.find('.cite-prev-parse').show(); div.find('.cite-prev-parsed-label').hide(); div.find('.cite-preview-parsed').html(''); } }, 'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() { $(this).dialog( 'close' ); }, 'cite-form-reset': function() { CiteTB.resetForm(); } } } }; $target.wikiEditor('addDialog', dialogobj); //if (!CiteTB.getOption('modal')) { //$('#citetoolbar-'+sform).dialog('option', 'modal', false); //} temlist[sform] = {label: tem.templatename, action: actionobj }; } var refsection = { 'sections': { 'cites': { type: 'toolbar', labelMsg: 'cite-section-label', groups: { 'template': { tools: { 'template': { type: 'select', labelMsg: 'cite-template-list', list: temlist } } }, 'namedrefs': { labelMsg: 'cite-named-refs-label', tools: { 'nrefs': { type: 'button', action: { type: 'dialog', module: 'cite-toolbar-namedrefs' }, icon: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Nuvola_clipboard_lined.svg/60px-Nuvola_clipboard_lined.svg.png', section: 'cites', group: 'namedrefs', labelMsg: 'cite-named-refs-button' } } }, 'errorcheck': { labelMsg: 'cite-errorcheck-label', tools: { 'echeck': { type: 'button', action: { type: 'dialog', module: 'cite-toolbar-errorcheck' }, icon: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Nuvola_apps_korganizer-NO.png/60px-Nuvola_apps_korganizer-NO.png', section: 'cites', group: 'errorcheck', labelMsg: 'cite-errorcheck-button' } } } } } } }; var defaultdialogs = { 'cite-toolbar-errorcheck': { titleMsg: 'cite-errorcheck-label', id: 'citetoolbar-errorcheck', resizeme: false, init: function() {}, html: '<div id="cite-namedref-loading">'+ '<img src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif" />'+ '&nbsp;'+mw.usability.getMsg('cite-loading')+'</div>', dialog: { width:550, open: function() { CiteTB.loadRefs(); }, buttons: { 'cite-errorcheck-submit': function() { var errorchecks = $("input[name='cite-err-test']:checked"); var errors = []; for (var i=0; i<errorchecks.length; i++) { errors = errors.concat(CiteTB.ErrorChecks[$(errorchecks[i]).val()].run()); } CiteTB.displayErrors(errors); $(this).dialog( 'close' ); }, 'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() { $(this).dialog( 'close' ); } } } }, 'cite-toolbar-namedrefs': { titleMsg: 'cite-named-refs-title', resizeme: false, id: 'citetoolbar-namedrefs', html: '<div id="cite-namedref-loading">'+ '<img src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif" />'+ '&nbsp;'+mw.usability.getMsg('cite-loading')+'</div>', init: function() {}, dialog: { width: 550, open: function() { CiteTB.loadRefs(); }, buttons: { 'cite-form-submit': function() { var refname = $("#cite-namedref-select").val(); if (refname === '') { return; } $(this).dialog( 'close' ); $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction( $(this).data( 'context' ), { type: 'encapsulate', options: { post: CiteTB.getNamedRef(refname, true) } }, $(this) ); }, 'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function() { $(this).dialog( 'close' ); } } } } }; $target.wikiEditor('addDialog', defaultdialogs); $('#citetoolbar-namedrefs').off('dialogopen'); if (!CiteTB.getOption('modal')) { //$('#citetoolbar-namedrefs').dialog('option', 'modal', false); //$('#citetoolbar-errorcheck').dialog('option', 'modal', false); mw.util.addCSS(".ui-widget-overlay {"+ "display:none !important;"+ "}"); } $target.wikiEditor('addToToolbar', refsection); }; // Load local data - messages, cite templates, etc. $(document).ready( function() { switch( mw.config.get('wgUserLanguage') ) { case 'de': // German importScript('MediaWiki:RefToolbarMessages-de.js'); break; default: // English importScript('MediaWiki:RefToolbarMessages-en.js'); } }); // Setup the main object CiteTB.mainRefList = []; CiteTB.refsLoaded = false; // REF FUNCTIONS // Actually assemble a ref from user input CiteTB.getRef = function(inneronly, forinsert) { var i; var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var templatename = template.templatename; var res = ''; var refobj = {'shorttag':false}; if (!inneronly) { var group = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-group').val(); var refname = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-name').val(); res += '<ref'; if (refname) { refname = $.trim(refname); res+=' name='+CiteTB.getQuotedString(refname); refobj.refname = refname; } if (group) { group = $.trim(group); res+=' group='+CiteTB.getQuotedString(group); refobj.refgroup = group; } res+='>'; } var content ='{{'+templatename; for( g in template.incrementables ) { group = template.incrementables[g]; for (i=1; i<=group.val; i++) { for (j=0; j<group.fields.length; j++) { var fieldname = group.fields[j].field; var fieldid = fieldname.replace('<N>', i.toString()); var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldid).val(); if (field) { content+='|'+fieldid+'='; content+= $.trim(field); } } } } for( i=0; i<template.basic.length; i++ ) { if (template.basic[i].increment_group) { continue; } var fieldname = template.basic[i].field; var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldname).val(); if (field) { content+='|'+fieldname+'='; content+= $.trim(field); } } if ($('#cite-form-status').val() !== 'closed') { for( i=0; i<template.extra.length; i++ ) { if (template.extra[i].increment_group) { continue; } var fieldname = template.extra[i].field; var field = $('#cite-'+CiteTB.escStr(template.shortform)+'-'+fieldname).val(); if (field) { content+='|'+fieldname+'='; content+= $.trim(field); } } } content+= '}}'; res+=content; refobj.content = content; if (!inneronly) { res+= '</ref>'; } if (forinsert) { CiteTB.mainRefList.push(refobj); } return res; }; // Make a reference to a named ref CiteTB.getNamedRef = function(refname, forinsert) { if (forinsert) { CiteTB.mainRefList.push( {'shorttag':true, 'refname':refname} ); } return '<ref name='+CiteTB.getQuotedString(refname)+' />'; }; // Function to load the ref list CiteTB.loadRefs = function() { if (CiteTB.refsLoaded) { return; } CiteTB.getPageText(CiteTB.loadRefsInternal); }; // Function that actually loads the list from the page text CiteTB.loadRefsInternal = function(text) { // What this does: extract first name/group extract second name/group shorttag inner content var refsregex = /< *ref(?: +(name|group) *= *(?:"([^"]*?)"|'([^']*?)'|([^ '"\/\>]*?)) *)? *(?: +(name|group) *= *(?:"([^"]*?)"|'([^']*?)'|([^ '"\/\>]*?)) *)? *(?:\/ *>|>((?:.|\n)*?)< *\/ *ref *>)/gim; // This should work regardless of the quoting used for names/groups and for linebreaks in the inner content while (true) { var ref = refsregex.exec(text); if (ref === null) { break; } var refobj = {}; if (ref[9]) { // Content + short tag check //alert('"'+ref[9]+'"'); refobj.content = ref[9]; refobj.shorttag = false; } else { refobj.shorttag = true; } if (ref[1] !== '') { // First name/group if (ref[2]) { refobj['ref'+ref[1]] = ref[2]; } else if (ref[3]) { refobj['ref'+ref[1]] = ref[3]; } else { refobj['ref'+ref[1]] = ref[4]; } } if (ref[5] !== '') { // Second name/group if (ref[6]) { refobj['ref'+ref[5]] = ref[6]; } else if (ref[7]) { refobj['ref'+ref[5]] = ref[7]; } else { refobj['ref'+ref[5]] = ref[8]; } } CiteTB.mainRefList.push(refobj); } CiteTB.refsLoaded = true; CiteTB.setupErrorCheck(); CiteTB.setupNamedRefs(); }; // AJAX FUNCTIONS // Parse some wikitext and hand it off to a callback function CiteTB.parse = function(text, callback) { $.post( mw.util.wikiScript( 'api' ), {action:'parse', title:mw.config.get('wgPageName'), text:text, prop:'text', format:'json'}, function(data) { var html = data.parse.text['*']; callback(html); }, 'json' ); }; // Use the API to expand templates on some text CiteTB.expandtemplates = function(text, callback) { $.post( mw.util.wikiScript( 'api' ), {action:'expandtemplates', title:mw.config.get('wgPageName'), text:text, format:'json'}, function(data) { var restext = data.expandtemplates['*']; callback(restext); }, 'json' ); }; // Function to get the page text CiteTB.getPageText = function(callback) { var section = $("input[name='wpSection']").val(); if ( section !== '' ) { var postdata = {action:'query', prop:'revisions', rvprop:'content', pageids:mw.config.get('wgArticleId'), format:'json'}; if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) { postdata.rvexpandtemplates = '1'; } $.get( mw.util.wikiScript( 'api' ), postdata, function(data) { var pagetext = data.query.pages[mw.config.get('wgArticleId').toString()].revisions[0]['*']; callback(pagetext); }, 'json' ); } else { if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) { CiteTB.expandtemplates($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text(), callback); } else { callback($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text()); } } }; // Autofill a template from an ID (ISBN, DOI, PMID, URL) CiteTB.initAutofill = function() { var elemid = $(this).attr('id'); var res = /^cite\-auto\-(.*?)\-(.*)\-(.*)$/.exec(elemid); var tem = res[1]; var field = res[2]; var autotype = res[3]; var id = $('#cite-'+tem+'-'+field).val(); if (!id) { return false; } var url = '//tools.wmflabs.org/reftoolbar/lookup.php?'; url+=autotype+'='+encodeURIComponent(id); url+='&template='+encodeURIComponent(tem); var s = document.createElement('script'); s.setAttribute('src', url); s.setAttribute('type', 'text/javascript'); document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(s); return false; }; // Callback for autofill //TODO: Autofill the URL, at least for DOI CiteTB.autoFill = function(data, template, type) { var cl = 'cite-'+template+'-'; var i,j, coauthors; $('.'+cl+'title').val(data.title); // Fill in authors if (data.authors && data.authors.length > 0) { if ($('.'+cl+'last-incr-1').length != 0) { var classes = $('.'+cl+'last-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/); var group = false; var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/ for (var c=0; c<classes.length; c++) { if (patt.exec(classes[c])) { group = patt.exec(classes[c])[1]; break; } } $('.'+cl+'last-incr-1').val(data.authors[0][0]) $('.'+cl+'first-incr-1').val(data.authors[0][1]) elemid = '#cite-incr-'+template+'-'+group; for (var i=2; i<data.authors.length+1; i++) { $(elemid).click(); $('.'+cl+'last-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1][0]) $('.'+cl+'first-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1][1]) } } else if ($('.'+cl+'author-incr-1').length != 0) { var classes = $('.'+cl+'author-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/); var group = false; var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/ for (var c=0; c<classes.length; c++) { if (patt.exec(classes[c])) { group = patt.exec(classes[c])[1]; break; } } $('.'+cl+'author-incr-1').val(data.authors[0].join(', ')) elemid = '#cite-incr-'+template+'-'+group; for (var i=2; i<data.authors.length+1; i++) { $(elemid).click(); $('.'+cl+'author-incr-'+i.toString()).val(data.authors[i-1].join(', ')) } } else if ($('.'+cl+'last1').length != 0) { for(i=0; data.authors && i<data.authors.length; i++) { if ($('.'+cl+'last'+(i+1)).length) { $('.'+cl+'last'+(i+1)).val(data.authors[i][0]); $('.'+cl+'first'+(i+1)).val(data.authors[i][1]); } else { coauthors = []; for(j=i; j<data.authors.length; j++) { coauthors.push(data.authors[j].join(', ')); } $('.'+cl+'coauthors').val(coauthors.join('; ')); break; } } } else if($('.'+cl+'author1').length !== 0) { for(i=0; data.authors && i<data.authors.length; i++) { if ($('.'+cl+'author'+(i+1)).length) { $('.'+cl+'author'+(i+1)).val(data.authors[i].join(', ')); } else { coauthors = []; for(j=i; j<data.authors.length; j++) { coauthors.push(data.authors[j].join(', ')); } $('.'+cl+'coauthors').val(coauthors.join('; ')); break; } } } else { var authors = []; for(i=0; data.authors && i<data.authors.length; i++) { authors.push(data.authors[i].join(', ')); } $('.'+cl+'authors').val(authors.join('; ')); } } if (type === 'pmid' || type === 'doi') { if (data.date && (data.fulldate || !$('.'+cl+'month').length)) { var DT = new Date(data.date); var useday = /\d{4}-\d{2}-\d{2}/.test(data.date); var usemonth = /\d{4}-\d{2}/.test(data.date); $('.'+cl+'date').val(CiteTB.formatDate(DT, useday, usemonth)); } else if (!data.fulldate && $('.'+cl+'month').length && $('.'+cl+'year').length) { if (data.month) { // lookup.php sets month to false if it isn't provided $('.'+cl+'month').val( CiteTB.getOption('months')[parseInt(data.month)-1] ); } $('.'+cl+'year').val(data.year); } else { $('.'+cl+'date').val(data.date); } $('.'+cl+'journal').val(data.journal); $('.'+cl+'volume').val(data.volume); $('.'+cl+'issue').val(data.issue); $('.'+cl+'pages').val(data.pages); if (type === 'pmid' && data.doi) { $('.'+cl+'doi').val(data.doi); } } else if (type === 'isbn') { $('.'+cl+'publisher').val(data.publisher); $('.'+cl+'location').val(data.location); $('.'+cl+'year').val(data.year); $('.'+cl+'edition').val(data.edition); } else if (type === 'url') { if (data.date) { var DT = new Date(data.date); var useday = /\d{4}-\d{2}-\d{2}/.test(data.date) && template !== 'book'; var usemonth = /\d{4}-\d{2}/.test(data.date) && template !== 'book'; var yearOrDate = (template === 'book') ? 'year' : 'date'; $('.'+cl+yearOrDate).val(CiteTB.formatDate(DT, useday, usemonth)); } $('.'+cl+'journal').val(data.journal); $('.'+cl+'volume').val(data.volume); $('.'+cl+'issue').val(data.issue); $('.'+cl+'pages').val(data.pages); $('.'+cl+'publisher').val(data.publisher); $('.'+cl+'edition').val(data.edition); $('.'+cl+'isbn').val(data.isbn); $('.'+cl+'issn').val(data.issn); $('.'+cl+'doi').val(data.doi); // "en-US" isn't a valid value for the language parameter if (data.language && data.language !== 'en-US' && data.language !== 'en-GB') { $('.'+cl+'language').val(data.language); } $('.'+cl+'chapter').val(data.chapter); } }; // FORM DIALOG FUNCTIONS // Add new incrementable fields CiteTB.incrementFields = function() { template = CiteTB.getOpenTemplate(); var currentrow = $(this).parents('tr')[0]; $(this).prev().css('width', '100%') $(this).detach(); var elemid = $(this).attr('id'); var res = /^cite\-incr\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid); group = res[2]; increments = template.incrementables[group]; fields = increments.fields; incrval = increments.val+1; template.incrementables[group].val += 1; trs = template.makeFormInner(fields, false); trs.reverse(); for (var i=0; i<trs.length; i++) { $(currentrow).after(trs[i]); } }; // fill the accessdate param with the current date CiteTB.fillAccessdate = function() { var elemid = $(this).attr('id'); var res = /^cite\-date\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid); var id = res[1]; var field = res[2]; var DT = new Date(); var datestr = CiteTB.formatDate(DT); $('#cite-'+id+'-'+field).val(datestr); return false; }; CiteTB.formatDate = function(DT, useday, usemonth) { if (typeof useday == "undefined") { useday = true; } if (typeof usemonth == "undefined") { usemonth = true; } var datestr = CiteTB.getOption('date format'); var zmonth = ''; var month = DT.getUTCMonth()+1; if (month < 10) { zmonth = "0"+month.toString(); } else { zmonth = month.toString(); } month = month.toString(); var zdate = ''; var date = DT.getUTCDate(); if (date < 10) { zdate = "0"+date.toString(); } else { zdate = date.toString(); } date = date.toString(); if (useday) { datestr = datestr.replace('<date>', date); datestr = datestr.replace('<zdate>', zdate); } else { datestr = datestr.replace('<date>', ''); datestr = datestr.replace('<zdate>', ''); } if (usemonth) { datestr = datestr.replace('<month>', month); datestr = datestr.replace('<zmonth>', zmonth); datestr = datestr.replace('<monthname>', CiteTB.getOption('months')[DT.getUTCMonth()]); } else { datestr = datestr.replace('<month>', ''); datestr = datestr.replace('<zmonth>', ''); datestr = datestr.replace('<monthname>', ''); } datestr = datestr.replace('<year>', DT.getUTCFullYear().toString()); return datestr.replace(/^[ \/\-\,\.]*(.*?)[ \/\-\,\.]*$/g, "$1"); // Cleanup any dangling spaces or connectors that might result from omitting date/month }; // Function called after the ref list is loaded, to actually set the contents of the named ref dialog // Until the list is loaded, its just a "Loading" placeholder CiteTB.setupNamedRefs = function() { var names = [], i; for( i=0; i<CiteTB.mainRefList.length; i++) { if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag && CiteTB.mainRefList[i].refname) { names.push(CiteTB.mainRefList[i]); } } var stuff = $('<div>'); $('#citetoolbar-namedrefs').html( stuff ); if (names.length === 0) { stuff.html(mw.usability.getMsg('cite-no-namedrefs')); } else { stuff.html(mw.usability.getMsg('cite-namedrefs-intro')); var select = $('<select id="cite-namedref-select">'); select.append($('<option value="" />').text(mw.usability.getMsg('cite-named-refs-dropdown'))); for(i=0; i<names.length; i++) { select.append($('<option />').text(names[i].refname)); } stuff.after(select); select.before('<br />'); var prevlabel = $('<div id="cite-nref-preview-label" style="display:none;" />').html(mw.usability.getMsg('cite-raw-preview')); select.after(prevlabel); prevlabel.before("<br /><br />"); prevlabel.after('<div id="cite-namedref-preview" style="padding:0.5em; font-size:110%" />'); var parselabel = $('<span id="cite-parsed-label" style="display:none;" />').html(mw.usability.getMsg('cite-parsed-label')); $('#cite-namedref-preview').after(parselabel); parselabel.after('<div id="cite-namedref-parsed" style="padding-bottom:0.5em; font-size:110%" />'); var link = $('<a href="#" id="cite-nref-parse" style="margin:0 1em 0 1em; display:none; color:darkblue" />'); link.html(mw.usability.getMsg('cite-form-parse')); $('#cite-namedref-parsed').after(link); $("#cite-namedref-select").on( 'change', CiteTB.namedRefSelectClick); $('#cite-nref-parse').on( 'click', CiteTB.nrefParseClick); } }; // Function to get the errorcheck form HTML CiteTB.setupErrorCheck = function() { var form = $('<div id="cite-errorcheck-heading" />').html(mw.usability.getMsg('cite-errorcheck-heading')); var ul = $("<ul id='cite-errcheck-list' />"); var test; for (var t in CiteTB.ErrorChecks) { test = CiteTB.ErrorChecks[t]; ul.append(test.getRow()); } form.append(ul); $('#citetoolbar-errorcheck').html(form); }; // Callback function for parsed preview CiteTB.fillNrefPreview = function(parsed) { $('#cite-parsed-label').show(); $('#cite-namedref-parsed').html(parsed); }; // Click handler for the named-ref parsed preview CiteTB.nrefParseClick = function() { var choice = $("#cite-namedref-select").val(); if (choice === '') { $('#cite-parsed-label').hide(); $('#cite-namedref-parsed').text(''); return false; } $('#cite-nref-parse').hide(); for( var i=0; i<CiteTB.mainRefList.length; i++) { if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag && CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) { CiteTB.parse(CiteTB.mainRefList[i].content, CiteTB.fillNrefPreview); return false; } } }; // Click handler for the named-ref dropdown CiteTB.lastnamedrefchoice = ''; CiteTB.namedRefSelectClick = function() { var choice = $("#cite-namedref-select").val(); if (CiteTB.lastnamedrefchoice == choice) { return; } CiteTB.lastnamedrefchoice = choice; $('#cite-parsed-label').hide(); $('#cite-namedref-parsed').text(''); if (choice === '') { $('#cite-nref-preview-label').hide(); $('#cite-namedref-preview').text(''); $('#cite-nref-parse').hide(); return; } for( var i=0; i<CiteTB.mainRefList.length; i++) { if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag && CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) { $('#cite-nref-preview-label').show(); $('#cite-namedref-preview').text(CiteTB.mainRefList[i].content); if (CiteTB.getOption('autoparse')) { CiteTB.nrefParseClick(); } else { $('#cite-nref-parse').show(); } } } }; // callback function for parsed preview CiteTB.fillTemplatePreview = function(text) { var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-"+CiteTB.escStr(template.shortform)); div.find('.cite-prev-parsed-label').show(); div.find('.cite-preview-parsed').html(text); }; // Click handler for template parsed preview CiteTB.prevParseClick = function() { var ref = CiteTB.getRef(true, false); var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-"+CiteTB.escStr(template.shortform)); div.find('.cite-prev-parse').hide(); CiteTB.parse(ref, CiteTB.fillTemplatePreview); }; // Show/hide the extra fields in the dialog box CiteTB.showHideExtra = function() { var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-"+CiteTB.escStr(template.shortform)); var setting = div.find(".cite-form-status").val(); if ( setting === 'closed' ) { div.find(".cite-form-status").val('open'); div.find('.cite-extra-fields').show(1, function() { // jQuery adds "display:block", which screws things up div.find('.cite-extra-fields').attr('style', 'width:100%; background-color:transparent;'); }); } else { div.find(".cite-form-status").val('closed'); div.find('.cite-extra-fields').hide(); } }; // Resets form fields and previews // Resets form fields and previews CiteTB.resetForm = function() { var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-"+CiteTB.escStr(template.shortform)); div.html(template.getForm()); }; // STRING UTILITY FUNCTIONS // Returns a string quoted as necessary for name/group attributes CiteTB.getQuotedString = function(s) { var sq = /\'/.test(s); // single quotes var dq = /\"/.test(s); // double quotes if (!sq && !dq) { // Always quotes for non-latin alphabet return '"'+s+'"'; } else if (!dq) { // Can use double quotes return '"'+s+'"'; } else if (!sq) { // Can use single quotes return "'"+s+"'"; } else { // Has double and single quotes s = s.replace(/\"/g, '\''); return '"'+s+'"'; } }; // Fix up strings for output - capitalize first char, replace underscores with spaces CiteTB.fixStr = function(s) { s = s.slice(0,1).toUpperCase() + s.slice(1); s = s.replace('_',' '); return s; }; // Escape spaces and quotes for use in HTML classes/ids CiteTB.escStr = function(s) { return s.replace(' ', '-').replace("'", "\'").replace('"', '\"'); }; // MISC FUNCTIONS // Determine which template form is open, and get the template object for it CiteTB.getOpenTemplate = function() { var dialogs = $(".ui-dialog-content.ui-widget-content:visible"); var templatename = $(dialogs[0]).find(".cite-template").val(); return CiteTB.Templates[templatename]; }; // Display the report for the error checks CiteTB.displayErrors = function(errors) { $('#cite-err-report').remove(); var table = $('<table id="cite-err-report" style="width:100%; border:1px solid #A9A9A9; background-color:#FFEFD5; padding:0.25em; margin-top:0.5em" />'); $('#editpage-copywarn').before(table); var tr; var tr1 = $('<tr style="width:100%" />'); var th1 = $('<th style="width:60%; font-size:110%" />').html(mw.usability.getMsg('cite-err-report-heading')); var th2 = $('<th style="text-align:right; width:40%" />'); var im = $('<img />').attr('src', '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Gtk-stop.svg/20px-Gtk-stop.svg.png'); im.attr('alt', mw.usability.getMsg('cite-err-report-close')).attr('title', mw.usability.getMsg('cite-err-report-close')); var ad = $('<a id="cite-err-check-close" />').attr('href', '#'); ad.append(im); th2.append(ad); tr1.append(th1).append(th2); table.append(tr1); $('#cite-err-check-close').on('click', function() { $('#cite-err-report').remove(); }); if (errors.length === 0) { tr = $('<tr style="width:100%;" />'); var td = $('<td style="text-align:center; margin:1.5px;" />').html(mw.usability.getMsg('cite-err-report-empty')); tr.append(td); table.append(tr); return; } for(var e in errors) { var err = errors[e]; tr = $('<tr style="width:100%;" />'); var td1 = $('<td style="border: 1px solid black; margin:1.5px; width:60%" />').html(err.err); var td2 = $('<td style="border: 1px solid black; margin:1.5px; width:40%" />').html(mw.usability.getMsg(err.msg)); tr.append(td1).append(td2); table.append(tr); } }; } // End of code loaded only on edit 3xhq3lntf8mf2ulrqcwv9z64awmfy1t 0 230952 2681692 2681294 2026-04-29T11:26:19Z Ketaki Modak 21590 2681692 wikitext text/x-wiki '''शंकर बाळकृष्ण दीक्षित''' ([[२१ जुलै]], [[इ.स. १८५३|१८५३]]:[[मुरुड]], [[रत्‍नागिरी जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]] - [[२७ एप्रिल]], [[इ.स. १८९८|१८९८]]:[[पुणे]], महाराष्ट्र) हे एक मराठी ज्योतिर्विद, खगोलशास्त्राचे अभ्यासक व ग्रंथलेखक होते. त्यांनी बारा वर्षे [[सायनपंचांग]] चालवले होते. {{कॉमन्स|Category:Books_by_Shankar_Balkrishna_Dixit}} ==पुस्तके== * [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B8.pdf&page=2 ज्योतिर्विलास अथवा रात्रीची दोन घटका मौज] (१८९२) - (ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध) * ज्योतिर्विलास या पुस्तकाची [[commons:File:ज्योतिर्विलास_१९४८.pdf|सुधारित सहावी आवृत्ती]] (१९४८) - (ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध) * भारतीय ज्योति:शास्त्र (१८९६) * भारतवर्षीय भूवर्णन (मृत्युपश्चात प्रकाशन-१८९९). या पुस्तकांत अनेक नकाशे होते, पुस्तक प्रकाशनाच्या वेळी ते सापडले नाहीत.) * [[commons:File:धर्ममीमांसा_पितृमूलक_धर्म_आणि_आध्यात्मिक_धर्म.pdf|मॅक्सम्युल्लरच्या व्याख्यानांवर आधारित ‘धर्ममीमांसा’]](१८९५-९७) - (ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध) * विद्यार्थिबुद्धिवर्धिनी (१८७६) * सृष्टचमत्कार (१८८२) * [[commons:File:अंकगणित_(सोपपत्तिक)_भाग_१_ला.pdf|सोपपत्तिक अंकगणित]] (१८९७) - (ऑनलाईन वाचनासाठी उपलब्ध) {{DEFAULTSORT:दीक्षित, शं.बा}} [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १८५३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८९८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:ज्योतिर्विद]] jqgapw9v3myttbczrb1e8imd0omu8lw 3 243387 2681493 2681452 2026-04-28T12:01:56Z अभिलाषा 181490 /* ग्रामीण महिलांच्या गंभीर लैंगिक व मानसिक समस्या */ नवीन विभाग 2681493 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=अभिलाषा देशपांडे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०६:१४, २९ मे २०१९ (IST) == ग्रामीण महिलांच्या गंभीर लैंगिक व मानसिक समस्या == आरोग्यसेवेचे फायदे घेण्यासाठी स्त्रिया पुढे येऊ शकत नाहीत यासाठी पुराव्याची आवश्यकता नाही. भारतीय आरोग्यसेवा पद्धतीत स्त्रीला फक्त माता किंवा भावी माता एवढ्याच स्वरूपात स्थान दिले जाते. ही या पद्धतीतील महत्त्वाची त्रुटी आहे. ही विचारसरणी जनारोग्य चळवळीतील पुरोगामी व्यक्तींनीसुद्धा कमी अधिक प्रमाणात स्वीकारलेली आढळून येते. माता-आरोग्य-संवर्धन या कार्यक्रमाचे फायदे गरीब, कामकरी महिलांपर्यंत, विशेषतः ग्रामीण भागातील महिलांप्रर्यंत परिणामकारक रीत्या पोहचू शकत नाहीत. सार्वजनिक आरोग्य सेवेत, स्त्रीकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष झाल्याने, महिला आरोग्याच्या दुरवस्थेत अधिकच भर पडली आहे. जननक्षमता, तसेच अपत्यजन्माशी थेट संबंध नसलेले प्रश्न, सोयिस्करपणे वळचणीला टाकले जातात. अपत्यजन्माआधीचे स्त्रीचे आरोग्य या प्रश्नाचे महत्त्व न मानण्याचे आपल्या सरकारचे धोरण असल्यामुळे वंध्यत्वाकडे योग्य तेवढे लक्ष दिले जात नाही. वंध्यत्वाची कारणे शारीरिक किंवा मानसिक अशी दोन्ही असू शकतात हे फारसे कोणाच्या ध्यानातच येत नाही. स्त्रियांवर होणारे अत्याचार ही एक भयंकर समस्या आहे. नवरयाची मारझोड, सासरी होणारा छळ, बलात्कार, नातेवाईकांकरवी भोगावा लागणारा जबरी संभोगर्या, प्रश्नांचा विचारच केला जात नाही. कधी विचार झालाच तर त्यावेळी वातावरण स्त्रीविरोधी व संशयाचेच असते. यातनांनी ग्रासलेल्या स्त्रिया , स्त्रियांना सोसाव्या लागणार्‍या काही अदृश्य छळांवर अत्यंत हळुवारपणे वैद्यकीय उपचार करावे लागतात. या लेखात याचा परामर्श घेण्यात येत आहे. सर्व प्रश्नांचा विचार येथे करता येणार नाही. परंतु माझा प्रयत्न आहे ग्रामीण महिलांच्या दुःखाला वाचा फोडण्याचा! स्त्रियांना स्वतःबद्दल आणि स्वतःच्या शरीराबद्दल लाज वाटते. त्यामुळे त्यांना भोगाव्या लागणार्‍या अनन्वित यातनांकडे लोकांचे लक्ष वेधण्याचा या लेखाचा हेतू आहे. माझ्या अनुभवांवर आधारित या लेखाला अर्थातच काही मर्यादा पडल्या आहेत. या लेखात मी दिलेली उदाहरणे पुणे जिल्ह्यातील ग्रामीण भागात घडलेल्या घटनांची आहेत. पुरंदर भागातील स्त्रियांचे मुख्य शारीरिक आजार म्हणजे योनिमार्गातून पांढरा स्राव जाणे, गर्भाशयाचा काही भाग बाहेर येणे, अशक्तपणा, रक्तक्षय (अनिमिया), कंबर व पाठदुखी, अनियमित मासिक पाळी, योनिमार्गतील व मूत्रमार्गातीलजंतुसंसर्ग आणि वांझपणा हे आहेत. त्याचबरोबर मानसिक औदासीन्य, नैराश्य, अतिकाळजी, हिस्टेरिया, मनाचा तोल जाणे, जीव नकोसा होणे, दुभंगलेले व्यक्तिमत्त्व अशा मानसिक व्याधीही त्यांना असतात. आजाराकडे दुर्लक्ष आपल्या आजारावर औषधपाणी किंवा अन्य वैद्यकीय उपचार करून घेण्यात स्त्रिया कमालीची दिरंगाई करतात. दुखणे अंगावर काढतात. या भागातील प्राथमिक आरोग्यकेंद्रावर साधारण चाळिशीची बाई पांढच्या स्रावावर उपचार करून घेण्यासाठी आली तेव्हा कळले की तिची ही तक्रार गेली पंधरा वर्षे चालू आहे. हे एक अपवादात्मक उदाहरण आहे असे मानले तरी तेथील परिचारिका सांगतात की अंगावरून पांढरा स्राव जाणे या विकाराच्या उपचारासाठी स्त्रिया साधारणपणे सहा महिन्यापासून तीन वर्षांपर्यंत वाट पाहतात. एखादीची मासिक पाळी दहा पंधरा दिवस चालणे, अन् पाठोपाठ काही दिवस पांढरा स्राव हा प्रकार दर महिन्याला होत असतो. कधी कधी तांबी बसविल्यामुळे मासिक पाळीच्या वेळी जोराचा रक्तस्राव होत असतोच आणि तो थांबल्यावर मग पांढरा रक्तस्राव जातो. काही बायको तर आपण तांबी बसवून घेतली आहे हे विसरूनच जातात. जेव्हा त्या गर्भाशयाच्या दुसर्‍या आजारासाठी डॉक्टरकडे येतात तेव्हा तांबीचे अस्तित्व लक्षात येते. एक अगदी अविस्मरणीय उदाहरण आहे. एका अगदी प्राथमिक आरोग्य केंद्रातून एक पहिलटकरीण बाळंतपणासाठी आली. तिच्याबरोबर तिची सत्तर वर्षाची म्हातारी आजी होती. एक दोन दिवसातच आजीबाईची आणि नर्सबाईची गट्टी जमली. तिसर्‍या दिवशी आजीबाईनी नर्सला विश्वासात घेऊन सांगितले की ‘अजूनही मला पाळी येते. किती लाजिरवाणी बाबआहे ही!’ ‘शरीराच्या अंतर्भागाची तपासणी करून घ्या’ असे नर्सने त्यांना सुचवल्यावर आजींनी त्यांना सांगून टाकले की आत लूप बसवले आहे! नर्सबाई आश्चर्याने स्तंभित झाल्या. त्यांनी खोदून खोदून विचारल्यावर अशी माहिती कळली की त्या म्हाताच्या बाईने चाळीस वर्षापूर्वी तिच्या शेवटच्या मुलाच्या जन्मानंतर लूप बसवून घेतले होते. (हे लूप म्हणजे कदाचित डाल्कन शील्ड असावे.) नंतर ते काढून घेण्यासाठी ती कधी डॉक्टरकडे गेलीच नाही. तिला रक्तस्राव होत होता एवढेच नव्हे तर तो स्राव काळा, फेसाळ व दुर्गंधीयुक्त होता यात काहीच आश्चर्य नाही. मोठ्या मुश्किलीने ते लूप काढण्यात आले. आजीबाईंना वेदनाही खूप झाल्या. डॉक्टरांकडून पूर्ण तपासणी करून घेण्याबद्दल नर्सने त्यांना परोपरीने सांगितले. पण त्यांचा एकच हेका, इतकी बाळतंपणं झाली, मी एकाही पुरुष डॉक्टरला माझ्या अंगाला हात लावू दिला नाही. आता म्हातारपणी लाज वाटते मला.’ नर्सच्या आग्रहाखातर गर्भाशयमुखावर पेसरी बसवून घ्यायला ती तयार झाली. व्हिटॅमिनच्या गोळ्या घेतल्या. परंतु इतर सल्ला धुडकावून लावून ती निघून गेली. गर्भाशयमुखाचा कॅन्सर झालेल्या आणि आपल्या वेदना मुकाटपणे सोसणार्‍या स्त्रियांपैकीच ही एक असावी अशी शंका आल्यावाचून राहत नाही. पुष्कळदा बायका घरीच प्रसूत होतात अन् लगेच कामावर जातात. अशा काही स्त्रियांना गर्भाशयाचा थोडा भाग किंवा मोठ्या आतड्याचा थोडा भाग बाहेर आल्यामुळे खूपत्रास सोसावा लागतो असे स्थानिक आरोग्य सेविका सागंतात. वरचेवर होणारी बाळंतपणे ही या विकारांना कारणीभूत ठरतात. बाळंतपणाच्या वेळी, कुणीतरी वडीलधारी नातेवाईक स्त्री किंवा शेजारीण बाईच्या मदतीला येते आणि त्या या बायकांना कोणत्याही तहेचे कुंथायला सांगतात. अशामुळे योनिमार्ग कुठेतरी फाटतो. तो घरी शिवला जात नाही, आणि नंतर आयुष्यभर बाळंतीण स्त्रीला तेथून गर्भाशय बाहेर आल्याचा त्रास सोसावा लागतो. बहुतेक स्त्रिया या त्रासासाठी कोणत्याही तव्हेचे डॉक्टरी उपचार करून घेत नाहीत असा आमचा अनुभव आहे. नंतर येणार्‍या गर्भारपणात काही तक्रार उद्भवली तरच त्या उपचार करून घेतात. एरवी मूकपणे सोसतच राहतात. आम्ही महिला मंडळांच्या बैठका भरवतो. तेव्हा कधीमधी बैठकीनंतर एखादी बाई आम्हाला बाजूला घेऊन आपल्या शारीरिक तक्रारी सागंते. पांढरा स्राव किंवा गर्भाशय बाहेर आल्याबद्दल अत्यंत लाजेने आम्हाला सांगते. याआधी तिने बहुतेक करून डॉक्टरी इलाज करून घेतलेला नसतोच. एखादीने इलाज करून घेतलेला असतो, पण तरीही पांढरा स्राव होतच असतो. आरोग्य केंद्रावरच्या परिचारिका सांगतात की या आजारावर पती व पत्नी दोघांवरही उपचार करणारे डॉक्टर आम्हाला दिसून येत नाहीत. योनिमार्गात पेसरी वगैरे बसवणे याचा बायकांना तिटकारा असल्याने त्यांना पोटात घेण्याची ओषधेच दिली जातात. थोड्या दिवसांनी त्यांना पुनः जंतुसंसर्ग होतो. पुनः आजाराचे चक्र सुरू होते. मग अशी स्त्री कंटाळून हताश होऊन उपचारच सोडून देते. वरचेवर होणार्‍या या आजाराकरिता बायका जेव्हा आरोग्य केंद्रात पुनः पुनः येतात तेव्हा आरोग्य, सेविका त्यांच्या अस्वच्छतेविषयी तिरस्काराने बोलून त्यांना आणखी लाज आणतात. भिडस्त स्वभाव साधारणपणे बहुसंख्य स्त्रिया नर्सकडूनसुद्धा योनिमार्गाची तपासणी करून घेत नाहीत. त्यामुळे रोगनिदान करणे अवघड होऊन बसते. तपासण्याची संधी मिळाली नसताही डॉक्टर लोक औषधे लिहून देतात. परिचारिकांचे म्हणणे असे की या बायकांना डॉक्टरी तपासणीची लाज वाटते, आणि दुसरे असे की घरकाम, शेतीकाम किंवा रोजगार हमी योजनेवरील काम यामुळे त्यांना आरोग्यकेंद्रावर येण्यास फुरसदच मिळत नाही. उन्हाळ्यात शेतीची कामे थांबतात तेव्हाच बायकांना केंद्रावर यायला सवड मिळते. लाग्न होऊन वीस पंचवीस वर्षे झालेल्या बायकांनीही, कधी वर्षाकाठी माहेर जाण्याव्यतिरिक्त एरवी गावाबाहेर पाऊल टाकलेले नसते. गावापलीकडे वाडीवरच्या वस्तीत राहणार्‍या स्त्रिया तर जवळच्याच गावात वर्षातून फक्त तीनचार वेळा सणासमारंभासाठी येतात. घरात लागणारे वाणसामान आणण्याचे काम पुरुषांचे, तेव्हा बायकांनी बाहेर जाण्याची गरजच नाही असे त्यांना वाटते. बायकांना बाहेर पडण्याची मुभा केव्हा? तर रोजगार हमी योजनेच्या कामासाठी, जत्रा उत्सव अशा निमित्ताने बायका वस्तीबाहेर पडल्या तर, आलोच आहोत गावात तर, जाऊन ये आरोग्य केंद्रात, अशा निरुद्देश वृत्तीने त्या केंद्राला भेट देतात. दीर्घकाळ इलाज करून घ्यायचा असल्यास त्यासाठी साहजिकच त्या पुनः केंद्रावर येत नाहीत. गर्भपाताची सुरक्षित पद्धत ग्रामीण भागात उपलब्ध नसल्याने तेथील स्त्रियांना प्रसंगीजीव धोक्यात घालावा लागतो. विवाहपूर्व किंवा विवाहबाह्य लैंगिक संबंधाचे प्रकार इतरत्र असतात तसे या भागातदेखील भरपूर आढळून येतात. पंधरा वर्षांच्या कोवळ्या मुलीचा गर्भपात करण्याची वेळ आल्यास तो अत्यंत असुरक्षित पद्धतीने केला जातो ही परिस्थिती अति दुखःदायक आहे. तेथे एक विशेष गोष्ट आमच्या लक्षात आली. जेव्हा आम्ही गर्भधारणा चिकित्सा उपकरणाच्या आवश्यकतेविषयी बोललो तेव्हा दोन बायकांनी त्यात विशेष रस दाखवला. आडून आडून चौकशी करून ती उपकरणे किती लौकर उपलब्ध होतील असे उत्सुकतेने विचारले. या दोघीही पतिविना जीवन कंठणार्‍या होत्या. एक जण विधवा तर दुसरी परित्यक्ता! धोकादायक उपचार अलीकडेच आमच्या पाहण्यात एक केस आली. एक अविवाहित किशोरवयीन मुलगी गरोदर राहिल्याचे कळल्यावर तिच्या आईने गावातील एका माणसाकरवी तिचा गर्भपात करून घेण्याचा बेत आखला. मुलगी घाबरली आणि नर्सबाईकडे येऊन तिने आपली भीती बोलून दाखवली. नर्सने तिला तपासल्यावर तिला चार महिने झाल्याचे आढळून आले. नर्सने तिला अन् तिच्या आईला पुष्कळ समजावून सांगून पुण्याला ससून हॉस्पिटलमध्ये नेले. तेथे सुरक्षितपणे तिला मोकळे करण्यात आले. अविवाहित मातृत्व येणारी प्रत्येक मुलगी इतकी नशीबवान असेल असे नाही. बहुतेक प्रसंगी घरगुती उपायांनीच गर्भपात घडवून आणला जातो. सौम्य विषारी पदार्थ पोटात घेणे, योनिमार्गात कडुनिंबाच्या काड्या खुपसणे असे हे अघोरी उपाय असतात. यापेक्षा कमी धोकादायक घरगुती उपाय असू शकतील. परंतु त्यांची परिणामकारकता अजून अजमावता आलेली नाही. गर्भपातहाविषयच नीतिबाह्यआणि कलंकित ठरवण्यात आल्यामुळे या विषयावरच्या चर्चा घडून येतच नाहीत. समस्याग्रस्त मनःस्थिती वांझपणा हेही स्त्रीच्या विकल मनःस्थितीचे प्रमुख कारण असते. जोड्यात जननक्षमता नसणे अथवा जन्माला आलेली मुले दगावणे, फक्त मुलीच होणे यापैकी काहीही झाले तरी त्याचा ठपका स्त्रीवरच ठेवला जातो. ते दुःख तिचे तिलाच एकटीला सहन करावे लागते. मुलासाठी उपासतापास, मंत्रतंत्र, मठ वा मंदिरांचे उंबरठे झिजविणे वगैर परंपरागत प्रकार चालूच असतात. मूल नुकतेच दगावल्यामुळे दुःखाने वेडीपिशी झालेली तरुण स्त्री आम्हाला भेटली. गरोदरपणाची सर्व लक्षणे तिला अनुभवायला येत होती. उलट्या, तळमळ, घशात खवखव वगैरे. परंतु नर्सने तिची तपासणी केल्यावर ती स्त्री गरोदर नसल्याचे आढळूनआले. तिला खोदून खोदून प्रश्न विचारल्यावर असेही दिसून आले की गेले सहा महिने तिचा नवर्या.शी शारीरिक संबंधही आलेला नव्हता. तिने सांगितले की सासूसासरे आम्हाला दोघांना एकत्र येऊ देत नाहीत. एवढेच काय पण एकमेकांशी बोलूही देत नाहीत. या परिस्थितीमुळे आणि नुकतेच मूल वारल्यामुळे तिला कमालीचा एकटेपणा वाटत होता. आज ना उद्या आपल्याला मूल होईल अशा आशेच्या आधारे व आपण गरोदर असल्याच्या दिवास्वप्नातच ती स्त्री वावरत होती. देवी अंगात येते असे सांगणार्‍या बायका आपण पाहिल्या तर आपल्याला असे दिसून येते की, यांपैकी बहुतेकजणी मूल नसलेल्या परित्यक्ता किंवा वयस्क असतात. ज्यांचे आयुष्य सुखनैव व सुरळीत चालू आहे अशा बायकांच्या अंगात देवी का आणि कशी येत नाही असा प्रश्न मांत्रिकाला विचारला तर उत्तर मिळते अशा बायकांना सवडच कुठे आहे? आयुष्यात काहीतरी कमी पडले म्हणजेच माणूस देवाकडे वळतो ना? वंध्यत्वाचा दोष स्त्रीचा असो की पुरुषाचा, ही अवस्था चिंताजनकच आहे. मूल नसलेल्या स्त्रीचा इतर स्त्रियासुद्धा दुस्वास करतात. वांझ स्त्रीची प्रत्येक कृती इतर बायकांना संशयास्पद वाटते. मग ही बाई देवस्की करून त्यांच्यावर सूड घेण्याचा प्रयत्न करते. असे होत राहिल्याने दोन्ही बाजू एकमेकांचा द्वेष करू लागतात आणि मग त्यांच्यात सुसंवाद, सामंजस्य निर्माण होऊ शकत नाही. अपत्य नसल्याने छळ आपल्या पतीचे नपुसंकत्व हे स्त्रीचे फार मोठे दुःख असते. हे दुःख लाजिरवाणे मानून ती ते मूकपणे सहन करते. लग्न होऊन वीस वर्षे झालेल्या एका स्त्रीने आरोग्यसेविकेला पतीच्या नपुंसकतेवर काही औषधे आहेत का असे हळूच खाजगीत विचारले. इतके दिवस तिने मुकाट्याने जीवन कंठले, पण आता मूल होईना म्हणून सासू सासरे तिच्या नवर्यानला दुसऱ्या, लग्नाचा आग्रह करू लागले म्हणून ती घाबरली. दुसरी एक सोळा वर्षांची मुलगी, लग्नानंतर दोन वर्षांनी सासरचा छळ असह्य होऊन माहेरी पळून आली. नवरा नपुंसक होता याचा तिने बाहेर बोभाटा करू नये यासाठी तिची सासरची मंटळी तिचा अतोनात छळ करीत. तिला माहेरच्या माणसांना भेटू देत नसत. डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे किती आवश्यक आहे हे तिने पतीला पटवून दिले. तो कबूल झाला. त्याचा दोष उघडकीला आल्यावर सासरच्या मंडळींनी तिला जीवे मारण्याची धमकी दिली. त्याच्या तपासणीचा रिपोर्ट डॉक्टर तिच्याजवळ द्यायला इच्छुक नाहीत. कारण सासरच्या मंडळींनी डॉक्टरांवर दबाव आणला आहे. त्यांनी नुसतेच तोंडी सांगितले की एक लहानशी शस्त्रक्रिया केल्यावर सर्व ठीक होईल. यावर लगेच सासरच्यांनी तिला काडीमोडीची कायदेशीर नोटीस पाठविली. त्याचबरोबर वाईट चालीची आहे अशी अफवा उठवायला सुरुवात केली. प्राथमिक आरोग्य केंद्रावर आणखी एक चाळीस वर्षांची स्त्री पांढच्या स्रावाची तक्रार घेऊन आली. ती प्रथमच गरोदर राहिल्याचे पाहून नर्सने कुतूहलाने इतक्या उशीरा कसे दिवस गेले असे विचारले. तिने सांगितले की बाहेरख्याली नवर्याेने तिच्याशी आजवर संबंधच ठेवला नव्हता. अलीकडेच त्याने बयकोकडे लक्ष वळवले. ती कळवळून म्हणत होती, ‘अगदी कुत्र्या मांजराचे पिल्लू झालं तरी चालेल, पण मला एकदा आईपणाचा आनंद मिळू दे. एवढे बोलून ती थाबंली नाही, तर तिने नर्सला विनवले की, ‘मी तुमच्याशी मन मोकळे केले हेमाझ्या नवर्याबला सांगू नका, नाहीतर त्याचे माझ्यावरचे लक्ष उडेल आणि पुनः तो बाहेर जायला लागेल.’ उभ्या आयुष्याची फरफट एका बड्या श्रीमंत शेतमालकाची सून केंद्रावर पांढर्या स्रावावरील उपचारासाठी येत होती. ती तिच्या नवर्यासची पहिली बयको होती. तिचा नवरा टूकड्रायव्हर, बाहेरख्यालीपणाबद्दल प्रसिद्ध. हिला मूल होईना, म्हणून त्याने दुसरे लग्न केले. तर दोघी बायका एकाच सुमाराला गरोदर राहिल्या, नवग्याच्या वर्तणुकीबद्दल पहिलीने त्याला भरपूर शिव्या घातल्या. पण त्याचबरोबर आपल्याला दिवस गेल्याचाही तिला आनंद झाला. पुरुषांच्या सततच्या बाहेरख्यालीपणामुळे स्त्रियांची कमालीची मानहानी होत असते. पण ती त्यांना एकटीने मूकपणे सोसावी लागले. संभोगानंतर योनिमार्गात जळजळ होते अशी अनेक बायकांची तक्रार असते. अशीच एक बाई केंद्रावर आली. तिच्या नवर्याअने दुसरे लग्न केले होते. तो दारुडा होता. ती विचारू लागली की, ‘नवर्यातच्या अंगातील गरमी म्हणजे उष्णता माझ्या शरीरात शिरल्याने ही जळजळ होतेय का? ‘गुप्तरोग’ विशेषतः ‘सिफिलिस’ रोगाला गावच्या बोलीचालीत गरमी असे नाव आहे. दुसर्‍या एका तरुण मुलीची अधिक भयंकर कहाणी आहे. बाळंतपणानंतर थोड्याच दिवसानंतर नवर्याीजवळ झोपायला तिने नकार दिल्यामुळे त्याने तिला बेदम मारले, इतके की ती बेशुद्ध पडली. त्याचे म्हणणे मी काही बायकोची पूजा करायला लग्न केलेले नाही. तिची विनवणी धुडकावून लावून त्याने तिचा भोग घेतला. म्हणजे एका प्रकारे बलात्कारच केला. वेश्यांकडे जाणे हा त्याचा नित्यक्रम होता. या तरुण मुलीला योनिमार्गातील जळजळीचा त्रास होऊ लागल्याने ती उपचारासाठी केंद्रावर आली होती. आणखी एक अठरा वर्षांची नवविवाहिता. ती सात महिन्यांची गरोदर, तिचा नवरा जीपड्रायव्हर अन् त्यालाही बाहेरचा नाद. हे त्याच्या घरच्या माणसांना माहीत होते. ती माणसे मुलीला ऐकवीत, ‘तो असा आहे म्हणून तर आम्ही तुझ्यासारखे बावळट ध्यान पसंत केले! नाहीतर एरवी पत्करले असते काय, छे!’ गेल्या वर्षी ती नासावली. आता तिला सारखी भीती वाटते, की पुनः जेव्हा मूल होईल तेव्हा बाळालाही रोगाचा प्रसाद मिळालेला असेल काय? गरोदरपणात तिला इतका जोराचा पांढरा स्राव होत राहिला की आपले कपडे खराब होतील या भीतीने ती खाली बसायचीच नाही. तिची आई आरोग्यसेविका होती. मुलीला पुरते बरे वाटल्याखेरीज तिला नवच्याकडे पाठवू नये असे आईचे म्हणणे होते. आमचे असे बोलणे झाल्यावर आठ दिवसांच्याआतच मुलीचा नवरा तिला घेऊन जायला आला. मुलगी गरीब गाईसारखी मुकाट्याने त्याच्याबरोबर गेली. त्याने बाहेरच्या बायकांकडे जाऊ नये याकरता हाच एक उपाय आहे असे म्हणून ती गेली. मानसिक आरोग्यही ढासळते रोगग्रस्त नवर्यातशी शारीरिक संबंध ठेवायला सर्वच बायका राजी असतात असेनव्हे. पण त्यांचा निरुपाय होतो. एका बाईला नवयाच्या इंद्रियावर रक्त दिसले. या जीप ड्रायव्हर माणसाच्या दोन प्रेयसी होत्या. ही बाई आम्हाला विनवून सांगू लागली की, ‘माझ्या नवर्यााला तुम्ही सांगा की माझ्या अंगाला हात लावू नकोस, तो घराबाहेर काहीही करू देत. साच्या बायका असे म्हणतात, परंतु प्रत्यक्षात तसे घडत नाही. नवग्याच्या वागणुकीचा त्यांना अत्यंत मनस्ताप होतो. अलीकडेच या स्त्रीचा मानसिक तोल बिघडू लागला आहे. दोन तीन वेळा तिने आत्महत्येचा प्रयत्न केला. भरीत भर म्हणजे तिचा नवरा कमालीचा संशयी आहे. ती कुणाही पुरुषाशी बोलताना दिसली की नवरा तिला झोडपून काढतो. आणखी एक कहाणी आहे पस्तीस वर्षांच्या एका विवाहित स्त्रीची. तिला दोन मोठी मुले आहेत. ती सांगत होती, माझा नवरा माझ्या नाकावर टिच्चून दुसऱ्याी बायकांना घरी घेऊन येतो. माझ्याच अंथरूणावर त्यांच्याशी संग करतो. या स्त्रीला काही शारीरिक दुखणी आहेत. मासिक पाळी पंधरा दिवसांपेक्षा अधिक काळ चालू असते. नंतर पांढरा स्राव जात राहतो. संभोगानंतर अंगाला मिरची लागल्यासारखी जळजळ होत असते. नवरा दारुडा तर आहेच. शिवाय स्वभावाने संशयी. ती त्याला विनवण्या करते मला हात लावू नका. पण तो तिला मुळीच जुमानत नाही. लैंगिक संबंधामुळे होणार्‍या रोग्यांची स्पष्ट लक्षणे दिसून येणार्‍या फारच थोड्या बायका आरोग्य केंद्रावर औषधोपचारासाठी येतात. विधवा किंवा परित्यक्ता स्त्रियांना गर्भरोधक साधने हवी असल्यास त्या सरकारी आरोग्य केंद्रावर येण्यास राजी नसतात. एकदा एक परित्यक्ता स्त्री केंद्रावर बिनटाक्याची गर्भरोधक शस्त्रक्रिया करून घ्यायला आली. तिला मुले नव्हती पण तिने आपल्याला दोन मुले आहेत असे खोटेच सांगितले. आमच्या विभागातील स्त्रिया दुसरीकडे जाऊन संततिप्रतिबंधाची शस्त्रक्रिया करून घेतात असेही आढळून आले आहे. अलीकडेच येथील दोन विधवा स्त्रियांनी शेजारच्या तालुक्यातील प्राथमिक आरोग्य केंद्रात जाऊन अशी शस्त्रक्रिया करून घेतली. सात व आठ दिवसांनी त्या परत आल्या. ही शस्त्रक्रिया करून घेतल्यावर गुप्तरोग होणार नाही असे मात्र नसते. एका विधवेला आणि एका परित्यक्तेला गुप्तरोग झाल्याचे काही दिवसांपूर्वी एका आरोग्यसेविकेला आढळून आले. आरोग्यकेंद्रावर येणे अत्यंत जरूरीचे असताही औषधोपचारासाठी केंद्रावर यायला त्यांनी नकार दिला. ‘ महिला संघटनांचा पुढाकार हवा अडचणीत सापडलेल्या स्त्रियांची आरोग्य-सेविकांकडे बघण्याची दृष्टी गढूळ असते. सेविका सांगतात की, “आम्ही या कानाचं त्या कानाला कळू न देता त्यांना मोकळे करतो. पण नंतर त्या आम्हाला ओळखदेखील दाखवत नाहीत. आम्ही त्यांचे भयानक गुपित जाणतो ही कल्पनाच त्यांना बेचैन करून सोडते. केंद्रात एखादी रुग्ण स्त्री आली की तिच्या घरी काहीतरी गंभीर आहे हे परिचारिका लगेच ताडतात. बायकांच्या मनात आमच्याबद्दल भीती आणि किंतु असतो. त्यांच्या खाजगी प्रश्नाचा आम्ही बभ्रा करू असे त्यांना वाटते. कधी कधी त्यांना वाटते की आम्ही त्यांच्या सासरच्या नातलगांपैकी असू. घरचे प्रश्न बाहेर नेले तरघरची माणसे आपल्याला खाऊ की गिळू करतील, अशी धास्ती त्यांना वाटते. अत्याचाराला बळी पडणार्‍या स्त्रिया तोंड दाबून बुक्यांचा मार सहन करीत असतात. आपण बाहेर काही बोललों तर आपल्याला घराच्या चार भिंतीच्या आत काय काय सहन करावे लागेल या भीतीने त्या तोंड मिटून बसतात. एक परिचारिका हुताशपणे कडवट शब्दांत म्हणाली की, आम्हाला सुद्धा नवर्यााचा मार खावा लागतो. तो आम्ही थांबवू शकत नाही तर आम्ही काय पेशंट बायकांना मदत करणार!’ एकंदरीत काय, लाज, दुःख आणि मुकाट्याने सोसणे यांचे एक दुष्टचक्र या स्त्रियांच्या जीवनात सतत फिरत राहते. आपल्या आरोग्यव्यवस्थेत स्त्रियांवर होणारे अत्याचार थांबवण्याची सोय नाही, किंवा दीर्घकाळ चालू राहणार्‍या स्त्रीरोगांवरच्या औषधोपचाराचीही पुरेशी व्यवस्था नाही. आणखी असेही आहे की दुःखपीडित स्त्रिया आपल्या दुःखाला वाचा फोडू शकत नाहीत, आणि आरोग्यसेवेचा फायदाही घेऊ शकत नाही. या स्त्रियांच्या मनात स्वतःच्या देहाबद्दल लाज असते. ती केवळ पांढरा स्राव किंवा वंध्यत्व यापुरतीच मर्यादित नसते, तर मासिक पाळी आणि प्रसूती याबद्दलही असते. या मानसिक काचातून स्त्रियांना मुक्ती मिळवून देण्याच्या कामात प्रगतिशील विचारांच्या महिलासंघटना महत्त्वाच्या भूमिका बजावू शकतील. अशा संघटनाद्वारे स्त्रियांना वाटणारी लाज आणि भीती या भावनांना वाचा फोडता येईल. नंतर आपल्या मागण्या पुण्या करून देण्यासाठी आरोग्यसेवेतील त्रुटींशी सामना देता येईल. आपल्या समस्यांना घराच्या चार भिंतींच्या बाहेर नेऊन त्याविरुद्ध जोरदार आवाज उठविला तरच चार भिंतीच्या आत काय होईल ही भीती कमी करता येईल! [[सदस्य:अभिलाषा|अभिलाषा]] ([[सदस्य चर्चा:अभिलाषा|चर्चा]]) १७:३१, २८ एप्रिल २०२६ (IST) 3eok3q7xue1bxr227y83mw1oh8f0079 0 251388 2681594 2642802 2026-04-29T03:03:05Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681594 wikitext text/x-wiki {{संदर्भ कमी}} [[चित्र:Ayushmann_Khurrana_promotos_'Anek'_in_Delhi_(1)_(cropped).jpg|इवलेसे|आयुष्मान खुराणा]] {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''आयुष्मान खुराणा''' (जन्म: '''निशांत खुराणा'''; [[१४ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९८४|१९८४]]) हा एक भारतीय अभिनेता, गायक, गीतकार आणि संगीत दिग्दर्शक आहे, जो [[बॉलीवूड|हिंदी चित्रपटांमध्ये]] काम करतो. सामाजिक नियमांशी लढा देणाऱ्या सर्वसामान्य पुरुषांच्या चित्रणासाठी तो प्रसिद्ध आहे.<ref name="mint">{{स्रोत बातमी |language=en |url=https://www.livemint.com/Leisure/j3Uz5v4brrUGeBNoi9SIiO/Ayushmann-Khurrana-actor-of-the-year.html |title=Ayushmann Khurrana, actor of the year |date=6 July 2018 |work=Mint |access-date=6 December 2018}}</ref><ref name="open">{{स्रोत बातमी |language=en |url=http://www.openthemagazine.com/article/cinema/ayushmann-khurrana-mr-everyman |title=Ayushmann Khurrana: Mr Everyman |date=5 July 2019 |work=Open |access-date=7 July 2019}}</ref> [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] आणि चार [[फिल्मफेअर पुरस्कार|फिल्मफेअर पुरस्कारांसह]] अनेक पुरस्कार त्याला मिळाले आहेत. २०१३ आणि २०१९ च्या ''फोर्ब्स इंडियाच्या'' १०० यादीत त्याला समाविष्ट करण्यात आले. ''[[टाइम (नियतकालिक)|टाइमने]]'' २०२० मधील जगातील १०० सर्वात प्रभावशाली व्यक्तींपैकी एक म्हणून त्याला घोषित केले.<ref>{{Cite magazine |title=Ayushmann Khurrana: The 100 Most Influential People of 2020 |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888475/ayushmann-khurrana/ |magazine=Time |access-date=23 September 2020 |language=en |archive-date=2023-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031075727/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888475/ayushmann-khurrana/ |url-status=dead }}</ref> खुरानाने २००४ मध्ये एमटीव्ही रोडीजच्या वास्तव प्रदर्शनाचा (रिॲलिटी शो) दुसरा सीझन जिंकला आणि सूत्रसंचालक म्हणून कारकीर्द सुरू केली. २०१२ मध्ये विनोदी प्रणयपट ''[[विकी डोनर]]'' मधून त्याने पदार्पण केले, ज्यामध्ये शुक्राणू दाता म्हणून केलेल्या भूमिकेसाठी त्याला [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम पुरुष पदार्पण पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट पुरुष पदार्पणाचा फिल्मफेअर पुरस्कार]] मिळाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.mid-day.com/articles/entertainment-actor-ayushmann-khurrana-movie-shubh-mangal-savdhan-trailer-trolling-erecticle-dysfunction-bollywood/18516195 |language=en |title=Ayushmann Khurrana reveals the most amusing comment he received for 'Shubh Mangal Savdhan' |date=19 August 2017 |access-date=2023-09-15 |archive-date=2017-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170820155657/http://www.mid-day.com/articles/entertainment-actor-ayushmann-khurrana-movie-shubh-mangal-savdhan-trailer-trolling-erecticle-dysfunction-bollywood/18516195 |url-status=dead }}</ref><ref name="Vicky Donor HIT2">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/vicky-donor-is-a-hit/ |title=Vicky Donor is a HIT|publisher=Indicine|language=en|access-date=10 March 2015}}</ref> एका छोट्या धक्क्यानंतर, त्याने व्यावसायिक आणि समीक्षात्मक यशस्वी ''दम लगा के हैशा'' (२०१५) मध्ये अभिनय केला. ''[[बरेली की बर्फी]]'' (२०१७), ''[[शुभ मंगल सावधान (चित्रपट)|शुभ मंगल सावधान]]'' (२०१७), ''[[बधाई हो]]'' (२०१८), ''[[ड्रीम गर्ल (२०१९ हिंदी चित्रपट)|ड्रीम गर्ल]]'' (२०१९), आणि ''बाला'' (२०१९) हे विनोदी नाट्यपट; थरारपट ''[[अंधाधुन]]'' (२०१८); आणि गुन्हेगारी नाट्यपट ''कलम १५'' (२०१९) यांसारख्या अनेक गाजलेल्या चित्रपटांतन खुरानाने स्वतःची ओळख निर्माण केली.<ref name="star">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.indiatimes.com/entertainment/after-back-to-back-hits-ayushmann-khurrana-knows-he-s-become-a-star-but-he-doesn-t-want-to-believe-it-355144.html |title=After Back-To-Back Hits, Ayushmann Khurrana Knows He's Become A Star But He Doesn't Want To Believe It |date=21 October 2018 |website=India Times |language=en |access-date=22 October 2018 |archive-date=2018-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021135358/https://www.indiatimes.com/entertainment/after-back-to-back-hits-ayushmann-khurrana-knows-he-s-become-a-star-but-he-doesn-t-want-to-believe-it-355144.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.msn.com/en-US/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-and-vaani-kapoors-chandigarh-kare-aashiqui-now-streaming-on-netflix/ar-AASwDpi?ocid=sapphireappshare |title=Ayushmann Khurrana and Vaani Kapoor's Chandigarh Kare Aashiqui now streaming on Netflix |website=www.msn.com |language=en |access-date=8 January 2022}}</ref> ''अंधाधुन'' मधील आंधळा पियानोवादक आणि ''आर्टिकल १५'' मधील एक प्रामाणिक पोलिस म्हणून केलेल्या कामगिरीमुळे त्याला सलग दोन वेळा [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेता समीक्षक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा फिल्मफेअर समीक्षक पुरस्कार]] मिळाला. ''अंधाधुन''साठी [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार - सर्वोत्कृष्ट अभिनेता|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारही]] त्याने जिंकला. २०२० मध्ये, त्याने ''[[शुभ मंगल ज्यादा सावधान]]'' मध्ये भूमिका केली, जो खुलेपणाने समलैंगिक पात्रांनी नेतृत्व केलेला पहिला मुख्य प्रवाहातील बॉलिवूड चित्रपट होता. सकारात्मक पुनरावलोकने मिळूनही बॉक्स ऑफिसवर न चाललेल्या अनेक चित्रपटांनंतर, खुराणाला ''[[ड्रीम गर्ल २]]'' (२०२३) मध्ये व्यावसायिक यश मिळाले. खुराणाने अभिनय भूमिकांव्यतिरिक्त त्याच्या अनेक चित्रपटांसाठी गाणी गायली आहेत. त्याने गायलेले आणि सह-संगीत दिलेले "पाणी दा रंग" या गाण्याने त्याला [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायकाचा फिल्मफेअर पुरस्कार]] मिळवून दिला. == प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण == आयुष्मानचा जन्म १४ सप्टेंबर १९८४ रोजी चंदिगढ येथे झाला होता. त्याचे पालक पूनम आणि पी. खुराणा आहेत. त्यांचे जन्म नाव निशांत खुराना, नंतर त्याच्या आई-वडिलांनी त्यांचे नाव आयुष्मान असे ठेवले जेव्हा ते ३ वर्षांचे होते त्यांनी गुरू नानक खालसा महाविद्यालयात शिक्षण घेतले. चंदिगढ येथील सेंट जॉन हायस्कूल आणि चंदिगढमधील डीएव्ही कॉलेजमध्ये त्यांनी शिक्षण घेतले. पंजाब विद्यापीठाच्या स्कूल ऑफ कम्युनिकेशन स्टडीजमधून मास कम्युनिकेशनमध्ये त्यांनी एस्टरची पदवी कायम ठेवली. ५ वर्षे त्यांनी थिएटर केले. आयुष्मान डीएव्ही महाविद्यालयाच्या "आघाज" आणि "मंचनत्र"चे संस्थापक सदस्य होते. मूड इंडिगो (आयआयटी बॉम्बे), ओएएसआयएस (बिर्ला इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड सायन्स, पिलानी) आणि सेंट बेडस शिमला या राष्ट्रीय महाविद्यालयीन महोत्सवात त्याने बक्षिसे जिंकली. धर्मवीर भारतीच्या अंध युगमध्ये अश्वत्थामा प्ले केल्याबद्दल सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा पुरस्कारही त्याने जिंकला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/lesser-known-facts-about-ayushmann-khurrana/Ayushmann-Khurrana-Lesser-known-facts/photostory/41511591.cms|title=Ayushmann Khurrana: Lesser known facts - Lesser known facts about Ayushmann Khurrana|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|language=en|access-date=2020-05-19}}</ref> == अभिनय कारकीर्द == २००२ मध्ये आयुष्मान खुराणा वयाच्या १७ व्या वर्षी टीव्हीवर चॅनल व्हीवरील रिॲलिटी शो पॉपस्टार्समध्ये दिसली होती. खुराणा २० व्या वर्षी रियल्टी शो रोडीज सीझन २चा वाइनर होता. पत्रकारिता विषयातील पदवी आणि पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर, त्यांची पहिली नोकरी दिल्लीतील बिग एफएम येथे आरजे म्हणून झाली. त्यांनी बिग चाय - मानना मान, में तेरा आयुष्मान या कार्यक्रमाचे आयोजन केले आणि त्यासाठी २००७ मध्ये यंग अ‍ॅचिव्हर्स अवॉर्डही जिंकला. नवी दिल्लीतील भारत निर्माण पुरस्काराने तो सर्वात तरुण होता. त्यांनी एमटीव्ही फुल्ली फाल्लू मूव्हीज, चक दे इंडिया आणि जादू एक बार यासारख्या इतर एमटीव्ही कार्यक्रमांमध्ये देखील काम केले. त्यानंतर त्यांनी कलर टीव्हीवर इंडियाज गॉट टॅलेंटमध्ये मल्टीपॅल्ट-टेलंट आधारित रिॲलिटी शो 'निखिल चिनापा' सह सह-कलाकार म्हणून दूरदर्शनवरील होस्ट बनविला. त्या स्टार प्लसवर 'म्युझिक का महा मुक्काबला' या गायन रिॲलिटी शोचे अँकर होते. गौरव कपूर, समीर कोचर आणि अंगद बेदी यांच्यासमवेत एसईटी मॅक्सवरील इंडियन प्रीमियर लीग सीझन ३ साठी एक्स्ट्रा इनिंग्ज टी-२० च्या अँकरिंग टीमचा खुराना देखील होता. त्यांनी स्टार प्लसवर डान्स बेस्ड रिॲलिटी शो जस्ट डान्स ऑन अँकर केला. आयुष्मानने २०१२ साली हिंदी चित्रपटसृष्टीत अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले होते, शूजित सिरकर दिग्दर्शित विक्की डोनर या चित्रपटाद्वारे. या चित्रपटासाठी 'पानी दा रंगला' हे गाणेही त्यांनी गायले. या चित्रपटाने जगभरात रु ६१० दशलक्ष डॉलर्स कमाई केली. फिल्मफेर पुरस्कार सोहळ्यात खुराणा यांना सर्वोत्कृष्ट पुरुष पदार्पण आणि सर्वोत्कृष्ट पुरुष प्लेबॅक सिंगरसाठी ट्रॉफी प्रदान करण्यात आली. २०१३ मध्ये, खुराणा फोर्ब्स इंडियाच्या सेलिब्रिटी १०० यादीमध्ये आली आणि अंदाजे वार्षिक उत्पन्न रु २५.८ दशलक्ष डॉलर्ससह ७० व्या क्रमांकावर आहे. २०१३ मध्ये तो रोहन सिप्पीच्या नौटंकी सालामध्ये कुणाल रॉय कपूरसोबत दिसला होता. चित्रपटाच्या साउंडट्रॅकसाठी त्याने दोन गाणीही रेकॉर्ड केली. २०१४ मध्ये त्याने बेवाकोफियान रोमँटिक कॉमेडी केली. २०१५ मध्ये तो हवाईजादा चित्रपटात दिसला होता. २०१५ मध्ये त्यांनी भूमी पेडणेकर अभिनीत 'दम लगा के हैशा' हा चित्रपट केला होता. जगभरात रु ४१० दशलक्ष कमावणाऱ्या या चित्रपटाला मोठा यश मिळाला. २०१७ मध्ये तो मेरी प्यारी बिंदू या चित्रपटात दिसला होता जो बॉक्स ऑफिसमध्ये चांगला कामगिरी करत नव्हता. बरेली की बर्फी आणि शुभ मंगल सावधान हे दोघेही व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी ठरले. शुभ मंगल सावधान मध्ये त्यांनी भूमी पेडणेकर यांच्याबरोबर अभिनय केला होता. नव्याने व्यस्त असलेल्या बिघडलेल्या व्यक्तीच्या भूमिकेसाठी. खुराणा यांना नंतरच्या चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याच्या फिल्मफेर पुरस्कारासाठी नामांकन मिळालं. २०१८ मध्ये, खुराणाने वर्षाच्या दोन सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या हिंदी चित्रपटांमध्ये अभिनय केला. त्याची पहिली भूमिका श्रीराम राघवनच्या अंधाधुन मध्ये होती, जो तब्बू आणि राधिका आप्टे यांच्या मुख्य भूमिका असलेला एक पियानो वादक होता, ज्याने अनिच्छेने मिटून गेला होता. अंधाधुनने जगभरात रु ४.५६ अब्ज डॉलर्स कमावले. त्यानंतर त्यांनी बधाई हो या चित्रपटात अभिनय केला. या चित्रपटाचा दिग्दर्शक अमित शर्मा याने एका तरुणाविषयी बोलताना विनोदी अभिनय केला होता. ज्याचे वयस्कर पालक गर्भवती होते. २०१९ मध्ये खुरानाने मोठ्या हिट चित्रपट केले, जे आर्टिकल, ड्रीम गर्ल आणि बाला. सन २०१९ मध्ये होते, तो फोर्ब्स इंडियाच्या सेलिब्रिटी १०० यादीमध्ये पुन्हा आला, रु ३०५ दशलक्ष डॉलर्सच्या वार्षिक उत्पन्नासह ३७ व्या क्रमांकावर आहे. त्याच्या पुढच्या प्रोजेक्टसाठी खुरानाने सक्रियपणे विनोदी पद्धतीने लैंगिकतेचे वर्णन करणाऱ्या आणखी एका मुख्य प्रवाहासाठी चित्रपट शोधला. त्याच्या या चित्रपटाच्या निवडीमुळे त्यांना वर्ष २०२० मध्ये शुभ मंगल झ्यादा सावधान हा चित्रपट करण्यास भाग पाडले. या सिनेमात त्याने एक समलिंगी व्यक्तीची भूमिका केली आहे ज्याला आपल्या जोडीदाराच्या कुटुंबास त्यांच्या नातेसंबंधाबद्दल पटवून देण्यात त्रास होतो. == फिल्मोग्राफी == {| class="wikitable" |+ चित्रपट !वर्ष !चित्रपट !भूमिका !दिग्दर्शक |- |२०१२ |''[[विकी डोनर]]'' |विक्की अरोरा |शुजित सिरकर |- |२०१३ |''[[नौटंकी साला!]]'' |आरपी उर्फ राम परमार |रोहन सिप्पी |- |२०१४ |''[[बेवकूफियां]]'' |मोहित चड्ढा |नुपूर अस्थाना |- |२०१५ |''[[हवाईजादा]]'' |शिवकर बापूजी तळपदे |विभू पुरी |- |२०१५ |''[[दम लगा के हईशा]]'' |प्रेम प्रकाश तिवारी |शरत कटारिया |- |२०१७ |''[[मेरी प्यारी बिंदू]]'' |अभिमन्यू रॉय |अक्षय रॉय |- |२०१७ |''[[बरेली की बर्फी]]'' |चिराग दुबे |अश्विनी अय्यर तिवारी |- |२०१७ |''[[शुभ मंगल सावधान (चित्रपट)|शुभ मंगल सावधान]]'' |मुदित शर्मा |आर.एस. प्रसन्न |- |२०१८ |''[[अंधाधुन]]'' |आकाश |श्रीराम राघवन |- |२०१८ |''[[बधाई हो]]'' |नकुल कौशिक |अमित रविंदरनाथ शर्मा |- |२०१९ |''[[आर्टिकल १५ (चित्रपट)|आर्टिकल १५]]'' |अयान रंजन |अनुभव सिन्हा |- |२०१९ |''[[ड्रीम गर्ल (२०१९ हिंदी चित्रपट)|ड्रीम गर्ल]]'' |कर्मवीर सिंह |राज शांडिल्य |- |२०१९ |''[[बाला (२०१९ चित्रपट)|बाला]]'' |बालमुकुंद 'बाला' शुक्ला |अमर कौशिक |- |२०२० |''[[शुभ मंगल ज्यादा सावधान (चित्रपट)|शुभ मंगल ज्यादा सावधान]]'' |कार्तिक सिंह |हितेश केवल्या |- |२०२० |''[[गुलाबो सीताबो]]'' |बांके रस्तोगी |शुजित सरकार |- |२०२१ |''[[चंदिगढ करे आशिकी]]'' |मनू मुंजल |[[अभिषेक कपूर]] |- |२०२२ |''[[अनेक (२०२२ चित्रपट)|अनेक]]'' |एजन्ट अमन |[[अनुभव सिन्हा]] |- |२०२२ |''[[डॉक्टर जी]]'' |डॉ. उदय गुप्ता |अनुभूती कश्यप |- |२०२२ |''[[ॲन ॲक्शन हिरो]]'' |मानव |अनिरुद्ध अय्यर |- |२०२३ |''[[ड्रीम गर्ल २]]'' |कर्मवीर सिंह |राज शांडिल्य |} === गायन क्रेडिट === * शुभ मंगल ज्यादा सावधान (प्लेबॅक गायक) * ड्रीम गर्ल (प्लेबॅक गायक) * बधाई हो (प्लेबॅक गायक) * अंधाधुन (प्लेबॅक गायक) * बरेली की बर्फी (प्लेबॅक गायक) * हवाईजादा (प्लेबॅक गायक) * बेवाकोफिया (प्लेबॅक गायक) * नौटंकी साला! (गीतकार) * विकी डोनर (गीतकार / प्लेबॅक गायक) == वैयक्तिक जीवन == खुराणाचा जन्म चंदीगडमध्ये झाला होता. त्याचे वडील पी खुराणा एक ज्योतिषी आणि ज्योतिष विषयावर लेखक आहेत, तर त्याची आई पूनम गृहिणी आणि हिंदीमध्ये पात्र एम.ए. आहेत. त्याचा भाऊ [[अपारशक्ती खुराणा]] दिल्लीतील रेडिओ मिर्ची ९८.३ एफएम येथे रेडिओ जॉकी आहे. त्याच्या भावाने २०१६ मध्ये दंगल या चित्रपटाद्वारे डेब्यू केला होता. आयुष्मान तो हिंदीमध्ये लिहिणारा ब्लॉगही ठेवतो आणि त्याचे प्रशंसकांकडून तो चांगला प्रतिसाद मिळाला. ताहिरा कश्यप आयुष्मानची पत्नी आहेत. त्याचा मुलगा विराजवीर यांचा जन्म २ जानेवारी २०१२ रोजी झाला होता आणि त्याची मुलगी वरुष्काचा जन्म २१ एप्रिल २०१४ रोजी झाला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Its-a-girl-for-Ayushmann-Khurrana-and-wife-Tahira-Ayushmann-Khurrana-whooped-when-on-Monday-his-wife-Tahira-delivered-their-second-bundle-of-joy/articleshow/34070558.cms|title=It's a girl for Ayushmann Khurrana and wife Tahira! - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|language=en|access-date=2020-05-19}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{कॉमन्स वर्ग|Ayushmann Khurrana|आयुष्मान खुराणा}} * {{imdb name|4731677|आयुष्मान खुराणा}} * {{इन्स्टाग्राम|ayushmannk}} [[वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] mz015h8ycrcb2ckftpd6rsq5fxjlgiz 0 255462 2681533 2681449 2026-04-28T20:31:24Z Wikieditor77266 182583 मी सध्या दिलेली माहिती टाकली आहे आणि काही चुका सुधारल्या आहेत. 2681533 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती |चौकट_रुंदी= |संचालकमंडळ= |निव्वळ_मालमत्ता= |उंची= |वजन= |ख्याती= |पदवी_हुद्दा= सचिव, दिव्यांग कल्याण विभाग, मुंबई |कार्यकाळ= |पूर्ववर्ती= |परवर्ती= |राजकीय_पक्ष= |विरोधक= |धर्म = हिंदू |मूळ_गाव=ताडसोना |जोडीदार= |अपत्ये= |वडील= |आई= |नातेवाईक= |पुरस्कार= |स्वाक्षरी= |स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय= |संकेतस्थळ= |तळटिपा= |पगार= |प्रसिद्ध_कामे= पारदर्शक आणि शिस्तप्रिय प्रशासकीय कार्यशैलीसाठी ओळख |नाव= |कलेवर_सापडलेले_स्थान= |चित्र=Tukaram Mundhe IAS.jpg |चित्र_आकारमान= |चित्रशीर्षक= |चित्रशीर्षक_पर्याय= |जन्मनाव= |जन्म_दिनांक=[[३ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] |जन्म_स्थान=[[ताडसोना]], [[बीड]], [[महाराष्ट्र]] |मृत्यू_दिनांक= |मृत्यू_स्थान= |मृत्यू_कारण= |चिरविश्रांतिस्थान= |मालक= |चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश= |निवासस्थान=[[मुंबई]] |राष्ट्रीयत्व= |टोपणनावे= |वांशिकत्व= |नागरिकत्व= भारतीय |शिक्षण= [[Dr. Babasaheb Ambedkar Marathwada University]] छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) येथून त्यांनी कला शाखेत पदवी (B.A.) आणि पदव्युत्तर पदवी (M.A.) प्राप्त केली. |प्रशिक्षणसंस्था= |पेशा= |कारकीर्द_काळ= |संकीर्ण= }} '''तुकाराम हरिभाऊ मुंढे''' ([[३ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]]:[[ताडसोना]], [[बीड]], [[महाराष्ट्र]] - ) हे महाराष्ट्रातील २००५ सालचे भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी आहेत. मुंढे आणि त्यांच्या भावाने जिल्हा परिषदेच्या शाळेत दहावी पर्यंतचे शिक्षण घेतले. त्यांचे वडील सावकाराच्या कर्जात बुडाले होते. मुंढे हे अतिशय उज्वल विद्यार्थी होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.biographymarathi.com/2020/06/tukaram-mundhe-biography-in-marathi-ias.html|title=Biography in Marathi : प्रेरणादायी जीवनचरित्र|website=biographymarathi.com|access-date=2021-03-18|archive-date=2021-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416044538/https://www.biographymarathi.com/2020/06/tukaram-mundhe-biography-in-marathi-ias.html|url-status=dead}}</ref> त्यांनी आपले उच्चशिक्षण [[औरंगाबाद]] येथून पूर्ण केले. त्यांचे इतिहास, सामाजिक शास्त्र विषय घेऊन त्यांनी बीए ही पदवी प्राप्त केली, सोबतच राज्यशास्त्र घेऊन एमए पूर्ण केले. शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर २००१ मध्ये त्यांनी राज्य सेवा परीक्षेत प्रावीण्य मिळवले व त्यांना दुसऱ्या दर्जाची वित्त विभागात नोकरी मिळाली. ही निवड प्रक्रिया संपेपर्यंत त्यांनी दोन महिने [[जळगाव]]मध्ये व्याख्याता म्हणून काम केले. == पद कारभार == मे २००५ला यशदा पुणे येथे प्रशिक्षणादरम्यान ते केंद्रीय सेवा परीक्षेत उत्तीर्ण झाल्याचे समजले. ते देशात २० वे आले होते. तुकाराम मुंढे यांच्या सेवेची सुरुवात [[सोलापूर|सोलापुरातून]] झाली, नंतर त्यांची बदली धरणी या आदिवासी भागात प्रकल्प अधिकारी म्हणून झाली; तिथून त्यांची बदली [[नांदेड]]ला साहाय्यक जिल्हाधिकारी म्हणून झाली. २००८ साली [[नागपूर जिल्हा परिषद|नागपूर जिल्हा]] परिषदेवर जेव्हा त्यांची मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून निवड झाली, त्याच दिवशी त्यांनी काही शाळांना भेट दिली. तेव्हा त्यांना अनेक शिक्षक गैरहजर दिसले. दुसऱ्या दिवशी त्यांनी त्या सर्व शिक्षकांचे निलंबन केले. तेव्हापासून १०-१२ टक्के असणारे शिक्षकाचे गैरहजरीचे प्रमाण १-२ टक्क्यावर आले. वैद्यकीय कारभारातील अनियमितता पाहून त्यांनी काही डॉक्टरांना निलंबित केले. इतिहासात पहिल्यांदाच 'सीईओ'ने डाॅक्टरला निलंबित केले होते. २००९ सालीच नागपूरवरून त्यांची बदली नाशिकला ‘अतिरिक्त आदिवासी आयुक्त’ पदावर करण्यात आली, हे पद खास त्यांच्यासाठीच तयार केले होते. पुढे मे २०१०मध्ये त्यांची बदली मुंबईला खादी व ग्रमोद्योग आयोगाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून झाली. नंतर ते जालन्याला जिल्हाधिकारी झाले. जिथे जात तिथे ते आपल्या कामांनी वेगळीच छाप पाडत असत. जायकवाडीवरून जालन्याला पाणी आणण्याचे काम सहा वर्षापासून रखडले होते त्यांनी तीन महिन्यांत पूर्ण केले. पुढे २०११-१२ साली त्यांनी सोलापूर जिल्ह्याच्या जिल्हाधिकाऱ्याचे पद सांभाळले. जलयुक्त शिवार योजनेमध्ये त्यांनी सोलापुरातील २८२ गावे घेतली. या गावांतील कामे त्यांनी फक्त १५० कोटी रुपयांमध्ये केली. यात लोकांचे योगदान ५०-६० कोटींचे होते. वर्षाला ४०० टँकर लागणाऱ्या सोलापुरात टँकरची संख्या ३०-४० वर आली. त्यांच्या या कामगिरीसाठी त्यांना महाराष्ट्र शासनाकडून 'सवोत्कृष्ट जिल्हाधिकारी' या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. सोलापूरमध्ये असताना मुंढे याना पंढरपूर येथील वारीची जबाबदारी देण्यात आली होती आणि मंदिर समितीचे अध्यक्ष म्हणून निवड झाली होती. वारीच्या वेळी सर्वात मोठा धोका साथीच्या रोगांची शक्यता असते कारण १४-१५ लाख लोक यावेळी वारीला हजेरी लावतात, त्यापैकी बहुतांश उघड्यावर शौचविधी करतात, त्यातून नदी प्रदूषित होते. परंतु पंढरपूर मंदिर समितीच्या अध्यक्षपदी असताना अवघ्या २१ दिवसात आषाढी वारीच्या वारकऱ्यांसाठी त्यांनी ३ हजार शौचालयाची व्यवस्था केली. त्याचवेळी मुख्यमंत्री सोडता इतर व्ही.आय.पी. दर्शन त्यांनी बंद केले. सप्टेंबर २०१२ साली त्याची बदली मुंबईला, विक्री व कर विभागाच्या सहआयुक्तपदी झाली. त्यांच्या काळात १४३ कोटी रुपयांचा महसूल ५०० कोटीवर गेला. [[नवी मुंबई महानगरपालिका|नवी मुंबई मनपा]] आयुक्तपदी असताना ‘‘आयुक्तासोबत चला ’‘ (Walk With Commissioner) हा कार्यक्रम लोकप्रिय झाला. रुजू झाल्यापासून त्यांनी कित्येक कामचुकार कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढले. अनेक अधिकाऱ्यांचे बेशिस्त वागणूक, कामातील अनियमितता इत्यादी कारणामुळे निलंबन केले. एवढ्यावरच न थांबता त्यांनी नवी मुंबईमधील वाहतुकीची अडचण ओळखता, रस्त्याच्या बाजूला बसणारे फेरीवाले व अनधिकृत विक्रेते यांना चाप लावला. त्यामुळे नवी मुंबईकर सुखावला खरा, पण अनेकांचा रोषही त्यांनी ओढून घेतला. पुढे त्यांची बदली न होण्यासाठी जनता रस्त्यावर उतरली. [[पुणे महानगरपालिका|पुणे महानगरपालिकेच्या]] [[पीएमपीएमएल]]चे व्यवस्थापकीय संचालक होते. दर महिन्याला पीएमपीएमएलची ६ लाख लोकांची असणारी ग्राहकसंख्या ९ लाखांवर गेली. पुणे परिवहन बस ही देशातील पहिली रियल टाइम ई -टिकिटिंग बससेवा म्हणून दावा करण्यास सज्ज झाली आहे. एएफसीएस (Automatic Fare Collection System) यंत्रणेमुळे मुख्याधिकारी केव्हाही या टिकिटिंग यंत्रणेचे नियंत्रण आणि निरीक्षण करू शकतात. त्यामुळे बससेवेच्या कार्यक्षमतेमध्ये ४० टक्केवरून शंभर टक्के अशी वाढ फक्त तीन महिन्यात झाली. नंतर २०१८मध्ये त्यांच्या नाशिकमधील चांगल्या कामगिरीमुळे सत्ताधारी आणि मुंढे यांच्यात संघर्ष निर्माण झाला होता. नाशिकच्या नागरिकांनी सातत्याने मुंढे यांना पाठिंबा दिला, पण तेथूनही त्यांची बदली झाली. {{DEFAULTSORT:मुंढे तुकाराम}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील भारतीय प्रशासकीय अधिकारी]] [[वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ==संदर्भ== e73tblurzcyyktyv2099rmecwg8fc29 0 260820 2681673 2679305 2026-04-29T10:07:58Z ~2026-26022-17 182641 /* दूरचित्रवाणी मालिका */ 2681673 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = पूर्वा शिंदे | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = पूर्वा माधुरी राजेंद्र शिंदे | जन्म_दिनांक = १६ मे, १९९७ | जन्म_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = | शिक्षण = रेणुका स्वरूप गर्ल्स हायस्कूल, [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]], त्यानंतर [[सिंहगड]] कॉलेज ऑफ सायन्स, [[महाराष्ट्र]] येथून बॅचलर पदवी | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = [[अभिनय]] | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = [[लागिरं झालं जी]], [[जीव माझा गुंतला]], [[पारू (मालिका)|पारू]] | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = [[अभिनेत्री]] | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = [[हिंदू]] | जोडीदार = | अपत्ये = | वडील = राजेंद्र शिंदे | आई = माधुरी शिंदे | नातेवाईक = | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} == दूरचित्रवाणी मालिका == # [[लागिरं झालं जी]] - जयश्री # युवा डान्सिंग क्वीन - स्पर्धक # [[टोटल हुबलाक]] - पूर्वा # [[चला हवा येऊ द्या]] - स्पर्धक # तुझं माझं जमतंय - राजनंदिनी # [[घेतला वसा टाकू नको]] - कांचनमाला # आई माझी काळुबाई # [[जीव माझा गुंतला]] - श्वेता # [[पारू (मालिका)|पारू]] - दिशा # [[सावळ्याची जणू सावली]] - मोनिका राजकुमार मेहंदळे [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] dkqvvbbs2r2gjyjlp0n4p9znyspnbd4 0 274584 2681664 2623814 2026-04-29T09:03:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681664 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पशुगोवंश | नाव = कोंकण कपिला गाय | चित्र = | चित्र_आकार =220px | चित्र_नाव = | चित्र2 = | चित्र_आकार2 =220px | चित्र_नाव2 = | स्थिती = | इतर_नाव = | देश = [[भारत]] | आढळस्थान = [[ठाणे]], [[रायगड]], [[रत्नागिरी]], [[सिंधुदुर्ग]] आणि [[पालघर]] | मानक = [http://14.139.252.116/agris/breed.aspx agris IS] | उपयोग = मशागतीचा गोवंश | टोपण_नाव = | वजन = | बैल_वजन = {{convert|240|kg|lb|abbr=on|-1|comma=off}} | गाय_वजन = {{convert|225|kg|lb|abbr=on|-1|comma=off}} | उंची = | बैल_उंची = १०६.५४ सेंमी | गाय_उंची = १००.७८ सेंमी | त्वचा_रंग = | कातडे = लाल, तपकिरी, सोनेरी राखाडी किंवा मिश्र | शिंग = छोट्या आकाराचे मागे वर गेलेले | पिलावळ = १ | आयुर्मान = १८ ते २० वर्षे | डोके = मध्यम निमुळते, | पाय = मध्यम काटक | शेपटी = लांब, काळा शेपूट गोंडा | उप_प्रजाती = indicus | तळटिपा = हा दुधदुभत्या साठी सुद्धा वापरला जातो<ref name="कपिला"/> }} '''कोंकण कपिला''' हा शुद्ध भारतीय गोवंश असून मुख्यतः महाराष्ट्रातील [[कोंकण]] प्रांत, [[ठाणे]], [[रायगड]], [[रत्‍नागिरी]], [[सिंधुदुर्ग]] तसेच [[पालघर]] जिल्ह्यात आढळतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://nbagr.icar.gov.in/en/konkan-kapila/|title=Konkan Kapila Cattle|language=en|अ‍ॅक्सेसदिनांक= २५ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|last1=Bajpai|first1=Diti|title=ये हैं भारत की देसी गाय की नस्लें, जिनके बारे में आप शायद ही जानते होंगे|दुवा=https://www.gaonconnection.com/animal-husbandry/these-are-indigenous-breeds-of-india-which-you-may-hardly-know-about|भाषा=हिंदी|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५ मार्च २०२१|archive-date=2020-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124093218/https://www.gaonconnection.com/animal-husbandry/these-are-indigenous-breeds-of-india-which-you-may-hardly-know-about|url-status=dead}}</ref> ==शारीरिक रचना== कोंकण कपिला हा काटक आणि मध्यम आकाराचा गोवंश आहे. शरीराच्या तुलनेत मध्यम आकाराचे आणि निमुळते डोके असते. या गोवंशाचे डोळे काळे, कान मध्यम आकाराचे, सावध आणि टोकदार असतात. डोळ्याच्या बाजूने मध्यम आकाराची दोन काळी शिंगे असून, शिंग पाठीमागे वर जाऊन किंचित आत वाळलेली आणि टोकदार असतात. पाय काटक, मजबूत असून पर्वतीय क्षेत्रात फिरण्यासाठी अनुकूल असतात. पायाचे खुर मध्यम, गच्च आणि काळे असतात. या गोवंशाला शेपूट मध्यम लांब असून काळा शेपूट गोंडा असतो. तपकिरी काळा किंवा पांढरा भुरा आणि मिश्र रंगाचा गोवंश. लहान ते माध्यम आकाराचे वशिंड, चांगली रोगप्रतिकारक शक्ती. भातशेतीतील नांगरट, चिखलणी, ओढकाम त्याच बरोबरीने दुधासाठी चांगला गोवंश सरासरी प्रतिदिन २. ते ३ लिटर दूध उत्पादन. उष्ण, दमट आणि अति पावसाच्या प्रदेशात, डोंगराळ भागात चरून पोषण. ==आढळस्थान== कोकणातील जिल्हे, पश्चिम घाट परिसर ==वैशिष्ट्य== या गोवंशाची चाऱ्याची गरज माफक असून निगा राखण्याची सुद्धा फारशी आवश्यकता नाही. हा गोवंश मोकळा चरण्यासाठी सोडला असता काम भागते.<ref name="कपिला"/> ही साधारण उंचीची, बुटकी जात असून शेतीकामासाठी उपयुक्त आहे. त्याच सोबत थोडी काळजी घेतली असता दुधाची गरज भागून जाते <ref name="कपिला">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.dairyknowledge.in/article/konkan-kapila|title=Konkan Kapila|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> ''राष्ट्रीय डेरी विकास बोर्डाच्या (NDDB)'' निकषानुसार हा ''मशागतीचा गोवंश'' म्हणून ओळखला जातो<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.nddb.coop/services/animalbreeding/geneticimprovement/breeds|title=Breeds {{!}} nddb.coop|भाषा=इंग्लिश|अ‍ॅक्सेसदिनांक=५ मार्च २०२१}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय गाय]] * [[भारतीय गायीच्या विविध जाती]] * [[कंपोस्ट खत]] * [[जनावरांचे वजन मोजणे]] * [[जनावरांचा चारा]] ==बाह्य दुवे== * [http://dahd.nic.in/ Department of Animal Husbandry, Dairying & Fisheries, Government of India, New Delhi] * [https://www.iari.res.in/ ICAR-Indian Agricultural Research Institute] * [http://afs.okstate.edu/breeds/cattle/#content Cattle — Breeds of Livestock, Department of Animal Science] * [https://books.google.co.in/books?id=4_8UMwEACAAJ&dq Zebu Cattle of India and Pakistan. An FAO Study Prepared by N.R. Joshi ... and R.W. Phillips. &#91;With Illustrations.&#93;] * [https://www.researchgate.net/publication/333386715_Physical_features_management_and_performance_of_Konkan_cattle Physical features, management and performance of Konkan cattle] * [https://www.nativebreed.org/konkan-kapila-cattle-goa-maharastra-india/ Konkan Kapila Cattle |Goa | Maharastra {{!}} India]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:गायीच्या प्रजाती]] [[वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती‎]] 8xsgsa0xhiuc10dan8w4klq6879qtzd 119 276356 2681543 1880173 2026-04-28T22:55:04Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[चर्चा:व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] वरुन [[मसुदा चर्चा:व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] ला हलविला 1880173 wikitext text/x-wiki {{साद|Tiven2240}} या लेखात तुम्हाला तक्ता तयार करता येईल का? ([https://en.m.wikipedia.org/wiki/Honorary_titles_of_Indian_leaders याप्रमाणे]) --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १३:०५, २ मार्च २०२१ (IST) 6ur7kmjrr2qdobq8a2ez48uk5as88mx 0 284381 2681534 2680020 2026-04-28T22:05:21Z Wikieditor77266 182583 दुवे जोडले 2681534 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = किन्होला बु्द्रुक | native_name = किन्होला बु्द्रुक | settlement_type = Village | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = महाराष्ट्र, भारतामध्ये स्थान | subdivision_type = देश | subdivision_name = भारत | subdivision_type1 = राज्य | subdivision_name1 = महाराष्ट्र | subdivision_type2 = जिल्हा | subdivision_name2 = परभणी | subdivision_type3 = तालुका | subdivision_name3 = मानवत | unit_pref = Metric | population_total = 2220 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = भाषा | demographics1_title1 = अधिकृत | demographics1_info1 = मराठी | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = PIN | postal_code = 431541 }} '''किन्होला बु्द्रुक''' (Kinhola Budruk) हा महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्याच्या मानवत तालुक्यातील एक गाव आहे. == भूगोल == किंहोला बु्द्रुक मराठवाडा प्रदेशात स्थित आहे. गावाचे एकूण क्षेत्रफळ 1,522 हेक्टर आहे. == लोकसंख्या == 2011 च्या जनगणनेनुसार: * एकूण लोकसंख्या: 2,220 * पुरुष: 1,144 * महिला: 1,076 * 0–6 वर्ष वयोगटातील मुले: 336 * साक्षरता दर: 59.14% (पुरुष: 69.14%, महिला: 48.51%) * अनुसूचित जाती: 299 * अनुसूचित जमाती: 15 * एकूण घरांची संख्या: 465 * स्रोत: [https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2710_PART_B_DCHB_PARBHANI.pdf Census of India 2011, Parbhani District] == शिक्षण == * प्राथमिक शाळा: 2 सरकारी शाळा * माध्यमिक शाळा: 1 सरकारी शाळा * उच्च शिक्षण: मानवत येथे जवळील कॉलेज (~10 किमी) * स्रोत: [https://schools.org.in/parbhani/27301005001/primary-school-kinhola-bk.html Government School Directory] == आरोग्य सुविधा == * प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र: 1 (2 पैरामेडिकल स्टाफ) * पशु वैद्यकीय रुग्णालय: 1 (1 डॉक्टर + 2 स्टाफ) * जवळील आरोग्य केंद्र: ~10 किमी दूर * स्रोत: [https://phc.mh.gov.in Maharashtra Health Department – PHC List]{{मृत दुवा|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == शेती == * एकूण शेतीची जमीन: 1,429 हेक्टर * सिंचित जमीन: 1,429 हेक्टर * असिंचित जमीन: 93 हेक्टर * बंजर जमीन: 60.77 हेक्टर * स्रोत: [https://mahabhulekh.maharashtra.gov.in Maharashtra Land Records] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200525104912/https://mahabhulekh.maharashtra.gov.in/ |date=2020-05-25 }} == उल्लेखनीय व्यक्ती == '''शुभम रमेश्वर काकडे''' (जन्म १३ फेब्रुवारी २००९) – किंहोळा बुद्रुक येथील विद्यार्थी. युवक उपक्रम व मॉडेल युनायटेड नेशन्स (MUN) कार्यक्रमांमध्ये सहभागासाठी उल्लेख केला जातो. [[चित्र:Shubham Rameshwar Kakde.jpg | इवलेसे | उजवे]] '''रमेश्वर आत्माराम काकडे''' – किंहोळा बुद्रुक येथील रहिवासी. स्थानिक पातळीवरील सामाजिक व समुदाय कार्याशी संबंधित. == सरकारी व्यवस्थापन == * ग्रामपंचायत: किन्होला बु्द्रुक * सरपंच: माहिती उपलब्ध नाही * स्रोत: [https://parbhani.gov.in/en/public-administration/ Gram Panchayat Info – Parbhani District Official Website] ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== पलोदी, सोनुला, पिंपला, मंडेवडगांव, केकर जवाला, खादकवाडी, पोहंडुल, लोहरा, जंगमवाडी, भोसा, मंगरूल बुद्रुक ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:मानवत तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे]] rzjr1jtk2ymsz9sgmghnnj1fnzq6ms7 2681602 2681534 2026-04-29T04:15:06Z DesiBoy101 138385 image removal personal photo 2681602 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = किन्होला बु्द्रुक | native_name = किन्होला बु्द्रुक | settlement_type = Village | pushpin_map = India Maharashtra#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = महाराष्ट्र, भारतामध्ये स्थान | subdivision_type = देश | subdivision_name = भारत | subdivision_type1 = राज्य | subdivision_name1 = महाराष्ट्र | subdivision_type2 = जिल्हा | subdivision_name2 = परभणी | subdivision_type3 = तालुका | subdivision_name3 = मानवत | unit_pref = Metric | population_total = 2220 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = भाषा | demographics1_title1 = अधिकृत | demographics1_info1 = मराठी | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = PIN | postal_code = 431541 }} '''किन्होला बु्द्रुक''' (Kinhola Budruk) हा महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्याच्या मानवत तालुक्यातील एक गाव आहे. == भूगोल == किंहोला बु्द्रुक मराठवाडा प्रदेशात स्थित आहे. गावाचे एकूण क्षेत्रफळ 1,522 हेक्टर आहे. == लोकसंख्या == 2011 च्या जनगणनेनुसार: * एकूण लोकसंख्या: 2,220 * पुरुष: 1,144 * महिला: 1,076 * 0–6 वर्ष वयोगटातील मुले: 336 * साक्षरता दर: 59.14% (पुरुष: 69.14%, महिला: 48.51%) * अनुसूचित जाती: 299 * अनुसूचित जमाती: 15 * एकूण घरांची संख्या: 465 * स्रोत: [https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2710_PART_B_DCHB_PARBHANI.pdf Census of India 2011, Parbhani District] == शिक्षण == * प्राथमिक शाळा: 2 सरकारी शाळा * माध्यमिक शाळा: 1 सरकारी शाळा * उच्च शिक्षण: मानवत येथे जवळील कॉलेज (~10 किमी) * स्रोत: [https://schools.org.in/parbhani/27301005001/primary-school-kinhola-bk.html Government School Directory] == आरोग्य सुविधा == * प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र: 1 (2 पैरामेडिकल स्टाफ) * पशु वैद्यकीय रुग्णालय: 1 (1 डॉक्टर + 2 स्टाफ) * जवळील आरोग्य केंद्र: ~10 किमी दूर * स्रोत: [https://phc.mh.gov.in Maharashtra Health Department – PHC List]{{मृत दुवा|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == शेती == * एकूण शेतीची जमीन: 1,429 हेक्टर * सिंचित जमीन: 1,429 हेक्टर * असिंचित जमीन: 93 हेक्टर * बंजर जमीन: 60.77 हेक्टर * स्रोत: [https://mahabhulekh.maharashtra.gov.in Maharashtra Land Records] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200525104912/https://mahabhulekh.maharashtra.gov.in/ |date=2020-05-25 }} == उल्लेखनीय व्यक्ती == '''शुभम रमेश्वर काकडे''' (जन्म १३ फेब्रुवारी २००९) – किंहोळा बुद्रुक येथील विद्यार्थी. युवक उपक्रम व मॉडेल युनायटेड नेशन्स (MUN) कार्यक्रमांमध्ये सहभागासाठी उल्लेख केला जातो. '''रमेश्वर आत्माराम काकडे''' – किंहोळा बुद्रुक येथील रहिवासी. स्थानिक पातळीवरील सामाजिक व समुदाय कार्याशी संबंधित. == सरकारी व्यवस्थापन == * ग्रामपंचायत: किन्होला बु्द्रुक * सरपंच: माहिती उपलब्ध नाही * स्रोत: [https://parbhani.gov.in/en/public-administration/ Gram Panchayat Info – Parbhani District Official Website] ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== पलोदी, सोनुला, पिंपला, मंडेवडगांव, केकर जवाला, खादकवाडी, पोहंडुल, लोहरा, जंगमवाडी, भोसा, मंगरूल बुद्रुक ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:मानवत तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे]] fgcatgnhht52s9dxeda9hehick1x3nv 3 286003 2681530 2681345 2026-04-28T20:06:55Z MediaWiki message delivery 38883 /* You may be an eligible candidate for the U4C election */ नवीन विभाग 2681530 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=संतोष गोरे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:३५, ७ जुलै २०२१ (IST) == जुन्या चर्चा == {| class="wikitable" style="text-align: center" |- ! चर्चा क्रमांक ! पासून ! पर्यंत |- |[[सदस्य:संतोष गोरे/जुनी चर्चा१|जुनी चर्चा१]] | २०१५ | ३१ डिसेंबर २०२१ |- |[[सदस्य:संतोष गोरे/जुनी चर्चा२|जुनी चर्चा२]] | १ जानेवारी २०२२ | ३१ डिसेंबर २०२२ |} == विष्णुसहस्रनाम == हजारो पुनर्नावासह विष्णुसहस्रनाम भगवान विष्णूचे हे एक महत्त्वाचे स्थान आहे. हे हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र आणि लोकप्रिय स्तोत्र आहे. विष्णू सहस्रनाम ही महाभारतात उपलब्ध असलेली सर्वात लोकप्रिय आवृत्ती आहे. पद्म पुराण किंवा मत्स्य पुराणात आणखी एक आवृत्ती उपलब्ध आहे. प्रत्येक नाव विष्णूचे असंख्य गुण दर्शवितो. अनेक हिंदू कुटुंबे पूजेच्या वेळी ते पाठ करतात. असे मानले जाते की ते ऐकणे किंवा वाचणे मानवी इच्छा पूर्ण करते. अनुशासनपर्व (महाभारत) धडा 9 ते 14, आजोबा कुरुक्षेत्र भीष्म युधिष्ठिर शिकवण देण्यात आली होती. [[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे 💬</span>''']] ०९:५४, ९ फेब्रुवारी २०२१ (IST) == भाषांतर == नमस्कार, तुमची मदत हवी आहे. Section translation टूल वापरून नवीन पाने तयार करताना मला अडचण येत आहे. मागील अनेक पानांना Rahul Gandhi असे नाव येत आहे. कृपया मार्गदर्शन करावे. धन्यवाद. [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) १४:२४, १६ जानेवारी २०२३ (IST) :कृपया [https://en.m.wikipedia.org/w/index.php?campaign=specialcx&title=Special:ContentTranslation#suggestions हा दुवा] वापरा तसेच पुढील भाषांतरा करिता बुक मार्क मध्ये जतन करून ठेवा. ::याशिवाय जर शक्य असेल तर नवीन tab उघडून त्याला ऑप्शन मध्ये जाऊन desktop site ला टिचकी देऊन [https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:ContentTranslation#suggestions हा दुवा] वापरा. फक्त हे थोडे नाजूक काम असेल. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १४:३७, १६ जानेवारी २०२३ (IST) ::आपण दिलेला दुवा वापरून [[८०वे गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] हा लेख तयार केला. तरीही तीच समस्या येत आहे. (तत्पूर्वी cache देखील clear केली होती.) [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) १९:३७, १६ जानेवारी २०२३ (IST) : माझ्या बाबतीत पण समान समस्या आली होती. मी वेड चित्रपटाचे मराठीमध्ये भाषांतर केले असता शीर्षक नाव Prajakta Koli असे अचानक झाले. यामागचे कारण काय? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १४:४४, १६ जानेवारी २०२३ (IST) ::आपल्या मोबाईलच्या सईमध्ये (cache मध्ये) जो जुना दुवा असतो, तो चुकून वापरल्या गेला की असे होते. असे होत असेल तरीही तुम्ही भाषांतर चालू असताना ते दुरुस्त करून योग्य ते मराठी शीर्षक देऊ शकता.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) :::{{साद|अमर राऊत}} तुमच्या दोघांची अडचण लक्षात घेऊन मी एक भाषांतर केले, जे की योग्य झाले. मी वरती दोन दुवे दिलेत. तर दुसरा दुवा वापरून भाषांतर करून पहा. फक्त एकच की तत्पूर्वी 'ब्राऊसर च्या पर्यायात' जाऊन desktop site वर टिचकी द्या आणि मग वरील दुव्यावर जा. तसेच भाषांतर करत असताना सर्वप्रथम वरती जे लेखनाव येते ते देखील एडिट करून घ्या. यामुळे नक्कीच तुमची समस्या दूर होईल. कृपया एक लेख अजून निर्माण करा.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१०, १६ जानेवारी २०२३ (IST) :::{{ping| संतोष गोरे}} दुसरा दुवा वापरून [[हजारों ख्वाइशें ऐसी|एक लेख]] तयार केला आहे. आता ती समस्या नाही, पण अडचण अशी आहे की यावेळी मोबाईल फारच लोड घेतो. संकेतस्थळ उघडेपर्यंत फार वेळ वाट पहावी लागते. Section translation जसं सोईस्करपणे आणि वेगात होतं, तसं इथं आशय भाषांतर वापरताना होत नाही. असो. :::तुमच्या सहकार्यासाठी खूप आभार. :::~ [[सदस्य:अमर राऊत|अमर राऊत]] ([[सदस्य चर्चा:अमर राऊत|चर्चा]]) १४:१९, १७ जानेवारी २०२३ (IST) :: आज पुन्हा तीच समस्या, [[पश्चिम दिल्ली जिल्हा]] पान‌ तयार करताना मराठीमध्ये शीर्षक नाव दिले होते आणि पब्लिश केल्यावर अचानक शीर्षक West Delhi झाले, मी तपासून घेतले असूनही पुन्हा तीच समस्या आली. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ००:००, २९ जानेवारी २०२३ (IST) :::{{साद|Tiven2240|label=टायविन}} यात आपली मदत हवी आहे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:५५, २९ जानेवारी २०२३ (IST) == 2022 Wikipedia Asian Month Organizer Update == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear all WAM organizers, Happy 2023! Thank you for updating the Ambassador list. We will '''start issuing the Barnstar''' to all eligible participants by late January. All ambassadors will received an additional special Barnstar. Please be sure to update '''[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Ambassadors|the list]]''' if you haven't done so. We also provide a '''[https://docs.google.com/document/d/1t1UEXwVkTsP5oP0sQmE74302M1SUDrlFW-kz2uTT5X0/edit?usp=sharing certificate template]''' for you to edit and print out to your participants. Once again, thank you for organizing and participating the 2022WAM, we like to hear your comment. Much appreciate for filling, and spreading out this [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd8Jo4ixbwKS1rC6KmfC1q6wW53nmoCQATbmsMatbZ4A1RCwA/viewform?usp=sf_link '''feedback survey''']. Look forward to seeing you again in 2023 WAM! best, Wikipedia Asian Month International Team </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पाने वगळणे == [[Main other/doc]], [[साचा:Noping/doc]], [[चर्चा:Machindra Jayappa Galande]], [[“मोठी चोच असणारा कावळा"]], [[:वर्ग:Emoji असलेले लेख]], [[:वर्ग:इ.स. 2019 मधील मृत्यू]], [[:वर्ग:इ.स.ची वर्षे]], [[:वर्ग:सदस्य माहिती]], [[:वर्ग:मुक्तछंद]] कृपया ही पाने वगळावीत. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:२१, २० जानेवारी २०२३ (IST) :{{साद|Tiven2240}}, [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] यांनी सुचवलेली काही अनावश्यक पाने काढून टाकली आहेत. पैकी सुरुवातीची दोन पाने काढून टाकायची आहेत का राहू द्यावी, कृपया खुलासा करावा. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:३१, २० जानेवारी २०२३ (IST) :{{Done}} [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १७:३६, २० जानेवारी २०२३ (IST) [[Meena]], [[:वर्ग:वापरकर्ता भारत]], [[:वर्ग:महाराष्ट्रातील शुद्धिकरण न केलेल्या पाण्याचा पुरवठा होणारी गावे]], [[साचा:भारताच्या शासकीय योजना]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:१९, २१ जानेवारी २०२३ (IST) :{{झाले}} [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:३८, २१ जानेवारी २०२३ (IST) [[:वर्ग:इ.स. १९६६ मधील स्थापना]], [[:वर्ग:इ.स. १९६७ मधील स्थापना]], [[:वर्ग:प्राप्तिकरातुन बचत मिळ्णाऱ्या योजना]], [[चर्चा:विकिपीडिया प्रचालकांचा मनमानीपणा]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:४९, ४ फेब्रुवारी २०२३ (IST) :{{झाले}} [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:५५, ४ फेब्रुवारी २०२३ (IST) [[:वर्ग:इ. स. १९०१]], [[सदस्य:Kishor salvi 9]], [[सदस्य:किशोर साळवी]], [[साचा:Infobox sports competition event]], [[विकिपीडिया चर्चा:Lakhan Kumare]], [[सदस्य चर्चा:चतुर]], [[सदस्य:चतुर]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २०:३६, २१ फेब्रुवारी २०२३ (IST) :{{झाले}}-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:३२, २२ फेब्रुवारी २०२३ (IST) [[२०२२-२३ स्पेन महिला तिरंगी मालिका]], [[साउथ एशिया वर्ल्ड]], [[सदस्य:मांडव्य ऋषी]], [[सदस्य चर्चा:मांडव्य ऋषी]], [[प्रा डॉ दिलीप चव्हाण]], [[नाथ (गोरक्षनाथ मंदिर)]], [[सदस्य:तुषार भांबरे]], [[सदस्य चर्चा:तुषार भांबरे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १९:११, १७ मार्च २०२३ (IST) [[विकिपीडिया:धूळपाटी/केवळ मराठी]], [[2015-17 आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग स्पर्धा]], [[2023 मणिपूर हिंसाचार]], [[सदस्य चर्चा:کوروش میهن بان]], [[कानडगाव]], [[कॉलेज ऑफ कॉम्प्युटर सायन्स, लातूर]], [[हा खेळ सावल्यांचा]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २३:२४, २७ जून २०२३ (IST) :यातील दोन लेख वगळले असून, तीन लेखात भर घातली आहे. तर इंग्रजी आकडे असलेले पुनर्निर्देशित लेख नाव तसेच ठेवावेत असे मला वाटते.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:१९, २८ जून २०२३ (IST) [[:वर्ग:भाषाविषयक नियतकालिके]], [[गॅव्हिन मॅकेना]], [[गेविन मॅकेना]], [[गेविन मॅकेन्ना]], [[मधुराणी गोखले प्रभुलक]], [[हिंदवी]], [[बीड जिल्ह्यात क्षेत्रफळानुसार सर्वात मोठा तालुका कोणता]], [[पुरंदर जिल्हा]], [[पद्दे ब्राह्मणाची आडनावे]], [[:वर्ग:तारखेनुसार वगळावयाचे लेख]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १४:३८, १३ ऑगस्ट २०२३ (IST) == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:११, ३० जानेवारी २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Rockpeterson@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == संदेश मिळाला == एकगठ्ठा पाठविलेला संदेश माझ्या चर्चा पानावर दिसत आहे. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १०:२६, ७ फेब्रुवारी २०२३ (IST) : धन्यवाद. मी प्रथमच एकगठ्ठा संदेश प्रणाली वापरली आहे. कृपया सदरील संदेश मध्ये काही बदल/सुधारणा करावयास हवी होती किंवा पुढील काळात काय अपेक्षित आहे हे सुचवावे. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:२७, ७ फेब्रुवारी २०२३ (IST) == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३ == [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] या साठी पेज कसे सबमिट करायचं याचं मार्गदर्शन करा :कृपया [https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr येथे जाणे] आणि submit वर टिचकी देणे. तेथे तुमचा लेखनाव टाकून सबमिट करणे.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:३६, ७ फेब्रुवारी २०२३ (IST) धन्यवाद [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:२६, ८ फेब्रुवारी २०२३ (IST) :या स्पर्धेत फक्त महिला चरित्रे (त्यापैकी १/२ महिला) या विषयावर लेख लिहिला तर सहभागी होता येईल का? किमान किती लेख लिहिले पाहिजेत?@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २१:०५, २० फेब्रुवारी २०२३ (IST) :{{साद|Ketaki Modak}} नमस्कार, आपण कमीत कमी एक नवीन लेख निर्माण केला किंवा असलेल्या लेखात ३,००० बाईटस पेक्षा जास्तीची भर घातली तरी चालेल. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२३]] या प्रकल्प पानावर जाऊन इतर माहिती व्यवस्थित समजून घेणे. येथे आपण पुरस्कार देखील प्राप्त करू शकता.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:०१, २१ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::माहितीसाठी धन्यवाद.!! प्रयत्न करते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:१६, २१ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::नमस्कार, ::०१) मी नावनोंदणी करून As a trial 'अतिथी भगवान शंकर' नावाची लोककथा submit केली होती. पण मला ती माझ्या account वरून delete करायची आहे, ती कशी करता येईल? ::०२) मी माझ्या अन्य चालू असलेल्या पानांमध्ये भर घालून स्पर्धेत भाग घेऊ इच्छिते, म्हणजे असलेल्या पानात भर घातल्यावर त्याची लिंक शेवटी एकदाच पाठवायची, ना? मार्गदर्शन कराल काय? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) ०८:५५, २३ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::#नमस्कार, आपला लेख सदरील यादीतून हटवला आहे. ::#आपण जो नवीन लेख लिहिणार आहात किंवा लेखात भर घालणार आहात, तो ३१ मार्च पूर्वी कधीही सबमिट करू शकता. त्याला काही बंधन नाही. शक्यतो आपले लिखाण पूर्ण झाले की सबमिट करावे, जेणे करून परीक्षकांना तो तपासणे सोपे जाईल.-:[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:५४, २३ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::#:मनापासून धन्यवाद. आपण सांगितले तसे करते. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १४:४८, २३ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::#::स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य यामधील सहभाग आणि महिला संपादनेथॉन- २०२३ यातील सहभाग यामध्ये काही फरक आहे का? असेल तर काय, ते कळेल का? ::#::स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य यामधील सहभाग - यामध्ये स्त्रियांवरील लेखन ::#::आणि ::#::महिला संपादनेथॉन- २०२३ यामध्ये स्त्रियांनी केलेले लेखन असे अपेक्षित आहे का? ::#::कृपया मार्गदर्शन हवे आहे. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १२:०१, ४ मार्च २०२३ (IST) ::#:::दोन्ही प्रकल्प हे वेगवेगळे असून, [[विकिपीडिया:महिला संपादनेथॉन- २०२३|महिला संपादनेथॉन- २०२३]] येथील नियम तसेच परीक्षक देखील वेगवेगळे आहेत. अधिक माहितीसाठी वरील दुव्यावर टिचकी देऊन तेथील नियम समजून घेणे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:५०, ४ मार्च २०२३ (IST) ::#::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:४३, ४ मार्च २०२३ (IST) == Wikipedia Asian Month 2022 Campaign Survey - We'd like to hear from you! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> '''Dear WAM2022 organizors and participants,''' Once again, the WAM international team would like to hear your feedback by filling out the survey below. === [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd8Jo4ixbwKS1rC6KmfC1q6wW53nmoCQATbmsMatbZ4A1RCwA/viewform?usp=sf_link Wikipedia Asian Month 2022 Survey] === We apologize for the permission setting that was blocking many of you from open the survey, this problem have been fixed. Please share this survey with your community. We hope to see you again with a better version in the 2023 campaign. all the best, The WAM International Team </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2022_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=24259258 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == कृपया माझी माहिती डिलीट करू नये पद्माकर कुलकर्णी == माझे विकिपीडिया वरील माहिती कृपया डिलीट करू नये ही आपणास विनंती आहे [[सदस्य:पद्माकर कुलकर्णी|पद्माकर कुलकर्णी]] ([[सदस्य चर्चा:पद्माकर कुलकर्णी|चर्चा]]) ००:०२, १८ मार्च २०२३ (IST) :नमस्कार, विकिपीडिया हा एक मुक्त ज्ञानकोश असून ३२५+ भाषांत याचे लिखाण होते. सर्वत्र लिखाणाचे सारखे नियम असून त्यासाठी [[विकिपीडिया:परिचय]] आणि [[विकिपीडिया:विकिपीडिया काय नव्हे]] किमान हे दोन लेख व्यवस्थित वाचावेत. तूर्तास इतकेच सांगू इच्छितो की विकिपीडियाचा वापर हा 'सोशल मीडिया' जसेकी फेसबुक, 'वैयक्तिक ब्लॉग', '' किंवा 'आत्मचरित्र लिखाण' यासाठी करता येत नाही. :न [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५१, १८ मार्च २०२३ (IST) ::{{साद|पद्माकर कुलकर्णी}}, कृपया लक्षात घ्यावे की आपली संपादने, आपण निर्मिलेली चुकीची पाने वारंवार हटवल्या गेली आहेत. आपल्या चर्चा पानावर तसेच येथे माझ्या चर्चा पानावर देखील आपणास सूचना देण्यात आल्या आहेत. परत एकदा सांगत आहोत की विकिपीडिया हा एक जागतिक विश्वकोश असून याचे काही नियम आहेत. विकिपीडिया चा वापर वैयक्तिक ब्लॉग अथवा सोशल मीडिया प्रमाणे करता येत नाही. कृपया आपण येथे पूर्वीच्याच अस्तित्वात असलेल्या पानांवर छोटी छोटी संपादने करत आपला सहभाग वाढवावा.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १५:५७, ११ एप्रिल २०२३ (IST) == विकिडाटा दुरुस्ती == [[राजेश शृंगारपुरे]], [[नालासोपारा]], [[दुष्यंत वाघ]], [[बबन (चित्रपट)]], [[नाळ (चित्रपट)]], [[भारती आचरेकर]], [[आलोक राजवाडे]], [[रवी किशन]], [[गोंदिया जंक्शन रेल्वे स्थानक]], [[समीर आठल्ये]], [[चोरीचा मामला]] या पानांची विकिडेटा कलमे दुरुस्त करावीत. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २३:०८, २६ मार्च २०२३ (IST) :{{झाले}}- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:२६, २७ मार्च २०२३ (IST) [[रेवती लेले]], [[पक पक पकाऽऽऽक]], [[धुरळा (चित्रपट)]], [[मोगरा फुलला]], [[लग्न पहावे करून]], [[असेही एकदा व्हावे]], [[धुमधडाका]], [[तू तिथं मी (चित्रपट)]], [[पछाडलेला]], [[नायका]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:१२, ४ एप्रिल २०२३ (IST) [[सुजय डहाके]], [[देविका दफ्तरदार]], [[खडवली रेल्वे स्थानक]], [[खर्डी रेल्वे स्थानक]], [[गार्गी बॅनर्जी]], [[बाळकृष्ण शिंदे]], [[पिस्तुल्या]], [[बेफाम (चित्रपट)]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:१९, ५ एप्रिल २०२३ (IST) :{{झाले}}- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:३३, १२ एप्रिल २०२३ (IST) [[तुषार दळवी]], [[सक्षम कुलकर्णी]], [[कुंभ रास]], [[धनु रास]], [[मकर रास]], [[सिंह रास]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २०:४६, ५ मे २०२३ (IST) [[मच्छिंद्र कांबळी]], [[निपुण धर्माधिकारी]], [[पुष्कर जोग]], [[स्वप्नील बांदोडकर]], [[त्यागराज खाडिलकर]], [[अंशू गुप्ता]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २३:०८, २७ जून २०२३ (IST) [[नितीश चव्हाण]], [[प्रदीप शर्मा]], [[अर्नाळा किल्ला]], [[चतुरंग दंडासन]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:४७, २७ ऑगस्ट २०२३ (IST) [[आमच्यासारखे आम्हीच]], [[सरीवर सरी (चित्रपट)]], [[साडे माडे तीन (चित्रपट)]], [[अग्निहोत्र (मालिका)]], [[शेम टू शेम]], [[नवरी मिळे नवऱ्याला (चित्रपट)]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:०७, २२ नोव्हेंबर २०२३ (IST) :{{झाले}} - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:०२, २३ नोव्हेंबर २०२३ (IST) == कार्यशाळा == श्री. संतोष गोरे सर नमस्कार, मराठवाडा मुक्तीसंग्रामाच्या अमृतमहोत्सवी वर्षानिमित्त पीपल्स महाविद्यालय, नांदेड येथे दिय ३.४.२०२३ रोजी विकिपीडिया कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले. त्यानिमित्त पान तयार करण्यात येत असताना ते आपल्याद्वारे नष्ट करण्यात येत आहे. तरी तसे करू नये ही विनंती. [[सदस्य:विकास कांबळे|विकास कांबळे]] ([[सदस्य चर्चा:विकास कांबळे|चर्चा]]) :{{साद|विकास कांबळे}} नमस्कार, कृपया कार्यशाळा घेतल्या नंतर पान बनवावे.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:०६, २७ मार्च २०२३ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०९:५८, ३० मार्च २०२३ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == घोडसगाव == [[घोडसगाव]] चे आचुक अक्षांश आणि रेखांश - 21°01'21"N 76°08'49"E हे आहेत, कृपया मराठी आणि ईंग्रजी विकी वर आपण हे अचूक पणे नोद्वावे.[[सदस्य:Rock Stone Gold Castle|Rock Stone Gold Castle]] ([[सदस्य चर्चा:Rock Stone Gold Castle|चर्चा]]) १५:५१, २१ एप्रिल २०२३ (IST) :[[घोडसगाव]] लेखावरील संपादनाच्या माहितीस्तव कृपया मराठी लेख [[वानर]] तसेच इंग्रजी लेख [[:en:Gray langur|Gray langur]] हे लेख पहावेत. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:५३, २२ एप्रिल २०२३ (IST) == मराठी विकी == या विकीवर लेखकांची संख्या इतकी कमी का ? मराठी विकी लेखकानं लेखनासाठी हिंदी विकी वणी लॅपटॉप दान करते का ? [[सदस्य:Rock Stone Gold Castle|Rock Stone Gold Castle]] ([[सदस्य चर्चा:Rock Stone Gold Castle|चर्चा]]) १०:३३, २२ एप्रिल २०२३ (IST) :{{साद|Rock Stone Gold Castle}} :#नमस्कार, ढोबळ मानाने हिंदी भाषा ही भारत भर बोलली आणि लिहिली जाते तर मराठी भाषा ही महाराष्ट्र आणि गोवा येथे. सबब हिंदी विकिपीडियावर सदस्य संख्या मराठी पेक्षा जास्त आहे. परंतु आपणास माहीत आहे का, की मराठी विकिपीडिया हा लेख संख्येच्या हिशोबाने इतर विविध प्रांतीय विकिपीडियांना मागे टाकत एक एक पाऊल पुढे जात आहे. :#हिंदी किंवा इतर विकिपीडियावर मोफत लॅपटॉप पुरवल्या जातो का नाही हे मला माहीत नाही. जर तसे काही असेल तर तुम्ही तो मिळवण्यास स्वतंत्र आहात.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:४५, २२ एप्रिल २०२३ (IST) == मराठी गझलसंग्रह == :आपण मराठी गझलसंग्रह येथून काही एन्ट्री काढून टाकल्या आहेत. त्या का काढून टाकल्या ते कळेल का? माझी सोनचाफा ( इंदुजी) हि ७९ व्या ओळीतील एन्ट्री आपण का काढून टाकली? [[सदस्य:Induji.in|Induji.in]] ([[सदस्य चर्चा:Induji.in|चर्चा]]) १७:३३, २७ एप्रिल २०२३ (IST) :{{साद|Induji.in}}, नमस्कार आपण नक्की कोणत्या लेखाबद्दल बोलत आहात.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:३६, २७ एप्रिल २०२३ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == चुकीचे पुनरनिर्देशित असलेली पान == [[:en:Five_Pillars_of_Islam|Five Pillars of Islam]] या लेखाचे मराठी पुनरनिर्देशन [[इस्लाम]] या वर होत आहे, परंतु , [[इस्लाम]] हे इंग्रजी पुष्ट [[:en:Islam|Islam]] वरून पुनरनिर्देशित होत असल्याने गोंधळ निर्माण होत आहे, [[इस्लामचे पाच आधारस्तंभ]] नवीन पुष्ट तयार करून त्यास [[:en:Five_Pillars_of_Islam|Five Pillars of Islam]] ला पुनरनिर्देशित करण्याची गरज आहे. @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] अशा प्रकारच्या लेखांना दुरुस्त करण्यासाठी, तुम्हाला काळवण्या वैतीरिक्त अजून काय करता येईल? [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) २२:०२, २८ मे २०२३ (IST) :होय, तुम्ही 'इस्लामचे पाच आधारस्तंभ' असा नवीन लेख लिहू शकता. इतर भाषेतील लेख मराठी लेखास जोडण्याच्या पद्धतीला आंतरविकीदुवा म्हणतात. ते तुम्हाला अनुभवाने जोडता येईल. तूर्तास कोणाही जाणकारास संदेश देऊन तुम्ही काम करून घेऊ शकता.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:४७, २९ मे २०२३ (IST) ::धन्यवाद! [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) २३:२६, १ जून २०२३ (IST) == सफर (इस्लामीक दुसरा महिना) == [[सफर (इस्लामी दुसरा महिना)]] या पानावरील आपण केलेल्या बदल बद्दल येथे सांगाल? [[सफर (इस्लामीक दुसरा महिना)]] या नावाने मी पुष्ट तयार केले होते तुम्ही ते का हटवला व तसेच वर्ग देखील हटवले [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) २३:३३, १ जून २०२३ (IST) :पान हटवले नाही, अभय नातू यांनी स्थानांतरित केले. तुम्ही निर्माण केले वर्ग हे अनावश्यक असून इंग्रजी वर्गाची नक्कल होती. तसेच अजून काही वर्गात दुरुस्ती करणे आवश्यक आहे. तूर्तास तुम्ही लिखाण करावे. वर्ग दुरुस्ती परत करता येईल. आणि हो, बरेच लेख हे भाषांतरित करताना अशुद्ध मराठीत लिहिले जात आहेत. अपेक्षा आहे तुमचे लेख आरामात वाचून, पुनर्लिखाण. कराल. [[मोहम्मद पैगंबर यांच्या बायका ]] मधील प्रस्तावना/ पाहिला परिच्छेद पहावा, तो मी दुरुस्त करण्याचा प्रयत्न केला आहे.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:३३, २ जून २०२३ (IST)का ::होय, [[मोहम्मद पैगंबर यांच्या बायका]] हा लेख सध्या अपूर्ण आहे... अमराठी तर ठीक आहे परंतु वर्ग अनावश्यक आहे हे आपण कोणत्या आधारावर ठरवतात? [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) ०८:३९, ३ जून २०२३ (IST) :::अनेक कारणे आहेत. :::उदाहरणार्थ: वर्ग:अरबी भाषेतील मजकूर असलेले लेख - हा वर्ग त्याच लेखात जोडता येतो ज्यात अरबी भाषेतील विविध आयात, मोठा परिच्छेद लिहिलेला आहे. एक दोन शब्द अरबी भाषेत असतील तर त्याची गरज नाही. तसेच अनेक लेखात जर अरबी भाषेतील उतारे असतील तरच वर्ग बनवायचा असतो. त्या व्यतिरिक्त लेख नाव कसे ठेवायचे यासाठी इतर नावे तपासावित, जसे की हिंदी भाषेतील मजकूर / हिंदीतील मजकूर / हिंदी भाषेमधील मजकूर वगैरे वगैरे. हे वेगवेगळे अस्तित्वात असलेले वर्ग पाहून त्याला मिळता जुळता वर्ग बनवावा. याही पेक्षा महत्वाचे म्हणजे असा कोणता इतर वर्ग आहे का हे देखील पाहावे लागते. असे अनेक मुद्दे असतात. या करिता आपण केवळ लेख लिहावा आणि उपलब्ध असलेला वर्ग जोडावा. जर नवीन वर्गाची गरज असेल तर @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] जोडतील.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:५३, ३ जून २०२३ (IST) ::::[[सदस्य:संतोष गोरे|@संतोष गोरे]] सांगितल्या बद्दल ध्यवाद, वर्ग जोडण्या बाबत मी @अभय नातू यांना कळवीन, परंतु एक वर्ग जोडणे आवश्क आहे "इस्लामी दिनदर्शिकेचे महिने " [[सदस्य:Mh21production|Mh21production]] ([[सदस्य चर्चा:Mh21production|चर्चा]]) २३:१५, ३ जून २०२३ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ००:०७, २६ जुलै २०२३ (IST) </div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == लेख नाव बदल == कृपया [[उस्मानाबाद]] आणि [[जेसलमेर]] ही पाने [[धाराशिव]] आणि [[जैसलमेर]] या नावांकडे स्थानांतरित करावी. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १४:५७, ७ ऑगस्ट २०२३ (IST) :{{झाले}} - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:११, ७ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::जसे संदेश यांनी औरंगाबाद लेखाचे छत्रपती संभाजीनगर नावास स्थानांतरण केले, तसे वरील दोन्ही लेख अजून योग्य नावास स्थानांतिरत झाले नाहीत. कृपया ते करावे, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १३:५६, ८ ऑगस्ट २०२३ (IST) [[अ‍ॅन फ्रँक]] हा लेख सुद्धा [[ॲन फ्रँक]] या अचूक व योग्य नावाकडे स्थानांतरित करावा. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:१०, ११ ऑगस्ट २०२३ (IST) [[अंदमान आणि निकोबार]] या लेखाचे [[अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह]] या बरोबर नावाकडे स्थानांतरण करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ११:५९, २६ ऑगस्ट २०२३ (IST) :का, अंदमान आणि निकोबार बेटे ? अचूक नाव कोणते आहे?- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:५७, २६ ऑगस्ट २०२३ (IST) ::दोन्ही नावे योग्य आहेत, कोणत्याही एका नावाकडे स्थानांतरित करावे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:४१, २७ ऑगस्ट २०२३ (IST) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/10&oldid=25451576 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == परतावा == आपण हे पृष्ठ परत करू शकता [[सुशोभन सोनू रॉय]] किंवा मी हे पृष्ठ पुन्हा तयार करू शकतो ? मराठी वृत्तपत्रांमध्येही त्यांच्या बातम्या आहेत। [[विशेष:योगदान/110.224.16.31|110.224.16.31]] १६:५४, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) :क्षमा असावी, सदरील व्यक्ती ही अजून लेख लिहिण्या इतपत उल्लेखनीय नाही. सबब सध्या तरी यावर लेख लिहिला जाऊ शकत नाही.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:२१, १ सप्टेंबर २०२३ (IST) == नमस्कार... == नमस्कार [[सदस्य:Fulabai chavan|Fulabai chavan]] ([[सदस्य चर्चा:Fulabai chavan|चर्चा]]) १४:४८, २९ सप्टेंबर २०२३ (IST) :नमस्कार :- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:३५, २९ सप्टेंबर २०२३ (IST) ::दादोजी खोमणे हे मराठी पेज मी तयार केले आहे तर त्यात लोकं सारखे बदल करत आहेत....तर..ते पृष्ठ लॉक की करावे...ते मला कळेल का.. [[सदस्य:Fulabai chavan|Fulabai chavan]] ([[सदस्य चर्चा:Fulabai chavan|चर्चा]]) १६:२८, २ नोव्हेंबर २०२३ (IST) :::नमस्कार, विकिपीडिया वरील कोणताही लेख, कोणीही संपादित करू शकतो. अशाच प्रकारे त्यात अतिरिक्त माहितीची भर टाकली जाते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:०३, २ नोव्हेंबर २०२३ (IST) == बॉटफ्लॅग == [[सदस्य:CommonsDelinker]] यांस इंग्लिश विकिपीडियावर बॉटफ्लॅग दिलेला आहे, त्यानुसार मराठी विकिपीडियावर सुद्धा त्यांना बॉटफ्लॅग देण्यात यावा म्हणजे त्यांची संपादने 'अलीकडील बदल' येथे दिसणार नाहीत, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १८:४३, २० जून २०२३ (IST) :करायला काही हरकत नाही. परंतु खरे तर याची संपादने अत्यल्प असून, याद्वारे एखाद्या लेखातून चित्र हटवल्याचे निदर्शनास येताच तिथे नवीन चित्र जोडता येते. सबब या दृष्टिकोनातून याला बॉट फ्लॅग नाही दिला तरी चालेल असे मला वाटते. तसेच @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], कडे बॉट फ्लॅग चा अधिकार आहे. तेव्हा त्यांनी यावर आपले मत व्यक्त करावे असे मला वाटते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:४७, ९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::संतोष गोरे यांच्याशी सहमत. अद्याप या बॉटच्या कामाचा उपद्रव वाटत नाही. अधिक बदल होउन त्यामुळे इतरांचे बदल सारखे झाकले जाऊ लागले तर बॉटफ्लॅग देउयात. ::[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २२:०६, ९ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == Invite to Join Wikipedia Asian Month 2023 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''You are receiving this message because you participated in the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]] as an organizer or editor.'' [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|Join the Wikipedia Asian Month 2023 ]] <big>Dear all,</big> <big>The '''[[:m:Wikipedia Asian Month Home|Wikipedia Asian Month 2023]]'''[1] is coming !</big> <big>The campaign start within a flexible 30 days from November to December. Following with the changes of the rules made by last year, the wish to have more people get to know Asia and Asian related topic is the same! </big>'''<big>Click [[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|"Here"]] to Organize/Join a WAM Event.</big>''' '''1. Propose "Focus Theme" related to Asia !''' If you are based somewhere in Asia, or have specific passion on an Asian topic, please propose your "Focus Theme" by October 25th. The WAM international team will select 5 themes. Please propose your focus theme through [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link this link][2]. '''2. Enhancing existing articles can also count as part of campaign contribution.''' Any edits, including creating new articles or adding new content to existing articles, over 3000 bytes in total would be able to get a reward. Last year, due to this change of rules, the Programs & Events Dashboard was suggested. However, according to community survey of 2022, Fountain Tool is still the best platform for tracking edit and points. You don’t need to create any Dashboard. For the tracking of editing existing article, the international team is currently designing a form. Will soon publish to the main page of WAM 2023. '''3. More flexible campaign time''' The contribution duration would remain 30days, but we extended the overall campaign timeline to 2 months. All organizers can decide when to start their WAM as long as the whole duration is within November 1st to December 31th. It means that you can participate in WAM based on the needs of your local community. '''Timetable''' * October 1st, 2023 : Publish International Campaign Page of the Year * October 5th to 25th, 2023 : Call for focus themes of WAM 2023. * Before 29 October, 2023: Complete '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2023/Join an Event|Registration]]''' [3] of Each language Wikipedia. * November 1st, UTC 00:00 to December 31th, UTC 00:00, 2023: Running the Campaign. (Find your local campaign for the actual event date.) * January 1st to March 15th, 2024: Auditing of each language Wikipedia. * March 30th, 2024: Deadline of reporting statistics and eligible editors to the International Team * April 1st to May 15th, 2024: The international team distributes Barnstars and Certificates to eligible editors of each event. For your information, the main page of Wikipedia Asian Month is currently undertaking a reconstruction for archiving purpose. For the 2023 event please bookmarked this page. We hope you will enjoy Wikipedia Asian Month! If you have any inquiry, feel free to contact us by info@asianmonth.wiki [4]. <big> We look forward to your participation. Cheers!!! WAM 2023 International Team</big> [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023 [2] https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023/Join_an_Event [4] info@asianmonth.wiki </div> <!-- सदस्य:Joycewikiwiki@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/Wikipedia_Asian_Month_2023_Message_receiver_main&oldid=25753309 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> What are your plans to arrange Asian Month 2023 Marathi? I am interested to participate. [[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]] ([[सदस्य चर्चा:Vikrantkorde|चर्चा]]) १७:२९, २१ ऑक्टोबर २०२३ (IST) :@[[सदस्य:Vikrantkorde|विक्रांत कोरडे]], नमस्कार, आपल्या सहभाग आणि उत्कंठेबद्दल धन्यवाद. लवकरच या प्रकल्पाबद्दल मराठी विपी वर सूचना देण्यात येईल. :cc:@[[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] आणि @[[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] :- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १०:०३, २२ ऑक्टोबर २०२३ (IST) == नोव्हेंबर मुखपृष्ठ सदर == नमस्कार, नोव्हेंबर महिन्यात बदलून [[हंपी]] हा लेख सदर करावा असे सुचवत आहे. कृपया या लेखावर एकदा नजर घालावी व उचित बदल करावेत ही विनंती. [[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ_सदर_लेख_नामनिर्देशन#हंपी]] धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०६:१६, ३० ऑक्टोबर २०२३ (IST) :नमस्कार, लेख विस्तृत आणि सुंदर आहे, परंतु यात लाल दुवे तसेच भाषांतरामुळे काही व्याकरणाच्या चुका देखील झाल्या आहेत. तसे प्रमाण कमीच आहे. लेख बऱ्यापैकी व्यवस्थित झाला असे वाटले की मी आपल्याला तसे कळवतो. सध्या मी थोडा व्यस्त असल्याने, काम थोडे हळू हळू होईल असे वाटते.:- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:३५, ३० ऑक्टोबर २०२३ (IST) ::@[[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] नमस्कार, यात आपले योगदान पण दिसून येत आहे. कृपया सदरील लेखावर एक नजर फिरवावी आणि काय कमी जास्त आहे ते सुचवावे.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०९:४२, ३० ऑक्टोबर २०२३ (IST) == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == आकाराम दादा पवार यांच्या विकिपीडिया पानाच्या पुनर्स्थापनेची विनंती == नमस्कर, काहि दिवसा अघोधर "[[आकाराम दादा पवार]]" या बद्दलच्या विकिपीडिया पानाला संदर्भांच्या अभावी हटवले आहे. मात्र, माझ्या मते, लिहिलेल्या माहितीची अचूकता सिद्ध करू शकणारे पुरेसे संदर्भ आहेत. [[आकाराम दादा पवार]] यांनी लोकांसाठी आणि देशासाठीही मोलाचे योगदान दिले आहे आणि त्यांच्या कार्याबद्दल लोकांना माहिती असणे महत्त्वाचे आहे. मी विनंती करते की तुम्ही विकिपीडिया वर पान पुनर्स्थापीत करा . जर आवश्यक असेल तर, माहितीला आधार देणारे अतिरिक्त संदर्भ देण्यासाठी मी तयार आहे.[[आकाराम दादा पवार]] सारख्या व्यक्तींचे सकारात्मक योगदान ओळखणे आणि त्यावर प्रकाश टाकणे महतवाचे आहे . या विषयाकडे तुमचे लक्ष दिल्याबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:Manasi.M.Pawar|Manasi.M.Pawar]] ([[सदस्य चर्चा:Manasi.M.Pawar|चर्चा]]) १३:५०, १५ डिसेंबर २०२३ (IST) :{{साद|Manasi.M.Pawar}}, नमस्कार, आपल्या सदरील लेखावर संदेश हिवाळे यांनी [https://mr.m.wikipedia.org/wiki/सदस्य_चर्चा:Sandesh9822 त्यांच्या चर्चा पानावर] उत्तर दिले आहे. काही शंका असतील तर तेथे पुढील चर्चा करू शकता. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १८:५९, १८ डिसेंबर २०२३ (IST) == Invitation to Organize Feminism and Folklore 2024 Writing Competition == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear {{PAGENAME}}, Hope you are doing well, Wishing you a Happy New Year!. We extend a heartfelt invitation to you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition, which is scheduled to take place from February 1, 2024, to March 31, 2024. This year's edition of Feminism and Folklore will concentrate on feminism, women's issues, and gender-focused topics, aligning with a Wiki Loves Folklore gender gap focus and featuring a folk culture theme on Wikipedia. This year we have created two new Tools for the Feminism and Folklore project. The tool is called '''Campwiz'''. This tool is created by the international Tech team of Wiki Loves Folkore especially crafted for Feminism and Folklore project. The tool works as same as fountain or dashboard but has extra abilities required for jury and submission of articles. To create a new campaign on Campwiz, organizers to follow these steps: # Go to the tool link: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> # Select your wiki on which you want to organize the campaign (enter the name or short code, such as "{{CONTENTLANG}}" for {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}}). # Give your campaign a name example "Feminism and Folklore 2024 on {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}})". # Select the start and end dates (note: keep your start date as Feb 1 and end date as March 31). # Provide a description for your campaign (you can briefly describe the campaign in this section). # Make sure to keep the checkboxes ticked for "Allow users to submit articles that were not created but expanded." if you want to use the campaign for expanded articles also. # Keep minimum added bytes as 4000 and minimum added words as 400 and click next. # In the jury section, keep the checkboxes ticked for "Allow jury members to participate in the campaign" and "Prevent jury members from seeing each other's votes." As per your preference. # Under the jury search box, type the username of your jury and click on the "+" button to add; you can add multiple jury members. # Click next to review and then click on save. With this we have also created a '''Missing article tool'''. This tool identifies articles in the English Wikipedia that are absent from your native language Wikipedia. You can customize your selection criteria, and our tool will provide you with a table displaying the missing articles along with suggested titles. You also have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Both tools, the Missing Article Tool and the Campwiz Tool, are now available for public use during the Feminism and Folklore campaign. You can find more information about these tools here: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> There are also some changes in the rules and criteria's. Please go through the rules below. # '''Minimum Length:''' The expanded or new article should have a minimum of '''''4000 bytes or 400 words''''', ensuring sufficient depth and coverage of the chosen topic. The local organizers are free to choose the minimum length criteria as per needs of their local Wikipedia and must be clearly mention on local project page. # '''Language Quality:''' Articles should not be poorly machine-translated, ensuring that language quality and readability are maintained at a high standard. # '''Timeline of Creation or Expansion:''' The article should be created or expanded between 1 February and 31 March, aligning with the specified contest timeline. # '''Theme Relevance''': Articles should directly address the theme of feminism and folklore, exploring connections between gender, cultural traditions, and intangible heritage. # '''No Orphaned Articles:''' Articles must not be orphaned, meaning they should be linked from at least one other article to ensure visibility within the Wikipedia ecosystem. # '''No Copyright violations:''' There should be no copyright violations, and articles should adhere to local Wikipedia policies on notability, ensuring that the content meets the standards for notability. # '''Adequate references and Citations:''' Each article should include proper references and citations following local Wikipedia policies, ensuring the reliability and credibility of the information presented. Learn more about the contest details and prizes on our project page [[:m:Feminism and Folklore 2024|here]]. Should you require any assistance, please feel free to contact us on our meta talk page or via email. We eagerly anticipate your enthusiastic coordination and participation in Feminism and Folklore 2024. Thank you and Best wishes, '''Feminism and Folklore 2024 International Team''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १२:२१, १८ जानेवारी २०२४ (IST) </div></div> <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=26088038 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ०३:५५, ४ फेब्रुवारी २०२४ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == एक लेख जोडा == [[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ अलीकडील मृत्यू]] या लेखात मला एक नाव जोडायचे आहे– 👉🏻[[हेगे गींगोब]]👈🏻, धन्यवाद! --[[सदस्य:Ayesha46|Ayesha46]] ([[सदस्य चर्चा:Ayesha46|चर्चा]]) ०८:१६, ५ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :ठीक आहे जोडूया. याच सोबत [[फेब्रुवारी ४]] मध्ये मृत्यू या मथळ्या खाली आपण सदरील लेखनाव जोडू शकता.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:०८, ५ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::सल्ल्याबद्दल धन्यवाद, तुम्ही सांगितल्याप्रमाणे मी ते संपादन केले -- [[सदस्य:Ayesha46|Ayesha46]] ([[सदस्य चर्चा:Ayesha46|चर्चा]]) २३:००, ५ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == कृपया इतर संपादकांना मदत करा == आपण अलीकडे [[सदस्य:Sohan wankhade]] यांचे सदस्य पान (Userpage) [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%3ASohan_wankhade&diff=2326837&oldid=2326800 पूर्णपणे रिक्त केले] होते [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%3ASohan_wankhade&diff=2327312&oldid=2327310 ते ही अनेक वेळा]. आपले कारण "विकिपीडिया चा वैयक्तिक वापर" होते. मी तुमचे लक्ष [[:en:WP:UPYES|WP:UPYES]] वर आणू इच्छितो, हे धोरण प्रत्येक विकिपीडियाच्या सदस्य पानांवर लागू होते (दुर्दैवाने ते मराठी विकिपीडियावर अस्तित्वात नाही, पण तरीही मराठी विकिपीडियावर लागू होते.) त्यात स्पष्टपणे "Non-article Wikipedia material such as reasonable Wikipedia humor, essays and perspectives, personal philosophy, comments on Wikipedia matters allowed" लिहिले आहे. त्यामुळे तुम्ही जे केले त्याऐवजी काही मजकूर तिथेच राहू द्यायला हवे होते आणि त्याला समजावून सांगायला हवे होते. तसे, मी ते केले आहे. धन्यवाद. (You recently had completely blanked User:Sohan wankhade's userpage multiple times. Your reason was "विकिपीडिया चा वैयक्तिक वापर". I would like to bring your notice to [[:en:WP:UPYES|WP:UPYES]], a policy applicable to all wikipedias' userpages (unfortunately it doesn't exist in marathi wikipedia, but is still applicable). It clearly says "Non-article Wikipedia material such as reasonable Wikipedia humor, essays and perspectives, personal philosophy, comments on Wikipedia matters allowed'. So you should rather have let some content stay there and explain him why you reduced it. By the way, I have did it. Thank you.) [[सदस्य:ExclusiveEditor|<span style="background:Orange;color:White;padding:2px;">Exclusive</span><span style="background:black; color:White; padding:2px;">Editor</span>]] [[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|_{Notify Me!}]] [[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] १९:४३, १२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :{{साद|ExclusiveEditor}}नमस्कार, कृपया काही अतिरिक्त खुलासे कराल तर फार बरे होईल. :# ''कृपया इतर संपादकांना मदत करा'' - आजपर्यंत मी कुणाकुणाला मदत केली नाही त्यांची नावे येथे नमूद करावीत. :# ''Redundancy'' - आपण येथील संपादन सारांश मध्ये Redundancy (म्हणजे अतिरेक) असे नमूद केले आहे. मी नक्की कशाचा अतिरेक केला आहे? :# ''ते ही अनेक वेळा'' - मी नक्की सदरील सदस्याचे सदस्य पान कितीवेळा रिकामे केले याची निश्चित संख्या येथे नमूद केल्यास अजून बरे होईल. :# ''आणि त्याला समजावून सांगायला हवे होते. तसे, मी ते केले आहे'' - आपण Sohan wankhade यांचे चर्चा पान तपासले आहे का? उलट मी तरी त्यांना एकवेळा सूचना दिली आहे; आपण कधी आणि कुठे दिलीय? :::: अपेक्षा आहे की योग्य आणि मुद्देसूद उत्तरे द्याल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २३:१८, १२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) तुमच्या प्रश्नाची उत्तरे: # मी सहमत आहे की तुम्ही इतरांना मदत करण्यासाठी खरोखरच एक प्रशंसनीय काम केले आहे आणि "'''कृपया इतर संपादकांना मदत करा'''" हे शीर्षक अंशतः चुकीचे असू शकते, परंतु मला असे म्हणायचे आहे की फक्त या एका प्रकरणात तुम्ही User:Sohan wankhade यांशी बोलायला हवे होते. # तुमच्या चर्चा पानावरील माझे दुसरे संपादन तांत्रिक(Technical) होते, ज्यात मी माझी 'डिझाइनशिवाय डुप्लिकेट स्वाक्षरी' काढून टाकली. त्यामुळे माझे संपादन सारांश 'Redundancy' होते आणि तुमच्याशी संबंधित नव्हते. # मी तुमचे पहिले संपादन "'''पूर्णपणे रिक्त केले'''" या शब्दासह ''विकिलंक'' केले आहे आणि सोबतच '''"ते ही अनेक वेळा'''" तुमच्या पुन्हा रिक्त केलेल्या संपादन सोबत ''wikilink'' केले होते. अशा प्रकारे मी तुमच्या दोन्ही संपादनांचा अप्रत्यक्षपणे उल्लेख केलेले आहे. # तुम्ही त्याला (UserːSohan Wankhade) सांगायला हवे होते की वापरकर्ता पानावर फक्त '''काही''' विकिपीडिया संबंधित नसलेल्या सामग्रीला '''परवानगी आहे'''. तुम्ही त्याच्यासाठी [[विकिपीडिया:विकिपीडिया काय नव्हे|चुकीचा धोरणात्मक लेख]] देखील जोडले आहे, कारण त्यात त्याच्या प्रकरणाचा (कविता) कुठेही उल्लेख केलेला नाही, पण स्वत: लिहिलेल्या कवितांना परवानगी नाही या निष्कर्षावर तुम्ही कसे पोहोचलात हे देखील त्याला सांगितले नाही. # ''आपण कधी आणि कुठे दिलीय (सूचना)?''- कृपया माझे संपादन सारांश पहा: [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:Sohan_wankhade&action=history UserːSohan wankhade's history] आणखी दोन गोष्टीː * मी मान्य करतो की मी लिहिण्यासाठी मशिन ट्रान्सलेशन वापरतो कारण मराठीत टाईप करण्यास खूप वेळ लागतो, तथापि मला मराठी माहित आहे, आणि माझे लेखन पुरेसे वाचनीय आहे. *मला तुमच्याशी वाद घालायचे नाही आणि तूम्ही माझे शत्रूही नाही आहात. मला फक्त तूम्च्याकडे या घटनेची नोंद करायची होती, आणि नवीन वापरकर्त्यांना ते स्वतः समस्याग्रस्त आहेत असे वाटणार नाही याची खात्री करून घ्यायची आहे कारण त्यांना असे वाटल्यास ते मदत करणार नाहीत. (कोणतेही शब्दलेखन चुकीचे असल्यास क्षमस्व.) [[सदस्य:ExclusiveEditor|<span style="background:Orange;color:White;padding:2px;">Exclusive</span><span style="background:black; color:White; padding:2px;">Editor</span>]] [[सदस्य चर्चा:ExclusiveEditor|_{Notify Me!}]] [[सदस्य:ExclusiveEditor|ExclusiveEditor]] १५:५७, १३ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :* ३. ''पूर्णपणे रिक्त केले'' आणि ''ते ही अनेक वेळा'' - माफ करा, दोन वेळा (twice) आणि अनेकवेळा (multiple times) यात फरक आहे. मी सदरील सदस्याचे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सदस्य पान केवळ दोन वेळा रिक्त केले आणि त्याच सोबत त्यांच्या चर्चा पानावर एक सूचना टाकली होती. त्यानंतर देखील सदरील सदस्य स्वतःचे सदस्य पान पुन्हा पुन्हा संपादत होते. जास्त गंभीर सूचना दिल्यास सदस्य विकिपीडियावर येणे कमी करू शकतो, म्हणून मी त्यांच्या कडे थोडे दुर्लक्ष केले. माझ्या मते असे करणे योग्य होते. :* ४. ''वापरकर्ता पानावर फक्त काही विकिपीडिया संबंधित नसलेल्या सामग्रीला परवानगी आहे. तुम्ही त्याच्यासाठी चुकीचा धोरणात्मक लेख देखील जोडले आहे'' - कृपया बारकाईने निरीक्षण करावे, सदरील सदस्य सात वर्षांपासून विकिपीडियावर असून या पूर्ण कार्यकाळात त्यांनी मराठी विपी वर आजपावेतो तब्बल २० संपादने केली असून ती सर्व केवळ स्वतःच्या सदस्य पानावरील आहेत. त्यांनी अजून एकही उपयुक्त संपादन केलेले नाही. याचा अर्थ सदरील सदस्य विकिपीडियाचा वापर [[अनुदिनी]] (personal blog) प्रमाणे करत आहे. यासाठी आपण त्यांच्या विकिमिडिया वरील संपादनाचा [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/Files_uploaded_by_Sohan_wankhade हा इतिहास] पहावा. येथे त्या ठिकाणच्या प्रचालकानी Out of Scope, personal photo असा शेरा दिला आहे. हेच माझे म्हणणे मराठी विपी वरील संपदानाबाबत आहे. यासाठी मी तुम्हाला दोन दुवे देतो, इंग्रजी [[en:Wikipedia:User pages#What may I not have in my user pages?|What may I not have in my user pages?]] (तुम्हाला इंग्रजीचा सराव जास्त आहे म्हणून) आणि मराठी [[विकिपीडिया:विकिपीडिया काय नव्हे#विकिपीडिया म्हणजे ब्लॉग, वेबस्पेस पुरवठादार कंपनी, सोशल नेटवर्क संकेतस्थळ अथवा कुणाचे स्मारक संकेतस्थळ नव्हे|विकिपीडिया म्हणजे ब्लॉग, वेबस्पेस पुरवठादार कंपनी, सोशल नेटवर्क संकेतस्थळ अथवा कुणाचे स्मारक संकेतस्थळ नव्हे]]. सदरील नियम मला जास्त महत्वाचा वाटतो. माझा सारांश - सदस्य विपिवर योगदान देत असल्यास त्याचा हेतू शुद्ध मानल्या जाऊ शकतो. अशा वेळी त्याने सदस्य पानावर माहिती चौकट साचा जोडणे, सुविचार, आपला विपत्र पत्ता देणे, फेसबुक सहित इतर समाज माध्यमांचे दुवे देणे चालू शकते (जसे की तुम्ही म्हणत आहात). परंतु जर तो केवळ सदस्य पानावर वारंवार संपादन करत असेल तर तो हेतू पूर्वक ब्लॉग प्रमाणे विपीचा दुरुपयोग करत असतो. :: ''वि. सु. - सप्टेंबर २०२३ पासून मी सदरील सदस्यांकडे ([[सदस्य:Sohan wankhade]]) दुर्लक्ष केले होते. परंतु तुम्ही आज तब्बल सहा महिन्यांनी अनाकलनीय रित्या त्यांची बाजू मांडत आहात म्हणून आता त्यांच्यावर जास्त लक्ष दिल्या जाईल. कदाचित ते प्रतिबंधित देखील होऊ शकतील. -:[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:३८, १४ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[पूनम पांडे]] (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ०१:०४, १४ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == Translation help == Hi, can you please translate (localize per your wiki) [[सदस्य:CampWiz Bot/wlf.json|these summaries]] in Marathi for the bot? [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) १२:५४, २२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :Hi, as per my opinion, most of the part is already translated in Marathi. Translation of the table isn't necessary. @[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] , am I right? - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १५:१९, २२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) ::Just to confirm, are you talking about the edit summaries listed in [[सदस्य:CampWiz Bot/wlf.json]]? [[सदस्य:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[सदस्य चर्चा:Nokib Sarkar|चर्चा]]) १८:१८, २२ फेब्रुवारी २०२४ (IST) :::Yes. I am talking about the same. Which part do you want to translate in Marathi? As per my knowledge the table is a software programming language, about which I have no idea. For more kindly get the help from @[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] or @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]], they may help you. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:३७, २३ फेब्रुवारी २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[पूनम पांडे]] (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ०२:०५, ३० मार्च २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सुहानी भटनागर]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १६:३०, २ जून २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[पूनम पांडे]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) २०:३०, २ जून २०२४ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सुहानी भटनागर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = 91 words) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) २३:३०, ८ जून २०२४ (IST) == राजगड तालुका मॅप Add करा == https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/94/Velhe_tehsil_in_Pune_district.png [[विशेष:योगदान/2401:4900:550F:B8F7:75A6:5EFE:80ED:A4BA|2401:4900:550F:B8F7:75A6:5EFE:80ED:A4BA]] ०९:५१, १७ ऑगस्ट २०२४ (IST) :{{झाले}} - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:५४, १७ ऑगस्ट २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर विधानसभा सदस्य माहितीचौकट add करा. == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर विधानसभा सदस्य माहितीचौकट add करा. [[विशेष:योगदान/2401:4900:5195:ABC6:CC09:F959:C113:F5B9|2401:4900:5195:ABC6:CC09:F959:C113:F5B9]] १४:१९, ३१ ऑगस्ट २०२४ (IST) :प्रिय अनामिक सदस्य, प्रथम आपण सनोंद प्रवेश करून येथे चर्चा करावी. आपला ip अंकपत्ता नियमित बदलतो, तसेच सनोंद प्रवेश नसल्यास तुमच्याशी चर्चा करता येत नाही. सबब येथे सनोंद प्रवेश करून चर्चा करावी. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १३:२८, ७ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर विधानसभा सदस्य माहितीचौकट add करा. == [[अनंतराव थोपटे]] [[विशेष:योगदान/2401:4900:36C4:605A:DD7E:3A78:DE79:8176|2401:4900:36C4:605A:DD7E:3A78:DE79:8176]] १३:१६, ७ सप्टेंबर २०२४ (IST) :प्रिय अनामिक सदस्य, प्रथम आपण सनोंद प्रवेश करून येथे चर्चा करावी. आपला ip अंकपत्ता नियमित बदलतो, तसेच सनोंद प्रवेश नसल्यास तुमच्याशी चर्चा करता येत नाही. सबब येथे सनोंद प्रवेश करून चर्चा करावी. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १३:२८, ७ सप्टेंबर २०२४ (IST) == विनाकारण माहिती आणि संदर्भ खोडल्याबद्दल == हुंडा या लेखात मी काही माहिती जोडली होती. ती माहिती खोडण्याचे काहीही सबब किंवा कारण दिलेले नाही. माहिती चुकीची होती का? याचा खुलासा आपण करावा [[सदस्य:Ranjeetrao.Deshmukh|Ranjeetrao.Deshmukh]] ([[सदस्य चर्चा:Ranjeetrao.Deshmukh|चर्चा]]) २०:५२, १३ सप्टेंबर २०२४ (IST) :# नमस्कार, काहीतरी कारण असेल म्हणून माहिती उडवली असेल ना, मग तिथे विनाकारण हा शब्द योग्य आहे का? असो, विषय बदलायला नको. :#आपण अनेक लेखात बशीर मोमीन कवठेकर यांची माहिती जोडली आहे. मुळात बशीर मोमीन कवठेकर या एकाच लेखात ती माहिती जोडणे अपेक्षित आहे. वेडात मराठे वीर दौडले सात हा चित्रपट बशीर मोमीन कवठेकर यांच्या कादंबरीवर आधारित आहे सबब, तिथे माहिती जोडणे ठिक आहे. परंतु आपण [[हुंडा]] आणि [[भारतातील हुंडा प्रथा]] या दोन लेखात समान मजकूर जोडलात, हे अयोग्य आहे. हुंडा हा शब्द जिथे जिथे आला तिथे लगेच एकसमान माहिती जोडणे हे अपेक्षित नाही. :#आपण [[भारतातील हुंडा प्रथा]], [[हुंडा]], [[मराठी रंगभूमी]], [[आणीबाणी (भारत)]], [[वेडात मराठे वीर दौडले सात (चित्रपट)]], [[नाटक]], [[बशीर मोमीन (कवठेकर)]], [[इ.स. २०२१]] तसेच [[इ.स. १९४७]] या लेखात बशीर मोमीन कवठेकर यांची माहिती जोडली आहे. या पैकी [[वेडात मराठे वीर दौडले सात (चित्रपट)]], [[बशीर मोमीन (कवठेकर)]], [[इ.स. २०२१]] तसेच [[इ.स. १९४७]] या लेखात बशीर मोमीन कवठेकर यांची माहिती जोडणे हे योग्य आहे. परंतु बशीर मोमीन कवठेकर यांनी केलेले विविध कार्य प्रत्येक वेगवेगळ्या लेखात जोडण्या ऐवजी बशीर मोमीन कवठेकर या एकाच जोडणे अपेक्षित आहे. तरीही मी केवळ हुंडा आणि भारतातील हुंडा प्रथा या दोन लेखातील माहिती तितकी उडवली आहे. कृपया कवठेकर यांची योग्य ती विश्वकोशीय माहिती आपण त्यांच्या नावातील लेखात जोडताल असे अपेक्षित आहे. :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:५०, १३ सप्टेंबर २०२४ (IST) ::नमस्कार, ::आधी माहिती खोडताना त्याचे कारण दिले नव्हते म्हणूनच विनाकारण म्हटले. एखाद्याला व्याकरण आवडणार नाही, एखाद्याला भाषातले शब्द प्रयोग आवडणार नाहीत ..असं बरच काही असू शकते. त्यामुळे, विशेषता, दुसऱ्याची माहिती जेव्हा आपण खोडतो तेव्हा थोडेसे स्पष्टीकरण देणे उचितच ठरेल. ::वाचक जेव्हा विकिपीडियावर कोणताही विषय वाचतो तर तेव्हा एकसंध आणि परिपूर्ण माहिती तेथे उपलब्ध असेल तर ते वाचकास निश्चितच फायद्याचे ठरते. त्यामुळे असे माहिती किंवा संदर्भ जोडणे यात गैर काही नाही. [[सदस्य:Ranjeetrao.Deshmukh|Ranjeetrao.Deshmukh]] ([[सदस्य चर्चा:Ranjeetrao.Deshmukh|चर्चा]]) २१:१५, १७ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर विधानसभा सदस्य माहितीचौकट add करा. == [[अनंतराव थोपटे]] [[सदस्य:राहुलया|राहुलया]] ([[सदस्य चर्चा:राहुलया|चर्चा]]) १४:२३, १४ सप्टेंबर २०२४ (IST) [[अनंतराव थोपटे]] [[सदस्य:राहुलया|राहुलया]] ([[सदस्य चर्चा:राहुलया|चर्चा]]) १४:२७, १४ सप्टेंबर २०२४ (IST) :@[[सदस्य:राहुलया|राहुलया]], नमस्कार, अनंतराव थोपटे या लेखात माहिती चौकट जोडली आहे. आपण ती व्यवस्थित भरावी. काही शंका निर्माण झाल्या तर त्या येथे विचाराव्यात. कोणतीही घाई करू नये. तसेच सदरील लेख हा भाषण किंवा व्यक्ती चरित्र लिहल्या सारखा झाला आहे. जमल्यास [[विलासराव देशमुख]] या लेखाचा अभ्यास करून त्या प्रमाणे अनंतराव थोपटे हा लेख लिहावा. भाषा शैली विश्वकोशीय असावी, ललित लिखाण किंवा भाषणा प्रमाणे नसावी. योग्य ते संदर्भ जोडावेत. विशेषणे तसेच स्तुतीसुमने टाळावीत. आणि हो चुका होऊ द्या आपण त्या हळू हळू दुरुस्त करूया.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १८:१०, १४ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे image upload करणे == <nowiki>https://atcbhor.com/img/founder.jpg</nowiki> [[विशेष:योगदान/2401:4900:5030:448E:4CF9:B046:7915:EB80|2401:4900:5030:448E:4CF9:B046:7915:EB80]] १६:१०, १५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == अनंतराव थोपटे विकिपीडियावर image upload करणे == <nowiki>https:[[//atcbhor.com/img/founder.jpg</nowiki>]] [[सदस्य:राहुलया|राहुलया]] ([[सदस्य चर्चा:राहुलया|चर्चा]]) १६:२६, १५ सप्टेंबर २०२४ (IST) :@[[सदस्य:राहुलया|राहुलया]], आपण सनोंद (म्हणजे लाँग इन) करून येथे संपादने करावीत. अन्यथा ना लेख व्यवस्थित होईल ना तुम्हाला मार्गदर्शन करता येईल. यापुढे दक्षता घेणे. आणि हो अकारण चुकीची संपादने चालूच ठेवल्यास कोणताही प्रचालक सदरील लेख कायम उडवेल, सबब सूचनांकडे दुर्लक्ष करू नये. याच बरोबर कोणत्याही संकेतस्थळावरील चित्र येथे जोडता येत नाही. यासाठी विकिमिडियावर ते उपलब्ध असावे लागते, आणि तेही स्वतः काढलेले प्रताधिकार मुक्त (म्हणजे कॉपी राईट फ्री) असावे लागते.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:२६, १५ सप्टेंबर २०२४ (IST) == Join the Wikipedia Asian Month Campaign 2024 == <div lang="en" dir="ltr"> Dear 2022 & 2023 WAM Organizers, Greetings from Wikipedia Asian Month User Group! The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024|Wikipedia Asian Month Campaign 2024]] is just around the corner. We invite you to register your language for the event on the "[[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Join_an_Event|Join an event]]" page and once again become an organizer for your language's Wikipedia. Additionally, this year we have selected [[m:Wikipedia_Asian_Month_User_Group/Ambassadors|ambassadors]] for various regions in Asia. If you encounter any issues and need support, feel free to reach out to the ambassador responsible for your area or contact me for further communication. We look forward to seeing you again this year. Thank you! [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]] [[m:User:Betty2407|Betty2407]] ([[m:User talk:Betty2407|talk]]) 11:00, 20 October 2024 (UTC) on behalf of [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Team|Wikipedia Asian Month 2024 Team]] <small>You received this message because you was an organizer in the previous campaigns. - [[m:User:Betty2407/WAMMassMessagelist|Unsubscribe]]</small> </div> <!-- सदस्य:Betty2407@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=27632678 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- सदस्य:Biplab Anand@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ११:५४, २६ जानेवारी २०२५ (IST) </div> <!-- सदस्य:Doc James@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == मार्गदर्शन हवे == ०१) मजकूर लिहून तो publish करत असताना, मराठी अनिवार्यता असा संदेश येत आहे. तो का? ते कळत नाहीये. कारण मजकूर मराठीमध्येच लिहीत आहे. तसा संदेश आल्यावर काय करावे? ०२) एखादा ब्लॉग official असेल तरीही त्याचा संदर्भ दिलेला चालत नाही का? (तेव्हाही 'मराठी अनिवार्यता' असा संदेश येत आहे. आणि मग dismiss करावे लागत आहे.) तुमच्या admin ला कळवा असे त्यात नमूद केले आहे. ते कोणाला व कसे कळवायचे हे कळत नाहीये. कृपया मार्गदर्शन करावे, ही विनंती. धन्यवाद! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १५:२५, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) :सदरील अडचण [[ज्युडिथ टायबर्ग]] साठीची आहे का? मजकूर जोडताना त्यात संदर्भ नीट जोडला होता का? कदाचित त्यात काही गल्लत झाली असेल. मराठी विकिवर ब्लॉग आणि यूट्यूब वरील विशिष्ट लिंक पोस्ट होत नाहीत. जर ब्लॉग जोडायचा असेल तर माहिती चौकट किंवा बाह्य दुवे मध्ये जोडला जाऊ शकतो, इतरत्र नाही.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:००, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) ::ता.क. तुम्ही संपादन करत असताना जुडिथ, थिओसिफिकल तसेच असे काही शब्द संपादन गाळणीने नेपाळी किंवा इतर भाषिक म्हणून ओळखल्या. याच सोबत वर्डप्रेसचा दुवा स्व प्रकाशित ब्लॉग म्हणून ओळखला. यावर उपाय म्हणजे इंग्रजी शब्द मराठी अक्षरात लिहिताना थोडे बहुत बदल करून लिहिणे. तसेच वर्डप्रेस किंवा इतर तत्सम दुवे जोडणे टाळावेत. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १६:१०, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) ::०१) हो, त्याच लेखाबाबत ही अडचण येत आहे. संदर्भ म्हणून ब्लॉग जोडायचा असेल तर कसे करावे? ::०२) <u>काही शब्द संपादन गाळणीने नेपाळी किंवा इतर भाषिक म्हणून ओळखल्या.</u> - मी काम तसेच पुढे चालू ठेवू ना? काही अडचण नाही ना? ::०३) <u>तसेच वर्डप्रेस किंवा इतर तत्सम दुवे जोडणे टाळावेत....</u> ते संदर्भ वगळता येण्यासारखे नाहीयेत. कारण त्यावरच अधिक authentic data उपलब्ध आहे. काय करावे? ::धन्यवाद! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २०:५८, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) :::इतर भाषिक शब्द म्हणून जरी सूचना आली तरीही आपण काम चालू ठेवावे. काही हरकत नाही. वर्डप्रेस, समाज माध्यमे (सोशल मीडिया) आणि इतर सर्व अनुदिनी (ब्लॉग) संदर्भ म्हणून अजिबात जोडू नका. संदर्भ लगेच नाही मिळाला तरी चालेल.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१५, ६ फेब्रुवारी २०२५ (IST) ::::ठीक. धन्यवाद!! [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १०:३९, ७ फेब्रुवारी २०२५ (IST) == Khadaan (Marathi translation) == @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]], I was editing the Marathi version of the article Khadaan [https://mr.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributions-page&from=en&to=mr&page=Khadaan&targettitle=%E0%A4%96%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8&revision=1275487694 <nowiki>[1]</nowiki>]. I shall be greatly obliged if you see the technical faults here and publish it. Thank you [[सदस्य:Chachajaan|Chachajaan]] ([[सदस्य चर्चा:Chachajaan|चर्चा]]) १९:०५, १३ फेब्रुवारी २०२५ (IST) == टूल == कॉपी आहे कि नाही चेक करण्यासाठी Tool असेल तर लिंक द्या सर [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १७:१४, ४ मार्च २०२५ (IST) :https://copyvios.toolforge.org/?lang=mr :फक्त एवढी काळजी घेणे की विकिपीडियावरून इतरत्र देखील मजकूर कॉपी पेस्ट केलेला असू शकतो. त्यामुळे इतर संकेतस्थळावरून विपी वर आलाय का विपी वरून इतरत्र गेलाय, याचा निर्णय विचार करून घ्यावा.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:५३, ४ मार्च २०२५ (IST) == नारी शक्ती पुरस्कार विजेते == नमस्कार, तुम्ही नारी शक्ती पुरस्कार विजेत्यांवरील लेख तयार करीत असलेले पाहून आनंद झाला. या प्रत्येक विजेत्या आपल्या समाजासाठी उदाहरण आहेत. त्यांच्यावर लेखांद्वारे प्रकाशझोत घातल्याबद्दल धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ००:०१, १५ मार्च २०२५ (IST) :धन्यवाद सर.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:५५, १५ मार्च २०२५ (IST) == Files without a license == Hi! It seems that you are the only one that is deleting files without a license. You may have told me earlier but what is the reason that you (or someone else) does not delete all of the files in one massdelete? If it is because of the flooding of recent changes then [[:m:Meta:Flood flag]] could be a solution. Or is the reason that you are doing some checks of the files before you delete them? [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:१५, १६ मार्च २०२५ (IST) :Hi, my english is not so fair. So kindly ignore my mistakes. :# I have no bot as well don't know how to use it. :# there may be flooding of in recent changes. :# And yes I check properly every file before deleting it. ::That's why it takes more time. :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २३:५४, १६ मार्च २०२५ (IST) :: Thank you! Your English is good enough for me. I'm not a native English speaker either :-) And even if I was I would not care about any errors. :: You do not need a bot to delete files faster. You can use a script (see tip at [[:वर्ग:उल्लेखनीयता रद्दीकरण]]). But you would still flood recent changes unless you get flood flags implemented here. :: Checking files manually takes a lot of time. Too bad the other admins does not help you. Have you found any errors so far? If there are any known types of errors I might be able to have my bot remove the deletion template from similar files. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:१२, १७ मार्च २०२५ (IST) :::@[[सदस्य:MGA73|MGA73]] thanks for your valuable suggestion. Still now there are two problems. :::# it's flooding in recent changes. :::# as an admin, I am checking each and every file before deleting. ::::So, still it will take some time from my side. Once again thanks for your support.- :::[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १४:०३, १७ मार्च २०२५ (IST) ::::As long as more files are fixed/deleted than new files are uploaded it is good :-) I will try to move more files to Commons ([[:Category:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons ]] / [[:Category:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]]). --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १५:१५, १७ मार्च २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[शकुंतला मजुमदार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १४:३४, २६ मार्च २०२५ (IST) == विकीडाटा कलम दुरुस्ती == कृपया, खालील पानांची विकीडाटा कलमे दुरुस्त करावीत. # [[:वर्ग:गुजरात विधानसभा]] # [[:वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा]] # [[:वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका]] # [[:वर्ग:दिल्ली विधानसभा निवडणुका]] # [[:वर्ग:बिहार विधानसभा निवडणुका]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:१७, २६ एप्रिल २०२५ (IST) :{{Done}} --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १३:२४, २६ एप्रिल २०२५ (IST) ::# [[:वर्ग:२००२ राष्ट्रकुल खेळ]] ::# [[:वर्ग:२०१० राष्ट्रकुल खेळ]] ::# [[:वर्ग:उल्हासनगर]] ::# [[:वर्ग:कंदहार]] ::# [[:वर्ग:बीजिंग]] ::# [[:वर्ग:क्वांगचौ]] ::# [[:वर्ग:मस्कत]] ::# [[:वर्ग:जेरुसलेम]] ::# [[:वर्ग:आइसलँडमधील शहरे]] ::# [[:वर्ग:इराणमधील शहरे]] ::# [[:वर्ग:झांबियामधील शहरे]] ::# [[:वर्ग:सीरियामधील शहरे]] ::[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:००, २ मे २०२५ (IST) :::{{झाले}}- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:४१, ३ मे २०२५ (IST) ::::फक्त [[:वर्ग:आइसलँडमधील शहरे]] साठी अचूक वर्ग सापडला नाही. कदाचित [[:en:category:Municipalities of Iceland|Municipalities of Iceland]] असावा. @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] नक्की सांगाल का. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ११:४६, ३ मे २०२५ (IST) ::::: [[:वर्ग:आइसलँडमधील शहरे]] मी दुरुस्त केले आहे, फक्त [[:वर्ग:इराणमधील शहरे]] चुकीच्या पानाशी जोडले आहे. [[:en:category:Cities in Iran]] हे योग्य पान आहे. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:१०, ३ मे २०२५ (IST) {{साद|संतोष गोरे}} # [[:वर्ग:सुदानमधील शहरे]] # [[:वर्ग:कोसोव्होमधील शहरे]] # [[:वर्ग:कँडी]] # [[:वर्ग:मेरठ]] # [[:वर्ग:हंपी]] # [[:वर्ग:आग्रा]] # [[:वर्ग:जोरहाट]] # [[:वर्ग:बंगळूर]] # [[:वर्ग:जाफना]] # [[:वर्ग:गुवाहाटी]] # [[:वर्ग:प्रयागराज]] # [[:वर्ग:विजयवाडा]] # [[:वर्ग:बेळगांव]] # [[:वर्ग:गुलबर्गा]] # [[:वर्ग:अलीगढ]] # [[:वर्ग:फैजाबाद]] # [[:वर्ग:तुलूझ]] # [[:वर्ग:नीस]] # [[:वर्ग:बोर्दू]] # [[:वर्ग:लेंस]] # [[:वर्ग:कराची]] # [[:वर्ग:नेपियर]] # [[:वर्ग:वेलिंग्टन]] # [[:वर्ग:विशाखापट्टणम]] # [[:वर्ग:मोरोक्कोमधील शहरे]] # [[:वर्ग:पनामामधील शहरे]] # [[:वर्ग:गोवा राज्यातील शहरे व गावे]] # [[:वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे]] # [[शहाड]] # [[टिटवाळा]] # [[आसनगाव बुद्रुक]] # [[आसनगाव (डहाणू)]] # [[पळसदरी]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २३:०६, ४ मे २०२५ (IST) :{{झाले}}- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:०९, ११ मे २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[शकुंतला मजुमदार]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुकरी बोम्मागौडा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ०६:३१, २९ एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सुकरी बोम्मागौडा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[बीना शेठ लष्करी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वर्तिका नंदा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सीमा साखरे]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[नसीरा अख्तर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुमिता घोष]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अनुराधा नाईक]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अमृता पाटील]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १३:३०, २९ एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[लॉरेन पॉवेल जॉब्स]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ए. सीमा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कलावती देवी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[दर्शना गुप्ता]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सोनिया जब्बार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुनीता देवी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[मिझो हमेईछे इन्सुइहखावम पॉल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अंबिका बेरी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) ११:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[मिनी वासुदेवन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[दिदी कॉन्ट्रॅक्टर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मुमताज काझी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[नंदिता शाह]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुभा वारियर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मोनिका]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[निकिता ठुकराल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[स्नेहलता नाथ]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[बीना देवी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[चामी मुर्मू]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[लतिका ठुकराल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[प्रियंवदा सिंग]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[पुष्पा गिरिमाजी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[निल्झा वांगमो]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[कमल कुंभार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मीरा ठाकूर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मधु जैन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सीमा मेहता]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[बानो हरालू]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[दीपिका कुंडजी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[वनस्त्री]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[लक्ष्मी गौतम]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[सुपर्णा बक्षी गांगुली]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[नंदिता कृष्णा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[रेवण्णा उमादेवी नागराज]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[स्मिता तंडी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[मालविका अय्यर]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[साईलक्ष्मी बालीजेपल्ली]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली) * [[स्वराज विद्वान]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अनोयारा खातून]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[पी. कौसल्या]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[नेहा किरपाल]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १६:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] नमस्कार, [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५ |स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५]] प्रकल्पात मी जे लेख लिहिलेत ते [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५#नियम|नियमांना]] अनुसरून आहेत असे मला वाटते. कृपया पहिला नियम पाहावा, त्यानुसार 'लेख विस्तारित किंवा नवीन लेखात किमान ३,००० बाइट्स किंवा ३०० शब्द असणे आवश्यक आहे.' यानुसार माझे सर्व लेख आहेत. परंतु आपण काही लेख रिजेक्ट केले आहेत अशी सूचना दिसून येत आहे. खुलासा कराल का..? - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १८:०१, ३० एप्रिल २०२५ (IST) ::नमस्कार, मी वापरत असलेल्या [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/110 या] टूलमध्ये लेखात नव्याने जोडलेली शब्दसंख्या ३०० पेक्षा कमी दाखवत आहे (नवीन लेखात किमान ३,००० बाइट्स किंवा ३०० शब्द). या कारणाने काही लेख नामंजूर केले आहेत, तथापि हा निकाल अंतिम समजू नये. टूल मधील त्रुटी शोधून लेखांना पुन्हा तपासले जाईल. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १८:२७, ३० एप्रिल २०२५ (IST) सादर केलेल्या काही लेखांची एकूण शब्दसंख्या (संदर्भातील शब्द वगळून) 300 पेक्षा कमी आढळून येत आहे. आणि असे लेख नामंजूर करण्यात आले आहेत. तथापि, माझ्याकडून मोबाईलवर संपादन करताना काही लेखांवर "300 पेक्षा कमी शब्द असल्याची टीप" टाकली गेली, प्रत्यक्षात ते 300 पेक्षा जास्त शब्दांचे व '''मंजूरही''' झालेले लेख आहेत. अनावश्यक ठिकाणी असलेली ती टीप काढून टाकली जाईल. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} २१:११, ३० एप्रिल २०२५ (IST) :'नवीन लेखात किमान ३,००० बाइट्स किंवा ३०० शब्द असणे आवश्यक आहे.' या नियमानुसार शब्द संख्या जरी ३०० भरली नाही तरी बाईट्स च्या नियमात सर्व लेख बसतात असे मला वाटते.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:५२, ३० एप्रिल २०२५ (IST) ::ठीक. मी लवकरच सर्व लेखांची पुनर्तपासनी करेन. --[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} ११:०७, ३ मे २०२५ (IST) :::@[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] Don't worry where the स्थिती = approved and note = ३०० पेक्षा कमी शब्दांची भर घातली. That is a system bug I feel because I am also facing the same. I will ask developer to fix it soon. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १९:०९, ३ मे २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[सौरभ सुमन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = rejected; नोट = लेखाची शब्दसंख्या २६८ आहे) * [[बसंती देवी (पर्यावरणतज्ज्ञ)]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[उत्तरा पडवार]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[मीना शर्मा]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वासु प्रिमलानी]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कृष्णा यादव]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[छांव फाउंडेशन]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[साधना महिला संघ]] → (Sandesh9822 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) २१:३०, ३० एप्रिल २०२५ (IST) == तुमच्या काही लेखांचे मूल्यमापन झाले == शेवटच्या अपडेटपासून काही नवीन सबमिशनचे मूल्यांकन केले गेले: * [[बीना शेठ लष्करी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[वर्तिका नंदा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सीमा साखरे]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[नसीरा अख्तर]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुमिता घोष]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अनुराधा नाईक]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अमृता पाटील]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[लॉरेन पॉवेल जॉब्स]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[ए. सीमा]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[कलावती देवी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[दर्शना गुप्ता]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सोनिया जब्बार]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[सुनीता देवी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[मिझो हमेईछे इन्सुइहखावम पॉल]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[अंबिका बेरी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = ) * [[मिनी वासुदेवन]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[दिदी कॉन्ट्रॅक्टर]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[मुमताज काझी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[नंदिता शाह]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[सुभा वारियर]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[मोनिका]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[निकिता ठुकराल]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[स्नेहलता नाथ]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) * [[बीना देवी]] → (Tiven2240 द्वारे मूल्यमापन; स्थिती = approved; नोट = मोहिमेच्या व्याप्तीत नाही.) कृपया लक्षात घ्या की, हे कॅम्पविझ बॉट कडून निवडलेले वैशिष्ट्य होते. - [[सदस्य:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[सदस्य चर्चा:CampWiz Bot|चर्चा]]) १९:३०, ३ मे २०२५ (IST) == [[:वर्ग:Files uploaded by Archanapote]] == I see that you use the script to mass delete. That makes things easier :-) One of the users with many uploads is [[User:Archanapote]]. I have asked user to add a license because user was active. But I asked in English. If Archanapote confirm to be the photographer and confirm a license I can fix the files with my bot. Same if any other users are active. If you ask any users in local language and get a reply just let me know. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १९:४२, ८ मे २०२५ (IST) :{{झाले}}- sent her a message. Let's see what happens.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २३:५६, ८ मे २०२५ (IST) And now that you use "Files uploaded by ..." to delete files I have started removing those categories from all files with a license template. That should make it easier. I can also add a non-free template to logos. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:४५, १० मे २०२५ (IST) Removed... * Except [[:वर्ग:Files uploaded by Rahuldeshmukh101]] that seems to be active. So Rahuldeshmukh101 should be able to add a license. * Except [[:वर्ग:Files uploaded by Archanapote - cc]] that are all licensed Creative Commons but Archanapote could perhaps check the files. Perhaps you can leave a note to Rahuldeshmukh101 and skip those categories for now. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:०३, १० मे २०२५ (IST) :Thanks for your help. I need ''category:Files uploaded by...'' so that I can check and delete those files using the script to mass delete. And yes, it will be better if you make 50 to 100 files in each category.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:२२, १० मे २०२५ (IST) :: Okay. I will add a license to a number of logos first and then I can split up the files in smaller categories. Perhaps you can start with [[:वर्ग:Files uploaded by Kaustubh]]. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:३३, १० मे २०२५ (IST) Hi! Do you mean like with [[:वर्ग:Files uploaded by Bantee]] where I put files in smaller sub categories? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ००:१८, १४ मे २०२५ (IST) :Thanks, it will save my time and speed up the deletion.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०७:०८, १४ मे २०२५ (IST) ::Okay I will make more categories like this soon. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १२:१७, १४ मे २०२५ (IST) The files I nominated for deletion are in [[:वर्ग:उल्लेखनीयता रद्दीकरण]] and I have only marked files that was unused when I marked them. The Files in "Files uploaded by..." also included files with a license but I removed them from the categories as written above. But I came to think that some files in "Files uploaded by..." may be in use. So my question is if you would like only to delete unused files or if you delete all unlicensed files? Since uploaders had months and years to add a license I doubt they will add one so the files should in my opinion be deleted even if in use. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:३०, १६ मे २०२५ (IST) :At presentI am deleting unused files, that's why I am spending more time to check every nominated file. I have no idea what to do with unlicensed used files. We will discuss it later after the deletion of unlicensed unused files. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:५३, १६ मे २०२५ (IST) :: In that case I will move all the unused files in subcategories of "Files uploaded by..." and leave the files in use in the top category. Then it will be easier for you to see which files are in use. :: Unlicensed files is a violation of [[:wmf:Resolution:Licensing_policy]] so they should be deleted too even if they are in use. So they have to be deleted at some point too. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:०६, १६ मे २०२५ (IST) Perhaps you could have a look at the files in [[:वर्ग:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]]? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १८:४६, २२ मे २०२५ (IST) :Those files are may be moved on commons. What to do? Do we have to delete them from mrwiki..? [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:४३, २२ मे २०२५ (IST) :Just finished deleting category :Files uploaded by Maihudon. I think that this category includes files use on are.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:४४, २२ मे २०२५ (IST) ::It is much easier to clean up if we delete files locally that are also on Commons. About the files in use they should be in the top category and the unused in the sub categories. The category you mention is empty? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २२:५९, २२ मे २०२५ (IST) :::Emptied [[:वर्ग:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]] - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:०९, २४ मे २०२५ (IST) ::::Even [[:वर्ग:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons]] too cleared.- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:२४, २४ मे २०२५ (IST) :::::Great! I added some more photos to the two categories. And I noticed that some photos were uploaded by Archanapote here and a few days later by Cherishsantosh. I do not know if it is the same user or what happend. I left a message at [[सदस्य_चर्चा:Archanapote#License,_source_and_author_on_your_uploads]]. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:५२, २४ मे २०२५ (IST) ::::::I marked the rest of the files to day and replaced the usage. So [[:वर्ग:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons]] should be ready to empty one last time. After that I will wait for the deletion of the files allready marked for deletion. When they are done we can figure out what to check next. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:२८, २५ मे २०२५ (IST) Hello! Great work deleting files!!! I have now marked more unused and unlicensed files for deletion. I stopped again because I noticed that the bot flag seems to be expired. The files are in sub categories of [[:वर्ग:Files not in use]] and [[:वर्ग:Files uploaded by Archanapote]]. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:२६, २६ जून २०२५ (IST) :I think [[:वर्ग:Files not in use - delete]] is having movie poster with valid license, like [[:चित्र:Adgul Madgul 01.jpeg]]. Is it so?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०६:४२, १४ जुलै २०२५ (IST) :: Yes the license seems valid enough. But the file is not in use. And non-free files are only allowed if they are in use. If the file was removed from an article by a mistake it can be added again. But if it file is no longer needed it should be deleted. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:१७, १४ जुलै २०२५ (IST) :::Recently I have removed ''Category:Files not in use - delete'' from three files, as those are in use, please check. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:१८, १५ जुलै २०२५ (IST) :::: It is good that you check. I had a look at the three files and the files were added to an article after I nominated them for deletion. For example [[Special:Diff/2589153]]. So someone is checking the files that I nominate for deletion. If we could get that user to check the files before they are nominated for deletion it would be good. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २१:२८, १५ जुलै २०२५ (IST) ::::: I am now adding the files to [[:वर्ग:All orphaned non-free use Wikipedia files]]. Maybe that will make our secret helper work on the files. I suggest not to delete the files now but wait a few weeks. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:३३, १६ जुलै २०२५ (IST) ::::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] could you help to add files in respective pages please? [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:३८, १६ जुलै २०२५ (IST) :::::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] [[:वर्ग:All orphaned non-free use Wikipedia files]] मधील चित्रे योग्य त्या चित्रपटाच्या लेखात जोडता का, जेणेकरून ही चित्रे मराठी विकिपीडियावर तशीच ठेवता येतील.--[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १५:५९, १९ जुलै २०२५ (IST) ::::::::{{साद|संतोष गोरे}} हो जमेल तेवढे करतो नक्की. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १६:२४, १९ जुलै २०२५ (IST) :::::::::सौम्य स्मरण. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ११:०७, २२ जुलै २०२५ (IST) ::::::::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]], केले का काम? - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०६:२४, २८ जुलै २०२५ (IST) :::::::::::{{साद|संतोष गोरे}} बहुतांशी सर्व छायाचित्रे योग्य त्या पानांवर जोडली आहेत, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १३:२८, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::::::::::::@[[सदस्य:MGA73|MGA73]] kindly check [[:वर्ग:All orphaned non-free use Wikipedia files]] as now most of the files are added in respective pages. Remaining should be now deleted. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १४:४३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::::::::::::@[[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] and [[User:संतोष गोरे]]. I have now removed the files that are in use. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २३:५६, ३ ऑगस्ट २०२५ (IST) I have added f:iles to [[:वर्ग:Files uploaded by Anna4u]]. Mane are taken from the Internet. They are all unused so I suggest to delete them. Should I add the same deletion tag as on the other files? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ०१:५७, १६ जुलै २०२५ (IST) :[[:वर्ग:Files uploaded by Anna4u]] isn't available. Kindly add [[: वर्ग:files not in use - delete]]. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०८:०६, ४ ऑगस्ट २०२५ (IST) ::Tiven2240 deleted the files so nothing left to do with those files :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) ११:१५, ४ ऑगस्ट २०२५ (IST) == 1,000 == I noticed we are getting closed to 1,000 in [[:वर्ग:उल्लेखनीयता रद्दीकरण]]. Next time you delete the number should get below that number! I hope you have a beer ready or maybe Solkadhi? --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १६:१९, ३० मे २०२५ (IST) == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १५:५०, २१ जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == पारितोषिक क्रमांकाबाबत == नमस्कार, मला स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य यामध्ये पारितोषिक मिळाले असून त्यासाठी फॉर्म भरण्यास सांगण्यात आले आहे. त्यामध्ये एक प्रश्न - तुम्हाला कितव्या क्रमांकाचे पारितोषिक आहे असा आहे. पण मला अजून तशी कोणतीही मेल किंवा संदेश मिळालेला नाही. त्यामुळे फॉर्म भरण्यात अडचण आहे. मला ते कसे कळेल, कृपया सांगू शकाल का? धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:२१, २१ जून २०२५ (IST) :@[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] तसेच @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]], नमस्कार, अजून विजेत्यांना कोणत्याही प्रकारचा संदेश देण्यात आलेला नाही. सबब वरील प्रश्न अनुत्तरित राहतोय. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २३:००, २१ जून २०२५ (IST) ::Please check [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results#Marathi_Wikipedia] [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:१५, २२ जून २०२५ (IST) :::@[[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]], @[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] आणि @[[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]], [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५]] प्रकल्पाचा वरील प्रमाणे निकाल जाहीर करण्यात आला आहे. कृपया नोंद घ्यावी.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:३१, २२ जून २०२५ (IST) ::::[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२५]] या पानावर देखील सदस्यांची नावे नमूद केली आहेत.--[[User:Sandesh9822|'''<span style="background color: black; color: orange">संदेश</span><span style="color: blue"> हिवाळे</span>'''<span style="color: green"></span>]]^{[[User talk:Sandesh9822|<span style="color: maroon">चर्चा</span>]]} १२:०१, २२ जून २०२५ (IST) ::::माहितीसाठी धन्यवाद. फॉर्ममध्ये तृतीय क्रमांकाच्या पारितोषिकाचा पर्याय दिलेला नाही. काय करावे? कृपया मार्गदर्शन कराल का? [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १८:३२, २२ जून २०२५ (IST) :::::@[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]], @[[सदस्य:Sandesh9822|Sandesh9822]] यांचे तिसरे बक्षीस आहे की उत्तेजनार्थ? कारण तिसऱ्या बक्षिसाचा पर्याय येत नाहीये. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:३१, २२ जून २०२५ (IST) ::::::Third prize (best article) is given to @[[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]]. Sorry to type in english. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०९:१२, २३ जून २०२५ (IST) :::::::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) ११:५२, २३ जून २०२५ (IST) :::::::नमस्कार, आपले उत्तर मिळाल्यानंतर विकिपीडियाकडून आलेला फॉर्म लगेच भरून पाठविला होता. पण त्यांच्याकडून अद्यापि काहीही उत्तर आलेले नाही. उत्तर अजून येणे अपेक्षित आहे की माझ्याकडून काही राहून गेले ते समजले नाही, म्हणून येथे विचारत आहे. तसदीबद्दल दिलगीर आहे. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १२:३५, १३ जुलै २०२५ (IST) ::::::::वेळ लागतो, बहुतेक एक भेट कार्ड (गिफ्ट व्हाउचर) येते. ज्याद्वारे आपण ऑनलाईन वस्तू खरेदी करणे किंवा बिल भरणा इत्यादी करू शकतो. ईमेल आल्यावर नक्की कळेल.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १२:४०, १३ जुलै २०२५ (IST) :::::::::ठीक. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १८:३२, १३ जुलै २०२५ (IST) == Update on files == Hi! I think it might be easier with a new section with status on the cleanup. Files in the categories can be deleted because they are moved to Commons: # [[:Category:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons ]] # [[:Category:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]] I have added files from two users to categorie: # [[:वर्ग:Files uploaded by Anna4u]] # [[:वर्ग:Files uploaded by Shreemarkal]] Many are taken from the Internet. They are all unused so I suggest to delete them. Should I add the same deletion tag as on the other files (so they end up in [[:वर्ग:उल्लेखनीयता रद्दीकरण]])? The unused non-free files have all been added to: # [[:वर्ग:All orphaned non-free use Wikipedia files]] Hopefully someone will help check and add to articles. If not they should be deleted later. These files have no license: # [[:वर्ग:Files with no license]] There are only three options: 1) Add a free license (PD-old for example or if uploader is active and respond), 2) Add a non-free rationale/license or 3) Delete the files. The free files can be moved to Commons if the license claim seems legit and the file seems usable. I have added them to: # [[:वर्ग:Unidentified subjects in India]] That will make sure the files end in a category related to India if moved to Commons. I have some scripts in [[सदस्य:MGA73/common.js]] that might be useful. [[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:५२, १७ जुलै २०२५ (IST) :Put your queries about files which are seemed to be downloaded from internet or having some issues on [[विकिपीडिया:चावडी/इतर चर्चा]]. Lets etsuggestions from other admins. Tagg other admins from the list [[विकिपीडिया:प्रचालकांची यादी#विद्यमान प्रचालक|विद्यमान प्रचालक]]. This will be better.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:१६, १७ जुलै २०२५ (IST) :Files in the categories has be deleted. :# [[:Category:All Wikipedia files with a different name on Wikimedia Commons]] :# [[:Category:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]] :[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २२:२१, १७ जुलै २०२५ (IST) :: Thank you. I moved more files to Commons so there are more to delete :-) --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:१०, १८ जुलै २०२५ (IST) Hello again! I moved a few more to Commons (mostly different name). Perhaps you can delete them? Most of the remaining free files have no description and I think the best is to add a description before files are moved to Commons. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १४:२७, २० जुलै २०२५ (IST) :I just found out that some files were never updated correctly by the wiki-software when I nominated them for deletion so they did not show up in the deletion category. I forced an update of the pages so now they show up. I also found a number of file pages with test but without a file or the file was on Commons. So there are a number of files/pages in [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]. Also there are a few NowCommons again. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:३८, २५ जुलै २०२५ (IST) ::I think that you have aaded Delete template, due to which it was not showing delete request in [[:वर्ग: उल्लेखनीयता रद्दीकरण]]. Most of delete template include [[:वर्ग:लवकर वगळावे विनंत्या]]. So the files nominated for deletion could be seen here. Also you should have to add [[: वर्ग:Files not in use - delete]] for my convenience. Let it, I will definitely delete the nominated files as per my convenience. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १६:०३, २५ जुलै २०२५ (IST) :::I have added [[:वर्ग:Files not in use - delete]] on most of the files. The files that are on Commons but have a local description page are in use but should be deleted because the file is on Commons. I think it will be easier for you if we do not put them in the same category. We can add the other file pages to a category later. I could also add the NowCommons template instead if that makes it easier. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १६:४३, २५ जुलै २०२५ (IST) ::::LOL you are fast! --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १६:४४, २५ जुलै २०२५ (IST) :::::I added the remaining files / file pages to [[:वर्ग:Files to delete]]. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १६:५२, २५ जुलै २०२५ (IST) :::::thanks, but actually I am just helping you, while you are doing hard work.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १७:०३, २५ जुलै २०२५ (IST) Also perhaps you can add a license to: * [[:File:Wiki.png]] * [[:File:WikiLogo.PNG]] The files are protected so I can't add a license. For example {{tl|Cc-by-sa-3.0}}. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १७:०२, २५ जुलै २०२५ (IST) :Should I have to add template {{t|Cc-by-sa-3.0}} to above two files? [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०६:२२, २८ जुलै २०२५ (IST) ::Yes please. The second file is also on Commons as [[:c:File:Wikipedia-logo-mr.png]] so it could also be replaced and deleted. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १२:२९, २८ जुलै २०२५ (IST) :::It means there is no of [[:चित्र:WikiLogo.PNG]], which is already available on commons. Should I delete it?-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १३:१४, २८ जुलै २०२५ (IST) ::::Yes you can delete it. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) १३:३२, २८ जुलै २०२५ (IST) :::::{{झाले}} [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १६:१३, २८ जुलै २०२५ (IST) Hello! I added one file to [[:वर्ग:All Wikipedia files with the same name on Wikimedia Commons]]. If there are no response to [[विकिपीडिया:आंतरविकि_दूतावास#Status_in_cleanup_of_files_per_August_2025]] next step could perhaps be that I oprhan files from [[:वर्ग:Files with no license]] so they can be deleted. --[[सदस्य:MGA73|MGA73]] ([[सदस्य चर्चा:MGA73|चर्चा]]) २०:१७, २१ ऑगस्ट २०२५ (IST) == स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ == [[File:FNF 2026 Mr logo.png|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]]''' ही विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेली एक वार्षिक स्पर्धा आहे. [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|विकी लव्हस फॉल्कलोर]]ची थीम लिंगभेद कमी करणे आणि लोकांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर आधारित आहे. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतला आहे आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले योगदान द्यावे. योगदानाचा मुख्य हेतू लिंग अंतर कमी करण्यात थेट प्रभाव पाडेल. ही स्पर्धा १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू होऊन ३१ मार्च २०२६ रोजी समाप्त होईल. स्पर्धेतील विजेत्याला तयार केलेल्या पृष्ठांच्या संख्येच्या आधारे घोषित केले जाईल. पहिले स्थानिक बक्षीस - २५ अमेरिकन डॉलर्स, दुसरे स्थानिक बक्षीस - २० अमेरिकन डॉलर्स, तर सर्वोत्कृष्ट निर्णायक लेखासाठी - १५ अमेरिकन डॉलर्स दिले जातील. सहभाग किंवा योगदान करताना येणाऱ्या कोणत्याही समस्यांबाबत अथवा कोणत्याही मदतीसाठी ज्युरी सदस्यांच्या ([[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] किंवा [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]]) चर्चा पानावर संदेश लिहा. कृपया [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] या पृष्ठावरील सर्व सूचना आणि नियम वाचा. तसेच [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६/नोंदणी]] या पानावर आपली नाव नोंदणी करून स्पर्धेत सहभागी व्हावे. तसेच [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/224/submission/new हा दुवा] वापरून तुम्ही तयार केलेला लेख सादर करावा. :धन्यवाद. :[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] आणि [[सदस्य: संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :आयोजक :'''स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६''' --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) २०:४१, ५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2026&oldid=30030409 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १०:४७, १६ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == अलीकडील लेख == नमस्कार, आपण स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ या कार्यशाळेत भाग घेतलेला दिसले. त्यानंतर येथे अनेक लेख तयार झालेले आहेत, ते बहुधा या कार्यशाळेच्या प्रभावाने असावेत. या लेखांमध्ये मोठे बदल पाहिजेत. अशा सत्रांतून विकिपीडियावरील संकेतांचा उल्लेख आवर्जून केला जावा ही विनंती. याजोगे नंतर त्यात बदल करीत बसण्यात वेळ जात नाही. आपण या लेखांमध्ये (नेहमीप्रमाणे) लक्ष घालून योग्य ते बदल कराल ही खात्री आहे. असे असताही १. ''नवीन संपादकांचे योगदान नक्कीच स्वागतार्ह आहे!'' हे घडवून आणल्याबद्दल धन्यवाद. २. इतर कार्यशाळांपेक्षा गेल्या २४-३६ तासांतील योगदान लक्षणीयतेने चांगले आहे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०७:५४, ८ मार्च २०२६ (IST) :नमस्कार, कौतुकाची थाप दिल्या बद्दल धन्यवाद. परंतु आपणास एक सांगू इच्छितो की, मी व @[[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांनी [[विकिपीडिया:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६|स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६]] यावर कार्यशाळा घेतली आहे. याच काळात दुसरा प्रकल्प [[विकिपीडिया:महिला संपादनेथॉन- २०२६|महिला संपादनेथॉन- २०२६]] हा देखील नेहमी प्रमाणे चालू असून, त्यात मोठ्या प्रमाणावर लेख निर्मिती सुरू आहे. असो. लेख कोणतेही असोत माझे काम चालू राहील. केवळ वैयक्तिक कारणाने, सध्या मला येथे जास्त वेळ देता येत नाहीय. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०९:१५, ९ मार्च २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ते आमच्या प्रकल्पातले नाहीत. धन्यवाद. [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १६:४८, ९ मार्च २०२६ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १७:२७, ११ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Tiven2240@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) on ००:००, १२ एप्रिल २०२६ (IST)'' </div> <!-- सदस्य:Gnoeee@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:३६, २९ एप्रिल २०२६ (IST) </div> <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> fdxd3f64ncokqmhmdypt0ydjhjjugs0 0 302883 2681595 2079076 2026-04-29T03:16:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681595 wikitext text/x-wiki मट्रा}} '''आर्सेलर मित्तल SA''' ही एक बहुराष्ट्रीय [[पोलाद]] उत्पादन महामंडळ आहे ज्याचे मुख्यालय [[लक्झेंबर्ग (शहर)|लक्झेंबर्ग शहरात]] आहे. 2006 मध्ये [[भारत|भारतीय]] मालकीच्या मित्तल स्टीलने आर्सेलरच्या अधिग्रहण आणि विलीनीकरणातून त्याची स्थापना केली होती. {{As of|2018||lc=y}} वार्षिक क्रूड स्टीलचे उत्पादन 78.5 दशलक्ष मेट्रिक टनांसह आर्सेलर मित्तल ही जगातील दुसरी सर्वात मोठी स्टील उत्पादक आहे . <ref name="WSA">{{स्रोत बातमी|url=https://corporate.arcelormittal.com/news-and-media/press-releases/2019/feb/25-02-2019?lang=english|title=Annual Report 2018 on Form 20-F ArcelorMittal|publisher=ArcelorMittal}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2019 फॉर्च्युन ग्लोबल 500च्या रँकिंगमध्ये जगातील सर्वात मोठ्या कॉर्पोरेशनमध्ये ते 120 व्या स्थानावर आहे. == उत्पादने आणि क्रियाकलाप == [[चित्र:Peb0037.jpg|इवलेसे| ब्राझीलमधील आर्सेलर मित्तल सुविधेमध्ये स्टीलचे गुंडाळले जात आहे.]] कंपनी संशोधन आणि विकास, खाणकाम आणि [[पोलाद|स्टीलमध्ये]] गुंतलेली आहे. 2016 मध्ये आर्सेलर मित्तलने सुमारे 90 दशलक्ष टन स्टीलचे उत्पादन केले. <ref name="ft-biggestp">{{स्रोत बातमी|last=Pooler|first=Michael|url=https://www.ft.com/content/d2f1eafc-e56d-30a9-9cdf-1d275df842ab|title=ArcelorMittal and Votorantim to combine Brazilian long steel operations|date=23 February 2017|work=[[Financial Times]]|location=United Kingdom|access-date=8 June 2017|url-access=subscription}}</ref> मे 2017 पर्यंत, कंपनीने ऑटोमोटिव्ह हेतूंसाठी 200 अद्वितीय स्टील ग्रेड बनवले, त्यापैकी निम्मे 2007 पासून सादर केले गेले. <ref name="ctribune">{{स्रोत बातमी|url=http://chestertontribune.com/Business/arcelormittal_reports_that_autom.htm|title=ArcelorMittal reports that automakers are using more steel as quality improves|date=16 May 2017|work=Chesterton Tribune|access-date=8 June 2017}}</ref> स्टीलच्या वाणांमध्ये उसिबोर 2000 आहे, ज्याची कंपनीने जून 2016 मध्ये घोषणा केली आणि त्या वर्षाच्या शेवटी प्रसिद्ध केली. रिलीझ केल्यावर, उच्च-शक्तीचे ऑटोमोटिव्ह स्टील कारमेकिंगसाठी उपलब्ध असलेल्या इतर स्टील्सपेक्षा सुमारे एक तृतीयांश मजबूत असल्याचे सांगण्यात आले. <ref name="ft-carsa">{{स्रोत बातमी|last=Pooler|first=Michael|url=https://www.ft.com/content/f76a7466-2b05-11e6-bf8d-26294ad519fc|title=ArcelorMittal to launch new high strength steel|date=5 June 2016|work=[[Financial Times]]|location=United Kingdom|access-date=8 June 2017|url-access=subscription}}</ref> == इतिहास == मित्तल स्टीलने आर्सेलरच्या संपादनातून आर्सेलर मित्तलची स्थापना केली होती; ISPAT इंटरनॅशनल आणि LNM होल्डिंग्जच्या विलीनीकरणातून मित्तल स्टीलची स्थापना झाली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.steelonthenet.com/kb/history-arcelor-mittal.html|title=History of ArcelorMittal|publisher=Steelonthenet.com|access-date=2020-01-09}}</ref> कंपनीने 1976चा इतिहास शोधला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://corporate.arcelormittal.com/about-us/culture/history|title=History {{!}} ArcelorMittal|website=corporate.arcelormittal.com|language=en|access-date=2021-09-05|archive-date=2021-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210905055319/https://corporate.arcelormittal.com/about-us/culture/history|url-status=dead}}</ref> [[वर्ग:न्यू यॉर्क रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] icq3nvacomxi0s98cuv7lqc7ol63y2w 0 303242 2681634 2591265 2026-04-29T05:51:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681634 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = एस.एस. राजामौली<br> तेलुगू:ఎస్. ఎస్. రాజమౌళి | चित्र = SS Rajamouli, 2021.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = [[आरआरआर (चित्रपट)|आरआरआर]] चित्रपटाच्या प्रचारादरम्यान | पूर्ण_नाव = कोडुरी श्रीशैला श्री राजामौली<ref name="साक्षी">{{cite web |title=Here's Why Rajamouli Was Named 'Jakkanna' |url=https://english.sakshi.com/heres-why-rajamouli-was-named-jakkanna |website=[[Sakshi Post]] |date=28 April 2017 }}{{मृत दुवा|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1973|10|10|df=yes}} | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = जक्कण्णा<ref name="साक्षी" /> | कार्यक्षेत्र = {{साधीयादी| * पटकथा लेखक, * दिग्दर्शक, * निर्माता, * अभिनेता}} | राष्ट्रीयत्व = {{ध्वजचिन्ह|भारत}} [[भारतीय]] | भाषा = तेलुगू | कारकीर्द_काळ = | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = | पुरस्कार = [[पद्मश्री]] (२०१६)<ref>{{Cite web|url=https://movies.ndtv.com/topic/rajamouli-padma-shri|title=Rajamouli Padma Shri: Latest Rajamouli Padma Shri News, Photos, Videos|website=movies.ndtv.com}}</ref> | वडील_नाव = के व्ही विजयेंद्र प्रसाद | आई_नाव = | पती_नाव = {{लग्न|रमा राजामौली|2001}} | पत्नी_नाव = | अपत्ये = २ | ट्विटर= | संकेतस्थळ = | धर्म = [[हिंदू]] | तळटिपा = }} '''कोडुरी श्रीशैला श्री राजामौली''' उर्फ '''एस.एस. राजामौली''' (तेलुगू:ఎస్. ఎస్. రాజమౌళి); (जन्म:१० ऑक्टोबर १९७३) हे एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आणि पटकथा लेखक आहेत जे प्रामुख्याने [[टॉलीवूड]] साठी काम करतात.<ref>{{Cite news |url=http://www.firstpost.com/entertainment/ss-rajamouli-on-baahubali-2-the-conclusion-being-an-atheist-and-his-love-for-cinema-3408524.html |title=SS Rajamouli on Baahubali 2: Sreemukhi is a big fan of Punch Power A.V.S.R Pandu Ranga RaoThe Conclusion, being an atheist and his love for cinema |date=27 April 2017 |work=Firstpost |access-date=1 May 2017}}</ref> राजामौली हे विशेष करून 'मगधीरा' (२००९), 'बाहुबली: द बिगिनिंग' (२०१५) तसेच 'बाहुबली२: द कन्क्लूजन' सारख्या चित्रपटांसाठी प्रसिद्ध आहेत.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.newsfolo.com/entertainment/dangal-baahubali-won-telestra-peoples-choice-award-iffm-melbourne/23819/|title=Dangal and Baahubali won Telestra People's choice award in IFFM Melbourne|date=12 August 2017|access-date=2022-04-13|archive-date=2018-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621115830/https://www.newsfolo.com/entertainment/dangal-baahubali-won-telestra-peoples-choice-award-iffm-melbourne/23819/|url-status=dead}}</ref><ref name="63rdaward">{{cite press release|title=63rd National Film Awards|url=http://dff.nic.in/writereaddata/Winners_of_63rd_NFA_2015.pdf|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|date=28 March 2016|access-date=28 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|author=Dave McNary |url=https://variety.com/2018/film/news/saturn-awards-2018-black-panther-better-call-saul-twin-peaks-1202860077/ |title='Black Panther' Leads Saturn Awards; 'Better Call Saul,' 'Twin Peaks' Top TV Trophies – Variety |publisher=Variety.com |date=2018-06-27 |access-date=2019-01-09}}</ref> == वैयक्तिक आयुष्य == राजामौली यांचा जन्म १० ऑक्टोबर १९७३ मध्ये सध्याच्या कर्नाटक राज्यातील [[रायचूर जिल्हा|रायचूर जिल्ह्यातील]] 'मानवी' जवळील 'अमरेश्वरा कॅम्प' येथे झाला.<ref>{{Cite web |date=2019-10-10 |title=TFI And Fans Greet SS Rajamouli On His 46th Birthday |url=https://english.sakshi.com/entertainment/2019/10/10/tfi-and-fans-greet-ss-rajamouli-on-his-46th-birthday |access-date= |website=[[Sakshi Post]] |archive-date=2022-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220416104209/https://english.sakshi.com/entertainment/2019/10/10/tfi-and-fans-greet-ss-rajamouli-on-his-46th-birthday |url-status=dead }}</ref> त्यांचे वडील के.व्ही. विजयेंद्र प्रसाद हे एक पटकथा लेखक असून आई राज नंदिनी ह्या एक घरगृहिणी आहेत.<ref name="indt">{{cite web |title=Baahubali, Bajrangi Bhaijaan: Meet the Rs 500 crore writer |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/baahubali-bajrangi-bhaijaan-vijayendra-prasad-salman-khan-story-writer-telegu-film-283545-2015-07-20 |website=India Today |access-date=22 October 2018 |language=en |date=2015-07-20}}</ref><ref>{{cite web |title=SS Rajamouli's mother Rajanandini died today |url=https://www.filmibeat.com/telugu/news/2012/ss-rajamouli-mother-rajanandini-died-100512.html |website=Filmibeat.com |access-date=22 October 2018 |language=en |date=20 October 2012}}</ref> राजामौली यांचे कुटुंब हे मूळचे आंध्र प्रदेशातील कोव्वूरचे आहे.<ref>{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/ssrajamouli.html|title=SS Raja Mouli - Telugu Cinema interview - Telugu film director|website=www.idlebrain.com}}</ref> त्यांचे प्राथमिक शिक्षण [[कोव्वूर]] येथे तर उच्च शिक्षण [[एलुरू]] येथे झाले.<ref>{{cite news|title=SS Rajamouli celebrates his 46th birthday|url=https://www.thehansindia.com/cinema/tollywood/ss-rajamouli-celebrates-his-46th-birthday-571264|publisher=The Hans India|date=10 October 2019}}</ref> त्यांची आई [[विशाखापट्टणम]] येथील असल्याने येथे त्यांचे वास्तव्य अनेक वर्षे होते.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Visakhapatnam/vizag-holds-a-special-place-in-my-heart-rajamouli/article18445586.ece|title=Vizag holds a special place in my heart: Rajamouli|first=Nivedita|last=Ganguly|newspaper=द हिंदू|date=13 May 2017|via=www.thehindu.com}}</ref> राजामौली यांनी २००१ मध्ये रमा राजामौलीशी लग्न केले. रमाने राजामौली यांच्या अनेक चित्रपटांसाठी कॉस्च्युम डिझायनर म्हणून काम केले आहे. राजामौली यांनी रमाचा पहिल्या पती पासून झालेला मुलगा कार्तिकेय याला दत्तक घेतले आहे. या जोडप्याला अजून एक दत्तक मुलगी देखील आहे. कार्तिकेयने तेलुगू अभिनेता जगपती बाबूची भाची पूजा प्रसादशी लग्न केले.<ref>{{Cite news|last=Kavirayani|first=Suresh|url=https://www.pressreader.com/india/deccan-chronicle/20140211/281998965351797|title=We are Family|date=11 February 2014|work=Deccan Chronicle|access-date=11 May 2021|via=Pressreader}}</ref><ref>{{Cite web|last3=Ist|date=28 December 2018|title=Baahubali director SS Rajamouli's son Karthikeya to marry Pooja Prasad in Jaipur|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/baahubali-director-ss-rajamouli-s-son-karthikeya-to-marry-pooja-prasad-in-jaipur-1418924-2018-12-28|access-date=2020-12-04|website=India Today|language=en}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:तेलुगू व्यक्ती]] [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:तेलुगू भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] 0h5kj1texlyjwba7db55x24qtbhzp2u 3 304694 2681529 2681359 2026-04-28T20:06:55Z MediaWiki message delivery 38883 /* You may be an eligible candidate for the U4C election */ नवीन विभाग 2681529 wikitext text/x-wiki {{जुन्या चर्चा चौकट|search=yes| <center>[[सदस्य चर्चा:Usernamekiran/Archive 1|जुनी चर्चा १]], [[सदस्य चर्चा:Usernamekiran/Archive 2|जुनी चर्चा २]]</center>}} __FORCETOC__ {{clear}} == कामाची पावती == हल्ली कोणी कोणाला असे बार्नस्टार देताना फारसे दिसत नाहीत. पण आपण अल्पावधीत केलेल्या कामाबद्दल हा स्टार. बॉट कसा वापरावा हे तुमच्याकडून शिकण्यासारखे आहे. दुसरे वैशिष्ट्य म्हणजे आपण सामान्य सदस्यांचे ऐकता, कंपूबाजी न करता त्यांना विश्वासात घेता, विचारलेल्या प्रश्नांची प्रामाणिक उत्तरे देता हे सर्व माझ्यासाठी फार महत्त्वाचे आहे. [[सदस्य:Shantanuo|Shantanuo]] ([[सदस्य चर्चा:Shantanuo|चर्चा]]) १२:४७, ५ एप्रिल २०२२ (IST) [[Image:Working Wikimedian's Barnstar.png|शुद्धिचिकित्सक बॉटसाठी|right|frame]] :{{ping|Shantanuo}} खूप खूप धन्यवाद. पण botचा जवळपास ९८% code आधीच तयार होता, त्यात मी फक्त २% वाढवला आणि खरं तर मराठी विकिपीडियावर bot ची केवळ तांत्रिक प्रोग्रामिंग मी केली, त्यातील जास्तीत जास्त शब्द तुम्हीच सुचवले. ह्याव्यतिरिक तांत्रिकदृष्ट्यासुद्धा तुम्ही खूप मदत केली. मी काही दिवसांपूर्वीच तुम्हाला औपचारिकरीत्या धन्यवाद म्हणणार होतो, पण राहून गेलं. मी त्यामध्ये तुम्ही म्ह्टल्याप्रमाणेच म्हणणार होतो कि स्वतःचा काही फायदा/हेतू नसतानासुद्धा तुम्ही भरपूर मदत केलीत. ह्याचा मी खूप आदर करतो.{{pb}}मी मराठी विकिपीडियावर सक्रियरित्या कार्यरत नसलो तरी गेल्या २-३ वर्षांपासून मी mrwiki बघतोय. सध्या हेतू नसताना कार्य करणारे केवळ १० ते १५ संपादक आहेत, पण ते किती दिवस टिकतील त्याचा नेम नाही.{{pb}}विकिपीडिया हा आपल्या सगळ्यांचाच आहे. मला वाटते त्यामध्ये कंपूबाजी नसावी. पारदर्शकता खूप महत्वाची आहे. तुमच्या मदतीसाठी पुन्हा एकदा आभार. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १५:१०, ५ एप्रिल २०२२ (IST) ==शुद्धलेखनाचा बार्नस्टार== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Grammar-star.png|100px]]| [[File:Grammar-star.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''शुद्धलेखनाचा बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | किरणबॉट द्वारे केलेल्या अविरत परिश्रमाबद्दल.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २१:३९, १७ एप्रिल २०२२ (IST) |} == मिडियाविकी:Spam-blacklist == [[मिडियाविकी:Spam-blacklist]] याला संरक्षित केलेले दिसते. मिडियाविकी पाने फक्त प्रचालक संपादन करू शकतात. त्यामुळे संरक्षण काढावे अशी विनंती. --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) २२:१६, १ जुलै २०२२ (IST) :काढले. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ०१:४७, २ जुलै २०२२ (IST) == Request to move (or delete) a page == I don't know where to request this on mrwiki, so asking you for help. The article [[लोकेनाथ]] is not the correct name of the subject. It is [[लोकनाथ]] and should be moved to that title. Alternatively, it may be just deleted because it doesn't have any article content at all. Thanks! [[सदस्य:CX Zoom|CX Zoom]] ([[सदस्य चर्चा:CX Zoom|चर्चा]]) १६:०९, १३ जुलै २०२२ (IST) :नवीन पान निर्माण करून पुनर्निर्देशित देखील केले.-[[सदस्य:संतोष गोरे|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे </span>''']] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १७:११, १३ जुलै २०२२ (IST) ::{{ping|CX Zoom}} Hello. Editor संतोष गोरे has taken care of it. {{ping|संतोष गोरे}} धन्यवाद :-) —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १८:३८, १३ जुलै २०२२ (IST) ::: Thank you both you! [[सदस्य:CX Zoom|CX Zoom]] ([[सदस्य चर्चा:CX Zoom|चर्चा]]) १८:४२, १३ जुलै २०२२ (IST) == साचा:Ambox == नमस्कार {{tl|Ambox}} हा साचा मोबाईल view मध्ये बरोबर दिसत आहे. परंतु डेस्कटॉप view मध्ये तो गायब झाला आहे. मी संबंधीत साच्यात बदल केले आहेत, परंतु तरीही साचा बरोबर दिसत नाही. आपण काही मदत करू शकाल का? --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) १२:३१, १० ऑगस्ट २०२२ (IST) :{{ping|Tiven2240}} साच्यामध्ये lua आहे. जर मला जुना (बरोबर काम करत असलेला) व आत्ताचा source code [[सदस्य:Usernamekiran/sandbox]] वर टाकून दिला तर मी धुळपाटीवर प्रयत्न करून बघू शकतो. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १६:३५, १० ऑगस्ट २०२२ (IST) == वर्गातील पाने स्थानांतरण == कृपया किरण बॉटद्वारे खालील वर्गातील पाने स्थानांतरित करावी, धन्यवाद! # [[:वर्ग:न्यू झीलँड क्रिकेट]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट]] # [[:वर्ग:न्यू झीलँड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]] # [[:वर्ग:न्यू झीलँड मधील क्रिकेट संघ]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट संघ]] # [[:वर्ग:न्यू झीलँडचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंडचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:न्यू झीलँडचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंडचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:न्यू झीलँडचे क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:न्यू झीलँडचे पंतप्रधान]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंडचे पंतप्रधान]] # [[:वर्ग:न्यू झीलँडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:न्यू झीलँडमधील क्रिकेट मैदाने]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट मैदाने]] # [[:वर्ग:न्यू झीलँडमधील शहरे]] → [[:वर्ग:न्यू झीलंडमधील शहरे]] # [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे न्यू झीलँड दौरे]] → [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे]] # [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट संघाचे भारत दौरे]] → [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे भारत दौरे]] # [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:इंग्लिश क्रिकेट]] → [[:वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट]] # [[:वर्ग:इंग्लिश महिला क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] # [[:वर्ग:फिलिपाईन्सचे क्रिकेट खेळाडू]] → [[:वर्ग:फिलिपिन्सचे क्रिकेट खेळाडू]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १२:२०, १२ ऑगस्ट २०२२ (IST) :{{ping|Khirid Harshad}} हो. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १४:२२, १२ ऑगस्ट २०२२ (IST) :: {{ping|Khirid Harshad}} वरील ऐवजी [[:वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट]] व [[:वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट]] ह्या नावाने वर्ग तयार केले. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १२:५६, १५ ऑगस्ट २०२२ (IST) ::: सगळे झाले. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ०९:०७, १६ ऑगस्ट २०२२ (IST) == नवी यादी == अजून काही वर्गातील पाने किरण बॉटद्वारे स्थलांतरित करावी. # [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट]] → [[:वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील क्रिकेट]] # [[:वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट]] → [[:वर्ग:श्रीलंकामधील क्रिकेट]] # [[:वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट]] → [[:वर्ग:वेस्ट इंडीजमधील क्रिकेट]] # [[:वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट]] → [[:वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेमधील क्रिकेट]] # [[:वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट]] → [[:वर्ग:पाकिस्तानमधील क्रिकेट]] # [[:वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट]] → [[:वर्ग:बांगलादेशमधील क्रिकेट]] # [[:वर्ग:मर्सिडिज-बेंझ]] → [[:वर्ग:मर्सेडिझ-बेंझ]] # [[:वर्ग:ब्राझिलचे राष्ट्राध्यक्ष]] → [[:वर्ग:ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष]] # [[:वर्ग:अशियामधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ]] → [[:वर्ग:आशियामधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ]] # [[:वर्ग:आर्जेंटिनाचे फुटबॉल खेळाडू]] → [[:वर्ग:आर्जेन्टिनाचे फुटबॉल खेळाडू]] # [[:वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक मैदाने]] → [[:वर्ग:ऑलिंपिक स्टेडियम]] # [[:वर्ग:चंदिगड लायन्स खेळाडू]] → [[:वर्ग:चंदिगढ लायन्स खेळाडू]] # [[:वर्ग:ओरिसामधील जिल्हे]] → [[:वर्ग:ओडिशामधील जिल्हे]] # [[:वर्ग:ओरिसामधील लोकसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:ओडिशामधील लोकसभा मतदारसंघ]] # [[:वर्ग:ऑस्कर पुरस्कारविजेते दिग्दर्शक]] → [[:वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते दिग्दर्शक]] # [[:वर्ग:आंध्र प्रदेशामधील लोकसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] # [[:वर्ग:मध्य प्रदेशामधील लोकसभा मतदारसंघ]] → [[:वर्ग:मध्य प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] # [[:वर्ग:कोच्चीतील पर्यटनस्थळे]] → [[:वर्ग:कोचीमधील पर्यटनस्थळे]] # [[:वर्ग:भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थाने]] → [[:वर्ग:भारतीय तंत्रज्ञान संस्था]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १३:४६, ३ सप्टेंबर २०२२ (IST) :{{ping|Khirid Harshad}} एक-दोन दिवसात करतो. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २२:२१, ९ सप्टेंबर २०२२ (IST) दोन महिने झाले अजून बॉटद्वारे स्थानांतर केले नाही, आठवण करुन दिली धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १०:५६, ९ नोव्हेंबर २०२२ (IST) :{{ping|Khirid Harshad}} हुकूमशाह आणि हुकूमशहा या दोन शब्दांपैकी योग्य कोणता हे मला नक्की माहीत नाही, त्यामुळे मी तो वर्ग बदलला नाही. {{ping|Shantanuo}} यांना विचारावे लागेल. तसेच "श्रीलंकामधील" ऐवजी "श्रीलंकेमधील", आणि "ऑलिंपिक स्टेडियम" ऐवजी "ऑलिंपिक मैदाने" अशे वर्ग तयार केले. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २२:०९, २२ नोव्हेंबर २०२२ (IST) ::{{ping|Khirid Harshad}} नमस्कार. जुनी टिप्पणी (comment) बदलण्याऐवजी प्रत्येक वेळेस नवी टिप्पणी लिहून सही करावी हि विनंती. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २१:२६, २ डिसेंबर २०२२ (IST) == अधीक्षक का अधिक्षक == नमस्कार आपल्या बॉट मध्ये 'अधीक्षक —> अधिक्षक' असा बदल दिसून येतो. परंतु आंतरजालावर तसेच [https://gadchirolipolice.gov.in/Specialunitsinfo?specialunits_category=1 गडचिरोली पोलिस] येथे हा शब्द 'अधीक्षक' असा लिहिलेला दिसून येत आहे. कृपया नक्की अचूक शब्द कोणता आहे हे सांगावे. :cc {{साद|Shantanuo}} -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १९:१४, २४ ऑगस्ट २०२२ (IST) :: चूक नजरेस आणून दिल्याबद्दल धन्यवाद. किरण साहेब, कृपया 'अधिक्षक' > 'अधीक्षक' अशी नवीन नोंद करावी आणि '_अधीक_' > '_अधिक_' अशी स्पेस द्यावी. [[सदस्य:Shantanuo|Shantanuo]] ([[सदस्य चर्चा:Shantanuo|चर्चा]]) ०९:४५, २५ ऑगस्ट २०२२ (IST) : https://shabdakosh.marathi.gov.in/ महाराष्ट्र शासन व्यवहारासाठी शब्दकोश आणि शास्त्रीय व तांत्रिक परिभाषा कोश येथे पण हा शब्द 'अधीक्षक' असा लिहिलेल आहे.--[[सदस्य:Omega45|Omega45]] ([[सदस्य चर्चा:Omega45|चर्चा]]) १०:२६, २५ ऑगस्ट २०२२ (IST) :::{{ping|संतोष गोरे|Omega45|Shantanuo}} माफ करा, मी काही दिवस गावाबाहेर होतो. मी आवश्यक ते बदल केले आहेत, सर्व संपादने दुपारी अडीच वाजता होतील, व फक्त "अधिक्षक → अधीक्षक" हा बदल दुपारी साडे तीन वाजता होईल. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ०३:०३, २८ ऑगस्ट २०२२ (IST) == पान वगळणे == [[:वर्ग:उल्लेखनीयता रद्दीकरण]] मध्ये बरीच अनावश्यक पाने व वर्ग आहेत ती कृपया वगळावी, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १७:२०, १८ सप्टेंबर २०२२ (IST) == विपत्र == नमस्कार, गेले काही दिवस मला नोटिफिकेशन येत आहे की तुम्ही मला विपत्र पाठविले आहे परंतु ते मला माझ्या ईमेल मध्ये दिसत नाही. तरी तुम्ही नक्की हे पाठविले होते का हे कळवावे. धन्यवाद. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १४:२५, १६ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :{{ping|अभय नातू}} हो. विपत्र कदाचित स्पॅम मध्ये गेले असावे? तुम्ही मला एक विपत्र पाठवसाल का? म्हणजे मी त्याला उत्तर देऊ शकतो. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १६:३५, १६ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :पाठविले. :[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:२८, २१ ऑक्टोबर २०२२ (IST) ::{{ping|अभय नातू}} I've sent you an email, but directly this time. Did you get it? —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] ००:०१, १३ डिसेंबर २०२२ (IST) == Edit == Can you kindly provide me a valid reason for this edit? [https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B2/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95&curid=68011&diff=2188619&oldid=2188237] [[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०८:५०, १८ ऑक्टोबर २०२२ (IST) :{{re|Tiven2240}} आताचे संपादन ठीक आहे का? —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १९:१२, १८ ऑक्टोबर २०२२ (IST) == पिंपरी-चिंचवडमधील नाट्यगृहे == नमस्कार सर , आता तुम्ही हे '''पिंपरी-चिंचवडमधील नाट्यगृहे''' पानाचं स्थानांतर केलेलं आहे हे पान '''महाराष्ट्रातील नाट्यगृहांची यादी'' नावाने पुन्हा पूर्वपदावर आणा. वेगळं पान न बनवता महाराष्ट्रातील सर्व नाट्यगृहाची माहिती या पानांमध्ये जोडता येऊ शकतं. [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १९:२०, ३ नोव्हेंबर २०२२ (IST) :{{re|AShiv1212}} eka tasat karto :-) —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १९:४०, ३ नोव्हेंबर २०२२ (IST) धन्यवाद सर [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ००:१५, ४ नोव्हेंबर २०२२ (IST) == बदल स्वीकारण्याची आणि पान हटवलेले परत आणायचे विनंती == नमस्कार किरण, सुप्रभात मी एका आठवड्यानंतर विकिपीडियावर परत आलो आणि पाहिले की तुम्ही माझ्याद्वारे तयार केलेली आणि अनुल्लेखनीयताचा टॅग असलेली पाने हटवली आहेत. (हे लेख आहेत - [[जय जय लाइव]] ‎, [[नयामत हांडा]] ) मी ह्यच्या माघे सुदाह लेखात अधिक माहिती आणि संदर्भ घालून अनुल्लेखनीयताचा टॅग काढून घेतला आहे. मला सर्व उल्लेखनीयतेचे निकष माहित आहेत, ही विनंती आहे की कृपया मला पृष्ठांच्या संदर्भांसह अधिक माहिती जोडण्याची संधी द्या जेणेकरून ते उल्लेखनीयतेचे निकष पूर्ण करेल.स्थिरता समस्या असलेल्या लेखात इंटरनेटवर सार्वजनिकपणे उपलब्ध असलेल्या संदर्भांसह पुरेशी माहिती जोडण्याचा माझा नेहमीच हेतू असतो. धन्यवाद [[सदस्य:Rockpeterson|Rockpeterson]] ([[सदस्य चर्चा:Rockpeterson|चर्चा]]) १२:४४, ४ नोव्हेंबर २०२२ (IST) == वर्ग नाव बदल == [[कारंजा घाडगे तालुका]] पानावरील कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे विभागातील सर्व पाने [[:वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] हा वर्ग काढून [[:वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे]] या नव्या वर्गास जोडावीत ही विनंती. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १३:४८, १० डिसेंबर २०२२ (IST) :{{ping|Khirid Harshad}} [[कारंजा घाडगे तालुका]], आणि [[कारंजा लाड तालुका]] हे दोन वेग-वेगळे तालुके आहेत. वरीलप्रमाणे संपादने केल्यास दोन्ही तालुक्यातील गावे एकाच तालुक्याच्या वर्गात जोडण्यात येतील. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १४:०५, १५ डिसेंबर २०२२ (IST) {{साद|Usernamekiran}} आधीपासून [[कारंजा घाडगे]] तालुक्यातील गावे [[कारंजा लाड]] च्या वर्गात समाविष्ट आहेत, मग पुन्हा ते एकत्र कसे होतील? [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १४:५९, १५ डिसेंबर २०२२ (IST) :{{re|Khirid Harshad}} मी काही दिवसांनंतर दोन्ही तालुक्यातील गावे योग्य त्या वर्गात टाकतो. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] १५:०३, १५ डिसेंबर २०२२ (IST) ठीक आहे, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:०४, १५ डिसेंबर २०२२ (IST) :{{re|Khirid Harshad}} झाले. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २०:५९, १९ डिसेंबर २०२२ (IST) == [[जावद रमदानी]] == Hi Usernamekiran, sorry for writing in English. I wanted to mark [[जावद रमदानी]] for deletion as this page is crosswiki spam / fake, see e.g. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Sockpuppet_investigations/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF_%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%A8/Archive][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Title_blacklist/Archives/2015#Javad_Ramezani] (I can provide more links if you want). Unfortunately an abuse filter told me to consider not posting the deletion request as community consensus is against SMWT Members being active on your wiki. Could you take a look at this and either delete the page or create a deletion request yourself? Thanks and best regards --[[सदस्य:Johannnes89|Johannnes89]] ([[सदस्य चर्चा:Johannnes89|चर्चा]]) १८:४६, ८ जानेवारी २०२३ (IST) :{{ping|Johannnes89}} deleted, and salted. Thanks for the heads-up. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २०:३८, ८ जानेवारी २०२३ (IST) == वर्ग स्थानांतरण == खालील वर्गातील फक्त वर्षाचे वर्ग (उदा. वर्ग:इ.स. ४१४ किंवा वर्ग:इ.स. ६२८) नव्या वर्गात स्थानांतरण करावे. # [[:वर्ग:इ.स.चे ५ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे]] # [[:वर्ग:इ.स.चे ६ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे]] # [[:वर्ग:इ.स.चे ७ वे शतक]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) १५:०८, १६ जानेवारी २०२३ (IST) : एक महिना उलटून गेला असल्याने आठवण करुन दिली, धन्यवाद. [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) २१:४२, १७ फेब्रुवारी २०२३ (IST) # [[:वर्ग:विसावे शतकातील वर्षे]] → [[:वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे]] # [[:वर्ग:न्यू यॉर्कमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यामधील काउंटी]] # [[:वर्ग:वॉशिंग्टनमधील काउंटी]] → [[:वर्ग:वॉशिंग्टन राज्यामधील काउंटी]] # [[:वर्ग:समुद्र किनार्याची चित्रे]] → [[:वर्ग:समुद्र किनाऱ्याची चित्रे]] # [[:वर्ग:इमारती चित्रे]] → [[:वर्ग:इमारत चित्रे]] # [[:वर्ग:खाण्याच्या वस्तू चित्रे]] → [[:वर्ग:खाद्य पदार्थाची चित्रे]] [[सदस्य:Khirid Harshad|Khirid Harshad]] ([[सदस्य चर्चा:Khirid Harshad|चर्चा]]) ०९:५८, २६ फेब्रुवारी २०२३ (IST) == दुवा दुरुस्ती == नमस्कार स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य या प्रकल्पाचे एक गठ्ठा संदेश सक्रिय सदस्यांना पाठवण्यात आले आहेत. परंतु त्यात पुढील दुवा चुकीचा टाकण्यात आलाय. <nowiki>https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023 या ऐवजी https://fountain.toolforge.org/editathons/fnf2023-mr </nowiki> हा दुवा पाहिजे आहे. कृपया आपण त्यात बदल करताल का.-[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) २०:५७, ७ फेब्रुवारी २०२३ (IST) :{{re|संतोष गोरे}} namaskar. Mi saddhya gavabaher ahe, tyamule mi durusti karu shaknar nahi. Mi 11 tarkhela durusti karu shakel. Abhay Natu aani Tiven doghe AWB vapartat, te hi durusti karu shaktil. —usernamekiran [[User talk:Usernamekiran|(talk)]] २१:४२, ७ फेब्रुवारी २०२३ (IST) ::{{साद|अभय नातू|Tiven2240}} कृपया बदल करून द्यावा ही विनंती. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) ०८:५४, ८ फेब्रुवारी २०२३ (IST) :::{{done}} --[[सदस्य:Tiven2240|Tiven2240]] ([[सदस्य चर्चा:Tiven2240|चर्चा]]) ०९:४६, ८ फेब्रुवारी २०२३ (IST) == मंगरूळपीर तालुका, वाशिम जिल्ह्यातील गावांची नावे बदलणे == नमस्कार, आपल्या KiranBOT ह्या बॉटद्वारे आपण जे गावांच्या नावाबाबतीत काम करीत आहात त्यात सहभाग घ्यावा वाटला. मला प्रत्यक्ष माहीत असलेल्या गावांची नावे मी "स्थानांतरण " च्या मदतीने बदलली आहेत. तरी ही कृती योग्य आहे का हे सांगावे. आणि उचित कृती सुचवावी. धन्यवाद. [[सदस्य:मंदार १|मंदार १]] ([[सदस्य चर्चा:मंदार १|चर्चा]]) २१:४६, १६ एप्रिल २०२३ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५१, २४ जून २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:११, १ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३६, ८ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:४०, १५ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१३, २२ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५७, २९ जुलै २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Incident Reporting System == Hello Usernamekiran, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Marathi on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to Marathi] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, ०९:२३, २ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०९:११, ५ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:००, १२ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:०९, १९ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४३, २६ ऑगस्ट २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२१, २ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:४५, ९ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello Usernamekiran, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Marathi on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to Marathi] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १२:३७, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:३८, १५ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:२६, २३ सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२४, ३० सप्टेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:५४, ६ ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३०, १४ ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०७, २१ ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०२, २८ ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Template:AffCom == Hello Usernamekiran, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Marathi on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to Marathi] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १०:२५, ३० ऑक्टोबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०५, ४ नोव्हेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:०८, ११ नोव्हेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:५७, १७ नोव्हेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:२७, २४ नोव्हेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:२८, २ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello Usernamekiran, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Marathi on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to Marathi] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०८:३९, ६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:Minorax@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:१६, ८ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३३, १६ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:१५, २३ डिसेंबर २०२५ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०४, १३ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello Usernamekiran, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Marathi on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to Marathi] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, ०४:००, १५ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:००, २० जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:४८, २७ जानेवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:१४, २ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०१, १० फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Quiddity (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello Usernamekiran, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Marathi on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=mr&action=page&action_source=translation_notification translate to Marathi] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, १६:३२, १५ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:Julius 12345@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:४७, १७ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३४, २४ फेब्रुवारी २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:२२, २ मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:२३, १० मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०६, १७ मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:२१, २३ मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:५६, ३१ मार्च २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:४९, ६ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:४९, १३ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:३१, २० एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:STei (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:३६, २७ एप्रिल २०२६ (IST) <!-- सदस्य:UOzurumba (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:३६, २९ एप्रिल २०२६ (IST) </div> <!-- सदस्य:Keegan (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> 2mswfkbrosxf84w6ohvvi0hltptr0uh 0 314631 2681610 2477985 2026-04-29T04:54:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681610 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राजकीय पक्ष|native_name=Unità Popolare|colorcode=Red|merger=|split=|predecessor=|merged=|successor=|think_tank=|wing1_title=|wing1=|wing2_title=|wing2=|membership_year=|राजकीय तत्त्वे={{plainlist| * [[मार्क्सवाद]] * [[साम्यवाद]] * [[मार्क्सवाद-लेनिनवाद]] * [[धर्मनिरपेक्षता]] }}|राष्ट्रीय आघाडी=|european=|आंतरराष्ट्रीय आघाडी=|europarl=|symbol=|ध्वज=Bandiera delle Brigate Garibaldi partigiane (1943-1945).svg|website=}} '''पॉप्युलर युनिटी''' हा एक राजकीय पक्ष आहे. ज्याला '''कॉर्डिनेशन ऑफ पॉप्युलर युनिटी''' म्हणूनही ओळखले जाते. ही एक इटालियन राजकीय युती आहे जी जुलै २०२२ मध्ये अधिकृतपणे स्थापन झाली.<ref name="liberopensiero">{{स्रोत बातमी|last=Caruso|first=Gabriele|url=https://www.liberopensiero.eu/18/07/2022/politica/unita-popolare-il-nuovo-progetto-politico-delle-forze-sociali-antagoniste/|title=Unità popolare, il nuovo progetto politico delle forze sociali antagoniste|date=18 July 2022|work=liberopensiero.eu|publisher=|language=Italian|trans-title=Popular Unity, the new political project of antagonistic social forces|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref> सप्टेंबरच्या सार्वत्रिक निवडणुकीच्या दोन महिने आधी ही घटना घडली. युतीमध्ये सात संघटनांचा समावेश आहे. त्यापैकी बहुतांश [[साम्यवाद|कम्युनिस्ट]] आणि/किंवा डाव्या राजकीय विचारसरणीचे पालन करतात.<ref name="futura">{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.lacittafutura.it/interni/unit%c3%a0-popolare|title=Unità Popolare|date=9 July 2022|work=La Città Futura|publisher=|language=Italian|trans-title=Popular Unity|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref name="carc">{{स्रोत बातमी|last=Noce|first=Teresa|url=https://www.carc.it/2022/05/06/e-nato-il-coordinamento-movimenti-popolari/|title=È nato il Coordinamento Movimenti Popolari|date=6 May 2022|work=[[CARC Party|carc.it]]|publisher=|language=Italian|trans-title=The Popular Movements Coordination was born|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref> कम्युनिस्ट रिफाऊंडेशन पार्टी (पीआरसी) आणि लोकशाही आणि स्वायत्तता (डेमा) या पक्षांनी युतीमध्ये सामील होण्याचे आमंत्रण नाकारले. परंतु नंतर एका आठवड्यानंतर स्थापन झालेल्या पीपल्स युनियन राजकीय आघाडीमध्ये सामील झाले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Ferrero|first=Paolo|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2022/07/11/nasce-unione-popolare-e-il-patto-con-i-cittadini-parte-dal-conflitto-sociale/6657420/|title=Nasce Unione Popolare e il patto con i cittadini parte dal conflitto sociale|date=11 July 2022|work=[[il Fatto Quotidiano]]|publisher=|language=Italian|trans-title=Unione Popolare is born and the pact with citizens starts with social conflict|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.sinistraineuropa.it/italia/parte-unione-popolare-di-de-magistris-alcune-riflessioni-sullo-stato-della-sinistra/|title=Parte l’Unione Popolare di De Magistris: alcune riflessioni sullo stato della sinistra|date=9 July 2022|work=SinistraInEuropa.it|publisher=|language=Italian|trans-title=The Unione Popolare of De Magistris starts: some reflections on the state of the left|access-date=|archive-url=|archive-date=}}</ref> == सदस्य == {| class="wikitable" style="font-size:96%" |+सदस्य पक्ष <ref name="liberopensiero" /> <ref name="futura" /> <ref name="carc" /> ! colspan="2" | पक्ष/संघटना ! विचारधारा ! नेते(ने) |- | bgcolor="#FFD700" | | कॉन्फेडरेशन ऑफ इटालियन लेफ्टिस्ट्स (सीएसाआय)<br /> {{Small|Confederazione delle Sinistre Italiane}} | [[वामपंथी राजकारण|वामपंथ]] | - |- | bgcolor="#0055A5" | | नास्तिक लोकशाही<br /> {{Small|Democrazia Atea}} | [[धर्मनिरपेक्षता]]<br />स्वातंत्र्यवादी समाजवाद | कार्ला कॉर्सेटी |- | bgcolor="#D71868" | | इन्व्हेंटींग द फ्युचर<br /> {{Small|inventareilfuturo}} | [[वामपंथी राजकारण|वामपंथ]] | - |- | bgcolor="#BEBEBE" | | द फ्युचर सिटी<br /> {{Small|La Città Futura}} | [[वामपंथी राजकारण|वामपंथ]] | - |- | bgcolor="#C90201" | | इटालियन कम्युनिस्ट पार्टी (पीसीआय)<br /> {{Small|Partito Comunista Italiano}} | [[साम्यवाद]] | मौरो अल्बोरेसी |- | bgcolor="Red" | | सीएआरसी (पीडीसी)<br /> {{Small|Partito dei CARC}} | [[साम्यवाद]]<br />मार्क्सवाद-लेनिनवाद | पिएट्रो वांगेली |- | bgcolor="Red" | | इटालियन मार्क्सवादी-लेनिनिस्ट पार्टी (पीएनएलाअय)<br /> {{Small|Partito Marxista-Leninista Italiano}} | मार्क्सवाद-लेनिनवाद<br />माओवाद | जिओव्हानी स्कुडेरी |} == निवडणूक कामगिरी == {| class="wikitable" | colspan="5" |चेंबर ऑफ डेप्युटीज |- ! निवडणूक वर्ष ! एकूण मतांची संख्या ! एकूण मतांची टक्केवारी ! एकूण जिंकलेल्या जागा ! +/- |- ! २०२२ | colspan="2" |निर्धारित करणे शिल्लक आहे |{{Composition bar|0|630}} |{{Center|–}} |} {| class="wikitable" | colspan="5" |प्रजासत्ताक सेनेट |- ! निवडणूक वर्ष ! एकूण मतांची संख्या ! एकूण मतांची टक्केवारी ! एकूण जिंकलेल्या जागा ! +/- |- ! २०२२ | colspan="2" |निर्धारित करणे शिल्लक आहे |{{Composition bar|0|315}} |{{Center|–}} |} {{इटालियन राजकीय पक्ष}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी|30em}} == बाह्य दुवे == * [https://www.ilpartitocomunistaitaliano.it इटालियन कम्युनिस्ट पक्षाची वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926171656/https://www.ilpartitocomunistaitaliano.it/ |date=2022-09-26 }} * [https://www.carc.it/ CARC वेबसाइट] * [http://www.pmli.it/index.php इटालियन मार्क्सवादी-लेनिनिस्ट पक्षाची वेबसाइट] * [https://www.democrazia-atea.it/ नास्तिक लोकशाही वेबसाइट]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:इटलीमधील डाव्या विचारसरणीचे राजकारण]] [[वर्ग: इ.स. २०२२ ची इटलीमधील आस्थापने]] [[वर्ग:इटलीमधील कम्युनिस्ट पक्ष]] [[वर्ग:इटलीमधील युरोसेप्टिक पक्ष]] [[वर्ग:इ.स. २०२२ मध्ये स्थापन झालेले राजकीय पक्ष]] qvoakcclg9bp1xmakj3k7i37c6hzczb 0 320663 2681556 2591314 2026-04-29T00:21:12Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681556 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अदानी पोर्ट्स आणि स्पेशल इकॉनॉमिक झोन लिमिटेड''' (अदानी पोर्ट्स आणि एसईझेड) पूर्वी '''मुंद्रा पोर्ट आणि स्पेशल इकॉनॉमिक झोन लिमिटेड''' म्हणून ओळखले जात होते, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/mundra-port-co-is-now-adani-ports-and-sez-ltd/article23064427.ece|title=Mundra Port co is now Adani Ports and SEZ Ltd|last=Pandit|first=Virendra|date=9 January 2012|website=द हिंदू Business Line|language=en|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202105753/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/mundra-port-co-is-now-adani-ports-and-sez-ltd/article23064427.ece|archive-date=2 February 2020|access-date=2020-05-04}}</ref> एक भारतीय बंदर ऑपरेटर आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/bonds/adani-ports-sez-raises-rs-500-crore-through-allotment-of-ncds/articleshow/76038742.cms|title=Adani Ports & SEZ raises Rs 500 crore through allotment of NCDs|date=27 May 2020|work=The Economic Times}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/adani-ports-suspends-dpd-service-shuts-export-gate-at-hazira-port-as-boxes-pile-up/article31362653.ece|title=Adani Ports suspends direct port delivery of containers|last=Manoj|first=P.|date=17 April 2020|website=द हिंदू Business Line|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200420144212/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/adani-ports-suspends-dpd-service-shuts-export-gate-at-hazira-port-as-boxes-pile-up/article31362653.ece|archive-date=20 April 2020|access-date=2020-05-04}}</ref> अदानी पोर्ट्स आणि एसईझेड हे मुंद्रा येथे भारतातील सर्वात मोठे एसईझेड असलेल्या बंदरांच्या मोठ्या नेटवर्कचे प्रतिनिधित्व करते. अदानी पोर्ट्स आणि एसईझेड हे भारतातील सर्वात मोठे खाजगी बंदर ऑपरेटर आहे ज्याची उपस्थिती १२ ठिकाणी आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gmbports.org/showpage.aspx?contentid=1522|title=Mundra Port and SEZ Ltd {{!}} Private Operated Ports {{!}} Ports in Gujarat {{!}} Ports {{!}} Home {{!}} GMB Ports|date=2013-06-04|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604230717/http://www.gmbports.org/showpage.aspx?contentid=1522|archive-date=2013-06-04|access-date=2020-05-04}}</ref> == स्थाने == कंपनीने मुंद्रा बंदरावर काम सुरू केले आणि सध्या भारतातील १० बंदरे कार्यरत आहेत ज्यात ६ राज्यांमध्ये ४५ बर्थ आणि १४ टर्मिनल आहेत. <ref name="King of Ports- Business News">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.businesstoday.in/magazine/exclusive/india%27s-best-ceos-2016/indias-biggest-private-sector-port-infrastructure-company-is-on-an-expansion-spree/story/242147.html|title=King of Ports- Business News|date=12 December 2016|website=www.businesstoday.in|access-date=2020-05-04|archive-date=2022-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924001442/https://www.businesstoday.in/specials/indias-best-ceos-2016/story/indias-biggest-private-sector-port-infrastructure-company-is-on-an-expansion-spree-65303-2016-12-12|url-status=dead}}</ref> <ref name="Manoj">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/apsez-set-to-become-top-container-port-operator/article9801005.ece|title=APSEZ set to become top container port operator|last=Manoj|first=P.|date=3 August 2017|website=@businessline|language=en|access-date=2020-05-04}}</ref> त्याच्या उपकंपनी अदानी लॉजिस्टिक लि. मार्फत, अदानी पोर्ट्स आणि एसईझेड ३ इनलँड कंटेनर डेपो चालवते, जे बंदरांवर कस्टम क्लिअर होण्यापूर्वी मालाचे स्टोअरहाऊस आहे. <ref name="Chowdhury">{{स्रोत बातमी|last=Chowdhury|first=Anirban|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/shipping-/-transport/adani-ports-will-go-green-focus-on-logistics-business/articleshow/58017555.cms|title=Adani Ports will go green, focus on logistics business|date=2017-04-05|work=The Economic Times|access-date=2020-05-04}}</ref> हे किशनगड, [[राजस्थान]], पाटली, [[हरियाणा]] आणि किला रायपूर, [[पंजाब]] येथे आहे. त्यात [[भारतीय रेल्वे|भारतीय रेल्वेसाठी]] श्रेणी १ परवाना आहे जो संपूर्ण भारतातील मालवाहू वाहतुकीस मदत करतो. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://fintel.io/so/in/adaniports|title=Adaniports Institutional Ownership - Adani Ports and Special Economic Zone Ltd. Stock|website=fintel.io|language=en|access-date=2020-05-04}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Chowdhury" /> कोविड-19 लॉकडाऊन दरम्यान, अदानी लॉजिस्टिकच्या मालकीच्या गाड्यांचा वापर [[तमिळनाडू|तामिळनाडू]], [[कर्नाटक]], [[पश्चिम बंगाल]] आणि [[महाराष्ट्र]] या राज्यांमधील ६० लाखांहून अधिक नागरिकांना खायला देण्यासाठी ३०,००० टन अन्नधान्य पाठवण्यासाठी केला गेला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://businessworld.in/article/Adani-Agri-Logistics-Dispatches-30-000-Tonnes-Of-Food-Grains-For-PMGKAY/11-05-2020-191718|title=Adani Agri Logistics Dispatches 30,000 Tonnes of Food Grains For PMGKAY|website=Businessworld|language=en|access-date=2020-05-12}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sify.com/finance/adani-agri-logistics-dispatches-30000-tonnes-of-food-grains-for-pmgkay-news-topnews-ufllOsdjjacae.html|title=Adani Agri Logistics dispatches 30,000 tonnes of food grains for PMGKAY|website=Sify|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511145818/https://www.sify.com/finance/adani-agri-logistics-dispatches-30000-tonnes-of-food-grains-for-pmgkay-news-topnews-ufllOsdjjacae.html|archive-date=11 May 2020|access-date=2020-05-12}}</ref> अदानी पोर्ट्स <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/companies/news/adani-ports-to-acquire-58-stake-in-gangavaram-port-for-rs-3-604-crore-11616469740701.html|title=Adani Ports to acquire 58% stake in Gangavaram Port for ₹3,604 crore|last=Staff Writer|date=23 March 2021|website=mint|language=en}}</ref> आणि स्पेशल इकॉनॉमिक झोन लि. प्रामुख्याने बंदर आणि बंदर बांधणीसाठी ड्रेजिंग आणि रिक्लेमेशन सोल्यूशन्स प्रदान करते. अदानी समूहाने २००५ मध्ये ड्रेजिंग फ्लीट विकसित करण्यासाठी गुंतवणूक करण्यास सुरुवात केली. सध्या, अदानी पोर्ट्स आणि एसईझेड १९ ड्रेजर्सचा ताफा चालवते जी भारतातील सर्वात मोठी भांडवली ड्रेजिंग क्षमता आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/business/2018/jan/08/adani-ports-dredging-fleet-emerges-as-indias-largest-apsez-1747900.html|title=Adani Ports dredging fleet emerges as India's largest: APSEZ|website=The New Indian Express|access-date=2020-05-04}}</ref> <ref>https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/shipping-/-transport/adani-ports-secures-3-1-billion-port-project-in-eastern-india-state/articleshow/94353758.cms?utm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst</ref> मुंद्रा एसईझेड हे भारतातील सर्वात मोठे बंदर-नेतृत्वात कार्यरत आणि अधिसूचित बहु-उत्पादन एसईझेड आहे जे विविध उद्योगांसाठी क्लस्टर-आधारित विकासावर आधारित उत्पादन सेटअपसाठी मोठ्या उद्योगांसाठी लँड बँक ऑफर करते. अदानी पोर्ट्स आणि एसईझेड ने ८५% पेक्षा जास्त जगण्याच्या दरासह २,८८५ हेक्टर (ऑगस्ट २०१६ पर्यंत) [[खारफुटी|खारफुटीचे]] वनीकरण उपक्रम हाती घेतले आहेत. २०१६ मध्ये, कंपनीने जाहीर केले की सर्व बंदरे आणि टाउनशिप १००% अक्षय ऊर्जेवर चालण्यासाठी तयार आहेत - सौर आणि पवन यांचे मिश्रण. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Karunakaran|first=Naren|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/shipping-/-transport/how-adani-group-is-moving-towards-corporate-responsibility-from-controversies/articleshow/53642896.cms|title=How Adani Group is moving towards corporate responsibility from controversies|date=2016-08-11|work=The Economic Times|access-date=2020-05-04}}</ref> ऑगस्ट २०१७ मध्ये, मॉर्गन स्टॅनले विश्लेषण उद्धृत केले गेले "अदानी पोर्ट्स आणि एसईझेड त्याच्या जागतिक समवयस्कांच्या तुलनेत चांगले स्टॅक करत आहे: महसूल वाढ, मार्जिन, EBIDTA वाढ, निव्वळ उत्पन्न वाढ आणि परतावा गुणोत्तर (RoCE/ RoE) यासारख्या ऑपरेटिंग मेट्रिक्सवर आणि त्यावर आधारित मॉर्गन स्टॅन्ले विश्लेषकांनी जागतिक बंदरांचा अंतर्भाव करणाऱ्या बॉटम-अप अंदाजानुसार, मुंद्रा बंदराची कर सुट्टी संपुष्टात आली असली तरी APSEZ विविध ऑपरेटिंग मेट्रिक्समध्ये अव्वल चतुर्थांशात असेल." <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/industry/adani-ports-and-sez-morgan-stanley-has-this-to-say/828297/|title=Adani Ports and SEZ: Morgan Stanley has this to say|date=2017-08-28|website=The Financial Express|language=en-US|access-date=2020-05-04}}</ref> एप्रिल २०२२ मध्ये, अदानी पोर्ट्स आणि एसईझेड (तिच्या उपकंपनी, The Adani Harbor Services Ltd. द्वारे) ने [[भारत|भारतीय]] तृतीय-पक्ष सागरी सेवा प्रदाता, Ocean Sparkle Ltd <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.drybulkmagazine.com/ports-terminals/26042022/adani-acquires-ocean-sparkle/|title=Adani acquires Ocean Sparkle|date=2022-04-26|website=Dry Bulk|language=en|access-date=2022-04-26}}</ref> मध्ये 100% भागभांडवल विकत घेतल्याची घोषणा करण्यात आली. जुलै २०२२ मध्ये, अदानी पोर्ट्सने [[इस्रायल|इस्रायलच्या]] हैफा बंदराची गॅडॉटसोबत US$ १.१८ बिलियनची बोली सील केली, जिथे अदानी पोर्ट्स आणि गॅडोट ग्रुपचे कन्सोर्टियममध्ये अनुक्रमे ७०%-३०% शेअर्स आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.adaniports.com/Newsroom/Media-Releases/Adani-and-Gadot-win-tender-to-privatise-Israels-Haifa-Port|title=Adani And Gadot Win Tender To Privatise Israel's Haifa Port|date=2022-04-26|website=adaniports|language=en|access-date=2022-07-15}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/news/world/adani-ports-seal-israel-s-haifa-port-bid-with-gadot-for-1-18-billion-11657815814314.html|title=Adani Ports seal Israel's Haifa Port bid with Gadot for $1.18 billion|date=2022-04-26|website=livemint|language=en|access-date=2022-07-14}}</ref> सप्टेंबर २०२२ मध्ये, अदानी पोर्ट्सने पूर्व भारतातील राज्यात {{USD|3.1}} बिलियन बंदर प्रकल्प सुरक्षित केला. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Times|first=Economic|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/shipping-/-transport/adani-ports-secures-3-1-billion-port-project-in-eastern-india-state/articleshow/94353758.cms|title=Adani Ports secures $3.1 billion port project in eastern India state.}}</ref> '''दिघी बंदर''' दिघी बंदर हे [[जवाहरलाल नेहरू बंदर|जेएनपीटी]], [[नवी मुंबई|नवी मुंबईला]] पर्याय बनण्याच्या उद्देशाने अदानी पोर्ट्स आणि एसईझेड ने फेब्रुवारी २०२१ मध्ये अधिग्रहित केले होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatvnews.com/business/news-adani-ports-acquires-dighi-port-earmarks-rs-10k-crore-new-gateway-into-maharashtra-685428|title=Adani Ports acquires Dighi Port, earmarks Rs 10K cr for new gateway into Maharashtra|last=Jaiswal|first=Priya|date=2021-02-17|website=www.indiatvnews.com|language=en|access-date=2021-02-17}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.orissapost.com/adani-acquires-dighi-port-for-rs-705-crore/|title=Adani acquires Dighi Port for Rs 705 crore - OrissaPOST|date=2021-02-17|website=Odisha News, Odisha Latest news, Odisha Daily - OrissaPOST|language=en-US|access-date=2021-02-17}}</ref> == संदर्भ == [[वर्ग:मुंबई रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या]] [[वर्ग:अदानी उद्योगसमूह]] [[वर्ग:निफ्टी ५० घटक]] rts0nfnc8mspn9g8610v0xvyb69ca7u 0 332205 2681512 2474056 2026-04-28T15:29:22Z संतोष गोरे 135680 removed [[Category:हिंदी विनोदी चित्रपट अभिनेते]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681512 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = पेंटल | चित्र = Paintal.jpg | चित्र_रुंदी = पेंटल (२००९) | चित्र_शीर्षक = पेंटल | पूर्ण_नाव = कंवरजीत पेंटल अहलुवालिया | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1948|08|22}} | जन्म_स्थान = [[तरन तारन]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = अभिनय | राष्ट्रीयत्व = {{ध्वजचिन्ह|भारत}}, भारतीय | भाषा = पंजाबी | कारकीर्द_काळ = १९६९ ते आजागायत | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = हितेन पेंटल |नातेवाईक = [[गुफी पेंटल]] (भाऊ) | ट्विटर= | संकेतस्थळ = | धर्म = शीख | तळटिपा = }} '''कंवरजीत पेंटल अहलुवालिया''', किंवा निव्वळ '''पेंटल''' ([[२२ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९४८|१९४८]] - हयात) हे एक भारतीय अभिनेता आणि विनोदी कलाकार आहेत. त्यांनी प्रथम विनोदी अभिनेता म्हणून अभिनायाच्या कारकिर्दीस सुरुवात केली आणि नंतर कालांतराने इतरांना अभिनय शिकवण्यास सुरुवात केली. पेंटल यांनी केवळ चित्रपटांमध्येच नाही तर दूरदर्शनवरही काम केले आहे. पेंटल यांचा जन्म पंजाबमधील [[अमृतसर]] जवळ असलेल्या [[तरन तारन]] नावाच्या गावातील एका [[शीख]] कुटुंबात झाला. त्यांनी आपले सुरुवातीचे आयुष्य आपल्या कुटुंबीयांसह सदर बाजार, दिल्ली येथे व्यतीत केले. १९६९ मध्ये पेंटल [[मुंबई|मुंबईत]] आले आणि [[भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था|भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थेत]] अभिनयाचे शिक्षण घेतले. कालांतराने २००८ मध्ये ते याच संस्थेच्या अभिनय विभागाचे प्रमुख झाले. त्यांचा भाऊ [[गुफी पेंटल]] यांनी [[बलदेव राज चोप्रा|बीआर चोप्रा]] यांची दूरदर्शन वरील प्रसिद्ध मालिका '[[महाभारत (दूरचित्रवाणी मालिका)|महाभारत]]' मध्ये [[शकुनी|शकुनी मामाची]] भूमिका साकारली होती. तर स्वतः पेंटल यांनी [[शिखंडी]] आणि सुदामाच्या भूमिका केल्या होत्या. त्यांचा मुलगा हितेन पेंटल हा देखील एक अभिनेता आहे, ज्याने ''दिल मांगे मोर'' (२००४) आणि ''[[बचना ऐ हसीनो]]'' (२००८) सारख्या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.indiantelevision.com/special/y2k3/siblings.htm |title=Sibling revelry |access-date=१२ नोव्हेंबर २००६| विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20030604090221/http://www.indiantelevision.com/special/y2k3/siblings.htm |विदा दिनांक=४ जून २००३}}</ref> == अभिनयाची कारकीर्द == पेंटलच्या काही उल्लेखनीय भूमिकांमध्ये ''जवानी दिवानी'' (१९७२) मधील रतन, ''रफू चक्कर'' (१९७५) मधील सलमा, ''[[बावर्ची]]'' (१९७२) मधील गुरुजी, ''[[पिया का घर]]'' (१९७२) मधील अरुण, ''परिचय'' (१९७२) मधील पंडितजी (ज्योतिषी), तोताराम यांचा समावेश होता. ''जंगल में मंगल'' (१९७२), ''हीरा पन्ना'' (१९७३) मधील कमल, ''रोटी'' (१९७४) मधील मुख्याध्यापक, ''खोटे सिक्के'' (१९७३) मधील रामू आणि ''[[सत्ते पे सत्ता]]'' (१९८२) मधील बुध आनंद. ''आज की ताजा खबर'' (१९७३) मधील चंपक बूमिया ही त्यांची सर्वात उल्लेखनीय भूमिका होती. त्यांनी साकारलेल्या 'चंपक भूमिया' या व्यक्तिरेखेसाठी हा चित्रपट खूप यशस्वी ठरला. कॉमिक भूमिका साकारण्यापासून, पेंटलने गंभीर पात्र भूमिका साकारल्या आहेत, त्यापैकी सर्वात अलीकडील दूरचित्रवाणी नाटक प्यार का दर्द है कुछ मीठा मीठा आहे. === चित्रपट सूची === * उमंग (१९७०) * लाल पत्थर (१९७१) * मेरे अपने (१९७१) * प्यार की कहानी (१९७१) * टांगेवाला (१९७२) * शादी के बाद (१९७२) * जवानी दिवानी (१९७२) - रतन * गोमती के किनारे (१९७२) * बावर्ची (१९७२)- गुरुजी * पिया का घर (१९७२) - अरुण * परिचय (१९७२) - पंडितजी (ज्योतिषी) * जंगल में मंगल (१९७२) - तोताराम * हीरा पन्ना (१९७४) - कमल * आज की ताजा खबर (१९७३) - चंपक बूमिया * झेहरीला इंसान (१९७४) * उस-पार (१९७४) * मनोरंजन (१९७४) * कोरा बदन (१९७४) * खोटे सिक्के (१९७३) * फसलह (१९७४) * दुल्हन (१९७४) * दिल दिवाना (१९७४) * कॉल गर्ल (१९७४) * रोटी (१९७४) - मुख्याध्यापक * गुलाबी नैन शराबी (१९७४) राजा * रफू चक्कर (१९७५) – सलमा * मजाक (१९७५) * जग्गू (१९७५) * अपना रंग हजार (१९७५) * अनोखा (१९७५) - राजा * माँ (१९७६) * लैला मजनू (१९७६) * दिवांगी (१९७६) * बालिका बधू (१९७६) - शंभू * बैराग (१९७६) * जानेमन (१९७६) * उधर का सिंदूर (१९७६) * शिर्डी के साई बाबा (१९७७) * साहेब बहादूर (१९७७) * साल सोलवन चड्या (१९७७) * जय वेजे (१९७७) * जागृति (१९७७) * चंडी सोना (१९७७) * चला मुरारी हिरो बनें * अलीबाबा मर्जिना (१९७७) * अभी तो जी लिन (१९७७) * तुम्हारी कसम (१९७८) * स्वर्ग नरक (१९७८) – शंभू * फूल खिले हैं गुलशन गुलशन (१९७८) * नया दौर (१९७८) * मुकद्दर (१९७८) * देस परदेस (१९७८) * कॉलेज गर्ल (१९७८) * आंख का तारा (१९७८) * आखरी डाकू (१९७८) * आहुती (१९७८) * अलादीनचे साहस (१९७८) * मगरूर (१९७९) * जानी दुश्मन (१९७९) * जान-ए-बहार (१९७९) * गोपाळ कृष्ण (१९७९) * दुनिया मेरी जेब में (१९७९) * खून खराबा (१९८०) * द बर्निंग ट्रेन (१९८०) * सितारा (१९८०) * अरे बेवफा (१९८०) * दोस्ताना (१९८०) * वक्त की दीवार (१९८१) * साजन की सहेली (१९८१) * घमांडी (१९८१) * क्रांती (१९८१) * दासी (१९८१) * कच्छे हिरे (१९८२) * बघवत (१९८२) * सत्ता पे सत्ता (१९८२) – बुद्ध आनंद * तेरी कसम (१९८२) * तेरी मांग सिताराओं से भर दूं (१९८२) * शुभ कामना (१९८३) * गंगा मेरी माँ (१९८३) * सदमा (१९८३) * दौलत के दुश्मन (१९८३) (विशेष देखावा) * कलाकार (१९८३) * वक्त की पुकार (१९८४) * शपथ (१९८४) * मान मेरीदा (१९८४) * कानून मेरी मुठ्ठी में (१९८४) * जग उठा इंसान (१९८४) * हम दो हमारे दो (१९८४) * राम तेरे कितने नाम (१९८५) * पैसा ये पैसा (१९८५) * काली बस्ती (१९८५) * आंधी-तुफान (१९८५) * मेहक (१९८५) * वफादार (१९८५) * बेपनाह (१९८५) * सूर संगम (१९८५) * बाबू (१९८५) * मुझे कसम है (१९८५) - गोपी * मोहब्बत की कसम (१९८६) * किरायदार (१९८६) * अधिकारी (१९८६) * दिलवाला (१९८६) * जिंदगानी (१९८६) * तीसरा किनारा (१९८६) * अनुभव (१९८६ चित्रपट) (१९८६) * इन्सानियत के दुश्मन (१९८७) * माशुका (१९८७) * पाप की दुनिया (१९८८) * जीते हैं शान से (१९८८) * आखरी मुकाबला (१९८८) * माती और सोना (१९८९) * जयदाद (१९८९) * जैसी करणी वैसी भरणी (१९८९) * शहजादे (१९८९) (अश्रेय) * अनोखा अस्पाताळ (१९८९) राम धनी * प्यासी निगाहेन (१९९०) * आग का गोला (१९९०) (अनक्रेडिटेड) * प्यार के नाम कुर्बान (१९९०) * ठाणेदार (१९९०) * कुर्बानी रंग लायेगी (१९९१) * पहिले प्रेमपत्र (१९९१) * सौगंध (१९९१) * प्रेम दिवाने (१९९२) * मेहबूब मेरे मेहबूब (१९९२) * पेहचान (१९९३) * अनोखा प्रेमयुध (१९९४) * प्रेमयोग (१९९४) * अमानत (१९९४) * इक्के पे इक्का (१९९४) * आजमायिश (१९९५) * रॉक डान्सर (१९९५) * ऐसी भी क्या जल्दी है (१९९६) * मेघा (१९९६) (अप्रमाणित) * मेरे सपनो की रानी (१९९७) * हातयारा (१९९८) * झुल्म-ओ-सितम (१९९८) * कसम (२००१) * Fun २shh: १० व्या शतकातील मित्र (२००३) * पेइंग गेस्ट (२००९) * श्री चैतन्य महाप्रभू (२००९) (विशेष देखावा) * कालो (२०१०) * ३० मिनिटे (हिंदी चित्रपट) (२०१६) * कहानी रबरबँड की (२०२२) === दूरचित्रवाणी मालिका === * ''विक्रम और बेताल'' - दगडू * ''श्श्श्श...कोई है'' - वेअरवॉल्फ * '' श्श्श्श...कोई है'' -खोज * ''[[महाभारत (दूरचित्रवाणी मालिका)|महाभारत]]'' (डीडी नॅशनल)- सुदामा आणि [[शिखंडी]] * ''जय माता की'' - ''[[नारद मुनी]]'' * [[स्टार प्लस]] - ''दाल में काला'' विविध भूमिकेत * ''नटखट'' (झी टीव्ही) - * ''प्यार जिंदगी है'' (झी टीव्ही) - * ''लाडू सिंग टॅक्सीवाला '' * ''[[सीआयडी (मालिका)|सीआयडी ]]'' घनश्याम (भाग ४०९) * ''अंबर धारा'' (सोनी टीव्ही) - महेंद्र प्रताप दीक्षित * ''प्यार का दर्द है मीठा मीठा प्यारा प्यारा'' (स्टार प्लस) - जगदीश प्रसाद गुप्ता * ''एक शृंगार-स्वाभिमान'' (कलर्स टीव्ही) - सुजन सिंग चौहान *''पिया अलबेला'' (झी टीव्ही) - काशिनाथ व्यास * ''पार्टनर्स ट्रबल हो गई डबल'' - विशेष देखावा * ''शक्ती - अस्तित्त्व के एहसास की'' (कलर्स टीव्ही) - बक्श सिंग * ''कभी कभी इत्तेफाक से'' (स्टारप्लस)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bizasialive.com/in-video-promo-of-star-plus-upcoming-show-kabhi-kabhie-ittefaq-sey/|title=In Video: Promo of Star Plus' upcoming show Kabhi Kabhie Ittefaq Sey|website=Biz Asia}}</ref> - चारुदत्त कुलश्रेष्ठ == पुरस्कार आणि नामांकन == {| class="wikitable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भूमिका ! नोंद |- | १९७३ | '' बावर्ची''<ref>{{cite web|url=http://www.indiafm.com/celebrities/awards/9956/index.html|title=Paintal: Awards|access-date=12 November 2006}}</ref> | rowspan="2"|फिल्मफेर सर्वश्रेष्ठ हास्य अभिनेता पुरस्कार | {{won}} |- | १९७८ | '' चला मुरारी हिरो बनने'' | {{won}} |} == संदर्भ == <references /> == बाह्य दुवे == * {{आय.एम.डी.बी. नाव|id=0656865|name=पेंटल}} * [https://books.google.com/books?id=Odsk9xfOp6oC&dq=shikhandi+role+in+br+chopra+mahabrata&pg=PA19 Shikhandi a pivotal character] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म]] [[वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:हास्य अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] 66vkhspax6jj6zqfmfns8ddcckzjb2f 0 338307 2681546 2654192 2026-04-28T23:13:05Z ~2026-26091-05 182630 2681546 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Flag of the Maratha Empire.svg |इवलेसे | उजवे | [[मराठा साम्राज्य]]]] '''धनुरकर शिंदे घराणे''' हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[धुळे जिल्ह्यातील गावे|धुळे जिल्ह्यातील]], एक मध्यकालीय [[धनुर]] गावाची [[क्षत्रिय]] कुटुंबची शाखा आहे. [[धनुर|धनुरकर]] शिंदे हे ताप्तीय-[[मराठा]] घराणे खान्देशात "खान्देश" (कान्हदेश) राजकारणत वतनदार होते. नन्तर मराठा हिंदवी साम्राज्यात छत्रपती शाहू महाराजंचे पेशवा बालाजी भट्ट च्यासोबत सैन्यात धनुर्धरांची विशेष तुकडीचे [[सरदार]] होते व त्या काळात [[धनुर]], [[अक्राणी तालुका|अक्रानी]], [[ताप्ती नदी|ताप्ती]] क्षेत्राचि वतनदारी, परगणाचि [[देशमुख|देशमुखी]], गावांची पाटीलकी केली व रावसाहेब, सरकार हे पदवी मिळाली. त्यात गावांचे नाव धनुर, कापडणे, उमरखेड, शीरूड, जोवखेड़ा, बोरकुंड, डोंगरगाव, म्सहावद, मड़काणी, तोरणमाळ, फत्तेपुर, धडगाव, भोंगरा, डोंडवाडा, मोरतलाई, अमळनेर, धरणगांव, रावेर, अशीरगढ़, नेपागाव, बैतूल, मुलताई आदि आहेत. शिंदे-सरकार, शिंदे-देशमुख, शिंदे-पाटील हे आडनाव व ताप्तीय-मराठा हे समाज लिहून या शिंदेवंश चे १२०० घराणे [[खान्देश|खान्देशात]] ([[तापी नदी|ताप्तीक्षेत्र]]) व १५०० घराणे [[दख्खनचे पठार|दख्खनात]] राहत आहेत. * '''<u>[[धनुरकर शिंदे घराणे]]</u> - वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सुर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[नागवंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ|विशिष्ठ]] ('''शाखा -''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]], '''देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]] व [[धनुष्यबाण]], '''कुळदेवी -''' [[कुलस्वामिनी श्री धनदाई माता|आदि शक्ति धनदाई देवी (महालक्ष्मी)]], '''कुळदेवता -''' [[काळभैरव|श्री काळभैरवः]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]], [[माउंट अबू|अमीरगढ़ (माउंट अबू)]], '''राजक्षेत्र -''' [[धनुर]] ; [[नाशिक]]; [[तोरणमाळ|तोरणमाळ-अक्रानी]] आदि , '''पदवी''' '''-''' [[पाटील]], [[देशमुख]], [[राजा|रावसाहेब]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]] आदि [[वर्ग:मराठी आडनावे]] [[वर्ग:अमळनेर तालुक्यातील गावे]] gu4rmg5d1jk2r6dnujyl6pypoqc07vt 0 341089 2681593 2612132 2026-04-29T03:00:43Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681593 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament main | name = आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा | image = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] | cricket format = [[कसोटी क्रिकेट]] | tournament format = लीग आणि फायनल | first = [[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९-२०२१]] | last = [[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२०२३]] | current = [[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३-२०२५]] | next = | participants = ९ | champions = {{cr|AUS}}<br>(पहिले विजेतेपद) | most successful = {{cr|NZ}}<br>{{cr|AUS}}<br/>(प्रत्येकी १ विजेतेपद) | most runs = {{flagicon|ENG}} [[जो रूट]] (४०६४) | most wickets = {{flagicon|AUS}} [[नेथन ल्यॉन]] (१७४) }} {{Season sidebar | title = स्पर्धा | list = * [[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९-२०२१]] * [[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२०२३]] * [[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३-२०२५]] * २०२५-२०२७ }} '''आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा''', ज्याला '''वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप''' असेही संबोधले जाते, ही [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] (आयसीसी) द्वारे चालवली जाणारी [[कसोटी क्रिकेट]]ची लीग स्पर्धा आहे, जी १ ऑगस्ट [[२०१९-२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९]] रोजी सुरू झाली.<ref>{{Cite web|title=Schedule for inaugural World Test Championship announced|url=https://www.icc-cricket.com/news/742337|publisher=International Cricket Council}}</ref><ref>{{Cite web|author=Ramsey, Andrew|date=20 June 2018|title=Aussies to host Afghans as part of new schedule|url=https://www.cricket.com.au/news/icc-future-tour-program-schedule-fixture-international-cricket-ftp-australia-afghanistan-india/2018-06-20|website=[[cricket.com.au]]}}</ref> कसोटी क्रिकेटसाठी ही प्रीमियर चॅम्पियनशिप आहे. हे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या तीन फॉरमॅटसाठी प्रत्येकी एक शिखर स्पर्धा आयोजित करण्याच्या आयसीसीच्या उद्दिष्टाच्या अनुषंगाने आहे.<ref>{{Cite web|date=29 June 2013|title=Test Championship to replace Champions Trophy|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/646147.html|website=Cricinfo}}</ref> [[२०२३ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|२०२३ च्या फायनल]]मध्ये [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारता]]चा पराभव करून [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] सध्याचा चॅम्पियन आहे. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]] प्रत्येक डब्ल्यूटीसी फायनलमध्ये खेळला आहे, दोन्हीमध्ये उपविजेते ठरले आहे. डब्ल्यूटीसीच्या लीग खेळांना आयसीसी इव्हेंट म्हणून ग्राह्य धरले जात नाही आणि प्रसारण अधिकार स्वतः यजमान राष्ट्राच्या क्रिकेट बोर्डाकडे आहेत आणि आयसीसी कडे नाहीत. परंतु लीग टप्प्यातील सामन्यांप्रमाणेच, डब्ल्यूटीसी फायनल ही आयसीसी स्पर्धा मानली जाते. [[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|उद्घाटन आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेची]] सुरुवात [[२०१९ ॲशेस मालिका|२०१९ ॲशेस मालिकेने]] झाली आणि जून २०२१ मध्ये [[२०२१ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|फायनल]]मध्ये [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारता]]चा पराभव करून [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]ने ट्रॉफी जिंकली. [[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|दुसरी आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] ४ ऑगस्ट २०२१ रोजी [[पतौडी चषक]] मालिकेने सुरू झाली<ref>{{cite web|title=England vs India to kick off the second World Test Championship|url=https://www.espncricinfo.com/story/england-vs-india-to-kick-off-the-second-world-test-championship-1268214|access-date=29 June 2021|work=ESPN Cricinfo}}</ref> आणि जून २०२३ मध्ये [[२०२३ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|अंतिम सामन्यात]] [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारता]]चा पराभव करून [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]]ने ट्रॉफी जिंकली. [[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] २०२३ मध्ये सुरू झाली आणि २०२५ च्या उन्हाळ्यात [[इंग्लंड]]मधील फायनलसह समाप्त होईल. ==इतिहास== या चॅम्पियनशिपचा प्रस्ताव प्रथम १९९६ मध्ये माजी क्रिकेट खेळाडू आणि [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज संघाचे]] व्यवस्थापक [[क्लाइव्ह लॉईड]] यांनी मांडला होता.<ref>{{cite news |title=Official World Test championship gains momentum |url=http://www.expressindia.com/ie/daily/19961120/32550662.html |agency=[[Reuters]] |publisher=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |access-date=22 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/19970424040508/http://www.expressindia.com/ie/daily/19961120/32550662.html |archive-date=24 April 1997 |date=20 November 1996}}</ref> नंतर, २००९ मध्ये, जेव्हा आयसीसी ने प्रस्तावित कसोटी सामना विजेतेपदावर चर्चा करण्यासाठी [[मेरीलेबोन क्रिकेट क्लब|एमसीसी]]ची भेट घेतली. या प्रस्तावामागे न्यू झीलंडचा माजी कर्णधार [[मार्टिन क्रो]] यांचा प्रमुख मेंदू होता.<ref> [https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/5973170/ICC-calls-meeting-with-MCC-to-discuss-proposed-World-Test-Championship.html ICC calls meeting with MCC to discuss proposed World Test Championship], ''The Telegraph''. Retrieved 4 January 2012</ref> जुलै २०१० मध्ये आयसीसी मुख्य कार्यकारी [[हारून लोर्गट]] यांनी या खेळाच्या प्रदीर्घ प्रकारात ध्वजांकित स्वारस्य वाढवण्यासाठी उपांत्य फेरीत आणि अंतिम फेरीत चार सर्वोत्कृष्ट रँक असलेल्या राष्ट्रांची बैठक घेऊन चतुर्मासिक स्पर्धेची सूचना केली. पहिली स्पर्धा इंग्लंड आणि वेल्समधील [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक]]ची जागा घेण्यासाठी होती.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/467606.html |title=ICC news: Lorgat hints at Test championship in 2013 &#124; Cricket News &#124; Cricinfo ICC Site |publisher=ESPN Cricinfo |access-date=2011-08-15}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/current/story/523745.html |title=ICC news: ICC could use 'timeless' Test for World Championship final &#124; Cricket News &#124; Cricinfo ICC Site |publisher=ESPN Cricinfo |access-date=2011-08-15}}</ref> कसोटी चॅम्पियनशिपच्या कल्पनेवर आयसीसी मुख्य कार्यकारी समितीने सप्टेंबर २०१० च्या मध्यात [[दुबई]] येथील मुख्यालयात झालेल्या बैठकीत विचार केला होता. आयसीसीचे प्रवक्ते कॉलिन गिब्सन म्हणाले की या बैठकीनंतर आणखी बरेच काही उघड होईल आणि जर चॅम्पियनशिप इंग्लंडमध्ये आयोजित केली गेली तर अंतिम स्थळ हे [[लॉर्ड्स]] असेल.<ref> [https://web.archive.org/web/20130707102503/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-23/top-stories/28283508_1_test-championship-test-cricket-icc ICC to hold World Test Cup in 2013?], ''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''. Retrieved 4 January 2012</ref> अपेक्षेप्रमाणे, आयसीसीने योजनेला मान्यता दिली आणि सांगितले की पहिली स्पर्धा २०१३ मध्ये [[इंग्लंड]] आणि [[वेल्स]]मध्ये आयोजित केली जाईल. स्पर्धेचे स्वरूपही जाहीर करण्यात आले. यामध्ये चार वर्षांच्या कालावधीत खेळल्या जाणाऱ्या उद्घाटन लीग स्टेजचा समावेश असेल, ज्यामध्ये सर्व दहा वर्तमान [[कसोटी क्रिकेट]] राष्ट्रे ([[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]], [[दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|दक्षिण आफ्रिका]], [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]], [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]], [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]], [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]], [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे]], आणि [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेश]]) सहभागी होतील. लीग स्टेजनंतर अव्वल चार संघ प्ले-ऑफमध्ये भाग घेतील, अंतिम सामन्यात कसोटी क्रिकेट चॅम्पियन निश्चित होईल.<ref name="auto">[http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/481373.html ICC approves Test championship], ESPNCricinfo. Retrieved 4 January 2012</ref> प्ले-ऑफ अव्वल ८ संघांमध्ये होणार की अव्वल चार संघांमध्ये होणार याबाबत वाद होता, परंतु नंतरचे संघ सर्वानुमते निवडले गेले. ही स्पर्धा [[आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]]ची जागा घेणार असल्याचेही जाहीर करण्यात आले.<ref name="auto"/> बाद फेरीतील अनिर्णित सामन्यांचे निकाल कसे लावायचे याबाबत कोणताही निर्णय झालेला नाही. तथापि, २०११ मध्ये, आयसीसीने घोषित केले की कसोटी चॅम्पियनशिप २०१७ पर्यंत होणार नाही आणि २०१३ ची स्पर्धा मंडळातील आर्थिक समस्यांमुळे आणि प्रायोजक आणि प्रसारकांशी बांधिलकीमुळे रद्द केली जाईल. या रद्द झालेल्या स्पर्धेचे मूळ यजमान इंग्लंड आणि वेल्स यांना [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३ ची आयसीसी चॅम्पियन्स चषक]] देण्यात आली होती, ही स्पर्धा कसोटी चॅम्पियनशिप बदलण्याचा हेतू होती.<ref>[http://www.crickblog.com/entry/world-test-championship-postponed-financial-considerations-blame/ World Test Championship to be Postponed; Financial Considerations to Blame] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111206043128/http://www.crickblog.com/entry/world-test-championship-postponed-financial-considerations-blame/ |date=6 December 2011 }}, Crickblog. Retrieved 4 January 2012</ref> यावरून सर्वत्र टीका झाली; [[ग्रेग चॅपेल]] आणि [[ग्रॅमी स्मिथ]] या दोघांनीही आयसीसीवर टीका केली की, कसोटी चॅम्पियनशिप पुढे ढकलणे चुकीचे आणि अन्यायकारक आहे.<ref> [http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/541863.html Test Championship postponement a 'shame' – Greg Chappell] ESPNCricinfo. Retrieved 4 January 2012</ref><ref> Ken Borland, [http://www.stuff.co.nz/sport/cricket/5983470/ICC-too-slow-on-test-championship-says-Smith ICC too slow on test championship says Smith], [[Stuff.co.nz]], 17 November 2011. Retrieved 4 January 2012</ref> ''[[द गार्डियन|गार्डियनने]]'' नोंदवले की ही पुढे ढकलणे लॉर्ड्ससाठी एक धक्का आहे, ज्याला अंतिम सामन्याचे आयोजन करणे अपेक्षित होते.<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/11/test-championship-england-icc-drs Lord's suffers Test Championship blow as ICC scraps mandatory DRS rule], ''[[द गार्डियन]]'', 11 October 2011. Retrieved 3 January 2012</ref> एप्रिल २०१२ मध्ये आयसीसी मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांच्या बैठकीत, शेवटची २०१३ मध्ये आयोजित केली जाईल आणि जून २०१७ मध्ये सुरुवातीच्या कसोटी चॅम्पियनशिप प्ले-ऑफचे आयोजन केले जाईल याची पुष्टी करण्यात आली.<ref name="auto1">[http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/current/story/561563.html No Champions Trophy after 2013], Cricinfo. Retrieved 17 April 2012</ref> आयसीसीने सांगितले की खेळाच्या प्रत्येक फॉरमॅटसाठी फक्त एकच ट्रॉफी असेल, याचा अर्थ चॅम्पियन्स ट्रॉफी यापुढे होणार नाही कारण [[क्रिकेट विश्वचषक]] हा ५० षटकांच्या क्रिकेटचा प्रमुख कार्यक्रम आहे. फायनल कदाचित ऐतिहासिक [[कालातीत कसोटी]] फॉरमॅटला अनुसरून असेल.<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/sport/2011/jul/18/icc-timeless-test-world-championship | title=ICC could revive 'timeless' Test match for world championship | newspaper=The Guardian | date=18 July 2011 | agency=Press Association | access-date=1 July 2020}}</ref> चॅम्पियनशिपच्या रचनेत पुढील सुधारणांवरही चर्चा करण्यात आली आहे. तथापि, जानेवारी २०१४ मध्ये २०१७ आयसीसी जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप रद्द करण्यात आली आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक]] पुन्हा सुरू करण्यात आली.<ref name="auto2">{{Cite web|title=Cricket|url=https://www.tvnz.co.nz/one-news/sport/cricket|website=[[1 NEWS NOW]]}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ऑक्टोबर २०१७ मध्ये, आयसीसीने जाहीर केले की एक कसोटी लीग त्याच्या सदस्यांनी मान्य केली आहे, ज्यामध्ये दोन वर्षांच्या कालावधीत मालिका खेळणाऱ्या अव्वल नऊ संघांचा समावेश असेल आणि अव्वल दोन संघ वर्ल्ड टेस्ट लीग चॅम्पियनशिप फायनलसाठी पात्र ठरतील, जी आयसीसीची स्पर्धा मानली जाईल.<ref>{{cite web|author=Brettig, Daniel|date=13 October 2017|title=Test, ODI leagues approved by ICC Board|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/21006055/test-odi-leagues-approved-icc-board|access-date=30 July 2019|publisher=Cricinfo}}</ref> ==स्पर्धेचा सारांश== ===२०१९-२१ स्पर्धा=== {{main|२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} पहिल्या टूर्नामेंटची सुरुवात [[२०१९ ॲशेस मालिका|२०१९ च्या ॲशेस मालिके]]ने झाली. मार्च २०२० मध्ये, [[कोविड-१९ महामारी|कोविड-१९]] साथीच्या आजारामुळे सामने स्थगित करण्यात आले होते, जुलै २०२० पूर्वी पुन्हा सुरू होणार नाहीत, अनेक फेऱ्या पुढे ढकलण्यात आल्या किंवा शेवटी रद्द करण्यात आल्या. न्यू झीलंड हा फायनलसाठी पात्र ठरणारा पहिला संघ ठरला, जेव्हा दक्षिण आफ्रिका आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील मालिका होणार नाही याची पुष्टी झाली,<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2008433 |title=Scenarios: Who will face New Zealand in the WTC final?|website=ICC |date=2 February 2021 |access-date=5 February 2021 |quote=दक्षिण आफ्रिका-ऑस्ट्रेलिया कसोटी मालिका पुढे ढकलण्यात आल्याने, न्यू झीलंडला आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिपच्या उद्घाटनाच्या अंतिम फेरीतील खेळाडूंपैकी एक म्हणून पुष्टी मिळाली, ज्यामुळे संपूर्ण भारत, इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलियासाठी एक स्थान वर राहिले.}}</ref> त्यानंतर भारताचा क्रमांक लागतो. भारत आणि न्यू झीलंड यांच्यात १८ ते २३ जून २०२१ दरम्यान रोझ बाउल, साउथॅम्प्टन, इंग्लंड येथे उद्घाटन [[२०२१ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल]] खेळला गेला.<ref>{{Cite web|title=ICC announces World Cup schedule; 14 teams in 2027 And 2031|url=https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|access-date=2 June 2021|website=Six Sports|language=en|archive-date=2022-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401040539/https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|url-status=dead}}</ref> फायनलचा पहिला आणि चौथा दिवस पावसाने वाहून गेला असूनही, <ref>{{Cite web|title=WTC final: India, New Zealand, and weather exercise thrift|url=https://sixsports.in/wtc-final-india-new-zealand-and-weather-exercise-thrift/|access-date=19 June 2021|website=Six Sports|language=en|archive-date=2022-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522051830/https://sixsports.in/wtc-final-india-new-zealand-and-weather-exercise-thrift/|url-status=dead}}</ref> न्यू झीलंडने राखीव दिवसाच्या अंतिम सत्रात विजय मिळवला आणि पहिली जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप ट्रॉफी जिंकली.<ref>{{Cite web|title=Not luck, not fluke - New Zealand deserve to be the World Test Champions|url=https://www.espncricinfo.com/story/wtc-final-jarrod-kimber-new-zealand-deserve-to-be-the-world-test-champions-1267745|access-date=2021-06-27|website=ESPNcricinfo|date=24 June 2021 |language=en}}</ref> ===२०२१-२३ स्पर्धा=== {{main|२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} डब्ल्यूटीसी २०२१-२३ सायकलची सुरुवात ऑगस्ट २०२१ मध्ये [[पतौडी चषक]]ने (भारत आणि इंग्लंड यांच्यातील ५ सामन्यांची मालिका) झाली.<ref name=":0">{{cite web |title=ICC World Test Championship 2021-2023 |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2021-2023-1268315/match-schedule-fixtures-and-results |access-date=2 Dec 2022 |work=ESPNCricinfo}}</ref> [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदे]]ने अधिकृतपणे नवीन गुण प्रणालीसह संपूर्ण कार्यक्रम जाहीर केला.<ref>{{cite web|url=https://www.sportstiger.com/icc-to-introduce-new-points-system-for-world-test-championship/ |title=ICC to introduce new points system for World Test Championship |work=SportsTiger |access-date=14 July 2021}}</ref> [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२२-२३|२०२२-२३ बॉर्डर-गावस्कर ट्रॉफी]]चा तिसरा कसोटी सामना जिंकून ऑस्ट्रेलिया [[२०२१-२०२३ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप#अंतिम सामना|अंतिम सामन्या]]साठी पात्र ठरले.<ref>{{cite web| url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-in-india-2022-23-1348637/india-vs-australia-3rd-test-1348654/match-report-3 |title=Travis Head leads charge to seal emphatic chase for Australia |work=ESPNcricinfo |date=3 March 2023 |accessdate=3 March 2023}}</ref> श्रीलंकेला [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२२-२३|न्यू झीलंडमधील त्यांच्या मालिकेतील]] पहिला सामना जिंकता न आल्याने भारत पात्र ठरला<ref>{{cite web| url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-wtc-final-after-new-zealand-vs-sri-lanka-test-in-christchurch-ends-in-a-draw-1363322| title=India qualify for WTC final after New Zealand beat Sri Lanka in Christchurch| publisher=ESPNcricinfo| date=13 March 2023| access-date=15 March 2023}}</ref> आणि सलग दुसऱ्यांदा अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरला. ७ जून ते ११ जून २०२३ या कालावधीत इंग्लंडमधील [[द ओव्हल]] [[लंडन]] येथे अंतिम सामना खेळला गेला, ज्यामध्ये ऑस्ट्रेलियाने भारताचा २०९ धावांनी पराभव करून चॅम्पियन म्हणून उदयास आले. <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2021-2023-1268315/australia-vs-india-final-1358412/live-cricket-score/ |title=ICC World Test Championship Final 2021-23 |work=ESPNcricinfo |access-date =14 March 2023}}</ref> डब्ल्यूटीसी फायनलमध्ये भारताचा हा सलग दुसरा पराभव ठरला. === २०२३-२५ स्पर्धा === {{main|२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} डब्ल्यूटीसी २०२३-२५ सायकलची सुरुवात १६ जून २०२३ रोजी पहिल्या [[द ॲशेस|ॲशेस]] कसोटीने झाली.<ref name=":0" /> [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदे]]ने अधिकृतपणे घोषित केले की डब्ल्यूटीसी फायनल २०२५ च्या उन्हाळ्यात [[लॉर्ड्स]] येथे खेळवला जाईल.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=21 Sep 2022 |title=The Oval and Lord's to host 2023 and 2025 WTC finals |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-wtc-news-the-oval-and-lords-to-host-2023-and-2025-world-test-championship-finals-1335838 |access-date=2 Dec 2022 |website=ESPNCricinfo}}</ref> ==परिणाम== <!-- नोंद: क्रिकेट वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप रेकॉर्डची यादी या लेखात या विभागाची प्रतिकृती केली आहे. म्हणून, कृपया या लेखातील एक स्वतंत्र विभाग म्हणून हा तक्ता ठेवा. तसेच, या विभागात किंवा त्याच्या शीर्षकामध्ये केलेले कोणतेही बदल त्या इतर लेखावर परिणाम करतील.--> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" width=100% |- ! rowspan="2" scope="col" style="width:9em; padding:1px;"|वर्ष ! rowspan="2" scope="col" style="width:12em; padding:1px;"|अंतिम सामना यजमान ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! scope="col" style="width:10em; padding:1px;"|Venue ! style="width:14em;"|विजेते ! style="width:19em;"|निकाल ! style="width:14em;"|उपविजेते ! style="width:19em;"|सामनावीर ! style="width:19em;"|विजयी कर्णधार |- style="background: |[[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९-२०२१]] |{{Flagicon|England}} [[इंग्लंड]] |{{nowrap|[[रोज बाऊल (क्रिकेट ग्राउंड)|रोज बाउल]], [[साउथम्प्टन]]}} |{{cr|New Zealand}} ---- २४९ आणि १४०/२ |'''[[२०२१ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप फायनल|न्यू झीलंड ८ गडी राखून विजयी]]''' <br /> [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249875.html धावफलक] |{{cr|India}} ---- २१७ आणि १७० |{{nowrap|'''{{flagicon|New Zealand}} [[काईल जेमीसन]]'''}} |{{nowrap|'''{{flagicon|New Zealand}} [[केन विल्यमसन]]'''}} |- |[[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२०२३]] |{{Flagicon|England}} [[इंग्लंड]] |{{nowrap|[[द ओव्हल]], लंडन}} |{{cr|Australia}} ---- ४६९ आणि २७०/८[[घोषणा आणि जप्ती#घोषणा|घोषित]] |'''[[२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद अंतिम सामना|ऑस्ट्रेलिया २०९ धावांनी विजयी]]''' <br/>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1358412.html धावफलक] |{{cr|India}} ---- २९६ आणि २३४ |{{nowrap|'''{{flagicon|Australia}} [[ट्रॅव्हिस हेड]]'''}} | {{nowrap|'''{{flagicon|Australia}} [[पॅट कमिन्स]]'''}} |- |[[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३-२०२५]] |rowspan=2|{{Flagicon|England}} [[इंग्लंड]] |{{nowrap|[[लॉर्ड्स]], लंडन}} | |{{cr|SA}} ---- १३८ आणि २८२/५ |'''[[२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद अंतिम सामना|दक्षिण आफ्रिका ५ गडी राखून विजयी ]]''' <br/>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449769.html धावफलक] |{{cr|AUS}} ---- २१२ आणि २०७ |{{nowrap|'''{{flagicon|SA}} [[एडन मार्करम]]'''}} | {{nowrap|'''{{flagicon|SA}} [[टेम्बा बाऊमा]]'''}} |- |[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७]] | | | | | |} ==सांघिक कामगिरी== <!-- नोंद: क्रिकेट वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप रेकॉर्डची यादी या लेखात या विभागाची प्रतिकृती केली आहे. म्हणून, कृपया या लेखातील एक स्वतंत्र विभाग म्हणून हा तक्ता ठेवा. तसेच, या विभागात किंवा त्याच्या शीर्षकामध्ये केलेले कोणतेही बदल त्या इतर लेखावर परिणाम करतील.--> सर्व कसोटी खेळणाऱ्या राष्ट्रांच्या कामगिरीचे अवलोकन: <!--संघांची वर्णमाला क्रमाने व्यवस्था करण्यात आली होती. त्यामुळे, कृपया क्रम बदलू नका.--> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !{{diagonal split header|<br />संघ|स्पर्धा}} ![[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९<br />–२०२१]] ![[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१<br />–२०२३]] ![[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३<br />–२०२५]] ![[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५<br />–२०२७]] |- |align="left"|{{cr|AUS}}|| style="background: #cc9966;"|'''३''' || style="background: gold;"|'''वि''' ||style="background: silver;"| '''उ.वि''' || पा |- |align="left"|{{cr|BAN}}|| ९ || ९ || ७ || पा |- |align="left"|{{cr|ENG}} || ४ || ४ || ५ || पा |- |align="left"|{{cr|IND}}|| style="background: silver;"|'''उ.वि'''|| style="background: silver;"|'''उ.वि'''|| style="background: #cc9966;"|'''३''' || पा |- |align="left"|{{cr|NZL}}|| style="background: gold;"|'''वि''' || ६ || ४ || पा |- |align="left"|{{cr|PAK}}|| ६ || ७ || ९ || पा |- |align="left"|{{cr|RSA}}|| ५ || style="background: #cc9966;"|'''३'''||style="background: gold;" |'''वि'''|| पा |- |align="left"|{{cr|SRI}}|| ७ || ५ || ६ || पा |- |align="left"|{{cr|WIN}}|| ८ || ८ || ८ || पा |} '''माहिती:''' {| class="wikitable" |bgcolor=gold|'''वि''' |विजेता |- |bgcolor=silver|'''उ.वि''' |उपविजेता |- |bgcolor=#cc9966|'''३''' |३रे स्थान |- | style="text-align: center;" |पा | पात्र |- | style="text-align: center;" |— | खेळला नाही |} ==स्पर्धेचे विक्रम== {{main|जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप विक्रमांची यादी}} {|class="wikitable" |- !Colspan=3|जागतिक कसोटी चॅम्पियनशिप विक्रम<ref>{{cite news |title=ICC World Test Championship Records - Cricket's Remarkable Feats |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/icc-world-test-championship-804 |access-date=9 December 2023 |work=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> |- !Colspan=3|फलंदाजी |- |सर्वाधिक [[धाव (क्रिकेट)|धावा]] || rowspan="4" | {{flagicon|ENG}} [[जो रूट]]|| ६०८०<ref>{{cite web |title=Most Runs World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date=1 June 2022}}</ref> |- |सर्वाधिक [[शतक (क्रिकेट)|शतके]] || २१<ref>{{cite web |title=Most centuries World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_hundreds_career.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date=1 June 2022}}</ref> |- |एकाच स्पर्धेत सर्वाधिक धावा || १९६८ ([[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३-२०२५]]) |- |एकाच स्पर्धेत सर्वाधिक शतके || ८ ([[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२०२३]]) |- |सर्वोच्च [[फलंदाजीची सरासरी (क्रिकेट)|सरासरी]] (किमान ५० डाव) || {{flagicon|PAK}} [[बाबर आझम]]|| ५५.४३<ref>{{cite web |title=Highest Average World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/highest_career_batting_average.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date= 1 June 2022}}</ref> |- |सर्वोच्च धावा || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हिड वॉर्नर]] वि {{flagicon|PAK}} [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] || ३३५[[नाबाद|*]] ([[२०१९-२०२१ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०१९-२१]])<ref>{{cite web |title=High Scores World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_innings.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date=8 August 2021}}</ref> |- !Colspan=3|गोलंदाजी |- |सर्वाधिक [[क्रिकेटमध्ये फलंदाज बाद होण्याचे प्रकार|बळी]] || rowspan=2|{{flagicon|AUS}} [[नेथन ल्यॉन]] || २१९<ref>{{cite web |title=Most Wickets World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=804;type=trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date=8 August 2021}}</ref> |- |एकाच स्पर्धेत सर्वाधिक बळी || ८८ ([[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२३]]) |- |सर्वोत्तम [[गोलंदाजीची सरासरी|सरासरी]] (किमान १००० चेंडू) || {{flagicon|WIN}} [[काईल मेयर्स]]|| १७.४७<ref>{{cite web |title=Best Bowling Average World Test Championship |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_bowling_average.html?id=804;type=trophy|work=ESPN Cricinfo |access-date= 8 August 2021}}</ref> |- |एका डावात सर्वोत्तम गोलंदाजी || rowspan=2|{{flagicon|NZ}} [[एजाज पटेल]] वि {{flagicon|IND}} [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारत]] || १०/११९ ([[२०२१-२०२३ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप|२०२१-२३]]) |- |सामन्यातील सर्वोत्तम गोलंदाजी || १४/२२५ ([[२०२१-२०२३ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२१-२३]])<ref>{{cite web|title=Best Bowling Figures in a Match World Test Championship|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_figures_match.html?id=804;type=trophy|access-date=4 August 2021|work=ESPN Cricinfo}}</ref> |- !Colspan=3|संघ |- |सर्वोच्च धावसंख्या || {{flagicon|NZ}} [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] वि {{flagicon|PAK}} [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] || ८२३/७घो ([[२०२३-२०२५ आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप|२०२३-२०२५]])<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?id=804;type=trophy|title=सर्वोच्च सांघिक धावसंख्या |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो |access-date=१० सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- |सर्वात कमी धावसंख्या|| {{flagicon|WIN}} [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज ]] वि {{flagicon|AUS}} [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] || ३६ ([[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२५-२०२७]])<ref>{{Cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_innings_totals.html?id=804;type=trophy | title=नीचांकी सांघिक धावसंख्या |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो | access-date = १० सप्टेंबर २०२५}}</ref> |} ==हे सुद्धा पहा== * [[आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक]] * [[आयसीसी टी-२० विश्वचषक]] * [[आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] * [[आशियाई कसोटी चॅम्पियनशिप]] * [[२००५-०६ आयसीसी सुपर मालिका]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/index.html?id=804;type=trophy आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप ईएसपीएन क्रिकइन्फो] {{आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट}} {{मुख्य विश्वचषक}} {{विश्वचषक स्पर्धा}} [[वर्ग:आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद|*]] [[वर्ग:कसोटी क्रिकेट]] ayil72b7nshm8bydldqnoujhgi8gnb7 0 343125 2681656 2633021 2026-04-29T07:31:47Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681656 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कामना चंद्रा''' ही एक भारतीय लेखिका आहे जिने [[ऑल इंडिया रेडिओ]] व चित्रपटांसाठी कथा आणि संवाद लिहिले आहेत ज्यात ''[[चांदनी (चित्रपट)|चांदनी]]'' (१९८९),<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4120|title=Women in Yash Chopra's films {{!}} Latest Movie Features - Bollywood Hungama|last=Hungama|first=Bollywood|website=[[बॉलिवूड हंगामा]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121028004129/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4120|archive-date=28 October 2012|access-date=2016-07-02}}</ref> ''[[१९४२: अ लव्ह स्टोरी]]'' (१९९४), <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/movies/slide-show/slide-show-1-part-of-the-cost-of-the-set-was-borne-by-jackie-shroff/20120404.htm#1|title=How 1942 A Love Story was made|access-date=2016-07-02}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/articles/friends-and-neighbours/15737153|title=Friends and neighbours|date=4 November 2014|access-date=2016-07-02}}</ref> ''प्रेम रोग (१९८२)'' आणि दूरदर्शन मालिका ''कशिश'' (१९९२) हे प्रसिद्ध आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/movies/jun/02tanu.htm|title=Rediff On The Net, Movies: Writer, director, likely star|website=www.रीडिफ.कॉम|access-date=2016-06-30}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''प्रेम रोग'' चित्रपटाच्या कथेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट कथेचे [[फिल्मफेअर पुरस्कार|फिल्मफेअर]] नामांकन मिळाले होते. == परिवार == कामना ह्या [[मुझफ्फरनगर|मुझफ्फरनगरच्या]] आहे आणि त्यांचे शालेय शिक्षण एमकेपी कॉलेज, डेहराडूनमधून झाले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.amarujala.com/dehradun/interview-of-kamna-chandra|title='रेडियो पर सुना आजादी का ऐलान तो झूम उठे थे हम'- Amarujala|language=hi-IN|access-date=2016-06-30}}</ref> त्यानंतर त्यांनी [[अलाहाबाद विद्यापीठ|अलाहाबाद विद्यापीठातून]] बॅचलर डिग्री मिळवली आणि नंतर बिझनेस एक्झिक्युटिव्ह नवीन चंद्रा यांच्याशी लग्न केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.shaaditimes.com/celebrities/wedding-stories/kamna-navin-040412|title=Kamna & Navin Chandra|website=shaaditimes|access-date=2016-06-30|archive-date=2016-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160814035019/http://www.shaaditimes.com/celebrities/wedding-stories/kamna-navin-040412|url-status=dead}}</ref> त्या लेखक [[विक्रम चंद्रा]], चित्रपट समीक्षक अनुपमा चोप्रा आणि चित्रपट दिग्दर्शक तनुजा चंद्रा यांच्या आई आहेत. तिची नात, अनुपमाची मुलगी, झुनी चोप्रा देखील एक लेखिका आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/articles/tanuja-chandras-film-is-stuck/87598|title=Tanuja Chandra's film is stuck|access-date=2016-06-30|archive-date=2019-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20191105122855/https://www.mid-day.com/articles/tanuja-chandras-film-is-stuck/87598|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नाटककार]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:भारतीय पटकथा लेखिका]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]] ky821rf14kwbg56a3td7xy23zlcv6m2 0 346302 2681592 2650396 2026-04-29T03:00:21Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681592 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket rankings | name = आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] | creation = २००२ | total_teams = २० | current = {{cr|IND}} (१२१ रेटिंग) | cumulative = {{cr|AUS}} (१४७ महिने) | continuous = {{cr|WIN}} (६५ महिने) | highest = {{cr|WIN}} (१४१ रेटिंग) | updated = ०६ नोव्हेंबर २०२३ }} '''आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी''' (पूर्वी '''आयसीसी एकदिवसीय चॅम्पियनशिप''' म्हणून ओळखली जाणारी) ही [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] (आयसीसी) ची [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) [[क्रिकेट]] क्रमवारी प्रणाली आहे. प्रत्येक एकदिवसीय सामन्यानंतर, सहभागी दोन संघांना गणितीय सूत्रावर आधारित गुण मिळतात. प्रत्येक संघाचे एकूण गुण हे रेटिंग देण्यासाठी खेळलेल्या एकूण सामन्यांच्या संख्येने भागले जातात आणि सर्व संघांना रेटिंगच्या क्रमाने सारणीमध्ये स्थान दिले जाते.<ref name="Formula"/> क्रिकेट फलंदाजीच्या सरासरीशी साधर्म्य पाहता, एकदिवसीय सामना जिंकण्याचे गुण नेहमी संघाच्या रेटिंगपेक्षा मोठे असतात, रेटिंग वाढतात आणि एकदिवसीय सामना गमावण्याचे गुण नेहमी रेटिंगपेक्षा कमी असतात, ज्यामुळे रेटिंग कमी होते. उच्च आणि कमी रेट केलेल्या संघांमधील सामना अनिर्णित राहिल्यास उच्च-रेट केलेल्या संघाच्या खर्चावर कमी-रेट केलेल्या संघाला फायदा होईल. एक "सरासरी" संघ जो मजबूत आणि कमकुवत संघांचे मिश्रण खेळताना जितक्या वेळा हरतो तितक्या वेळा जिंकतो, त्याचे रेटिंग १०० असावे.<ref name="Formula">{{cite news |title=Reliance ICC One-Day International Team Rankings -frequently asked questions|url=http://icc-live.s3.amazonaws.com/cms/media/about_docs/536b1a48c16e5-Reliance%20ICC%20ODI%20Team%20Rankings%20FAQs%202014.pdf |work=ESPNcricinfo |publisher=ICC |access-date=6 January 2015 }}</ref> ६ नोव्हेंबर २०२३ पर्यंत, ५२ भारित सामन्यांमधून १२१ रेटिंगसह, [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारत]] आयसीसी पुरुषांच्या एकदिवसीय संघ क्रमवारीत आघाडीवर आहे, तर सर्वात कमी मानांकित संघ, [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युएई]], ४१ भारित सामन्यांमधून १५ रेटिंग आहे.[https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/team-rankings/odi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324175838/https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/team-rankings/odi |date=2019-03-24 }} २०१३ पर्यंत, वार्षिक १ एप्रिलच्या कट-ऑफ तारखेला प्रथम क्रमांकावर असलेल्या संघाला आयसीसी वनडे चॅम्पियनशिप शील्ड आणि बक्षीस रक्कम मिळाली.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/178076 |title=Dhoni receives Reliance ICC ODI Championship Shield and cheque |date=3 June 2013 |publisher=International Cricket Council |access-date=28 November 2020 }}</ref> २०१९ च्या आवृत्तीपर्यंत, [[क्रिकेट विश्वचषक|क्रिकेट विश्वचषका]]साठी थेट पात्रता देण्यासाठी क्रमवारीचा वापर केला जात होता.<ref>{{cite web |url=https://cricket.yahoo.net/news/explainer-2023-cricket-world-cup-052300258 |title=Explainer: With 2023 Cricket World Cup qualifying process underway, here's a breakdown of ICC's new-look league structure |date=16 August 2019 |publisher=Yahoo! Cricket |access-date=27 November 2020 |archive-date=2020-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207142400/https://cricket.yahoo.net/news/explainer-2023-cricket-world-cup-052300258 |url-status=dead }}</ref> ==वर्तमान क्रमवारी == {{आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी}} == सहयोगी क्रमवारी == {{Main|आयसीसी सहयोगी संघ क्रमवारी|जागतिक क्रिकेट लीग}} [[File:Paras khadka.JPG|thumb|[[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळचा]] कर्णधार पारस खडका [[बरमुडा]] येथे [[२०१३ आयसीसी वर्ल्ड क्रिकेट लीग विभाग तीन]] दरम्यान फलंदाजी करताना]] २००५ च्या उत्तरार्धात, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] आयसीसी पुरुषांच्या एकदिवसीय संघ रँकिंगमध्ये [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]] राष्ट्रांच्या क्रमवारीला पूरक म्हणून ११-३० मधून टॉप नॉन-टेस्ट राष्ट्रांची क्रमवारी लावली. आयसीसी ने [[२००५ आयसीसी ट्रॉफी]] आणि [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया#विश्वचषक पात्रता मालिका विभाग २ २००५|डब्ल्यूसीक्यूएस विभाग २ स्पर्धा]] (म्हणजे [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक]]साठी प्राथमिक पात्रता यंत्रणा) मधील निकालांचा वापर राष्ट्रांच्या क्रमवारीत करण्यासाठी केला. जागतिक क्रिकेट लीगच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात या क्रमवारीचा वापर करण्यात आला. ११-१६ क्रमांकावर असलेल्या संघांना विभाग १ मध्ये स्थान देण्यात आले; १७-२० संघांना विभाग २ मध्ये ठेवण्यात आले; २१-२४ संघांना विभाग ३ मध्ये ठेवण्यात आले होते; उर्वरित संघांना त्यांच्या संबंधित प्रादेशिक पात्रता फेरीच्या वरच्या विभागात ठेवण्यात आले. १९ एप्रिल २००९ पर्यंत शीर्ष सहा सहयोगींनी एक दिवसाचा दर्जा मिळवला. केन्या आणि आयर्लंड दोन्ही मुख्य रेटिंग टेबलवर दिसण्यासाठी पात्र ठरले आहेत, केन्या त्यांच्या विद्यमान स्थितीवरून आणि आयर्लंडने २००७ विश्वचषकातील दोन विजयांमुळे. जुलै २०१० मध्ये बांगलादेशवर विजय मिळवल्यानंतर, नेदरलँड्स मुख्य टेबलमध्ये सामील झाले. अफगाणिस्तान, कॅनडा आणि स्कॉटलंड दुय्यम स्थानावर आहेत. मे २००९ मध्ये, आयसीसीने सर्व सहयोगी सदस्यांसाठी क्रमवारीत समाविष्ट केले. यामध्ये जागतिक आणि प्रादेशिक दोन्ही स्थाने समाविष्ट होती. जून २०१८ मध्ये, एकदिवसीय दर्जा असलेल्या चार सहयोगींना मुख्य क्रमवारीत स्थान देण्यात आले.<ref>{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/23666283/four-new-teams-icc-odi-rankings|title=Four new teams in the ICC's ODI rankings|work=ESPNcricinfo|access-date=2018-06-02}}</ref> == ऐतिहासिक क्रमवारी == आयसीसी प्रत्येक महिन्याच्या शेवटी ऑक्टोबर २००२ पर्यंत रेटिंग प्रदान करते. या तक्त्यामध्ये संपूर्ण महिन्याच्या कालावधीनुसार, त्या तारखेपासून सर्वाधिक रेटिंग मिळालेल्या संघांची यादी आहे. {| class="wikitable sortable" |- ! संघ ! सुरू ! शेवट ! एकूण महिने ! संचयी महिने ! सर्वोच्च रेटिंग |- | {{cr|AUS}} || {{Date|ऑक्टोबर २००२}} || {{Date|जानेवारी २००७}} || ५२ || ५२ || १४० |- | {{cr|RSA}} || {{Date|फेब्रुवारी २००७}} || {{Date|फेब्रुवारी २००७}} || १ || १ || १२८ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|मार्च २००७}} || {{Date|फेब्रुवारी २००८}} || १२ || ६४ || १३० |- | {{cr|RSA}} || {{Date|मार्च २००८}} || {{Date|मे २००८}} || ३ || ४ || १२७ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|जून २००८}} || {{Date|डिसेंबर २००८}} || ७ || ७१ || १३१ |- | {{cr|RSA}} || {{Date|जानेवारी २००९}} || {{Date|ऑगस्ट २००९}} || ८ || १२ || १२७ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|सप्टेंबर २००९}} || {{Date|ऑगस्ट २०१२}} || ३५ || १०६ || १३४ |- | {{cr|ENG}} || {{Date|ऑगस्ट २०१२}} || {{Date|जानेवारी २०१३}} || ५ || ५ ||१२१ |- | {{cr|IND}} || {{Date|जानेवारी २०१३}} || {{Date|जानेवारी २०१४}} || १२ || १२ ||१२४ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|जानेवारी २०१४}} || {{Date|सप्टेंबर २०१४}} || ८ || ११४ || ११७ |- | {{cr|IND}} || {{Date|सप्टेंबर २०१४}} || {{Date|ऑक्टोबर २०१४}} || १ || १३ || ११३ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|ऑक्टोबर २०१४}} || {{Date|ऑक्टोबर २०१४}} || १ || ११५ || ११४ |- | {{cr|SA}} || {{Date|ऑक्टोबर २०१४}}<ref>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/news/2014/media-releases/82629/south-africa-reclaims-number-one-odi-ranking-after-five-years|title=South Africa reclaims number-one ODI ranking after five years|date=28 October 2014|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]|access-date=30 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924044019/http://www.icc-cricket.com/news/2014/media-releases/82629/south-africa-reclaims-number-one-odi-ranking-after-five-years|archive-date=24 September 2015|url-status=dead}}</ref> ||{{Date|नोव्हेंबर २०१४}} || {{sort|0.5|½}} || १३ || ११५ |- | {{cr|IND}} || {{Date|नोव्हेंबर २०१४}} || {{Date|नोव्हेंबर २०१४}} || {{sort|0.5|½}} || १४|| ११७ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|नोव्हेंबर २०१४}} || {{Date|फेब्रुवारी २०१७}} || २६ || १४१ || १२९ |- | {{cr|SA}} || {{Date|फेब्रुवारी २०१७}} || {{Date|फेब्रुवारी २०१७}} || १ || १४ || ११९ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|मार्च २०१७}} || {{Date|मार्च २०१७}} || {{sort|0.13|४ दिवस}} || १४१ || ११८ |- | {{cr|SA}} || {{Date|मार्च २०१७}} || {{Date|सप्टेंबर २०१७}} || ६ || २० || १२३ |- | {{cr|IND}} || {{Date|सप्टेंबर २०१७}} || {{Date|सप्टेंबर २०१७}} || {{sort|0.13|४ दिवस}} || १४ || १२० |- | {{cr|SA}} || {{Date|सप्टेंबर २०१७}} || {{Date|सप्टेंबर २०१७}} || {{sort|0.13|४ दिवस}} || २० || ११९ |- | {{cr|IND}} || {{Date|ऑक्टोबर २०१७}} || {{Date|ऑक्टोबर २०१७}} || {{sort|0.56|१७ दिवस}} || १५ || १२० |- | {{cr|SA}} || {{Date|ऑक्टोबर २०१७}} || {{Date|फेब्रुवारी २०१८}} || ४ || २४ || १२० |- | {{cr|IND}} || {{Date|फेब्रुवारी २०१८}} || {{Date|मे २०१८}} || ३ || १८ || १२३ |- | {{cr|ENG}} || {{Date|मे २०१८}} || {{Date|जून २०१९}} || १४ || १९ || १२७ |- | {{cr|IND}} || {{Date|जून २०१९}} || {{Date|जून २०१९}} || {{sort|0.16|५ दिवस}} || १८ || १२३ |- | {{cr|ENG}} || {{Date|जून २०१९}} || {{Date|मे २०२१}} || २२ || ४१ || १३५ |- | {{cr|NZ}} || {{Date|मे २०२१}} || {{Date|सप्टेंबर २०२२}} || १६ || १६ || १२१ |- | {{cr|ENG}} || {{Date|सप्टेंबर २०२२}}<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-rankings-new-zealand-lose-top-spot-in-odis-to-england-after-second-successive-loss-1333580|title=England overtake NZ to reclaim top spot in ODI rankings|date=8 September 2022|publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> || {{Date|नोव्हेंबर २०२२}}<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/2915250?sf173115478=1|title=England lose top spot in ODI rankings after series defeat in Australia|date=23 November 2022|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}</ref> || २ || ४३ || ११९ |- | {{cr|NZ}} || {{Date|नोव्हेंबर २०२२}} ||{{Date|जानेवारी २०२३}} || २ || १८ || ११६ |- | {{cr|ENG}} || {{Date|जानेवारी २०२३}} ||{{Date|जानेवारी २०२३}} || {{sort|0.1|३ दिवस}} || ४३ || ११३ |- | {{cr|IND}} || {{Date|जानेवारी २०२३}} ||{{Date|मार्च २०२३}} || २ || २० || ११५ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|मार्च २०२३}} ||{{Date|मे २०२३}} || २ || १४३ || ११५ |- | {{cr|PAK}} || {{Date|मे २०२३}} ||{{Date|मे २०२३}} || {{sort|0.06|२ दिवस}} || || ११३ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|मे २०२३}} || {{Date|ऑगस्ट २०२३}} || ३ || १४६ || ११८ |- | {{cr|PAK}} || {{Date|ऑगस्ट २०२३}} || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || {{sort|0.43|१३ दिवस}} || || १२० |- | {{cr|AUS}} || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || ३ दिवस || १४६ || १२१ |- | {{cr|PAK}} || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || ६ दिवस || १ || ११८ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || ३ दिवस || १४६ || ११५ |- | {{cr|PAK}} || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || ५ दिवस || १ || ११५ |- | style="background:gold;" | '''{{cr|IND}}''' || {{Date|सप्टेंबर २०२३}} || आतापर्यंत || {{age in months|10 September 2023|}}|| || ११६ |} २०११ मध्ये, आयसीसी ने १९८१ पासून निकालांवर आपली रेटिंग प्रणाली लागू केली, १९८१ पर्यंत प्रत्येक महिन्याच्या शेवटी रेटिंग प्रदान केले, पुढे वनडे क्रिकेटमध्ये ऑस्ट्रेलियाचे ऐतिहासिक वर्चस्व दर्शविते की पहिल्या क्रमांकावर (२०० महिने) महिने आहेत. टेबल फक्त १९८१ पासून सुरू होते कारण, या तारखेपूर्वी, सामन्यांची संख्या कमी असल्यामुळे आणि पूर्वीच्या कालावधीत प्रतिस्पर्धी संघांची संख्या कमी असल्यामुळे पुरेसा डेटा उपलब्ध नाही. ज्या संघांनी जानेवारी १९८१ पासून सप्टेंबर २००२ पर्यंत, संपूर्ण महिन्याच्या कालावधीनुसार क्रमाने सर्वोच्च रेटिंग धारण केले आहे, ते आहेत: {| class="wikitable sortable" |- ! संघ ! सुरू ! शेवट ! एकूण महिने ! संचयी महिने |- | {{cr|ENG}} || {{Date|जानेवारी १९८१}} || {{Date|फेब्रुवारी १९८१}} || २ || २ |- | {{cr|West Indies}} || {{Date|जून १९८१}} || {{Date|नोव्हेंबर १९८१}} || ६ || ६ |- | {{cr|ENG}} || {{Date|डिसेंबर १९८१}} || {{Date|डिसेंबर १९८१}} || १ || ३ |- | {{cr|West Indies}} || {{Date|जानेवारी १९८२}} || {{Date|मे १९८७}} || ६५ || ७१ |- | {{cr|ENG}} || {{Date|ऑगस्ट १९८७}} || {{Date|मार्च १९८८}} || ८ || ११ |- | {{cr|West Indies}} || {{Date|एप्रिल १९८८}} || {{Date|मे १९८८}} || २ || ७३ |- | {{cr|ENG}} || {{Date|ऑगस्ट १९८८}} || {{Date|मे १९८९}} || १० || २१ |- | {{cr|West Indies}} || {{Date|ऑगस्ट १९८९}} || {{Date|डिसेंबर १९८९}} || ५ || ७८ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|जानेवारी १९९०}} || {{Date|मार्च १९९०}} || ३ || ३ |- | {{cr|West Indies}} || {{Date|एप्रिल १९९०}} || {{तारीख|एप्रिल १९९०}} || १ || ७९ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|मे १९९०}} || {{Date|मे १९९०}} || १ || ४ |- | {{cr|West Indies}} || {{Date|जुलै १९९०}} || {{Date|जुलै १९९०}} || १ || ८० |- | {{cr|AUS}} || {{Date|ऑगस्ट १९९०}} || {{Date|नोव्हेंबर १९९०}} || ४ || ८ |- | {{cr|PAK}} || {{Date|डिसेंबर १९९०}} || {{Date|जानेवारी १९९१}} || २ || २ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|फेब्रुवारी १९९१}} || {{Date|मे १९९१}} || ४ || १२ |- | {{cr|PAK}} || {{Date|ऑगस्ट १९९१}} || {{Date|ऑगस्ट १९९१}} || १ || ३ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|ऑक्टोबर १९९१}} || {{Date|मे १९९२}} || ८ || २० |- | {{cr|ENG}} || {{Date|ऑगस्ट १९९२}} || {{Date|मार्च १९९३}} || ८ || २९ |- | {{cr|West Indies}} || {{Date|एप्रिल १९९३}} || {{Date|एप्रिल १९९३}} || १ || ८१ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|मे १९९३}} || {{Date|जुलै १९९३}} || ३ || २३ |- | {{cr|West Indies}} || {{Date|ऑगस्ट १९९३}} || {{Date|नोव्हेंबर १९९४}} || १६ || ९७ |- | {{cr|IND}} || {{Date|डिसेंबर १९९४}} || {{Date|मार्च १९९५}} || ४ || ४ |- | {{cr|West Indies}} || {{Date|एप्रिल १९९५}} || {{Date|मे १९९५}} || २ || ९९ |- | {{cr|IND}} || {{Date|ऑगस्ट १९९५}} || {{Date|ऑक्टोबर १९९५}} || ३ || ७ |- | {{cr|ENG}} || {{Date|नोव्हेंबर १९९५}} || {{Date|डिसेंबर १९९५}} || २ || ३१ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|जानेवारी १९९६}} || {{Date|एप्रिल १९९६}} || ४ || २७ |- | {{cr|RSA}} || {{Date|मे १९९६}} || {{Date|फेब्रुवारी २०००}} || ४६ || ४६ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|मार्च २०००}} || {{Date|जानेवारी २००२}} || २३ || ५० |- | {{cr|RSA}} || {{Date|फेब्रुवारी २००२}} || {{Date|फेब्रुवारी २००२}} || १ || ४७ |- | {{cr|AUS}} || {{Date|मार्च २००२}} || {{Date|सप्टेंबर २००२}} || ७ || ५७ |- |colspan=5|<small>''संदर्भ: [https://web.archive.org/web/20130120040151/http://www.icc-cricket.com/match_zone/historical_ranking.php ऐतिहासिक क्रमवारी]''</small> |} १९८१ पासून आतापर्यंत संपूर्ण महिन्याच्या कालावधीत सर्वोच्च रेटिंग धारण केलेल्या संघांचा सारांश आहे: {| class="wikitable sortable" |- ! संघ ! एकूण महिने ! सर्वोच्च रेटिंग |- | {{cr|AUS}} || २०४ || १४० |- | {{cr|WIN}} || ९९ || १४१ |- | {{cr|SA}} || ७१ || १३४ |- | {{cr|ENG}} || ६६ || १३५ |- | {{cr|IND}} || २५ || १२७ |- | {{cr|NZ}} || १८ || १२१ |- | {{cr|PAK}} || ४ || १३१ |- |colspan=5|<small>''संदर्भ: [https://web.archive.org/web/20130120040151/http://www.icc-cricket.com/match_zone/historical_ranking.php ऐतिहासिक क्रमवारी]'' २१ जानेवारी २०२३ रोजी अद्यतनित केले</small> |} == आयसीसी एकदिवसीय अजिंक्यपद (२००२–२०१३)== [[File:ICC ODI CHAMPIONSHIP SHIELD.jpg|thumb|आयसीसी एकदिवसीय चॅम्पियनशिप शील्ड]] रँकिंग सिस्टमला पूर्वी '''आयसीसी एकदिवसीय चॅम्पियनशिप''' असे संबोधले जात असे आणि २०१३ पर्यंत, प्रत्येक एप्रिलच्या सुरुवातीला टेबलच्या शीर्षस्थानी असलेल्या संघाला आयसीसी एकदिवसीय चॅम्पियनशिप शील्ड दिली जात असे. २ युरोच्या नाण्याप्रमाणे, ढालमध्ये सोनेरी रंगाच्या धातूचे आतील वर्तुळ असते आणि त्याभोवती चांदीच्या रंगाच्या धातूच्या अंगठी असतात. पहिल्यांदा डिसेंबर २००२ मध्ये सादर करण्यात आले होते, जेव्हा [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] कर्णधार [[रिकी पाँटिंग]]ला हा पुरस्कार मिळाला होता.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/130651.html|title=Australia increases lead in ODI standings|work=ESPNcricinfo|date=23 March 2003|access-date=3 May 2021}}</ref> तो अखेरचा जुलै २०१३ मध्ये सादर करण्यात आला होता, जेव्हा [[भारतीय क्रिकेट संघ|भारतीय]] कर्णधार [[एमएस धोनी]]ला हा पुरस्कार मिळाला होता.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/178076|title=Dhoni receives Reliance ICC ODI Championship Shield and cheque|date=3 June 2013|access-date=3 May 2021}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष ! राष्ट्र |- | २००२ | {{cr|AUS}} |- | २००३ | {{cr|AUS}} |- | २००४ | {{cr|AUS}} |- | २००५ | {{cr|AUS}} |- | २००६ | {{cr|AUS}} |- | २००७ | {{cr|AUS}} |- | २००८ | {{cr|RSA}} |- | २००९ | {{cr|RSA}} |- | २०१० | {{cr|AUS}} |- | २०११ | {{cr|AUS}} |- | २०१२ | {{cr|AUS}} |- | २०१३ | {{cr|IND}} |} == गुणांची गणना == ===कालावधी=== {{आयसीसी क्रमवारीचा कालावधी}} ===सामन्यातून मिळवलेले गुण शोधा=== प्रत्येक वेळी दोन संघ दुसरा सामना खेळतात तेव्हा, ते खेळण्यापूर्वी लगेचच संघांच्या रेटिंगवर आधारित, क्रमवारी सारणी खालीलप्रमाणे अपडेट केली जाते. विशिष्ट सामन्यानंतर संघांचे नवीन रेटिंग निर्धारित करण्यासाठी, प्रथम सामन्यातून मिळालेल्या गुणांची गणना करा: सामन्यापूर्वी दोन्ही संघांच्या रेटिंगमधील अंतर ४० गुणांपेक्षा कमी असल्यास: {| class="wikitable" |- ! style="background: #BFB6A3;"| सामन्याचा निकाल ! style="background: #BFB6A3;"| गुण मिळवले |- | जिंकणे || विरोधकांचे रेटिंग + ५० |- | टाय || विरोधकांचे रेटिंग |- | हरले || विरोधकांचे रेटिंग − ५० |} सामन्यापूर्वी दोन्ही संघांच्या रेटिंगमधील अंतर किमान ४० गुण असल्यास: {| class="wikitable" |- ! style="background: #BFB6A3;"| सामन्याचा निकाल ! style="background: #BFB6A3;"| गुण मिळवले |- | मजबूत संघ जिंकतो || स्वतःचे रेटिंग + १० |- | कमकुवत संघ हरतो || स्वतःचे रेटिंग − १० |- | style="border-width:4px 1px 1px 1px;border-style:solid;border-color:pale grey" | मजबूत संघ टाय || style="border-width:4px 1px 1px 1px;border-style:solid;border-color:pale grey" | स्वतःचे रेटिंग − ४० |- | कमकुवत संघ टाय || स्वतःचे रेटिंग + ४० |- | style="border-width:4px 1px 1px 1px;border-style:solid;border-color:pale grey" | मजबूत संघ हरतो || style="border-width:4px 1px 1px 1px;border-style:solid;border-color:pale grey" | स्वतःचे रेटिंग − ९० |- | कमकुवत संघ जिंकतो || स्वतःचे रेटिंग + ९० |} * प्रत्येक संघाचे रेटिंग त्याच्या एकूण गुणांच्या बरोबरीने भागलेल्या एकूण सामन्यांमध्ये मिळू शकते. (या गणनेत मालिका लक्षणीय नाहीत). * आधीच मिळवलेल्या गुणांमध्ये (तक्ता द्वारे दर्शविल्याप्रमाणे मागील सामन्यांमध्ये) मिळवलेले सामना गुण जोडा, खेळलेल्या सामन्यांच्या संख्येत एक जोडा आणि नवीन रेटिंग निश्चित करा.<ref name="Formula"/> * संघांनी मिळवलेले गुण प्रतिस्पर्ध्याच्या रेटिंगवर अवलंबून असतात, म्हणून ही प्रणाली सुरू झाल्यावर संघांना आधारभूत रेटिंग देणे आवश्यक होते. येथे तपशीलवार उदाहरण देखील पहा: [[आयसीसी पुरुषांची टी२०आ संघ क्रमवारी#उदाहरण]] == हे सुद्धा पहा == {{Portal|क्रिकेट}} *[[आयसीसी पुरुषांची कसोटी संघ क्रमवारी]] *[[आयसीसी पुरुषांची टी२०आ संघ क्रमवारी]] *[[आयसीसी सहयोगी संघ क्रमवारी]] *[[जागतिक क्रिकेट लीग]] *[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट]] *[[आयसीसी महिला एकदिवसीय आणि टी२०आ क्रमवारी]] *[[आयसीसी खेळाडूंची क्रमवारी]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *[https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/team-rankings/odi आयसीसी पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324175838/https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/team-rankings/odi |date=2019-03-24 }} {{क्रीडा जागतिक क्रमवारी}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद पुरस्कार आणि क्रमवारी|पुरुषांची एकदिवसीय संघ क्रमवारी]] [[वर्ग:क्रीडा जागतिक क्रमवारी]] hmolwus5j6v4wnkp86kne9wswwlix9h 0 347778 2681693 2675038 2026-04-29T11:28:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681693 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शास्त्रज्ञ|जन्म_दिनांक={{Birth date and age|1961|5|24|df=y}}|पुरस्कार={{ublist|१९९९&nbsp;यंग मुस्लिम सायंटिस्ट पुरस्कार | २००५&nbsp;जागतिक हवामान संस्था नॉर्बर्ट गर्बियर-मम आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार | २००६&nbsp;[[शांती स्वरूप भटनागर पुरस्कार|एस. एस. भटनागर पारितोषिक]] | २००७&nbsp;महाराणा उदय सिंह पुरस्कार }}|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|धर्म=मुस्लिम}}'''गुफ्रान-उल्लाह बेग''' (२४ मे १९६१) हे भारतीय हवामानशास्त्रज्ञ आणि [[भारतीय उष्णप्रदेशीय हवामानशास्त्र संस्था|भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामानशास्त्र संस्था]], पुणे येथील शास्त्रज्ञ आहेत.<ref name="Contact details of the Awardees">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.csir.res.in/external/heads/career/award/cont2006.pdf|title=Contact details of the Awardees|date=2016|publisher=Council of Scientific and Industrial Research|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327060207/http://www.csir.res.in/external/heads/career/award/cont2006.pdf|archive-date=2017-03-27}}</ref><ref name="Faculty profile">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://safar.tropmet.res.in/beig/|title=Faculty profile|date=2016|publisher=Indian Institute of Tropical Meteorology|access-date=2024-04-09|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327233026/http://safar.tropmet.res.in/beig/|url-status=dead}}</ref> ते सिस्टीम ऑफ एर क्वालिटी फोरकास्टिंग अँड रिसर्च (सफर) चे कार्यक्रम संचालक आहेत.<ref name="Hadapsar, Shivajinagar most polluted areas in Pune">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sakaaltimes.com/NewsDetails.aspx?NewsId=4685029779421251728&SectionId=5171561142064258099&SectionName=Top%20Stories&NewsDate=20140509&NewsTitle=%27Hadapsar,%20Shivajinagar%20most%20polluted%20areas%20in%20Pune%27|title=Hadapsar, Shivajinagar most polluted areas in Pune|date=9 May 2014|publisher=Sakal Times}}</ref> हवेची गुणवत्ता आणि हवामान निरीक्षण केंद्रांचे नेटवर्क, जे हवेच्या गुणवत्तेचा अंदाज आणि उत्सर्जन यादी राखण्यात मदत करते.<ref name="Now, get metro air quality info digitally and weather forecast">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Now-get-metro-air-quality-info-digitally-and-weather-forecast/articleshow/19851444.cms|title=Now, get metro air quality info digitally and weather forecast|date=3 May 2013|publisher=Times of India}}</ref> इंडियन ॲकॅडमी ऑफ सायन्सेसचे निवडून आलेले फेलो,<ref name="Fellow profile">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ias.ac.in/describe/fellow/Beig,_Dr_Gufran-Ullah|title=Fellow profile|date=2016|publisher=Indian Academy of Sciences}}</ref> त्यांना २००५ मध्ये जागतिक हवामान संघटनेचा नॉर्बर्ट गर्बियर-मम आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला.<ref name="Norbert Gerbier-Mumm International Award">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://public.wmo.int/en/about-us/awards/norbert-gerbier-mumm-international-award|title=Norbert Gerbier-Mumm International Award|date=2016|publisher=World Meteorological Organization|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107004110/https://public.wmo.int/en/about-us/awards/norbert-gerbier-mumm-international-award|archive-date=7 January 2017}}</ref> हा सन्मान मिळवणारे ते पहिले भारतीय आहेत.<ref name="Awards">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.milligazette.com/Archives/2004/01-15Aug04-Print-Edition/011508200440.htm|title=Awards|date=2004|publisher=The Milli Gazette}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन महामंडळ|असलेल्या वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार|विज्ञान आणि तंत्रज्ञानासाठी शांती स्वरूप भटनागर पारितोषिक]] देऊन सन्मानित केले. २००६ मध्ये पृथ्वी, वातावरण, महासागर आणि ग्रह यांच्यातील योगदानाबद्दल सर्वोच्च भारतीय विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक असा हा पुरस्कार आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx|title=View Bhatnagar Awardees|date=2016|publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize|access-date=12 November 2016}}</ref> == चरित्र == २४ मे १९६१ रोजी झालावार, [[राजस्थान]] येथे यांचा जन्म झाला. गुफ्रान-उल्लाह बेग यांनी १९८० मध्ये राजस्थान विद्यापीठातून विज्ञान विषयात पदवीचे शिक्षण पूर्ण केले आणि १९८३ मध्ये मोहनलाल सुखाडिया विद्यापीठातून भौतिकशास्त्रात पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली.<ref name="Beig on IITM">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.tropmet.res.in/Dr.G.Beig-13-Scientist|title=Beig on IITM|date=2016|publisher=Indian Institute of Tropical Meteorology|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107095640/http://www.tropmet.res.in/Dr.G.Beig-13-Scientist|archive-date=7 January 2017|access-date=6 January 2017}}</ref> त्यानंतर, त्यांनी [[भौतिकी संशोधन कार्यशाळा|भौतिक संशोधन प्रयोगशाळेत]] डॉक्टरेट अभ्यासासाठी प्रवेश घेतला. १९९० मध्ये वायुमंडलीय भौतिकशास्त्रात पीएचडी प्राप्त केल्यानंतर, त्यांनी नॅशनल सेंटर फॉर ॲटमॉस्फेरिक रिसर्च येथे पोस्ट-डॉक्टरेट अभ्यास केला. भारतात परतल्यावर, ते १९९४ मध्ये मोहनलाल सुखाडिया विद्यापीठात सहाय्यक प्राध्यापक म्हणून रुजू झाले आणि दोन वर्षांच्या सेवेनंतर ते फेब्रुवारी १९९४ मध्ये भारतीय राष्ट्रीय भौतिक प्रयोगशाळेत वैज्ञानिक (बी-ग्रेड) म्हणून रुजू झाले. एनपीएल मध्ये त्यांचा मुक्काम फक्त ५ महिने टिकला आणि जुलै १९९६ मध्ये ते वैज्ञानिक (ग्रेड-सी) म्हणून रुजू झाले. वर्षानुवर्षे, त्यांनी शास्त्रज्ञ (ग्रेड-जी) पद धारण करण्यासाठी श्रेणी वाढवली आणि त्याचे संचालक म्हणून सिस्टम ऑफ एर क्वालिटी फोरकास्टिंग अँड रिसर्च (सफर) कार्यक्रमाचे प्रमुख देखील आहेत.<ref name="Now, get metro air quality info digitally and weather forecast"/> [[हरितगृह वायू|हरितगृह वायूंच्या]] मानववंशजन्य उत्सर्जनावरील त्यांच्या अभ्यासासाठी ते ओळखले जातात.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=396|title=Brief Profile of the Awardee|date=2016|publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize|access-date=12 November 2016}}</ref> त्यांचे अभ्यास अनेक समवयस्क-पुनरावलोकन केलेल्या लेखांमध्ये दस्तऐवजीकरण केले गेले आहेत.<ref name="Browse by Fellow">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://repository.ias.ac.in/view/fellows/Beig=3AGufran-Ullah=3A=3A.html|title=Browse by Fellow|date=2016|publisher=Indian Academy of Sciences}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == पुरस्कार आणि सन्मान == २००५ मध्ये जागतिक हवामान संघटनेने नॉर्बर्ट गर्बियर-मम इंटरनॅशनल अवॉर्डसाठी त्यांची निवड केली. ते हा सन्मान मिळवणारा पहिले भारतीय ठरले.<ref name="Faculty profile"/><ref name="Awards"/> २००६ मध्ये [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन महामंडळ|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] त्यांना सर्वोच्च भारतीय विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक असलेला [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार|शांती स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला.<ref name="Earth Sciences">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.csir.res.in/External/Heads/career/award/BPRIZE/Earth_SCIENCES.htm|title=Earth Sciences|date=2016|publisher=Council of Scientific and Industrial Research|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200915/http://www.csir.res.in/external/heads/career/award/BPRIZE/Earth_SCIENCES.htm|archive-date=2016-03-03}}</ref> आणि तीन वर्षांनंतर, इंडियन अकादमी ऑफ सायन्सेसने त्यांची फेलो म्हणून निवड केली.<ref name="Fellow profile"/> ते भौतिक विज्ञानातील यंग मुस्लिम सायंटिस्ट पुरस्कार (१९९९) <ref name="Awards" /> आणि महाराणा उदय सिंग पुरस्कार (२००७) देखील प्राप्तकर्ते आहेत.<ref name="Maharana Udai Singh Award">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.charkha.org/newsletter/salute.htm|title=Maharana Udai Singh Award|date=2016|publisher=Charkhs E-newsletter|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120317125946/http://www.charkha.org/newsletter/salute.htm|archive-date=17 March 2012|access-date=6 January 2017}}</ref> == निवडलेली ग्रंथसूची == * {{जर्नल स्रोत|last=रॉय, सोमप्रीती|last2=बेग, गुफ्रान|last3=जेकब, डॅनिएला|date=२००८|title=प्रादेशिक रसायनशास्त्र-वाहतूक मॉडेलचा वापर करून उष्णकटिबंधीय भारतीय प्रदेशात ओझोनचे हंगामी वितरण आणि त्याचे पूर्ववर्ती|journal=जर्नल ऑफ जिओफिजिकल रिसर्च: वातावरण|volume=113|issue=D21|pages=D21307|bibcode=2008JGRD..11321307R|doi=10.1029/2007JD009712|hdl-access=free}} * {{जर्नल स्रोत|last=फडणवीस, एस.|last2=बेग, जी.|date=२००९|title=ओझोनमधील अर्ध-द्वैवार्षिक दोलन आणि उष्ण कटिबंधातील तापमान|journal=जर्नल ऑफ ॲटमॉस्फेरिक अँड सोलर-टेरेस्ट्रियल फिजिक्स|volume=७१|issue=२|pages=२५७ ते २६३|bibcode=2009JASTP..71..257F|doi=10.1016/j.jastp.2008.11.012}} * {{जर्नल स्रोत|last=द्वीपकल्पीय भारत आणि समुद्राच्या पृष्ठभागावरील तापमानावरील विजेच्या क्रियाकलापांमधील संबंध|date=२०१०|title=टिनमेकर, एम. आय. आर. ; अली, कौशर; बेग, जी.|journal=जर्नल ऑफ अप्लाइड मेटिऑरॉलॉजी अँड क्लायमेटोलॉजी|volume=४९|issue=४|pages=८२८ ते ८३५|bibcode=2010JApMC..49..828T|doi=10.1175/2009JAMC2199.1|doi-access=free}} * {{जर्नल स्रोत|last=बेग, गुफ्रान|date=२०११|title=मेसोस्फियर/लोअर थर्मोस्फियर प्रदेशाच्या तापमानातील दीर्घकालीन ट्रेंड: 2. सौर प्रतिसाद|journal=जर्नल ऑफ जिओफिजिकल रिसर्च|volume=१–७|pages=A00H12|bibcode=2011JGRA..116.0H12B|doi=10.1029/2011JA016766|doi-access=free}} * {{जर्नल स्रोत|last=बेग, जी.|last2=फडणवीस, एस.|last3=श्मिट, एच.|last4=ब्रेझर, गाय पी.|date=२०१२|title=मेसोस्फेरिक ओझोनमधील 11 वर्षांच्या सौर सायकल प्रतिसादाची आंतर-तुलना आणि HALOE उपग्रह डेटा आणि हॅमोनिया मॉडेलद्वारे प्राप्त तापमान|url=http://www.hzg.de/imperia/md/content/gkss/zentrale_einrichtungen/bibliothek/journals/2012/beig_31746.pdf|journal=जर्नल ऑफ जिओफिजिकल रिसर्च|volume=११७|issue=D4|pages=D00P10|bibcode=2012JGRD..117.0P10B|doi=10.1029/2011JD015697|doi-access=free}} == हे सुद्धा पहा == * [[हरितगृह परिणाम]] {{दालन|India|Geology}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_096_04_0597_0597_0.pdf|title=Indian Academy of Sciences elects new Fellows – 2009|date=2009|website=Academy News|publisher=Current Science|access-date=2024-04-09|archive-date=2017-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107004438/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_096_04_0597_0597_0.pdf|url-status=dead}} == पुढील वाचन == * {{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://niti.gov.in/writereaddata/files/bestpractices/SAFAR%20System%20of%20Air%20quality%20Forecasting%20And%20Research%20in%20metropolitan%20cities%20like%20Delhi.pdf|title=सफर: हवेच्या गुणवत्तेचा अंदाज आणि संशोधन प्रणाली|date=२०१६|website=सामाजिक क्षेत्रातील सेवा वितरण: चांगल्या पद्धती संसाधन पुस्तक २०१५|publisher=निती आयोग|url-status=live}} {{DEFAULTSORT:बेग, गुफ्रान-उल्लाह}} [[वर्ग:पुण्यातील शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय वैज्ञानिक लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म]] [[वर्ग:पृथ्वी, वातावरण, महासागर आणि ग्रहशास्त्रातील शांती स्वरूप भटनागर पुरस्कार प्राप्तकर्ते]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय भूवैज्ञानिक]] [[वर्ग:भारतीय विज्ञान अकादमीचे फेलो]] [[वर्ग:भारतीय हवामानशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:राजस्थान विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:मोहनलाल सुखाडिया विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:मोहनलाल सुखाडिया विद्यापीठाचे शैक्षणिक कर्मचारी]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय पृथ्वी शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] c0k15jea4qndxek1vhvtllzat4a6uwh 0 354705 2681663 2591578 2026-04-29T08:33:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681663 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कृष्ण प्रसाद टेन्नेटी''' (जन्म २ मार्च १९६०) हे भारतीय [[राजकारणी]], निवृत्त [[भारतीय पोलीस सेवा|आयपीएस]] अधिकारी आणि [[१८व्या लोकसभेचे सदस्य|१८व्या लोकसभेचे]] खासदार म्हणून [[बापटला लोकसभा मतदारसंघ|बापटला लोकसभा मतदारसंघातून]] [[लोकसभा|लोकसभेसाठी]] निवडून आलेले उमेदवार आहे.<ref name="eci">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S0115.htm|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|access-date=5 June 2024}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/elections/lok-sabha-election-candidates-2024/krishna-prasad-tenneti-01015-4|title=TDP Election Results LIVE: Latest Updates On Krishna Prasad Tenneti|publisher=[[एनडीटीव्ही]]|access-date=6 June 2024}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2024/Jul/02/government-may-not-fill-post-of-lok-sabha-deputy-speaker|title=Government may not fill post of Lok Sabha deputy speaker|last=Nair|first=Preetha|date=2024-07-02|website=The New Indian Express|language=en|access-date=2024-07-19}}</ref> ते [[तेलुगू देशम पक्ष|तेलगू देशम पक्षाचे]] सदस्य आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/lok-sabha-elections/andhra-pradesh/bapatla/candidateshow/krishna-prasad-tenneti-962|title=Krishna Prasad Tenneti, Telugu Desam Representative for Bapatla (SC), Andhra Pradesh|publisher=[[टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=6 June 2024}}</ref> == प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण == त्यांचा जन्म १९६० मध्ये [[हैदराबाद]] येथे झाला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/tdp-ls-ticket-for-t-bjp-spokesperson/articleshow/108720105.cms|title=TDP LS ticket for T BJP spokesperson|date=2024-03-23|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|issn=0971-8257|access-date=2024-07-19}}</ref> त्यांचे कुटुंब रझोले, [[पूर्व गोदावरी जिल्हा|पूर्व गोदावरी]] येथील आहे आणि ते दलित समाजातील आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/021117/telangana-dgp-post-krishna-prasad-springs-a-surprise.html|title=Telangana DGP post: Krishna Prasad springs a surprise|last=Suares|first=Coreena|date=2017-11-02|website=www.deccanchronicle.com|language=en|access-date=2024-07-19}}</ref> त्यांचे वडिल सुब्बय्या तेन्नेटी आणि आई विजया लक्ष्मी तेन्नेटी दोघेही शिक्षक होते. त्यांचे लग्न सिरीशा कुमारी तेन्नेटी यांच्याशी झाले आहे, जे बौद्धिक संपदा वकील आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.myneta.info/LokSabha2024/candidate.php?candidate_id=5102|title=Krishna Prasad Tenneti(TDP):Constituency- BAPATLA (SC)(ANDHRA PRADESH) - Affidavit Information of Candidate|website=www.myneta.info|access-date=2024-07-19}}</ref><ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/301117/krishna-prasad-tenneti-adopted-yerravalli-village-and-change-the-face-of-a-village.html|title=Krishna Prasad Tenneti adopts Yerravalli village|last=Adivi|first=Sashidhar|date=2017-11-30|website=www.deccanchronicle.com|language=en|access-date=2024-07-02}}</ref> त्यांना दोन मुली आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sansad.in/ls|title=Digital Sansad|last=Centre|first=National Informatics|website=Digital Sansad|language=en|access-date=2024-07-19}}</ref> त्यांनी [[राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था (वारंगळ)|नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, वारंगल]] येथून यांत्रिक अभियांत्रिकी प्रवाहासह अभियांत्रिकी पदवी आणि १९८५ मध्ये [[भारतीय व्यवस्थापन संस्था (अहमदाबाद)|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट अहमदाबाद]] येथून पीजीडीएम पदवी प्राप्त केली आहे.<ref name="Sri Krishna Prasad, IPSRetd.">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nitjsr.ac.in/Administration/Chairman,_BOG#:~:text=T.,as%20Chairman%20BOG%2C%20NIT%20Jamshedpur.|title=Sri Krishna Prasad, IPS(Retd.)}}</ref> त्याने २०१६ मध्ये [[उस्मानिया विद्यापीठ|उस्मानिया विद्यापीठातून]] एलएलबी पदवी देखील मिळवली आणि शाश्वत शहरी गतिशीलता मध्ये पीएचडी करत आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newstap.in/telangana-election-2023/can-lasya-nandithas-g-vennelas-legacies-sway-secunderabad-cantonment-voters-1505630|title=Can Lasya Nanditha's, G Vennela's legacies sway Secunderabad Cantonment voters?|last=Bureau|first=NewsTAP|date=2023-11-22|website=www.newstap.in|language=en|access-date=2024-07-02|archive-date=2024-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20240813052707/https://www.newstap.in/telangana-election-2023/can-lasya-nandithas-g-vennelas-legacies-sway-secunderabad-cantonment-voters-1505630|url-status=dead}}</ref> == कारकिर्द == ते २०१४ पर्यंत आंध्र प्रदेशमध्ये १९८६ केडरचे [[भारतीय पोलीस सेवा|भारतीय पोलीस सेवेचे]] अधिकारी होते. २०१४ पासून ते निवृत्तीपर्यंत ते [[तेलंगणा]] केडरचे होते. ते [[राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था (जमशेदपूर)|नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, जमशेदपूरच्या]] <ref name="Sri Krishna Prasad, IPSRetd."/> संचालक मंडळावर आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tspa.gov.in/Directors?page_id=3&page_name=Directors|title=TGPA – Telangana State Police Academy|website=tspa.gov.in|access-date=2024-07-02|archive-date=2024-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240702112425/https://tspa.gov.in/Directors?page_id=3&page_name=Directors|url-status=dead}}</ref> नक्षलविरोधी कार्यासाठी त्यांना भारतीय पोलीस पदक, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2012/Jan/26/2-ap-ips-officers-to-get-police-medal-333978.html|title=2 AP IPS officers to get Police Medal|last=archive|first=From our online|date=2012-05-16|website=The New Indian Express|language=en|access-date=2024-07-22}}</ref> राष्ट्रपती पोलीस पदक, <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/Republic-Day-medals-for-police-officers-from-State/article13381824.ece|title=Republic Day medals for police officers from State|date=2012-01-26|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2024-07-22}}</ref> आणि अंत्रिक सुरक्षा सेवा पदक देऊन सन्मानित करण्यात आले होते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशातील लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:उस्मानिया विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:भारतीय पोलीस]] [[वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:बापटलाचे खासदार]] 7xru82layj9gfia22ser023l3s2oi2f 0 367978 2681612 2591518 2026-04-29T05:25:53Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681612 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डॉ. एम.एस. सुनील''' (जन्म: सुमारे [[इ.स. १९६०|१९६०]]) या एक भारतीय अध्यापक, मानवतावादी आणि परोपकारी व्यक्ती आहेत. या मुख्यतः बेघरांना घर बांधून देणाऱ्या परोपकारी म्हणून ओळखल्या जातात. सुनील यांनी डिसेंबर २०१६ मध्ये [[पत्तनम्तिट्टा]] येथे पाच संस्थापक सदस्य आणि सहा स्वयंसेवकांसह ''डॉ. एमएस सुनील फाउंडेशन'' या ना नफा गैर सरकारी संस्थेची स्थापना केली. ही संस्था अक्षय ऊर्जा आणि नैसर्गिक अधिवासाचे संवर्धन करून अल्प मूल्यांचे घरे आणि पौष्टिक अन्न गरीब कुटुंबांना पुरवण्याचा प्रयत्न करते. ही संस्था गरीब कुटुंबे तसेच अत्यल्प उत्पन्न असलेल्या सामाजिक गटांच्या राहणीमानात सुधारणा करण्याचे काम करते, ज्यामध्ये आदिवासी आणि सामाजिकदृष्ट्या वंचितांसह दुर्लक्षित असलेल्या विविध समुदायाचा समावेश आहे. भारत सरकारने सुनील यांना २०१७ सालचा [[नारी शक्ती पुरस्कार]] देऊन सन्मानित केले. हा भारत सरकारचा महिलांसाठीचा सर्वोच्च नागरी सन्मान मानला जातो. == जीवन == तिच्या परोपकाराची सुरुवात ती शाळेत असतानाच भिकारी मुलांना अन्न देण्यापासून झाली.<ref name="citation">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://twitter.com/PIB_India/status/971343718648233984/photo/2|title=Nari Shatki Puraskar citation|last=|first=|date=8 March 2018|website=Ministry of WCD on Twitter|archive-url=|archive-date=|access-date=19 January 2021}}</ref> सुनील या केरळमधील महात्मा गांधी विद्यापीठातील कॅथोलिकेट कॉलेज पत्तनम्तिट्टा येथे प्राणीशास्त्राच्या प्राध्यापिका होत्या. २०१६ मध्ये त्या प्राणीशास्त्र विभागाच्या प्रमुख म्हणून निवृत्त झाल्या.<ref name="theweekendleader">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theweekendleader.com/Heroism/2678/the-home-maker.html|title=This Professor Did Not Stop with Teaching, but Went on To Build Houses for Poor People|website=www.theweekendleader.com|language=en|access-date=2021-01-19}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="getsherdue">{{स्रोत बातमी|last=Kuttoor|first=Radhakrishnan|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/charity-home-maker-gets-her-due-on-womens-day/article22971013.ece|title=Charity 'home maker' gets her due on women's day|date=2018-03-07|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2021-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240410021125/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/charity-home-maker-gets-her-due-on-womens-day/article22971013.ece|archive-date=2024-04-10}}</ref> २००५ मध्ये सुनील यांनी पाहिले की पदव्युत्तर पदवी घेणाऱ्या त्यांच्या एका विद्यार्थिनीकडे राहण्यायोग्य घर नाहीये.<ref name="theweekendleader" /> याकरिता त्यांनी आपल्या मित्रांकडून पैसे आणि साहित्य गोळा करून त्यात, स्वतःच्या खिशातील पैसे घालून या विद्यार्थिनीकरिता घर बांधून दिले.<ref name="deccan">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/content/204376/this-professor-wears-many-hats.html|title=This professor wears many hats to help others|date=2011-11-12|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> [[चित्र:MS_Sunil_and_award.jpg|डावे|इवलेसे| एमएस सुनील २०१७ चा नारी शक्ती पुरस्कार स्वीकारताना]] समाजाची पार्श्वभूमी आणि दारिद्र्य पातळीचे विश्लेषण केल्यानंतर, सुनील यांनी समाजातील राहणीमान सुधारण्यासाठी २००५ पासून अनेक प्रकल्प हाती घेतले आणि असंख्य कुटुंबांना मदत केली. २०१६ साली सेवा निवृत्ती घेऊन डॉ. एमएस सुनील फाउंडेशनची नोंदणी केली आणि अजून वेगाने कामास सुरुवात केली. 'बेघरांसाठी घर' हा डॉ. एमएस सुनील फाउंडेशनचा एक प्रमुख प्रकल्प आहे ज्याचा उद्देश गरजू लोकांसाठी, विशेषतः गरीब विधवा आणि रुग्णांसाठी घरे बांधणे आणि प्रदान करणे आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thebetterindia.com/125546/retired-teacher-homes-homeless/|title=83 Homes and Counting: Retired Teacher Gifts the Homeless What They Need Most|date=2017-12-23|website=The Better India|language=en-US|access-date=2021-07-11}}</ref> मार्च २०२१ पर्यंत गरिबातीगरीब लोकांसाठी बांधलेल्या घरांची संख्या २०० पर्यंत पोहोचली. ज्याचा सुमारे ८१० व्यक्तींना फायदा झाला. यासाठी त्यांना इतर सामाजिक संस्था आणि दानशूर व्यक्तींचे सहकार्य लाभले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/buzz/this-retired-kerala-teacher-has-built-200-homes-for-the-underprivileged-since-2005-3700418.html|title=This Retired Kerala Teacher Has Built 200 Homes for the Underprivileged Since 2005|date=2021-05-02|website=News18|language=en|access-date=2021-07-11}}</ref> २०१७ साली सुनील यांची [[नारी शक्ती पुरस्कार|नारी शक्ती पुरस्कारासाठी]] निवड झाली. त्यासाली केरळमधील एकूण तीन महिलांची निवड झाली होती. सुनील व्यतिरिक्त [[लिझीमोल फिलीपोस पामाडीकंडथिल|लिझीमोल फिलिपोस]] आणि [[श्यामला कुमारी]] या दोन महिलाना हा पुरस्कार देण्यात आला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thenewsminute.com/article/scientist-social-worker-and-mural-artist-meet-nari-shakti-winners-kerala-77643|title=Scientist, social worker and mural artist: Meet Nari Shakti winners from Kerala|date=2018-03-08|work=The News Minute|language=en|access-date=2021-01-18}}</ref> २०१८ मध्ये [[जागतिक महिला दिन|आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी]] महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाच्या वतीने<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://narishaktipuraskar.wcd.gov.in/gallery|title=Nari Shakti Puraskar - Gallery|website=narishaktipuraskar.wcd.gov.in|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114170431/http://narishaktipuraskar.wcd.gov.in/gallery|archive-date=2021-01-14|access-date=2021-01-16}}</ref> भारताचे राष्ट्रपतीं रामनाथ कोविंद यांनी हे पुरस्कार प्रदान केले.<ref name="getsherdue" /> सुनील या बांधकामासाठी लागणारे सर्व साहित्य स्वतः खरेदी करतात आणि त्या प्रत्येक नवीन घराच्या बांधकामावर देखरेख देखील करतात. ही घरे कमीत कमी साधनसंपत्तीने बांधली जातात आणि परवडणारी असतात. घरे बांधताना काळजीपूर्वक प्रदूषण टाळून पर्यावरणीय संवर्धनावर लक्ष केंद्रित केले जाते. ६५० चौरस फूट क्षेत्रफळातील या घरात स्वयंपाकघर आणि शौचालयाचा देखील समावेश आहे. ही घरे ३५ दिवसांत बांधली जातात आणि त्यावर गॅल्वनाइज्ड स्टीलचे छप्पर असते.<ref name="citation" /> २०२० मध्ये ती ९८ वर्षांच्या [[कार्त्यायनी अम्मा]] यांना भेटायला गेली होती. त्यासाली अम्माला नारी शक्ती पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले होते. अम्मांनी यापूर्वी कधीही विमान प्रवास केला नव्हता. दिल्लीला जाण्यापूर्वी काही दिवस आधी सुनील यांनी त्यांना धीर दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://english.mathrubhumi.com/news/good-news/at-98-karthyayani-amma-prepares-for-1st-flight-to-receive-nari-shakti-puraskar-on-women-s-day-1.4588736|title=At 98, Karthyayani Amma prepares for 1st flight; to receive Nari Shakti Puraskar on Women's Day|website=Mathrubhumi|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT:सुनील, एम.एस.}} [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:केरळच्या व्यक्ती]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 7w5rjup1xfqh0g3dpaemtiokiuh4wsi 0 377609 2681500 2681445 2026-04-28T14:02:34Z Ketaki Modak 21590 2681500 wikitext text/x-wiki अव्वल इंग्रजी काळात मराठीमध्ये मोठ्या प्रमाणात भाषांतराला सुरुवात झाली. त्या काळाला भाषांतरयुग असेही संबोधले गेले. आजही मराठीमध्ये अनुवाद करणाऱ्या व्यक्तींची संख्या लक्षणीय आहे. सदर यादी नावांच्या आद्याक्षरानुसार आहे. {| class="wikitable" |'''नाव''' |'''जन्मवर्ष''' |'''अनुवादाचा अनुभव (वर्षे)''' |'''कोणत्या भाषेतून कोणत्या भाषेत?''' |'''प्रकाशित अनुवाद (पुस्तकांची संख्या)''' |'''प्रकाशन संस्था''' |'''साहित्यप्रकार कथा.''' |'''अन्य तपशील''' |- | rowspan="4" align="left" |अनिल विद्याधर आठलेकर | rowspan="4" align="left" |१९८२- | rowspan="4" align="left" |१० वर्षे | align="left" |इंग्रजी/हिंदी/मराठी - कन्नड, | rowspan="4" align="left" |५ | rowspan="4" | | rowspan="4" align="left" |कादंबरी, लेख, ललित, कॉमिक्स, अध्यात्म/धार्मिक विषय, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय, प्रश्नपत्रिका, वैद्यकीय अनुवाद, अन्य... |कन्नड चित्रपटासाठी डबिंग हेड म्हणून काम, |- | align="left" |कन्नड - मराठी/हिंदी |जाहिरातीसाठी कन्नड व्हॉईसओव्हर, |- | |मराठी चित्रपटासाठी गीतलेखन |- | align="left" |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | |- | rowspan="2" align="left" |अपर्णा झा | rowspan="2" align="left" |१९४२- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |बंगाली - मराठी, | rowspan="2" align="left" |५ | rowspan="2" align="left" |[[पद्मगंधा प्रकाशन]], मेहेता प्रकाशन पुणे, साहित्य प्रसार केंद्र नागपूर | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, नाटक | rowspan="2" align="left" |मराठी - बंगाली शब्दकोष, नोव्हेंबर २०२३ |- | align="left" |मराठी - बंगाली |- | rowspan="2" align="left" |अभय अरुण इनामदार | rowspan="2" align="left" |१९७५- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | rowspan="2" align="left" |३ <ref>अभय इनामदार, Spinewise - मिहाना पब्लिकेशन्स </ref> | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, | rowspan="2" align="left" |आरोग्यसेवा व लीगल क्षेत्रातील अनुवादाचे काम. ब्रोशर्स, माहितीपत्रके व इतर अनुवाद (तांत्रिक, व्यावसायिक आणि भावनिक लिखाणाचा अनुवाद)   |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी |- | rowspan="2" align="left" |अमर अरुण देवगांवकर | rowspan="2" align="left" |१९९६- | rowspan="2" align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, | rowspan="2" align="left" |६ | rowspan="2" align="left" |मंजुल प्रकाशन, कथा (नवी दिल्ली), विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |मराठी-इंग्रजी, हिंदी-मराठी |- | align="left" |[[अविनाश बिनीवाले]] | align="left" |१९४३- | | align="left" |जर्मन-मराठी, रशियन-मराठी,मराठी-हिंदी | | | | |- | align="left" |[[अशोक जैन]] | align="left" |१९४४-२०१४ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="3" align="left" |अक्षता प्रसाद देशपांडे | rowspan="3" align="left" |१९६९ - | rowspan="3" align="left" |२० वर्षाहून अधिक | rowspan="3" align="left" |मराठी - कन्नड कन्नड - मराठी | rowspan="3" align="left" |५ | rowspan="3" | | rowspan="3" align="left" |आत्मचरित्र, प्रेरणादायक पुस्तकं, कथा, लेख |डॉ. [[विठ्ठल कामत]] यांची सगळी पुस्तकं कन्नडमध्ये अनुवादित. |- |फ़ुलाला सुगंध मातीचा या मराठी मालिकेचा कन्नड अनुवाद आणि पटकथा लेखन, |- |झी साठी शॉर्ट ड्रामाचा अनुवाद |- | align="left" |आदित्य आनंद हर्डीकर | align="left" |१९७४- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |अन्य | |- | align="left" |आरती अरुण देवगांवकर | align="left" |१९६९- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |१४ | align="left" |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स, मंजुल प्रकाशन, भारतीय विचार साधना | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | rowspan="2" align="left" |[[आश्लेषा महाजन|आश्लेषा शिरीष महाजन]] | rowspan="2" align="left" |१९६९- | rowspan="2" align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" |११ | rowspan="2" align="left" |मनाक्षरे प्रकाशन पुणे, प्रथम बुक्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, कविता, बाल साहित्य | rowspan="2" | १ कादंबरी, बाकी बालसाहित्याच्या दहा+ पुस्तिका, ई-पुस्तिका |- | align="left" |संस्कृत - मराठी |- | align="left" |[[उमा कुलकर्णी|उमा विरुपाक्ष]] [[उमा कुलकर्णी|कुलकर्णी]] | align="left" |१९५०- | | align="left" |कन्नड-मराठी | | | | |- | align="left" |[[कविता महाजन]] | align="left" |१९६७-२०१८ | | | | align="left" |[[राजहंस प्रकाशन]] | | [[इस्मत चुगताई]] या उर्दू लेखिकाच्या लघुकथांचा अनुवाद - राजाई या नावाने प्रकाशित; त्याला [[साहित्य अकादमी पुरस्कार|साहित्य अकादमी]] पुरस्कार प्राप्त <ref>https://www.business-standard.com/article/pti-stories/marathi-writer-kavita-mahajan-passes-away-118092701284_1.html</ref> |- | align="left" |[[गोपाळ गणेश आगरकर]] | align="left" |१८५६-१८९५ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |[[गोरख थोरात|गोरख निवृत्ती थोरात]] | align="left" |१९६९- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - हिंदी | align="left" |३३ <ref>राडा, भाऊ पाध्ये, अनुवाद - गोरख थोरात, सेतु प्रकाशन</ref> | align="left" |राजकमल प्रकाशन नवी दिल्ली, सेतु प्रकाशन नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी नवी दिल्ली, भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशन नवी दिल्ली | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | align="left" |०३ राष्ट्रीय, ०२ राज्यस्तरीय आणि ०१ प्रादेशिक पुरस्कार |- | align="left" |[[चंद्रकांत भोंजाळ|चंद्रकांत केशव भोंजाळ]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/chandrakant-bhonjal-writes-about-books-and-reading|title=अनुवादकाचे वाचन....|last=चंद्रकांत भोंजाळ|website=|language=|url-status=live|access-date=2026-04-20}}</ref> | align="left" |१९५४- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |हिंदी - मराठी | align="left" |७० | align="left" |अक्षर प्रकाशन, संधिकाल प्रकाशन, अनघा प्रकाशन, दिलीपराज प्रकाशन, | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान | |- | align="left" |[[चंद्रकांत पाटील|चंद्रकांत नागेशराव पाटील]] | | | align="left" |मराठी-हिंदी | | | | |- | align="left" |चित्रा पिंपळे | align="left" |१९५५ - | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - हिन्दी, इंग्लिश - हिन्दी | align="left" |१० | align="left" |हेडविग,मंजुल | align="left" |कादंबरी, कविता, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[जनार्दन बाळाजी मोडक]] | align="left" |१८४५-१८९२ | align="left" | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" | | align="left" | | align="left" | | |- | align="left" |जयश्री टेंगशे | align="left" |१९५०- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२ | align="left" |विश्वकर्मा प्रकाशन, पुणे सरस्वती पब्लिकेशन्स, कोल्हापूर | align="left" |आध्यात्मिक लेखन | |- | align="left" |जयश्री बोकील | align="left" |१९६९- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, संस्कृत-मराठी. | align="left" |३ | align="left" |बुक गंगा | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |जिल्पा खत्री. |१९७२- |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, मराठी-इंग्रजी, गुजराथी-मराठी गुजराथी- इंग्रजी मराठी-गुजराथी इंग्रजी-गुजराथी |३ | align="left" |भारतीय विचार साधना पुणे, फिंगरप्रिंट- प्रकाश बुक्स, वरदा प्रकाशन |सेल्फ हेल्प श्रेणीतील पुस्तके, इतिहास विषयक पुस्तके | |- | align="left" |ज्योती आफळे | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |मेहता पब्लिशिंग हाऊस अनुबंध प्रकाशन | | [[पेरी मेसन]] या वकिलाची मध्यवर्ती भूमिका ठेवून [[अर्ल स्टॅनले गार्डनर]] यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या आहेत. त्यातील ३ कादंबऱ्यांचा अनुवाद केला आहे.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2022-06-12|title=पेरी मेसन|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%A8&oldid=2122610|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref> |- | align="left" |ज्योती कुंटे <ref>लेखक परिचय - कोसबाड की पहाडीसे (पद्मश्री अनुताई वाघ)</ref> | align="left" |१९५१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, | align="left" | | align="left" |बुक गंगा | align="left" |कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | align="left" |[[केतकी मोडक|डॉ.केतकी मोडक]] | align="left" |१९६८- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |[[श्रीअरविंद सोसायटी]] | align="left" |अध्यात्मपर लेखन | align="left" |[[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] व [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांच्या साहित्याचा अनुवाद, [[अभीप्सा (मासिक)|अभीप्सा]] (संपूर्णपणे अनुवादित असलेल्या) मासिकातून प्रकाशित. |- | align="left" |[[छाया महाजन|डॉ.छाया महाजन]] | align="left" |१९४९- | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |डाॅ.प्रसाद गजानन बर्वे | |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |फ्रेंच - मराठी , बंगाली - मराठी प्राथमिक फारसी - मराठी | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |लघुकथा, कविता, बाल साहित्य, अन्य |पुरातत्त्वीय वारसा, संस्कृती यांचा अभ्यास |- | align="left" |डॉ.वर्षा तोडमल | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | १ | | | |- | align="left" |डॉ.शंतनू अभ्यंकर <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kartavyasadhana.in/view-article/dr-shantanu-abhyankar-writes-about-translations|title=केल्याने भाषांतर...|website=|language=en|access-date=2026-04-20|url-status=live}}</ref> | align="left" | | align="left" | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" | | align="left" | | |- | align="left" |डॉ.संपदा पाटगावकर | align="left" |१९६१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी- मराठी, | | align="left" |हेडविग मिडिया,मधुश्री पब्लिकेशन | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | |- | align="left" |डॉ. सुनंदा महाजन | align="left" | | align="left" | | align="left" |जर्मन-मराठी | | | align="left" | |केल्याने भाषांतर या त्रैमासिकाच्या संपादिका <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/saptarang/dr-sunanda-mahajan-writes-contemporary-german-literature-pjp78|title=समकालीन जर्मन साहित्य|last=वृत्तसेवा|first=सकाळ|date=2022-01-02|website=Marathi News Esakal|language=mr|access-date=2026-04-21}}</ref> |- | align="left" |तेजश्री सौरभ जोशी | align="left" |१९८१- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |फ्रेंच - मराठी, मराठी - फ्रेंच | | | align="left" |लघुकथा | |- | align="left" |तेजाली चंद्रकांत शहासने | align="left" |१९८४- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी-मराठी | align="left" | | align="left" |विधी महाविद्यालय, बीबीसी वर्ल्ड सर्विस, चांगुलपणाची चळवळ | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | align="left" |कायदेविषयक, वैचारिक लेख, शैक्षणिक साहित्य, बातम्या, वेबसाईटसाठी आवश्यक व्यावसायिक, माहितीपर मजकूर   |- | align="left" |दत्तात्रय तथा प्रमोद गोविंद शेजवलकर | align="left" |१९५१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | | align="left" |१० | align="left" |[[राजहंस प्रकाशन]], मेहता प्रकाशन, साकेत प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन | align="left" |कादंबरी, अन्य | align="left" |` |- | align="left" |दीपश्री विवेक करंदीकर | align="left" |१९७३- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |अन्य | align="left" |ऍप्सच्या लोकलायझेशनसाठी कार्यरत |- | rowspan="2" align="left" |नारायण माधवराव हरळीकर | rowspan="2" align="left" |१९४८- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |लघुकथा, नाटक, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | rowspan="2" align="left" |वृत्तपत्रीय भाषांतर, जाहिरातींसाठी भाषांतर. |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - हिंदी, |- | rowspan="2" align="left" |नीता कुलकर्णी | rowspan="2" align="left" |१९७३- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" |१५ <ref>लेखक परिचय - एक होती रितू</ref> | rowspan="2" align="left" |अमेय प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, मधुश्री पब्लिकेशन, मंजुल प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, wow प्रकाशन, [[विवेकानंद केंद्र]] प्रकाशन विभाग | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |हिंदी - मराठी |- | align="left" |नूतन कुलकर्णी - इंगळे | align="left" |१९८१- | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी | | align="left" |NDA | align="left" |लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[पांडुरंग महादेव बापट|पांडुरंग महादेव बापट ऊर्फ सेनापती बापट]] | align="left" |१८८०-१९६७ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | align="left" |[[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]] | align="left" |अध्यात्मपर लेखन | |- | align="left" |[[पु.ल. देशपांडे]] | align="left" |१९१९-२००० | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |पूजा सुनील देशपांडे | align="left" |१९६८- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२ | align="left" |[[नॅशनल बुक ट्रस्ट]] | align="left" |बाल साहित्य, कृषी, शैक्षणिक विषय अन्य | |- | align="left" |पूनम छत्रे <ref>लेखक परिचय - कथापौर्णिमा कथासंग्रह, प्रकाशक: रसिक साहित्य, पुणे. </ref> | | align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-मराठी | align="left" | | align="left" |मनोविकास प्रकाशन, साकेत प्रकाशन, मधूश्री पब्लिकेशन इत्यादी | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, अन्य | |- | align="left" |प्रकाश आल्मेडा | | | align="left" | | | | |[[शरू रांगणेकर]] यांच्या पुस्तकाचा अनुवाद |- | align="left" |[[प्रशांत तळणीकर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |प्रसाददत्त शशिकांत गाडगीळ | align="left" |१९७०- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |मराठी- इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी | align="left" |२२ | align="left" |मेहता प्रकाशन. वैशाली प्रकाशन. | align="left" |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र | |- | align="left" |[[भास्कर रामचंद्र भागवत|भा.रा. भागवत]] | align="left" |१९१०-२००१ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |विज्ञानकथा | align="left" |त्यांनी '[[ज्यूल व्हर्न]]' या प्रसिद्ध व आद्य-विज्ञानकथालेखकाचे संपूर्ण लेखन मराठीत भाषांतरित केले. |- | align="left" |[[भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर|भार्गवराम (मामा) विठ्ठल वरेरकर]] | align="left" |१८८३-१९६४ | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |मंजिरी दिलीप धामणकर <ref>अनुभाषिते, लेखिका - मंजिरी धामणकर, प्रकाशक - अल्टिमेट असोसिएट्स </ref> | rowspan="2" align="left" |१९५९- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | rowspan="2" align="left" |इंग्रजी, हिंदी, संस्कृत, बंगाली मधून मराठीत आणि मराठीतून हिंदी, इंग्रजीत | rowspan="2" align="left" | | rowspan="2" align="left" |मेहता प्रकाशन, अमेय प्रकाशन, ग्रिप्स थिएटर, फ्लाय ड्रीम्स प्रकाशन | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, लघुकथा, कविता, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य |हिंदी,उर्दू, बंगाली गीतांचा त्याच चालीत मराठी अनुवाद, |- |मराठी गीतांचा हिंदी अनुवाद |- | align="left" |मंजिरी सागर गानू | align="left" |१९७१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी-मराठी | align="left" | - | | align="left" |वैचारिक / ललित लेख, अन्य | align="left" |दैनिक, माहेर, मेनका मासिकांसाठी लेखांचे अनुवाद |- | align="left" |[[मंजुषा आमडेकर|मंजूषा आमडेकर]] | align="left" |१९६६- | align="left" |३०-३२ वर्षांचा अनुभव | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |२५० <ref>बिले ते विवेकानंद, विश्वास प्रकाशन, डिसेंबर २०२५</ref> | align="left" |मेहता पब्लिशिंग हाऊस, मंजुल प्रकाशनन, रिया पब्लिकेशन, व्यास क्रिएशन प्रकाशन, विश्वास प्रकाशन | align="left" |प्रामुख्याने बालसाहित्य, इतर प्रकार - तांत्रिक, माहितीपूर्ण, जाहिराती | align="left" | * आठ पुरस्कार प्राप्त * [[हॅरी पॉटर]]<nowiki/> मालिकेतील सर्व पुस्तकांचा मराठी अनुवाद |- | align="left" |माधुरी मयेकर-पांगे | align="left" |१९७८- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |मराठी - हिंदी, हिंदी - मराठी, मराठी - इंग्रजी, इंग्रजी - मराठी | align="left" |५ | align="left" |[[माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय (भारत)|सुमेरू प्रकाशन, श्री गणेश प्रकाशन, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय]] | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान | align="left" |६००० पेक्षा जास्त मराठी शुभेच्छा पत्र संदेशांचे लिखाण प्रकाशित. |- | align="left" |मीना शेटे-संभू | | align="left" |१५ | align="left" |इंग्रजी - मराठी, हिंदी-मराठी | align="left" |142 | align="left" |मेहता, अमेय, विश्वकर्मा, सुगावा, सायन, सनय ,मंजुल, मधुश्री, सकाळ, कृष्णा, ब्लूम्सबरी चैतन्य, न्यू ईरा, गरुडा | align="left" |कादंबरी, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, /विज्ञान/इतिहास,/प्रवासवर्णन/वैद्यकीय/मानसशास्त्र/शेअर बाजार/वाणिज्य/संशोधनपर/क्रीडा/स्वयंसाहाय्यता | align="left" |[[लोकपाल विधेयक, २०११|लोकपाल विधेयक व अन्य विधेयकांची भाषांतरे केली आहेत.]] |- | align="left" |[[मृणालिनी गडकरी]] | align="left" |१९४९-२०१८ | | align="left" |बंगाली-मराठी, इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |यशश्री पुणेकर | rowspan="2" align="left" |१९६६- | rowspan="2" align="left" |२० वर्षे | rowspan="2" align="left" |हिंदी आणि इंग्रजी मधून मराठीत | rowspan="2" | | align="left" |पालकनीती प्रकाशन, Wow publication | rowspan="2" align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख/ विज्ञान विषयक लेख /कथा | rowspan="2" | |- | align="left" |एकलव्य प्रकाशन |- | rowspan="2" align="left" |योगेश गंगाधर प्रभुणे | rowspan="2" align="left" |१९७१- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" |अन्य, | rowspan="2" align="left" |प्रसिद्धी पत्रके, लेख यांचा अनुवाद |- | align="left" |हिंदी - मराठी |- | align="left" |[[रवींद्र गुर्जर]] | | १५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |रवींद्र देवधर | | | | | | | |- | rowspan="2" align="left" |रवींद्र हरि अभ्यंकर | rowspan="2" align="left" |१९५१- | rowspan="2" align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |फ्रेंच - मराठी, | rowspan="2" align="left" | - | rowspan="2" align="left" |केल्याने भाषांतर या नियतकालिकात अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे | rowspan="2" align="left" |लघुकथा, कविता, बाल साहित्य, अन्य | rowspan="2" align="left" | * प्रॉडट कॅटलॉग, सरकारी पत्रव्यवहार,कायदेशीर नोटिसा, करारनामे इत्यादी * मागणीप्रमाणे अनुवाद (फ्री लान्स) |- | align="left" |मराठी - फ्रेंच , इंग्रजी - मराठी, मराठी-इंग्रजी, गुजराती - इंग्रजी इंग्रजी -गुजराती, गुजराती - फ्रेंच, हिंदी - इंग्लिश |- | align="left" |राधिका कुलकर्णी | align="left" |१९६१- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" | - | | align="left" |चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख | align="left" |[[दूरदर्शन]] वृत्तविभागासाठी भाषांतरकार म्हणून ( इंग्रजी-मराठी आणि मराठी -इंग्रजी) काम . |- | align="left" |रोहिणी तुकदेव | align="left" | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | |[[commons:File:कमला.pdf|कमला]] (१८९५ मध्ये एका महाराष्ट्रीय स्त्रीने लिहिलेल्या इंग्रजी कादंबरीचा अनुवाद) |- | align="left" |[[लीना सोहोनी]] | align="left" |१९५९- | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | rowspan="2" align="left" |वंदना अनुपकुमार कुंडेटकर | rowspan="2" align="left" |१९६५- | rowspan="2" align="left" |१० ते १५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | rowspan="2" align="left" |३ <ref>लेखक परिचय - माझ्या अम्मीची गोष्ट, मेहता पब्लिकेशन </ref> | rowspan="2" align="left" |मेहता प्रकाशन, माय मिरर पब्लिकेशन्स | rowspan="2" align="left" |कादंबरी, वैचारिक / ललित लेख, अन्य | rowspan="2" | |- | align="left" |इंग्रजी - हिंदी |- | align="left" |[[विजय भागवत]] | align="left" |१९३१ - | align="left" |४० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |२५ | align="left" |सुयोग प्रकाशन, मधुश्री प्रकाशन | align="left" |विज्ञान तंत्रज्ञान, बालकथा, अन्य | |- | align="left" |विजयालक्ष्मी रमेश रेवणकर | align="left" |१९५०- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी - मराठी, इंग्रजी - कन्नड | align="left" |१० | align="left" |[[कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन|कॉन्टिनेन्टल]] , मीहाना, चंद्रकला, नवीन इत्यादी. | align="left" |कादंबरी, लघुकथा, चरित्र / आत्मचरित्र, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[विदुला टोकेकर]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | | | |- | align="left" |विलास गीते | | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | align="left" |विलास फडके | align="left" | | | align="left" | | | | | |- | align="left" |[[वैजनाथशास्त्री कानफाडे]] | align="left" |ब्रिटीशकालीन | | align="left" |बंगाली-मराठी | | | | |- | align="left" |शीतल कोकाटे | align="left" |२०१८- | align="left" |८ वर्षे | align="left" |इंग्रजी-हिंदी, इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | | | align="left" |लेख, लघुकथा, जाहिरात, इतिहास, शैक्षणिक विषय, कॉर्पोरेट अनुवाद, अन्य | |- | align="left" |[[शुचिता नांदापूरकर-फडके]] | align="left" |१९६५- | align="left" |१४ | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |१०५ | align="left" |मेहता प्रकाशन, विश्वकर्मा प्रकाशन, मंजुल प्रकाशन, प्रसाद प्रकाशन,श्रीअरविंद आश्रम, मधुश्री प्रकाशन, रोहन प्रकाशन, हेडविग प्रकाशन, फिंगरप्रिंट प्रकाशन,गोएल प्रकाशन,पुढारी,वैशाली प्रकाशन,सह्याद्री हॉस्पिटल | align="left" |ललित-कथा, कादंबरी, वैचारिक, कायदाविषयक,बालसाहित्य, स्व-मदत,आध्यात्मिक,चरित्रे,आत्मकथन,तत्त्वज्ञान,कविता,शैक्षणिक,वैद्यकीय लेख | |- | align="left" |[[शांता शेळके]] | align="left" |१९२२-२००२ | align="left" | | align="left" |इंग्रजी - मराठी संस्कृत- मराठी हिंदी - मराठी | align="left" | | align="left" | | | |- | align="left" |संगीता नितीन कुलकर्णी | align="left" |१९६६- | align="left" |५ ते १० वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |४ | align="left" |साकेत प्रकाशन, मंजुळ | | |- | align="left" |संजय भास्कर जोशी | align="left" | | align="left" | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" | | align="left" | | | |- | align="left" |सायली धोंगडे | align="left" |१९७५- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी मराठी - इंग्रजी, हिन्दी-मराठी | align="left" |३ | align="left" |हेडविग प्रकाशन | align="left" |कादंबरी, कविता, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य | |- | align="left" |सुनिल विष्णू करमरकर | align="left" |१९६२- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |१ | align="left" |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस|मेहता पब्लिशिंग हाऊस, पुणे]] | align="left" |कादंबरी, लघुकथा | |- | align="left" |सुमेधा जोशी | align="left" |१९६८- | align="left" |१ ते ५ वर्षे | align="left" |फ्रेंच - इंग्रजी, फ्रेंच - मराठी, इंग्रजी - मराठी | | | align="left" |कादंबरी, लघुकथा | |- | align="left" |सुवर्णा पुरुषोत्तम बेडेकर <ref>लेखक परिचय - युद्ध आणि शांतता - भारत आणि पाकिस्तान</ref> | align="left" |१९६६- | align="left" |१५ वर्षांहून अधिक | align="left" |इंग्रजी-मराठी, हिंदी-मराठी, मराठी-हिंदी | align="left" | | align="left" |अमेय प्रकाशन, इंद्रा पब्लिकेशन, चिनार पब्लिकेशन, मंजूल प्रकाशन, मायमिरर पब्लिशिंग हाऊस, जयको पब्लिकेशन, हेडविग प्रकाशन, नॅशनल बुक ट्रस्ट | align="left" |कादंबरी, नाटक, चरित्र / आत्मचरित्र, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य, धर्म / अध्यात्म / तत्त्वज्ञान, अन्य | |- | align="left" |[[सुश्रुत कुलकर्णी]] | | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | align="left" |५ <ref>{{जर्नल स्रोत|date=2026-03-19|title=सुश्रुत कुलकर्णी|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%80&oldid=2673902|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref> | | | |- | align="left" |[[सोनाली नवांगुळ]] | align="left" | | | align="left" | | |मनोविकास प्रकाशन | | |- | align="left" |[[स्वर्णलता भिशीकर]] | align="left" |१९५१-२०२५ | | align="left" |इंग्रजी - मराठी | | [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रम]] | | |- | align="left" |स्वाती संदीप दाढे. | align="left" |१९६६- |१० ते १५ वर्षे | align="left" |बंगाली - मराठी |२ <ref>अनुवादक स्वाती दाढे परिचय, अनुभूती - बंगाली अनुवादित कथा </ref> |अनाहत, निहारा प्रकाशन |लघुकथा, कविता, वैचारिक / ललित लेख, बाल साहित्य | |} == संबंधित माहितीसाठी == [[मराठीतील अनुवादित पुस्तकांची यादी]] == संदर्भ == [[वर्ग:याद्या]] [[वर्ग:भाषांतरकार]] e8r1ohufmwl7qqmky9nlxup751zv2mh 0 378056 2681516 2673515 2026-04-28T16:15:25Z संतोष गोरे 135680 2681516 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''हॅन्ना सेन''' (१८९४-१९५७) या एक भारतीय शिक्षिका, राजकारणी आणि स्त्रीवादी होत्या.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://jwa.org/encyclopedia/article/baghdadi-jewish-women-in-india|title=Baghdadi Jewish Women in India|website=Jewish Women's Archive|language=en|access-date=2020-11-28}}</ref> त्या १९५२ ते १९५७ पर्यंत पहिल्या भारतीय [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्य होत्या आणि १९५१-५२ मध्ये [[अखिल भारतीय महिला परिषद|अखिल भारतीय महिला परिषदेच्या]] अध्यक्षा होत्या. त्या दिल्लीतील लेडी इर्विन कॉलेजच्या संस्थापक आणि पहिल्या संचालक होत्या. त्यांनी महिलांच्या स्थितीवरील संयुक्त राष्ट्र आयोग आणि [[युनेस्को|युनेस्कोमध्ये]] भारताचे प्रतिनिधित्व केले. [[भारताची फाळणी|भारताच्या फाळणीनंतर]] महिला आणि मुलांच्या निर्वासितांच्या पुनर्वसनावर त्या भारत सरकारच्या सल्लागार देखील होत्या. == जीवन आणि शिक्षण == हॅन्ना सेन यांचा जन्म हॅन्ना गुहा असा झाला. त्या पेरे मोहन गुहा (एक वकील) आणि सिम्चा गुब्बे, एक बगदादी ज्यू महिला यांच्या घरी झाला होता. नंतर तिच्या वडिलांनीही यहुदी धर्म स्वीकारला आणि हॅन्ना आणि तिच्या तीन भावंडांचे संगोपन ज्यू धर्मात झाले. हॅन्नाची बहीण, रेजिना गुहा, यांनीही वकील म्हणून प्रशिक्षण घेतले आणि महिलांना वकील म्हणून नोंदणी करण्याची परवानगी देण्यासाठी भारतातील पहिला खटला लढवला.<ref name=":1">{{जर्नल स्रोत|last=Chakrabarti|first=Kaustav|date=2017|title="Revisiting the Educational and Literacy Activities among the Jewish Women of Calcutta"|url=https://heinonline.org/HOL/P?h=hein.journals/ijsoctu5&i=209|journal=International Journal of Social Science Studies|volume=5|issue=3|pages=45–50|doi=10.11114/ijsss.v5i3.2241|via=[[HeinOnline]]|doi-access=free}}</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|last=Mishra|first=Saurabh Kumar|date=2015-12-15|title=Women in Indian Courts of Law: A Study of Women Legal Professionals in the District Court of Lucknow, Uttar Pradesh, India|url=http://journals.openedition.org/eces/1976|journal=E-cadernos CES|language=en|issue=24|doi=10.4000/eces.1976|issn=1647-0737|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.jewishcalcutta.in/exhibits/show/wom_p/hannah_sen|title=Recalling Jewish Calcutta {{!}} Hannah Sen · 04 Women Pioneers|website=www.jewishcalcutta.in|access-date=2020-11-28|archive-date=2019-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231133803/http://www.jewishcalcutta.in/exhibits/show/wom_p/hannah_sen|url-status=dead}}</ref> १९२५ मध्ये, हॅन्नाने मुंबईतील रेडिओलॉजिस्ट सतीश चंद्र सेनशी लग्न केले.<ref name=":2" /> त्यांना एक मुलगी, शांता होती, जिचे शिक्षण भारतात झाले आणि नंतर ब्रायन मावर कॉलेजमध्ये, [[पेनसिल्व्हेनिया]] येथे झाले.<ref name=":2" /> == कारकीर्द == सेन यांचे शिक्षण [[कोलकाता]] येथे झाले, त्यांनी प्रॅट मेमोरियल स्कूल आणि डायोसेसन कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले. त्यांनी [[कोलकाता विद्यापीठ|कलकत्ता विद्यापीठातून]] कला आणि कायद्याची पदवी प्रथम श्रेणीत मिळवली. शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर सेन यांनी अनेक अध्यापनाच्या नियुक्त्या केल्या. त्यांनी कलकत्ता येथील ज्यू मुलींच्या शाळेत शिकवल्या, जिथे त्यांची बहीण रेजिना गुहा मुख्याध्यापिका होत्या. नंतर त्या १९२२ मध्ये मुंबईतील एका मुलींच्या शाळेच्या मुख्याध्यापिका झाल्या होत्या.<ref name=":0"/> १९२५ मध्ये लग्न झाल्यानंतर, त्या तिच्या पतीसोबत [[इंग्लंड|इंग्लंडला]] गेल्या, जिथे दोघांनीही पदव्युत्तर शिक्षण घेतले. सेन यांनी [[युनिव्हर्सिटी ऑफ लंडन|लंडन विद्यापीठातून]] शिक्षक पदविका मिळवली आणि मानसशास्त्रज्ञ-प्राध्यापक चार्ल्स स्पीयरमन यांच्यासोबत काम करत तेथे संशोधन फेलो म्हणून काम केले.<ref name=":1"/> लंडनमध्ये असताना, सेन यांनी महिला शिक्षणाचा जाहीरपणे पुरस्कार केला आणि [[युनायटेड किंग्डमची संसद|ब्रिटिश संसदेच्या]] सदस्यांना भारतातील महिलांसमोरील आव्हाने आणि परिस्थिती यावर भाषण दिले.<ref name=":0"/> त्या लंडनमधील ब्रिटिश कॉमनवेल्थ लीग तसेच आंतरराष्ट्रीय महिला मताधिकार आघाडीशी जवळून संबंधित होत्या आणि १९२९ मध्ये, इंडो-ब्रिटिश म्युच्युअल वेल्फेअर लीगच्या त्या संस्थापक झाल्या. इथे त्यांनी शैक्षणिक प्रकल्पांमध्ये सहभागी असलेल्या ब्रिटिश आणि भारतीय मताधिकारवाद्यांचे जाळे स्थापित केले.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Sinha|first=Mrinalini|date=1999-12-01|title=Suffragism and internationalism: The enfranchisement of British and Indian women under an imperial state|url=https://doi.org/10.1177/001946469903600403|journal=The Indian Economic & Social History Review|language=en|volume=36|issue=4|pages=461–484|doi=10.1177/001946469903600403|issn=0019-4646|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Citation|accessdate=2020-11-28}}</ref> महिला शिक्षणाला चालना देण्यासाठी आणि [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत]] सहभागी होण्यासाठी [[सरोजिनी नायडू]] यांनी सेन यांना भारतात परतण्यास भाग पाडले. १९३२ मध्ये [[दिल्ली|दिल्लीत]] लेडी इर्विन कॉलेज स्थापन करण्यास त्यांनी मदत केली आणि १९४७ मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्या कॉलेजच्या संचालक म्हणून काम करत होत्या.<ref name=":1"/><ref name=":0"/> लेडी इर्विन कॉलेजच्या मैदानावरील एका इमारतीचे नाव हॅन्ना सेन यांच्या नावावर आहे.<ref name=":2"/> भारताची फाळणी सुरू असताना दिल्लीत झालेल्या दंगलींमध्ये, त्यांनी मुस्लिम आणि शीख विद्यार्थ्यांना दंगलखो जमावापासून आश्रय देण्यासाठी लेडी इर्विन कॉलेजचे मैदान उघडले.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=05mfDwAAQBAJ&q=%22Hannah+Sen%22&pg=PT52|title=The Baghdadi Jews in India: Maintaining Communities, Negotiating Identities and Creating Super-Diversity|last=Weil|first=Shalva|date=2019-06-28|publisher=Routledge|isbn=978-0-429-53387-7|language=en}}</ref> १९४८ मध्ये, सेन देशातील माध्यमिक शिक्षणाच्या सुधारणेसाठी भारत सरकारला सल्ला देण्यासाठी स्थापन केलेल्या समितीचा भाग होत्या. १९५२ ते १९५७ दरम्यान, त्या भारताच्या संसदेतील पहिल्या [[राज्यसभा|राज्यसभेच्या]] सदस्य होत्या.<ref name=":3"/> राजकारणी रामेश्वरी नेहरू आणि मनमोहिनी झुत्शी सहगल यांच्यासमवेत त्यांना स्वतंत्र भारत सरकारच्या मदत आणि पुनर्वसन मंत्रालयाच्या सल्लागार म्हणून काम करण्यासाठी देखील आमंत्रित करण्यात आले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=pnRyIMu9WioC&q=%22Hannah+Sen%22&pg=PA124|title=An Indian Freedom Fighter Recalls Her Life|last=Sahgal|first=Manmohini Zutshi|date=1994-09-14|publisher=M.E. Sharpe|isbn=978-0-7656-3410-8|language=en}}</ref> भारताच्या फाळणीनंतर महिला आणि बाल निर्वासितांच्या पुनर्वसन प्रयत्नांमध्ये त्यांनी मंत्रालयाला मदत केली.<ref name=":1"/> त्या [[अखिल भारतीय महिला परिषद|अखिल भारतीय महिला परिषदेत]] देखील सक्रिय होत्या आणि १९५१-५२ मध्ये त्यांच्या अध्यक्षा होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.aiwc.org.in/past-presidents.html|title=Past Presidents|last=|first=|date=|website=[[All India Women's Conference]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319132613/http://www.aiwc.org.in/past-presidents.html|archive-date=19 March 2014|access-date=}}</ref> सेन या भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील अनेक नेत्यांच्या सहकाऱ्या होत्या आणि [[महात्मा गांधी|महात्मा गांधींच्या]] अंत्यसंस्काराच्या आयोजन आणि नियोजनात त्यांचा जवळचा सहभाग होता. विशेषतः जेव्हा शोक करणाऱ्यांनी अमेरिकन छायाचित्रकार मार्गारेट बोर्क-व्हाईट यांच्या अंत्यसंस्काराच्या छायाचित्रणावर आक्षेप घेतला तेव्हा सेननी हस्तक्षेप केला. सेन यांनी बोर्क-व्हाईटला अंत्यसंस्कारातून बाहेर काढले आणि अंत्यसंस्कारात व्यत्यय येऊ नये म्हणून फ्लॅश फोटोग्राफीचा वापर करण्यापासून परावृत्त करण्याची विनंती केली. बोर्क-व्हाईटने सेनच्या विनंतीचे पालन केले नाही आणि अखेर त्यांना अंत्यसंस्कारातून बाहेर पडावे लागले.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Cookman|first=Claude|date=2015-01-19|title=Margaret Bourke-White and Henri Cartier-Bresson: Gandhi's funeral|url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/03087298.1998.10443876?needAccess=true&|journal=History of Photography|language=en|volume=22|issue=2|pages=199–209|doi=10.1080/03087298.1998.10443876|issn=0308-7298|url-access=subscription}}</ref> अध्यापनातून निवृत्ती घेतल्यानंतर, सेन यांनी आंतरराष्ट्रीय स्त्रीवादी संघटना आणि उपक्रमांमध्येही भाग घेतला. १९४८ मध्ये न्यू यॉर्क येथे झालेल्या अखिल भारतीय सामाजिक कार्य परिषदेत त्या निरीक्षक होत्या आणि १९५०-५१ मध्ये महिलांच्या स्थितीवरील संयुक्त राष्ट्रांच्या आयोगात भारतीय हितसंबंधांचे प्रतिनिधित्व केले. १९५० मध्ये लंडन येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय बाल कल्याण संघटनेच्या भारतीय प्रतिनिधी मंडळात आणि १९५१ मध्ये पॅरिस येथे झालेल्या [[युनेस्को|युनेस्कोच्या]] भारतीय प्रतिनिधी मंडळाच्या सदस्या होत्या.<ref name=":1" /> सेन दिल्लीतील ज्यू समुदायाशीही जवळून संबंधित होत्या आणि दिल्लीत एका सिनेगॉगच्या स्थापनेसाठी त्यांनी निधी दान केला.<ref name=":0" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:सेन, हॅन्ना}} [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील महिला शिक्षक]] [[वर्ग:लंडन विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी]] [[वर्ग:ज्यू व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] l0frb2bw13u2xakbntg45qt9xt4f7fo 0 378189 2681517 2673686 2026-04-28T16:47:06Z संतोष गोरे 135680 2681517 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शिखा सिंह शाह''' (जन्म ७ फेब्रुवारी १९८६<ref name="Birthday">{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/kumkum-bhagyas-shikha-singh-spends-birthday-in-the-wild-shares-pics/articleshow/67902788.cms|title=Kumkum Bhagya's Shikha Singh spends birthday in the wild; shares pics|date=8 February 2019|work=The Times of India|language=en|access-date=4 December 2019}}</ref>) ही [[मनोरंजन|भारतीय दूरचित्रवाणी उद्योगातील]] तिच्या कामासाठी ओळखली जाणारी एक भारतीय अभिनेत्री आहे. == कारकीर्द == सिंहने ''लेफ्ट राईट लेफ्ट'' मध्ये कॅडेट आकृती भटच्या भूमिकेतून अभिनयात पदार्पण केले.<ref name="Uttaran">{{स्रोत बातमी|last=Chaubey|first=Pranita|url=https://www.ndtv.com/entertainment/kumkum-bhagya-actress-shikha-singh-and-karan-shah-are-expecting-first-child-together-2217237|title=Kumkum Bhagya Actress Shikha Singh And Karan Shah Are Expecting First Child Together|date=23 April 2020|work=NDTV.com|access-date=18 December 2020}}</ref><ref name="Zee">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/entertainment/idiotbox/would-love-to-play-komolika-says-shikha-singh_124260.html|title=Would love to play Komolika, says Shikha Singh|date=11 December 2012|website=Zee News|access-date=15 September 2014}}</ref> यानंतर ती [[झी टीव्ही|झी टीव्हीच्या]] ''मेरी डोली तेरे अंगना'' आणि ''घर की लक्ष्मी बेटियां'' मध्ये दिसली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=IANS|url=https://www.sify.com/movies/tv-actress-shikha-singh-shah-flaunts-blooming-baby-bump-news-bollywood-uf2pvuefgicjh.html|title=TV actress Shikha Singh Shah flaunts blooming baby bump|date=28 May 2020|work=Sify|language=en|access-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528150419/https://www.sify.com/movies/tv-actress-shikha-singh-shah-flaunts-blooming-baby-bump-news-bollywood-uf2pvuefgicjh.html|archive-date=28 May 2020|url-status=dead}}</ref> २०१० मध्ये, तिने कलर्स टीव्हीच्या ''ना आना इस देस लाडो'' या सामाजिक मालिकेत अंबा सांगवानच्या भूमिकेत प्रवेश केला, पण २०११ मध्ये ती या मालिकेतून बाहेर पडली.<ref name="Zee" /> सिंहने ''फुलवा'' मालीकेसाठी कलर्स टीव्हीसोबत तिसऱ्यांदा आणि सलगपणे काम केले.<ref name="Uttaran"/> तिने २०१३ ची सुरुवात [[लाइफ ओके|लाईफ ओकेच्या]] ''२६/१२'' मालिकेमध्ये शहाना मलिकच्या भूमिकेतून केली आणि त्यानंतर तिला ''अदालत'' ही मालिका मिळाली.<ref name="IE" /> त्यानंतर तिने कलर्सवरील ''ससुराल सिमर का'' मध्ये मेघना सिंघानियाची भूमिका साकारली. नंतर तिने महाकाव्य टीव्ही मालिका ''महाभारत'' मध्ये शूर योद्धा [[शिखंडी|शिखंडीची]] भूमिका साकारली; या दोन्ही भूमिका २०१३ ते २०१४ पर्यंत होत्या.<ref name="IE">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/tv-actress-shikha-singh-approached-for-jhalak-dikhla-jaa/|title=TV actress Shikha Singh approached for Jhalak Dikhla Jaa|date=20 April 2014|website=The Indian Express|access-date=15 September 2014}}</ref> २०१४ ते २०२० पर्यंत, सिंहने ''[[कुमकुम भाग्य]]'' मध्ये आलिया मेहरा हे कौतुकास्पद पात्र साकारले; या दरम्यान तिला याच भूमिकेसाठी ''कुंडली भाग्य'' या स्पिन-ऑफमध्ये, तसेच [[स्टार प्लस|स्टार प्लसवरील]] ''चंद्र नंदिनी'' आणि [[अँड टीव्ही|अँड टीव्हीच्या]] लोकप्रिय ''लाल इश्क'' मध्ये विभाच्या भूमिकेसाठी निवडण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/shikha-singh-return-with-chabbis-gyarah/articleshow/16991608.cms|title=Shikha Singh return with Chabbis Gyarah|date=28 October 2012|work=The Times of India|access-date=15 September 2014}}</ref> २०२२ मध्ये, तिने [[कलर्स टीव्ही|कलर्स टीव्हीच्या]] ''[[नागिन (मालिका)|नागिन ६]]'' मध्ये रिद्धी शर्माची भूमिका साकारली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Trivedi|first=Tanvi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/exclusive-i-am-happy-to-make-a-comeback-post-pregnancy-and-play-the-role-of-a-cop-in-naagin-6-shikha-singh/articleshow/90147741.cms|title=Exclusive! I am happy to make a comeback post pregnancy and play the role of a cop in Naagin 6: Shikha Singh|date=11 March 2022|work=[[The Times of India]]|language=en|access-date=14 March 2022}}</ref> अभिनयाव्यतिरिक्त, सिंह [[सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजन|सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजनच्या]] मालिका ''[[कॉमेडी सर्कस|जुबिली कॉमेडी सर्कस]]'' (२००८) मध्ये दिसली. तिने ''गोल्ड सेफ'' (२००९-१०) या मालिकेचे सूत्रसंचालन केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Tiwari|first=Vijaya|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Shikha-Singh-happy-to-create-a-niche-with-Mahabharat/articleshow/22289837.cms|title=Shikha Singh happy to create a niche with Mahabharat|work=The Times of India|access-date=15 September 2014}}</ref> ती २०१५ आणि २०१६ मध्ये ''कॉमेडी नाईट्स बचाओ'' मध्ये पण दिसली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-shikha-singh-to-play-shabbir-ahluwalia-s-girlfriend-in-kumkum-bhagya-1976368|title=Shikha Singh to play Shabbir Ahluwalia's girlfriend in Kumkum Bhagya?|date=9 April 2014|website=dna|access-date=15 September 2014}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == सिंह यांनी एप्रिल २०१६ मध्ये करण शाह यांच्याशी लग्न केले.<ref name="Birthday"/> त्यांना जून २०२० मध्ये एक मुलगी झाली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/television/kumkum-bhagya-actress-shikha-singh-welcomes-a-baby-girl|title='Kumkum Bhagya' actress Shikha Singh welcomes a baby girl|date=17 June 2020|work=Free Press Journal|language=en|access-date=19 August 2020}}</ref> == अभिनय सूची == {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! मालिका ! भूमिका |- | २००७-०८ | ''लेफ्ट राईट लेफ्ट'' | कॅडेट आकृती भट्ट |- | २००८ | ''[[कॉमेडी सर्कस|ज्युबिली कॉमेडी सर्कस]]'' | स्वतः |- | २००८ | ''मेरी डोली तेरे अंगना'' | आम्रपाली |- | २००९ | ''घर की लक्ष्मी बेटियां'' | पायल |- | २००९-१० | ''गोल्ड सेफ'' | अँकर/फोन ऑपरेटर |- | २०१० | ''आहत'' | स्नेहा |- | २०१०-११ | ''ना आना इस देस लाडो'' | अंबा संगवान |- | २०११–१२ | ''फुलवा'' | गायत्री |- | २०१३ | ''२६/१२'' | शहाना मलिक |- | २०१३ | ''अदालत'' | अंजली पुरी <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Shikha-Singh-to-play-a-lawyer-in-Adaalat/articleshow/22160368.cms|title=Shikha Singh to play a lawyer in Adaalat|date=30 August 2013|work=The Times of India|access-date=15 September 2014}}</ref> |- | २०१३-१४ | ''ससुराल सिमर का'' | मेघना सिंघानिया |- | २०१३-१४ | ''महाभारत'' | [[शिखंडी]] |- | २०१४ | पवित्र रिश्ता | सीझनच्या अंतिम भागातील विशेष पाहुणे |- | २०१४–२० | ''[[कुमकुम भाग्य]]'' | आलिया मेहरा खन्ना |- | २०१५ | ''कॉमेडी नाईट्स बचाओ'' | स्वतः |- | २०१५-१६ | ''प्यार को हो जाने दो'' | शबिना खान |- | २०१६ | ''बॉक्स क्रिकेट लीग'' | स्वतः (सीझन २) |- | २०१६ | ''कॉमेडी नाईट्स बचाओ'' | स्वतः |- | २०१६ | ''चंद्र नंदनी'' | राजकुमारी |- | २०१७ | ''कॉमेडी दंगल'' | स्वतः |- | २०१७-१८ | ''कुंडली भाग्य'' | आलिया मेहरा |- | २०१८ | ''बॉक्स क्रिकेट लीग'' | स्वतः (सीझन ३) |- | २०१९ | ''लाल इश्क'' | विभा |- | २०१९ | ''बॉक्स क्रिकेट लीग'' | स्वतः (सीझन ४) |- | २०२२ | ''[[नागिन (मालिका)|नागिन ६]]'' | इन्स्पेक्टर रिद्धी शर्मा |- | २०२५ | ''जगद्धात्री'' | साक्षी मित्तल |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] d278f8w7bqx3gtg7ej29mc1bxba0jmy 0 378380 2681518 2674868 2026-04-28T16:55:23Z संतोष गोरे 135680 मशीनी भाषांतरातील अशुद्ध लेखन. 2681518 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्राची शाह पांड्या''' अथवा '''प्राची शाह''' ही एक भारतीय अभिनेत्री आणि [[कथक]] नृत्यांगना आहे जी [[हिंदी भाषा|हिंदी]] आणि [[गुजराती भाषा|गुजराती]] चित्रपट आणि टेलिव्हिजनमध्ये दिसते. ती [[एकता कपूर|एकता कपूरच्या]] ''[[क्यूंकी सास भी कभी बहू थी]]'' मधील पूजा हेमंत विराणी या भूमिकेसाठी प्रसिद्ध आहे.<ref name="dc">{{स्रोत बातमी|url=http://www.deccanherald.com/content/133019/little-choose-from.html|title=Little to choose from|date=2 February 2011|work=[[Deccan Herald]]}}</ref> == कारकीर्द == शाह जन्माने गुजराती जैन आहेत, पण त्यांचे कुटुंब तीन पिढ्यांपासून [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रात]] राहत आहे. एका मुलाखतीत त्यांनी कबूल केले की त्यांना [[गुजराती भाषा|गुजराती]] बोलता येत नाही, पण त्यांच्या संगोपनामुळे त्या [[मराठी भाषा|मराठी]] अस्खलितपणे बोलतात.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|last=Sen|first=Debarati S.|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/Prachee-Shah-Paandya-does-her-first-Gujarati-movie-with-Harsh-Chayya/articleshow/53612396.cms|title=Prachee Shah Paandya does her first Gujarati movie with Harsh Chayya - Times of India|work=The Times of India|language=en|access-date=11 September 2019}}</ref> ती एक प्रशिक्षित [[कथक]] नृत्यांगना आहे आणि तिने राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नृत्य कार्यक्रमांमध्ये सादरीकरण केले आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Sen|first=Debarati S.|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Prachee-to-perform-at-the-Kala-Ghoda-festival/articleshow/50739027.cms|title=Prachee to perform at the Kala Ghoda festival - Times of India|work=The Times of India|language=en|access-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/kathak-will-always-remain-close-to-my-heart-prachee-shah-paandya/articleshow/70093724.cms|title=Kathak will always remain close to my heart: Prachee Shah Paandya - Times of India ►|date=13 July 2019|work=The Times of India|language=en|access-date=11 September 2019}}</ref> तिने ''जयपूर घराण्याच्या'' हिरालाल कुटुंबाच्या सातव्या पिढीतील तिचे गुरू गणेश हिरालालजी यांच्याकडून प्रशिक्षण घेतले<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/i-havent-lost-a-guru-i-have-lost-my-soul-says-prachee-shah-paandya-in-lucknow/articleshow/68688074.cms|title=I haven't lost a guru, I have lost my soul! says Prachee Shah Paandya in Lucknow - Times of India ►|date=3 April 2019|work=The Times of India|language=en|access-date=11 September 2019}}</ref> आणि एका मिनिटात ९३ गिरक्या घेण्याचा [[गिनेस बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्‌स|गिनेस वर्ल्ड रेकॉर्ड]] तिच्या नावावर आहे आणि २०१५ मध्ये भारत सरकारने तिची कथक राजदूत म्हणून नियुक्ती केली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Prachee-Shah-appointed-as-Kathak-ambassador/articleshow/47816610.cms|title=Prachee Shah appointed as Kathak ambassador - Times of India|date=26 June 2015|work=The Times of India|language=en|access-date=11 September 2019}}</ref> २००० मध्ये तिने ''हे राम'' या चित्रपटात नृत्य सादर केले. तिने प्रसिद्ध टीव्ही शो ''[[क्यूंकी सास भी कभी बहू थी]]'' अंतर्गत अभिनय देखील सुरू केला. तिने ''कुंडली'' (२०००-०१), ''मंझीले अपनी अपनी'' (२००१) ''पिया का घर'' (२००३), भाभी (२००२-०८), आणि कायामत (२००७-०९) या विविध टीव्ही कार्यक्रमांमध्ये काम केले. २००६ मध्ये, तिने ''केसर'' (२००६-०७) या मालिकेत मुख्य केसरची भूमिका केली. तिने अनेक हिंदी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे जसे की ''हॉन्टेड - ३डी'' (२०११), ''[[स्टुडन्ट ऑफ द इयर]]'' (२०१२), ''[[आकाश वाणी]]'' (२०१३), ''एबीसीडी २'' (२०१५), ''जुडवा २'' (२०१७). ''[[मुल्क (२०१८ चित्रपट)|मुल्क]]'' (२०१८), ''हम दो हमारे दो'' (२०२१) आणि ''दो पत्ती'' (२०२४). तिने मराठी चित्रपटांमध्येही अभिनय केला आहे, जसे की ''[[पक पक पकाऽऽऽक]]'' (२००५) आणि ''इचार ठरला पक्का'' (२०१२). २०१९ मध्ये, शाह यांनी [[कान्स चित्रपट महोत्सव|कान्स चित्रपट महोत्सवात]] जागतिक सिनेमातील महिलांवर चर्चा करणाऱ्या एका सत्राचे संचालन केले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/prachee-shah-paandya-when-it-comes-to-films-we-need-to-see-the-bigger-picture/articleshow/69429049.cms|title=Prachee Shah Paandya: When it comes to films, we need to see the bigger picture - Times of India|work=The Times of India|language=en|access-date=11 September 2019}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == शाह यांचे लग्न ९ डिसेंबर २००५ ला चित्रपट निर्माता विश्वास पांड्या यांच्याशी झाले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/a-couple-that-cycles-together-stays-together/articleshow/67024403.cms|title=A couple that cycles together, stays together! - Times of India|date=11 December 2018|work=The Times of India|language=en|access-date=11 September 2019}}</ref> २००९ मध्ये त्यांनी त्यांची मुलगी खियाना हिला जन्म दिला आणि त्यानंतर त्यांनी कामातून एक वर्षाची सुट्टी घेतली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/tv/mother-s-day-out/story-Q5Irs1twsqbNljjJy30hmN.html|title=Mother's day out|date=30 January 2010|website=Hindustan Times|language=en|access-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/parenting/family/prachee-shah-paandya-parents-cant-really-be-friends-but-should-encourage-openness-5801953/|title=Prachee Shah Paandya: Parents can't really be friends, but should be open with their kids|date=27 June 2019|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=11 September 2019}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:कथक नर्तक]] owdhhomy5ezh6kkt2qgv3vmbk17wrc5 0 378420 2681653 2675985 2026-04-29T07:02:52Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681653 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''करिश्मा के. तन्ना''' (जन्म २१ डिसेंबर १९८३) ही एक भारतीय अभिनेत्री आणि मॉडेल आहे, जी प्रामुख्याने [[बॉलीवूड|हिंदी चित्रपट]] आणि दूरदर्शन मालिकांमध्ये काम करते. तिने २००१ मध्ये ''[[क्यूंकी सास भी कभी बहू थी|क्योंकि सास भी कभी बहू थी]]'' या मालिकेतून दूरदर्शनवर पदार्पण केले. ती ''[[झी टीव्ही|पालखी]]'', ''[[नागिन (मालिका)|नागिन ३]]'' आणि ''कयामत की रात'' मधील भूमिकांसाठी ओळखली जाते. ती २०१४ मध्ये ''बिग बॉस ८'' या रिॲलिटी शोमध्ये स्पर्धक होती, जिथे ती पहिली उपविजेती ठरली. २०२० मध्ये, तिने ''फिअर फॅक्टर: खतरों के खिलाडी १०'' मध्ये भाग घेतला आणि ती विजेती ठरली.<ref name=":1">{{स्रोत बातमी|last=Farzeen|first=Sana|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/karishma-tanna-khatron-ke-khiladi-10-winner-rohit-shetty-6525387/|title=Khatron Ke Khiladi 10 winner Karishma Tanna: My only fear was not performing to the best of my ability|date=27 July 2020|work=The Indian Express|language=en|access-date=7 August 2020}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=गौड़|first=प्रतिभा|url=https://khabar.ndtv.com/news/television/karishma-tanna-applying-aloe-vera-gel-on-face-video-viral-on-internet-khatron-ke-khiladi-winner-2274084|title='खतरों के खिलाड़ी' की इस विनर ने तोड़ा एलोवेरा और लगीं चेहरे पर मलने...देखें Video|date=4 August 2020|publisher=NDTV|language=hi|access-date=7 August 2020|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806102914/https://khabar.ndtv.com/news/television/karishma-tanna-applying-aloe-vera-gel-on-face-video-viral-on-internet-khatron-ke-khiladi-winner-2274084|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.hindustantimes.com/tv/khatron-ke-khiladi-10-winner-is-karishma-tanna-karan-patel-declared-runner-up/story-j3wOwSeDpH978vCJ1aCn5O.html|title=Khatron Ke Khiladi 10 winner is Karishma Tanna, Karan Patel declared runner-up|date=26 July 2020|work=Hindustan Times|language=en|access-date=7 August 2020}}</ref> तन्नाने सुनील दर्शन यांच्या ''दोस्ती: फ्रेंड्स फॉरएव्हर'' (२००६) या चित्रपटातून नंदिनी थापरच्या भूमिकेतून चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. तिने २०११ च्या ''आय ॲम सॉरी मथे बन्नी प्रीतसोना'' या [[कन्नड भाषा|कन्नड]] चित्रपटातून मुख्य भूमिकेत पदार्पण केले. २०१३ मध्ये, ती [[इंद्र कुमार|इंद्र कुमारच्या]] यशस्वी विनोदी चित्रपट ''ग्रँड मस्ती'' मध्ये दिसली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/karishma-tanna-sunny-leones-film-to-release-in-2016|title=Karishma Tanna, Sunny Leone's film to release in 2016|date=29 December 2015|website=The Indian Express|access-date=28 April 2016}}</ref> २०१८ मध्ये, ती [[राजकुमार हिरानी]] यांच्या [[संजय दत्त|संजय दत्तवर]] आधारित''[[संजू (चित्रपट)|संजू]]'' नावाच्या बायोपिकमध्ये दिसली.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/karishma-tanna-to-be-seen-in-sanjay-dutts-biopic-opposite-ranbir-kapoor/articleshow/57690334.cms|title=Karishma Tanna to be seen in Sanjay Dutt's biopic opposite Ranbir Kapoor - Times of India|work=The Times of India|access-date=17 March 2017}}</ref> त्याच वर्षी, तिने [[अल्टबालाजी|अल्टबालाजीच्या]] ''करले तू भी मोहब्बत'' या वेब सीरिजमधून झोया हुसेनच्या भूमिकेतून डिजिटल जगात प्रवेश केला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/karishma-tanna-sunny-leones-film-to-release-in-2016|title=Karishma Tanna, Sunny Leone's film to release in 2016|date=29 December 2015|work=The Indian Express|access-date=28 April 2016|agency=Indo-Asian News Service}}</ref> हंसल मेहता यांच्या [[नेटफ्लिक्स]] टीव्ही सीरिज ''स्कूप'' (२०२३) मध्ये तिला आणखी समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thedailyjagran.com/entertainment/busan-film-festival-2023-hansal-mehta-scoop-wins-best-asian-tv-series-karishma-tanna-bags-best-actress-award-10105895|title=busan-film-festival-2023-hansal-mehta-scoop-wins-best-asian-tv-series-karishma-tanna-bags-best-actressaward|date=9 October 2023|work=Dainik Jagran|access-date=10 October 2023}}</ref> == बालपण == तन्ना यांचा जन्म २१ डिसेंबर १९८३ रोजी [[मुंबई]] येथे एका गुजराती कुटुंबात झाला.<ref name="bd2">{{स्रोत बातमी|url=http://newsworldindia.in/photos/7-super-hot-pics-of-birthday-girl-karishma-tanna/163435/|title=TV Hottie Karishma Tanna Turns 32|date=21 December 2015|work=News World India|access-date=28 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160121085118/http://newsworldindia.in/photos/7-super-hot-pics-of-birthday-girl-karishma-tanna/163435/|archive-date=21 January 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="bd1">{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tvs-leggy-lass-karishma-tanna-turns-a-year-older/photostory/50265373.cms|title=TV's leggy lass Karishma Tanna turns a year older|date=21 December 2015|work=The Times of India|access-date=28 April 2016}}</ref> तिने मुंबईतील [[सिडनहॅम कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्स|सिडनहॅम कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्समध्ये]] शिक्षण घेतले, जिथे तिला अभिनय आणि सादरीकरणात आवड निर्माण झाली.<ref name="bd2"/> == कारकीर्द == तन्ना पहिल्यांदा [[बालाजी टेलिफिल्म्स|बालाजी टेलिफिल्म्सच्या]] सोप ऑपेरा ''[[क्यूंकी सास भी कभी बहू थी]]''<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://movies.ndtv.com/television/bigg-boss-8-karishma-tanna-says-she-wants-overcome-fear-of-vulnerability-669757|title=Bigg Boss 8: Karishma Tanna Says She Wants Overcome Fear of Vulnerability|date=23 September 2014|publisher=NDTV|access-date=9 October 2014|agency=Press Trust Of India}}</ref> मध्ये दिसली जिथे तिने इंदूची भूमिका केली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-biggboss8-karishma-tanna-says-she-s-not-a-jobless-actor-2020805|title=#BiggBoss8: Karishma Tanna says she's not a jobless actor|date=22 September 2014|publisher=DNA|access-date=9 October 2014|agency=DNA Webdesk}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Pandey|first=Geeta|url=http://www.bbc.com/culture/story/20140502-family-affair-indian-soap-operas|title=Indian soap operas: Family affairs|date=2 May 2014|publisher=BBC|access-date=9 October 2014}}</ref> त्यानंतर ती ''कही तो मिलेंगे'' या शोमध्ये दिसली. तन्नाने ''कोई दिल में है'' या टीव्ही मालिकेत कृतिकाची मुख्य भूमिका साकारली. नंतर ती ''एक लडकी अनजानी सी'' मध्ये आयेशाच्या नकारात्मक भूमिकेत दिसली.<ref name="breakingfree">{{स्रोत बातमी|last=Khan|first=Shameem|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-breaking-free-from-a-cute-image-1056287|title=Breaking free from a cute image|date=2 October 2006|publisher=DNA|access-date=9 October 2014}}</ref> तन्नाने ''दोस्ती: फ्रेंड्स फॉरएव्हर'' (२००५) या चित्रपटातून नंदिनी थापरच्या भूमिकेतून [[बॉलीवूड|हिंदी]] चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. त्याच वर्षी तिने ''पालखी'' मध्ये मुख्य भूमिका साकारली. तन्नाने स्टेफ्री, लाइफबॉय आणि [[निरमा]] यासह अनेक दूरदर्शन जाहिरातींमध्येही काम केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://daily.bhaskar.com/news/FAS-bigg-boss-8-see-how-karisma-tanna-will-take-the-style-file-up-by-a-notch-in-the--4751347-PHO.html|title=Bigg Boss 8: See how Karishma Tanna will take the style file up by a notch in the Bigg Boss House|date=21 September 2014|publisher=DB Corp ltd|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20140921205321/http://daily.bhaskar.com/news/FAS-bigg-boss-8-see-how-karisma-tanna-will-take-the-style-file-up-by-a-notch-in-the--4751347-PHO.html|archive-date=21 September 2014|access-date=25 October 2014}}</ref> ती [[राजश्री प्रॉडक्शन्स|राजश्री प्रॉडक्शन्सच्या]] ''प्यार के दो नाम: एक राधा, एक श्याम'' या मालिकेचा देखील भाग होती.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Pisharoty|first=Sangeeta Barooah|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/shyaam-shyaama-saga-goes-on/article3190075.ece|title=Shyaam- Shyaama saga goes on|date=1 April 2006|work=The Hindu|access-date=9 October 2014}}</ref><ref name="doublewhammy">{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/srk-on-tv/article2239199.ece|title=SRK on TV|date=17 January 2007|work=The Hindu|access-date=9 October 2014}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Padukone|first=Chaitanya|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-karishma-s-double-whammy-1042988|title=Karishma's double whammy|date=21 July 2006|publisher=DNA|access-date=9 October 2014}}</ref> सप्टेंबर २००६ मध्ये, तन्नाने वंदना सजनानी दिग्दर्शित ''परफेक्ट वेडिंग'' या [[हिंग्लिश]] रोमँटिक कॉमेडीद्वारे रंगभूमीवर पदार्पण केले. हे नाटक रॉबिन हॉडॉन यांच्या त्याच नावाच्या ब्रिटिश नाटकावरून रूपांतरित केले होते.<ref name="doublewhammy" /><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-live-audience-gives-a-high/article3200270.ece|title=A live audience gives a high|date=26 September 2006|work=The Hindu|access-date=9 October 2014}}</ref> तिने ''[[कॉमेडी सर्कस|कांटे की टक्कर]]'' आणि ''कॉमेडी चॅम्पियन्स'' सारखे रिॲलिटी शो सादर केले. तन्नाने जुलै २०१० मध्ये ''इंडियाज मॅजिक स्टार'' या जादूवर आधारित रिॲलिटी टीव्ही शोचे सूत्रसंचालन केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Rodrigues|first=Collin|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/music/karishma-tanna-to-be-in-a-bold-video/article1-750772.aspx|title=Karishma Tanna to be in a bold video|date=29 September 2011|work=Hindustan Times|access-date=26 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20111120135329/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Karishma-Tanna-to-be-in-a-bold-video/Article1-750772.aspx|archive-date=20 November 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://archive.indianexpress.com/news/international-magician-franz-harary-on-magic-star/649344/|title=International magician Franz Harary on Magic Star|date=22 July 2010|work=The Indian Express|access-date=26 November 2014|agency=Screen}}</ref> ऑगस्ट २०१० मध्ये, तिने इमॅजिन टीव्हीच्या ''मीठी छुरी नं १'' मध्ये भाग घेतला. तिने स्टार वनच्या ''जाने पहचाने से...'' ''ये अजनबी'' मध्ये अवनीची भूमिकाही साकारली. २०११ मध्ये, तिने ''झोर का झटका: टोटल वाइपआउट'' मध्ये भाग घेतला.<ref name="ht">{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/King-Khan-s-Zor-Ka-Jhatka-for-TV-viewers/Article1-658668.aspx|title=Small Screen: King Khan's Zor Ka Jhatka for TV viewers|date=4 February 2011|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20110207022017/http://www.hindustantimes.com/King-Khan-s-Zor-Ka-Jhatka-for-TV-viewers/Article1-658668.aspx|archive-date=7 February 2011|url-status=dead}}</ref> त्याच वर्षी, तिने सोनी टीव्हीच्या ''अदालत'' मध्ये मिस जाफरीची भूमिका साकारली. २०१२ मध्ये, तिने ''[[बाल वीर]]'' या मुलांच्या दूरदर्शन कार्यक्रमात राणी परीची भूमिका साकारली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Maheshwri|first=Neha|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/After-Karishma-now-Shama-quits-Baal-Veer/articleshow/19527679.cms|title=After Karishma, now Shama quits Baal Veer|date=14 April 2013|work=The Times of India|access-date=9 October 2014|agency=TNN}}</ref> तन्ना ही लोकप्रिय वादग्रस्त रिॲलिटी शो, ''बिग बॉस ८'' ची स्पर्धक होती. तिने घरात ४ महिने घालवले आणि ती पहिली उपविजेती ठरली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/a-rundown-on-bigg-boss-and-what-salman-khan-has-in-store-with-season-eight-s-aviation-theme-1.233893|title=A rundown on Bigg Boss and what Salman Khan has in store with season eight's aviation theme|last=Jhurani|first=Aarti|date=17 September 2014|website=The National|location=Abu Dhabi|access-date=10 October 2014}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://movies.ndtv.com/television/bigg-boss-8-karishma-tanna-says-she-wants-overcome-fear-of-vulnerability-669757|title=Bigg Boss 8: Karishma Tanna Says She Wants Overcome Fear of Vulnerability|date=23 September 2014|publisher=NDTV Convergence Limited 2014.|access-date=10 October 2014|agency=Press Trust of India}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://daily.bhaskar.com/news/FAS-bigg-boss-8-see-how-karisma-tanna-will-take-the-style-file-up-by-a-notch-in-the--4751347-PHO.html|title=Bigg Boss 8: See how Karishma Tanna will take the style file up by a notch in the Bigg Boss House|date=21 September 2014|publisher=daily.bhaskar.com|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20140921205321/http://daily.bhaskar.com/news/FAS-bigg-boss-8-see-how-karisma-tanna-will-take-the-style-file-up-by-a-notch-in-the--4751347-PHO.html|archive-date=21 September 2014|access-date=21 September 2014}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tech/bigg-boss-8-karishma-tannas-controversies/photostory/46142589.cms|title=Bigg Boss 8: Karishma Tanna's controversies|website=The Times of India|access-date=6 February 2015}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/my-feelings-for-upen-were-real-karishma-tanna/|title=Bigg Boss 8: My feelings for Upen were real says Karishma Tanna|website=[[The Indian Express]]|access-date=2 February 2015}}</ref> २०१५ मध्ये, तन्नाने [[उपेन पटेल|उपेन पटेलसोबत]] ''नच बलिये ७'' या डान्स रिॲलिटी शोमध्ये भाग घेतला आणि ती दुसरी उपविजेती ठरली.र्<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/PICS-Have-Upen-Patel-Karishma-Tanna-rekindled-their-romance-We-have-proof/photostory/46019899.cms|title=PICS: Have Upen Patel, Karishma Tanna rekindled their romance? We have proof|date=11 March 2017|website=The Times of India|access-date=4 February 2020}}</ref> मार्च २०१६ मध्ये, करिश्माने लोकप्रिय स्टंट रिॲलिटी शो ''फिअर फॅक्टर: खतरों के खिलाडी ७'' मध्ये पाहुणी कलाकार म्हणून हजेरी लावली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/who-will-win-khatron-ke-khiladi-7-tv-celebs-pick-their-favourite-contestant-315713-2016-03-31|title=Who will win Khatron Ke Khiladi 7? TV celebs pick their favourite contestant|date=31 March 2016|work=India Today|language=en|access-date=6 February 2021}}</ref> ती [[कलर्स टीव्ही|कलर्स टीव्हीवर]] प्रसारित होणाऱ्या लोकप्रिय कॉमेडी शो ''कॉमेडी नाईट्स बचाओ'' मध्येही पाहुणी कलाकार म्हणून दिसली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/television/what-s-hot/story/jhalak-dikhhla-jaa-9-participants-comedy-nights-bachao-lifetv-330305-2016-07-20|title=Dance dates laughter; Jhalak Dikhhla Jaa 9 participants on Comedy Nights Bachao|date=20 July 2016|work=India Today|language=en|access-date=6 February 2021}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=2Zf-i5rb_AM|title=Helly Shah and Karishma Tanna roped in for this popular Colors show!!&#124; TV Prime Time|via=YouTube|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222175641/https://www.youtube.com/watch?v=2Zf-i5rb_AM|archive-date=2025-02-22|access-date=28 November 2016}}</ref> करिश्माने २०१६ मध्ये लोकप्रिय डान्स रिॲलिटी शो ''झलक दिखला जा ९'' मध्ये भाग घेतला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Karishma-Tannas-journey-on-Jhalak-Dikhhla-Jaa-comes-to-an-end/articleshow/55922061.cms|title=Karishma Tanna's journey on Jhalak Dikhhla Jaa comes to an end|website=[[The Times of India]]|access-date=10 December 2016}}</ref> जानेवारी २०१७ मध्ये, तन्नाने संभावना सेठ आणि प्रीतम सिंग यांच्यासोबत [[बिग मॅजिक|बिग मॅजिकच्या]] ''बिग मेमसाब'' या रिॲलिटी शोमध्ये परीक्षक म्हणून काम केले. == वैयक्तिक जीवन == [[चित्र:Karishma-Tanna-and-Varun-Bangera-snapped-post-their-wedding.jpg|इवलेसे|250x250अंश|करिश्मा तन्ना आणि वरुण बंगेरा त्यांच्या लग्नानंतरचे फोटो]] तन्नाने २०१४ मध्ये ''बिग बॉस ८ च्या'' घरात भेट झाल्यानंतर अभिनेता उपेन पटेलला डेट करायला सुरुवात केली आणि नंतर त्याच्याशी तिचा साखरपुडा झाला.प्<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/articles/karishma-tanna-upen-patel-get-engaged-on-sets-of-nach-baliye-7/16205161|title=Karishma Tanna, Upen Patel get engaged on sets of 'Nach Baliye 7'|date=13 May 2015|website=Mid Day|access-date=10 May 2016|archive-date=2017-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170101235006/http://www.mid-day.com/articles/karishma-tanna-upen-patel-get-engaged-on-sets-of-nach-baliye-7/16205161|url-status=dead}}</ref><ref name="love">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/tv/of-course-marriage-is-on-the-cards-upen-and-karishma/story-OeIBelHDfTAE4gs4ySLpKI.html|title=Of course marriage is on the cards: Upen and Karishma|date=3 December 2015|website=Hindustan Times|access-date=28 April 2016}}</ref> २०१६ मध्ये, त्यांनी त्यांचे नाते संपवले.<ref name="broke up">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiatimes.com/entertainment/bollywood/sometimes-two-wonderful-people-are-not-meant-to-be-together-says-karishma-tanna-on-her-break-up-with-upen-259214.html|title=Sometimes Two Wonderful People Are Not Meant To Be Together, Says Karishma Tanna|date=31 July 2016|website=The Times of India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160801213142/http://www.indiatimes.com/entertainment/bollywood/sometimes-two-wonderful-people-are-not-meant-to-be-together-says-karishma-tanna-on-her-break-up-with-upen-259214.html|archive-date=1 August 2016|access-date=1 August 2016}}</ref> तन्नाने २०२१ मध्ये [[मुंबई|मुंबईस्थित]] रिअल इस्टेट व्यावसायिक वरुण बंगेरासोबत डेटिंग सुरू केले. त्याच वर्षी एका खाजगी समारंभात त्यांचा साखरपुडा झाला. तिने ५ फेब्रुवारी २०२२ रोजी वरुण बंगेरासोबत लग्न केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tv/karishma-tanna-and-varun-bangera-are-married-see-bride-and-groom-s-first-pic-from-the-wedding-101644066966437.html|title=Karishma Tanna and Varun Bangera are married, see bride and groom's first pics, videos from the wedding|date=5 February 2022|website=Hindustan Times|language=en|access-date=12 February 2022}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/karishma-tannas-husband-varun-bangera-is-a-mumbai-based-businessman-his-education-to-real-estate-company-all-you-got-to-know-about-him/photostory/89455991.cms|title=Karishma Tanna's husband Varun Bangera is a Mumbai based businessman; his education to real estate company, all you got to know about him|date=10 February 2022|website=The Times of India|language=en|access-date=12 February 2022}}</ref> == पुरस्कार आणि नामांकने == {| class="wikitable" !वर्ष ! पुरस्कार ! श्रेणी ! मालिका ! निकाल ! संदर्भ. |- | rowspan="1" | २००३ | [[इंडियन टेली पुरस्कार|इंडियन टेली अवॉर्ड्स]] | विनोदी भूमिकेतील सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री | rowspan="1" | ''[[क्यूंकी सास भी कभी बहू थी]]'' | rowspan="3" {{Nom}} | rowspan="3" | |- | २००८ | स्टार गिल्ड पुरस्कार | नकारात्मक भूमिकेतील सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री | ''एक लडकी अंजानी सी'' |- | rowspan="2" | २०१६ | rowspan="3" | झी गोल्ड अवॉर्ड्स | सर्वोत्तम अँकर | ''एमटीव्ही लव्ह स्कूल'' |- | rowspan="2" | सर्वात फिट अभिनेत्री (महिला) | लागू नाही | {{Won}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Karishma-Tanna/awards|title=Karishma Tanna Awards: List of awards and nominations received by Karishma Tanna|work=The Times of India|access-date=3 July 2021}}</ref> |- | २०१८ | लागू नाही | {{Won}} |- | rowspan="3" | २०२३ | आशिया कंटेंट्स अवॉर्ड्स आणि ग्लोबल ओटीटी अवॉर्ड्स | सर्वोत्कृष्ट मुख्य अभिनेत्री | rowspan="3" | ''स्कूप'' | {{Won}} | style="text-align:center;" | <ref name="acc:dh">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://deadline.com/2023/10/disney-moving-asia-contents-awards-busan-ryu-seung-ryong-1235567064/|title=Disney's 'Moving' Sweeps Asia Contents Awards With Six Prizes Including Best Creative, Writer & Actor – Busan|last=Liz Shackleton|date=8 October 2023|website=Deadline Hollywood|language=en|access-date=8 October 2023}}</ref> |- | rowspan="2" | २०२३ फिल्मफेर ओटीटी पुरस्कार | सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री, मालिका, समीक्षक: ड्रामा | {{Won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-ott-awards-2023/winners#126|title=Filmfare OTT Awards 2023|date=26 November 2023|website=Filmfare|language=en|access-date=27 November 2023}}</ref> |- | नाट्य मालिकेतील सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री |{{Nom}} | |- |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:तन्ना, करिश्मा}} [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] djxs6c5bjwj8bn3uce99blq5iw7t7bh 0 378554 2681603 2679232 2026-04-29T04:17:33Z Ketaki Modak 21590 आशयाची भर - दुवा जोडला. 2681603 wikitext text/x-wiki '''डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके''' (जन्म - १९६५) या अनुवादक, समुपदेशक म्हणून विख्यात आहेत. गेल्या दशकभराहून अधिक काळ मराठी वाङ्मयविश्वात अनुवादक म्हणून त्या कार्यरत आहेत. == शिक्षण == शुचिता फडके यांचा जन्म १८ सप्टेंबर १९६५ झाला. त्यांनी विज्ञान आणि कला शाखेची पदवी प्राप्त केली असून, मानसशास्त्राच्या त्या द्विपदवीधर आहेत. शिवाय एम.बी.ए.(एच.आर) ही पदवीही त्यांनी प्राप्त केली आहे. ‘अनुवादशास्त्राची शास्त्रशुद्ध मांडणी’ या विषयाचा अभ्यास करून त्यांनी ‘विद्या वाचस्पती’ ही पदवी प्राप्त केली. कॅन्सर रुग्णांसाठी समुपदेशन, शैक्षणिक क्षेत्र (अभ्यागत प्राध्यापक), मेडिकल ट्रान्सक्रिप्शन, शालेय अभ्यासक्रम रचना, व्हॉईस ओव्हर, प्री स्कूल उभारणी या क्षेत्रांमध्ये त्यांचं योगदान आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/DR-dt--SHUCHITA-NANDAPURKAR~PHADKE.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-03-30}}</ref> {{माहिती संचिका}} == अनुवादक म्हणून कार्य == २०१२ पासून आजपर्यंत त्यांनी इंग्रजीतील विविध विषयांवरील सुमारे सव्वाशेहून अधिक पुस्तकांचे मराठीत अनुवाद केले असून त्यांपैकी १०० पेक्षा अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. अनुवादाच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी सहलेखन, शब्दांकन आणि संपादन अशा प्रकारच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या होत्या. अध्यात्म, तत्त्वज्ञान, व्यक्तिमत्त्व विकास, स्व-मदत साहित्य, चरित्र-आत्मचरित्रे, इतिहास, व्यवस्थापन, तसेच जागतिक दर्जाच्या कादंबऱ्या आणि पौराणिक पुनर्कथन अशा विविध प्रकारांतील पुस्तकांचे त्यांनी मराठीत सुलभ रूपांतर केले आहे. त्यांना बालसाहित्यातही रस आहे. रोहन प्रकाशन, [[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] इत्यादी प्रकाशनसंस्थातर्फे त्यांची पुस्तके प्रकाशित करण्यात आली आहेत. === इंग्रजीतून मराठीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" |+ !मूळ पुस्तकाचे नाव !मराठी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="top" |Fish | valign="bottom" |फिश | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] |- | valign="top" |Fish Tales | valign="bottom" |फिश टेल्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish Sticks | valign="bottom" |फिश स्टिक्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish For Life | valign="bottom" |फिश फॉर लाईफ | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Another Man's Wife | valign="bottom" |एका लालसेने | valign="bottom" |मंजुल बजाज |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Emotional Intelligence | valign="bottom" |इमोशनल इंटेलिजन्स | valign="bottom" |क्रिस्टीन वाइल्डिंग | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Shaggie Bain | valign="bottom" |शगी बेन | valign="bottom" |डग्लस स्टुअर्ट | | |- | valign="top" |Madame Butterfly | valign="bottom" |मदाम बटरफ्लाय | valign="bottom" |रे किमुरा |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Immortal Heart | valign="bottom" |अमर हृदय | valign="bottom" |सेरदार ओझकान |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Sabse Badi Bagawat | valign="bottom" |महाराष्ट्रातील महाबंड | valign="bottom" |जितेंद्र दीक्षित |समाज/राजकारण/इतिहास |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |The Bellboy | valign="bottom" |हरकाम्या | valign="bottom" |अनीस सलीम | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Let Her Fly | valign="bottom" |लेट हर फ्लाय | valign="bottom" |झियाउद्दीन युसुफझाई | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Darker | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स डार्कर | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Freed | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स फ्रीड | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Everyone Can Heal | valign="bottom" |आरोग्यसंपदा तनामनाची | valign="bottom" |सोनिया मकवानी |आरोग्य/जीवनशैली |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Tales of Tails | valign="bottom" |मनीच्या मनी | valign="bottom" |हिल्डा डेव्हिड |कथा संग्रह |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Karna's Wife | valign="bottom" |[[कर्ण (महाभारत)|कर्ण]]<nowiki/>पत्नी | valign="bottom" |कविता काणे |पौराणिक/पुराणकथा |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Art of Bitfulness | valign="bottom" |द आर्ट ऑफ बिटफुलनेस | valign="bottom" |[[नंदन निलेकणी]], तनुज भोजवानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Valmiki's Women | valign="bottom" |[[वाल्मिकी रामायण|वाल्मिकी रामायणा]]<nowiki/>तील पाच स्त्रिया | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |रामायण-महाभारत पुनर्कथन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Win Before You Begin | valign="bottom" |सुरुवात करण्याआधी जिंका | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |स्व-मदत |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 1 | valign="bottom" |चले चलो - १ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 2 | valign="bottom" |चले चलो - २ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What is Your Excuse | valign="bottom" |निष्क्रियतेला बहाणे हजार | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Five Key Steps to Write Your Own Autobiography | valign="bottom" |आत्मचरित्र लेखनासाठी ५ की स्टेप्स | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Wow Tales | valign="bottom" |अरे व्वा! | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Essentials of Parenting | valign="bottom" |उद्यासाठी मुलांना घडवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |I Can | valign="bottom" |होय! आम्ही करू शकतो | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think About It | valign="bottom" |विचार करा, आयुष्याची दिशा ठरवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Miracle Anchors | valign="bottom" |आधारांची जादू | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Winning Habits | valign="bottom" |जिंकून देणाऱ्या सवयी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What Are You Waiting For | valign="bottom" |आपलं व्यक्तिमत्त्व घडवण्यासाठी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |But I am Afraid | valign="bottom" |भीतीची 'भीती' कशाला? | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Businessman's Bible | valign="bottom" |व्यावसायिकांचे बायबल | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Long Drives and Flat Tires | valign="bottom" |सहज, सोबत जोडीदाराची | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Power of Your Subconscious Mind | valign="bottom" |द पॉवर ऑफ युअर सबकॉन्शस माईंड | valign="bottom" |डॉ. जोसेफ मर्फी |व्यक्तिमत्त्व विकास |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Meditations | valign="bottom" |मेडिटेशन्स | valign="bottom" |मार्कस ऑरेलियस |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think and Grow Rich | valign="bottom" |थिंक अँड ग्रोरिच | valign="bottom" |नेपोलियन हिल |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Diary of A Young Girl | valign="bottom" |द डायरी ऑफ अ यंग गर्ल | valign="bottom" |अ‍ॅन फ्रँक |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |You Can | valign="bottom" |यू कॅन | valign="bottom" |जॉर्ज मॅथ्यू ॲडम्स |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Don't Kill Him | valign="bottom" |त्यांना ठार करू नका | valign="bottom" |माँ आनंद शीला | |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Tibetan Book of the Dead | valign="bottom" |मृत्यूचे तिबेटी तत्त्वचिंतन | valign="bottom" |रॉबर्ट थारमन |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |प्रसाद प्रकाशन |- | valign="top" |Freedom in Exile | valign="bottom" |विजनवासातील स्वातंत्र्य | valign="bottom" |[[दलाई लामा]] |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |देशना प्रकाशन |- | valign="top" |Enter Heaven | valign="bottom" |आमंत्रण स्वर्गाचे | valign="bottom" |विशाल चिपकर | |सुपरह्युमन एनपीओ |- | valign="top" |Travels With Nandighosh | valign="bottom" |नंदिघोष-यात्रा | valign="bottom" |सतीश मुटाटकर, यशवंत मराठे | |राजहंस प्रकाशन |- | valign="top" |Killing Ashish Karve | valign="bottom" |आशिष कर्वे हत्या प्रकरण | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Three and Half Murders | valign="bottom" |साडेतीन खून | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |The Goal | valign="bottom" |द गोल | valign="bottom" |एलियाहू एम. गोल्डरॅट |व्यवसाय/व्यवस्थापन |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |In The Footsteps of Rama | valign="bottom" |रामाच्या पावलांवर पाऊल | valign="bottom" |विक्रांत पांडे, नीलेश कुलकर्णी |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Many Ramayanas, Many Lessons | valign="bottom" |[[रामायण]] एक, रूपं अनेक | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Limitless | valign="bottom" |लिमिटलेस अमर्याद | valign="bottom" |जिम क्विक |स्व-मदत /व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The High Five Habits | valign="bottom" |द हाय फाईव्ह हॅबिट्स | valign="bottom" |मेल रॉबिन्स |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The Go-Giver | valign="bottom" |द गो-गिव्हर | valign="bottom" |बॉब बर्ग, जॉन डेव्हिड मॅन |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |Get Out of Your Own Way | valign="bottom" |गेट आऊट ऑफ युअरओन वे | valign="bottom" |मार्क गॉलस्टन, फिलिप गोल्डबर्ग |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |माय मिरर पब्लिकेशन |- | valign="top" |Maya, Modi, Azad | valign="bottom" |माया, मोदी, आझाद | valign="bottom" |सुधा पै, सज्जन कुमार |समाज/राजकारण/इतिहास |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Kargil Girl | valign="bottom" |द कारगिल गर्ल | valign="bottom" |फ्लाइट लेफ्टनंट गुंजन सक्सेना |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Sing, Dance and Pray | valign="bottom" |श्रीलप्रभुपाद | valign="bottom" |हिंदोल सेनगुप्ता |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Vichhoda | valign="bottom" |विछोडा | valign="bottom" |हरेंद्र सिंग सिक्का |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="bottom" |Bose – The Untold Story of an Inconvenient Nationalist | valign="bottom" |बोस - एका अस्वस्थ करणाऱ्या राष्ट्रवादीची न सांगितलेली कथा | valign="bottom" |चंद्रचूर घोष |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Energize Your Mind | valign="bottom" |मनःशक्ती वाढवा | valign="bottom" |[[गौर गोपाल दास]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Sketchbook of Wisdom | valign="bottom" |द स्केचबुक ऑफ विस्डम | valign="bottom" |विशाल खंडेलवाल |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |My Life | valign="bottom" |माझे जीवन | valign="bottom" |अनुपलब्ध |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Thinking, Fast and Slow | valign="bottom" |थिंकिंग, फास्ट अँड स्लो | valign="bottom" |डॅनियल काहनेमन |वैचारिक |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Deep Work | valign="bottom" |डीपवर्क - सखोल कार्य | valign="bottom" |कॅल न्यूपोर्ट |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Idol Thief | valign="bottom" |मूर्तीचोर | valign="bottom" |एस. विजय कुमार |रहस्य/थ्रिलर |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Life's Amazing Secrets | valign="bottom" |जीवन समजून घेताना | valign="bottom" |गौर गोपाल दास |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Choice | valign="bottom" |द चॉईस | valign="bottom" |एडिथ एडगर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Unbroken | valign="bottom" |अनब्रोकन | valign="bottom" |निधी चाफेकर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Asur | valign="bottom" |असुर | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Styling at the Top | valign="bottom" |स्टाइलिंग ॲट द टॉप | valign="bottom" |जयश्री शेट्टी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Top Five Regrets of the Dying | valign="bottom" |द टॉप फाईव्ह रिग्रेट्स ऑफ द डाइंग | valign="bottom" |ब्रॉनी वेअर |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |On Meditation | valign="bottom" |ध्यानसाधना | valign="bottom" |श्री एम |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Archer | valign="bottom" |द आर्चर | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Menaka | valign="bottom" |निर्णय [[मेनका|मेनके]]<nowiki/>चा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Zen | valign="bottom" |[[झेन]] | valign="bottom" |शुन्मो मासुनो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Lifestyle Diet | valign="bottom" |द लाइफ स्टाइल डाएट | valign="bottom" |डॉ. रोहिणी पाटील |आरोग्य/जीवनशैली |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Five People You Meet in Heaven | valign="bottom" |पाच लोक ज्यांना तुम्ही स्वर्गात भेटता | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Ganbatte | valign="bottom" |गनबाते | valign="bottom" |अल्बर्ट लिबरमन, हेक्टर गार्सिया | |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Art of Dealing with People | valign="bottom" |लोकांशी कसे वागावे | valign="bottom" |लेस गिब्लिन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Tuesdays with Morrie | valign="bottom" |ट्युजडे विथ मॉरी | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Wabi Sabi | valign="bottom" |वाबीसाबी | valign="bottom" |नोबुओ सुझुकी |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Forty Rules of Love | valign="bottom" |द फोर्टी रुल्स ऑफ लव्ह | valign="bottom" |एलिफ शफाक |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Maktub | valign="bottom" |मक्तूब | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Make Your Bed | valign="bottom" |मेक युअर बेड | valign="bottom" |विल्यम एच. मॅक्रेव्हन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Alchemist | valign="bottom" |[[दि अल्केमिस्ट|द अल्केमिस्ट]] | valign="bottom" |[[पाउलो कोएल्हो]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Lockdown | valign="bottom" |लॉकडाऊन - कुलूपबंद मनाच्या कथा | valign="bottom" |[[शोभा डे]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Don't Believe Everything You Think | valign="bottom" |तुमच्या प्रत्येक विचारावर विश्वास ठेवू नका | valign="bottom" |जोसेफ न्गुयेन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |11 Rules for Life | valign="bottom" |११ रुल्स फॉर लाइफ | valign="bottom" |[[चेतन भगत]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Sita's Sister | valign="bottom" |[[ऊर्मिला|उर्मिला]] - [[सीता|सीते]]<nowiki/>च्या बहिणीची कथा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |I Came Upon a Lighthouse | valign="bottom" |[[रतन टाटा]] - एक दीपस्तंभ | valign="bottom" |शंतनू नायडू |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Ultimate Guide to Garbhasanskar | valign="bottom" |गर्भसंस्कार - सर्वोत्तम मार्गदर्शिका | valign="bottom" |नूतन पाखरे |आरोग्य/जीवनशैली | valign="bottom" |नूतन पाखरे |- | valign="top" |Children's Stories | valign="bottom" |शिशुवर्गासाठी कथामाला | valign="bottom" | |३६ बालकथा संच | valign="bottom" |गोल्डन माइंड्स |- | valign="top" |Greek Fairy Tales | valign="bottom" |अद्भुत ग्रीक परीकथा | valign="bottom" | |परीकथा | valign="bottom" |अनाहत प्रकाशन |} === मराठीतून इंग्रजीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" !मूळ पुस्तकाचे नाव !इंग्रजी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="bottom" |वाचन | valign="top" |Science of Reading |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !'''मेहता पब्लिशिंग हाऊस''' |- | valign="bottom" |माझे नर्सिंग | valign="top" |My Nursing - My Quest for Life |सुजाता लोखंडे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |[[बहिर्जी नाईक]] खंड १ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume I |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |- | valign="bottom" |इन्किलाब विरुद्ध जिहाद | valign="top" |Inquilab Vs Jihad |[[लक्ष्मीकांत देशमुख]] ! !स्टोरीमिरर इन्फोटेक प्रा.लि. |- | valign="bottom" |पार्टनर | valign="top" |Partner |[[व.पु. काळे|व.पु.काळे]] ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |खाली जमीन वर आकाश | valign="top" |In Between |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |[[प्राणायाम]] | valign="top" |Pranayama |डॉ. गिरिधर करजगावकर ! !विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="bottom" |लढा | valign="top" |Grapple |डॉ. राम वाघमारे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |बहिर्जी नाईक खंड २ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume II |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |} == शब्दांकन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !लेखकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ | असाध्य ते साध्य  | शैलेश कोतमिरे | प्रेरणादायी | अनुनाद प्रकाशन |- |०२ |ध्यास आणि प्रयास |डॉ.अशोक वेणीमाधवशास्त्री जोशी  |अनुभवकथन | रोहन प्रकाशन |} == सहलेखन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !सहलेखकांची नावे !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ |तुझ्या सवे    |प्रतिभा देशपांडे, शुचिता फडके |ललित साहित्य |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- |०२ |शुभमंगल  |प्रतिभा देशपांडे, संजीवनी राहणे, शुचिता फडके | माहितीपर | विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |} == पुरस्कार == त्यांच्या अनुवादकार्याची दखल घेत खालील संस्थांतर्फे त्यांना उत्कृष्ट अनुवादक म्हणून सन्मानित करण्यात आले आहे. * [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद]], पुणे - 'अलकेमिस्ट' या पाऊलो कोएल्हो लिखित जागतिक कीर्तीच्या पुस्तकाच्या त्यांनी केलेल्या अनुवादाला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा, उत्तम अनुवादाचा (२०१९) पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. * [[महाराष्ट्र ग्रंथोत्तेजक संस्था]], पुणे - २०२२ साली अनुवाद क्षेत्रातल्या भरीव कामगिरीसाठी सन्मानित करण्यात आले आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rohanprakashan.com/product-author/shuchita-nadapurkar-phadake/|title=शुचिता नांदापूरकर-फडके Archives|website=Rohan Prakashan|language=en-US|access-date=2026-03-30}}</ref> * आपटे वाचनालय, इचलकरंजी == सन्मान == * कर्नाळा चॅरिटेबल ट्रस्ट, पुणे यांच्यातर्फे २०२६ मध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्ष <ref>आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनानिमित्त प्रकाशित करण्यात आलेली स्मरणिका</ref> == अधिक माहितीसाठी == * [https://www.youtube.com/watch?v=TT-nDiCkGsU डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] * [https://www.youtube.com/watch?v=x2ABK5S7dyE डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची वनिता मंडळतर्फे घेण्यात आलेली मुलाखत] * [https://www.youtube.com/live/8WjKzk13RSo डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] (पुस्तक परिचय या पॉडकास्टमध्ये) * [https://www.youtube.com/watch?v=8qiJcF4Jcog वाचाल तर वाचाल - सह्याद्री वाहिनीवर मुलाखत] == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:संपादक]] [[वर्ग:समुपदेशक]] [[वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म]] t3qsx1ab5487t8wpo4el4fv9dvc9p7g 2681604 2681603 2026-04-29T04:21:05Z Ketaki Modak 21590 संदर्भ जोडला. 2681604 wikitext text/x-wiki '''डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके''' (जन्म - १९६५) या अनुवादक, समुपदेशक म्हणून विख्यात आहेत. गेल्या दशकभराहून अधिक काळ मराठी वाङ्मयविश्वात अनुवादक म्हणून त्या कार्यरत आहेत. == शिक्षण == शुचिता फडके यांचा जन्म १८ सप्टेंबर १९६५ झाला. त्यांनी विज्ञान आणि कला शाखेची पदवी प्राप्त केली असून, मानसशास्त्राच्या त्या द्विपदवीधर आहेत. शिवाय एम.बी.ए.(एच.आर) ही पदवीही त्यांनी प्राप्त केली आहे. ‘अनुवादशास्त्राची शास्त्रशुद्ध मांडणी’ या विषयाचा अभ्यास करून त्यांनी ‘विद्या वाचस्पती’ ही पदवी प्राप्त केली. कॅन्सर रुग्णांसाठी समुपदेशन, शैक्षणिक क्षेत्र (अभ्यागत प्राध्यापक), मेडिकल ट्रान्सक्रिप्शन, शालेय अभ्यासक्रम रचना, व्हॉईस ओव्हर, प्री स्कूल उभारणी या क्षेत्रांमध्ये त्यांचं योगदान आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/DR-dt--SHUCHITA-NANDAPURKAR~PHADKE.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-03-30}}</ref> {{माहिती संचिका}} == अनुवादक म्हणून कार्य == २०१२ पासून आजपर्यंत त्यांनी इंग्रजीतील विविध विषयांवरील सुमारे सव्वाशेहून अधिक पुस्तकांचे मराठीत अनुवाद केले असून त्यांपैकी १०० पेक्षा अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. अनुवादाच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी सहलेखन, शब्दांकन आणि संपादन अशा प्रकारच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या होत्या. अध्यात्म, तत्त्वज्ञान, व्यक्तिमत्त्व विकास, स्व-मदत साहित्य, चरित्र-आत्मचरित्रे, इतिहास, व्यवस्थापन, तसेच जागतिक दर्जाच्या कादंबऱ्या आणि पौराणिक पुनर्कथन अशा विविध प्रकारांतील पुस्तकांचे त्यांनी मराठीत सुलभ रूपांतर केले आहे. त्यांना बालसाहित्यातही रस आहे. रोहन प्रकाशन, [[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] इत्यादी प्रकाशनसंस्थातर्फे त्यांची पुस्तके प्रकाशित करण्यात आली आहेत.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=8qiJcF4Jcog सह्याद्री वाहिनीवरील मुलाखत</ref> === इंग्रजीतून मराठीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" |+ !मूळ पुस्तकाचे नाव !मराठी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="top" |Fish | valign="bottom" |फिश | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] |- | valign="top" |Fish Tales | valign="bottom" |फिश टेल्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish Sticks | valign="bottom" |फिश स्टिक्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish For Life | valign="bottom" |फिश फॉर लाईफ | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Another Man's Wife | valign="bottom" |एका लालसेने | valign="bottom" |मंजुल बजाज |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Emotional Intelligence | valign="bottom" |इमोशनल इंटेलिजन्स | valign="bottom" |क्रिस्टीन वाइल्डिंग | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Shaggie Bain | valign="bottom" |शगी बेन | valign="bottom" |डग्लस स्टुअर्ट | | |- | valign="top" |Madame Butterfly | valign="bottom" |मदाम बटरफ्लाय | valign="bottom" |रे किमुरा |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Immortal Heart | valign="bottom" |अमर हृदय | valign="bottom" |सेरदार ओझकान |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Sabse Badi Bagawat | valign="bottom" |महाराष्ट्रातील महाबंड | valign="bottom" |जितेंद्र दीक्षित |समाज/राजकारण/इतिहास |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |The Bellboy | valign="bottom" |हरकाम्या | valign="bottom" |अनीस सलीम | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Let Her Fly | valign="bottom" |लेट हर फ्लाय | valign="bottom" |झियाउद्दीन युसुफझाई | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Darker | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स डार्कर | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Freed | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स फ्रीड | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Everyone Can Heal | valign="bottom" |आरोग्यसंपदा तनामनाची | valign="bottom" |सोनिया मकवानी |आरोग्य/जीवनशैली |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Tales of Tails | valign="bottom" |मनीच्या मनी | valign="bottom" |हिल्डा डेव्हिड |कथा संग्रह |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Karna's Wife | valign="bottom" |[[कर्ण (महाभारत)|कर्ण]]<nowiki/>पत्नी | valign="bottom" |कविता काणे |पौराणिक/पुराणकथा |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Art of Bitfulness | valign="bottom" |द आर्ट ऑफ बिटफुलनेस | valign="bottom" |[[नंदन निलेकणी]], तनुज भोजवानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Valmiki's Women | valign="bottom" |[[वाल्मिकी रामायण|वाल्मिकी रामायणा]]<nowiki/>तील पाच स्त्रिया | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |रामायण-महाभारत पुनर्कथन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Win Before You Begin | valign="bottom" |सुरुवात करण्याआधी जिंका | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |स्व-मदत |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 1 | valign="bottom" |चले चलो - १ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 2 | valign="bottom" |चले चलो - २ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What is Your Excuse | valign="bottom" |निष्क्रियतेला बहाणे हजार | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Five Key Steps to Write Your Own Autobiography | valign="bottom" |आत्मचरित्र लेखनासाठी ५ की स्टेप्स | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Wow Tales | valign="bottom" |अरे व्वा! | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Essentials of Parenting | valign="bottom" |उद्यासाठी मुलांना घडवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |I Can | valign="bottom" |होय! आम्ही करू शकतो | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think About It | valign="bottom" |विचार करा, आयुष्याची दिशा ठरवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Miracle Anchors | valign="bottom" |आधारांची जादू | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Winning Habits | valign="bottom" |जिंकून देणाऱ्या सवयी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What Are You Waiting For | valign="bottom" |आपलं व्यक्तिमत्त्व घडवण्यासाठी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |But I am Afraid | valign="bottom" |भीतीची 'भीती' कशाला? | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Businessman's Bible | valign="bottom" |व्यावसायिकांचे बायबल | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Long Drives and Flat Tires | valign="bottom" |सहज, सोबत जोडीदाराची | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Power of Your Subconscious Mind | valign="bottom" |द पॉवर ऑफ युअर सबकॉन्शस माईंड | valign="bottom" |डॉ. जोसेफ मर्फी |व्यक्तिमत्त्व विकास |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Meditations | valign="bottom" |मेडिटेशन्स | valign="bottom" |मार्कस ऑरेलियस |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think and Grow Rich | valign="bottom" |थिंक अँड ग्रोरिच | valign="bottom" |नेपोलियन हिल |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Diary of A Young Girl | valign="bottom" |द डायरी ऑफ अ यंग गर्ल | valign="bottom" |अ‍ॅन फ्रँक |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |You Can | valign="bottom" |यू कॅन | valign="bottom" |जॉर्ज मॅथ्यू ॲडम्स |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Don't Kill Him | valign="bottom" |त्यांना ठार करू नका | valign="bottom" |माँ आनंद शीला | |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Tibetan Book of the Dead | valign="bottom" |मृत्यूचे तिबेटी तत्त्वचिंतन | valign="bottom" |रॉबर्ट थारमन |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |प्रसाद प्रकाशन |- | valign="top" |Freedom in Exile | valign="bottom" |विजनवासातील स्वातंत्र्य | valign="bottom" |[[दलाई लामा]] |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |देशना प्रकाशन |- | valign="top" |Enter Heaven | valign="bottom" |आमंत्रण स्वर्गाचे | valign="bottom" |विशाल चिपकर | |सुपरह्युमन एनपीओ |- | valign="top" |Travels With Nandighosh | valign="bottom" |नंदिघोष-यात्रा | valign="bottom" |सतीश मुटाटकर, यशवंत मराठे | |राजहंस प्रकाशन |- | valign="top" |Killing Ashish Karve | valign="bottom" |आशिष कर्वे हत्या प्रकरण | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Three and Half Murders | valign="bottom" |साडेतीन खून | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |The Goal | valign="bottom" |द गोल | valign="bottom" |एलियाहू एम. गोल्डरॅट |व्यवसाय/व्यवस्थापन |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |In The Footsteps of Rama | valign="bottom" |रामाच्या पावलांवर पाऊल | valign="bottom" |विक्रांत पांडे, नीलेश कुलकर्णी |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Many Ramayanas, Many Lessons | valign="bottom" |[[रामायण]] एक, रूपं अनेक | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Limitless | valign="bottom" |लिमिटलेस अमर्याद | valign="bottom" |जिम क्विक |स्व-मदत /व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The High Five Habits | valign="bottom" |द हाय फाईव्ह हॅबिट्स | valign="bottom" |मेल रॉबिन्स |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The Go-Giver | valign="bottom" |द गो-गिव्हर | valign="bottom" |बॉब बर्ग, जॉन डेव्हिड मॅन |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |Get Out of Your Own Way | valign="bottom" |गेट आऊट ऑफ युअरओन वे | valign="bottom" |मार्क गॉलस्टन, फिलिप गोल्डबर्ग |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |माय मिरर पब्लिकेशन |- | valign="top" |Maya, Modi, Azad | valign="bottom" |माया, मोदी, आझाद | valign="bottom" |सुधा पै, सज्जन कुमार |समाज/राजकारण/इतिहास |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Kargil Girl | valign="bottom" |द कारगिल गर्ल | valign="bottom" |फ्लाइट लेफ्टनंट गुंजन सक्सेना |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Sing, Dance and Pray | valign="bottom" |श्रीलप्रभुपाद | valign="bottom" |हिंदोल सेनगुप्ता |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Vichhoda | valign="bottom" |विछोडा | valign="bottom" |हरेंद्र सिंग सिक्का |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="bottom" |Bose – The Untold Story of an Inconvenient Nationalist | valign="bottom" |बोस - एका अस्वस्थ करणाऱ्या राष्ट्रवादीची न सांगितलेली कथा | valign="bottom" |चंद्रचूर घोष |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Energize Your Mind | valign="bottom" |मनःशक्ती वाढवा | valign="bottom" |[[गौर गोपाल दास]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Sketchbook of Wisdom | valign="bottom" |द स्केचबुक ऑफ विस्डम | valign="bottom" |विशाल खंडेलवाल |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |My Life | valign="bottom" |माझे जीवन | valign="bottom" |अनुपलब्ध |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Thinking, Fast and Slow | valign="bottom" |थिंकिंग, फास्ट अँड स्लो | valign="bottom" |डॅनियल काहनेमन |वैचारिक |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Deep Work | valign="bottom" |डीपवर्क - सखोल कार्य | valign="bottom" |कॅल न्यूपोर्ट |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Idol Thief | valign="bottom" |मूर्तीचोर | valign="bottom" |एस. विजय कुमार |रहस्य/थ्रिलर |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Life's Amazing Secrets | valign="bottom" |जीवन समजून घेताना | valign="bottom" |गौर गोपाल दास |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Choice | valign="bottom" |द चॉईस | valign="bottom" |एडिथ एडगर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Unbroken | valign="bottom" |अनब्रोकन | valign="bottom" |निधी चाफेकर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Asur | valign="bottom" |असुर | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Styling at the Top | valign="bottom" |स्टाइलिंग ॲट द टॉप | valign="bottom" |जयश्री शेट्टी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Top Five Regrets of the Dying | valign="bottom" |द टॉप फाईव्ह रिग्रेट्स ऑफ द डाइंग | valign="bottom" |ब्रॉनी वेअर |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |On Meditation | valign="bottom" |ध्यानसाधना | valign="bottom" |श्री एम |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Archer | valign="bottom" |द आर्चर | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Menaka | valign="bottom" |निर्णय [[मेनका|मेनके]]<nowiki/>चा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Zen | valign="bottom" |[[झेन]] | valign="bottom" |शुन्मो मासुनो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Lifestyle Diet | valign="bottom" |द लाइफ स्टाइल डाएट | valign="bottom" |डॉ. रोहिणी पाटील |आरोग्य/जीवनशैली |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Five People You Meet in Heaven | valign="bottom" |पाच लोक ज्यांना तुम्ही स्वर्गात भेटता | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Ganbatte | valign="bottom" |गनबाते | valign="bottom" |अल्बर्ट लिबरमन, हेक्टर गार्सिया | |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Art of Dealing with People | valign="bottom" |लोकांशी कसे वागावे | valign="bottom" |लेस गिब्लिन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Tuesdays with Morrie | valign="bottom" |ट्युजडे विथ मॉरी | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Wabi Sabi | valign="bottom" |वाबीसाबी | valign="bottom" |नोबुओ सुझुकी |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Forty Rules of Love | valign="bottom" |द फोर्टी रुल्स ऑफ लव्ह | valign="bottom" |एलिफ शफाक |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Maktub | valign="bottom" |मक्तूब | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Make Your Bed | valign="bottom" |मेक युअर बेड | valign="bottom" |विल्यम एच. मॅक्रेव्हन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Alchemist | valign="bottom" |[[दि अल्केमिस्ट|द अल्केमिस्ट]] | valign="bottom" |[[पाउलो कोएल्हो]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Lockdown | valign="bottom" |लॉकडाऊन - कुलूपबंद मनाच्या कथा | valign="bottom" |[[शोभा डे]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Don't Believe Everything You Think | valign="bottom" |तुमच्या प्रत्येक विचारावर विश्वास ठेवू नका | valign="bottom" |जोसेफ न्गुयेन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |11 Rules for Life | valign="bottom" |११ रुल्स फॉर लाइफ | valign="bottom" |[[चेतन भगत]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Sita's Sister | valign="bottom" |[[ऊर्मिला|उर्मिला]] - [[सीता|सीते]]<nowiki/>च्या बहिणीची कथा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |I Came Upon a Lighthouse | valign="bottom" |[[रतन टाटा]] - एक दीपस्तंभ | valign="bottom" |शंतनू नायडू |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Ultimate Guide to Garbhasanskar | valign="bottom" |गर्भसंस्कार - सर्वोत्तम मार्गदर्शिका | valign="bottom" |नूतन पाखरे |आरोग्य/जीवनशैली | valign="bottom" |नूतन पाखरे |- | valign="top" |Children's Stories | valign="bottom" |शिशुवर्गासाठी कथामाला | valign="bottom" | |३६ बालकथा संच | valign="bottom" |गोल्डन माइंड्स |- | valign="top" |Greek Fairy Tales | valign="bottom" |अद्भुत ग्रीक परीकथा | valign="bottom" | |परीकथा | valign="bottom" |अनाहत प्रकाशन |} === मराठीतून इंग्रजीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" !मूळ पुस्तकाचे नाव !इंग्रजी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="bottom" |वाचन | valign="top" |Science of Reading |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !'''मेहता पब्लिशिंग हाऊस''' |- | valign="bottom" |माझे नर्सिंग | valign="top" |My Nursing - My Quest for Life |सुजाता लोखंडे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |[[बहिर्जी नाईक]] खंड १ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume I |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |- | valign="bottom" |इन्किलाब विरुद्ध जिहाद | valign="top" |Inquilab Vs Jihad |[[लक्ष्मीकांत देशमुख]] ! !स्टोरीमिरर इन्फोटेक प्रा.लि. |- | valign="bottom" |पार्टनर | valign="top" |Partner |[[व.पु. काळे|व.पु.काळे]] ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |खाली जमीन वर आकाश | valign="top" |In Between |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |[[प्राणायाम]] | valign="top" |Pranayama |डॉ. गिरिधर करजगावकर ! !विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="bottom" |लढा | valign="top" |Grapple |डॉ. राम वाघमारे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |बहिर्जी नाईक खंड २ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume II |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |} == शब्दांकन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !लेखकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ | असाध्य ते साध्य  | शैलेश कोतमिरे | प्रेरणादायी | अनुनाद प्रकाशन |- |०२ |ध्यास आणि प्रयास |डॉ.अशोक वेणीमाधवशास्त्री जोशी  |अनुभवकथन | रोहन प्रकाशन |} == सहलेखन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !सहलेखकांची नावे !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ |तुझ्या सवे    |प्रतिभा देशपांडे, शुचिता फडके |ललित साहित्य |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- |०२ |शुभमंगल  |प्रतिभा देशपांडे, संजीवनी राहणे, शुचिता फडके | माहितीपर | विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |} == पुरस्कार == त्यांच्या अनुवादकार्याची दखल घेत खालील संस्थांतर्फे त्यांना उत्कृष्ट अनुवादक म्हणून सन्मानित करण्यात आले आहे. * [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद]], पुणे - 'अलकेमिस्ट' या पाऊलो कोएल्हो लिखित जागतिक कीर्तीच्या पुस्तकाच्या त्यांनी केलेल्या अनुवादाला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा, उत्तम अनुवादाचा (२०१९) पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. * [[महाराष्ट्र ग्रंथोत्तेजक संस्था]], पुणे - २०२२ साली अनुवाद क्षेत्रातल्या भरीव कामगिरीसाठी सन्मानित करण्यात आले आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rohanprakashan.com/product-author/shuchita-nadapurkar-phadake/|title=शुचिता नांदापूरकर-फडके Archives|website=Rohan Prakashan|language=en-US|access-date=2026-03-30}}</ref> * आपटे वाचनालय, इचलकरंजी == सन्मान == * कर्नाळा चॅरिटेबल ट्रस्ट, पुणे यांच्यातर्फे २०२६ मध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्ष <ref>आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनानिमित्त प्रकाशित करण्यात आलेली स्मरणिका</ref> == अधिक माहितीसाठी == * [https://www.youtube.com/watch?v=TT-nDiCkGsU डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] * [https://www.youtube.com/watch?v=x2ABK5S7dyE डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची वनिता मंडळतर्फे घेण्यात आलेली मुलाखत] * [https://www.youtube.com/live/8WjKzk13RSo डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] (पुस्तक परिचय या पॉडकास्टमध्ये) * [https://www.youtube.com/watch?v=8qiJcF4Jcog वाचाल तर वाचाल - सह्याद्री वाहिनीवर मुलाखत] == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:संपादक]] [[वर्ग:समुपदेशक]] [[वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म]] k08nfu66y1bxgpkliglbtf3de695d3r 2681605 2681604 2026-04-29T04:21:35Z Ketaki Modak 21590 2681605 wikitext text/x-wiki '''डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके''' (जन्म - १९६५) या अनुवादक, समुपदेशक म्हणून विख्यात आहेत. गेल्या दशकभराहून अधिक काळ मराठी वाङ्मयविश्वात अनुवादक म्हणून त्या कार्यरत आहेत. == शिक्षण == शुचिता फडके यांचा जन्म १८ सप्टेंबर १९६५ झाला. त्यांनी विज्ञान आणि कला शाखेची पदवी प्राप्त केली असून, मानसशास्त्राच्या त्या द्विपदवीधर आहेत. शिवाय एम.बी.ए.(एच.आर) ही पदवीही त्यांनी प्राप्त केली आहे. ‘अनुवादशास्त्राची शास्त्रशुद्ध मांडणी’ या विषयाचा अभ्यास करून त्यांनी ‘विद्या वाचस्पती’ ही पदवी प्राप्त केली.<ref name=":0" /> कॅन्सर रुग्णांसाठी समुपदेशन, शैक्षणिक क्षेत्र (अभ्यागत प्राध्यापक), मेडिकल ट्रान्सक्रिप्शन, शालेय अभ्यासक्रम रचना, व्हॉईस ओव्हर, प्री स्कूल उभारणी या क्षेत्रांमध्ये त्यांचं योगदान आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/DR-dt--SHUCHITA-NANDAPURKAR~PHADKE.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-03-30}}</ref> {{माहिती संचिका}} == अनुवादक म्हणून कार्य == २०१२ पासून आजपर्यंत त्यांनी इंग्रजीतील विविध विषयांवरील सुमारे सव्वाशेहून अधिक पुस्तकांचे मराठीत अनुवाद केले असून त्यांपैकी १०० पेक्षा अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. अनुवादाच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी सहलेखन, शब्दांकन आणि संपादन अशा प्रकारच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या होत्या. अध्यात्म, तत्त्वज्ञान, व्यक्तिमत्त्व विकास, स्व-मदत साहित्य, चरित्र-आत्मचरित्रे, इतिहास, व्यवस्थापन, तसेच जागतिक दर्जाच्या कादंबऱ्या आणि पौराणिक पुनर्कथन अशा विविध प्रकारांतील पुस्तकांचे त्यांनी मराठीत सुलभ रूपांतर केले आहे. त्यांना बालसाहित्यातही रस आहे. रोहन प्रकाशन, [[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] इत्यादी प्रकाशनसंस्थातर्फे त्यांची पुस्तके प्रकाशित करण्यात आली आहेत.<ref name=":0">https://www.youtube.com/watch?v=8qiJcF4Jcog सह्याद्री वाहिनीवरील मुलाखत</ref> === इंग्रजीतून मराठीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" |+ !मूळ पुस्तकाचे नाव !मराठी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="top" |Fish | valign="bottom" |फिश | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] |- | valign="top" |Fish Tales | valign="bottom" |फिश टेल्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish Sticks | valign="bottom" |फिश स्टिक्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish For Life | valign="bottom" |फिश फॉर लाईफ | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Another Man's Wife | valign="bottom" |एका लालसेने | valign="bottom" |मंजुल बजाज |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Emotional Intelligence | valign="bottom" |इमोशनल इंटेलिजन्स | valign="bottom" |क्रिस्टीन वाइल्डिंग | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Shaggie Bain | valign="bottom" |शगी बेन | valign="bottom" |डग्लस स्टुअर्ट | | |- | valign="top" |Madame Butterfly | valign="bottom" |मदाम बटरफ्लाय | valign="bottom" |रे किमुरा |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Immortal Heart | valign="bottom" |अमर हृदय | valign="bottom" |सेरदार ओझकान |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Sabse Badi Bagawat | valign="bottom" |महाराष्ट्रातील महाबंड | valign="bottom" |जितेंद्र दीक्षित |समाज/राजकारण/इतिहास |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |The Bellboy | valign="bottom" |हरकाम्या | valign="bottom" |अनीस सलीम | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Let Her Fly | valign="bottom" |लेट हर फ्लाय | valign="bottom" |झियाउद्दीन युसुफझाई | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Darker | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स डार्कर | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Freed | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स फ्रीड | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Everyone Can Heal | valign="bottom" |आरोग्यसंपदा तनामनाची | valign="bottom" |सोनिया मकवानी |आरोग्य/जीवनशैली |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Tales of Tails | valign="bottom" |मनीच्या मनी | valign="bottom" |हिल्डा डेव्हिड |कथा संग्रह |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Karna's Wife | valign="bottom" |[[कर्ण (महाभारत)|कर्ण]]<nowiki/>पत्नी | valign="bottom" |कविता काणे |पौराणिक/पुराणकथा |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Art of Bitfulness | valign="bottom" |द आर्ट ऑफ बिटफुलनेस | valign="bottom" |[[नंदन निलेकणी]], तनुज भोजवानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Valmiki's Women | valign="bottom" |[[वाल्मिकी रामायण|वाल्मिकी रामायणा]]<nowiki/>तील पाच स्त्रिया | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |रामायण-महाभारत पुनर्कथन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Win Before You Begin | valign="bottom" |सुरुवात करण्याआधी जिंका | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |स्व-मदत |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 1 | valign="bottom" |चले चलो - १ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 2 | valign="bottom" |चले चलो - २ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What is Your Excuse | valign="bottom" |निष्क्रियतेला बहाणे हजार | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Five Key Steps to Write Your Own Autobiography | valign="bottom" |आत्मचरित्र लेखनासाठी ५ की स्टेप्स | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Wow Tales | valign="bottom" |अरे व्वा! | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Essentials of Parenting | valign="bottom" |उद्यासाठी मुलांना घडवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |I Can | valign="bottom" |होय! आम्ही करू शकतो | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think About It | valign="bottom" |विचार करा, आयुष्याची दिशा ठरवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Miracle Anchors | valign="bottom" |आधारांची जादू | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Winning Habits | valign="bottom" |जिंकून देणाऱ्या सवयी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What Are You Waiting For | valign="bottom" |आपलं व्यक्तिमत्त्व घडवण्यासाठी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |But I am Afraid | valign="bottom" |भीतीची 'भीती' कशाला? | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Businessman's Bible | valign="bottom" |व्यावसायिकांचे बायबल | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Long Drives and Flat Tires | valign="bottom" |सहज, सोबत जोडीदाराची | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Power of Your Subconscious Mind | valign="bottom" |द पॉवर ऑफ युअर सबकॉन्शस माईंड | valign="bottom" |डॉ. जोसेफ मर्फी |व्यक्तिमत्त्व विकास |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Meditations | valign="bottom" |मेडिटेशन्स | valign="bottom" |मार्कस ऑरेलियस |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think and Grow Rich | valign="bottom" |थिंक अँड ग्रोरिच | valign="bottom" |नेपोलियन हिल |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Diary of A Young Girl | valign="bottom" |द डायरी ऑफ अ यंग गर्ल | valign="bottom" |अ‍ॅन फ्रँक |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |You Can | valign="bottom" |यू कॅन | valign="bottom" |जॉर्ज मॅथ्यू ॲडम्स |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Don't Kill Him | valign="bottom" |त्यांना ठार करू नका | valign="bottom" |माँ आनंद शीला | |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Tibetan Book of the Dead | valign="bottom" |मृत्यूचे तिबेटी तत्त्वचिंतन | valign="bottom" |रॉबर्ट थारमन |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |प्रसाद प्रकाशन |- | valign="top" |Freedom in Exile | valign="bottom" |विजनवासातील स्वातंत्र्य | valign="bottom" |[[दलाई लामा]] |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |देशना प्रकाशन |- | valign="top" |Enter Heaven | valign="bottom" |आमंत्रण स्वर्गाचे | valign="bottom" |विशाल चिपकर | |सुपरह्युमन एनपीओ |- | valign="top" |Travels With Nandighosh | valign="bottom" |नंदिघोष-यात्रा | valign="bottom" |सतीश मुटाटकर, यशवंत मराठे | |राजहंस प्रकाशन |- | valign="top" |Killing Ashish Karve | valign="bottom" |आशिष कर्वे हत्या प्रकरण | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Three and Half Murders | valign="bottom" |साडेतीन खून | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |The Goal | valign="bottom" |द गोल | valign="bottom" |एलियाहू एम. गोल्डरॅट |व्यवसाय/व्यवस्थापन |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |In The Footsteps of Rama | valign="bottom" |रामाच्या पावलांवर पाऊल | valign="bottom" |विक्रांत पांडे, नीलेश कुलकर्णी |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Many Ramayanas, Many Lessons | valign="bottom" |[[रामायण]] एक, रूपं अनेक | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Limitless | valign="bottom" |लिमिटलेस अमर्याद | valign="bottom" |जिम क्विक |स्व-मदत /व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The High Five Habits | valign="bottom" |द हाय फाईव्ह हॅबिट्स | valign="bottom" |मेल रॉबिन्स |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The Go-Giver | valign="bottom" |द गो-गिव्हर | valign="bottom" |बॉब बर्ग, जॉन डेव्हिड मॅन |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |Get Out of Your Own Way | valign="bottom" |गेट आऊट ऑफ युअरओन वे | valign="bottom" |मार्क गॉलस्टन, फिलिप गोल्डबर्ग |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |माय मिरर पब्लिकेशन |- | valign="top" |Maya, Modi, Azad | valign="bottom" |माया, मोदी, आझाद | valign="bottom" |सुधा पै, सज्जन कुमार |समाज/राजकारण/इतिहास |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Kargil Girl | valign="bottom" |द कारगिल गर्ल | valign="bottom" |फ्लाइट लेफ्टनंट गुंजन सक्सेना |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Sing, Dance and Pray | valign="bottom" |श्रीलप्रभुपाद | valign="bottom" |हिंदोल सेनगुप्ता |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Vichhoda | valign="bottom" |विछोडा | valign="bottom" |हरेंद्र सिंग सिक्का |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="bottom" |Bose – The Untold Story of an Inconvenient Nationalist | valign="bottom" |बोस - एका अस्वस्थ करणाऱ्या राष्ट्रवादीची न सांगितलेली कथा | valign="bottom" |चंद्रचूर घोष |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Energize Your Mind | valign="bottom" |मनःशक्ती वाढवा | valign="bottom" |[[गौर गोपाल दास]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Sketchbook of Wisdom | valign="bottom" |द स्केचबुक ऑफ विस्डम | valign="bottom" |विशाल खंडेलवाल |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |My Life | valign="bottom" |माझे जीवन | valign="bottom" |अनुपलब्ध |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Thinking, Fast and Slow | valign="bottom" |थिंकिंग, फास्ट अँड स्लो | valign="bottom" |डॅनियल काहनेमन |वैचारिक |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Deep Work | valign="bottom" |डीपवर्क - सखोल कार्य | valign="bottom" |कॅल न्यूपोर्ट |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Idol Thief | valign="bottom" |मूर्तीचोर | valign="bottom" |एस. विजय कुमार |रहस्य/थ्रिलर |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Life's Amazing Secrets | valign="bottom" |जीवन समजून घेताना | valign="bottom" |गौर गोपाल दास |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Choice | valign="bottom" |द चॉईस | valign="bottom" |एडिथ एडगर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Unbroken | valign="bottom" |अनब्रोकन | valign="bottom" |निधी चाफेकर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Asur | valign="bottom" |असुर | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Styling at the Top | valign="bottom" |स्टाइलिंग ॲट द टॉप | valign="bottom" |जयश्री शेट्टी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Top Five Regrets of the Dying | valign="bottom" |द टॉप फाईव्ह रिग्रेट्स ऑफ द डाइंग | valign="bottom" |ब्रॉनी वेअर |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |On Meditation | valign="bottom" |ध्यानसाधना | valign="bottom" |श्री एम |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Archer | valign="bottom" |द आर्चर | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Menaka | valign="bottom" |निर्णय [[मेनका|मेनके]]<nowiki/>चा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Zen | valign="bottom" |[[झेन]] | valign="bottom" |शुन्मो मासुनो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Lifestyle Diet | valign="bottom" |द लाइफ स्टाइल डाएट | valign="bottom" |डॉ. रोहिणी पाटील |आरोग्य/जीवनशैली |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Five People You Meet in Heaven | valign="bottom" |पाच लोक ज्यांना तुम्ही स्वर्गात भेटता | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Ganbatte | valign="bottom" |गनबाते | valign="bottom" |अल्बर्ट लिबरमन, हेक्टर गार्सिया | |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Art of Dealing with People | valign="bottom" |लोकांशी कसे वागावे | valign="bottom" |लेस गिब्लिन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Tuesdays with Morrie | valign="bottom" |ट्युजडे विथ मॉरी | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Wabi Sabi | valign="bottom" |वाबीसाबी | valign="bottom" |नोबुओ सुझुकी |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Forty Rules of Love | valign="bottom" |द फोर्टी रुल्स ऑफ लव्ह | valign="bottom" |एलिफ शफाक |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Maktub | valign="bottom" |मक्तूब | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Make Your Bed | valign="bottom" |मेक युअर बेड | valign="bottom" |विल्यम एच. मॅक्रेव्हन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Alchemist | valign="bottom" |[[दि अल्केमिस्ट|द अल्केमिस्ट]] | valign="bottom" |[[पाउलो कोएल्हो]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Lockdown | valign="bottom" |लॉकडाऊन - कुलूपबंद मनाच्या कथा | valign="bottom" |[[शोभा डे]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Don't Believe Everything You Think | valign="bottom" |तुमच्या प्रत्येक विचारावर विश्वास ठेवू नका | valign="bottom" |जोसेफ न्गुयेन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |11 Rules for Life | valign="bottom" |११ रुल्स फॉर लाइफ | valign="bottom" |[[चेतन भगत]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Sita's Sister | valign="bottom" |[[ऊर्मिला|उर्मिला]] - [[सीता|सीते]]<nowiki/>च्या बहिणीची कथा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |I Came Upon a Lighthouse | valign="bottom" |[[रतन टाटा]] - एक दीपस्तंभ | valign="bottom" |शंतनू नायडू |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Ultimate Guide to Garbhasanskar | valign="bottom" |गर्भसंस्कार - सर्वोत्तम मार्गदर्शिका | valign="bottom" |नूतन पाखरे |आरोग्य/जीवनशैली | valign="bottom" |नूतन पाखरे |- | valign="top" |Children's Stories | valign="bottom" |शिशुवर्गासाठी कथामाला | valign="bottom" | |३६ बालकथा संच | valign="bottom" |गोल्डन माइंड्स |- | valign="top" |Greek Fairy Tales | valign="bottom" |अद्भुत ग्रीक परीकथा | valign="bottom" | |परीकथा | valign="bottom" |अनाहत प्रकाशन |} === मराठीतून इंग्रजीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" !मूळ पुस्तकाचे नाव !इंग्रजी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="bottom" |वाचन | valign="top" |Science of Reading |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !'''मेहता पब्लिशिंग हाऊस''' |- | valign="bottom" |माझे नर्सिंग | valign="top" |My Nursing - My Quest for Life |सुजाता लोखंडे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |[[बहिर्जी नाईक]] खंड १ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume I |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |- | valign="bottom" |इन्किलाब विरुद्ध जिहाद | valign="top" |Inquilab Vs Jihad |[[लक्ष्मीकांत देशमुख]] ! !स्टोरीमिरर इन्फोटेक प्रा.लि. |- | valign="bottom" |पार्टनर | valign="top" |Partner |[[व.पु. काळे|व.पु.काळे]] ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |खाली जमीन वर आकाश | valign="top" |In Between |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |[[प्राणायाम]] | valign="top" |Pranayama |डॉ. गिरिधर करजगावकर ! !विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="bottom" |लढा | valign="top" |Grapple |डॉ. राम वाघमारे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |बहिर्जी नाईक खंड २ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume II |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |} == शब्दांकन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !लेखकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ | असाध्य ते साध्य  | शैलेश कोतमिरे | प्रेरणादायी | अनुनाद प्रकाशन |- |०२ |ध्यास आणि प्रयास |डॉ.अशोक वेणीमाधवशास्त्री जोशी  |अनुभवकथन | रोहन प्रकाशन |} == सहलेखन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !सहलेखकांची नावे !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ |तुझ्या सवे    |प्रतिभा देशपांडे, शुचिता फडके |ललित साहित्य |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- |०२ |शुभमंगल  |प्रतिभा देशपांडे, संजीवनी राहणे, शुचिता फडके | माहितीपर | विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |} == पुरस्कार == त्यांच्या अनुवादकार्याची दखल घेत खालील संस्थांतर्फे त्यांना उत्कृष्ट अनुवादक म्हणून सन्मानित करण्यात आले आहे. * [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद]], पुणे - 'अलकेमिस्ट' या पाऊलो कोएल्हो लिखित जागतिक कीर्तीच्या पुस्तकाच्या त्यांनी केलेल्या अनुवादाला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा, उत्तम अनुवादाचा (२०१९) पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. * [[महाराष्ट्र ग्रंथोत्तेजक संस्था]], पुणे - २०२२ साली अनुवाद क्षेत्रातल्या भरीव कामगिरीसाठी सन्मानित करण्यात आले आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rohanprakashan.com/product-author/shuchita-nadapurkar-phadake/|title=शुचिता नांदापूरकर-फडके Archives|website=Rohan Prakashan|language=en-US|access-date=2026-03-30}}</ref> * आपटे वाचनालय, इचलकरंजी == सन्मान == * कर्नाळा चॅरिटेबल ट्रस्ट, पुणे यांच्यातर्फे २०२६ मध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्ष <ref>आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनानिमित्त प्रकाशित करण्यात आलेली स्मरणिका</ref> == अधिक माहितीसाठी == * [https://www.youtube.com/watch?v=TT-nDiCkGsU डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] * [https://www.youtube.com/watch?v=x2ABK5S7dyE डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची वनिता मंडळतर्फे घेण्यात आलेली मुलाखत] * [https://www.youtube.com/live/8WjKzk13RSo डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] (पुस्तक परिचय या पॉडकास्टमध्ये) * [https://www.youtube.com/watch?v=8qiJcF4Jcog वाचाल तर वाचाल - सह्याद्री वाहिनीवर मुलाखत] == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:संपादक]] [[वर्ग:समुपदेशक]] [[वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म]] 5xb8s2bzi8tfnlp3a8nucg1864feoab 2681606 2681605 2026-04-29T04:23:01Z Ketaki Modak 21590 संदर्भ जोडला. 2681606 wikitext text/x-wiki '''डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके''' (जन्म - १९६५) या अनुवादक, समुपदेशक म्हणून विख्यात आहेत. गेल्या दशकभराहून अधिक काळ मराठी वाङ्मयविश्वात अनुवादक म्हणून त्या कार्यरत आहेत. == शिक्षण == शुचिता फडके यांचा जन्म १८ सप्टेंबर १९६५ झाला. त्यांनी विज्ञान आणि कला शाखेची पदवी प्राप्त केली असून, मानसशास्त्राच्या त्या द्विपदवीधर आहेत. शिवाय एम.बी.ए.(एच.आर) ही पदवीही त्यांनी प्राप्त केली आहे. ‘अनुवादशास्त्राची शास्त्रशुद्ध मांडणी’ या विषयाचा अभ्यास करून त्यांनी ‘विद्या वाचस्पती’ ही पदवी प्राप्त केली.<ref name=":0" /> कॅन्सर रुग्णांसाठी समुपदेशन, शैक्षणिक क्षेत्र (अभ्यागत प्राध्यापक), मेडिकल ट्रान्सक्रिप्शन, शालेय अभ्यासक्रम रचना, व्हॉईस ओव्हर, प्री स्कूल उभारणी या क्षेत्रांमध्ये त्यांचं योगदान आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/DR-dt--SHUCHITA-NANDAPURKAR~PHADKE.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-03-30}}</ref> {{माहिती संचिका}} == अनुवादक म्हणून कार्य == २०१२ पासून आजपर्यंत त्यांनी इंग्रजीतील विविध विषयांवरील सुमारे सव्वाशेहून अधिक पुस्तकांचे मराठीत अनुवाद केले असून त्यांपैकी १०० पेक्षा अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. अनुवादाच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी सहलेखन, शब्दांकन आणि संपादन अशा प्रकारच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या होत्या. अध्यात्म, तत्त्वज्ञान, व्यक्तिमत्त्व विकास, स्व-मदत साहित्य, चरित्र-आत्मचरित्रे, इतिहास, व्यवस्थापन, तसेच जागतिक दर्जाच्या कादंबऱ्या आणि पौराणिक पुनर्कथन अशा विविध प्रकारांतील पुस्तकांचे त्यांनी मराठीत सुलभ रूपांतर केले आहे. त्यांना बालसाहित्यातही रस आहे. रोहन प्रकाशन, [[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] इत्यादी प्रकाशनसंस्थातर्फे त्यांची पुस्तके प्रकाशित करण्यात आली आहेत.<ref name=":0">https://www.youtube.com/watch?v=8qiJcF4Jcog सह्याद्री वाहिनीवरील मुलाखत</ref> === इंग्रजीतून मराठीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" |+ !मूळ पुस्तकाचे नाव !मराठी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="top" |Fish | valign="bottom" |फिश | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] |- | valign="top" |Fish Tales | valign="bottom" |फिश टेल्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish Sticks | valign="bottom" |फिश स्टिक्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish For Life | valign="bottom" |फिश फॉर लाईफ | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Another Man's Wife | valign="bottom" |एका लालसेने | valign="bottom" |मंजुल बजाज |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Emotional Intelligence | valign="bottom" |इमोशनल इंटेलिजन्स | valign="bottom" |क्रिस्टीन वाइल्डिंग | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Shaggie Bain | valign="bottom" |शगी बेन | valign="bottom" |डग्लस स्टुअर्ट | | |- | valign="top" |Madame Butterfly | valign="bottom" |मदाम बटरफ्लाय | valign="bottom" |रे किमुरा |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Immortal Heart | valign="bottom" |अमर हृदय | valign="bottom" |सेरदार ओझकान |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Sabse Badi Bagawat | valign="bottom" |महाराष्ट्रातील महाबंड | valign="bottom" |जितेंद्र दीक्षित |समाज/राजकारण/इतिहास |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |The Bellboy | valign="bottom" |हरकाम्या | valign="bottom" |अनीस सलीम | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Let Her Fly | valign="bottom" |लेट हर फ्लाय | valign="bottom" |झियाउद्दीन युसुफझाई | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Darker | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स डार्कर | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Freed | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स फ्रीड | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Everyone Can Heal | valign="bottom" |आरोग्यसंपदा तनामनाची | valign="bottom" |सोनिया मकवानी |आरोग्य/जीवनशैली |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Tales of Tails | valign="bottom" |मनीच्या मनी | valign="bottom" |हिल्डा डेव्हिड |कथा संग्रह |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Karna's Wife | valign="bottom" |[[कर्ण (महाभारत)|कर्ण]]<nowiki/>पत्नी | valign="bottom" |कविता काणे |पौराणिक/पुराणकथा |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Art of Bitfulness | valign="bottom" |द आर्ट ऑफ बिटफुलनेस | valign="bottom" |[[नंदन निलेकणी]], तनुज भोजवानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Valmiki's Women | valign="bottom" |[[वाल्मिकी रामायण|वाल्मिकी रामायणा]]<nowiki/>तील पाच स्त्रिया | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |रामायण-महाभारत पुनर्कथन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Win Before You Begin | valign="bottom" |सुरुवात करण्याआधी जिंका | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |स्व-मदत |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 1 | valign="bottom" |चले चलो - १ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 2 | valign="bottom" |चले चलो - २ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What is Your Excuse | valign="bottom" |निष्क्रियतेला बहाणे हजार | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Five Key Steps to Write Your Own Autobiography | valign="bottom" |आत्मचरित्र लेखनासाठी ५ की स्टेप्स | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Wow Tales | valign="bottom" |अरे व्वा! | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Essentials of Parenting | valign="bottom" |उद्यासाठी मुलांना घडवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |I Can | valign="bottom" |होय! आम्ही करू शकतो | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think About It | valign="bottom" |विचार करा, आयुष्याची दिशा ठरवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Miracle Anchors | valign="bottom" |आधारांची जादू | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Winning Habits | valign="bottom" |जिंकून देणाऱ्या सवयी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What Are You Waiting For | valign="bottom" |आपलं व्यक्तिमत्त्व घडवण्यासाठी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |But I am Afraid | valign="bottom" |भीतीची 'भीती' कशाला? | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Businessman's Bible | valign="bottom" |व्यावसायिकांचे बायबल | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Long Drives and Flat Tires | valign="bottom" |सहज, सोबत जोडीदाराची | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Power of Your Subconscious Mind | valign="bottom" |द पॉवर ऑफ युअर सबकॉन्शस माईंड | valign="bottom" |डॉ. जोसेफ मर्फी |व्यक्तिमत्त्व विकास |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Meditations | valign="bottom" |मेडिटेशन्स | valign="bottom" |मार्कस ऑरेलियस |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think and Grow Rich | valign="bottom" |थिंक अँड ग्रोरिच | valign="bottom" |नेपोलियन हिल |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Diary of A Young Girl | valign="bottom" |द डायरी ऑफ अ यंग गर्ल | valign="bottom" |अ‍ॅन फ्रँक |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |You Can | valign="bottom" |यू कॅन | valign="bottom" |जॉर्ज मॅथ्यू ॲडम्स |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Don't Kill Him | valign="bottom" |त्यांना ठार करू नका | valign="bottom" |माँ आनंद शीला | |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Tibetan Book of the Dead | valign="bottom" |मृत्यूचे तिबेटी तत्त्वचिंतन | valign="bottom" |रॉबर्ट थारमन |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |प्रसाद प्रकाशन |- | valign="top" |Freedom in Exile | valign="bottom" |विजनवासातील स्वातंत्र्य | valign="bottom" |[[दलाई लामा]] |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |देशना प्रकाशन |- | valign="top" |Enter Heaven | valign="bottom" |आमंत्रण स्वर्गाचे | valign="bottom" |विशाल चिपकर | |सुपरह्युमन एनपीओ |- | valign="top" |Travels With Nandighosh | valign="bottom" |नंदिघोष-यात्रा | valign="bottom" |सतीश मुटाटकर, यशवंत मराठे | |राजहंस प्रकाशन |- | valign="top" |Killing Ashish Karve | valign="bottom" |आशिष कर्वे हत्या प्रकरण | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Three and Half Murders | valign="bottom" |साडेतीन खून | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |The Goal | valign="bottom" |द गोल | valign="bottom" |एलियाहू एम. गोल्डरॅट |व्यवसाय/व्यवस्थापन |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |In The Footsteps of Rama | valign="bottom" |रामाच्या पावलांवर पाऊल | valign="bottom" |विक्रांत पांडे, नीलेश कुलकर्णी |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Many Ramayanas, Many Lessons | valign="bottom" |[[रामायण]] एक, रूपं अनेक | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Limitless | valign="bottom" |लिमिटलेस अमर्याद | valign="bottom" |जिम क्विक |स्व-मदत /व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The High Five Habits | valign="bottom" |द हाय फाईव्ह हॅबिट्स | valign="bottom" |मेल रॉबिन्स |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The Go-Giver | valign="bottom" |द गो-गिव्हर | valign="bottom" |बॉब बर्ग, जॉन डेव्हिड मॅन |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |Get Out of Your Own Way | valign="bottom" |गेट आऊट ऑफ युअरओन वे | valign="bottom" |मार्क गॉलस्टन, फिलिप गोल्डबर्ग |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |माय मिरर पब्लिकेशन |- | valign="top" |Maya, Modi, Azad | valign="bottom" |माया, मोदी, आझाद | valign="bottom" |सुधा पै, सज्जन कुमार |समाज/राजकारण/इतिहास |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Kargil Girl | valign="bottom" |द कारगिल गर्ल | valign="bottom" |फ्लाइट लेफ्टनंट गुंजन सक्सेना |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Sing, Dance and Pray | valign="bottom" |श्रीलप्रभुपाद | valign="bottom" |हिंदोल सेनगुप्ता |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Vichhoda | valign="bottom" |विछोडा | valign="bottom" |हरेंद्र सिंग सिक्का |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="bottom" |Bose – The Untold Story of an Inconvenient Nationalist | valign="bottom" |बोस - एका अस्वस्थ करणाऱ्या राष्ट्रवादीची न सांगितलेली कथा | valign="bottom" |चंद्रचूर घोष |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Energize Your Mind | valign="bottom" |मनःशक्ती वाढवा | valign="bottom" |[[गौर गोपाल दास]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Sketchbook of Wisdom | valign="bottom" |द स्केचबुक ऑफ विस्डम | valign="bottom" |विशाल खंडेलवाल |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |My Life | valign="bottom" |माझे जीवन | valign="bottom" |अनुपलब्ध |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Thinking, Fast and Slow | valign="bottom" |थिंकिंग, फास्ट अँड स्लो | valign="bottom" |डॅनियल काहनेमन |वैचारिक |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Deep Work | valign="bottom" |डीपवर्क - सखोल कार्य | valign="bottom" |कॅल न्यूपोर्ट |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Idol Thief | valign="bottom" |मूर्तीचोर | valign="bottom" |एस. विजय कुमार |रहस्य/थ्रिलर |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Life's Amazing Secrets | valign="bottom" |जीवन समजून घेताना | valign="bottom" |गौर गोपाल दास |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Choice | valign="bottom" |द चॉईस | valign="bottom" |एडिथ एडगर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Unbroken | valign="bottom" |अनब्रोकन | valign="bottom" |निधी चाफेकर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Asur | valign="bottom" |असुर | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Styling at the Top | valign="bottom" |स्टाइलिंग ॲट द टॉप | valign="bottom" |जयश्री शेट्टी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Top Five Regrets of the Dying | valign="bottom" |द टॉप फाईव्ह रिग्रेट्स ऑफ द डाइंग | valign="bottom" |ब्रॉनी वेअर |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |On Meditation | valign="bottom" |ध्यानसाधना | valign="bottom" |श्री एम |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Archer | valign="bottom" |द आर्चर | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Menaka | valign="bottom" |निर्णय [[मेनका|मेनके]]<nowiki/>चा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Zen | valign="bottom" |[[झेन]] | valign="bottom" |शुन्मो मासुनो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Lifestyle Diet | valign="bottom" |द लाइफ स्टाइल डाएट | valign="bottom" |डॉ. रोहिणी पाटील |आरोग्य/जीवनशैली |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Five People You Meet in Heaven | valign="bottom" |पाच लोक ज्यांना तुम्ही स्वर्गात भेटता | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Ganbatte | valign="bottom" |गनबाते | valign="bottom" |अल्बर्ट लिबरमन, हेक्टर गार्सिया | |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Art of Dealing with People | valign="bottom" |लोकांशी कसे वागावे | valign="bottom" |लेस गिब्लिन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Tuesdays with Morrie | valign="bottom" |ट्युजडे विथ मॉरी | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Wabi Sabi | valign="bottom" |वाबीसाबी | valign="bottom" |नोबुओ सुझुकी |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Forty Rules of Love | valign="bottom" |द फोर्टी रुल्स ऑफ लव्ह | valign="bottom" |एलिफ शफाक |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Maktub | valign="bottom" |मक्तूब | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Make Your Bed | valign="bottom" |मेक युअर बेड | valign="bottom" |विल्यम एच. मॅक्रेव्हन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Alchemist | valign="bottom" |[[दि अल्केमिस्ट|द अल्केमिस्ट]] | valign="bottom" |[[पाउलो कोएल्हो]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Lockdown | valign="bottom" |लॉकडाऊन - कुलूपबंद मनाच्या कथा | valign="bottom" |[[शोभा डे]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Don't Believe Everything You Think | valign="bottom" |तुमच्या प्रत्येक विचारावर विश्वास ठेवू नका | valign="bottom" |जोसेफ न्गुयेन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |11 Rules for Life | valign="bottom" |११ रुल्स फॉर लाइफ | valign="bottom" |[[चेतन भगत]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Sita's Sister | valign="bottom" |[[ऊर्मिला|उर्मिला]] - [[सीता|सीते]]<nowiki/>च्या बहिणीची कथा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |I Came Upon a Lighthouse | valign="bottom" |[[रतन टाटा]] - एक दीपस्तंभ | valign="bottom" |शंतनू नायडू |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Ultimate Guide to Garbhasanskar | valign="bottom" |गर्भसंस्कार - सर्वोत्तम मार्गदर्शिका | valign="bottom" |नूतन पाखरे |आरोग्य/जीवनशैली | valign="bottom" |नूतन पाखरे |- | valign="top" |Children's Stories | valign="bottom" |शिशुवर्गासाठी कथामाला | valign="bottom" | |३६ बालकथा संच | valign="bottom" |गोल्डन माइंड्स |- | valign="top" |Greek Fairy Tales | valign="bottom" |अद्भुत ग्रीक परीकथा | valign="bottom" | |परीकथा | valign="bottom" |अनाहत प्रकाशन |} === मराठीतून इंग्रजीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" !मूळ पुस्तकाचे नाव !इंग्रजी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="bottom" |वाचन | valign="top" |Science of Reading |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !'''मेहता पब्लिशिंग हाऊस''' |- | valign="bottom" |माझे नर्सिंग | valign="top" |My Nursing - My Quest for Life |सुजाता लोखंडे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |[[बहिर्जी नाईक]] खंड १ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume I |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |- | valign="bottom" |इन्किलाब विरुद्ध जिहाद | valign="top" |Inquilab Vs Jihad |[[लक्ष्मीकांत देशमुख]] ! !स्टोरीमिरर इन्फोटेक प्रा.लि. |- | valign="bottom" |पार्टनर | valign="top" |Partner |[[व.पु. काळे|व.पु.काळे]] ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |खाली जमीन वर आकाश | valign="top" |In Between |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |[[प्राणायाम]] | valign="top" |Pranayama |डॉ. गिरिधर करजगावकर ! !विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="bottom" |लढा | valign="top" |Grapple |डॉ. राम वाघमारे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |बहिर्जी नाईक खंड २ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume II |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |} == शब्दांकन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !लेखकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ | असाध्य ते साध्य  | शैलेश कोतमिरे | प्रेरणादायी | अनुनाद प्रकाशन |- |०२ |ध्यास आणि प्रयास |डॉ.अशोक वेणीमाधवशास्त्री जोशी  |अनुभवकथन | रोहन प्रकाशन |} == सहलेखन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !सहलेखकांची नावे !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ |तुझ्या सवे    |प्रतिभा देशपांडे, शुचिता फडके |ललित साहित्य |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- |०२ |शुभमंगल  |प्रतिभा देशपांडे, संजीवनी राहणे, शुचिता फडके | माहितीपर | विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |} == पुरस्कार == त्यांच्या अनुवादकार्याची दखल घेत खालील संस्थांतर्फे त्यांना उत्कृष्ट अनुवादक म्हणून सन्मानित करण्यात आले आहे. * [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद]], पुणे - 'अलकेमिस्ट' या पाऊलो कोएल्हो लिखित जागतिक कीर्तीच्या पुस्तकाच्या त्यांनी केलेल्या अनुवादाला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा, उत्तम अनुवादाचा (२०१९) पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rohanprakashan.com/product-author/shuchita-nadapurkar-phadake/|title=शुचिता नांदापूरकर-फडके Archives|website=Rohan Prakashan|language=en-US|access-date=2026-04-29}}</ref> * [[महाराष्ट्र ग्रंथोत्तेजक संस्था]], पुणे - २०२२ साली अनुवाद क्षेत्रातल्या भरीव कामगिरीसाठी सन्मानित करण्यात आले आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rohanprakashan.com/product-author/shuchita-nadapurkar-phadake/|title=शुचिता नांदापूरकर-फडके Archives|website=Rohan Prakashan|language=en-US|access-date=2026-03-30}}</ref> * आपटे वाचनालय, इचलकरंजी == सन्मान == * कर्नाळा चॅरिटेबल ट्रस्ट, पुणे यांच्यातर्फे २०२६ मध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्ष <ref>आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनानिमित्त प्रकाशित करण्यात आलेली स्मरणिका</ref> == अधिक माहितीसाठी == * [https://www.youtube.com/watch?v=TT-nDiCkGsU डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] * [https://www.youtube.com/watch?v=x2ABK5S7dyE डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची वनिता मंडळतर्फे घेण्यात आलेली मुलाखत] * [https://www.youtube.com/live/8WjKzk13RSo डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] (पुस्तक परिचय या पॉडकास्टमध्ये) * [https://www.youtube.com/watch?v=8qiJcF4Jcog वाचाल तर वाचाल - सह्याद्री वाहिनीवर मुलाखत] == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:संपादक]] [[वर्ग:समुपदेशक]] [[वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म]] 1zkl949d78ywtu59kbvjk4vboe6h3ln 2681608 2681606 2026-04-29T04:26:47Z Ketaki Modak 21590 आशयाची भर - संदर्भासहित 2681608 wikitext text/x-wiki '''डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके''' (जन्म - १९६५) या अनुवादक, समुपदेशक म्हणून विख्यात आहेत. गेल्या दशकभराहून अधिक काळ मराठी वाङ्मयविश्वात अनुवादक म्हणून त्या कार्यरत आहेत. == शिक्षण == शुचिता फडके यांचा जन्म १८ सप्टेंबर १९६५ झाला. त्यांनी विज्ञान आणि कला शाखेची पदवी प्राप्त केली असून, मानसशास्त्राच्या त्या द्विपदवीधर आहेत. शिवाय एम.बी.ए.(एच.आर) ही पदवीही त्यांनी प्राप्त केली आहे. ‘अनुवादशास्त्राची शास्त्रशुद्ध मांडणी’ या विषयाचा अभ्यास करून त्यांनी ‘विद्या वाचस्पती’ ही पदवी प्राप्त केली.<ref name=":0" /> श्री. प्र. चिं. शेजवलकर हे त्यांचे मार्गदर्शक होते. <ref>https://www.rajhansprakashan.com/authors-details/dr-shuita-nandapurkarphadke राजहंस प्रकाशन - लेखक परिचय</ref> कॅन्सर रुग्णांसाठी समुपदेशन, शैक्षणिक क्षेत्र (अभ्यागत प्राध्यापक), मेडिकल ट्रान्सक्रिप्शन, शालेय अभ्यासक्रम रचना, व्हॉईस ओव्हर, प्री स्कूल उभारणी या क्षेत्रांमध्ये त्यांचं योगदान आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mehtapublishinghouse.com/author/DR-dt--SHUCHITA-NANDAPURKAR~PHADKE.aspx|title=Product list|website=www.mehtapublishinghouse.com|access-date=2026-03-30}}</ref> {{माहिती संचिका}} == अनुवादक म्हणून कार्य == २०१२ पासून आजपर्यंत त्यांनी इंग्रजीतील विविध विषयांवरील सुमारे सव्वाशेहून अधिक पुस्तकांचे मराठीत अनुवाद केले असून त्यांपैकी १०० पेक्षा अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. अनुवादाच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी सहलेखन, शब्दांकन आणि संपादन अशा प्रकारच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या होत्या. अध्यात्म, तत्त्वज्ञान, व्यक्तिमत्त्व विकास, स्व-मदत साहित्य, चरित्र-आत्मचरित्रे, इतिहास, व्यवस्थापन, तसेच जागतिक दर्जाच्या कादंबऱ्या आणि पौराणिक पुनर्कथन अशा विविध प्रकारांतील पुस्तकांचे त्यांनी मराठीत सुलभ रूपांतर केले आहे. त्यांना बालसाहित्यातही रस आहे. रोहन प्रकाशन, [[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] इत्यादी प्रकाशनसंस्थातर्फे त्यांची पुस्तके प्रकाशित करण्यात आली आहेत.<ref name=":0">https://www.youtube.com/watch?v=8qiJcF4Jcog सह्याद्री वाहिनीवरील मुलाखत</ref> === इंग्रजीतून मराठीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" |+ !मूळ पुस्तकाचे नाव !मराठी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="top" |Fish | valign="bottom" |फिश | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |[[मेहता पब्लिशिंग हाऊस]] |- | valign="top" |Fish Tales | valign="bottom" |फिश टेल्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish Sticks | valign="bottom" |फिश स्टिक्स | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fish For Life | valign="bottom" |फिश फॉर लाईफ | valign="bottom" |स्टीफन लुंडिन, जॉन क्रिस्टेनसेन, हॅरी पॉल | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Another Man's Wife | valign="bottom" |एका लालसेने | valign="bottom" |मंजुल बजाज |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Emotional Intelligence | valign="bottom" |इमोशनल इंटेलिजन्स | valign="bottom" |क्रिस्टीन वाइल्डिंग | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Shaggie Bain | valign="bottom" |शगी बेन | valign="bottom" |डग्लस स्टुअर्ट | | |- | valign="top" |Madame Butterfly | valign="bottom" |मदाम बटरफ्लाय | valign="bottom" |रे किमुरा |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Immortal Heart | valign="bottom" |अमर हृदय | valign="bottom" |सेरदार ओझकान |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Sabse Badi Bagawat | valign="bottom" |महाराष्ट्रातील महाबंड | valign="bottom" |जितेंद्र दीक्षित |समाज/राजकारण/इतिहास |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |The Bellboy | valign="bottom" |हरकाम्या | valign="bottom" |अनीस सलीम | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Let Her Fly | valign="bottom" |लेट हर फ्लाय | valign="bottom" |झियाउद्दीन युसुफझाई | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Darker | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स डार्कर | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Fifty Shades Freed | valign="bottom" |फिफ्टी शेड्स फ्रीड | valign="bottom" |ई. एल. जेम्स | |मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="top" |Everyone Can Heal | valign="bottom" |आरोग्यसंपदा तनामनाची | valign="bottom" |सोनिया मकवानी |आरोग्य/जीवनशैली |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Tales of Tails | valign="bottom" |मनीच्या मनी | valign="bottom" |हिल्डा डेव्हिड |कथा संग्रह |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Karna's Wife | valign="bottom" |[[कर्ण (महाभारत)|कर्ण]]<nowiki/>पत्नी | valign="bottom" |कविता काणे |पौराणिक/पुराणकथा |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Art of Bitfulness | valign="bottom" |द आर्ट ऑफ बिटफुलनेस | valign="bottom" |[[नंदन निलेकणी]], तनुज भोजवानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Valmiki's Women | valign="bottom" |[[वाल्मिकी रामायण|वाल्मिकी रामायणा]]<nowiki/>तील पाच स्त्रिया | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |रामायण-महाभारत पुनर्कथन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Win Before You Begin | valign="bottom" |सुरुवात करण्याआधी जिंका | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |स्व-मदत |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 1 | valign="bottom" |चले चलो - १ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Keep Moving - 2 | valign="bottom" |चले चलो - २ | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What is Your Excuse | valign="bottom" |निष्क्रियतेला बहाणे हजार | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Five Key Steps to Write Your Own Autobiography | valign="bottom" |आत्मचरित्र लेखनासाठी ५ की स्टेप्स | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Wow Tales | valign="bottom" |अरे व्वा! | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Essentials of Parenting | valign="bottom" |उद्यासाठी मुलांना घडवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |I Can | valign="bottom" |होय! आम्ही करू शकतो | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think About It | valign="bottom" |विचार करा, आयुष्याची दिशा ठरवा | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Miracle Anchors | valign="bottom" |आधारांची जादू | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Winning Habits | valign="bottom" |जिंकून देणाऱ्या सवयी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |What Are You Waiting For | valign="bottom" |आपलं व्यक्तिमत्त्व घडवण्यासाठी | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |But I am Afraid | valign="bottom" |भीतीची 'भीती' कशाला? | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |प्रेरणादायी मालिका |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Businessman's Bible | valign="bottom" |व्यावसायिकांचे बायबल | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी |व्यवसाय/व्यवस्थापन |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Long Drives and Flat Tires | valign="bottom" |सहज, सोबत जोडीदाराची | valign="bottom" |नरेंद्र गोईदानी | |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Power of Your Subconscious Mind | valign="bottom" |द पॉवर ऑफ युअर सबकॉन्शस माईंड | valign="bottom" |डॉ. जोसेफ मर्फी |व्यक्तिमत्त्व विकास |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Meditations | valign="bottom" |मेडिटेशन्स | valign="bottom" |मार्कस ऑरेलियस |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Think and Grow Rich | valign="bottom" |थिंक अँड ग्रोरिच | valign="bottom" |नेपोलियन हिल |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Diary of A Young Girl | valign="bottom" |द डायरी ऑफ अ यंग गर्ल | valign="bottom" |अ‍ॅन फ्रँक |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |You Can | valign="bottom" |यू कॅन | valign="bottom" |जॉर्ज मॅथ्यू ॲडम्स |स्व-मदत |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |Don't Kill Him | valign="bottom" |त्यांना ठार करू नका | valign="bottom" |माँ आनंद शीला | |फिंगरप्रिंट्स पब्लिकेशन्स |- | valign="top" |The Tibetan Book of the Dead | valign="bottom" |मृत्यूचे तिबेटी तत्त्वचिंतन | valign="bottom" |रॉबर्ट थारमन |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |प्रसाद प्रकाशन |- | valign="top" |Freedom in Exile | valign="bottom" |विजनवासातील स्वातंत्र्य | valign="bottom" |[[दलाई लामा]] |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |देशना प्रकाशन |- | valign="top" |Enter Heaven | valign="bottom" |आमंत्रण स्वर्गाचे | valign="bottom" |विशाल चिपकर | |सुपरह्युमन एनपीओ |- | valign="top" |Travels With Nandighosh | valign="bottom" |नंदिघोष-यात्रा | valign="bottom" |सतीश मुटाटकर, यशवंत मराठे | |राजहंस प्रकाशन |- | valign="top" |Killing Ashish Karve | valign="bottom" |आशिष कर्वे हत्या प्रकरण | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Three and Half Murders | valign="bottom" |साडेतीन खून | valign="bottom" |सलील देसाई |रहस्य/थ्रिलर |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |The Goal | valign="bottom" |द गोल | valign="bottom" |एलियाहू एम. गोल्डरॅट |व्यवसाय/व्यवस्थापन |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |In The Footsteps of Rama | valign="bottom" |रामाच्या पावलांवर पाऊल | valign="bottom" |विक्रांत पांडे, नीलेश कुलकर्णी |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Many Ramayanas, Many Lessons | valign="bottom" |[[रामायण]] एक, रूपं अनेक | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |पौराणिक/पुराणकथा |रोहन प्रकाशन |- | valign="top" |Limitless | valign="bottom" |लिमिटलेस अमर्याद | valign="bottom" |जिम क्विक |स्व-मदत /व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The High Five Habits | valign="bottom" |द हाय फाईव्ह हॅबिट्स | valign="bottom" |मेल रॉबिन्स |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |The Go-Giver | valign="bottom" |द गो-गिव्हर | valign="bottom" |बॉब बर्ग, जॉन डेव्हिड मॅन |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |गोएल प्रकाशन |- | valign="top" |Get Out of Your Own Way | valign="bottom" |गेट आऊट ऑफ युअरओन वे | valign="bottom" |मार्क गॉलस्टन, फिलिप गोल्डबर्ग |स्व-मदत/प्रेरणादायी/व्यक्तिमत्त्व विकास |माय मिरर पब्लिकेशन |- | valign="top" |Maya, Modi, Azad | valign="bottom" |माया, मोदी, आझाद | valign="bottom" |सुधा पै, सज्जन कुमार |समाज/राजकारण/इतिहास |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Kargil Girl | valign="bottom" |द कारगिल गर्ल | valign="bottom" |फ्लाइट लेफ्टनंट गुंजन सक्सेना |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Sing, Dance and Pray | valign="bottom" |श्रीलप्रभुपाद | valign="bottom" |हिंदोल सेनगुप्ता |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Vichhoda | valign="bottom" |विछोडा | valign="bottom" |हरेंद्र सिंग सिक्का |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="bottom" |Bose – The Untold Story of an Inconvenient Nationalist | valign="bottom" |बोस - एका अस्वस्थ करणाऱ्या राष्ट्रवादीची न सांगितलेली कथा | valign="bottom" |चंद्रचूर घोष |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |हेडविग पब्लिकेशन |- | valign="top" |Energize Your Mind | valign="bottom" |मनःशक्ती वाढवा | valign="bottom" |[[गौर गोपाल दास]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Sketchbook of Wisdom | valign="bottom" |द स्केचबुक ऑफ विस्डम | valign="bottom" |विशाल खंडेलवाल |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |My Life | valign="bottom" |माझे जीवन | valign="bottom" |अनुपलब्ध |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Thinking, Fast and Slow | valign="bottom" |थिंकिंग, फास्ट अँड स्लो | valign="bottom" |डॅनियल काहनेमन |वैचारिक |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |Deep Work | valign="bottom" |डीपवर्क - सखोल कार्य | valign="bottom" |कॅल न्यूपोर्ट |व्यक्तिमत्त्व विकास |मधुश्री पब्लिकेशन |- | valign="top" |The Idol Thief | valign="bottom" |मूर्तीचोर | valign="bottom" |एस. विजय कुमार |रहस्य/थ्रिलर |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Life's Amazing Secrets | valign="bottom" |जीवन समजून घेताना | valign="bottom" |गौर गोपाल दास |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Choice | valign="bottom" |द चॉईस | valign="bottom" |एडिथ एडगर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Unbroken | valign="bottom" |अनब्रोकन | valign="bottom" |निधी चाफेकर |आत्मकथन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Asur | valign="bottom" |असुर | valign="bottom" |आनंद नीलकंठन |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Styling at the Top | valign="bottom" |स्टाइलिंग ॲट द टॉप | valign="bottom" |जयश्री शेट्टी |व्यवसाय/व्यवस्थापन/नेतृत्व |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Top Five Regrets of the Dying | valign="bottom" |द टॉप फाईव्ह रिग्रेट्स ऑफ द डाइंग | valign="bottom" |ब्रॉनी वेअर |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |On Meditation | valign="bottom" |ध्यानसाधना | valign="bottom" |श्री एम |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Archer | valign="bottom" |द आर्चर | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान/जीवनदर्शन |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Menaka | valign="bottom" |निर्णय [[मेनका|मेनके]]<nowiki/>चा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Zen | valign="bottom" |[[झेन]] | valign="bottom" |शुन्मो मासुनो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Lifestyle Diet | valign="bottom" |द लाइफ स्टाइल डाएट | valign="bottom" |डॉ. रोहिणी पाटील |आरोग्य/जीवनशैली |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Five People You Meet in Heaven | valign="bottom" |पाच लोक ज्यांना तुम्ही स्वर्गात भेटता | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Ganbatte | valign="bottom" |गनबाते | valign="bottom" |अल्बर्ट लिबरमन, हेक्टर गार्सिया | |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Art of Dealing with People | valign="bottom" |लोकांशी कसे वागावे | valign="bottom" |लेस गिब्लिन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Tuesdays with Morrie | valign="bottom" |ट्युजडे विथ मॉरी | valign="bottom" |मिच अल्बोम |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Wabi Sabi | valign="bottom" |वाबीसाबी | valign="bottom" |नोबुओ सुझुकी |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Forty Rules of Love | valign="bottom" |द फोर्टी रुल्स ऑफ लव्ह | valign="bottom" |एलिफ शफाक |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Maktub | valign="bottom" |मक्तूब | valign="bottom" |पाउलो कोएल्हो |अध्यात्म/तत्त्वज्ञान |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Make Your Bed | valign="bottom" |मेक युअर बेड | valign="bottom" |विल्यम एच. मॅक्रेव्हन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Alchemist | valign="bottom" |[[दि अल्केमिस्ट|द अल्केमिस्ट]] | valign="bottom" |[[पाउलो कोएल्हो]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Lockdown | valign="bottom" |लॉकडाऊन - कुलूपबंद मनाच्या कथा | valign="bottom" |[[शोभा डे]] |कादंबऱ्या/साहित्यिक कथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Don't Believe Everything You Think | valign="bottom" |तुमच्या प्रत्येक विचारावर विश्वास ठेवू नका | valign="bottom" |जोसेफ न्गुयेन |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |11 Rules for Life | valign="bottom" |११ रुल्स फॉर लाइफ | valign="bottom" |[[चेतन भगत]] |व्यक्तिमत्त्व विकास |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |Sita's Sister | valign="bottom" |[[ऊर्मिला|उर्मिला]] - [[सीता|सीते]]<nowiki/>च्या बहिणीची कथा | valign="bottom" |कविता केन |पौराणिक/पुराणकथा |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |I Came Upon a Lighthouse | valign="bottom" |[[रतन टाटा]] - एक दीपस्तंभ | valign="bottom" |शंतनू नायडू |चरित्र/आत्मचरित्र/स्मरण |मंजुल प्रकाशन |- | valign="top" |The Ultimate Guide to Garbhasanskar | valign="bottom" |गर्भसंस्कार - सर्वोत्तम मार्गदर्शिका | valign="bottom" |नूतन पाखरे |आरोग्य/जीवनशैली | valign="bottom" |नूतन पाखरे |- | valign="top" |Children's Stories | valign="bottom" |शिशुवर्गासाठी कथामाला | valign="bottom" | |३६ बालकथा संच | valign="bottom" |गोल्डन माइंड्स |- | valign="top" |Greek Fairy Tales | valign="bottom" |अद्भुत ग्रीक परीकथा | valign="bottom" | |परीकथा | valign="bottom" |अनाहत प्रकाशन |} === मराठीतून इंग्रजीत केलेला अनुवाद === {| class="wikitable" !मूळ पुस्तकाचे नाव !इंग्रजी अनुवादित पुस्तकाचे नाव !मूळ लेखकाचे नाव !साहित्यप्रकार !प्रकाशन संस्था |- | valign="bottom" |वाचन | valign="top" |Science of Reading |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !'''मेहता पब्लिशिंग हाऊस''' |- | valign="bottom" |माझे नर्सिंग | valign="top" |My Nursing - My Quest for Life |सुजाता लोखंडे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |[[बहिर्जी नाईक]] खंड १ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume I |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |- | valign="bottom" |इन्किलाब विरुद्ध जिहाद | valign="top" |Inquilab Vs Jihad |[[लक्ष्मीकांत देशमुख]] ! !स्टोरीमिरर इन्फोटेक प्रा.लि. |- | valign="bottom" |पार्टनर | valign="top" |Partner |[[व.पु. काळे|व.पु.काळे]] ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |खाली जमीन वर आकाश | valign="top" |In Between |डॉ. सुनीलकुमार लवाटे ! !मेहता पब्लिशिंग हाऊस |- | valign="bottom" |[[प्राणायाम]] | valign="top" |Pranayama |डॉ. गिरिधर करजगावकर ! !विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- | valign="bottom" |लढा | valign="top" |Grapple |डॉ. राम वाघमारे ! !सम्यक प्रकाशन |- | valign="bottom" |बहिर्जी नाईक खंड २ | valign="top" |Bahirji Naik - Volume II |प्रेम धांडे ! !रुद्र एन्टरप्राईजेस |} == शब्दांकन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !लेखकाचे नाव !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ | असाध्य ते साध्य  | शैलेश कोतमिरे | प्रेरणादायी | अनुनाद प्रकाशन |- |०२ |ध्यास आणि प्रयास |डॉ.अशोक वेणीमाधवशास्त्री जोशी  |अनुभवकथन | रोहन प्रकाशन |} == सहलेखन == {| class="wikitable" |+ !क्र. !पुस्तकाचे नाव !सहलेखकांची नावे !प्रकार !प्रकाशन संस्था |- |०१ |तुझ्या सवे    |प्रतिभा देशपांडे, शुचिता फडके |ललित साहित्य |विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |- |०२ |शुभमंगल  |प्रतिभा देशपांडे, संजीवनी राहणे, शुचिता फडके | माहितीपर | विश्वकर्मा पब्लिकेशन्स |} == पुरस्कार == त्यांच्या अनुवादकार्याची दखल घेत खालील संस्थांतर्फे त्यांना उत्कृष्ट अनुवादक म्हणून सन्मानित करण्यात आले आहे. * [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद]], पुणे - 'अलकेमिस्ट' या पाऊलो कोएल्हो लिखित जागतिक कीर्तीच्या पुस्तकाच्या त्यांनी केलेल्या अनुवादाला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा, उत्तम अनुवादाचा (२०१९) पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rohanprakashan.com/product-author/shuchita-nadapurkar-phadake/|title=शुचिता नांदापूरकर-फडके Archives|website=Rohan Prakashan|language=en-US|access-date=2026-04-29}}</ref> * [[महाराष्ट्र ग्रंथोत्तेजक संस्था]], पुणे - २०२२ साली अनुवाद क्षेत्रातल्या भरीव कामगिरीसाठी सन्मानित करण्यात आले आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rohanprakashan.com/product-author/shuchita-nadapurkar-phadake/|title=शुचिता नांदापूरकर-फडके Archives|website=Rohan Prakashan|language=en-US|access-date=2026-03-30}}</ref> * आपटे वाचनालय, इचलकरंजी == सन्मान == * कर्नाळा चॅरिटेबल ट्रस्ट, पुणे यांच्यातर्फे २०२६ मध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्ष <ref>आठव्या राष्ट्रभक्ती साहित्य संमेलनानिमित्त प्रकाशित करण्यात आलेली स्मरणिका</ref> == अधिक माहितीसाठी == * [https://www.youtube.com/watch?v=TT-nDiCkGsU डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] * [https://www.youtube.com/watch?v=x2ABK5S7dyE डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची वनिता मंडळतर्फे घेण्यात आलेली मुलाखत] * [https://www.youtube.com/live/8WjKzk13RSo डॉ. शुचिता नांदापूरकर-फडके यांची मुलाखत] (पुस्तक परिचय या पॉडकास्टमध्ये) * [https://www.youtube.com/watch?v=8qiJcF4Jcog वाचाल तर वाचाल - सह्याद्री वाहिनीवर मुलाखत] == संदर्भ == [[वर्ग:भाषांतरकार]] [[वर्ग:संपादक]] [[वर्ग:समुपदेशक]] [[वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म]] 01raxsw2jrby7ys85dwumrt6zlmn5hg 0 378617 2681607 2679835 2026-04-29T04:23:10Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2681607 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''इतालिया त्रास्पोर्तो एरिओ एस.पी.ए'''. तथा '''इटा एरवेझ''' ही [[इटली]]ची [[ध्वजवाहक]] विमान कंपनी आहे.<ref>{{cite web|title=ITA to start off with 2,800 workers|url=https://www.ansa.it/english/news/2021/08/24/ita-to-start-off-with-2800-workers_d5be1dc6-690f-40f7-9bcb-b103ef78e1dd.html|website=Ansa.it|access-date= २८ ऑगस्ट २०२१|date= २४ ऑगस्ट २०२१}}</ref> ही कंपनी [[इटली सरकार]] (अर्थ आणि वित्त मंत्रालयामार्फत) आणि [[लुफ्तांसा समूह]] यांच्या मालकीची आहे. या विमान कंपनीची स्थापना २०२० मध्ये दिवाळखोर झालेल्या [[अलिटालिया]]ची वारस म्हणून करण्यात आली. ही विमान कंपनी ७०पेक्षा जास्त देशांतर्गत, युरोपीय आणि आंतरखंडीय शहरांना विमानसेवा पुरवते.<ref>{{cite web|url=https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|title=ITA AIRWAYS WORLD|website=ita-airways.com|date=|access-date= १९ नोव्हेंबर २०२२|archive-date= २२ सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922005220/https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|url-status=dead}}</ref> हे या कंपनीचा मुख्य तळ [[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ]] येथे तर दुय्यम तळ [[मिलान लिनाते विमानतळ]] येथे आहे. २०२५ मध्ये इटा एरवेझने [[स्कायटीम]] मधील अंग काढून घेतले.<ref name=":7">{{Cite web |title=ITA Airways exits SkyTeam Alliance |url=https://www.skyteam.com/en/about/press-releases/press-releases-2025/ita-airways-exits-skyteam-alliance |access-date= ३ फेब्रुवारी २०२५ |website=www.skyteam.com |language=en}}</ref> लुफ्तांसा समूहातील विलीनीकरणाचा भाग म्हणून २०२६ मध्ये [[स्टार अलायन्स]] मध्ये सामील होईल.<ref name=":8" /><ref name=":13">{{Cite web |date=2025-04-02 |title=ITA Airways Set to Start Integration into Star Alliance |url=https://www.staralliance.com/en/news-article?newsArticleId=4962476&groupId=20184 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410053540/https://www.staralliance.com/en/news-article?newsArticleId=4962476&groupId=20184 |archive-date= १० एप्रिल २०२५ |access-date= २२ मे २०२५ |website=Star Alliance |language=en-GB }}</ref><ref>{{Cite web |title=WirtschaftsWoche |url=https://www.wiwo.de/unternehmen/luftverkehr-lufthansa-steigt-bei-airline-ita-ein-was-sich-aendert-/30161282.html |access-date=१० जानेवारी २०२५ |website=www.wiwo.de }}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य लेख|एटा एरवेझची गंतव्यस्थाने}} नोव्हेंबर २०२४ च्या सुमारास इटा एरवेझ [[इटली]], [[युरोप]], [[आफ्रिका]], [[आशिया]], [[उत्तर अमेरिका]] आणि [[दक्षिण अमेरिका]] खंडांतील ७३ शहरांना सेवा पुरवत होती. २०२५ पर्यंत ७४ शहरे आणि ८९ मार्गांवर सेवा देण्याचे या कंपनीचे नियोजन आहे.<ref name=":0">{{Cite web|title=About Us|url=https://www.ita-airways.com/en_en/fly-ita/ita-world/about-us.html|access-date=१४ मार्च २०२३|website=ITA Airways|archive-date=१ नोव्हेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101225626/https://www.ita-airways.com/en_en/fly-ita/ita-world/about-us.html|url-status=dead}}</ref> === युती === इटा एरवेझ २०२१ ते २०२५ पर्यंत [[स्कायटीम]] युतीचा सदस्य होती.<ref>{{Cite web|title=ITA Airways joins Skyteam|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2021/10/29/ita-airways-joins-skyteam/|access-date=२९ ऑक्टोबर २०२१|website=Business Traveller|date=२९ ऑक्टोबर २०२१ |language=en-GB}}</ref> ३ फेब्रुवारी २०२५ रोजी कंपनीने जाहीर केले की ती [[लुफ्थांसा समूह]]ामध्ये सामील होईल आणि स्कायटीम सोडून [[स्टार अलायन्स]]मध्ये प्रवेश करेल.<ref name=":8" /> ही विमान कंपनी ३० एप्रिल २०२५ रोजी अधिकृतपणे स्कायटीममधून बाहेर पडली आणि १ एप्रिल २०२६ रोजी स्टार अलायन्समध्ये तिचा अधिकृत प्रवेश झाला.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite web |title=COMUNICATO STAMPA ITA Airways presenta le novità commerciali in sinergia con il Gruppo Lufthansa Partnership tra Volare e Miles & More, previsti altri benefici per i passeggeri La Compagnia italiana annuncia l'uscita dall'Alleanza SkyTeam |url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/IT/volare/mondo-ita/comunicati-stampa/2025/Comunicato_Conferenza_%20stampa_3_febbraio%20(1).pdf |access-date=४ फेब्रुवारी २०२५ |archive-date=२२ फेब्रुवारी २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222235301/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/IT/volare/mondo-ita/comunicati-stampa/2025/Comunicato_Conferenza_%20stampa_3_febbraio%20%281%29.pdf |url-status=dead }}</ref> === कोडशेर करार<ref>{{cite web|url=https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|title=The Network|website=ITA Airways|access-date=१९ नोव्हेंबर २०२२|archive-date=२२ सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922005220/https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|url-status=dead}}</ref> === {{div col|colwidth=17em}} * [[एरोलिनियास अर्जेंटिनास]]<ref>{{cite web|url=https://www.aerolineas.com.ar/en-ar/servicioscliente/codeshare/14_itaairways|title=Our Allies|publisher=Aerolineas Argentinas|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005211848/https://www.aerolineas.com.ar/en-ar/servicioscliente/codeshare/14_itaairways|archive-date=५ ऑक्टोबर २०२२}}</ref> * [[एरोमेक्सिको]]<ref>{{cite web | url=https://www.lagenziadiviaggimag.it/ita-e-aeromexico-codeshare-sulla-roma-citta-del-messico/ | title=Ita e Aeroméxico, verso il codeshare sulla Roma-Città del Messico | date=२० मार्च २०२३ }}</ref> * [[एर कॅनडा]]<ref>{{cite news |last1=Adler |first1=David |title=Air Canada and ITA Airways Enhance Connectivity with New Codeshare Agreement |url=https://passport.news/article/845 |access-date=१५ जुलै २०२५ |work=PassportNews |date=१४ जुलै २०२५ |language=en}}</ref> * [[एर कॅरिब्स]]<ref name="cs">{{cite web|url=https://www.aircaraibes.com/la-compagnie/code-share|title=Nos accords aériens|trans-title=Our air agreements|language=FR|website=Air Caraïbes|access-date=१४ सप्टेंबर २०२०}}</ref> * [[एर कॉर्सिका]]<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2022/04/19/ita-airways-e-in-code-share-con-air-corsica-su-ajaccio/ | title=ITA Airways è in code share with Air Corsica su Ajaccio | date=१९ एप्रिल २०२२ }}</ref> * [[एर डोलोमिटी]]<ref name="auto">{{cite web | url=https://newsroom.lufthansagroup.com/en/the-route-network-of-ita-airways-and-lufthansa-group-can-be-combined-through-code-sharing/ | title=The route network of ITA Airways and Lufthansa Group can be combined through code sharing | date=२५ फेब्रुवारी २०२५ }}</ref> * [[एर युरोपा]]<ref>{{Cite web|url=https://www.teleborsa.it/News/2021/11/08/ita-airways-e-air-europa-accordo-per-migliore-connettivita-tra-i-due-network-71.html#.YYkip2DMLIU|access-date=२८ ऑक्टोबर २०२१|website=teleborsa.it|language=it|title=ITA Airways e Air Europa, accordo per migliore connettività tra i due network|trans-title=ITA Airways and Air Europa, codeshare for a better connectivity between their networks}}</ref> * [[एर फ्रान्स]]<ref>{{Cite web|date=९ डिसेंबर २०२१|title=ITA Airways, accordo di codeshare con Air France|url=https://www.borsaitaliana.it/borsa/notizie/teleborsa/economia/ita-airways-accordo-di-codeshare-con-air-france-79_2021-12-09_TLB.html?lang=it|language=Italian|trans-title=ITA Airways, codeshare agreement with Air France|website=borsaitaliana.it}}</ref> * [[एर सर्बिया]]<ref>{{Cite web|date=१८ नोव्हेंबर २०२१|title=Accordo di codice di code share tra Air Serbia e ITA Airways|url=https://italiavola.com/2021/11/26/accordo-di-codice-di-code-share-tra-air-serbia-e-ita-airways/|language=Italian|trans-title=Codeshare agreement between Air Serbia and ITA Airways|website=italiavola.com}}</ref> * [[एर बाल्टिक]]<ref>{{Cite press release|url=https://www.itaspa.com/content/dam/itaspa/files/EN/fly/ita-world/press-release/Press_release_code_share_airBaltic.pdf|title=ITA Airways and airBaltic Announce Codeshare Agreement|website=ITA Airways|access-date=२५ जानेवारी २०२२|archive-date=२० सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920163127/https://www.itaspa.com/content/dam/itaspa/files/EN/fly/ita-world/press-release/Press_release_code_share_airBaltic.pdf|url-status=dead}}</ref> * [[ऑल निप्पॉन एरवेझ]]<ref>{{Cite web|date=१२ जानेवारी २०२४|title=ANA / ITA Airways begins codeshare service from late-Jan 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240112-aznhcodeshare|website=aeroroutres.com}}</ref> * [[ऑस्ट्रियन एरलाईन्स]]<ref name="auto"/> * [[एव्हियान्का]]<ref>{{cite web | url=https://www.aviacionline.com/2022/10/avianca-and-ita-airways-sign-codeshare-agreement/ | title=Avianca and ITA Airways sign codeshare agreement | date=२० ऑक्टोबर २०२२ | access-date=२० ऑक्टोबर २०२२ | archive-date=२९ ऑक्टोबर २०२२ | archive-url=https://web.archive.org/web/20221029193826/https://www.aviacionline.com/2022/10/avianca-and-ita-airways-sign-codeshare-agreement/ | url-status=dead }}</ref> * [[अझुल ब्राझिलियन एरलाईन्स]]<ref>{{Cite press release|url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/codeshare_with_Azul_ENG.pdf|date=७ जून २०२२|title=ITA Airways announces codeshare agreement with Azul|website=ITA Airways|access-date=१० जून २०२२|archive-date=२० सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170511/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/codeshare_with_Azul_ENG.pdf|url-status=dead}}</ref> * [[ब्रुसेल्स एरलाईन्स]]<ref name="auto"/> * [[बल्गेरिया एर]]<ref>{{Cite news|date=१८ नोव्हेंबर २०२१|title=TAROM e Bulgaria Air sono in code share con ITA Airways|url=https://italiavola.com/2021/11/17/tarom-e-bulgaria-air-sono-in-code-share-con-ita-airways/|language = Italian|trans-title = TAROM and Bulgaria Air codeshare with ITA Airways|newspaper=Italiavola & Travel}}</ref> * [[चीन एरलाईन्स]] * [[क्रोएशिया एरलाईन्स]] * [[एमिरेट्स]]<ref>{{Cite web|title=Emirates/ITA Airways begins codeshare service from Jan 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250120-azekcodeshare|access-date=२० जानेवारी २०२५|website=aeroroutes.com}}</ref> * [[इथियोपियन एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|url=https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|title=The Network|publisher=ITA Airways|access-date=६ एप्रिल २०२३|archive-date=२२ सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922005220/https://www.ita-airways.com/en_gb/fly-ita/ita-world/network.html|url-status=dead}}</ref> * [[एतिहाद एरवेझ]]<ref>{{Cite web|date=७ डिसेंबर २०२१|title=ITA Airways sigla accordo code-share con Etihad Airways |url=https://www.borsaitaliana.it/borsa/notizie/teleborsa/economia/ita-airways-sigla-accordo-codeshare-con-etihad-airways-109_2021-12-07_TLB.html?lang=it|trans-title=ITA Airways signs a code-share agreement with Etihad Airways|website=borsaitaliana.it}}</ref> * [[युरोविंग्स]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-azewcodeshare|title=ITA Airways Expands Eurowings Codeshare in mid-3Q25|website=AeroRoutes}}</ref> * [[हायनन एरलाईन्स]] * [[आइसलँडएर]]<ref>{{cite web|title=Icelandair / ITA Airways Begins Codeshare Partnership From Jan 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241219-fiazcodeshare|access-date=१९ डिसेंबर २०२४|website=aeroroutes.com}}</ref> * [[केन्या एरवेझ]]<ref>{{Cite news|url=https://allafrica.com/stories/202112240406.html|access-date=२५ डिसेंबर २०२१|website=allafrica.com|title=Kenya Airways Strikes Codeshare Deal With Italian Carrier, Ita Airways|date=२४ डिसेंबर २०२१ }}</ref> * [[केएलएम]]<ref>{{Cite web|date=३ डिसेंबर २०२१|title=ITA Airways, codeshare con KLM|url=https://www.advtraining.it/news/77170-ita-airways-codeshare-con-klm|language = Italian|trans-title = ITA Airways, codeshare with KLM|website=advtraining.it}}</ref> * [[केएम माल्टा एरलाईन्स]]<ref>{{cite web | url=https://www.corrieredimalta.com/vita-a-malta/turismo/km-malta-airlines-e-ita-airways-siglano-accordo-di-codeshare/ | title=KM Malta Airlines e ITA Airways siglano accordo di codeshare | date=२७ जून २०२४ }}</ref> * [[कुवेत एरवेझ]]<ref>{{Cite press release|url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/codeshare_%20ITA_Airways_KuwaitAirways.pdf|date=६ जून २०२२|title=Launch of codeshare flights between ITA Airways and Kuwait Airways|website=ITA Airways|access-date=१० जून २०२२|archive-date=२० सप्टेंबर २०२२|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170432/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/codeshare_%20ITA_Airways_KuwaitAirways.pdf|url-status=dead}}</ref> * [[एलओटी पोलिश एरलाईन्स]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=ITA Airways / LOT Polish Airlines Begins Codeshare Service From April 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250416-azlocodeshare |access-date=१६ एप्रिल २०२५ |work=AeroRoutes |date=१६ एप्रिल २०२५ |language=en-CA}}</ref> * [[लुफ्थांसा]]<ref name="auto"/> * [[लक्सएर]]<ref>{{Cite web|url=https://www.milanolinate-airport.com/en/flights/arrivals/flight-detail?action=execute&flightId=5532850|title=Flight Tracking I Milano Malpensa Airport|website=www.milanolinate-airport.com}}</ref> * [[मिडल इस्ट एरलाईन्स]]<ref>{{cite web | url=https://www.mea.com.lb/english/about-mea/codeshare-flight | title=MEA - Middle East Airlines | Codeshare flight }}</ref> * [[पेगासस एरलाईन्स]] * [[प्लस अल्ट्रा लिनियास एरियास]]<ref>{{Cite web|url=https://www.plusultra.com/es-es/newsletter/plus-ultra-and-ita-airways-join-forces-to-enhance-connections-between-italy-and-south-america/|title=Plus Ultra - Plus Ultra and ITA Airways join forces to enhance connections between Italy and South America|website=www.plusultra.com}}</ref> * [[रॉयल एर मारोक]] * [[रॉयल जॉर्डनियन]] * [[सौदिया]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाईन्स]]<ref name="auto"/> * [[टीएपी एर पोर्तुगाल]]<ref>{{Cite web|last=Machado|first=João|date=१५ नोव्हेंबर २०२१|title=ITA and TAP announce codeshare agreement, increasing Italy-Portugal connectivity|url=https://www.aviacionline.com/2021/11/ita-and-tap-announce-codeshare-agreement-increasing-italy-portugal-connectivity/|access-date=१६ नोव्हेंबर २०२१|website=Aviacionline.com|archive-date=१६ नोव्हेंबर २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116011341/https://www.aviacionline.com/2021/11/ita-and-tap-announce-codeshare-agreement-increasing-italy-portugal-connectivity/|url-status=dead}}</ref> * [[तारोम]]<ref>{{Cite web|date=१८ नोव्हेंबर २०२१|title=TAROM e Bulgaria Air sono in code share con ITA Airways|url=https://italiavola.com/2021/11/17/tarom-e-bulgaria-air-sono-in-code-share-con-ita-airways/|language=Italian|trans-title=TAROM and Bulgaria Air codeshare with ITA Airways|website=italiavola.com}}</ref> * [[टर्किश एरलाईन्स]] * [[युनायटेड एरलाईन्स]]<ref>{{Cite web|date=९ सप्टेंबर २०२५|title=Italy and the USA even more connected: new codeshare agreement between ITA Airways and United Airlines takes off|url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/2025/New_AZ-UA_codeshare_further_connects_Italy_and_USA_ENG_def.pdf|language=English|website=ita-airways.com|access-date=२ डिसेंबर २०२५|archive-date=६ ऑक्टोबर २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20251006174233/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/2025/New_AZ-UA_codeshare_further_connects_Italy_and_USA_ENG_def.pdf|url-status=dead}}</ref> * [[व्हिएतनाम एरलाईन्स]]<ref>{{cite web | url=https://www.vietnamairlines.com/vn/en/vietnam-airlines/subsidiaries-partners/ | title=Subsidiaries & Affiliates | access-date=७ ऑक्टोबर २०२२ | archive-date=१५ ऑक्टोबर २०२२ | archive-url=https://web.archive.org/web/20221015110126/http://www.vietnamairlines.com/vn/en/vietnam-airlines/subsidiaries-partners/ | url-status=dead }}</ref> * [[झियामेन एर]] {{div col end}} === इंटरलाइन करार === {{div col}} * [[एपीडी एरलाईन्स]]<ref>{{Cite web|url=https://www.apgiet.com/all-partner-airlines.html|title=ALL PARTNER AIRLINES|website=APG IET}}</ref> * [[कॉर्सेअर इंटरनॅशनल]]<ref>{{Cite web | title=Corsair's airline partners {{!}} Corsair | url=https://www.flycorsair.com/en/corsair-s-airline-partners#:~:text=Travel%20with%20ITA%20Airways,please%20review%20the%20information%20below. | archive-url=https://web.archive.org/web/20250216080507/https://www.flycorsair.com/en/corsair-s-airline-partners | access-date=२०२६-०१-१७ | archive-date=२०२५-०२-१६}}</ref> * [[फ्लायदुबई]]<ref>{{cite web|title=Interline baggage allowance and rules|url=https://www.flydubai.com/en/flying-with-us/baggage/interline-partners-baggage-rules|website=Flydubai}}</ref> * हन एर<ref>{{Cite web|url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers|title=Partner Carriers | Hahnair|website=www.hahnair.com}}</ref> * [[इरिओ]] (रेल्वे)<ref>{{Cite web|url=https://www.ita-airways.com/it_it/aereo-treno.html|website=ita-airways.com|language=it|title=ITA Airways e il Gruppo Ferrovie dello Stato insieme per l'intermodalità|date= ४ फेब्रुवारी २०२३ |trans-title=ITA Airways and Ferrovie dello Stato Group together for intermodality}}</ref> * [[निओस (विमान कंपनी)|निओस]]<ref>{{cite web | url=https://www.wetravel.biz/2022/02/08/accordo-di-feederaggio-tra-neos-e-ita-airways/ | title=Accordo di feederaggio tra Neos e ITA Airways | work = WeTravel | first = Luca | last = Gorrasi | date=८ फेब्रुवारी २०२२ }}</ref> * [[क्वांटास]]<ref>{{Cite web|url=https://italiavola.com/2021/12/16/qantas-e-ita-airways-vanno-in-code-share/|access-date=१६ डिसेंबर २०२१|website=italiavola.com|language=it|title=Qantas e ITA Airways vanno in interline|date=१६ डिसेंबर २०२१ |trans-title=Qantas interline with ITA Airways}}</ref> * [[त्रेनितालिया]] (रेल्वे)<ref>{{Cite web|url=https://italiavola.com/2023/02/04/ita-airways-e-il-gruppo-ferrovie-dello-stato-insieme-per-lintermodalita/|access-date=४ फेब्रुवारी २०२३|website=italiavola.com|language=it|title=ITA Airways e il Gruppo Ferrovie dello Stato insieme per l'intermodalità|date= ४ फेब्रुवारी २०२३ |trans-title=ITA Airways and Ferrovie dello Stato Group together for intermodality}}</ref> * [[टी'वे एर]]<ref>{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20250919073700003?input=1195m|title=티웨이항공, ITA와 노선 연계 운항…환승 편의성 제고|trans-title=T'way Air operates route link with ITA...Improved convenience of transfer|publisher=Yonhap News Agency|date=१९ सप्टेंबर २०२५}}</ref> * [[व्हर्जिन अटलांटिक]]<ref>{{Cite web|url=https://flywith.virginatlantic.com/za/en/partner-airlines.html|title=Our partner airlines | Virgin Atlantic|website=flywith.virginatlantic.com}}</ref> {{div col end}} == विमान ताफा == डिसेंबर २०२५ च्या सुमारास इटा एरवेझ [[एरबस]] बनावटीची पर्यावरणपूरक आणि कार्बन-कार्यक्षम विमानताफा चालवते:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - ITA Airways |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=63}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-03 |title=Orders and Deliveries {{!}} Airbus |url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/orders-and-deliveries |access-date=२०२५-०६-०६ |website=www.airbus.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |- !rowspan="2"|विमान !rowspan="2"|सेवेत !rowspan="2"| मागणी !colspan="5"|प्रवासी क्षमता !rowspan="2"|नोंदी |- !जे !डब्ल्यू !वाय !एकूण !संदर्भ |- |[[एरबस ए२२०-१००]] |१२ |— |— |— |१२५ |१२५ |<ref>{{cite web |title=How ITA Airways intends to avoid the mistakes of Alitalia |url=https://www.key.aero/article/how-ita-airways-intends-avoid-mistakes-alitalia |date=२४ जानेवारी २०२३ |website=key.aero}}</ref> |rowspan="3"|[[एरबस ए३१९-१००]] ची जागा घेणार. |- |rowspan="2"|[[एरबस ए२२०-३००]] |rowspan="2"|१८ |rowspan="2"|१ |rowspan="2"|— |rowspan="2"|— |१४८ |१४८ |rowspan="2"| |- |१४९ |१४९ |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१० |— |— |— |१४४ |१४४ | |सेवेतून बाद करून एरबस ए२२० द्वारे बदलले जाणार. |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३२०-२००]] |rowspan="2"|१७ |rowspan="2"|— |rowspan="2"|— |rowspan="2"|— |१७४ |१७४ |rowspan="2"|<ref>{{cite web|url=https://www.alitalia.com/content/dam/alitalia/00_tagliate_nuovo_sito/05_volare_alitalia/mondo_alitalia/flotta/map/seat-map-A320.pdf|title=A320/32A - 180 SEATS - DOMESTIC FLIGHTS|access-date=२० सप्टेंबर २०२१|archive-date=२ नोव्हेंबर २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102175816/https://www.alitalia.com/content/dam/alitalia/00_tagliate_nuovo_sito/05_volare_alitalia/mondo_alitalia/flotta/map/seat-map-A320.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|access-date=२८ जून २०२३|title=ITA Airways Airbus A320 Mappa dei posti a sedere - Aggiornato 2023. Trovare il posto migliore {{!}} SeatMaps|url=https://seatmaps.com/it/airlines/az-ita-airways/airbus-a320/#2cb274e6ce940f47beb8011d8ecb1462|website=seatmaps.com}}</ref> |rowspan="2"| |- |१८० |१८० |- |[[एरबस ए३२०नियो]] |१९ |११ |— |— |१८० |१८० | | |- |[[एरबस ए३२१एलआर]] |७ |२ |१२ |१२ |१४१ |१६५ |<ref>flightradar24.com</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Italy's ITA Airways to add 39 new Airbus aircraft in 2023 |url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/121486-italys-ita-airways-to-add-39-new-airbus-aircraft-in-2023 |date=१५ नोव्हेंबर २०२२|website=ch-aviation.com}}</ref><ref name=":6">{{Cite press release |title=Air Lease Corporation Announces Lease Placement of 31 New Airbus Aircraft with ITA |url=https://airleasecorp.com/press/air-lease-corporation-announces-lease-placement-of-31-new-airbus-aircraft-with-ita |last= |first= |access-date=६ ऑक्टोबर २०२१ |website=Air Lease Corporation}}</ref><ref>{{Cite web |last=Frommberg |first=Laura |date=१३ सप्टेंबर २०२३ |title=ITA Airways bringt im Airbus A321 neo auch eine richtige Premium Economy |url=https://www.aerotelegraph.com/ita-airways-bringt-im-airbus-a321-lr-auch-eine-richtige-premium-economy |access-date=१ जानेवारी २०२४ |website=aeroTELEGRAPH |language=de-CH}}</ref> | |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |१ |— |२० |१७ |२१९ |२५६ |<ref>{{cite web|url=https://italiavola.com/2026/03/31/ita-airways-continuera-ad-avere-un-a330-200-per-diversi-anni/|title=ITA Airways continuerà ad avere un A330-200 per diversi anni|date=३१ मार्च २०२६|website=italiavola.com|language=Italian}}</ref> |२०३२ पर्यंत कार्यान्वित राहील. |- |[[एरबस ए३३०-९००]] |१५ |२ |३० |२४ |२३७ |२९१ |<ref>{{cite press release|url=https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/ITA_Airways_prende_in_consegna_l%27Airbus_A330neo_ENG.pdf|title=The First Airbus A330neo joins ITA Airways' fleet|publisher=ITA Airways|date=२६ मे २०२३|access-date=२९ मे २०२३|archive-date=२९ मे २०२३|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529044524/https://www.ita-airways.com/content/dam/ita/files/EN/fly/ita-world/press-release/ITA_Airways_prende_in_consegna_l%27Airbus_A330neo_ENG.pdf|url-status=dead}}</ref> |पहिली इटालियन ऑपरेटर. |- |[[एरबस ए३५०-९००]] |६ |— |३३ |२४ |२६२ |३१९ |<ref>{{cite press release|url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2022-05-ita-airways-becomes-first-italian-a350-operator|title=ITA Airways becomes first Italian A350 operator|publisher=Airbus|date=१२ मे २०२३}}</ref> |<ref>[https://portal.staralliance.com/cms/news/hot-topics/2023-06-08/sky/ita-chooses-airbus-services-for-a350-premium-economy-upgrade portal.staralliance.com - ITA chooses Airbus Services for A350 premium-economy upgrade] ७ जून २०२३</ref> |- !एकूण !१०५ !१६ ! colspan="6" | |} ===दालन=== <gallery mode="packed"> File:ITA Airways, I-ADVA, Airbus A220-100 (54007495525) at Milan Linate.jpg|[[एरबस ए२२०-१००]] File:ITA Airways Airbus A220-300 (Born to be Sustainable Livery) EI-HHI.jpg|[[एरबस ए२२०-३००]] File:ITA Airways, EI-IMO, Airbus A319-112.jpg|[[एरबस ए३१९-१००]] File:Hamburg Airport ITA Airways Airbus A320-216 EI-EID (DSC08857).jpg|[[एरबस ए३२०-२००]] File:Frankfurt Airport ITA Airways Airbus A320-272N EI-INB (DSC04289).jpg|[[एरबस ए३२०नियो]] File:Airbus A321-271NX(LR) ITA Airways EI-HXF FRA 2026-02-23.jpg|[[एरबस ए३२१नियो]] File:ITA Airways AZ A330-941 EI-HJP Miami.png|[[एरबस ए३३०नियो|एरबस ए३३०-९००]] File:ITA AIRWAYS A350-941 EI-IFF HND RJTT 19-APR-2023 (52829502995).jpg|[[एरबस ए३५०-९००]] </gallery> ===ताफ्याचा विकास === ३० सप्टेंबर २०२१ रोजी जाहीर केल्यानुसार, इटा एरवेझने एरबससोबत १० एरबस ए३३०नियो, ११ एरबस ए३२०नियो आणि ७ एरबस ए२२० विमानांसाठी करार केला. तसेच एर लीज कॉर्पोरेशन आणि इतर कंपन्यांकडून एरबस ए२२०, ए३२०नियो, ए३२१नियो, ए३३०नियो आणि ए३५० यांसह ५६ विमाने भाड्याने घेण्याची घोषणा केली.<ref name=":1" /><ref name=":5" /><ref name=":3" /><ref name=":6" /> कंपनीने मध्य-पूर्व (दुबई, रियाध, जेद्दाह, कैरो) आणि मध्य आफ्रिका (डाकार, आक्रा) यांसारख्या मध्यम-लांब पल्ल्याच्या ठिकाणांसाठी एरबस ए३२१नियो विमाने घेतली. ८ जानेवारी २०२४ रोजी [[मिलान मालपेन्सा विमानतळ]] आणि न्यू यॉर्क-जेएफके दरम्यानचा मार्ग बंद झाल्यानंतर, सर्व आंतरखंडीय उड्डाणे आता केवळ [[रोम फ्युमिचिनो विमानतळ]]ाहून चालवली जातात.<ref>{{Cite web |title=ITA Airways cancels Milan-New York flight|url=https://www.avionews.it/item/1255229-ita-airways-cancels-milan-new-york-flight.html#:~:text=The%20national%20carrier%20ITA%20Airways,already%20booked%20the%20flight%20stranded.|website=Avio News| date=२९ नोव्हेंबर २०२३ }}</ref> १५ ऑक्टोबर २०२१ रोजी, अलिटालिया बंद झाल्यानंतर इटा एरवेझने त्या कंपनीची ४९ विमाने ताब्यात घेतली, ज्यात १८ एरबस ए३१९-१००, २५ एरबस ए३२०-२०० आणि ६ एरबस ए३३०-२०० विमानांचा समावेश होता. ===माजी ताफा=== {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |- !विमान !एकूण !सुरू !निवृत्त !नोंदी |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |८ |२०२१ |२०२५ |अलिटालियाकडून वारशाने मिळालेली. एरबस ए३३०-९०० द्वारे बदलले.<ref>{{cite web|url=https://www.airwaysmag.com/new-post/ita-last-a330-200-flight-new-years-eve|title=ITA to Operate Last A330-200 Flight on New Year’s Eve|website=Airwaysmag.com|date=२९ डिसेंबर २०२५|author=Jaedyn White}}</ref> |- |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इटलीमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील निर्मिती]] ld7mmxuhggswv78at9f5s899ohushya 118 379132 2681522 2681468 2026-04-28T17:57:27Z गजानन पाटील सांगली 182342 पुरावे योग्य केले. 2681522 wikitext text/x-wiki '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, सांगली जिल्हा. == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी 'झिंग' आणि 'वादळ' या मराठी चित्रपटांत भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="sakal"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="sakal"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५<ref name="sakal"/> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == संदर्भ == <references> <ref name="sakal">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, दि. २३ एप्रिल २०२५, पान क्र. ३, 'गजानन पाटील यांना काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर'</ref> <ref name="lok">दै. लोकपरिवर्तन, दि. २६ एप्रिल २०२५, 'राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर'</ref> <ref name="google">Google Search AI Overview, "सांगलीतील गजानन पाटील", २७ एप्रिल २०२६ रोजी पाहिले</ref> <ref>दैनिक बुलढाणा, दि. ०६ नोव्हेंबर २०२२, 'आपला परिसर आपले कलावंत' सदर, पान क्र. २</ref> </references> == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी 'झिंग' आणि 'वादळ' या मराठी चित्रपटांत भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="sakal"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="sakal"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५<ref name="sakal"/> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी ''झिंग'' आणि ''वादळ'' या मराठी चित्रपटांमध्ये भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="google"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी ''[[तुझ्यात जीव रंगला]]'', ''[[राजा राणीची गं जोडी]]'' आणि ''जुळता जुळता जुळतंय की'' या मालिकांमध्ये काम केले आहे. त्यांचा ''गजनीती'' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे. त्यांना सन २०२५ चा राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर झाला आहे.<ref name="sakal"/><ref name="lok"/> == संदर्भ == <references> <ref name="sakal">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, दि. २३ एप्रिल २०२५, पान क्र. ३, 'गजानन पाटील यांना काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर'</ref> <ref name="lok">दै. लोकपरिवर्तन, दि. २६ एप्रिल २०२५, 'राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर'</ref> <ref name="google">Google Search AI Overview, "सांगलीतील गजानन पाटील", २७ एप्रिल २०२६ रोजी पाहिले</ref> <ref>दैनिक बुलढाणा, दि. ०६ नोव्हेंबर २०२२, 'आपला परिसर आपले कलावंत' सदर, पान क्र. २</ref> </references> == प्रारंभिक जीवन == गजानन हणमंत पाटील यांचे मूळगाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, जि. सांगली आहे.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरीपुर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == === अभिनय === गजानन पाटील यांनी ''तुझ्यात जीव रंगला'', ''राजा राणीची गं जोडी'', ''जुळता जुळता जुळतंय की'' अशा मराठी दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचे आगामी मराठी चित्रपट ''वाढदळ हिरोईनचा बाबा'' व ''झिंग'' हे आहेत.<ref name="lokparivartan"/> === साहित्य === त्यांचा ''गजनीती'' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal1"/> ते शालेय नाटिका लेखक म्हणूनही कार्यरत आहेत.<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, ५ मे २०२१, "गजानन पाटील यांना आदर्श शिक्षक पुरस्कार"</ref> == पुरस्कार व सन्मान == - '''राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५''': काव्यप्रेमी शिक्षक मंचातर्फे स्व. सौ. मंगल मदन फडणीस स्मृती प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर झाला.<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> - '''जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार २०२०-२१''': अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य, कला व क्रीडा मंडळ शाखेच्या वतीने हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.<ref name="sakal2"/> - स्नेहसंमेलन व विविध उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव दिल्याबद्दल त्यांचा सन्मान करण्यात आला आहे.<ref name="janpravas">दैनिक जनप्रवास, सांगली आवृत्ती, ८ फेब्रुवारी २०२२</ref> == संदर्भ == <references /> py2p36dvavbwsv54vly3z2mjy4j45yu 2681523 2681522 2026-04-28T18:13:05Z गजानन पाटील सांगली 182342 2681523 wikitext text/x-wiki '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, सांगली जिल्हा. == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी 'झिंग' आणि 'वादळ' या मराठी चित्रपटांत भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="sakal"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="sakal"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५<ref name="sakal"/> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == संदर्भ == <references> <ref name="sakal">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, दि. २३ एप्रिल २०२५, पान क्र. ३, 'गजानन पाटील यांना काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर'</ref> <ref name="lok">दै. लोकपरिवर्तन, दि. २६ एप्रिल २०२५, 'राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर'</ref> <ref name="google">Google Search AI Overview, "सांगलीतील गजानन पाटील", २७ एप्रिल २०२६ रोजी पाहिले</ref> <ref>दैनिक बुलढाणा, दि. ०६ नोव्हेंबर २०२२, 'आपला परिसर आपले कलावंत' सदर, पान क्र. २</ref> </references> == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी 'झिंग' आणि 'वादळ' या मराठी चित्रपटांत भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="sakal"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="sakal"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५<ref name="sakal"/> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी ''झिंग'' आणि ''वादळ'' या मराठी चित्रपटांमध्ये भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="google"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी ''[[तुझ्यात जीव रंगला]]'', ''[[राजा राणीची गं जोडी]]'' आणि ''जुळता जुळता जुळतंय की'' या मालिकांमध्ये काम केले आहे. त्यांचा ''गजनीती'' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे. त्यांना सन २०२५ चा राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर झाला आहे.<ref name="sakal"/><ref name="lok"/> == संदर्भ == <references> <ref name="sakal">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, दि. २३ एप्रिल २०२५, पान क्र. ३, 'गजानन पाटील यांना काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर'</ref> <ref name="lok">दै. लोकपरिवर्तन, दि. २६ एप्रिल २०२५, 'राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर'</ref> <ref name="google">Google Search AI Overview, "सांगलीतील गजानन पाटील", २७ एप्रिल २०२६ रोजी पाहिले</ref> <ref>दैनिक बुलढाणा, दि. ०६ नोव्हेंबर २०२२, 'आपला परिसर आपले कलावंत' सदर, पान क्र. २</ref> </references> == प्रारंभिक जीवन == गजानन हणमंत पाटील यांचे मूळगाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, जि. सांगली आहे.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरीपुर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == === अभिनय === गजानन पाटील यांनी ''तुझ्यात जीव रंगला'', ''राजा राणीची गं जोडी'', ''जुळता जुळता जुळतंय की'' अशा मराठी दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचे आगामी मराठी चित्रपट ''वाढदळ हिरोईनचा बाबा'' व ''झिंग'' हे आहेत.<ref name="lokparivartan"/> === साहित्य === त्यांचा ''गजनीती'' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal1"/> ते शालेय नाटिका लेखक म्हणूनही कार्यरत आहेत.<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, ५ मे २०२१, "गजानन पाटील यांना आदर्श शिक्षक पुरस्कार"</ref> == पुरस्कार व सन्मान == - '''राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५''': काव्यप्रेमी शिक्षक मंचातर्फे स्व. सौ. मंगल मदन फडणीस स्मृती प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर झाला.<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> - '''जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार २०२०-२१''': अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य, कला व क्रीडा मंडळ शाखेच्या वतीने हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.<ref name="sakal2"/> - स्नेहसंमेलन व विविध उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव दिल्याबद्दल त्यांचा सन्मान करण्यात आला आहे.<ref name="janpravas">दैनिक जनप्रवास, सांगली आवृत्ती, ८ फेब्रुवारी २०२२</ref> == संदर्भ == <references /> kdrnaoh2gpnk2u1hpuq4ev3j897xl8g 2681524 2681523 2026-04-28T18:22:07Z गजानन पाटील सांगली 182342 2681524 wikitext text/x-wiki '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, सांगली जिल्हा. == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी 'झिंग' आणि 'वादळ' या मराठी चित्रपटांत भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="sakal"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="sakal"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५<ref name="sakal"/> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == संदर्भ == <references> <ref name="sakal">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, दि. २३ एप्रिल २०२५, पान क्र. ३, 'गजानन पाटील यांना काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर'</ref> <ref name="lok">दै. लोकपरिवर्तन, दि. २६ एप्रिल २०२५, 'राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर'</ref> <ref name="google">Google Search AI Overview, "सांगलीतील गजानन पाटील", २७ एप्रिल २०२६ रोजी पाहिले</ref> <ref>दैनिक बुलढाणा, दि. ०६ नोव्हेंबर २०२२, 'आपला परिसर आपले कलावंत' सदर, पान क्र. २</ref> </references> == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी 'झिंग' आणि 'वादळ' या मराठी चित्रपटांत भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="sakal"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="sakal"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५<ref name="sakal"/> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी ''झिंग'' आणि ''वादळ'' या मराठी चित्रपटांमध्ये भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="google"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी ''[[तुझ्यात जीव रंगला]]'', ''[[राजा राणीची गं जोडी]]'' आणि ''जुळता जुळता जुळतंय की'' या मालिकांमध्ये काम केले आहे. त्यांचा ''गजनीती'' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे. त्यांना सन २०२५ चा राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर झाला आहे.<ref name="sakal"/><ref name="lok"/> == संदर्भ == <references> <ref name="sakal">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, दि. २३ एप्रिल २०२५, पान क्र. ३, 'गजानन पाटील यांना काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर'</ref> <ref name="lok">दै. लोकपरिवर्तन, दि. २६ एप्रिल २०२५, 'राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर'</ref> <ref name="google">Google Search AI Overview, "सांगलीतील गजानन पाटील", २७ एप्रिल २०२६ रोजी पाहिले</ref> <ref>दैनिक बुलढाणा, दि. ०६ नोव्हेंबर २०२२, 'आपला परिसर आपले कलावंत' सदर, पान क्र. २</ref> </references> == प्रारंभिक जीवन == गजानन हणमंत पाटील यांचे मूळगाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, जि. सांगली आहे.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरीपुर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == === अभिनय === गजानन पाटील यांनी ''तुझ्यात जीव रंगला'', ''राजा राणीची गं जोडी'', ''जुळता जुळता जुळतंय की'' अशा मराठी दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचे आगामी मराठी चित्रपट ''वाढदळ हिरोईनचा बाबा'' व ''झिंग'' हे आहेत.<ref name="lokparivartan"/> === साहित्य === त्यांचा ''गजनीती'' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal1"/> ते शालेय नाटिका लेखक म्हणूनही कार्यरत आहेत.<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, ५ मे २०२१, "गजानन पाटील यांना आदर्श शिक्षक पुरस्कार"</ref> == पुरस्कार व सन्मान == - '''राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५''': काव्यप्रेमी शिक्षक मंचातर्फे स्व. सौ. मंगल मदन फडणीस स्मृती प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर झाला.<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> - '''जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार २०२०-२१''': अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य, कला व क्रीडा मंडळ शाखेच्या वतीने हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.<ref name="sakal2"/> - स्नेहसंमेलन व विविध उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव दिल्याबद्दल त्यांचा सन्मान करण्यात आला आहे.<ref name="janpravas">दैनिक जनप्रवास, सांगली आवृत्ती, ८ फेब्रुवारी २०२२</ref> == संदर्भ == <references /> 88ory1bw9aqhveohtwuuh95pqchkg22 2681645 2681524 2026-04-29T06:20:29Z गजानन पाटील सांगली 182342 पुरावा सह मसुदा 2681645 wikitext text/x-wiki '''गजानन हणमंत पाटील''' हे सांगली जिल्ह्यातील [[सांगली|सांगली]] येथील [[अभिनव प्राथमिक शाळा|अभिनव प्राथमिक शाळेत]] कार्यरत शिक्षक, तसेच मराठी [[अभिनेते]], [[कवी]], [[लेखक]] आणि [[नाटककार]] आहेत.<ref name="lokparivartan">दैनिक लोकपरिवर्तन, अहिल्यानगर जिल्हा प्रतिनिधी, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर", २६ एप्रिल २०२५</ref><ref name="sakal1">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर", एप्रिल २०२५</ref>१४ जानेवारी २०२५ रोजी सरुड येथील इंदिरा गांधी विद्यालयाच्या वार्षिक स्नेहसंमेलनात गजानन पाटील प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते.<ref name="tarunbharat">दैनिक तरुण भारत, "यशस्वी होण्यासाठी महापुरुषांची प्रेरणा घ्या : बाबासाहेब पाटील- सरूडकर", १४ जानेवारी २०२५</ref> == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, सांगली जिल्हा.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरिपूर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == गजानन पाटील अभिनव प्राथमिक शाळेत सहाय्यक शिक्षक या पदावर कार्यरत आहेत.<ref name="lokparivartan"/> याशिवाय ते मराठी कवी, लेखक आणि नाटककार म्हणूनही सक्रिय आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="lokparivartan"/> त्यांनी मराठी चित्रपट 'वादळ' मध्ये हिरोईनच्या बाबाची भूमिका केली असून 'झिंग' हा त्यांचा आगामी चित्रपट आहे.<ref name="lokparivartan"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' यांसारख्या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="lokparivartan"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार - २०२५<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> * जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार - २०२०-२१<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, सांगली आवृत्ती, "गजानन पाटील यांना जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार", २०२०-२१</ref> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == प्रारंभिक जीवन == गजानन पाटील यांचे मूळ गाव अलकूड, सांगली जिल्हा. == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी 'झिंग' आणि 'वादळ' या मराठी चित्रपटांत भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="sakal"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="sakal"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५<ref name="sakal"/> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == संदर्भ == <references> <ref name="sakal">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, दि. २३ एप्रिल २०२५, पान क्र. ३, 'गजानन पाटील यांना काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर'</ref> <ref name="lok">दै. लोकपरिवर्तन, दि. २६ एप्रिल २०२५, 'राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर'</ref> <ref name="google">Google Search AI Overview, "सांगलीतील गजानन पाटील", २७ एप्रिल २०२६ रोजी पाहिले</ref> <ref>दैनिक बुलढाणा, दि. ०६ नोव्हेंबर २०२२, 'आपला परिसर आपले कलावंत' सदर, पान क्र. २</ref> </references> == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी 'झिंग' आणि 'वादळ' या मराठी चित्रपटांत भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="sakal"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी 'तुझ्यात जीव रंगला', 'राजा राणीची गं जोडी' आणि 'जुळता जुळता जुळतंय की' या मालिकांमध्ये काम केले आहे.<ref name="sakal"/> त्यांचा 'गजनीती' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal"/> == पुरस्कार व सन्मान == * राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५<ref name="sakal"/> == संदर्भ == {{संदर्भसूची}} == कारकीर्द == गजानन पाटील यांनी ''झिंग'' आणि ''वादळ'' या मराठी चित्रपटांमध्ये भूमिका साकारल्या आहेत.<ref name="google"/> दूरचित्रवाणीवर त्यांनी ''[[तुझ्यात जीव रंगला]]'', ''[[राजा राणीची गं जोडी]]'' आणि ''जुळता जुळता जुळतंय की'' या मालिकांमध्ये काम केले आहे. त्यांचा ''गजनीती'' हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे. त्यांना सन २०२५ चा राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर झाला आहे.<ref name="sakal"/><ref name="lok"/> == संदर्भ == <references> <ref name="sakal">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, दि. २३ एप्रिल २०२५, पान क्र. ३, 'गजानन पाटील यांना काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार जाहीर'</ref> <ref name="lok">दै. लोकपरिवर्तन, दि. २६ एप्रिल २०२५, 'राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर'</ref> <ref name="google">Google Search AI Overview, "सांगलीतील गजानन पाटील", २७ एप्रिल २०२६ रोजी पाहिले</ref> <ref>दैनिक बुलढाणा, दि. ०६ नोव्हेंबर २०२२, 'आपला परिसर आपले कलावंत' सदर, पान क्र. २</ref> </references> == प्रारंभिक जीवन == गजानन हणमंत पाटील यांचे मूळगाव अलकूड, ता. कवठेमहांकाळ, जि. सांगली आहे.<ref name="lokparivartan"/> सध्या ते हरीपुर, ता. मिरज येथे वास्तव्यास आहेत.<ref name="lokparivartan"/> == कारकीर्द == === अभिनय === गजानन पाटील यांनी ''तुझ्यात जीव रंगला'', ''राजा राणीची गं जोडी'', ''जुळता जुळता जुळतंय की'' अशा मराठी दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत.<ref name="sakal1"/> त्यांचे आगामी मराठी चित्रपट ''वाढदळ हिरोईनचा बाबा'' व ''झिंग'' हे आहेत.<ref name="lokparivartan"/> === साहित्य === त्यांचा ''गजनीती'' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला आहे.<ref name="sakal1"/> ते शालेय नाटिका लेखक म्हणूनही कार्यरत आहेत.<ref name="sakal2">दैनिक सकाळ, मिरज आवृत्ती, ५ मे २०२१, "गजानन पाटील यांना आदर्श शिक्षक पुरस्कार"</ref> == पुरस्कार व सन्मान == - '''राज्यस्तरीय काव्यप्रेमी प्रेरणा पुरस्कार २०२५''': काव्यप्रेमी शिक्षक मंचातर्फे स्व. सौ. मंगल मदन फडणीस स्मृती प्रेरणा पुरस्कार २०२५ जाहीर झाला.<ref name="lokparivartan"/><ref name="sakal1"/> - '''जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार २०२०-२१''': अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य, कला व क्रीडा मंडळ शाखेच्या वतीने हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.<ref name="sakal2"/> - स्नेहसंमेलन व विविध उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव दिल्याबद्दल त्यांचा सन्मान करण्यात आला आहे.<ref name="janpravas">दैनिक जनप्रवास, सांगली आवृत्ती, ८ फेब्रुवारी २०२२</ref> == संदर्भ == <references /> 68lsvb31nwe2p8wnxiingvhmytfnyvd 0 379305 2681652 2680731 2026-04-29T07:02:48Z Klf2026 182330 Categories added 2681652 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=सुधांशु अंधोरीकर|देश=भारत|भाषा=मराठी|दिग्दर्शन=संतोष राम|निर्मिती=संतोष राम|नाव=द स्टोरी युवराज आणि शहाजहान|निर्मिती वर्ष=२०२४|संकलन=योगेश भागवत|imdb_id=tt20602614|प्रमुख कलाकार=राहुल बिरादार ,विनय भगत , राजकुमार मुंडे अंजली जाधव|कथा=संतोष राम|पटकथा=संतोष राम|छाया=अर्जुन बालकृष्णन}}द स्टोरी ऑफ युवराज अँड शाहजहान हा २०२४ चा भारतीय मराठी लघुपट आहे. या चित्रपटाचे लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन संतोष राम यांनी केले आहे. हा चित्रपट वेगवेगळ्या धार्मिक पार्श्वभूमी असलेल्या  दोन तरुण पुरुषांमधील समलिंगी संबंधाचा शोध घेतो. या चित्रपटाचा प्रीमियर १९व्या तसवीर फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये सिएटल येथे १९ ऑक्टोबर २०२४ मध्ये झाला आणि त्यानंतर अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि भारतीय चित्रपट महोत्सवात , विशेषतः क्वियर- चित्रपट  महोत्सव  आणि   क्वियर केंद्रित कार्यक्रमांमध्ये प्रदर्शित झाला आहे..[१] == कथानक == युवराज, या गावातील तरुणाला  बांगड्या विकणाऱ्या शाहजहानबद्दल आकर्षण वाटते. ते एका निर्जन ठिकाणी भेटतात. ते एकमेकांना समजुन  घेण्याचा  प्रयत्न करतात . युवराज आणि शाहजहान समलैंगिकतेचा तिरस्कार करणाऱ्या समाजात द्वंद्वयुद्धाचे जीवन जगतात. पुन्हा भेटण्याच्या आशेवर  ते निघून जातात.[१] == कलाकार == * युवराज- राहुल बिरादार * शहाजहान- विनय भगत * पाटलाची  पत्नी -अंजली जाधव * पाटील- राजकुमार  मुंढे * युवराजचे  वडील-  विवेक होलसांबरे * जानता - शेषेराव पावडे == निर्मिती == गावात प्रत्यक्ष ठिकाणी याचे चित्रीकरण करण्यात आले. संतोष राम यांनी हौशी  कलाकारांसोबत काम केले, ज्यामुळे एका हिंदू आणि एका मुस्लिम पात्रांमधील मध्यवर्ती समलैंगिक नात्याचे वास्तववादी चित्रण साकारण्यात मदत झाली.[2] == पुरस्कार आणि नामांकने == या चित्रपटाला लघुपट महोत्सवांमध्ये अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत: * '''महोत्सवातील सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक''' – १५ वा पुणे लघुपट महोत्सव २०२५ * '''विशेष उल्लेख''' – कॅराव्हॅन आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०२५ * '''सर्वोत्कृष्ट समीक्षक पुरस्कार''' – १४ वा आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव सुरत २०२५ * '''सर्वोत्कृष्ट भारतीय लघुपट''' – थिलश्री आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०२५ * '''विशेष उल्लेख पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट LGBTQ भारतीय गे चित्रपट)''' – कलर्स ऑफ लव्ह – क्विअर फिल्म फेस्टिव्हल २०२६ == प्रतिसाद == समीक्षकांनी या चित्रपटाचे वर्णन '''"प्रभावशाली"''' आणि '''"ग्रामीण क्वियर प्रेमाचे हळुवार चित्रण"''' असे केले आहे, जो पुराणमतवादी ग्रामीण भारतातील समलैंगिक संबंधांवर दुर्मिळ प्रकाश टाकतो. <ref name="MediumReview">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://medium.com/@curatorfilm877/a-tender-portrait-of-rural-queer-love-revisiting-the-story-of-yuvraj-and-shahajahan-ec21619c3d40|title=Movie Review: The Story of Yuvraj and Shahajahan|date=2025|website=Medium|access-date=17 April 2026}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://mumbaiqueerfest.com/short-films-packages/ इंडियन मसाला मिक्स – २], मुंबई क्विअर फेस्ट * [https://filmbazaarindia.com/media/3662/e-catalogue-viewing-room_lrs.pdf व्ह्यूइंग रूम फिल्म बाजार], पृष्ठ क्र. २३२ (पीडीएफ) * [https://saffm.centrekabir.com/video/the-story-of-yuvraj-and-shahajahan/ युवराज आणि शहाजहान यांची कथा], एसएएफएफ मॉन्ट्रियल * [https://www.csaff.org/filmguide?cnSelected=8bf60431-d0b2-4a87-a473-f4a1666d80b7 मध्यवर्ती राज्ये चित्रपट महोत्सव] (सप्टेंबर २०२५) * [https://aifilmfest.in/catalogue-11th-aiff/.pdf एआयएफएफ २०२६ कॅटलॉग], पृष्ठ क्र. १२२ (पीडीएफ) [[वर्ग:मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:भारतीय लघुपट]] [[वर्ग:मराठी लघुपट]] [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील चित्रपट]] so7crl48f5zcdguipa4qnjuuq2tvh26 0 379350 2681494 2681423 2026-04-28T13:38:39Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681494 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] oinmqbxy2ljqhndzlzcfcird4s1h9og 2681495 2681494 2026-04-28T13:43:12Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681495 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] 2kfogla4m51cwjz04deam0yafr6fo71 2681496 2681495 2026-04-28T13:49:33Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681496 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] 8rfgt1qnmdssaiq2304cvkojzezglif 2681497 2681496 2026-04-28T13:54:07Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681497 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] 0l2qpozwjoolt0oaq31p9yh4rvg7lg5 2681498 2681497 2026-04-28T13:59:26Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681498 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising_Pune_Supergiants_colours.svg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising_Pune_Supergiants_colours.svg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] oepljg3f94wowbi01o0axp95qw5si6b 2681499 2681498 2026-04-28T14:01:18Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681499 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] 85klqpvrtdlzvncsy9edfqx0r33v3r1 2681620 2681499 2026-04-29T05:38:42Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681620 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] cd7suu1qe196nkipwmoqzp55omr17ef 2681632 2681620 2026-04-29T05:49:50Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681632 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] 9namk55tkwy98zenjd0jzswf6416ts4 2681639 2681632 2026-04-29T05:56:30Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681639 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] m92zqn7jlixf6uu5vrkza00df1k95xh 2681642 2681639 2026-04-29T06:04:05Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681642 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] 363htzxmystcukqk22cxal8c03xiwrh 2681644 2681642 2026-04-29T06:08:49Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2681644 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] d3fcfv0ezmjyi9anhvadhs5wgfx6nnq 0 379358 2681501 2681385 2026-04-28T14:23:33Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681501 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''भरत कपूर''' ([[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९४५|१९४५]] – [[२७ एप्रिल]] [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाहिनी अभिनेते होते. ==जीवन आणि कारकीर्द== कपूर यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९४५ रोजी झाला.<ref name="nettv4u">{{cite web |url=https://nettv4u.com/celebrity/hindi/tv-actor/bharat-kapoor |title=Bharat Kapoor | work=NetTV4u|access-date=15 August 2020}}</ref> त्यांनी १९७२ मध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यांनी दोनशेहून अधिक चित्रपटांत काम केले. त्यांनी सर्व प्रकारच्या भूमिका निभावल्या; नकारात्मक भूमिकांमध्येही त्यांना प्रेक्षकांची पसंती मिळाली. मात्र, त्याआधी त्यांनी रंगभूमीच्या माध्यमातून अभिनयातील बारकावे आत्मसात केले. रंगभूमीला अभिनयाच्या प्रवासातील सुरुवातीचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानले जाते आणि येथूनच चित्रपटसृष्टीची दारे उघडतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.amarujala.com/entertainment/bharat-kapoor-death-know-about-famous-actor-movies-career-journey-and-life-story-2026-04-27 |title=भरत कपूर ने रंगमंच से शुरू किया था अभिनय का सफर; चेतन आनंद ने दिया था बड़ा मौका; टेलीविजन पर भी छोड़ी छाप |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=अमर उजाला |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२८ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> कॅम्पस, परंपरा, राहत, सांस, अमानत, भाग्यविधाता, तारा, चुनौती व कहानी चंद्रकांता की सह अनेक गाजलेल्या मालिकांमध्ये त्यांनी दमदार भूमिका साकारल्या.<ref>{{cite web |url=https://ndtv.in/bollywood/bharat-kapoor-majorly-played-police-inspector-or-commissioner-role-passes-away-at-80-11418147 |title=40 साल का करियर, 103 फिल्में, ज्यादातर मिले इंस्पेक्टर और पुलिस कमिश्नर के रोल, 80 की उम्र में दुनिया को कहा अलविदा |publisher=ndtv.in |date= |accessdate=2026-04-28 }}</ref> दीर्घ आजारानंतर एप्रिल २०२६ मध्ये वयाच्या ८० व्या वर्षी कपूर यांचे निधन झाले.<ref>{{cite news |title=Bollywood Actor Bharat Kapoor Passes Away At 80 – |url=https://www.movietalkies.com/news/bollywood-actor-bharat-kapoor-passes-away-11772087 |access-date=27 April 2026 |publisher=Movie Talkies |date=27 April 2026}}</ref> == चित्रपट सूची == === चित्रपट === *जंगल में मंगल (१९७२) – पोलीस निरीक्षक *नफरत (१९७३) – किशन *हिंदुस्तान की कसम (१९७३) – उस्मान *हंस्ते जख्म (१९७३) – सोमेशचा मित्र *गुप्त ज्ञान (१९७४) – डॉक्टर *जानेमन (१९७६) *साहेब बहादूर (१९७७) – डॉक्टर *इंकार (१९७७) – मनमोहन *टूटे खिलौने (१९७८) *दिल से मिले दिल (१९७८) – निरीक्षक *देश परदेस (१९७८) – मुरारीलाल *नूरी (१९७९) – बशीर खान *बेकसूर (१९८०) – निरीक्षक शेखर पुरोहित *राम बलराम (१९८०) – चंदरभान *नाखुदा (१९८१) – सैफू (शेखूचा मुलगा) *लव्ह स्टोरी (१९८१) – बशिरा *बुलंदी (१९८१) – हरीश *सन्नाटा (१९८१) – सेठ धनपत राय, सारिकाचे काका *आपस की बात (१९८१) – विनोद सिन्हा *ताकत (१९८२) – शेर सिंग *बाजार (१९८२) – अख्तर हुसेन *उस्तादी उस्ताद से (१९८२) – प्रेम *स्वामी दादा (१९८२) – लल्लू *पेंटर बाबू (१९८३) – शेरू *कयामत (१९८३) – माखन *प्रीत ना जाने रीत (१९८४) *पापी पेट का सवाल है (१९८४) *मान मर्यादा (१९८४) – ठाकूर विक्रम सिंग *तेरी पूजा करे संसार (१९८५) *कर्म युद्ध (१९८५) – शक्ती *हकीकत (१९८५) – पांडेंचे वकील *गुलामी (१९८५) – ठाकूर शक्ती सिंग *मीठा जहर (१९८५) *बलिदान (१९८५) – जग्गू *सुर्खियां (द हेडलाइन्स) (१९८५) – आर. प्रधान *एक डाकू शहर में (१९८५) – लाला मनोहर लाल *हम नौजवान (१९८५) – कॉलेजचे ट्रस्टी *पत्तों की बाजी (१९८६) – बळवंत सेठी 'बिल्ला' *हाथों की लकीरें (१९८६) – ललितचे वकील *आखरी रास्ता (१९८६) – डॉ. वर्मा *प्यार की जीत (१९८७) – जागीरदार *सत्यमेव जयते (१९८७) – पोलीस निरीक्षक रवी वर्मा *मेरे बाद (१९८८) – पोलीस निरीक्षक *सोने पे सुहागा (१९८८) – प्रकाश, युनियन लीडर *खून बहा गंगा में (१९८८) *जग वाला मेला (१९८८) – चौधरी *हम फरिश्ते नहीं (१९८८) – निरीक्षक वर्मा *आग के शोले (१९८८) – जमीनदार *प्यार का मंदिर (१९८८) – गोपाळ खैतान *परबत के उस पार (१९८८) *जुर्रत (१९८९) – कामाचे वकील *जायदाद (१९८९) – ठाकूर भारत (शांतीचे पती) *भाभो (१९८९) – महेंद्र *कहां है कानून (१९८९) – वरिष्ठ पोलीस अधिकारी *इलाका (१९८९) – बिरजू *सिक्का (१९८९) – गुप्ता (प्राणलालचा एजंट) *अपना देश पराये लोग (१९८९) – भ्रष्ट पोलीस अधिकारी *प्यासी निगाहें (१९९०) – राजकारणी सूर्यभान *क्रोध (१९९०) – जेलर *स्वर्ग (१९९०) – नागपाल *सी.आय.डी. (१९९०) – सुनील सक्सेना *कसम काली की (१९९१) – अनैतिक जागीरदार *त्रिनेत्र (१९९१) – भविष्यवाणी *फूलवती (१९९१) *खेल (१९९१) – विनोदचा मोठा भाऊ *भेडियों का समूह: ए पॅक ऑफ वोल्व्हज (१९९१) – गुप्तचर अधिकारी घोरपडे *जिगरवाला (१९९१) – भ्रष्ट अधिकारी *खून का कर्ज (१९९१) – पोलीस आयुक्त डी.एम. मेहता *पाप की आंधी (१९९१) – चिनाई *देशवासी (१९९१) – स्वामी सत्यानंद *कुर्बान (१९९१) – मान सिंग *ये आग कब बुझेगी (१९९१) – बचाव पक्षाचे वकील *विषकन्या (१९९१) – वाली खान *गीत मिलन के गाते रहेंगे (१९९२) *इन्सान बना शैतान (१९९२) – वकील संपतलाल *विरोधी (१९९२) – भ्रष्ट पोलीस निरीक्षक अमर सिंग *लाट साब (१९९२) – नवाब *खुदा गवाह (१९९२) – निरीक्षक अझीझ मिर्झा *इसी का नाम जिंदगी (१९९२) – चिंकीचे वडील *इन्सान बना शैतान (१९९२) *खेल (१९९२) – विनोदच्या भावाच्या भूमिकेत (विशेष उपस्थिती) *जिंदगी एक जुआ (१९९२) – मिस्टर राणा *साहिबां (१९९३) – ठाकूर दुर्गा 'दुर्गे' सिंग *किंग अंकल (१९९३) – मिस्टर मलिक *अंतिम न्याय (१९९३) – उपमंत्री *कृष्ण अवतार (१९९३) *रंग (१९९३) – मिस्टर जोशी *एक्का राजा रानी (१९९४) – पोलीस आयुक्त *शोले और तूफान (१९९४) *चौराहा (१९९४) – पोलीस आयुक्त *इश्क में जीना इश्क में मरना (१९९४) *नाराज (१९९४) – जगदंबा *पोलीस लॉक-अप (१९९५) – निरीक्षक सिंघल *फौज (१९९५) – ठाकूर करण सिंग *आतंक ही आतंक (१९९५) – गोगिया अडवाणी *बरसात (१९९५) – आर.के. मेहरा *राम शास्त्र (१९९५) – धोंगाचे वकील *साजन चले ससुराल (१९९६) – ठाकूर *शोहरत (१९९६) – निरीक्षक विजय सक्सेना *हिंमतवर (१९९६) – निरीक्षक श्रीकांत *है कौन वो (१९९९) – प्रेम *अग्निपुत्र (२०००) – राज्यपाल आशुतोष त्रिपाठी *मीनाक्षी: ए टेल ऑफ थ्री सिटीज (२००४) – मासा === दूरचित्रवाणी (टेलिव्हिजन) === *झी हॉरर शो - तावीझ (१९९३) भाग ३ – महाजन *कॅम्पस (१९९३–१९९६) – गणेश बिहारी *परंपरा (१९९३–१९९७) – धरम चोप्रा *आहट (१९९५) सीझन १ (१९९५–२००१) – भाग ८२/८३ 'द रिटर्न' *राहत (१९९५) – मिस्टर खन्ना *सांस (१९९३–१९९७) *अमानत (१९९७–२००२) – अहमद खान *संसार (२००१–२००२) *भाग्यविधाता (२००९–२०११) – सिद्धेश्वर सिन्हा *तारा (१९९३) – अशोक सहगल (१९९३–१९९५) *चुनौती (१९८७) *कहानी चंद्रकांता की (२०११) - सहारा वन === व्हिज्युअल इफेक्ट्स (दृश्य परिणाम) === *काऊमन: द अडर्ड अव्हेंजर (२००८) टीव्ही भाग *पिग अमॉक (२००९) टीव्ही भाग *सन काऊ (२००९) टीव्ही भाग *डॉगलगँगर (२००९) टीव्ही भाग *सेव्ह द क्लॅम्स (२००९) टीव्ही भाग *बॅक एट द बर्नयार्ड (२००८–२००९) ७ भाग === दिग्दर्शक<ref name="nettv4u" /> === *रईसजादा (१९९०) *बरसात की रात (१९९८) *गुलामी (१९८५) – ठाकूर ==संदर्भ== {{Reflist|2}} ==बाह्य दुवे== * {{IMDb name|0438467}} [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] 8hnj42aa22zpkf5ara5vrnb013yqrfy 2681502 2681501 2026-04-28T14:23:50Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681502 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''भरत कपूर''' ([[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९४५|१९४५]] – [[२७ एप्रिल]] [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाहिनी अभिनेते होते. ==जीवन आणि कारकीर्द== कपूर यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९४५ रोजी झाला.<ref name="nettv4u">{{cite web |url=https://nettv4u.com/celebrity/hindi/tv-actor/bharat-kapoor |title=Bharat Kapoor | work=NetTV4u|access-date=15 August 2020}}</ref> त्यांनी १९७२ मध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यांनी दोनशेहून अधिक चित्रपटांत काम केले. त्यांनी सर्व प्रकारच्या भूमिका निभावल्या; नकारात्मक भूमिकांमध्येही त्यांना प्रेक्षकांची पसंती मिळाली. मात्र, त्याआधी त्यांनी रंगभूमीच्या माध्यमातून अभिनयातील बारकावे आत्मसात केले. रंगभूमीला अभिनयाच्या प्रवासातील सुरुवातीचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानले जाते आणि येथूनच चित्रपटसृष्टीची दारे उघडतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.amarujala.com/entertainment/bharat-kapoor-death-know-about-famous-actor-movies-career-journey-and-life-story-2026-04-27 |title=भरत कपूर ने रंगमंच से शुरू किया था अभिनय का सफर; चेतन आनंद ने दिया था बड़ा मौका; टेलीविजन पर भी छोड़ी छाप |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=अमर उजाला |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२८ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> कॅम्पस, परंपरा, राहत, सांस, अमानत, भाग्यविधाता, तारा, चुनौती व कहानी चंद्रकांता की सह अनेक गाजलेल्या मालिकांमध्ये त्यांनी दमदार भूमिका साकारल्या.<ref>{{cite web |url=https://ndtv.in/bollywood/bharat-kapoor-majorly-played-police-inspector-or-commissioner-role-passes-away-at-80-11418147 |title=40 साल का करियर, 103 फिल्में, ज्यादातर मिले इंस्पेक्टर और पुलिस कमिश्नर के रोल, 80 की उम्र में दुनिया को कहा अलविदा |publisher=ndtv.in |date= |accessdate=2026-04-28 }}</ref> दीर्घ आजारानंतर एप्रिल २०२६ मध्ये वयाच्या ८० व्या वर्षी कपूर यांचे निधन झाले.<ref>{{cite news |title=Bollywood Actor Bharat Kapoor Passes Away At 80 – |url=https://www.movietalkies.com/news/bollywood-actor-bharat-kapoor-passes-away-11772087 |access-date=27 April 2026 |publisher=Movie Talkies |date=27 April 2026}}</ref> == चित्रपट सूची == === चित्रपट === *जंगल में मंगल (१९७२) – पोलीस निरीक्षक *नफरत (१९७३) – किशन *हिंदुस्तान की कसम (१९७३) – उस्मान *हंस्ते जख्म (१९७३) – सोमेशचा मित्र *गुप्त ज्ञान (१९७४) – डॉक्टर *जानेमन (१९७६) *साहेब बहादूर (१९७७) – डॉक्टर *इंकार (१९७७) – मनमोहन *टूटे खिलौने (१९७८) *दिल से मिले दिल (१९७८) – निरीक्षक *देश परदेस (१९७८) – मुरारीलाल *नूरी (१९७९) – बशीर खान *बेकसूर (१९८०) – निरीक्षक शेखर पुरोहित *राम बलराम (१९८०) – चंदरभान *नाखुदा (१९८१) – सैफू (शेखूचा मुलगा) *लव्ह स्टोरी (१९८१) – बशिरा *बुलंदी (१९८१) – हरीश *सन्नाटा (१९८१) – सेठ धनपत राय, सारिकाचे काका *आपस की बात (१९८१) – विनोद सिन्हा *ताकत (१९८२) – शेर सिंग *बाजार (१९८२) – अख्तर हुसेन *उस्तादी उस्ताद से (१९८२) – प्रेम *स्वामी दादा (१९८२) – लल्लू *पेंटर बाबू (१९८३) – शेरू *कयामत (१९८३) – माखन *प्रीत ना जाने रीत (१९८४) *पापी पेट का सवाल है (१९८४) *मान मर्यादा (१९८४) – ठाकूर विक्रम सिंग *तेरी पूजा करे संसार (१९८५) *कर्म युद्ध (१९८५) – शक्ती *हकीकत (१९८५) – पांडेंचे वकील *गुलामी (१९८५) – ठाकूर शक्ती सिंग *मीठा जहर (१९८५) *बलिदान (१९८५) – जग्गू *सुर्खियां (द हेडलाइन्स) (१९८५) – आर. प्रधान *एक डाकू शहर में (१९८५) – लाला मनोहर लाल *हम नौजवान (१९८५) – कॉलेजचे ट्रस्टी *पत्तों की बाजी (१९८६) – बळवंत सेठी 'बिल्ला' *हाथों की लकीरें (१९८६) – ललितचे वकील *आखरी रास्ता (१९८६) – डॉ. वर्मा *प्यार की जीत (१९८७) – जागीरदार *सत्यमेव जयते (१९८७) – पोलीस निरीक्षक रवी वर्मा *मेरे बाद (१९८८) – पोलीस निरीक्षक *सोने पे सुहागा (१९८८) – प्रकाश, युनियन लीडर *खून बहा गंगा में (१९८८) *जग वाला मेला (१९८८) – चौधरी *हम फरिश्ते नहीं (१९८८) – निरीक्षक वर्मा *आग के शोले (१९८८) – जमीनदार *प्यार का मंदिर (१९८८) – गोपाळ खैतान *परबत के उस पार (१९८८) *जुर्रत (१९८९) – कामाचे वकील *जायदाद (१९८९) – ठाकूर भारत (शांतीचे पती) *भाभो (१९८९) – महेंद्र *कहां है कानून (१९८९) – वरिष्ठ पोलीस अधिकारी *इलाका (१९८९) – बिरजू *सिक्का (१९८९) – गुप्ता (प्राणलालचा एजंट) *अपना देश पराये लोग (१९८९) – भ्रष्ट पोलीस अधिकारी *प्यासी निगाहें (१९९०) – राजकारणी सूर्यभान *क्रोध (१९९०) – जेलर *स्वर्ग (१९९०) – नागपाल *सी.आय.डी. (१९९०) – सुनील सक्सेना *कसम काली की (१९९१) – अनैतिक जागीरदार *त्रिनेत्र (१९९१) – भविष्यवाणी *फूलवती (१९९१) *खेल (१९९१) – विनोदचा मोठा भाऊ *भेडियों का समूह: ए पॅक ऑफ वोल्व्हज (१९९१) – गुप्तचर अधिकारी घोरपडे *जिगरवाला (१९९१) – भ्रष्ट अधिकारी *खून का कर्ज (१९९१) – पोलीस आयुक्त डी.एम. मेहता *पाप की आंधी (१९९१) – चिनाई *देशवासी (१९९१) – स्वामी सत्यानंद *कुर्बान (१९९१) – मान सिंग *ये आग कब बुझेगी (१९९१) – बचाव पक्षाचे वकील *विषकन्या (१९९१) – वाली खान *गीत मिलन के गाते रहेंगे (१९९२) *इन्सान बना शैतान (१९९२) – वकील संपतलाल *विरोधी (१९९२) – भ्रष्ट पोलीस निरीक्षक अमर सिंग *लाट साब (१९९२) – नवाब *खुदा गवाह (१९९२) – निरीक्षक अझीझ मिर्झा *इसी का नाम जिंदगी (१९९२) – चिंकीचे वडील *इन्सान बना शैतान (१९९२) *खेल (१९९२) – विनोदच्या भावाच्या भूमिकेत (विशेष उपस्थिती) *जिंदगी एक जुआ (१९९२) – मिस्टर राणा *साहिबां (१९९३) – ठाकूर दुर्गा 'दुर्गे' सिंग *किंग अंकल (१९९३) – मिस्टर मलिक *अंतिम न्याय (१९९३) – उपमंत्री *कृष्ण अवतार (१९९३) *रंग (१९९३) – मिस्टर जोशी *एक्का राजा रानी (१९९४) – पोलीस आयुक्त *शोले और तूफान (१९९४) *चौराहा (१९९४) – पोलीस आयुक्त *इश्क में जीना इश्क में मरना (१९९४) *नाराज (१९९४) – जगदंबा *पोलीस लॉक-अप (१९९५) – निरीक्षक सिंघल *फौज (१९९५) – ठाकूर करण सिंग *आतंक ही आतंक (१९९५) – गोगिया अडवाणी *बरसात (१९९५) – आर.के. मेहरा *राम शास्त्र (१९९५) – धोंगाचे वकील *साजन चले ससुराल (१९९६) – ठाकूर *शोहरत (१९९६) – निरीक्षक विजय सक्सेना *हिंमतवर (१९९६) – निरीक्षक श्रीकांत *है कौन वो (१९९९) – प्रेम *अग्निपुत्र (२०००) – राज्यपाल आशुतोष त्रिपाठी *मीनाक्षी: ए टेल ऑफ थ्री सिटीज (२००४) – मासा === दूरचित्रवाणी (टेलिव्हिजन) === *झी हॉरर शो - तावीझ (१९९३) भाग ३ – महाजन *कॅम्पस (१९९३–१९९६) – गणेश बिहारी *परंपरा (१९९३–१९९७) – धरम चोप्रा *आहट (१९९५) सीझन १ (१९९५–२००१) – भाग ८२/८३ 'द रिटर्न' *राहत (१९९५) – मिस्टर खन्ना *सांस (१९९३–१९९७) *अमानत (१९९७–२००२) – अहमद खान *संसार (२००१–२००२) *भाग्यविधाता (२००९–२०११) – सिद्धेश्वर सिन्हा *तारा (१९९३) – अशोक सहगल (१९९३–१९९५) *चुनौती (१९८७) *कहानी चंद्रकांता की (२०११) - सहारा वन === व्हिज्युअल इफेक्ट्स (दृश्य परिणाम) === *काऊमन: द अडर्ड अव्हेंजर (२००८) टीव्ही भाग *पिग अमॉक (२००९) टीव्ही भाग *सन काऊ (२००९) टीव्ही भाग *डॉगलगँगर (२००९) टीव्ही भाग *सेव्ह द क्लॅम्स (२००९) टीव्ही भाग *बॅक एट द बर्नयार्ड (२००८–२००९) ७ भाग === दिग्दर्शक<ref name="nettv4u" /> === *रईसजादा (१९९०) *बरसात की रात (१९९८) *गुलामी (१९८५) – ठाकूर ==संदर्भ== {{Reflist|2}} ==बाह्य दुवे== * {{IMDb name|0438467}} [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] 5ps6l5tah7rgg0rfs5qm52jtm6a5cte 2681503 2681502 2026-04-28T14:24:11Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681503 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''भरत कपूर''' ([[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९४५|१९४५]] – [[२७ एप्रिल]] [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाहिनी अभिनेते होते. ==जीवन आणि कारकीर्द== कपूर यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९४५ रोजी झाला.<ref name="nettv4u">{{cite web |url=https://nettv4u.com/celebrity/hindi/tv-actor/bharat-kapoor |title=Bharat Kapoor | work=NetTV4u|access-date=15 August 2020}}</ref> त्यांनी १९७२ मध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यांनी दोनशेहून अधिक चित्रपटांत काम केले. त्यांनी सर्व प्रकारच्या भूमिका निभावल्या; नकारात्मक भूमिकांमध्येही त्यांना प्रेक्षकांची पसंती मिळाली. मात्र, त्याआधी त्यांनी रंगभूमीच्या माध्यमातून अभिनयातील बारकावे आत्मसात केले. रंगभूमीला अभिनयाच्या प्रवासातील सुरुवातीचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानले जाते आणि येथूनच चित्रपटसृष्टीची दारे उघडतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.amarujala.com/entertainment/bharat-kapoor-death-know-about-famous-actor-movies-career-journey-and-life-story-2026-04-27 |title=भरत कपूर ने रंगमंच से शुरू किया था अभिनय का सफर; चेतन आनंद ने दिया था बड़ा मौका; टेलीविजन पर भी छोड़ी छाप |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=अमर उजाला |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२८ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> कॅम्पस, परंपरा, राहत, सांस, अमानत, भाग्यविधाता, तारा, चुनौती व कहानी चंद्रकांता की सह अनेक गाजलेल्या मालिकांमध्ये त्यांनी दमदार भूमिका साकारल्या.<ref>{{cite web |url=https://ndtv.in/bollywood/bharat-kapoor-majorly-played-police-inspector-or-commissioner-role-passes-away-at-80-11418147 |title=40 साल का करियर, 103 फिल्में, ज्यादातर मिले इंस्पेक्टर और पुलिस कमिश्नर के रोल, 80 की उम्र में दुनिया को कहा अलविदा |publisher=ndtv.in |date= |accessdate=2026-04-28 }}</ref> दीर्घ आजारानंतर एप्रिल २०२६ मध्ये वयाच्या ८० व्या वर्षी कपूर यांचे निधन झाले.<ref>{{cite news |title=Bollywood Actor Bharat Kapoor Passes Away At 80 – |url=https://www.movietalkies.com/news/bollywood-actor-bharat-kapoor-passes-away-11772087 |access-date=27 April 2026 |publisher=Movie Talkies |date=27 April 2026}}</ref> == चित्रपट सूची == === चित्रपट === *जंगल में मंगल (१९७२) – पोलीस निरीक्षक *नफरत (१९७३) – किशन *हिंदुस्तान की कसम (१९७३) – उस्मान *हंस्ते जख्म (१९७३) – सोमेशचा मित्र *गुप्त ज्ञान (१९७४) – डॉक्टर *जानेमन (१९७६) *साहेब बहादूर (१९७७) – डॉक्टर *इंकार (१९७७) – मनमोहन *टूटे खिलौने (१९७८) *दिल से मिले दिल (१९७८) – निरीक्षक *देश परदेस (१९७८) – मुरारीलाल *नूरी (१९७९) – बशीर खान *बेकसूर (१९८०) – निरीक्षक शेखर पुरोहित *राम बलराम (१९८०) – चंदरभान *नाखुदा (१९८१) – सैफू (शेखूचा मुलगा) *लव्ह स्टोरी (१९८१) – बशिरा *बुलंदी (१९८१) – हरीश *सन्नाटा (१९८१) – सेठ धनपत राय, सारिकाचे काका *आपस की बात (१९८१) – विनोद सिन्हा *ताकत (१९८२) – शेर सिंग *बाजार (१९८२) – अख्तर हुसेन *उस्तादी उस्ताद से (१९८२) – प्रेम *स्वामी दादा (१९८२) – लल्लू *पेंटर बाबू (१९८३) – शेरू *कयामत (१९८३) – माखन *प्रीत ना जाने रीत (१९८४) *पापी पेट का सवाल है (१९८४) *मान मर्यादा (१९८४) – ठाकूर विक्रम सिंग *तेरी पूजा करे संसार (१९८५) *कर्म युद्ध (१९८५) – शक्ती *हकीकत (१९८५) – पांडेंचे वकील *गुलामी (१९८५) – ठाकूर शक्ती सिंग *मीठा जहर (१९८५) *बलिदान (१९८५) – जग्गू *सुर्खियां (द हेडलाइन्स) (१९८५) – आर. प्रधान *एक डाकू शहर में (१९८५) – लाला मनोहर लाल *हम नौजवान (१९८५) – कॉलेजचे ट्रस्टी *पत्तों की बाजी (१९८६) – बळवंत सेठी 'बिल्ला' *हाथों की लकीरें (१९८६) – ललितचे वकील *आखरी रास्ता (१९८६) – डॉ. वर्मा *प्यार की जीत (१९८७) – जागीरदार *सत्यमेव जयते (१९८७) – पोलीस निरीक्षक रवी वर्मा *मेरे बाद (१९८८) – पोलीस निरीक्षक *सोने पे सुहागा (१९८८) – प्रकाश, युनियन लीडर *खून बहा गंगा में (१९८८) *जग वाला मेला (१९८८) – चौधरी *हम फरिश्ते नहीं (१९८८) – निरीक्षक वर्मा *आग के शोले (१९८८) – जमीनदार *प्यार का मंदिर (१९८८) – गोपाळ खैतान *परबत के उस पार (१९८८) *जुर्रत (१९८९) – कामाचे वकील *जायदाद (१९८९) – ठाकूर भारत (शांतीचे पती) *भाभो (१९८९) – महेंद्र *कहां है कानून (१९८९) – वरिष्ठ पोलीस अधिकारी *इलाका (१९८९) – बिरजू *सिक्का (१९८९) – गुप्ता (प्राणलालचा एजंट) *अपना देश पराये लोग (१९८९) – भ्रष्ट पोलीस अधिकारी *प्यासी निगाहें (१९९०) – राजकारणी सूर्यभान *क्रोध (१९९०) – जेलर *स्वर्ग (१९९०) – नागपाल *सी.आय.डी. (१९९०) – सुनील सक्सेना *कसम काली की (१९९१) – अनैतिक जागीरदार *त्रिनेत्र (१९९१) – भविष्यवाणी *फूलवती (१९९१) *खेल (१९९१) – विनोदचा मोठा भाऊ *भेडियों का समूह: ए पॅक ऑफ वोल्व्हज (१९९१) – गुप्तचर अधिकारी घोरपडे *जिगरवाला (१९९१) – भ्रष्ट अधिकारी *खून का कर्ज (१९९१) – पोलीस आयुक्त डी.एम. मेहता *पाप की आंधी (१९९१) – चिनाई *देशवासी (१९९१) – स्वामी सत्यानंद *कुर्बान (१९९१) – मान सिंग *ये आग कब बुझेगी (१९९१) – बचाव पक्षाचे वकील *विषकन्या (१९९१) – वाली खान *गीत मिलन के गाते रहेंगे (१९९२) *इन्सान बना शैतान (१९९२) – वकील संपतलाल *विरोधी (१९९२) – भ्रष्ट पोलीस निरीक्षक अमर सिंग *लाट साब (१९९२) – नवाब *खुदा गवाह (१९९२) – निरीक्षक अझीझ मिर्झा *इसी का नाम जिंदगी (१९९२) – चिंकीचे वडील *इन्सान बना शैतान (१९९२) *खेल (१९९२) – विनोदच्या भावाच्या भूमिकेत (विशेष उपस्थिती) *जिंदगी एक जुआ (१९९२) – मिस्टर राणा *साहिबां (१९९३) – ठाकूर दुर्गा 'दुर्गे' सिंग *किंग अंकल (१९९३) – मिस्टर मलिक *अंतिम न्याय (१९९३) – उपमंत्री *कृष्ण अवतार (१९९३) *रंग (१९९३) – मिस्टर जोशी *एक्का राजा रानी (१९९४) – पोलीस आयुक्त *शोले और तूफान (१९९४) *चौराहा (१९९४) – पोलीस आयुक्त *इश्क में जीना इश्क में मरना (१९९४) *नाराज (१९९४) – जगदंबा *पोलीस लॉक-अप (१९९५) – निरीक्षक सिंघल *फौज (१९९५) – ठाकूर करण सिंग *आतंक ही आतंक (१९९५) – गोगिया अडवाणी *बरसात (१९९५) – आर.के. मेहरा *राम शास्त्र (१९९५) – धोंगाचे वकील *साजन चले ससुराल (१९९६) – ठाकूर *शोहरत (१९९६) – निरीक्षक विजय सक्सेना *हिंमतवर (१९९६) – निरीक्षक श्रीकांत *है कौन वो (१९९९) – प्रेम *अग्निपुत्र (२०००) – राज्यपाल आशुतोष त्रिपाठी *मीनाक्षी: ए टेल ऑफ थ्री सिटीज (२००४) – मासा === दूरचित्रवाणी (टेलिव्हिजन) === *झी हॉरर शो - तावीझ (१९९३) भाग ३ – महाजन *कॅम्पस (१९९३–१९९६) – गणेश बिहारी *परंपरा (१९९३–१९९७) – धरम चोप्रा *आहट (१९९५) सीझन १ (१९९५–२००१) – भाग ८२/८३ 'द रिटर्न' *राहत (१९९५) – मिस्टर खन्ना *सांस (१९९३–१९९७) *अमानत (१९९७–२००२) – अहमद खान *संसार (२००१–२००२) *भाग्यविधाता (२००९–२०११) – सिद्धेश्वर सिन्हा *तारा (१९९३) – अशोक सहगल (१९९३–१९९५) *चुनौती (१९८७) *कहानी चंद्रकांता की (२०११) - सहारा वन === व्हिज्युअल इफेक्ट्स (दृश्य परिणाम) === *काऊमन: द अडर्ड अव्हेंजर (२००८) टीव्ही भाग *पिग अमॉक (२००९) टीव्ही भाग *सन काऊ (२००९) टीव्ही भाग *डॉगलगँगर (२००९) टीव्ही भाग *सेव्ह द क्लॅम्स (२००९) टीव्ही भाग *बॅक एट द बर्नयार्ड (२००८–२००९) ७ भाग === दिग्दर्शक<ref name="nettv4u" /> === *रईसजादा (१९९०) *बरसात की रात (१९९८) *गुलामी (१९८५) – ठाकूर ==संदर्भ== {{Reflist|2}} ==बाह्य दुवे== * {{IMDb name|0438467}} [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] gwak3f5eux3klhba6sr8s9cc91ceeh7 2681504 2681503 2026-04-28T14:24:37Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681504 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''भरत कपूर''' ([[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९४५|१९४५]] – [[२७ एप्रिल]] [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाहिनी अभिनेते होते. ==जीवन आणि कारकीर्द== कपूर यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९४५ रोजी झाला.<ref name="nettv4u">{{cite web |url=https://nettv4u.com/celebrity/hindi/tv-actor/bharat-kapoor |title=Bharat Kapoor | work=NetTV4u|access-date=15 August 2020}}</ref> त्यांनी १९७२ मध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यांनी दोनशेहून अधिक चित्रपटांत काम केले. त्यांनी सर्व प्रकारच्या भूमिका निभावल्या; नकारात्मक भूमिकांमध्येही त्यांना प्रेक्षकांची पसंती मिळाली. मात्र, त्याआधी त्यांनी रंगभूमीच्या माध्यमातून अभिनयातील बारकावे आत्मसात केले. रंगभूमीला अभिनयाच्या प्रवासातील सुरुवातीचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानले जाते आणि येथूनच चित्रपटसृष्टीची दारे उघडतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.amarujala.com/entertainment/bharat-kapoor-death-know-about-famous-actor-movies-career-journey-and-life-story-2026-04-27 |title=भरत कपूर ने रंगमंच से शुरू किया था अभिनय का सफर; चेतन आनंद ने दिया था बड़ा मौका; टेलीविजन पर भी छोड़ी छाप |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=अमर उजाला |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२८ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> कॅम्पस, परंपरा, राहत, सांस, अमानत, भाग्यविधाता, तारा, चुनौती व कहानी चंद्रकांता की सह अनेक गाजलेल्या मालिकांमध्ये त्यांनी दमदार भूमिका साकारल्या.<ref>{{cite web |url=https://ndtv.in/bollywood/bharat-kapoor-majorly-played-police-inspector-or-commissioner-role-passes-away-at-80-11418147 |title=40 साल का करियर, 103 फिल्में, ज्यादातर मिले इंस्पेक्टर और पुलिस कमिश्नर के रोल, 80 की उम्र में दुनिया को कहा अलविदा |publisher=ndtv.in |date= |accessdate=2026-04-28 }}</ref> दीर्घ आजारानंतर एप्रिल २०२६ मध्ये वयाच्या ८० व्या वर्षी कपूर यांचे निधन झाले.<ref>{{cite news |title=Bollywood Actor Bharat Kapoor Passes Away At 80 – |url=https://www.movietalkies.com/news/bollywood-actor-bharat-kapoor-passes-away-11772087 |access-date=27 April 2026 |publisher=Movie Talkies |date=27 April 2026}}</ref> == चित्रपट सूची == === चित्रपट === *जंगल में मंगल (१९७२) – पोलीस निरीक्षक *नफरत (१९७३) – किशन *हिंदुस्तान की कसम (१९७३) – उस्मान *हंस्ते जख्म (१९७३) – सोमेशचा मित्र *गुप्त ज्ञान (१९७४) – डॉक्टर *जानेमन (१९७६) *साहेब बहादूर (१९७७) – डॉक्टर *इंकार (१९७७) – मनमोहन *टूटे खिलौने (१९७८) *दिल से मिले दिल (१९७८) – निरीक्षक *देश परदेस (१९७८) – मुरारीलाल *नूरी (१९७९) – बशीर खान *बेकसूर (१९८०) – निरीक्षक शेखर पुरोहित *राम बलराम (१९८०) – चंदरभान *नाखुदा (१९८१) – सैफू (शेखूचा मुलगा) *लव्ह स्टोरी (१९८१) – बशिरा *बुलंदी (१९८१) – हरीश *सन्नाटा (१९८१) – सेठ धनपत राय, सारिकाचे काका *आपस की बात (१९८१) – विनोद सिन्हा *ताकत (१९८२) – शेर सिंग *बाजार (१९८२) – अख्तर हुसेन *उस्तादी उस्ताद से (१९८२) – प्रेम *स्वामी दादा (१९८२) – लल्लू *पेंटर बाबू (१९८३) – शेरू *कयामत (१९८३) – माखन *प्रीत ना जाने रीत (१९८४) *पापी पेट का सवाल है (१९८४) *मान मर्यादा (१९८४) – ठाकूर विक्रम सिंग *तेरी पूजा करे संसार (१९८५) *कर्म युद्ध (१९८५) – शक्ती *हकीकत (१९८५) – पांडेंचे वकील *गुलामी (१९८५) – ठाकूर शक्ती सिंग *मीठा जहर (१९८५) *बलिदान (१९८५) – जग्गू *सुर्खियां (द हेडलाइन्स) (१९८५) – आर. प्रधान *एक डाकू शहर में (१९८५) – लाला मनोहर लाल *हम नौजवान (१९८५) – कॉलेजचे ट्रस्टी *पत्तों की बाजी (१९८६) – बळवंत सेठी 'बिल्ला' *हाथों की लकीरें (१९८६) – ललितचे वकील *आखरी रास्ता (१९८६) – डॉ. वर्मा *प्यार की जीत (१९८७) – जागीरदार *सत्यमेव जयते (१९८७) – पोलीस निरीक्षक रवी वर्मा *मेरे बाद (१९८८) – पोलीस निरीक्षक *सोने पे सुहागा (१९८८) – प्रकाश, युनियन लीडर *खून बहा गंगा में (१९८८) *जग वाला मेला (१९८८) – चौधरी *हम फरिश्ते नहीं (१९८८) – निरीक्षक वर्मा *आग के शोले (१९८८) – जमीनदार *प्यार का मंदिर (१९८८) – गोपाळ खैतान *परबत के उस पार (१९८८) *जुर्रत (१९८९) – कामाचे वकील *जायदाद (१९८९) – ठाकूर भारत (शांतीचे पती) *भाभो (१९८९) – महेंद्र *कहां है कानून (१९८९) – वरिष्ठ पोलीस अधिकारी *इलाका (१९८९) – बिरजू *सिक्का (१९८९) – गुप्ता (प्राणलालचा एजंट) *अपना देश पराये लोग (१९८९) – भ्रष्ट पोलीस अधिकारी *प्यासी निगाहें (१९९०) – राजकारणी सूर्यभान *क्रोध (१९९०) – जेलर *स्वर्ग (१९९०) – नागपाल *सी.आय.डी. (१९९०) – सुनील सक्सेना *कसम काली की (१९९१) – अनैतिक जागीरदार *त्रिनेत्र (१९९१) – भविष्यवाणी *फूलवती (१९९१) *खेल (१९९१) – विनोदचा मोठा भाऊ *भेडियों का समूह: ए पॅक ऑफ वोल्व्हज (१९९१) – गुप्तचर अधिकारी घोरपडे *जिगरवाला (१९९१) – भ्रष्ट अधिकारी *खून का कर्ज (१९९१) – पोलीस आयुक्त डी.एम. मेहता *पाप की आंधी (१९९१) – चिनाई *देशवासी (१९९१) – स्वामी सत्यानंद *कुर्बान (१९९१) – मान सिंग *ये आग कब बुझेगी (१९९१) – बचाव पक्षाचे वकील *विषकन्या (१९९१) – वाली खान *गीत मिलन के गाते रहेंगे (१९९२) *इन्सान बना शैतान (१९९२) – वकील संपतलाल *विरोधी (१९९२) – भ्रष्ट पोलीस निरीक्षक अमर सिंग *लाट साब (१९९२) – नवाब *खुदा गवाह (१९९२) – निरीक्षक अझीझ मिर्झा *इसी का नाम जिंदगी (१९९२) – चिंकीचे वडील *इन्सान बना शैतान (१९९२) *खेल (१९९२) – विनोदच्या भावाच्या भूमिकेत (विशेष उपस्थिती) *जिंदगी एक जुआ (१९९२) – मिस्टर राणा *साहिबां (१९९३) – ठाकूर दुर्गा 'दुर्गे' सिंग *किंग अंकल (१९९३) – मिस्टर मलिक *अंतिम न्याय (१९९३) – उपमंत्री *कृष्ण अवतार (१९९३) *रंग (१९९३) – मिस्टर जोशी *एक्का राजा रानी (१९९४) – पोलीस आयुक्त *शोले और तूफान (१९९४) *चौराहा (१९९४) – पोलीस आयुक्त *इश्क में जीना इश्क में मरना (१९९४) *नाराज (१९९४) – जगदंबा *पोलीस लॉक-अप (१९९५) – निरीक्षक सिंघल *फौज (१९९५) – ठाकूर करण सिंग *आतंक ही आतंक (१९९५) – गोगिया अडवाणी *बरसात (१९९५) – आर.के. मेहरा *राम शास्त्र (१९९५) – धोंगाचे वकील *साजन चले ससुराल (१९९६) – ठाकूर *शोहरत (१९९६) – निरीक्षक विजय सक्सेना *हिंमतवर (१९९६) – निरीक्षक श्रीकांत *है कौन वो (१९९९) – प्रेम *अग्निपुत्र (२०००) – राज्यपाल आशुतोष त्रिपाठी *मीनाक्षी: ए टेल ऑफ थ्री सिटीज (२००४) – मासा === दूरचित्रवाणी (टेलिव्हिजन) === *झी हॉरर शो - तावीझ (१९९३) भाग ३ – महाजन *कॅम्पस (१९९३–१९९६) – गणेश बिहारी *परंपरा (१९९३–१९९७) – धरम चोप्रा *आहट (१९९५) सीझन १ (१९९५–२००१) – भाग ८२/८३ 'द रिटर्न' *राहत (१९९५) – मिस्टर खन्ना *सांस (१९९३–१९९७) *अमानत (१९९७–२००२) – अहमद खान *संसार (२००१–२००२) *भाग्यविधाता (२००९–२०११) – सिद्धेश्वर सिन्हा *तारा (१९९३) – अशोक सहगल (१९९३–१९९५) *चुनौती (१९८७) *कहानी चंद्रकांता की (२०११) - सहारा वन === व्हिज्युअल इफेक्ट्स (दृश्य परिणाम) === *काऊमन: द अडर्ड अव्हेंजर (२००८) टीव्ही भाग *पिग अमॉक (२००९) टीव्ही भाग *सन काऊ (२००९) टीव्ही भाग *डॉगलगँगर (२००९) टीव्ही भाग *सेव्ह द क्लॅम्स (२००९) टीव्ही भाग *बॅक एट द बर्नयार्ड (२००८–२००९) ७ भाग === दिग्दर्शक<ref name="nettv4u" /> === *रईसजादा (१९९०) *बरसात की रात (१९९८) *गुलामी (१९८५) – ठाकूर ==संदर्भ== {{Reflist|2}} ==बाह्य दुवे== * {{IMDb name|0438467}} [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] 9wjjnqc3p351un08kcur69a2vojfjmq 2681505 2681504 2026-04-28T14:24:53Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681505 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''भरत कपूर''' ([[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९४५|१९४५]] – [[२७ एप्रिल]] [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाहिनी अभिनेते होते. ==जीवन आणि कारकीर्द== कपूर यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९४५ रोजी झाला.<ref name="nettv4u">{{cite web |url=https://nettv4u.com/celebrity/hindi/tv-actor/bharat-kapoor |title=Bharat Kapoor | work=NetTV4u|access-date=15 August 2020}}</ref> त्यांनी १९७२ मध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यांनी दोनशेहून अधिक चित्रपटांत काम केले. त्यांनी सर्व प्रकारच्या भूमिका निभावल्या; नकारात्मक भूमिकांमध्येही त्यांना प्रेक्षकांची पसंती मिळाली. मात्र, त्याआधी त्यांनी रंगभूमीच्या माध्यमातून अभिनयातील बारकावे आत्मसात केले. रंगभूमीला अभिनयाच्या प्रवासातील सुरुवातीचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानले जाते आणि येथूनच चित्रपटसृष्टीची दारे उघडतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.amarujala.com/entertainment/bharat-kapoor-death-know-about-famous-actor-movies-career-journey-and-life-story-2026-04-27 |title=भरत कपूर ने रंगमंच से शुरू किया था अभिनय का सफर; चेतन आनंद ने दिया था बड़ा मौका; टेलीविजन पर भी छोड़ी छाप |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=अमर उजाला |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२८ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> कॅम्पस, परंपरा, राहत, सांस, अमानत, भाग्यविधाता, तारा, चुनौती व कहानी चंद्रकांता की सह अनेक गाजलेल्या मालिकांमध्ये त्यांनी दमदार भूमिका साकारल्या.<ref>{{cite web |url=https://ndtv.in/bollywood/bharat-kapoor-majorly-played-police-inspector-or-commissioner-role-passes-away-at-80-11418147 |title=40 साल का करियर, 103 फिल्में, ज्यादातर मिले इंस्पेक्टर और पुलिस कमिश्नर के रोल, 80 की उम्र में दुनिया को कहा अलविदा |publisher=ndtv.in |date= |accessdate=2026-04-28 }}</ref> दीर्घ आजारानंतर एप्रिल २०२६ मध्ये वयाच्या ८० व्या वर्षी कपूर यांचे निधन झाले.<ref>{{cite news |title=Bollywood Actor Bharat Kapoor Passes Away At 80 – |url=https://www.movietalkies.com/news/bollywood-actor-bharat-kapoor-passes-away-11772087 |access-date=27 April 2026 |publisher=Movie Talkies |date=27 April 2026}}</ref> == चित्रपट सूची == === चित्रपट === *जंगल में मंगल (१९७२) – पोलीस निरीक्षक *नफरत (१९७३) – किशन *हिंदुस्तान की कसम (१९७३) – उस्मान *हंस्ते जख्म (१९७३) – सोमेशचा मित्र *गुप्त ज्ञान (१९७४) – डॉक्टर *जानेमन (१९७६) *साहेब बहादूर (१९७७) – डॉक्टर *इंकार (१९७७) – मनमोहन *टूटे खिलौने (१९७८) *दिल से मिले दिल (१९७८) – निरीक्षक *देश परदेस (१९७८) – मुरारीलाल *नूरी (१९७९) – बशीर खान *बेकसूर (१९८०) – निरीक्षक शेखर पुरोहित *राम बलराम (१९८०) – चंदरभान *नाखुदा (१९८१) – सैफू (शेखूचा मुलगा) *लव्ह स्टोरी (१९८१) – बशिरा *बुलंदी (१९८१) – हरीश *सन्नाटा (१९८१) – सेठ धनपत राय, सारिकाचे काका *आपस की बात (१९८१) – विनोद सिन्हा *ताकत (१९८२) – शेर सिंग *बाजार (१९८२) – अख्तर हुसेन *उस्तादी उस्ताद से (१९८२) – प्रेम *स्वामी दादा (१९८२) – लल्लू *पेंटर बाबू (१९८३) – शेरू *कयामत (१९८३) – माखन *प्रीत ना जाने रीत (१९८४) *पापी पेट का सवाल है (१९८४) *मान मर्यादा (१९८४) – ठाकूर विक्रम सिंग *तेरी पूजा करे संसार (१९८५) *कर्म युद्ध (१९८५) – शक्ती *हकीकत (१९८५) – पांडेंचे वकील *गुलामी (१९८५) – ठाकूर शक्ती सिंग *मीठा जहर (१९८५) *बलिदान (१९८५) – जग्गू *सुर्खियां (द हेडलाइन्स) (१९८५) – आर. प्रधान *एक डाकू शहर में (१९८५) – लाला मनोहर लाल *हम नौजवान (१९८५) – कॉलेजचे ट्रस्टी *पत्तों की बाजी (१९८६) – बळवंत सेठी 'बिल्ला' *हाथों की लकीरें (१९८६) – ललितचे वकील *आखरी रास्ता (१९८६) – डॉ. वर्मा *प्यार की जीत (१९८७) – जागीरदार *सत्यमेव जयते (१९८७) – पोलीस निरीक्षक रवी वर्मा *मेरे बाद (१९८८) – पोलीस निरीक्षक *सोने पे सुहागा (१९८८) – प्रकाश, युनियन लीडर *खून बहा गंगा में (१९८८) *जग वाला मेला (१९८८) – चौधरी *हम फरिश्ते नहीं (१९८८) – निरीक्षक वर्मा *आग के शोले (१९८८) – जमीनदार *प्यार का मंदिर (१९८८) – गोपाळ खैतान *परबत के उस पार (१९८८) *जुर्रत (१९८९) – कामाचे वकील *जायदाद (१९८९) – ठाकूर भारत (शांतीचे पती) *भाभो (१९८९) – महेंद्र *कहां है कानून (१९८९) – वरिष्ठ पोलीस अधिकारी *इलाका (१९८९) – बिरजू *सिक्का (१९८९) – गुप्ता (प्राणलालचा एजंट) *अपना देश पराये लोग (१९८९) – भ्रष्ट पोलीस अधिकारी *प्यासी निगाहें (१९९०) – राजकारणी सूर्यभान *क्रोध (१९९०) – जेलर *स्वर्ग (१९९०) – नागपाल *सी.आय.डी. (१९९०) – सुनील सक्सेना *कसम काली की (१९९१) – अनैतिक जागीरदार *त्रिनेत्र (१९९१) – भविष्यवाणी *फूलवती (१९९१) *खेल (१९९१) – विनोदचा मोठा भाऊ *भेडियों का समूह: ए पॅक ऑफ वोल्व्हज (१९९१) – गुप्तचर अधिकारी घोरपडे *जिगरवाला (१९९१) – भ्रष्ट अधिकारी *खून का कर्ज (१९९१) – पोलीस आयुक्त डी.एम. मेहता *पाप की आंधी (१९९१) – चिनाई *देशवासी (१९९१) – स्वामी सत्यानंद *कुर्बान (१९९१) – मान सिंग *ये आग कब बुझेगी (१९९१) – बचाव पक्षाचे वकील *विषकन्या (१९९१) – वाली खान *गीत मिलन के गाते रहेंगे (१९९२) *इन्सान बना शैतान (१९९२) – वकील संपतलाल *विरोधी (१९९२) – भ्रष्ट पोलीस निरीक्षक अमर सिंग *लाट साब (१९९२) – नवाब *खुदा गवाह (१९९२) – निरीक्षक अझीझ मिर्झा *इसी का नाम जिंदगी (१९९२) – चिंकीचे वडील *इन्सान बना शैतान (१९९२) *खेल (१९९२) – विनोदच्या भावाच्या भूमिकेत (विशेष उपस्थिती) *जिंदगी एक जुआ (१९९२) – मिस्टर राणा *साहिबां (१९९३) – ठाकूर दुर्गा 'दुर्गे' सिंग *किंग अंकल (१९९३) – मिस्टर मलिक *अंतिम न्याय (१९९३) – उपमंत्री *कृष्ण अवतार (१९९३) *रंग (१९९३) – मिस्टर जोशी *एक्का राजा रानी (१९९४) – पोलीस आयुक्त *शोले और तूफान (१९९४) *चौराहा (१९९४) – पोलीस आयुक्त *इश्क में जीना इश्क में मरना (१९९४) *नाराज (१९९४) – जगदंबा *पोलीस लॉक-अप (१९९५) – निरीक्षक सिंघल *फौज (१९९५) – ठाकूर करण सिंग *आतंक ही आतंक (१९९५) – गोगिया अडवाणी *बरसात (१९९५) – आर.के. मेहरा *राम शास्त्र (१९९५) – धोंगाचे वकील *साजन चले ससुराल (१९९६) – ठाकूर *शोहरत (१९९६) – निरीक्षक विजय सक्सेना *हिंमतवर (१९९६) – निरीक्षक श्रीकांत *है कौन वो (१९९९) – प्रेम *अग्निपुत्र (२०००) – राज्यपाल आशुतोष त्रिपाठी *मीनाक्षी: ए टेल ऑफ थ्री सिटीज (२००४) – मासा === दूरचित्रवाणी (टेलिव्हिजन) === *झी हॉरर शो - तावीझ (१९९३) भाग ३ – महाजन *कॅम्पस (१९९३–१९९६) – गणेश बिहारी *परंपरा (१९९३–१९९७) – धरम चोप्रा *आहट (१९९५) सीझन १ (१९९५–२००१) – भाग ८२/८३ 'द रिटर्न' *राहत (१९९५) – मिस्टर खन्ना *सांस (१९९३–१९९७) *अमानत (१९९७–२००२) – अहमद खान *संसार (२००१–२००२) *भाग्यविधाता (२००९–२०११) – सिद्धेश्वर सिन्हा *तारा (१९९३) – अशोक सहगल (१९९३–१९९५) *चुनौती (१९८७) *कहानी चंद्रकांता की (२०११) - सहारा वन === व्हिज्युअल इफेक्ट्स (दृश्य परिणाम) === *काऊमन: द अडर्ड अव्हेंजर (२००८) टीव्ही भाग *पिग अमॉक (२००९) टीव्ही भाग *सन काऊ (२००९) टीव्ही भाग *डॉगलगँगर (२००९) टीव्ही भाग *सेव्ह द क्लॅम्स (२००९) टीव्ही भाग *बॅक एट द बर्नयार्ड (२००८–२००९) ७ भाग === दिग्दर्शक<ref name="nettv4u" /> === *रईसजादा (१९९०) *बरसात की रात (१९९८) *गुलामी (१९८५) – ठाकूर ==संदर्भ== {{Reflist|2}} ==बाह्य दुवे== * {{IMDb name|0438467}} [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी नाट्य अभिनेते]] 46l3d24utntvol5pv549hhbfjder0c8 2681506 2681505 2026-04-28T14:26:20Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2681506 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''भरत कपूर''' ([[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९४५|१९४५]] – [[२७ एप्रिल]] [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाहिनी अभिनेते होते. ==जीवन आणि कारकीर्द== कपूर यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९४५ रोजी झाला.<ref name="nettv4u">{{cite web |url=https://nettv4u.com/celebrity/hindi/tv-actor/bharat-kapoor |title=Bharat Kapoor | work=NetTV4u|access-date=15 August 2020}}</ref> त्यांनी १९७२ मध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यांनी दोनशेहून अधिक चित्रपटांत काम केले. त्यांनी सर्व प्रकारच्या भूमिका निभावल्या; नकारात्मक भूमिकांमध्येही त्यांना प्रेक्षकांची पसंती मिळाली. मात्र, त्याआधी त्यांनी रंगभूमीच्या माध्यमातून अभिनयातील बारकावे आत्मसात केले. रंगभूमीला अभिनयाच्या प्रवासातील सुरुवातीचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानले जाते आणि येथूनच चित्रपटसृष्टीची दारे उघडतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.amarujala.com/entertainment/bharat-kapoor-death-know-about-famous-actor-movies-career-journey-and-life-story-2026-04-27 |title=भरत कपूर ने रंगमंच से शुरू किया था अभिनय का सफर; चेतन आनंद ने दिया था बड़ा मौका; टेलीविजन पर भी छोड़ी छाप |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=अमर उजाला |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२८ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> कॅम्पस, परंपरा, राहत, सांस, अमानत, भाग्यविधाता, तारा, चुनौती व कहानी चंद्रकांता की सह अनेक गाजलेल्या मालिकांमध्ये त्यांनी दमदार भूमिका साकारल्या.<ref>{{cite web |url=https://ndtv.in/bollywood/bharat-kapoor-majorly-played-police-inspector-or-commissioner-role-passes-away-at-80-11418147 |title=40 साल का करियर, 103 फिल्में, ज्यादातर मिले इंस्पेक्टर और पुलिस कमिश्नर के रोल, 80 की उम्र में दुनिया को कहा अलविदा |publisher=ndtv.in |date= |accessdate=2026-04-28 }}</ref> दीर्घ आजारानंतर एप्रिल २०२६ मध्ये वयाच्या ८० व्या वर्षी कपूर यांचे निधन झाले.<ref>{{cite news |title=Bollywood Actor Bharat Kapoor Passes Away At 80 – |url=https://www.movietalkies.com/news/bollywood-actor-bharat-kapoor-passes-away-11772087 |access-date=27 April 2026 |publisher=Movie Talkies |date=27 April 2026}}</ref> == चित्रपट सूची == === चित्रपट === *जंगल में मंगल (१९७२) – पोलीस निरीक्षक *नफरत (१९७३) – किशन *हिंदुस्तान की कसम (१९७३) – उस्मान *हंस्ते जख्म (१९७३) – सोमेशचा मित्र *गुप्त ज्ञान (१९७४) – डॉक्टर *जानेमन (१९७६) *साहेब बहादूर (१९७७) – डॉक्टर *इंकार (१९७७) – मनमोहन *टूटे खिलौने (१९७८) *दिल से मिले दिल (१९७८) – निरीक्षक *देश परदेस (१९७८) – मुरारीलाल *नूरी (१९७९) – बशीर खान *बेकसूर (१९८०) – निरीक्षक शेखर पुरोहित *राम बलराम (१९८०) – चंदरभान *नाखुदा (१९८१) – सैफू (शेखूचा मुलगा) *लव्ह स्टोरी (१९८१) – बशिरा *बुलंदी (१९८१) – हरीश *सन्नाटा (१९८१) – सेठ धनपत राय, सारिकाचे काका *आपस की बात (१९८१) – विनोद सिन्हा *ताकत (१९८२) – शेर सिंग *बाजार (१९८२) – अख्तर हुसेन *उस्तादी उस्ताद से (१९८२) – प्रेम *स्वामी दादा (१९८२) – लल्लू *पेंटर बाबू (१९८३) – शेरू *कयामत (१९८३) – माखन *प्रीत ना जाने रीत (१९८४) *पापी पेट का सवाल है (१९८४) *मान मर्यादा (१९८४) – ठाकूर विक्रम सिंग *तेरी पूजा करे संसार (१९८५) *कर्म युद्ध (१९८५) – शक्ती *हकीकत (१९८५) – पांडेंचे वकील *गुलामी (१९८५) – ठाकूर शक्ती सिंग *मीठा जहर (१९८५) *बलिदान (१९८५) – जग्गू *सुर्खियां (द हेडलाइन्स) (१९८५) – आर. प्रधान *एक डाकू शहर में (१९८५) – लाला मनोहर लाल *हम नौजवान (१९८५) – कॉलेजचे ट्रस्टी *पत्तों की बाजी (१९८६) – बळवंत सेठी 'बिल्ला' *हाथों की लकीरें (१९८६) – ललितचे वकील *आखरी रास्ता (१९८६) – डॉ. वर्मा *प्यार की जीत (१९८७) – जागीरदार *सत्यमेव जयते (१९८७) – पोलीस निरीक्षक रवी वर्मा *मेरे बाद (१९८८) – पोलीस निरीक्षक *सोने पे सुहागा (१९८८) – प्रकाश, युनियन लीडर *खून बहा गंगा में (१९८८) *जग वाला मेला (१९८८) – चौधरी *हम फरिश्ते नहीं (१९८८) – निरीक्षक वर्मा *आग के शोले (१९८८) – जमीनदार *प्यार का मंदिर (१९८८) – गोपाळ खैतान *परबत के उस पार (१९८८) *जुर्रत (१९८९) – कामाचे वकील *जायदाद (१९८९) – ठाकूर भारत (शांतीचे पती) *भाभो (१९८९) – महेंद्र *कहां है कानून (१९८९) – वरिष्ठ पोलीस अधिकारी *इलाका (१९८९) – बिरजू *सिक्का (१९८९) – गुप्ता (प्राणलालचा एजंट) *अपना देश पराये लोग (१९८९) – भ्रष्ट पोलीस अधिकारी *प्यासी निगाहें (१९९०) – राजकारणी सूर्यभान *क्रोध (१९९०) – जेलर *स्वर्ग (१९९०) – नागपाल *सी.आय.डी. (१९९०) – सुनील सक्सेना *कसम काली की (१९९१) – अनैतिक जागीरदार *त्रिनेत्र (१९९१) – भविष्यवाणी *फूलवती (१९९१) *खेल (१९९१) – विनोदचा मोठा भाऊ *भेडियों का समूह: ए पॅक ऑफ वोल्व्हज (१९९१) – गुप्तचर अधिकारी घोरपडे *जिगरवाला (१९९१) – भ्रष्ट अधिकारी *खून का कर्ज (१९९१) – पोलीस आयुक्त डी.एम. मेहता *पाप की आंधी (१९९१) – चिनाई *देशवासी (१९९१) – स्वामी सत्यानंद *कुर्बान (१९९१) – मान सिंग *ये आग कब बुझेगी (१९९१) – बचाव पक्षाचे वकील *विषकन्या (१९९१) – वाली खान *गीत मिलन के गाते रहेंगे (१९९२) *इन्सान बना शैतान (१९९२) – वकील संपतलाल *विरोधी (१९९२) – भ्रष्ट पोलीस निरीक्षक अमर सिंग *लाट साब (१९९२) – नवाब *खुदा गवाह (१९९२) – निरीक्षक अझीझ मिर्झा *इसी का नाम जिंदगी (१९९२) – चिंकीचे वडील *इन्सान बना शैतान (१९९२) *खेल (१९९२) – विनोदच्या भावाच्या भूमिकेत (विशेष उपस्थिती) *जिंदगी एक जुआ (१९९२) – मिस्टर राणा *साहिबां (१९९३) – ठाकूर दुर्गा 'दुर्गे' सिंग *किंग अंकल (१९९३) – मिस्टर मलिक *अंतिम न्याय (१९९३) – उपमंत्री *कृष्ण अवतार (१९९३) *रंग (१९९३) – मिस्टर जोशी *एक्का राजा रानी (१९९४) – पोलीस आयुक्त *शोले और तूफान (१९९४) *चौराहा (१९९४) – पोलीस आयुक्त *इश्क में जीना इश्क में मरना (१९९४) *नाराज (१९९४) – जगदंबा *पोलीस लॉक-अप (१९९५) – निरीक्षक सिंघल *फौज (१९९५) – ठाकूर करण सिंग *आतंक ही आतंक (१९९५) – गोगिया अडवाणी *बरसात (१९९५) – आर.के. मेहरा *राम शास्त्र (१९९५) – धोंगाचे वकील *साजन चले ससुराल (१९९६) – ठाकूर *शोहरत (१९९६) – निरीक्षक विजय सक्सेना *हिंमतवर (१९९६) – निरीक्षक श्रीकांत *है कौन वो (१९९९) – प्रेम *अग्निपुत्र (२०००) – राज्यपाल आशुतोष त्रिपाठी *मीनाक्षी: ए टेल ऑफ थ्री सिटीज (२००४) – मासा === दूरचित्रवाणी (टेलिव्हिजन) === *झी हॉरर शो - तावीझ (१९९३) भाग ३ – महाजन *कॅम्पस (१९९३–१९९६) – गणेश बिहारी *परंपरा (१९९३–१९९७) – धरम चोप्रा *आहट (१९९५) सीझन १ (१९९५–२००१) – भाग ८२/८३ 'द रिटर्न' *राहत (१९९५) – मिस्टर खन्ना *सांस (१९९३–१९९७) *अमानत (१९९७–२००२) – अहमद खान *संसार (२००१–२००२) *भाग्यविधाता (२००९–२०११) – सिद्धेश्वर सिन्हा *तारा (१९९३) – अशोक सहगल (१९९३–१९९५) *चुनौती (१९८७) *कहानी चंद्रकांता की (२०११) - सहारा वन === व्हिज्युअल इफेक्ट्स (दृश्य परिणाम) === *काऊमन: द अडर्ड अव्हेंजर (२००८) टीव्ही भाग *पिग अमॉक (२००९) टीव्ही भाग *सन काऊ (२००९) टीव्ही भाग *डॉगलगँगर (२००९) टीव्ही भाग *सेव्ह द क्लॅम्स (२००९) टीव्ही भाग *बॅक एट द बर्नयार्ड (२००८–२००९) ७ भाग === दिग्दर्शक<ref name="nettv4u" /> === *रईसजादा (१९९०) *बरसात की रात (१९९८) *गुलामी (१९८५) – ठाकूर ==संदर्भ== {{Reflist|2}} ==बाह्य दुवे== * {{IMDb name|0438467}} [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी नाट्य अभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] a7e4siwnbmururvwx3prc0avp5bf8gw 2681507 2681506 2026-04-28T14:27:02Z संतोष गोरे 135680 2681507 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''भरत कपूर''' ([[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९४५|१९४५]] – [[२७ एप्रिल]] [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाहिनी अभिनेते होते. ==जीवन आणि कारकीर्द== कपूर यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९४५ रोजी झाला.<ref name="nettv4u">{{cite web |url=https://nettv4u.com/celebrity/hindi/tv-actor/bharat-kapoor |title=Bharat Kapoor | work=NetTV4u|access-date=15 August 2020}}</ref> त्यांनी १९७२ मध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यांनी दोनशेहून अधिक चित्रपटांत काम केले. त्यांनी सर्व प्रकारच्या भूमिका निभावल्या; नकारात्मक भूमिकांमध्येही त्यांना प्रेक्षकांची पसंती मिळाली. मात्र, त्याआधी त्यांनी रंगभूमीच्या माध्यमातून अभिनयातील बारकावे आत्मसात केले. रंगभूमीला अभिनयाच्या प्रवासातील सुरुवातीचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानले जाते आणि येथूनच चित्रपटसृष्टीची दारे उघडतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.amarujala.com/entertainment/bharat-kapoor-death-know-about-famous-actor-movies-career-journey-and-life-story-2026-04-27 |title=भरत कपूर ने रंगमंच से शुरू किया था अभिनय का सफर; चेतन आनंद ने दिया था बड़ा मौका; टेलीविजन पर भी छोड़ी छाप |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=अमर उजाला |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२८ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> कॅम्पस, परंपरा, राहत, सांस, अमानत, भाग्यविधाता, तारा, चुनौती व कहानी चंद्रकांता की सह अनेक गाजलेल्या मालिकांमध्ये त्यांनी दमदार भूमिका साकारल्या.<ref>{{cite web |url=https://ndtv.in/bollywood/bharat-kapoor-majorly-played-police-inspector-or-commissioner-role-passes-away-at-80-11418147 |title=40 साल का करियर, 103 फिल्में, ज्यादातर मिले इंस्पेक्टर और पुलिस कमिश्नर के रोल, 80 की उम्र में दुनिया को कहा अलविदा |publisher=ndtv.in |date= |accessdate=2026-04-28 }}</ref> दीर्घ आजारानंतर एप्रिल २०२६ मध्ये वयाच्या ८० व्या वर्षी कपूर यांचे निधन झाले.<ref>{{cite news |title=Bollywood Actor Bharat Kapoor Passes Away At 80 – |url=https://www.movietalkies.com/news/bollywood-actor-bharat-kapoor-passes-away-11772087 |access-date=27 April 2026 |publisher=Movie Talkies |date=27 April 2026}}</ref> == चित्रपट सूची == === चित्रपट === *जंगल में मंगल (१९७२) – पोलीस निरीक्षक *नफरत (१९७३) – किशन *हिंदुस्तान की कसम (१९७३) – उस्मान *हंस्ते जख्म (१९७३) – सोमेशचा मित्र *गुप्त ज्ञान (१९७४) – डॉक्टर *जानेमन (१९७६) *साहेब बहादूर (१९७७) – डॉक्टर *इंकार (१९७७) – मनमोहन *टूटे खिलौने (१९७८) *दिल से मिले दिल (१९७८) – निरीक्षक *देश परदेस (१९७८) – मुरारीलाल *नूरी (१९७९) – बशीर खान *बेकसूर (१९८०) – निरीक्षक शेखर पुरोहित *राम बलराम (१९८०) – चंदरभान *नाखुदा (१९८१) – सैफू (शेखूचा मुलगा) *लव्ह स्टोरी (१९८१) – बशिरा *बुलंदी (१९८१) – हरीश *सन्नाटा (१९८१) – सेठ धनपत राय, सारिकाचे काका *आपस की बात (१९८१) – विनोद सिन्हा *ताकत (१९८२) – शेर सिंग *बाजार (१९८२) – अख्तर हुसेन *उस्तादी उस्ताद से (१९८२) – प्रेम *स्वामी दादा (१९८२) – लल्लू *पेंटर बाबू (१९८३) – शेरू *कयामत (१९८३) – माखन *प्रीत ना जाने रीत (१९८४) *पापी पेट का सवाल है (१९८४) *मान मर्यादा (१९८४) – ठाकूर विक्रम सिंग *तेरी पूजा करे संसार (१९८५) *कर्म युद्ध (१९८५) – शक्ती *हकीकत (१९८५) – पांडेंचे वकील *गुलामी (१९८५) – ठाकूर शक्ती सिंग *मीठा जहर (१९८५) *बलिदान (१९८५) – जग्गू *सुर्खियां (द हेडलाइन्स) (१९८५) – आर. प्रधान *एक डाकू शहर में (१९८५) – लाला मनोहर लाल *हम नौजवान (१९८५) – कॉलेजचे ट्रस्टी *पत्तों की बाजी (१९८६) – बळवंत सेठी 'बिल्ला' *हाथों की लकीरें (१९८६) – ललितचे वकील *आखरी रास्ता (१९८६) – डॉ. वर्मा *प्यार की जीत (१९८७) – जागीरदार *सत्यमेव जयते (१९८७) – पोलीस निरीक्षक रवी वर्मा *मेरे बाद (१९८८) – पोलीस निरीक्षक *सोने पे सुहागा (१९८८) – प्रकाश, युनियन लीडर *खून बहा गंगा में (१९८८) *जग वाला मेला (१९८८) – चौधरी *हम फरिश्ते नहीं (१९८८) – निरीक्षक वर्मा *आग के शोले (१९८८) – जमीनदार *प्यार का मंदिर (१९८८) – गोपाळ खैतान *परबत के उस पार (१९८८) *जुर्रत (१९८९) – कामाचे वकील *जायदाद (१९८९) – ठाकूर भारत (शांतीचे पती) *भाभो (१९८९) – महेंद्र *कहां है कानून (१९८९) – वरिष्ठ पोलीस अधिकारी *इलाका (१९८९) – बिरजू *सिक्का (१९८९) – गुप्ता (प्राणलालचा एजंट) *अपना देश पराये लोग (१९८९) – भ्रष्ट पोलीस अधिकारी *प्यासी निगाहें (१९९०) – राजकारणी सूर्यभान *क्रोध (१९९०) – जेलर *स्वर्ग (१९९०) – नागपाल *सी.आय.डी. (१९९०) – सुनील सक्सेना *कसम काली की (१९९१) – अनैतिक जागीरदार *त्रिनेत्र (१९९१) – भविष्यवाणी *फूलवती (१९९१) *खेल (१९९१) – विनोदचा मोठा भाऊ *भेडियों का समूह: ए पॅक ऑफ वोल्व्हज (१९९१) – गुप्तचर अधिकारी घोरपडे *जिगरवाला (१९९१) – भ्रष्ट अधिकारी *खून का कर्ज (१९९१) – पोलीस आयुक्त डी.एम. मेहता *पाप की आंधी (१९९१) – चिनाई *देशवासी (१९९१) – स्वामी सत्यानंद *कुर्बान (१९९१) – मान सिंग *ये आग कब बुझेगी (१९९१) – बचाव पक्षाचे वकील *विषकन्या (१९९१) – वाली खान *गीत मिलन के गाते रहेंगे (१९९२) *इन्सान बना शैतान (१९९२) – वकील संपतलाल *विरोधी (१९९२) – भ्रष्ट पोलीस निरीक्षक अमर सिंग *लाट साब (१९९२) – नवाब *खुदा गवाह (१९९२) – निरीक्षक अझीझ मिर्झा *इसी का नाम जिंदगी (१९९२) – चिंकीचे वडील *इन्सान बना शैतान (१९९२) *खेल (१९९२) – विनोदच्या भावाच्या भूमिकेत (विशेष उपस्थिती) *जिंदगी एक जुआ (१९९२) – मिस्टर राणा *साहिबां (१९९३) – ठाकूर दुर्गा 'दुर्गे' सिंग *किंग अंकल (१९९३) – मिस्टर मलिक *अंतिम न्याय (१९९३) – उपमंत्री *कृष्ण अवतार (१९९३) *रंग (१९९३) – मिस्टर जोशी *एक्का राजा रानी (१९९४) – पोलीस आयुक्त *शोले और तूफान (१९९४) *चौराहा (१९९४) – पोलीस आयुक्त *इश्क में जीना इश्क में मरना (१९९४) *नाराज (१९९४) – जगदंबा *पोलीस लॉक-अप (१९९५) – निरीक्षक सिंघल *फौज (१९९५) – ठाकूर करण सिंग *आतंक ही आतंक (१९९५) – गोगिया अडवाणी *बरसात (१९९५) – आर.के. मेहरा *राम शास्त्र (१९९५) – धोंगाचे वकील *साजन चले ससुराल (१९९६) – ठाकूर *शोहरत (१९९६) – निरीक्षक विजय सक्सेना *हिंमतवर (१९९६) – निरीक्षक श्रीकांत *है कौन वो (१९९९) – प्रेम *अग्निपुत्र (२०००) – राज्यपाल आशुतोष त्रिपाठी *मीनाक्षी: ए टेल ऑफ थ्री सिटीज (२००४) – मासा === दूरचित्रवाणी (टेलिव्हिजन) === *झी हॉरर शो - तावीझ (१९९३) भाग ३ – महाजन *कॅम्पस (१९९३–१९९६) – गणेश बिहारी *परंपरा (१९९३–१९९७) – धरम चोप्रा *आहट (१९९५) सीझन १ (१९९५–२००१) – भाग ८२/८३ 'द रिटर्न' *राहत (१९९५) – मिस्टर खन्ना *सांस (१९९३–१९९७) *अमानत (१९९७–२००२) – अहमद खान *संसार (२००१–२००२) *भाग्यविधाता (२००९–२०११) – सिद्धेश्वर सिन्हा *तारा (१९९३) – अशोक सहगल (१९९३–१९९५) *चुनौती (१९८७) *कहानी चंद्रकांता की (२०११) - सहारा वन === व्हिज्युअल इफेक्ट्स (दृश्य परिणाम) === *काऊमन: द अडर्ड अव्हेंजर (२००८) टीव्ही भाग *पिग अमॉक (२००९) टीव्ही भाग *सन काऊ (२००९) टीव्ही भाग *डॉगलगँगर (२००९) टीव्ही भाग *सेव्ह द क्लॅम्स (२००९) टीव्ही भाग *बॅक एट द बर्नयार्ड (२००८–२००९) ७ भाग === दिग्दर्शक<ref name="nettv4u" /> === *रईसजादा (१९९०) *बरसात की रात (१९९८) *गुलामी (१९८५) – ठाकूर ==संदर्भ== {{Reflist|2}} ==बाह्य दुवे== * {{IMDb name|0438467}} {{DEFAULTSORT: कपूर, भरत}} [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी नाट्य अभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 65d066pykc94w3elc6jwg25q2mcblb2 2681508 2681507 2026-04-28T14:27:51Z संतोष गोरे 135680 2681508 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''भरत कपूर''' ([[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९४५|१९४५]] – [[२७ एप्रिल]] [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाहिनी अभिनेते होते. ==जीवन आणि कारकीर्द== कपूर यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९४५ रोजी झाला.<ref name="nettv4u">{{cite web |url=https://nettv4u.com/celebrity/hindi/tv-actor/bharat-kapoor |title=Bharat Kapoor | work=NetTV4u|access-date=15 August 2020}}</ref> त्यांनी १९७२ मध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यांनी दोनशेहून अधिक चित्रपटांत काम केले. त्यांनी सर्व प्रकारच्या भूमिका निभावल्या; नकारात्मक भूमिकांमध्येही त्यांना प्रेक्षकांची पसंती मिळाली. मात्र, त्याआधी त्यांनी रंगभूमीच्या माध्यमातून अभिनयातील बारकावे आत्मसात केले. रंगभूमीला अभिनयाच्या प्रवासातील सुरुवातीचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानले जाते आणि येथूनच चित्रपटसृष्टीची दारे उघडतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.amarujala.com/entertainment/bharat-kapoor-death-know-about-famous-actor-movies-career-journey-and-life-story-2026-04-27 |title=भरत कपूर ने रंगमंच से शुरू किया था अभिनय का सफर; चेतन आनंद ने दिया था बड़ा मौका; टेलीविजन पर भी छोड़ी छाप |भाषा=hi |दिनांक= |प्रकाशक= |संकेतस्थळ=अमर उजाला |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०४-२८ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> कॅम्पस, परंपरा, राहत, सांस, अमानत, भाग्यविधाता, तारा, चुनौती व कहानी चंद्रकांता की सह अनेक गाजलेल्या मालिकांमध्ये त्यांनी दमदार भूमिका साकारल्या.<ref>{{cite web |url=https://ndtv.in/bollywood/bharat-kapoor-majorly-played-police-inspector-or-commissioner-role-passes-away-at-80-11418147 |title=40 साल का करियर, 103 फिल्में, ज्यादातर मिले इंस्पेक्टर और पुलिस कमिश्नर के रोल, 80 की उम्र में दुनिया को कहा अलविदा |publisher=ndtv.in |date= |accessdate=2026-04-28 }}</ref> दीर्घ आजारानंतर एप्रिल २०२६ मध्ये वयाच्या ८० व्या वर्षी कपूर यांचे निधन झाले.<ref>{{cite news |title=Bollywood Actor Bharat Kapoor Passes Away At 80 – |url=https://www.movietalkies.com/news/bollywood-actor-bharat-kapoor-passes-away-11772087 |access-date=27 April 2026 |publisher=Movie Talkies |date=27 April 2026}}</ref> == चित्रपट सूची == === चित्रपट === *जंगल में मंगल (१९७२) – पोलीस निरीक्षक *नफरत (१९७३) – किशन *हिंदुस्तान की कसम (१९७३) – उस्मान *हंस्ते जख्म (१९७३) – सोमेशचा मित्र *गुप्त ज्ञान (१९७४) – डॉक्टर *जानेमन (१९७६) *साहेब बहादूर (१९७७) – डॉक्टर *इंकार (१९७७) – मनमोहन *टूटे खिलौने (१९७८) *दिल से मिले दिल (१९७८) – निरीक्षक *देश परदेस (१९७८) – मुरारीलाल *नूरी (१९७९) – बशीर खान *बेकसूर (१९८०) – निरीक्षक शेखर पुरोहित *राम बलराम (१९८०) – चंदरभान *नाखुदा (१९८१) – सैफू (शेखूचा मुलगा) *लव्ह स्टोरी (१९८१) – बशिरा *बुलंदी (१९८१) – हरीश *सन्नाटा (१९८१) – सेठ धनपत राय, सारिकाचे काका *आपस की बात (१९८१) – विनोद सिन्हा *ताकत (१९८२) – शेर सिंग *बाजार (१९८२) – अख्तर हुसेन *उस्तादी उस्ताद से (१९८२) – प्रेम *स्वामी दादा (१९८२) – लल्लू *पेंटर बाबू (१९८३) – शेरू *कयामत (१९८३) – माखन *प्रीत ना जाने रीत (१९८४) *पापी पेट का सवाल है (१९८४) *मान मर्यादा (१९८४) – ठाकूर विक्रम सिंग *तेरी पूजा करे संसार (१९८५) *कर्म युद्ध (१९८५) – शक्ती *हकीकत (१९८५) – पांडेंचे वकील *गुलामी (१९८५) – ठाकूर शक्ती सिंग *मीठा जहर (१९८५) *बलिदान (१९८५) – जग्गू *सुर्खियां (द हेडलाइन्स) (१९८५) – आर. प्रधान *एक डाकू शहर में (१९८५) – लाला मनोहर लाल *हम नौजवान (१९८५) – कॉलेजचे ट्रस्टी *पत्तों की बाजी (१९८६) – बळवंत सेठी 'बिल्ला' *हाथों की लकीरें (१९८६) – ललितचे वकील *आखरी रास्ता (१९८६) – डॉ. वर्मा *प्यार की जीत (१९८७) – जागीरदार *सत्यमेव जयते (१९८७) – पोलीस निरीक्षक रवी वर्मा *मेरे बाद (१९८८) – पोलीस निरीक्षक *सोने पे सुहागा (१९८८) – प्रकाश, युनियन लीडर *खून बहा गंगा में (१९८८) *जग वाला मेला (१९८८) – चौधरी *हम फरिश्ते नहीं (१९८८) – निरीक्षक वर्मा *आग के शोले (१९८८) – जमीनदार *प्यार का मंदिर (१९८८) – गोपाळ खैतान *परबत के उस पार (१९८८) *जुर्रत (१९८९) – कामाचे वकील *जायदाद (१९८९) – ठाकूर भारत (शांतीचे पती) *भाभो (१९८९) – महेंद्र *कहां है कानून (१९८९) – वरिष्ठ पोलीस अधिकारी *इलाका (१९८९) – बिरजू *सिक्का (१९८९) – गुप्ता (प्राणलालचा एजंट) *अपना देश पराये लोग (१९८९) – भ्रष्ट पोलीस अधिकारी *प्यासी निगाहें (१९९०) – राजकारणी सूर्यभान *क्रोध (१९९०) – जेलर *स्वर्ग (१९९०) – नागपाल *सी.आय.डी. (१९९०) – सुनील सक्सेना *कसम काली की (१९९१) – अनैतिक जागीरदार *त्रिनेत्र (१९९१) – भविष्यवाणी *फूलवती (१९९१) *खेल (१९९१) – विनोदचा मोठा भाऊ *भेडियों का समूह: ए पॅक ऑफ वोल्व्हज (१९९१) – गुप्तचर अधिकारी घोरपडे *जिगरवाला (१९९१) – भ्रष्ट अधिकारी *खून का कर्ज (१९९१) – पोलीस आयुक्त डी.एम. मेहता *पाप की आंधी (१९९१) – चिनाई *देशवासी (१९९१) – स्वामी सत्यानंद *कुर्बान (१९९१) – मान सिंग *ये आग कब बुझेगी (१९९१) – बचाव पक्षाचे वकील *विषकन्या (१९९१) – वाली खान *गीत मिलन के गाते रहेंगे (१९९२) *इन्सान बना शैतान (१९९२) – वकील संपतलाल *विरोधी (१९९२) – भ्रष्ट पोलीस निरीक्षक अमर सिंग *लाट साब (१९९२) – नवाब *खुदा गवाह (१९९२) – निरीक्षक अझीझ मिर्झा *इसी का नाम जिंदगी (१९९२) – चिंकीचे वडील *इन्सान बना शैतान (१९९२) *खेल (१९९२) – विनोदच्या भावाच्या भूमिकेत (विशेष उपस्थिती) *जिंदगी एक जुआ (१९९२) – मिस्टर राणा *साहिबां (१९९३) – ठाकूर दुर्गा 'दुर्गे' सिंग *किंग अंकल (१९९३) – मिस्टर मलिक *अंतिम न्याय (१९९३) – उपमंत्री *कृष्ण अवतार (१९९३) *रंग (१९९३) – मिस्टर जोशी *एक्का राजा रानी (१९९४) – पोलीस आयुक्त *शोले और तूफान (१९९४) *चौराहा (१९९४) – पोलीस आयुक्त *इश्क में जीना इश्क में मरना (१९९४) *नाराज (१९९४) – जगदंबा *पोलीस लॉक-अप (१९९५) – निरीक्षक सिंघल *फौज (१९९५) – ठाकूर करण सिंग *आतंक ही आतंक (१९९५) – गोगिया अडवाणी *बरसात (१९९५) – आर.के. मेहरा *राम शास्त्र (१९९५) – धोंगाचे वकील *साजन चले ससुराल (१९९६) – ठाकूर *शोहरत (१९९६) – निरीक्षक विजय सक्सेना *हिंमतवर (१९९६) – निरीक्षक श्रीकांत *है कौन वो (१९९९) – प्रेम *अग्निपुत्र (२०००) – राज्यपाल आशुतोष त्रिपाठी *मीनाक्षी: ए टेल ऑफ थ्री सिटीज (२००४) – मासा === दूरचित्रवाणी (टेलिव्हिजन) === *झी हॉरर शो - तावीझ (१९९३) भाग ३ – महाजन *कॅम्पस (१९९३–१९९६) – गणेश बिहारी *परंपरा (१९९३–१९९७) – धरम चोप्रा *आहट (१९९५) सीझन १ (१९९५–२००१) – भाग ८२/८३ 'द रिटर्न' *राहत (१९९५) – मिस्टर खन्ना *सांस (१९९३–१९९७) *अमानत (१९९७–२००२) – अहमद खान *संसार (२००१–२००२) *भाग्यविधाता (२००९–२०११) – सिद्धेश्वर सिन्हा *तारा (१९९३) – अशोक सहगल (१९९३–१९९५) *चुनौती (१९८७) *कहानी चंद्रकांता की (२०११) - सहारा वन === व्हिज्युअल इफेक्ट्स (दृश्य परिणाम) === *काऊमन: द अडर्ड अव्हेंजर (२००८) टीव्ही भाग *पिग अमॉक (२००९) टीव्ही भाग *सन काऊ (२००९) टीव्ही भाग *डॉगलगँगर (२००९) टीव्ही भाग *सेव्ह द क्लॅम्स (२००९) टीव्ही भाग *बॅक एट द बर्नयार्ड (२००८–२००९) ७ भाग === दिग्दर्शक<ref name="nettv4u" /> === *रईसजादा (१९९०) *बरसात की रात (१९९८) *गुलामी (१९८५) – ठाकूर ==संदर्भ== {{Reflist|2}} ==बाह्य दुवे== * {{IMDb name|0438467}} {{DEFAULTSORT: कपूर, भरत}} [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी नाट्य अभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] d7fa41owvjyn1xoaccd5ujokq8rtnos 0 379360 2681509 2681464 2026-04-28T14:47:20Z अभय नातू 206 साचा 2681509 wikitext text/x-wiki {{बदल}} [[चित्र:MultiPhotonExcitation-Fig10-doi10.1186slash1475-925X-5-36-clipping.JPEG|इवलेसे|400x400अंश|उंदराच्या आतड्याचे द्विफोटॉन उत्तेजन मायक्रोस्कोपी. लाल: अॅक्टिन . हिरवा: पेशी केंद्रके . निळा: गोब्लेट पेशींमधील श्लेष्मा. टीआय-सफायर लेसर वापरून 780 एनएमवर मिळवले.]] '''टू-फोटॉन एक्साइटेशन मायक्रोस्कोपी''' ( '''TPEF''' किंवा '''2PEF''' ) हे एक फ्लुरोसेन्स इमेजिंग तंत्र आहे जे सुमारे एक मिलिमीटर जाडीपर्यंतच्या विखुरलेल्या [[ऊती (जीवशास्त्र)|जिवंत ऊतींचे]] इमेजिंग करण्यासाठी विशेषतः योग्य आहे. पारंपारिक फ्लुरोसेन्स मायक्रोस्कोपीच्या विपरीत, जिथे उत्तेजन तरंगलांबी उत्सर्जन तरंगलांबीपेक्षा कमी असते, द्वि-फोटॉन उत्तेजनासाठी उत्सर्जित प्रकाशापेक्षा जास्त तरंगलांबी असलेल्या दोन फोटॉनद्वारे एकाच वेळी उत्तेजन आवश्यक असते. ऊतीमधील एका विशिष्ट ठिकाणी लेझर केंद्रित केला जातो आणि क्रमशः प्रतिमा तयार करण्यासाठी नमुन्यावर स्कॅन केला जातो. द्वि-फोटॉन उत्तेजनाच्या अरेखीयतेमुळे, प्रामुख्याने लेझर बीमच्या मायक्रोमीटर आकाराच्या फोकसमधील फ्लोरोफोर उत्तेजित होतात, ज्यामुळे प्रतिमेला अवकाशीय रिझोल्यूशन मिळते. हे कॉन्फोकल मायक्रोस्कोपीच्या विरुद्ध आहे, जिथे उत्तेजन फोकस आणि पिनहोलद्वारे मर्यादित डिटेक्शन यांच्या परस्परक्रियेमुळे अवकाशीय रिझोल्यूशन तयार होते. टू-फोटॉन एक्सायटेशन मायक्रोस्कोपीमध्ये सामान्यतः [[अवरक्त किरण|नियर-इन्फ्रारेड]] (NIR) एक्सायटेशन प्रकाशाचा वापर केला जातो, जो फ्लोरोसेंट डाईजला देखील उत्तेजित करू शकतो. इन्फ्रारेड प्रकाशाच्या वापरामुळे ऊतींमधील विकिरण कमी होते, कारण सामान्य जैविक ऊतींमध्ये इन्फ्रारेड प्रकाश कमी विखुरतो. मल्टिफोटॉन शोषणामुळे, बॅकग्राउंड सिग्नल मोठ्या प्रमाणात दाबला जातो. या दोन्ही परिणामांमुळे या तंत्राची प्रवेश खोली वाढते. टू-फोटॉन एक्सायटेशन हे कॉन्फोकल मायक्रोस्कोपीसाठी एक उत्तम पर्याय असू शकते, कारण त्यात ऊतींमध्ये अधिक खोलवर प्रवेश करण्याची क्षमता, कार्यक्षम प्रकाश शोधन आणि कमी फोटोब्लिचिंग असते. <ref name="Denk Strickler Webb 1990">{{जर्नल स्रोत|last=Denk|first=Winifried|last2=Strickler|first2=James H.|last3=Webb|first3=Watt W.|date=6 April 1990|title=Two-Photon Laser Scanning Fluorescence Microscopy|journal=Science|volume=248|issue=4951|pages=73–76|bibcode=1990Sci...248...73D|doi=10.1126/science.2321027|pmid=2321027}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Fluorescence Microscopy in Life Sciences|last=Stockert|first=Juan Carlos|last2=Blazquez-Castro|first2=Alfonso|year=2017|isbn=978-1-68108-518-0|pages=642–686|chapter=Non-linear Optics|doi=10.2174/9781681085180117010023}}</ref> {{वर्ग}} 7c2vysxp7f5ttkl37qus71k44dampmz 3 379361 2681510 2026-04-28T15:03:17Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2681510 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Rathod Jaymala Bharat}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:३३, २८ एप्रिल २०२६ (IST) tk5y3aczq3t4jt6mnd9okdlobjzgojo 3 379362 2681511 2026-04-28T15:22:36Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2681511 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=News34 media}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:५२, २८ एप्रिल २०२६ (IST) rsanhpytphj086kzui7n11xgg7ia0n4 2681513 2681511 2026-04-28T15:34:16Z News34 media 182616 2681513 wikitext text/x-wiki [[चित्र:News34|इवलेसे|अल्ट=news34|logo]] {{Template:Welcome|realName=|name=News34 media}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:५२, २८ एप्रिल २०२६ (IST) News 34 हे चंद्रपूर जिल्ह्यात वर्ष २०१८ मध्ये १५ ऑगस्ट रोजी डिजिटल पोर्टल सुरु करण्यात आले. सलग ८ वर्षांपासून news३४ वाचकांसाठी रोज बातम्यांचे लेखन करीत आहे. आपल्या लेखणीतून अनेक शोषित पीडित नागरिकांना न्याय देण्याचे काम news३४ तर्फे करण्यात आले आहे. '''[https://news34.in/ news३४]''' चे संपादक Prakash [https://news34.in/ news34]Hande यांच्याकडे २५ वर्षाचा अनुभव आहे. त्यांनी अनेक प्रतिष्ठित news channel, news agency व वृत्तपत्रात काम केले आहे. आजही ते स्वतंत्र पत्रकार म्हणून पत्रकारिता क्षेत्रात कार्यरत आहे. त्यांची जन्मतारीख २५ जुलै १९८२ असून शिक्षण मास्टर ऑफ मास जर्नालिझम. राजकीय व गुन्हेगारी बातमी क्षेत्रात त्यांचा मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्याकडून मुंबई मध्ये सत्कार करण्यात आला. सदर पुरस्कार हा राज्यस्तरीय होता. 7a89h7k0bcbfm494da1b2ba7vfbvdm5 2681519 2681513 2026-04-28T17:04:41Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/News34 media|News34 media]] ([[User talk:News34 media|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2681511 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=News34 media}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:५२, २८ एप्रिल २०२६ (IST) rsanhpytphj086kzui7n11xgg7ia0n4 3 379363 2681514 2026-04-28T15:51:50Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2681514 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Rameshjadhav0191}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २१:२१, २८ एप्रिल २०२६ (IST) tmubsvo3tp0kv61ukt049r3bi3akld1 0 379364 2681539 2026-04-28T22:35:45Z अभय नातू 206 नामभेद 2681539 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[इटा एरवेझ]] cqunjhga72jha76mzb0a8c0ex74oa0n 0 379365 2681542 2026-04-28T22:55:04Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] वरुन [[मसुदा:व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] ला हलविला 2681542 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] rmfe4jq7pcmsfd525ngltdomfkyzdzc 1 379366 2681544 2026-04-28T22:55:04Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[चर्चा:व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] वरुन [[मसुदा चर्चा:व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] ला हलविला 2681544 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा चर्चा:व्यक्ती व त्यांच्या उपाध्या]] dg2nnwl17ogs5ttw2vk9pvrae8j7vk9 14 379367 2681548 2026-04-28T23:47:10Z अभय नातू 206 नवीन 2681548 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. १५९६|निर्मिती]] dx0er39kyywreyyqowsczvkjx0q9zgw 0 379368 2681552 2026-04-28T23:59:19Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2681552 wikitext text/x-wiki मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९ 0fuc7yr4fe7l3uvg9msjphfmvfxw4rn 2681553 2681552 2026-04-28T23:59:34Z अभय नातू 206 पुनर्निर्देशन 2681553 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-९]] okcf2baknuzk9gnthbtjcvysfbyooam 0 379369 2681554 2026-04-29T00:00:19Z अभय नातू 206 असलेला लेख 2681554 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०#३०]] gq9dvqj22zk5rquikdy4ygnnvzwl7h3 0 379370 2681618 2026-04-29T05:35:58Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2681618 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सान अँटोनियो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] g73hy11bm05s3n8selxuuvw33xx0vr1 119 379371 2681649 2026-04-29T06:32:36Z गजानन पाटील सांगली 182342 नमस्कार पुरावा विनंती 2681649 wikitext text/x-wiki {{ping|अभय नातू}} सर, नमस्कार. आपण उपस्थित केलेल्या उल्लेखनीयतेच्या व डुप्लिकेट मजकुराच्या शंकेचे निरसन केले आहे. १. 'दैनिक तरुण भारत' दि. १४ जानेवारी २०२५ चा नवीन विश्वसनीय स्रोत जोडला आहे. हा राज्यस्तरीय पेपर WP:RS नुसार ग्राह्य आहे. २. डुप्लिकेट विभाग काढून पान पूर्ण Clean केले आहे. ३. आता एकूण ३ स्वतंत्र स्रोत - लोकपरिवर्तन, सकाळ, तरुण भारत - तसेच दूरदर्शन व चित्रपट कारकीर्द उपलब्ध आहे. WP:N व WP:RS नुसार पान निकष पूर्ण करते. कृपया फेरविचार करून मसुदा मुख्य नामविश्वात स्थानांतरित करावा, ही नम्र विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:गजानन पाटील सांगली|गजानन पाटील सांगली]] ([[सदस्य चर्चा:गजानन पाटील सांगली|चर्चा]]) १२:०२, २९ एप्रिल २०२६ (IST) ca7imwi1f05g9yai2zkxwkwj31cq19t 3 379372 2681650 2026-04-29T06:39:50Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2681650 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=नितेश अशोक शिरसाट}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:०९, २९ एप्रिल २०२६ (IST) 7h8cy2skev2yws51k1wzzwg0hnpg8zr 3 379374 2681659 2026-04-29T08:10:20Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2681659 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=मशालवाला}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १३:४०, २९ एप्रिल २०२६ (IST) trj8n8wi68fzr2sy1mpolw69aqs57t3 1 379376 2681691 2026-04-29T11:12:10Z Ketaki Modak 21590 /* 'एकही संदर्भ नसलेला लेख' साचा काढून टाकण्याबाबत */ नवीन विभाग 2681691 wikitext text/x-wiki == 'एकही संदर्भ नसलेला लेख' साचा काढून टाकण्याबाबत == या लेखास संदर्भ जोडलेला आहे, त्यामुळे हा साचा काढून टाकावा का? मार्गदर्शन करावे, ही विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:४२, २९ एप्रिल २०२६ (IST) bwpdzj53malwtzzhjmu0wrbgox8lapn