विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 2885 2682445 2643770 2026-05-03T10:59:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682445 wikitext text/x-wiki १५ मार्च २०१९ रोजी, [[भारतीय निवडणूक आयोग]]ाने जाहीर केलेल्या राजकीय पक्षांच्या यादीनुसार भारतामध्ये एकूण २,३३४ राजकीय पक्ष असून, त्यापैकी ८ राष्ट्रीय पक्ष, २६ राज्यस्तरीय पक्ष आणि इतर २,३०१ नोंदणीकृत पक्ष आहेत. यापैकी महाराष्ट्रात एकूण १४५ नोंदणीकृत पक्ष आणि २ राज्यस्तरीय ([[महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना|मनसे]] व [[शिवसेना]]) पक्ष आहेत. भारतात २३३४ रजिस्टर्ड राजकीय पक्ष आहेत. दर महिन्याला काही पक्ष नव्याने निघतात तर काही बंद पडतात.भारतीय शेतकरी कामगार पक्ष,काँग्रेस, तृणमूल काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस, बहुजन समाज पक्ष, भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष, भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी), भारतीय जनता पक्ष व नॅशनल पीपल्स पार्टी असे फक्त आठ राजकीय पक्ष अखिल भारतीय स्तरावर मान्यताप्राप्त आहेत. जनता दल युनायटेड, अण्णाद्रमुक, द्रविड मुन्नेत्र कळ्हम, शिवसेना यांसारखे एकूण ५१ राजकीय पक्षांना त्यांच्या त्यांच्या राज्यात मान्यता आहे. मान्यता नसलेल्या राजकीय पक्षांची संख्या हरियाणा राज्यात ६७, पंजाबमध्ये ५७, मध्य प्रदेशात ४८, आणि गुजराथमध्ये ४७ आहे. == राष्ट्रीय पक्ष == नोंदणीकृत पक्षाला राष्ट्रीय पक्ष म्हणून मान्यता मिळते जेव्हा खाली सूचीबद्ध केलेल्या तीनपैकी कोणतीही एक अटी पूर्ण केली असेल: #पक्षाला लोकसभेत किमान तीन वेगवेगळ्या राज्यांतून दोन टक्के जागा मिळाल्या आहे. #लोकसभा किंवा विधानसभेच्या सार्वत्रिक निवडणुकीत, पक्ष कोणत्याही चार किंवा अधिक राज्यांमध्ये सहा टक्के मते मिळवतो आणि त्याव्यतिरिक्त लोकसभेच्या चार जागा जिंकतो. #चार राज्यांत पक्षाला राज्य पक्ष म्हणून मान्यता मिळते. एप्रिल २०२३ मध्ये खालीलपैकी ६ पक्ष हे राष्ट्रीय पक्ष घोशीत झाले. तेव्हाच [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]], [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] व [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष]] हे या यादीतून वगळण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/list-of-all-the-political-parties-in-india-1476786411-1 |title=National Parties in India: List of All the Political Parties 2023 |work=JanJagrosh |date=11 July 2023 }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2" | क्र. ! rowspan="2" | निवडणूक चिन्ह ! rowspan="2" | ध्वज ! rowspan="2" | पक्ष ! rowspan="2" | संक्षेप ! rowspan="2" | स्थापना <ref name=unhcr>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = Immigration and Refugee Board of Canada, Country Fact Sheet - India | date = 2007-05 | दुवा = http://www.unhcr.org/refworld/docid/46d2ebbe24.html | accessdate = 2009-08-22}}</ref> ! rowspan="2" | पक्ष नेता ! colspan="2" | राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये सरकार ! colspan="2" | जागा |- ! मुख्यमंत्री ! युती भागीदार ! [[लोकसभा]] ! [[राज्यसभा]] |- |१ | [[File:Hand INC.svg|50px]] | [[File:Indian National Congress Flag.svg|50px]] ! [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | INC (काँ) | २८ डिसेंबर १८८५ <br> {{small|({{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1885|12|28}})}} | [[मल्लिकार्जुन खरगे]] <br> {{small|(२०२२ पासून)}} | {{Composition bar|4|31|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|31|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|50|543|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|31|245|{{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}}} |- |२ | [[File:CPIM election symbol.png|50px]] | [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] ! [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]] | CPI(M) (भाकप(मा)) | ७ नोव्हेंबर १९६४ <br> {{small|({{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1964|11|7}})}} | [[सीताराम येचुरी]] <br> {{small|(२०१५ पासून)}} | {{Composition bar|1|31|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|31|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|543|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)/meta/color}}}} | {{Composition bar|5|245|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)/meta/color}}}} |- | ३ | [[File:Lotos flower symbol.svg|50px]] | [[File:BJP Flag.svg|50px]] ! [[भारतीय जनता पक्ष]] | BJP (भाजप/भाजपा) | ६ एप्रिल १९८० <br> {{small|({{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1980|4|6}})}} | [[जगत प्रकाश नड्डा]] <br> {{small|(२०२० पासून)}} | {{Composition bar|10|31|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|6|31|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|300|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|93|245|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} |- | ४ | [[File:Indian Election Symbol Elephant.png|50px]] | [[File:Elephant Bahujan Samaj Party.svg|50px]] ! [[बहुजन समाज पक्ष]] | BSP (बसप/बसपा) | १४ एप्रिल १९८४ <br> {{small|({{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1984|4|14}})}} | [[मायावती]] <br> {{small|(२००१ पासून)}} | {{Composition bar|0|31|{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|9|543|{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{बहुजन समाज पक्ष/meta/color}}}} |- | ५ | [[File:AAP Symbol.png|50px]] | [[File:Aam Aadmi Party Flag.svg|60px]] ! [[आम आदमी पक्ष]] | AAP (आप) | २६ नोव्हेंबर २०१२ <br> {{small|({{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2012|11|26}})}} | [[अरविंद केजरीवाल]] <br> {{small|(२०१२ पासून)}} | {{Composition bar|2|31|{{आम आदमी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{आम आदमी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{आम आदमी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|10|245|{{आम आदमी पक्ष/meta/color}}}} |- | ६ | [[File:Indian Election Symbol Book.svg|50px]] | [[File:NPP Flag.jpg|50px]] ! [[नॅशनल पीपल्स पार्टी]] | NPP | ६ जानेवारी २०१३ <br> {{small|({{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2013|1|6}})}} | [[कॉनराड संगमा]] <br> {{small|(२०१६ पासून)}} | {{Composition bar|1|31|{{नॅशनल पीपल्स पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|31|{{नॅशनल पीपल्स पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{नॅशनल पीपल्स पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{नॅशनल पीपल्स पार्टी/meta/color}}}} |- |} == राज्यस्तरीय पक्ष == नोंदणीकृत पक्षाला राज्य पक्ष म्हणून मान्यता दिली जाते, जर त्याने खाली सूचीबद्ध केलेल्या पाच अटींपैकी कोणतीही एक पूर्ण केली असेल:<ref name=":0" /> * एखाद्या पक्षाला राज्य विधानसभेच्या निवडणुकीत मिळालेल्या वैध मतांपैकी किमान सहा टक्के मते मिळाली पाहिजेत आणि त्या राज्य विधानसभेत किमान दोन जागा जिंकल्या पाहिजेत. * एखाद्या पक्षाला लोकसभेच्या निवडणुकीत मिळालेल्या वैध मतांपैकी किमान सहा टक्के मते मिळाली पाहिजेत आणि लोकसभेत किमान एक जागा जिंकली पाहिजे. * एखाद्या पक्षाने विधानसभेच्या एकूण जागांच्या किमान तीन टक्के किंवा किमान तीन जागा जिंकल्या पाहिजेत, जे कधीही जास्त असेल. * एखाद्या पक्षाने लोकसभेत प्रत्येक 25 जागांसाठी किमान 1 जागा जिंकली पाहिजे किंवा त्या राज्याला दिलेल्या कोणत्याही अंशासाठी. * उदारीकरणाच्या निकषांतर्गत, राज्यात मतदान झालेल्या एकूण वैध मतांपैकी आठ टक्के किंवा त्याहून अधिक मते मिळाल्यास तो राज्य पक्ष म्हणून मान्यता मिळण्यास पात्र असेल असे आणखी एक कलम. मान्यताप्राप्त राज्यस्तरीय किंवा प्रादेशिक पक्षांची यादी: {|class="wikitable sortable" style="width:90%" style="font-size: 95%;" |+५५ मान्यताप्राप्त राज्य पक्ष<ref name="State parties" /> ! rowspan="2" |क्र. ! colspan=2 rowspan="2" |पक्ष ! rowspan="2" class=unsortable |ध्वज ! rowspan="2" class="unsortable" |मतदान<br />चिन्ह ! rowspan="2" |राजकीय<br />स्थिती ! rowspan="2" |विचारधारा ! rowspan="2" |स्थापना ! rowspan="2" |नेते ! rowspan="2" |राज्य ! colspan="2" |राज्यांमध्ये सरकार/केंद्रशासित ! colspan="4" |जागा |- ! मुख्य मंत्री ! युती भागीदार ! [[लोकसभा]] ! [[राज्यसभा]] ! [[विधानसभा|राज्य<br>विधानसभा]] ! [[विधान परिषद|विधान<br>परिषद ]] |- | colspan="16" align="center" bgcolor="grey" | <span style="color:white;"> '''तीन राज्यात राज्य पक्ष'''</span> |- | १ || style="background-color:{{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}}" width="10px" | || [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]] | [[File:All India Trinamool Congress flag (2).svg|50px]] || [[File:All India Trinamool Congress symbol 2021.svg|50px]] | [[मध्यवर्ती राजकारण]] ते [[मध्य-डावे राजकारण]] | [[बंगाली राष्ट्रवाद]]<br>[[पुरोगामीत्व]]<br>[[कल्याणवाद]]<br>[[धर्मनिरपेक्षता]]<br>[[लोकानुनय]] | १९९८ || [[ममता बॅनर्जी]] || [[मेघालय]]<br>[[त्रिपुरा]]<br>[[पश्चिम बंगाल]] | {{Composition bar|1|31|{{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|23|543|{{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|13|245|{{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|228|4123|{{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस/meta/color}}}} |- | २ || style="background-color:{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष/meta/color}}" | || [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष]] | [[File:CPI-banner.svg|50px]] || [[File:CPI symbol.svg|50px]] | [[वामपंथी राजकारण]] | [[साम्यवाद]]<br>[[मार्क्सवाद-लेनिनवाद]]<br>[[भांडवलशाही विरोधी]]<br>[[समाजवाद]]<br>[[धर्मनिरपेक्षता]] | १९२५ || [[डी. राजा]] || [[केरळ]]<br>[[मणिपुर]]<br>[[तमिळ नाडू]] | {{Composition bar|0|31|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|4|31|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|543|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|245|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|22|4123|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|426|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष/meta/color}}}} |- | ३ || style="background-color:{{जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)/meta/color}}" | || [[जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)]] | [[File:JD(S) Flag.png|50px]] || [[File:Indian election symbol female farmer.svg|50px]] | [[मध्य-डावे राजकारण]] पासून [[वामपंथी राजकारण|वामपंथी]] | [[धर्मनिरपेक्ष]] | १९९९ || [[एच. डी. देवे गौडा]] || [[अरुणाचल प्रदेश]]<br />[[कर्नाटक]]<br />[[केरळ]] | {{Composition bar|0|31|{{जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)/meta/color}}}} | {{Composition bar|21|4123|{{जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)/meta/color}}}} | {{Composition bar|8|426|{{जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)/meta/color}}}} |- | ४ || style="background-color:{{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}}" | || [[जनता दल (संयुक्त)]] | [[File:Janata Dal (United) Flag.svg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Arrow.svg|50px]] | [[मध्य-डावे राजकारण]] | [[समाजवाद]]<ref name="LS2014b">{{cite web|work=[[Daily News and Analysis]]|title=Lok Sabha Elections 2014: Know your party symbols!|url=https://www.dnaindia.com/india/report-lok-sabha-elections-2014-know-your-party-symbols-1974606|date=10 April 2014}}</ref><br>[[धर्मनिरपेक्षता]]<ref name="LS2014b" /><br>[[अखंड मानवतावाद]] | २००३ || [[नितीश कुमार]] || [[अरुणाचल प्रदेश]]<br />[[बिहार]]<br />[[मणिपूर]] | {{Composition bar|1|31|{{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}}}} | {{Composition bar|16|543|{{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}}}} | {{Composition bar|5|245|{{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}}}} | {{Composition bar|46|4123|{{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}}}} | {{Composition bar|26|426|{{जनता दल (संयुक्त)/meta/color}}}} |- | colspan="16" align="center" bgcolor="grey" | <span style="color:white;"> '''दोन राज्यात राज्य पक्ष'''</span> |- | ५ || style="background-color:{{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}" | || [[अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | || [[File:Indian election symbol two leaves.svg|50px]] | [[केंद्रवाद]]<ref>{{cite web|title=AIADMK|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/aiadmk|access-date=14 September 2023}}</ref> ते [[मध्य-डावे राजकारण]]<ref>{{Cite book|last=Ogden|first=Chris|url=https://books.google.com/books?id=hksIEAAAQBAJ|title=A Dictionary of Politics and International Relations in India|date=20 June 2019|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-253915-1|language=en|quote=All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam (Tamil: 'All India Anna Dravidian Progress Federation') A political party. It was established in 1972...|access-date=11 November 2022|archive-date=9 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309044206/https://books.google.com/books?id=hksIEAAAQBAJ|url-status=live}}</ref> | {{nowrap|[[लोकानुनय]]<br>[[समाजवाद]]<br>[[धर्मनिरपेक्षता]]<br>[[पुरोगामीत्व]]<br>[[सामाजिक समानता]]<br>[[तामिळ राष्ट्रवाद]]<ref>Price, P. (1996). Revolution and Rank in Tamil Nationalism. The Journal of Asian Studies, 55(2), 359-383. {{doi|10.2307/2943363}}</ref><ref>Pamela Price (1999) Relating to leadership in the Tamil nationalist movement: C.N. Annadurai in person‐centred propaganda, South Asia: Journal of South Asian Studies, 22:2, 149-174, {{doi|10.1080/00856409908723369}}</ref>}} | १९७२ || [[एडप्पाडी पलनीस्वामी]] || [[पुडुचेरी (केंद्रशासित प्रदेश)|पुडुचेरी]]<br />[[तमिळनाडू]] | {{Composition bar|0|31|{{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|4|245|{{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|62|4123|{{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} |- | ६ || style="background-color:{{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}" | || [[द्रविड मुन्नेत्र कळघम]] | [[File:Flag DMK.svg|50px]] || [[File:Indian election symbol rising sun.svg|50px]] | [[मध्य-डावे राजकारण]] | {{nowrap|[[सामाजिक लोकशाही]]<ref name="dmk1"/><br>[[द्रविडवाद]]<br>[[सामाजिक न्याय]]<ref name="dmk1">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/m-karunanidhi-from-health-care-to-community-living-his-schemes-were-aimed-at-social-equality/article24548812.ece|title=M. Karunanidhi: From health care to community living, his schemes were aimed at social equality|last=Kannan|first=Ramya|date=8 August 2018|work=द हिंदू|access-date=10 August 2019|issn=0971-751X}} * {{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/karunanidhi-the-social-reformer-who-changed-the-landcape-of-tamil-nadu-politics-1837827.html|title=Social Equality was Karunanidhi's Focus During Five Terms as Tamil Nadu CM|website=News18|date=11 March 2019|access-date=10 August 2019}}</ref><br >[[संघराज्यवाद]]}} | १९४९ || [[एम.के. स्टॅलिन]] || [[पुडुचेरी (केंद्रशासित प्रदेश)|पुडुचेरी]]<br />[[तमिळनाडू]] | {{Composition bar|1|31|{{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|24|543|{{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|10|245|{{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|139|4123|{{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{द्रविड मुन्नेत्र कळघम/meta/color}}}} |- | ७ || style="background-color:{{लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास)/meta/color}}" | || [[लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास)]] | || | | [[धर्मनिरपेक्षता]]<br>[[सामाजिक न्याय]] | २०२१ || [[चिराग पासवान]] || [[बिहार]]<br />[[नागालँड]] |{{Composition bar|0|31|{{लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास)/meta/color}}}} |{{Composition bar|1|31|{{लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास)/meta/color}}}} |{{Composition bar|1|543|{{लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास)/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|245|{{लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास)/meta/color}}}} |{{Composition bar|2|4123|{{लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास)/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|426|{{लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास)/meta/color}}}} |- | ८ || style="background-color:{{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}}" | || [[नागा पीपल्स फ्रंट]] | [[File:Flag of the Naga People's Front.png|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Cock.png|50px]] | | [[क्षेत्रवाद]] | २००२ || [[कुझोलुझो नियेनु]] || [[मणिपूर]]<br />[[नागालँड]] | {{Composition bar|0|31|{{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|7|4123|{{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{नागा पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} |- | ९ || style="background-color:{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | || [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष]] | [[File:Flag of Nationalist Congress Party.svg|50px]] || [[File:Nationalist Congress Party Election Symbol.png|50px]] |[[:en:Centrism|केंद्रवाद]] |[[Indian nationalism]]<br />[[धर्मनिरपेक्षता]] | १९९९ || [[शरद पवार]] || [[महाराष्ट्र]]<br />[[नागालँड]] | {{Composition bar|0|31|{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|31|{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|5|543|{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|4|245|{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|62|4123|{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|11|426|{{राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} |- | १० || style="background-color:{{राष्ट्रीय जनता दल/meta/color}}" | || [[राष्ट्रीय जनता दल]] | [[File:RJD Flag.svg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Hurricane Lamp.png|50px]] | [[मध्य-डावे राजकारण]] | [[समाजवाद]] | १९९७ || [[लालू प्रसाद यादव ]]<br />[[तेजस्वी यादव]] || [[बिहार]]<br />[[झारखंड]] | {{Composition bar|0|31|{{राष्ट्रीय जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|31|{{राष्ट्रीय जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{राष्ट्रीय जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|6|245|{{राष्ट्रीय जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|81|4123|{{राष्ट्रीय जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|5|426|{{राष्ट्रीय जनता दल/meta/color}}}} |- | ११ || style="background-color:{{तेलुगू देशम पक्ष/meta/color}}" | || [[तेलुगू देशम पक्ष]] | [[File:Telugu Desam Party Flag.png|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Cycle.png|50px]] | [[Centre politics|Centre]]<ref> {{cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Editors-Desk/2017-05-27/Tumultuous-transition/302688|title=Tumultuous transition |date=27 May 2017 }}</ref> to [[Centre-right politics|centre-right]]<ref>{{cite web|url=https://www.business-standard.com/article/opinion/vivek-dehejia-rupa-subramanya-why-no-centre-right-political-party-in-india-today-114021600697_1.html|title=Why no centre-right political party in India today? |date=16 February 2014 }}</ref> | [[लोकानुनय]]<ref name="Britannica">{{cite web |title=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Telugu-Desam-Party}}</ref><br />[[Economic liberalism]]<ref>{{cite journal |last1=Price |first1= Pamela |last2=Srinivas |first2=Dusi |editor1-first= Anastasia |editor1-last= Piliavsky |date=August 2014 |title=Patronage and autonomy in India's deepening democracy |journal=Cambridge University Press |pages=217–236 |doi=10.1017/CBO9781107296930.011 |isbn= 9781107296930 }}</ref> | १९८२ || [[एन. चंद्रबाबू नायडू]] || [[आंध्र प्रदेश]]<br />[[तेलंगणा]] | {{Composition bar|0|31|{{तेलुगू देशम पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{तेलुगू देशम पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|543|{{तेलुगू देशम पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{तेलुगू देशम पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|23|4123|{{तेलुगू देशम पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|15|426|{{तेलुगू देशम पक्ष/meta/color}}}} |- | colspan="16" align="center" bgcolor="grey" | <span style="color:white;"> '''एका राज्यात राज्य पक्ष'''</span> |- | १२ || style="background-color:{{अखिल भारतीय फॉरवर्ड ब्लॉक/meta/color}}" | || [[अखिल भारतीय फॉरवर्ड ब्लॉक]] | || [[File:Indian Election Symbol Lion.svg|50px]] | [[Left-wing politics|Left-wing]] | [[Left-wing nationalism]]<br />[[समाजवाद]]<br />[[Anti-imperialism]]<br />[[Marxism]]<ref>{{cite web|url=http://forwardbloc.org/ideology-of-netaji/|title=Party constitution|publisher=All India Forward Bloc|access-date=22 April 2017|location=India|year=2017}}</ref> | १९३९ || [[देबब्रत बिस्वास]] || [[पश्चिम बंगाल]] | {{Composition bar|0|31|{{अखिल भारतीय फॉरवर्ड ब्लॉक/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{अखिल भारतीय फॉरवर्ड ब्लॉक/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{अखिल भारतीय फॉरवर्ड ब्लॉक/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{अखिल भारतीय फॉरवर्ड ब्लॉक/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|4123|{{अखिल भारतीय फॉरवर्ड ब्लॉक/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{अखिल भारतीय फॉरवर्ड ब्लॉक/meta/color}}}} |- | १३ || style="background-color:{{ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन/meta/color}}" | || [[ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन]] |[[File:All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen logo.svg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Kite.svg|50px|kite]] |[[Right wing politics|Right-wing]]<ref>{{cite web| url=https://www.freepressjournal.in/analysis/though-the-bjp-and-aimim-are-ideologically-apart-they-share-a-few-similarities-says-a-l-i-chougule|title=Though BJP and AIMIM are ideologically apart they share a few similarities}}</ref> | [[Composite nationalism]]<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/will-fight-back-to-save-indias-composite-culture-constitution-asaduddin-owaisi-5748617/|title = Will fight back to save India's composite culture, Constitution: Asaduddin Owaisi|date = 26 May 2019}}</ref><br />[[Minority rights]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aimim.org/minority-upliftment/|title=Minority Upliftment|access-date=2023-12-01|archive-date=2023-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230323142956/http://www.aimim.org/minority-upliftment/|url-status=dead}}</ref><br />[[Dalit#Social status|Dalit Rights]]<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/aimim-eyes-minorities-and-dalits-in-malda/cid/1804745|title=AIMIM eyes minorities and Dalits in Malda}}</ref><br />[[Constitutionalism]]<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/politics/aimim-want-to-confront-hindu-nationalism-with-indian-constitution-owaisi-121020800050_1.html|title = AIMIM want to confront Hindu nationalism with Indian Constitution: Owaisi|newspaper = Business Standard India|date = 8 February 2021}}</ref> | १९२७ || [[असदुद्दीन ओवैसी]] || [[तेलंगणा]] | {{Composition bar|0|31|{{ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|543|{{ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन/meta/color}}}} | {{Composition bar|10|4123|{{ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|426|{{ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन/meta/color}}}} |- | १४ || style="background-color:{{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}}" | || [[अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस]] | [[File:All India N.R. Congress.png|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Jug.svg|50px]] | [[केंद्रवाद]] | [[सामाजिक लोकशाही]]<br />[[लोकानुनय]] | २०११ || [[एन. रंगास्वामी]] || [[पुडुचेरी (केंद्रशासित प्रदेश)|पुडुचेरी]] | {{Composition bar|1|31|{{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|10|4123|{{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{अखिल भारतीय एन.आर. काँग्रेस/meta/color}}}} |- | १५ || style="background-color:{{अखिल भारतीय संयुक्त लोकतांत्रिक मोर्चा/meta/color}}" | || [[अखिल भारतीय संयुक्त लोकतांत्रिक मोर्चा]] | || [[File:Indian Election Symbol Lock And Key.svg|50px]] | | | २००५ || [[बद्रुद्दीन अजमल]] || [[आसाम]] | {{Composition bar|0|31|{{अखिल भारतीय संयुक्त लोकतांत्रिक मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{अखिल भारतीय संयुक्त लोकतांत्रिक मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{अखिल भारतीय संयुक्त लोकतांत्रिक मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{अखिल भारतीय संयुक्त लोकतांत्रिक मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|15|4123|{{अखिल भारतीय संयुक्त लोकतांत्रिक मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{अखिल भारतीय संयुक्त लोकतांत्रिक मोर्चा/meta/color}}}} |- | १६ || style="background-color:{{ऑल झारखंड स्टुडंट्स युनियन/meta/color}}" | || [[ऑल झारखंड स्टुडंट्स युनियन]] | [[File:ANSU Party flag.jpg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Banana.svg|50px]] | | | १९८६ || [[सुदेश महतो]] || [[झारखंड]] | {{Composition bar|0|31|{{ऑल झारखंड स्टुडंट्स युनियन/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{ऑल झारखंड स्टुडंट्स युनियन/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{ऑल झारखंड स्टुडंट्स युनियन/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{ऑल झारखंड स्टुडंट्स युनियन/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|4123|{{ऑल झारखंड स्टुडंट्स युनियन/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{ऑल झारखंड स्टुडंट्स युनियन/meta/color}}}} |- | १७ || style="background-color:{{अपना दल (सोनेलाल)/meta/color}}" | || [[अपना दल (सोनेलाल)]] | [[File:Apna dal Flag.svg|50px]] || | [[Centre-right politics|Centre-right]] | [[कुर्मी]] जातीचे हित | २०१६ || [[अनुप्रिया पटेल]] || [[उत्तर प्रदेश]] | {{Composition bar|0|31|{{अपना दल (सोनेलाल)/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{अपना दल (सोनेलाल)/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|543|{{अपना दल (सोनेलाल)/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{अपना दल (सोनेलाल)/meta/color}}}} | {{Composition bar|12|4123|{{अपना दल (सोनेलाल)/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|426|{{अपना दल (सोनेलाल)/meta/color}}}} |- | १८ || style="background-color:{{आसाम गण परिषद/meta/color}}"| || [[आसाम गण परिषद]] | || [[File:Indian Election Symbol Elephant.png|50px]] | [[Centre-right politics|Centre-right]] | [[क्षेत्रवाद]]<br />[[Anti-Bengali sentiment in India|Anti-Bengali sentiment]] | १९८५ || [[अतुल बोरा]] || [[आसाम]] | {{Composition bar|0|31|{{आसाम गण परिषद/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{आसाम गण परिषद/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{आसाम गण परिषद/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{आसाम गण परिषद/meta/color}}}} | {{Composition bar|9|4123|{{आसाम गण परिषद/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{आसाम गण परिषद/meta/color}}}} |- | १९ || style="background-color:{{भारत राष्ट्र समिती/meta/color}}"| || [[भारत राष्ट्र समिती]] | [[File:Bharat Rashtra Samithi Flag.png|50px]] || | [[केंद्रवाद]]<ref>{{cite web|title=Centrist polity of TRS|url=https://www.epw.in/tags/trs}}</ref> | [[क्षेत्रवाद]]<ref>{{cite web|last=Hyderabad|first=K. VENKATESHWARLU in|title=Regionalism and sub-regionalism|url=https://frontline.thehindu.com/cover-story/article30222171.ece|date=23 April 2004|access-date=14 September 2020|website=Frontline|language=en}}</ref><br>[[लोकानुनय]]<ref>{{cite news|work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|title=One year of Telangana a mixed bag for KCR|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/one-year-of-telangana-a-mixed-bag-for-kcr/88791.html|quote=The Telangana Rashtra Samithi (TRS), led by Chandrasekhar Rao, took over the reins of the new state amid euphoria and high expectations. ... Blending boldness with populism, KCR has earned the reputation for being a tough task master|access-date=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180721014401/https://www.tribuneindia.com/news/nation/one-year-of-telangana-a-mixed-bag-for-kcr/88791.html|archive-date=21 July 2018|url-status=live}}</ref><br />[[पुराणमतवाद]]<br />[[अलिप्ततावाद]] | २००१ || [[के. चंद्रशेखर राव]] || [[तेलंगणा]] | {{Composition bar|0|31|{{भारत राष्ट्र समिती/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{भारत राष्ट्र समिती/meta/color}}}} | {{Composition bar|9|543|{{भारत राष्ट्र समिती/meta/color}}}} | {{Composition bar|7|245|{{भारत राष्ट्र समिती/meta/color}}}} | {{Composition bar|39|4123|{{भारत राष्ट्र समिती/meta/color}}}} | {{Composition bar|34|426|{{भारत राष्ट्र समिती/meta/color}}}} |- | २० || style="background-color:{{बिजू जनता दल/meta/color}}"| || [[बिजू जनता दल]] | [[File:Biju Janata Dal Flag.jpg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Conch.svg|50px]] | [[मध्य-डावे राजकारण]] | [[क्षेत्रवाद]]<ref name="Encyclopedia Britannica">{{cite encyclopedia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/topic/Biju-Janata-Dal|title=Biju Janata Dal}}</ref><br>[[लोकानुनय]]<br>[[धर्मनिरपेक्षता]]<ref name="Encyclopedia Britannica" /><br />[[Liberalism]]<ref name="LS2014">{{cite web|work=[[Daily News and Analysis]]|title=Lok Sabha Elections 2014: Know your party symbols!|url=https://www.dnaindia.com/india/report-lok-sabha-elections-2014-know-your-party-symbols-1974606|date=10 April 2014|quotation=Founded in December 1997, the Biju Janata Dal or the BJD is a regional political party of India. Having split from the larger faction Janata Dal, the party stands by democracy and liberalism.}}</ref><br>[[Economic nationalism]]<ref>{{Cite news |url=https://www.ft.com/content/f5a8ac82-5938-11db-9eb1-0000779e2340 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/f5a8ac82-5938-11db-9eb1-0000779e2340 |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Fighting economic nationalism in deals |last1=Capron |first1=Laurence |last2=Guillén |first2=Mauro |date=12 October 2006 |work=Financial Times |access-date=22 May 2018}}</ref> | १९९७ || [[नवीन पटनायक]] || [[ओडिशा]] | {{Composition bar|1|31|{{बिजू जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{बिजू जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|12|543|{{बिजू जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|9|245|{{बिजू जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|111|4123|{{बिजू जनता दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{बिजू जनता दल/meta/color}}}} |- | २१ || style="background-color:{{बोडोलँड पीपल्स फ्रंट/meta/color}}"| || [[बोडोलँड पीपल्स फ्रंट]] | [[File:BPF-Flag.svg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Nangol.svg|50px]] | | {{Nowrap|[[धर्मनिरपेक्षता]]<br />[[Democratic socialism]]<ref>{{cite web|title=IDEOLOGY & FLAG|url=https://www.bpfonline.in/#ideo|publisher=Election Commission of India|access-date=9 May 2013|location=India|year=2013|archive-date=26 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026204759/https://www.bpfonline.in/#ideo|url-status=dead}}</ref>}} | २००५ || [[हग्रमा मोहिलारी]] || [[आसाम]] | {{Composition bar|0|31|{{बोडोलँड पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{बोडोलँड पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{बोडोलँड पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{बोडोलँड पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|4123|{{बोडोलँड पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{बोडोलँड पीपल्स फ्रंट/meta/color}}}} |- | २२ || style="background-color:{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन/meta/color}}"| || [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन]] | [[File:CPIML LIBERATION FLAG.png|50px]] || [[File:Flag Logo of CPIML.png|50px]] | [[Far-left politics|Far-left]] | [[Communism]]<ref name="General Programme of CPIML">{{cite web|url=http://cpiml.org/documents-2/10th-congress-cpiml/general-programme-of-cpiml/|title=General Programme of CPI(ML)|date=6 April 2013|website=Communist Party of India (Marxist-Leninist) website|language=en-US|access-date=23 March 2020|archive-date=8 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408034607/http://cpiml.org/documents-2/10th-congress-cpiml/general-programme-of-cpiml/|url-status=dead}}</ref><br />[[Marxism–Leninism]]<br />[[Maoism]]<ref name="General Programme of CPIML" /> | १९७४ || [[दिपंकर भट्टाचार्य]] || [[बिहार]] | {{Composition bar|0|31|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन/meta/color}}}} | {{Composition bar|13|4123|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन/meta/color}}}} |- | २३ || style="background-color:{{देसीय मुर्पोक्कू द्रविड कळघम/meta/color}}"| || [[देसीय मुर्पोक्कू द्रविड कळघम]] | || [[File:Indian Election Symbol Nagara.svg|50px]] |[[केंद्रवाद]] ते [[मध्य-डावे राजकारण]] |[[Social welfare]]<br />[[लोकानुनय]]<br />[[धर्मनिरपेक्षता]]<br />[[सामाजिक लोकशाही]] | २००५ ||[[विजयकांत]]<br/>प्रेमलता विजयकांत || [[तमिळनाडू]] |{{Composition bar|0|31|{{देसीय मुर्पोक्कू द्रविड कळघम/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|31|{{देसीय मुर्पोक्कू द्रविड कळघम/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|543|{{देसीय मुर्पोक्कू द्रविड कळघम/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|245|{{देसीय मुर्पोक्कू द्रविड कळघम/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|4123|{{देसीय मुर्पोक्कू द्रविड कळघम/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|426|{{देसीय मुर्पोक्कू द्रविड कळघम/meta/color}}}} |- | २४ || style="background-color:{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}"| || [[गोवा फॉरवर्ड पार्टी]] | [[File:Goa Forward Party Flag.jpg|50px]] || [[File:Indian election symbol Coconut.svg|50px]] | | [[क्षेत्रवाद]] | २०१६ || [[विजय सरदेसाई]] || [[गोवा]] | {{Composition bar|0|31|{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|4123|{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{गोवा फॉरवर्ड पार्टी/meta/color}}}} |- | २५ || style="background-color:{{हिल स्टेट पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}"| || [[हिल स्टेट पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी]] | || [[File:Indian Election Symbol Lion.svg|50px]] | | | १९६८ || के.पी. पांगनियांग || [[मेघालय]] | {{Composition bar|0|31|{{हिल स्टेट पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{हिल स्टेट पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{हिल स्टेट पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{हिल स्टेट पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|4123|{{हिल स्टेट पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{हिल स्टेट पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} |- | २६ || style="background-color:{{भारतीय राष्ट्रीय लोक दल/meta/color}}"| || [[भारतीय राष्ट्रीय लोक दल]] | || [[File:INLD1.svg|50px]] | [[केंद्रवाद]] | [[Social liberalism]]<br />[[क्षेत्रवाद]] | १९९६ || [[ओमप्रकाश चौटाला]] || [[हरियाणा]] | {{Composition bar|0|31|{{भारतीय राष्ट्रीय लोक दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{भारतीय राष्ट्रीय लोक दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{भारतीय राष्ट्रीय लोक दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{भारतीय राष्ट्रीय लोक दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|4123|{{भारतीय राष्ट्रीय लोक दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{भारतीय राष्ट्रीय लोक दल/meta/color}}}} |- | २७ || style="background-color:{{इंडियन युनियन मुस्लिम लीग/meta/color}}"| || [[इंडियन युनियन मुस्लिम लीग]] | [[File:Flag of the Indian Union Muslim League.svg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Lader.svg|50px]] | [[Centre-right]]<ref>{{cite web|title=A coloured scheme of things|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-a-coloured-scheme-of-things/301479|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719145124/https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-a-coloured-scheme-of-things/301479 |archive-date=Jul 19, 2023 }}</ref> | [[Muslims in India|Muslim interests]]<br />[[Social conservatism]] | १९४८ || [[सय्यद हैदरअली शिहाब थांगल]] || [[केरळ]] | {{Composition bar|0|31|{{इंडियन युनियन मुस्लिम लीग/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{इंडियन युनियन मुस्लिम लीग/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|543|{{इंडियन युनियन मुस्लिम लीग/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{इंडियन युनियन मुस्लिम लीग/meta/color}}}} | {{Composition bar|15|4123|{{इंडियन युनियन मुस्लिम लीग/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{इंडियन युनियन मुस्लिम लीग/meta/color}}}} |- | २८ || style="background-color:{{इंडिजिनस पीपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा/meta/color}}"| || [[इंडीजिनस पीपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा]] | [[File:Flag green yellow.svg|50px]] || [[File:Indian Election symbol Dao.svg|50px]] | [[Centre-right politics|Centre-right]] | [[क्षेत्रवाद]]<br />[[Indigenism|Ethnic nationalism]]<br />[[Anti-immigration]] | २००९ || [[एन.सी. देबबर्मा]] || [[त्रिपुरा]] | {{Composition bar|0|31|{{इंडिजिनस पीपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{इंडिजिनस पीपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{इंडिजिनस पीपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{इंडिजिनस पीपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|4123|{{इंडिजिनस पीपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{इंडिजिनस पीपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा/meta/color}}}} |- | २९ || style="background-color:{{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}}"| || [[जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स]] | [[File:JKNC-flag.svg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Plough.png|50px]] | | [[Kashmiriyat]]<br />[[Jammu and Kashmir (union territory)|Kashmiri]] autonomy<br />[[धर्मनिरपेक्षता]] | १९३२ || [[फारुख अब्दुल्ला]] || [[जम्मू आणि काश्मीर (केंद्रशासित प्रदेश)|जम्मू आणि काश्मीर]] | {{Composition bar|0|31|{{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|543|{{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|4123|{{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{जम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स/meta/color}}}} |- | ३० || style="background-color:{{जम्मू काश्मीर राष्ट्रीय पँथर्स पक्ष/meta/color}}"| || [[जम्मू काश्मीर राष्ट्रीय पँथर्स पक्ष]] | || [[File:Indian Election Symbol Cycle.png|50px]] | | [[लोकशाही]]<ref name="History">{{cite web|url = http://nationalpanthersparty.com/history|title = History|access-date = 26 September 2015|website = JK Panthers Party|archive-date = 13 April 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200413150239/http://nationalpanthersparty.com/history|url-status = dead}}</ref><ref name="thehindu1">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/sc-upholds-freeze-on-delimitation-in-jk-till-2026/article876533.ece|title=SC upholds freeze on delimitation in J&K till 2026|last=PTI|newspaper=द हिंदू|date=9 November 2010}}</ref><br>[[भ्रष्टाचार|भ्रष्टाचार विरोध]]<ref name="History" /><ref name="thehindu1" /><br />[[धर्मनिरपेक्षता]]<ref>{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=_FoqW11I4do|title = Headlines Today|date = 28 August 2014|work = Panther party MLAs disrupt house in Jammu and Kashmir assembly|access-date = 26 September 2015|via = youtube.com}}</ref><br>[[महिलांचे हक्क]] | १९८२ || भीम सिंग व जय माला || [[जम्मू आणि काश्मीर (केंद्रशासित प्रदेश)|जम्मू आणि काश्मीर]] | {{Composition bar|0|31|{{जम्मू काश्मीर राष्ट्रीय पँथर्स पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{जम्मू काश्मीर राष्ट्रीय पँथर्स पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{जम्मू काश्मीर राष्ट्रीय पँथर्स पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{जम्मू काश्मीर राष्ट्रीय पँथर्स पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|4123|{{जम्मू काश्मीर राष्ट्रीय पँथर्स पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{जम्मू काश्मीर राष्ट्रीय पँथर्स पक्ष/meta/color}}}} |- | ३१ || style="background-color:{{जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}"| || [[जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी]] | || [[File:Indian Election Symbol Ink Pot and Pen.png|50px]] | | [[Kashmiriyat]]<br>[[Jammu and Kashmir (union territory)|Kashmiri]] autonomy<ref>{{cite web |last1=Jammu Kashmir Peoples Democratic Party |title=Self Rule |url=https://jkpdp.in/self-rule |access-date=16 October 2020 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br>[[क्षेत्रवाद]] | १९९९ || [[मेहबूबा मुफ्ती]] || [[जम्मू आणि काश्मीर (केंद्रशासित प्रदेश)|जम्मू आणि काश्मीर]] | {{Composition bar|0|31|{{जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|4123|{{जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी/meta/color}}}} |- | ३२ || style="background-color:{{जनता काँग्रेस छत्तीसगड/meta/color}}"| || [[जनता काँग्रेस छत्तीसगड]] | || [[File:Indian Election Symbol Farmer Ploughing (within Square).jpg|50px]] | [[Left-wing politics|Left-wing]] | [[Social justice]]<br />[[Feminism]]<br />[[Direct democracy]]<br />[[Agrarianism]] | २०१६ || रेणू जोगी || [[छत्तीसगड]] | {{Composition bar|0|31|{{जनता काँग्रेस छत्तीसगड/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{जनता काँग्रेस छत्तीसगड/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{जनता काँग्रेस छत्तीसगड/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{जनता काँग्रेस छत्तीसगड/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|4123|{{जनता काँग्रेस छत्तीसगड/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{जनता काँग्रेस छत्तीसगड/meta/color}}}} |- | ३३ || style="background-color:{{जननायक जनता पार्टी/meta/color}}"| || [[जननायक जनता पार्टी]] | || [[File:Indian election symbol Key.svg|50px]] | | {{Nowrap|[[Democratic socialism]]}} | २०१८ || [[दुष्यंत चौटाला]] || [[हरियाणा]] | {{Composition bar|0|31|{{जननायक जनता पार्टी/meta/color}}}} |{{Composition bar|1|31|{{जननायक जनता पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{जननायक जनता पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{जननायक जनता पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|10|4123|{{जननायक जनता पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{जननायक जनता पार्टी/meta/color}}}} |- | ३४ || style="background-color:{{झारखंड मुक्ति मोर्चा/meta/color}}"| || [[झारखंड मुक्ति मोर्चा]] | || [[File:Indian Election Symbol Bow And Arrow.svg|50px]] | | | १९७२ || [[शिबू सोरेन]]<br />[[हेमंत सोरेन]] || [[झारखंड]] | {{Composition bar|1|31|{{झारखंड मुक्ति मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{झारखंड मुक्ति मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{झारखंड मुक्ति मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|245|{{झारखंड मुक्ति मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|30|4123|{{झारखंड मुक्ति मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{झारखंड मुक्ति मोर्चा/meta/color}}}} |- | ३५ || style="background-color:{{केरळ काँग्रेस (मणी)/meta/color}}"| || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] | [[File:Kerala-Congress-flag.svg|50px]] || [[File:Indian election symbol two leaves.svg|50px]] | | [[Welfare]]<ref>{{cite web|title=KM Mani: The man behind the 'Theory of the Toiling Class'|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/10/km-mani-the-man-behind-the-theory-of-the-toiling-class-1962410.amp|date=10 April 2019|access-date=20 March 2021|website=The New Indian Express|archive-date=2022-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221004064357/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/10/km-mani-the-man-behind-the-theory-of-the-toiling-class-1962410.amp|url-status=dead}}</ref><br />[[Democratic socialism]]<ref>{{cite web|title=K M Mani honoured at British Parliament Hall|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/sep/07/k-m-mani-honoured-at-british-parliament-hall-403616.amp|date=7 September 2012|access-date=20 March 2021|website=The New Indian Express|archive-date=2022-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221004062125/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/sep/07/k-m-mani-honoured-at-british-parliament-hall-403616.amp|url-status=dead}}</ref> | १९७९ || [[जोस के. मणी]] || [[केरळ]] | {{Composition bar|0|31|{{केरळ काँग्रेस (मणी)/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{केरळ काँग्रेस (मणी)/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{केरळ काँग्रेस (मणी)/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{केरळ काँग्रेस (मणी)/meta/color}}}} | {{Composition bar|5|4123|{{केरळ काँग्रेस (मणी)/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{केरळ काँग्रेस (मणी)/meta/color}}}} |- | ३६ || style="background-color:{{महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना/meta/color}}"| || [[महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना]] | [[File:Maharashtra Navnirman Sena Official Flag.jpg|50px]] || [[File:Mns-symbol-railway-engine.png|50px]] | [[Far-right politics|Far-right]] | [[हिंदुत्व]]<ref>{{cite news|work=CanIndia|title=Raj Thackeray goes right ahead with 'Hindutva'and development agenda for MNS|date=23 January 2020|url=http://www.canindia.com/raj-thackeray-goes-right-ahead-with-hindutva-agenda-for-mns/|access-date=28 October 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519032327/https://www.canindia.com/raj-thackeray-goes-right-ahead-with-hindutva-agenda-for-mns/|url-status=dead}}</ref><br />[[Right-wing लोकानुनय]]<ref>{{cite book|title=The Dashing Ladies of Shiv Sena|first=Tarini|last=Bedi|page=42|publisher=SUNY Press|year=2016}}</ref><br>[[क्षेत्रवाद]]<ref>{{cite news|work=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]|title=Munde still keen on alliance with MNS|date=2 March 2011|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/munde-still-keen-on-alliance-with-mns/story-qOqUrAj8Cu9QWg57NtlX9I.html}}</ref><ref name="electionms">{{cite web|title=Maharashtra Navnirman Sena|date=29 March 2019|work=Election MS|url=https://www.electionms.com/party/maharashtra-navnirman-sena/|access-date=2023-12-01|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122004715/https://www.electionms.com/party/maharashtra-navnirman-sena/|url-status=dead}}</ref><br />[[Ultranationalism]]<ref>{{Cite news|work=[[Foreign Policy (magazine)|Foreign Policy]]|title=How Pakistan Fell in Love With Bollywood|date=15 March 2010|url=https://foreignpolicy.com/2010/03/15/how-pakistan-fell-in-love-with-bollywood/}}</ref><ref name="electionms" /><br />[[Marathi people|Marathi interests]]<ref name="electionms" /> | २००६ || [[राज ठाकरे]] || [[महाराष्ट्र]] | {{Composition bar|0|31|{{महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|4123|{{महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना/meta/color}}}} |- | ३७ || style="background-color:{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}"| || [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | || [[File:Indian Election Symbol Lion.svg|50px]] | [[केंद्रवाद]] | [[लोकानुनय]]<br />[[क्षेत्रवाद]] | १९६३ || [[दीपक ढवळीकर]] || [[गोवा]] | {{Composition bar|0|31|{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|4123|{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}}} |- | ३८ || style="background-color:{{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}}"| || [[मिझो नॅशनल फ्रंट]] | || [[File:Election Symbol Star.svg|50px]] | || | १९६१ || [[झोरामथंगा]] || [[मिझोरम]] | {{Composition bar|1|31|{{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|28|4123|{{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{मिझो नॅशनल फ्रंट/meta/color}}}} |- | ३९ || style="background-color:{{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}}"| || [[नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी]] | [[File:Partyrop.png|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Crown.png|50px]] | [[Right-wing politics|Right]] | [[क्षेत्रवाद]] | २०१७ || [[नेफिउ रिओ]] || [[नागालँड]] | {{Composition bar|1|31|{{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|25|4123|{{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{नॅशनलिस्ट डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पार्टी/meta/color}}}} |- | ४० || style="background-color:{{पीपल्स पार्टी ऑफ अरुणाचल प्रदेश/meta/color}}"| || [[पीपल्स पार्टी ऑफ अरुणाचल प्रदेश]] | || [[File:Indian Election Symbol Maize.svg|50px]] | || [[क्षेत्रवाद]] | १९७७ || [[कामेन रींगू]] || [[अरुणाचल प्रदेश]] | {{Composition bar|0|31|{{पीपल्स पार्टी ऑफ अरुणाचल प्रदेश/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{पीपल्स पार्टी ऑफ अरुणाचल प्रदेश/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{पीपल्स पार्टी ऑफ अरुणाचल प्रदेश/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{पीपल्स पार्टी ऑफ अरुणाचल प्रदेश/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|4123|{{पीपल्स पार्टी ऑफ अरुणाचल प्रदेश/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{पीपल्स पार्टी ऑफ अरुणाचल प्रदेश/meta/color}}}} |- | ४१ || style="background-color:{{राष्ट्रीय लोक जनशक्ती पक्ष/meta/color}}"| || [[राष्ट्रीय लोक जनशक्ती पक्ष]] | || | || | २०२१ || [[पुष्पापती कुमार पारस]] || [[बिहार]] | {{Composition bar|0|31|{{राष्ट्रीय लोक जनशक्ती पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{राष्ट्रीय लोक जनशक्ती पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|5|543|{{राष्ट्रीय लोक जनशक्ती पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{राष्ट्रीय लोक जनशक्ती पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|4123|{{राष्ट्रीय लोक जनशक्ती पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|426|{{राष्ट्रीय लोक जनशक्ती पक्ष/meta/color}}}} |- | ४२ || style="background-color:{{राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पक्ष/meta/color}}"| || [[राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पक्ष]] | [[File:Logo Rashtriya Loktantrik party.png|50px]] || [[File:Water bottle RLP election symbol.svg|50px]] | || | २०१८ || [[हनुमान बेनीवाल]] || [[राजस्थान]] | {{Composition bar|0|31|{{राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|4123|{{राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पक्ष/meta/color}}}} |- | ४३ || style="background-color:{{क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष/meta/color}}"| || [[क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष]] | [[File:RSP-flag.svg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Spade and Stoker.png|50px]] | [[Far-left politics|Far-left]] | [[Communism]]<br />[[Marxism–Leninism]]<ref name="Chakrabarty2014">{{cite book|author=Bidyut Chakrabarty|title=Communism in India: Events, Processes and Ideologies|url=https://books.google.com/books?id=oEtRBAAAQBAJ&pg=PA61|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-997489-4|page=61}}</ref><br />[[Revolutionary socialism]] | १९४० || मनोज भट्टाचार्य<ref>{{cite web|title=Indian citizenship act against humanity: Manoj Bhattacharya|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/politics/indian-citizenship-act-against-humanity-manoj-bhattacharya |website=prothomalo.com|date=March 2020}}</ref> || [[केरळ]] | {{Composition bar|0|31|{{क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|4123|{{क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{क्रांतिकारी समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} |- | ४४ || style="background-color:{{समाजवादी पक्ष/meta/color}}"| || [[समाजवादी पक्ष]] | [[File:Samajwadi Party.png|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Cycle.png|50px]] |{{nowrap|[[मध्य-डावे राजकारण]]<ref name="sagepub44">{{Cite journal|doi = 10.1177/2321023018762675|title = Conservative in Practice: The Transformation of the Samajwadi Party in Uttar Pradesh|year = 2018|last1 = Verniers|first1 = Gilles|journal = Studies in Indian Politics|volume = 6|pages = 44–59|s2cid = 158168430|doi-access = free}}</ref><br />to [[left-wing|left]]<ref>{{cite news|work=[[Financial Times]]|title=Left wing triumphs in Uttar Pradesh election|date=6 March 2012|quote=The big winner in the Uttar Pradesh state election was the regional leftwing Samajwadi party|url=https://www.ft.com/content/7c9c93d4-67b1-11e1-978e-00144feabdc0 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/7c9c93d4-67b1-11e1-978e-00144feabdc0 |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news|date=21 June 1995|title=Indian MPs held hostage in caste struggle|work=[[द इंडिपेन्डंट]]|url=https://www.independent.co.uk/news/world/indian-mps-held-hostage-in-caste-struggle-1587521.html}}</ref>}} | [[:en:Social democracy|सामाजिक लोकशाही]]<ref>{{cite book|title=India at the Polls: Parliamentary Elections in the Federal Phase|url=https://books.google.com/books?id=bnAlnDZ2KcYC&q=India+at+the+Polls|page=78|publisher=Orient Blackswan|year=2003|first1=Mahendra Prasad|last1=Singh|first2=Rekha|last2=Saxena|isbn=978-8-125-02328-9}}</ref><br />[[Democratic socialism]]<br />[[Left-wing populism]]<ref>{{cite news|work=[[Zee News]]|title=Mulayam's son Prateek Yadav attracts eye balls during ride in Rs 5 crore Lamborghini|date=14 January 2017|url=https://zeenews.india.com/uttar-pradesh/mulayams-son-prateek-yadav-attracts-eye-balls-during-ride-in-rs-5-crore-lamborghini_1967175.html}}</ref><br>[[Social conservatism]] | १९९२ || [[अखिलेश यादव]] || [[उत्तर प्रदेश]] | {{Composition bar|0|31|{{समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|543|{{समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|245|{{समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|113|4123|{{समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|9|426|{{समाजवादी पक्ष/meta/color}}}} |- | ४५ || style="background-color:{{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}}"| || [[शिरोमणी अकाली दल]] | [[File:SAD flag.svg|50px]] || [[File:Shiromani Akali Dal symbol.svg|50px]] | [[Centre-right politics|Centre-right]] | [[Punjabiyat]]<ref name="Service 2015">{{cite news | title=SAD aims to widen reach, to contest UP poll | location=Chandigarh | newspaper=The Tribune | date=8 October 2015 | url=http://www.tribuneindia.com/news/punjab/sad-aims-to-widen-reach-to-contest-up-poll/132330.html | access-date=8 October 2015 | archive-date=2018-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225194859/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/sad-aims-to-widen-reach-to-contest-up-poll/132330.html | url-status=dead }}</ref><ref name="Pandher 2013">{{cite news | last=Pandher | first=Sarabjit | title=In post-Independence India, the SAD launched the Punjabi Suba morcha in the 1960s, seeking the re-organisation of Punjab on linguistic basis. | newspaper=द हिंदू | date=3 September 2013 | url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/sukhbir-reelected-president-of-sad/article5089819.ece | access-date=15 September 2015}}</ref><br />[[Conservatism in India|Conservatism]]<ref>{{cite book|title=Encyclopaedia of India and Her States: Himachal Pradesh, Jammu & Kashmir and Punjab, Volume 4|year=1996|publisher=Deep & Deep|first=Verinder|last=Grover|page=578}}</ref><br />[[Federalism in India|Federalism]]<ref>{{cite news | title=Parkash Singh Badal calls for 'genuinely federal structure' for country | newspaper=The Economic Times | date=7 December 2014 | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/parkash-singh-badal-calls-for-genuinely-federal-structure-for-country/articleshow/45405975.cms | access-date=10 October 2019}}</ref><ref>{{cite web | last=Bharti | first=Vishav | title=Article 370: SAD 'dumps' its core ideology of federalism | website=The Tribune | date=6 August 2019 | url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/article-370-sad-dumps-its-core-ideology-of-federalism/813427.html | access-date=10 October 2019 | archive-date=2019-10-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191010143927/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/article-370-sad-dumps-its-core-ideology-of-federalism/813427.html | url-status=dead }}</ref> | १९२० || [[सुखबीरसिंह बादल]] || [[पंजाब]] | {{Composition bar|0|31|{{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|2|543|{{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|3|4123|{{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{शिरोमणी अकाली दल/meta/color}}}} |- | ४६ || style="background-color:{{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}}"| || [[सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट]] | [[File:Sikkim-Democratic-Front-flag.svg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Umberlla.png|50px]] | [[मध्य-डावे राजकारण]]<br />ते [[Left-wing politics|left-wing]] | [[Democratic socialism]] | १९९३ || [[पवनकुमार चामलिंग]] || [[सिक्कीम]] | {{Composition bar|0|31|{{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|4123|{{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{सिक्कीम डेमोक्रॅटिक फ्रंट/meta/color}}}} |- | ४७ || style="background-color:{{सिक्कीम क्रांतिकारी मोर्चा/meta/color}}"| || [[सिक्कीम क्रांतिकारी मोर्चा]] | [[File:Sikkim Krantikari Morcha flag.svg|50px]] || [[File:Symbol SKM.png|50px]] | | [[Democratic socialism]] | २०१३ || [[प्रेम सिंह तमांग]] || [[सिक्कीम]] | {{Composition bar|1|31|{{सिक्कीम क्रांतिकारी मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|31|{{सिक्कीम क्रांतिकारी मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|543|{{सिक्कीम क्रांतिकारी मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{सिक्कीम क्रांतिकारी मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|19|4123|{{सिक्कीम क्रांतिकारी मोर्चा/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{सिक्कीम क्रांतिकारी मोर्चा/meta/color}}}} |- | ४८ || style="background-color:{{शिवसेना/meta/color}}"| || [[शिवसेना]] | [[File:Shiv Sena-1575560401.jpg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Bow And Arrow.svg|50px]] |[[Right-wing]] to [[Far-right]] |[[Nationalism]]<br />[[Hindutva]]<br />[[Hindu Nationalism]]<br />[[Marathi people|Marathi]]<br />[[क्षेत्रवाद]]<br />[[Social Conservatism]]<br />[[Conservatism]]<br />[[Ultranationalism]]<br />[[Economic nationalism|Economic Nationalism]]<br />[[Right-wing Populism]] |१९६६ || [[एकनाथ शिंदे]] || [[महाराष्ट्र]] |{{Composition bar|1|31|{{शिवसेना/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|31|{{शिवसेना/meta/color}}}} |{{Composition bar|13|543|{{शिवसेना/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|245|{{शिवसेना/meta/color}}}} |{{Composition bar|40|4123|{{शिवसेना/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|426|{{शिवसेना/meta/color}}}} |- | ४९ || style="background-color:{{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}"| || [[शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)]] | || [[File:Indian Election Symbol Flaming Torch.png|50px]] |[[Centre-right politics|Centre-right]] to [[Right-wing politics|right-wing]] |[[Secularism in India|Secular Hindutva]]<br />[[Indian nationalism|Nationalism]]<br />[[क्षेत्रवाद]]<br />[[Composite nationalism|Composite Nationalism]] |२०२२ || [[उद्धव ठाकरे]] || [[महाराष्ट्र]] |{{Composition bar|0|31|{{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|31|{{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}}} |{{Composition bar|6|543|{{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}}} |{{Composition bar|3|245|{{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}}} |{{Composition bar|17|4123|{{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}}} |{{Composition bar|12|426|{{शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)/meta/color}}}} |- | ५० || style="background-color:{{टिपरा मोथा पक्ष/meta/color}}"| || [[टिपरा मोथा पक्ष]] | [[File:Tipra Logo.jpg|50px]] || [[File:Indian Election Symbol Pineapple.png|50px]] | |[[Tripuri nationalism]]<br />[[Tipraland|Greater Tipraland]] |२०१९ || [[प्रद्योत बिक्रम माणिक्य देब बर्मा]] || [[त्रिपुरा]] |{{Composition bar|0|31|{{टिपरा मोथा पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|31|{{टिपरा मोथा पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|543|{{टिपरा मोथा पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|245|{{टिपरा मोथा पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|13|4123|{{टिपरा मोथा पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|426|{{टिपरा मोथा पक्ष/meta/color}}}} |- | ५१ || style="background-color:{{युनायटेड डेमोक्रॅटिक पक्ष (मेघालय)/meta/color}}"| || [[युनायटेड डेमोक्रॅटिक पक्ष (मेघालय)]] | || [[File:Indian Election Symbol Drums.png|50px]] | | [[क्षेत्रवाद]]<br />[[लोकानुनय]] | १९९७ || [[मेटबाह लिंगडोह]] || [[मेघालय]] | {{Composition bar|0|31|{{युनायटेड डेमोक्रॅटिक पक्ष (मेघालय)/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|31|{{युनायटेड डेमोक्रॅटिक पक्ष (मेघालय)/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{युनायटेड डेमोक्रॅटिक पक्ष (मेघालय)/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{युनायटेड डेमोक्रॅटिक पक्ष (मेघालय)/meta/color}}}} | {{Composition bar|11|4123|{{युनायटेड डेमोक्रॅटिक पक्ष (मेघालय)/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{युनायटेड डेमोक्रॅटिक पक्ष (मेघालय)/meta/color}}}} |- | ५२ || style="background-color:{{युनायटेड पीपल्स पार्टी लिबरल/meta/color}}"| || [[युनायटेड पीपल्स पार्टी लिबरल]] | || | [[केंद्रवाद]] || [[क्षेत्रवाद]] | २०१५ || [[उरखाओ ग्वरा ब्रह्मा]] || [[आसाम]] |{{Composition bar|0|31|{{युनायटेड पीपल्स पार्टी लिबरल/meta/color}}}} |{{Composition bar|1|31|{{युनायटेड पीपल्स पार्टी लिबरल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{युनायटेड पीपल्स पार्टी लिबरल/meta/color}}}} | {{Composition bar|1|245|{{युनायटेड पीपल्स पार्टी लिबरल/meta/color}}}} | {{Composition bar|7|4123|{{युनायटेड पीपल्स पार्टी लिबरल/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{युनायटेड पीपल्स पार्टी लिबरल/meta/color}}}} |- | ५३ || style="background-color:{{व्हॉइस ऑफ द पीपल पार्टी (मेघालय)/meta/color}}"| || [[व्हॉइस ऑफ द पीपल पार्टी (मेघालय)]] | || [[File:Winnower Symbol.png|50px]] | | [[क्षेत्रवाद]]<br />[[संघराज्यवाद]] | २०२१ || [[आर्डेंट मिलर बसायावमोइट]] || [[मेघालय]] |{{Composition bar|0|31|{{व्हॉइस ऑफ द पीपल पार्टी (मेघालय)/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|31|{{व्हॉइस ऑफ द पीपल पार्टी (मेघालय)/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{व्हॉइस ऑफ द पीपल पार्टी (मेघालय)/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{व्हॉइस ऑफ द पीपल पार्टी (मेघालय)/meta/color}}}} | {{Composition bar|4|4123|{{व्हॉइस ऑफ द पीपल पार्टी (मेघालय)/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{व्हॉइस ऑफ द पीपल पार्टी (मेघालय)/meta/color}}}} |- | ५४ || style="background-color:{{वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्ष/meta/color}}" | || [[वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्ष]] | ||[[File:Indian Election Symbol Ceiling Fan.svg|50px]] |[[मध्य-डावे राजकारण]]<ref>{{cite web|url=https://theprint.in/politics/this-is-how-jagan-reddy-has-turned-into-a-political-juggernaut-in-andhra/738583/|title=This is how Jagan Reddy has turned into a political juggernaut in Andhra|date=25 September 2021 }}</ref> |[[लोकानुनय]]<ref name="Britannica" /><br>[[क्षेत्रवाद]] |२०११ ||[[वाय.एस. जगनमोहन रेड्डी]] ||[[आंध्र प्रदेश]] |{{Composition bar|1|31|{{वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|0|31|{{वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|22|543|{{वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|9|245|{{वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|147|4123|{{वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} |{{Composition bar|42|426|{{वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्ष/meta/color}}}} |- | ५५ || style="background-color:{{झोरम राष्ट्रवादी पक्ष/meta/color}}" | || [[झोरम राष्ट्रवादी पक्ष]]<ref>{{Cite web |title=No merger of ZNP in ZPM, according to ECI', s list , dated 26 may 2023 |url=https://eci.gov.in/files/file/15000-commissions-main-notification-dated-15052023-containing-list-of-state-parties-their-symbols-and-addresses-english/?do=download}}</ref> | || | [[केंद्रवाद]] ||[[क्षेत्रवाद]] |१९९७ ||एच. लालरिनमाविया ||[[मिझोरम]] |{{Composition bar|0|31|{{झोरम राष्ट्रवादी पक्ष/meta/color}}}} ||{{Composition bar|0|31|{{झोरम राष्ट्रवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|543|{{झोरम राष्ट्रवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|245|{{झोरम राष्ट्रवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|4123|{{झोरम राष्ट्रवादी पक्ष/meta/color}}}} | {{Composition bar|0|426|{{झोरम राष्ट्रवादी पक्ष/meta/color}}}} |- |} == अन्य माहिती == २०१८ साली, * देशातील ४०४ पक्षांच्या नावात 'भारत किंवा भारतीय' हे शब्द होते. * देशातील १५३ पक्षांच्या नावात 'समाज' हा शब्द होता. * देशातील १३२ पक्षांच्या नावात 'जनता किंवा प्रजा' हे शब्द होते. * देशातील ५७ पक्षांच्या नावात 'आम किंवा युवा' हे शब्द होते. * देशातील १२ पक्षांच्या नावात 'गांधी' हा शब्द होता. * देशातील ६३ टक्के पक्षांच्या नावात लोकतांत्रिक, काँग्रेस किंवा आंदोलन यांपैकी एक शब्द होता. * देशातील ४० टक्के राजकीय पक्ष उत्तर प्रदेश, दिल्ली, बिहार आणि तामिळनाडू या राज्यांत होते. * उत्तर प्रदेश राज्याची लोकसंख्या सुमारे २० कोटी आहे. त्या राज्यात ४३३ राजकीय पक्ष होते, म्हणजे साडेचार लाख लोकांमागे एक पक्ष. * दिल्ली राज्याची लोकसंख्या १.९ कोटी आहे; त्या राज्यात २७२ राजकीय पक्ष आहेत. म्हणजे ७०,००० लोकांमागे एक पक्ष. * बिहारची लोकसंख्या ११ कोटी आहे, त्या राज्यात १२० पक्ष होते. * तामिळनाडूची लोकसंख्या ७.२ कोटी आहे, त्या राज्यात १४० राजकीय पक्ष आहेत. म्हणजे पाच लाख लोकांमागे एक पक्ष. * ४.९ कोटी लोकसंख्या असलेल्या आंध्र प्रदेशात ८३ पक्ष होते. काही 'खास' नावांचे पक्ष :- * अखिल भारतीय गरीब पार्टी (गाझियाबाद-उत्तर प्रदेश) * अखिल भारतीय राष्ट्रीय परिवार पार्टी (वाराणसी-उत्तर प्रदेश) * अंजान आदमी पार्टी (अलाहाबाद-उत्तर प्रदेश) * आजादीका अंतिम आंदोलन दल (रायपूर-छत्तीसगड) * आधी आबादी पार्टी (लखनौ-उत्तर प्रदेश) * आप सबकी अपनी पार्टी (विलासपूर-छत्तीसगड) * आर्थिक व्यवस्था परिवर्तन पार्टी (अलाहाबाद-उत्तर प्रदेश) * ऑल इंडिया गांधी काँग्रेस (बंगलोर-कर्नाटक) * बेरोजगार आदमी अधिकार पार्टी (फरीदाबाद-हरियाणा) * भारत की लोक जिम्मेदार पार्टी (लखनौ-उत्तर प्रदेश) == संदर्भ == <references/> {{भारतीय राजकीय पक्ष}} [[वर्ग:याद्या]] tqazgfnu238lvifcr3qhwmumnduoc26 0 3805 2682333 2679086 2026-05-02T17:16:49Z ~2026-26805-52 182751 3 2682333 wikitext text/x-wiki {{संदर्भ कमी}} {{जिल्हा_शहर|ज=नांदेड जिल्हा|श=नांदेड}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | प्रकार = [[शहर]] | स्थानिक_नाव = नांदेड | इतर_नाव = नंदीतट | टोपणनाव = हुजुरसाहेब (अबचलनगर) | iucn_category = <!-- फक्त संरक्षित जागांसाठी --> | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | मेट्रो = <!-- फक्त शेजार /उपनगर साठी --> | आकाशदेखावा = Nanded Gurdwara.jpg|अल्ट=नांदेड येथील गुरूद्वारा|इवलेसे|<nowiki>सचखंड गुरूद्वारा]]</nowiki> | आकाशदेखावा_शीर्षक = सचखंड गुरुद्वारा | अक्षांश = | अक्षांशमिनिटे = | अक्षांशसेकंद = | रेखांश = | रेखांशमिनिटे = | रेखांशसेकंद = | मुळ_नकाशा = <mapframe latitude="19.152952" longitude="77.313538" zoom="5" width="200" height="100" align="right" /> | शोधक_स्थान = <!-- left/right --> | मुळ_नकाशा_पट्टी = <!-- हो/नाही --> | आतील_नकाशा_चिन्ह = <!-- हो/नाही --> | नकाशा_शीर्षक = नांदेड-वाघाळा | क्षेत्रफळ_एकूण = ६३.२3 | क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_क्रमांक = | क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = | क्षेत्रफळ_मेट्रो = | क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = | उंची = ३६२ | उंची_संदर्भ =62 मीटर (1,188 फूट) | समुद्री_किनारा = | हवामान = | वर्षाव = | तापमान_वार्षिक = | तापमान_हिवाळा = | तापमान_उन्हाळा = | स्थान_१ = [[लातूर]] | दिशा_१ = [[नैर्ऋत्‍य दिशा]] | अंतर_१ = १३५ | मार्ग_१ = रत्नागिरी - नागपूर महामार्ग | स्थान_२ = [[परभणी]] | दिशा_२ = [[पश्चिम दिशा]] | अंतर_२ = ७० | मार्ग_२ = नांदेड - परभणी महामार्ग | स्थान_३ = [[यवतमाळ]] | दिशा_३ = [[ईशान्य दिशा]] | अंतर_३ = १९२ | मार्ग_३ = नांदेड - नागपूर महामार्ग | राजधानी = <!-- फक्त राज्य/केंद्रशासीत प्रदेश/प्रांत साठी --> | उपराजधानी = <!-- फक्त राज्य/केंद्रशासीत प्रदेश/प्रांत साठी --> | मुख्यालय = <!-- फक्त जिल्हांसाठीच--> | मोठे_शहर = | मोठे_मेट्रो = | जवळचे_शहर = [[परळी]], [[यवतमाळ]], [[लातूर]], [[वसमतनगर]], [[परभणी]] | प्रांत = मराठवाडा | विभाग = [[छत्रपती संभाजीनगर विभाग]] | जिल्हा = [[नांदेड जिल्हा]] | लोकसंख्या_एकूण = ५,५०,४३९ | लोकसंख्या_क्रमांक = ८० | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = | लोकसंख्या_घनता = ८,७०० | लोकसंख्या_घनता_संदर्भ = | लोकसंख्या_मेट्रो = | लोकसंख्या_मेट्रो_क्रमांक = | लोकसंख्या_मेट्रो_वर्ष = | लोकसंख्या_मेट्रो_संदर्भ = | लिंग_गुणोत्तर =942|1000 | साक्षरता = ६५ | साक्षरता_पुरुष = | साक्षरता_स्त्री = | अधिकृत_भाषा = [[मराठी]] | नेता_पद_१ = महापौर | नेता_नाव_१ = कविता संतोष मुळे | नेता_पद_२ = आयुक्त | नेता_नाव_२ = डॉ.महेशकुमार डोईफोडे (म.श.प्र.से.) | नेता_पद_३ = आमदार | नेता_नाव_३ = {{*}}[[बालाजी कल्याणकर]](नां. उत्तर),<br> {{*}}आनंद तिडके, (नां. दक्षिण) | स्थापित_शीर्षक = नंदीग्राम | स्थापित_दिनांक = १७०८ | विधानसभा_प्रकार = महाराष्ट्र विधानसभा | विधानसभा_संख्या = ९ | संसदीय_मतदारसंघ = नांदेड | विधानसभा_मतदारसं = {{*}}[[नांदेड उत्तर विधानसभा मतदारसंघ]] {{*}}[[नांदेड दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ]] | योजना_संघटना = | शासकीय_संघटना = | मनपा_विभाग = 6 | मनपा_प्रभाग = ८० | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] | न्यायक्षेत्र_नाव_१ = नांदेड तालुका | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[महानगरपालिका]] | न्यायक्षेत्र_नाव_२ = [[नांदेड-वाघाळा महानगरपालिका]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = [[जिल्हा परिषद]] | न्यायक्षेत्र_नाव_३ = [[नांदेड जिल्हा परिषद]] | कोरे_शीर्षक_१ = | कोरे_उत्तर_१ = | कोरे_शीर्षक_२ = | कोरे_उत्तर_२ = | संक्षिप्त_नाव = <!-- ISO 3166-2 --> | एसटीडी_कोड = ०२४६२ | पिन_कोड = ४३१६०१ ते ४३१६०५ | unlocode = | आरटीओ_कोड = MH - 26 | संकेतस्थळ = www.nanded.nic.in | संकेतस्थळ_नाव = | दालन = | तळटिपा = ४ जिल्ह्यांचे महसूली विभागीय आयुक्तालय,नांदेड येथे लवकरच स्थापित होईल. | चिन्ह = | चिन्ह_आकारमान = | चिन्ह_शीर्षक = | गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> | स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> }} '''नांदेड''' शहर हे [[महाराष्ट्र]] राज्याच्या [[मराठवाडा]] विभागात असलेले आणि [[नांदेड जिल्हा|नांदेड जिल्ह्याचे]] प्रशासकीय मुख्यालय आहे. या शहराला [[ऐतिहासिक]] आणि [[धार्मिक]] वारसा लाभलेला आहे. नंदागिरी उर्फ नंदीग्राम या प्राचीन किल्ल्याच्या नावावरून या शहराला प्रथम नंदीग्राम आणि कालांतराने अपभ्रंश होऊन नांदेड हे नाव पडले असल्याचे सांगण्यात येते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/marathwada/nandagiri-fort-has-history-over-two-thousand-years-nanded-news-274850|title=भाग दोन नंदगिरी किल्ल्याला आहे दोन हजार वर्षांपूर्वीचा इतिहास|भाषा=मराठी|access-date=१४ फेब्रुवारी २०२१}}</ref> नांदेड शहरात शिखांचे दहावे आणि शेवटचे गुरू, [[गुरू गोविंदसिंह]] यांच्या समाधीस्थळी बांधलेला गुरुद्वारा [[हुजूर साहिब नांदेड|तख्त सचखंड श्री हुजूर अबचलनगर साहिब]] आहे. इ.स. २००८ साली येथे [[शीख]] धर्माच्या 'गुरू-ता-गद्दी' ([[गुरुग्रंथ साहेब|गुरुग्रंथ]]) ह्या ग्रंथास धर्मगुरूचा सन्मान प्रदान केल्याच्या घटनेस तीनशे वर्ष पूर्ण झाल्याचा सोहळा संपन्न झाला. नांदेड हे मराठी कवी [[रघुनाथ पंडित]] आणि [[वामन पंडित]] यांचे जन्मस्थान आहे. कवी दे.ल. महाजन, कवी वा.रा. कांत, साहित्यिक नरहर कुरुंदकर, इतिहासाचार्य तात्यासाहेब तथा अंबादास कानोले, संगीत महर्षी अण्णासाहेब गुंजकराची ही कर्मभूमी. मध्ययुगीन काळातील धर्मपंडीत '''शेष''' घराणे इथलेच. नांदेड जिल्ह्याला [[संस्कृत]] कवींचे शहर असेही म्हणतात. हे शहर '[[गोदावरी नदी]]च्या' काठी वसलेले आहे. येथे नंदगिरी नावाचा किल्ला आहे. शहरालगत [[विष्णूपुरी धरण]] हा [[आशिया]] खंडातील सर्वात मोठा [[उपसा जलसिंचन]] (Lift Irrigation) प्रकल्प येथे आहे. == तालुके == जिल्हा १९५६ मध्ये महाराष्ट्रात सामील झाला, तेव्हा त्यात नांदेड मुख्यालयासह ६ तहसिल (कंधार, हदगांव, बिलोली व देगलूर तसेच मुधोळ तालुका) आणि २ (भोकर व मुखेड) महल होते. नंतर १९५९ मध्ये [[किनवट तालुका]] (ईस्लापूर-सह) व धर्माबाद (ता.[[बिलोली]]) मुधोळ तहसिलीच्या हस्तांतरणाने सामिल झाले. १९९१ पर्यंत ८ तालुकेच होते. सध्या नांदेड जिल्ह्यात नांदेडसह १६ तालुके आहेत, त्यांची नांवे पुढीलप्रमाणे: मुखेड, मुदखेड, लोहा, नायगांव, बिलोली, देगलुर, धर्माबाद, कंधार, हिमायतनगर, हदगाव, माहूर, किनवट, भोकर, उमरी, अर्धापूर व नांदेड. प्रस्तावित तालुके: # [[तामसा]] # [[मुक्रमाबाद]] # दक्षिण व उत्तर नांदेड (विभाजन) # मांडवी ==भौगोलिक स्थान== महाराष्ट्राच्या आग्नेय सीमेवर, तेलंगणाच्या वायव्य सीमेजवळ आणि कर्नाटकच्या उत्तरेस नांदेड जिल्हा येतो. [[लातूर]], [[परभणी]], [[हिंगोली]] व [[यवतमाळ]] हे महाराष्ट्रातील जिल्हे, [[निजामाबाद]], कामारेड्डी, निर्मल, [[आदिलाबाद जिल्हा|आदिलाबाद]] तेलंगणातील आणि [[बिदर]] हा कर्नाटकातील जिल्हा नांदेडला जोडून आहेत. ==वाहतूक व्यवस्था== === पारंपारिक वाहतूक=== महाराष्ट्रातील सर्व जिल्ह्याच्या ठिकाणांपासून नांदेड साठी [[महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळ|महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाची]] थेट बससेवा उपलब्ध आहे. === रेल्वे === नांदेड येथे दक्षिण मध्य रेल्वेचे विभागीय कार्यालय रेल विकास भवन चैतन्य नगर नांदेड येथे आहे [[हुजूर साहेब नांदेड रेल्वे स्थानक]] हे भारतीय रेल्वेच्या [[दक्षिण मध्य रेल्वे]] विभागात आहे आणि [[दिल्ली]],[[मुंबई]], [[पुणे]], [[हैदराबाद]], [[औरंगाबाद]], [[बंगळूर]], [[चेन्नई]], [[चंदिगढ]], [[जयपूर]], [[बनारस]], [[अलाहाबाद]], [[विशाखापट्टणम]], [[श्री गंगानगर]], [[ओरिसा]], [[हावडा]], [[तिरुपती]], [[कोल्हापूर]], [[पटना]], [[नागपूर]] येथून नांदेडसाठी थेट रेल्वेसेवा आहे. शीख भाविकांसाठी नांदेड ते [[अमृतसर]] अशी गाडी चालविण्यात येते. ===हवाई=== नांदेड येथे श्री गुरू गोविंदसिंग जी विमानतळ आहे. नांदेड हे हवाई मार्गाने [[गाझियाबाद]], [[मुंबई]], [[हैदराबाद]], [[आदमपूर]], [[पुणे]], [[बेंगलोर]],[[तिरुपती]] ,[[अहमदाबाद]],[[भुज]] या शहरांशी जोडले गेले आहे. खाजगी विमान कंपनी [[स्टार एअर]] या कंपनीच्या विमानांनी नांदेडला जाता येते. ===स्थानिक वाहतूक=== स्थानिक लोक शेअर रिक्षाचा उपयोग करतात. महाराष्ट्रात सगळ्यात जास्त प्रमाणात रिक्षा नांदेडमध्ये आहेत.{{संदर्भ}} ==संस्कृती== या शहरात प्रामुख्याने [[हिंदू]],[[मुस्लिम]] आणि महत्त्वाची म्हणजे [[शीख]] धर्मियांची संस्कृती अस्तित्वात आहे. येथील [[गोदावरी]] नदीच्या किनारी [[नंदी]] या [[महादेव|महादेवाच्या]] वाहनाने नृत्य केले म्हणून या शहरास नांदेड असे नाव पडले आणि याच्या मुळेच इथे हिंदू [[संस्कृती]] अस्तित्वात आली. शीख धर्मियांच्या दहावे गुरू गोविंदसिंग यांचे समाधी स्थळ इथेच आहे ते म्हणजे सचखंड गुरुद्वारा यांच्यामुळेच इथे शीख संस्कृती वसली आहे. ==भाषा== नांदेड जिल्ह्याची प्रमुख भाषा [[मराठी|मराठी भाषा]] आहे. आदिवासी क्षेत्रात बोलीभाषा वापरली जाते. तसेच तेलंगाणा आणि कर्नाटक राज्याच्या सीमेलगत असल्यामुळे येथे काही नागरिक [[तेलुगू भाषा|तेलुगू]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] व [[दख्खनी उर्दू]] भाषेत सुद्धा बोलतात. गोरमाटी भाषा अनेक वस्ती, तांड्यावर बोलली जाते इथे गोर बंजारा समाज पण मोठ्या संख्येने उपस्थित असलेले आढळून येते.नांदेड येथे पंजाबी भाषा पण मोठ्या प्रमाणात बोलल्या जाते. == परंपरा == दक्षिण भारतात प्रसिद्ध असलेली माळेगाव यात्रा, *महाविहार बाबरी नगर दाभड येथे भरणारी महाधम्म परिषद, * बारड चैत्र-पौर्णिमा यात्रा, * हुजुर साहिब नांदेड येथील दसरा हल्लाबोल महहला, * भगवान बालाजी दसरा रथयात्रा नांदेड,दाभाड सत्य गणपती, * कंधार येथील हजिसाया उरूस, * माहूर येथील नारळीपौर्णिमा निमित्त भरणारी परिक्रमा यात्रा तसेच नवरात्र महोत्सव, * दत्तशिखर माहूर येथील दत्त जयंती सोहळा, * सोनखेड येथील जगदगुरू श्री संत तुकाराम महाराज यांच्या जयंती निमित्त साजरा होणारा बिजोत्सव सप्ताह, [[हिंदू|हिन्दू]] व [[शीख]] समुदायाचा [[दसरा]] हे वार्षिक सोहळे अत्यंत छान असतात. रावणदहन, दीपावली, सन्दल, रमजान ईद, बकरी ईद, ईद ए मिलाद, [[शिवजयंती|शिवजयन्ती]], डॉ.[[बाबासाहेब आंबेडकर|बाबासाहेब आम्बेडकर]] जयंती, [[अण्णा भाऊ साठे]] जयंती, [[बुद्ध पौर्णिमा]], [[गणेशोत्सव|गणेश उत्सव]] हे दिवसही उत्साहाने साजरे होतात. ==माध्यमे== ===स्थानिक वृत्तपत्रे=== नान्देड येथून प्रसिद्ध होणारी वृत्तपत्रे - * दैनिक गोदातीर समाचार * [[प्रजावाणी| दै.प्रजावाणी]] * दैनिक भूमिपुत्र * दैनिक लोकपत्र * दै.उद्याचा मराठवाडा * दैनिक सत्यप्रभा ===इलेक्ट्रॉनिक मीडिया=== उद्याचा [[मराठवाडा]], [[गोदातीर समाचार]], [[लोकमत]], [[लोकसत्ता]], [[सकाळ]] ही मराठी वृत्तपत्रे आणि [[इंडियन एक्सप्रेस|इण्डियन एक्सप्रेस]] व [[टाइम्स ऑफ इंडिया|टाइम्स ऑफ इण्डिया]] या इंग्रजी वृत्तपत्रांचा नांदेडमध्ये अधिक खप आहे.{{संदर्भ हवा}}. साप्ताहिक मराठी स्वराज्य हे मराठी साप्ताहिक वृत्तपत्रही लोकप्रिय आहे. नांदेडमध्ये [[आकाशवाणी]], रेडियो सिटी ही रेडियो केन्द्रे ऐकता येतात. झी मराठी, ई-टीव्ही मराठी, आयबी एन लोकमत, मी मराठी, साम मराठी आणि दूरदर्शनची सह्यादी या मराठी दूरचित्रवाहिन्या विशेष लोकप्रिय आहेत{{संदर्भ हवा}}. अनेक हिंदी व इंग्रजी वाहिन्या देखील दूरचित्रवाणीवर दिसतात. अनेक संस्था अन्तरजाल (इंटरनेट) सेवा पुरवतात; परंतु त्यांतल्या त्यांत बीएस्‌एन्‌एल, टाटा व रिलायन्स या प्रमुख कम्पन्या आहेत{{संदर्भ हवा}}. ==शैक्षणिक== नांदेड हे शैक्षणिकदृष्ट्या महत्त्वाचे शहर आहे. केवळ मराठवाडा, महाराष्ट्र नव्हे तर पूर्ण भारतातून येथे शिक्षण घेण्यासाठी विद्यार्थी येत असतात. नांदेडला महाराष्ट्राच्या उच्च माध्यमिक परीक्षा विभागाची शाखा आहे. ===विद्यापीठ=== इ.स. १९९४ साली [[मराठवाडा विद्यापीठा]]च्या नामविस्ताराच्या पार्श्वभूमीवर नांदेड उपकेंद्राचे रुपांतर करून ([[स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ]]ाची) स्थापना झाली. सुमारे ३८९ महाविद्यालये या विद्यापीठाशी संलग्न आहेत. * तसेच [[यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ]]चे विभागीय केंद्र नांदेड येथे विद्यापीठ परिसरात आहे. ===अभियांत्रिकी महाविद्यालये=== * [[श्री गुरू गोविंद सिंगजी अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय, नांदेड|श्री गुरू गोविन्द सिंहजी अभियांत्रिकी आणि तंत्र संस्था]] * रेणुकादेवी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, माहूर जि. नांदेड * [[महात्मा गांधी मिशनचे अभियांत्रिकी महाविद्यालय, नांदेड|महात्मा गांधी मिशनचे अभियांत्रिकी महाविद्यालय]] * [[मातोश्री प्रतिष्ठानचे अभियांत्रिकी महाविद्यालय]], विष्णपुरी * ग्रामीण अभियांत्रिकी महाविद्यालय. # [[शासकीय तंत्रनिकेतन]] ===औषधनिर्माण महाविद्यालये=== # औषधनिर्माण शाळा, विद्यापीठ परिसर # नांदेड औषधनिर्माण महाविद्यालय, बाबानगर # सहयोग औषधनिर्माण संस्था, विष्णुपुरी ===वैद्यकीय महाविद्यालये=== * [[शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय,विष्णूपुरी]] * शासकीय आयुर्वेद महाविद्यालय, वजिराबाद * ग्रामीण दंत महाविद्यालय, नांदेड * श्यामराव कदम होमिओपॅथिक महाविद्यालय * युनानी रसशाळा, वाजेगांव ===विधी महाविद्यालये=== # नारायणराव चव्हाण विधी महाविद्यालय # शरद पवार विधी महाविद्यालय # शिवाजी विधी महाविद्यालय, कंधार ===पारंपारिक महाविद्यालये=== * [[नांदेड एज्युकेशन सोसायटी]]चे [[नांदेड एज्युकेशन सोसायटीचे सायन्स कॉलेज|सायन्स कॉलेज]] व पिपल्स महाविद्यालय * [[महिला महाविद्यालय]], तरोडा * शारदा भवन शैक्षणिक संस्थेचे यशवंत महाविद्यालय, बाबानगर * नेताजी सुभाषचन्द्र बोस महाविद्यालय * वसंतराव नाईक महाविद्यालय, वसरणी * देगलूर महाविद्यालय === सैनिकी प्रशिक्षण संस्था === * '''राजर्षी श्री छत्रपती शाहू सैनिकी विद्यालय''' सगरोळी ता. बिलोली येथे आहे. प्राचार्य अरविंद देशमुख यांनी या सैनिकी शाळेसाठी आयुष्य वेचले. * मुदखेड येथे केंद्रीय राखीव पोलीस बलाचे (CRPF College) केंद्रीय प्रशिक्षण महाविद्यालय आहे. === प्राथमिक शिक्षण संस्था === * प्रतिभा निकेतन * गुजराती हायस्कूल * [[नांदेड एज्युकेशन सोसायटी]]चे पीपल्स हायस्कूल * म. ज्योतिबा फुले विद्यालय, बाबानगर * केंब्रिज विद्यालय * शाहू विद्यालय * इंदिरा पब्लिक स्कूल * नरसिंह विद्या मंदिर * शिवाजी माध्यमिक व उच्च माध्यमिक विद्यालय * जिजामाता प्राथमिक शाळा * राणी लक्ष्मीबाई विद्यालय * गोदावरी इंटर नॅशनल स्कूल * सरस्वती हायस्कूल * सांदिपानी पब्लिक स्कूल * नागसेन विद्यालय प्रभातनगर * इंदिरा गांधी हायस्कूल हडको, नांदेड * नागार्जुना इंटरनॅशनल स्कूल, कौठा नांदेड ==राजकारण== नांदेड जिल्ह्यावर प्रामुख्याने [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] पक्षाचे वर्चस्व आहे. [[शंकरराव चव्हाण|कै. शंकरराव चव्हाण]] हे नांदेडचे राज्य व राष्ट्रीय राजकीय स्तरावर माहित असलेले मोठे नेते होते. त्यांनी महाराष्ट्र राज्याचे मुख्यमंत्रीपद दोनदा सांभाळले. राष्ट्रीय स्तरावर त्यांनी [[भारत]] देशाचे गृहमंत्री, अर्थमंत्री इत्यादी पदे भूषविली. त्यांचा राजकीय वारसा त्यांचे सुपुत्र [[अशोकराव चव्हाण]] हे चालवत आहेत. त्यांनी मुख्यमत्र्यांच्या दोन कालावधीत हे पद ग्रहण केले आहे. महाराष्ट्रातील पिता-पुत्रांची ही एकमेव जोडी आहे. * तसेच [[शेतकरी कामगार पक्ष]] नेते माजी खासदार व आमदार भाई डॉ.[[केशवराव धोंडगे]] हे सुद्धा मातब्बर नेते होते. त्यांनी मराठवाडा मुक्तिसंग्राम लढ्यात सक्रिय सहभाग घेतला होता. * मा.खा. [[सूर्यकांता पाटील]] यांनी सुद्धा देशाच्या मंत्रिमंडळात केंद्रीय ग्रामविकास, संसदीयकार्य राज्यमंत्री म्हणून नांदेडचे नाव उज्ज्वल केले आहे. * माजी मंत्री [[माधव भुजंगराव किन्हाळकर]] यांनी बाभळी बंधाऱ्याचे बांधकाम पूर्ण करून जलक्रांती केली, त्यामुळे आंध्रमध्ये जाणारे पाणी सीमाभागात रोखले गेले. ==स्थानिक प्र/भाग किंवा परीसर== शहीदपुरा/बड़पुरा चिखलवाड़ी === अबचलनगर === ===शिवाजीनगर=== === श्रीनगर=== ===चौफाळा === ===चैतन्य नगर=== ===विष्णूनगर=== हा नांदेड वाघाळा महानगर पालिकेचे प्रभाग क्रमांक ९चा भाग आहे. विष्णुनगर येथे जाण्यास हुजुर साहेब अबचलनगर नांदेड रेल्वे स्टेशनचा प्लॅटफॉर्म ४ मधून बाहेर निघल्यास चौकातून उजवी कडे पायी चालत गेल्यास ४-५ मिनिट वेळ लागतो. महापालिकेची शाळा आहे. येथील युवक आणि युवती साठी अद्ययावत असे बास्केटबॉल कोर्ट आहे. विष्णूनगरच्या आग्निय दिशेला अंडर ग्राउंड ब्रिज आहे दक्षिणेस हमालपुरा आहे. पश्चिमेस गोकुळनगर आणि राम मनोहर लोहिया वाचनालय तर वायव्य दिशेला स्टेडियम, विसावा उद्यान आहे. उत्तर दिशेला VIP रोड आणि कृषी उत्पन्न बाजार समिती (APMC, नवा मोंढा) आहे आणि ईशान्य दिशेला अण्णाभाऊ साठे यांचा पुतळा आहे. आणि पुर्वेस MSEB चे कार्यालय आहे. ===भाग्यनगर=== ===राहुलनगर=== राहुल नगर महाराष्ट्र नांदेड जिल्ह्यातील नांदेड वाघाळा महानगरपालिका वसलेले नगरचा भाग आहे. नांदेड-वाघाळा महानगर पालिकेतील शेवटचे टोक महानगर पालिका अंतर्गत नगराचा विकास झाला आहे राहुल नगरच्या बाजूला नांदेड मधील M.I.D.C एरिया असुन लोकचा मुख्यता कामगार वर्ग मोठ्या प्रमाणात आहे. ==हे सुद्धा पहा== * [[हैदराबाद मुक्तिसंग्राम]] ==बाह्य दुवे== *[http://nanded.nic.in/htmldocs/index.html नांदेड जिल्ह्याचे शासकीय संकेतस्थळ] * [http://www.nwcmc.gov.in नांदेड वाघाळा महानगरपालिकेचे संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409230417/http://nwmcnanded.org/ |date=2009-04-09 }} *[http://www.srtmun.ac.in/ स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाचे अधिकृत संकेतस्थळ] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:नांदेड जिल्हा]] [[वर्ग:मराठवाड्यातील शहरे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे]] [[वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा]] rucsp5cwltlghpdlr1h58eavat0lpks 0 4419 2682412 2677783 2026-05-03T08:36:47Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682412 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १५ एप्रिल |वर्ष = २०२३ }} {{करिता|'''बाबासाहेब'''|बाबासाहेब (निःसंदिग्धीकरण)}}{{करिता|'''आंबेडकर'''|आंबेडकर (निःसंदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = _{[[बोधिसत्व]]} | नाव = _{डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर} <br /> भीमराव रामजी आंबेडकर | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र = Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg | चित्र आकारमान = 250px | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = इ.स. १९४८ नंतर टिपलेले डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे छायाचित्र | क्रम = | पद = [[राज्यसभा|राज्यसभेचे सदस्य]] ([[मुंबई राज्य]]) | कार्यकाळ_आरंभ = [[एप्रिल ३|३ एप्रिल]] [[इ.स. १९५२|१९५२]] | कार्यकाळ_समाप्ती = [[डिसेंबर ६|६ डिसेंबर]] [[इ.स. १९५६|१९५६]] | राष्ट्रपती = [[राजेंद्र प्रसाद]] | पंतप्रधान = [[जवाहरलाल नेहरू]] | क्रम1 = | पद1 = [[कायदा आणि न्याय मंत्रालय, भारत सरकार|भारताचे पहिले कायदा व न्याय मंत्री]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = [[ऑगस्ट १५|१५ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९४७|१९४७]] | कार्यकाळ_समाप्ती1 = [[ऑक्टोबर ६|६ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९५१|१९५१]] | सम्राट1 = | राष्ट्रपती1 = [[राजेंद्र प्रसाद]] | पंतप्रधान1 = [[जवाहरलाल नेहरू]] | गव्हर्नर-जनरल1 = [[लाईस माऊंटबेटन]]<br />[[चक्रवर्ती राजगोपालाचारी]] | मागील1 = पद स्थापित | पुढील1 = [[चारू चंद्र बिस्वार]] | मतदारसंघ1 = | क्रम2 = | पद2 = [[भारताची संविधान सभा|संविधान सभेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = [[ऑगस्ट ३०|३० ऑगस्ट]] [[इ.स. १९४७|१९४७]]{{efn|२९ ऑगस्ट १९४७ रोजी मसुदा समितीची स्थापना करण्यात आली, आणि त्यात ७ सदस्यांचा समावेश करण्यात आला, त्यापैकी एक "सदस्य" डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर होते. दुसऱ्या दिवशी ३० ऑगस्ट १९४७ रोजी मसुदा समितीच्या सदस्यांनी बाबासाहेब आंबेडकरांची मसुदा समितीच्या "अध्यक्ष"पदी निवड केली.}} | कार्यकाळ_समाप्ती2 = [[जानेवारी २४|२४ जानेवारी]] [[इ.स. १९५०|१९५०]] | उपराष्ट्रपती2 = | उपपंतप्रधान2 = [[वल्लभभाई पटेल]] | डेप्युटी2 = | लेफ्टनंट2 = | सम्राट2 = | राष्ट्रपती2 = | पंतप्रधान2 = | राज्यपाल2 = | मागील2 = | पुढील2 = | मतदारसंघ2 = | बहुमत2 = | क्रम3 = | पद3 = [[भारताची संविधान सभा|भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]] | कार्यकाळ_आरंभ3 = [[डिसेंबर ९|९ डिसेंबर]] [[इ.स. १९४६|१९४६]] | कार्यकाळ_समाप्ती3 = [[जानेवारी २४|२४ जानेवारी]] [[इ.स. १९५०|१९५०]] | मतदारसंघ3 = [[बंगाल प्रांत]] (१९४६–१९४७)<br />[[मुंबई राज्य]] (१९४७–१९५०) | क्रम4 = | पद4 = ब्रिटिश भारताचे मजूरमंत्री, ऊर्जामंत्री व बांधकाममंत्री; व्हाइसरॉयचे कार्यकारी मंडळ | कार्यकाळ_आरंभ4 = [[जुलै २०|२० जुलै]] [[इ.स. १९४२|१९४२]] | कार्यकाळ_समाप्ती4 = [[ऑक्टोबर २०|२० ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९४६|१९४६]] | मागील4 = फेरोज खान नून | क्रम5 = | पद5 = मुंबई विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते | कार्यकाळ_आरंभ5 = [[इ.स. १९३७]] | कार्यकाळ_समाप्ती5 = [[इ.स. १९४२]] | गव्हर्नर-जनरल5 = | क्रम6 = | पद6 = मुंबई विधानसभेचे सदस्य | कार्यकाळ_आरंभ6 = [[इ.स. १९३७]] | कार्यकाळ_समाप्ती6 = [[इ.स. १९४२]] | गव्हर्नर-जनरल6 = | क्रम7 = | पद7 = मुंबई विधिमंडळाचे सदस्य | कार्यकाळ_आरंभ7 = [[डिसेंबर]] [[इ.स. १९२६]] | कार्यकाळ_समाप्ती7 = [[इ.स. १९३७]] | गव्हर्नर-जनरल7 = | जन्मदिनांक = [[१४ एप्रिल]], [[इ.स. १८९१]] | जन्मस्थान = [[महू]], [[मध्य प्रांत]], [[ब्रिटिश भारत]] <br /> (सध्या [[भीम जन्मभूमी]], [[डॉ. आंबेडकर नगर]], [[मध्य प्रदेश]]) | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1956|12|6|1891|4|14}} | मृत्युस्थान = [[नवी दिल्ली]], [[दिल्ली]], [[भारत]] <br /> (सध्या [[डॉ. आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक]], [[दिल्ली]]) | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | पक्ष = {{•}}[[स्वतंत्र मजूर पक्ष]]<br /> {{•}}[[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन]]<br /> {{•}}[[रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया]] | शिक्षण = {{•}}[[मुंबई विद्यापीठ]]<br />{{•}}[[कोलंबिया विद्यापीठ]]<br />{{•}}[[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]]<br />{{•}}ग्रेज इन्, लंडन<br />{{•}}बॉन विद्यापीठ, जर्मनी | इतरपक्ष = '''सामाजिक संस्था''' : <br />{{•}} [[बहिष्कृत हितकारिणी सभा]]<br />{{•}} [[समता सैनिक दल]]<br /><br />'''शैक्षणिक संस्था''' : <br />{{•}} [[डिप्रेस्ड क्लासेस एज्युकेशन सोसायटी]]<br />{{•}} [[द बाँबे शेड्युल्ड कास्ट्स इम्प्रुव्हमेंट ट्रस्ट]]<br />{{•}} [[पिपल्स एज्युकेशन सोसायटी]] <br /><br /> '''धार्मिक संस्था''' : <br />{{•}} [[भारतीय बौद्ध महासभा]] | आई = [[भीमाबाई सकपाळ]] | वडील = [[रामजी सकपाळ]] | पती = | पत्नी = {{•}} [[रमाबाई आंबेडकर]] <br />_{(विवाह १९०६ - निधन १९३५)}<br /><br />{{•}} [[सविता आंबेडकर]] <br />_{(विवाह १९४८ - निधन २००३)} | नाते = '''[[आंबेडकर कुटुंब]]''' | अपत्ये = [[यशवंत आंबेडकर]] | निवास = [[राजगृह]], [[मुंबई]] | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | शाळा_महाविद्यालय = | व्यवसाय = | धंदा = | सही = Dr. Babasaheb Ambedkar Signature.svg | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''भीमराव रामजी आंबेडकर''' तथा '''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर''' ([[१४ एप्रिल]], [[इ.स. १८९१|१८९१]] – [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९५६|१९५६]]), हे [[भारतीय]] [[कायदेपंडित|न्यायशास्त्रज्ञ]], [[अर्थशास्त्रज्ञ]], [[राजकारण|राजकारणी]], [[तत्त्वज्ञान|तत्त्वज्ञ]] आणि [[समाजसुधारक]] होते. त्यांनी [[दलित बौद्ध चळवळ]]ीला प्रेरणा दिली आणि [[अस्पृश्य]] ([[दलित]]) लोकांविरुद्ध होणारा सामाजिक भेदभाव नष्ट करण्यासाठी चळवळ उभारली, तसेच महिलांच्या आणि कामगारांच्या हक्कांचे समर्थन केले. ते ब्रिटिश भारताचे मजूरमंत्री, स्वतंत्र भारताचे [[भारताचे कायदा व न्यायमंत्री|पहिले कायदेमंत्री]], [[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाचे]] शिल्पकार, [[भारतामधील बौद्ध धर्म|भारतीय बौद्ध धर्माचे]] पुनरुज्जीवक होते. देशाच्या विविध क्षेत्रांत दिलेल्या योगदानामुळे त्यांना 'आधुनिक भारताचे शिल्पकार' किंवा 'आधुनिक भारताचे निर्माते' असेही म्हणतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html|title=Bhimrao Ambedkar|publisher=Columbia University|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.co.in/books/edition/Makers_of_Modern_India/E6gvEAAAQBAJ|title=Makers of Modern India|last=Guha|first=Ramachandra|date=2013-10-14|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-72596-6|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.alephbookcompany.com/book/understanding-the-founding-fathers-an-enquiry-into-the-indian-republics-beginnings/|title=Understanding the Founding Fathers: An Enquiry into the Indian Republic’s Beginnings|publisher=Aleph Book Company|date=2016-02-02|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theindiaforum.in/article/who-are-true-founding-fathers-and-mothers-indian-democracy|title=Who are the True Founding Fathers and Mothers of Indian Democracy?|publisher=The India Forum|date=2022-09-05|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=_nBsCwAAQBAJ|title=Dr. Ambedkar Samajik Vichar Avam Darshan|last=Jadhav|first=Narendra|date=2015-01-01|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-93-5048-586-6|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2024/04/remembering-dr-ambedkar-contributions/|title=Remembering Dr. Ambedkar’s Contributions|last=Raut|first=Bapu|date=2024-04-13|publisher=Forward Press|language=en-US|access-date=2025-03-28}}</ref> आंबेडकर यांनी [[कोलंबिया विद्यापीठ]] आणि [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] या शिक्षण संस्थांमधून [[अर्थशास्त्र]] विषयात [[विद्यावाचस्पती|पीएच.डी.]] पदव्या मिळविल्या; तसेच त्यांनी [[कायदा]], [[अर्थशास्त्र]] आणि [[राज्यशास्त्र]] या विषयांवर संशोधन केले. त्यांच्या सुरुवातीच्या कारकिर्दीत, ते एक [[अर्थशास्त्रज्ञ]], [[प्राध्यापक]] आणि [[वकील]] होते. त्यानंतर त्यांनी सामाजिक व राजकीय क्षेत्रांत काम केले. ते [[भारतीय स्वातंत्र्यलढा|भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी]] प्रचारामध्ये व चर्चांमध्ये सामील झाले, वृत्तपत्रे प्रकाशित केली, दलितांसाठी राजकीय हक्कांचा व सामाजिक स्वातंत्र्याचा पुरस्कार केला, तसेच आधुनिक भारताच्या निर्मितीत मोलाचे योगदान दिले. इ.स. १९५६ मध्ये त्यांनी आपल्या अनुयायांसह [[बौद्ध धर्म]] स्वीकारला. धर्मांतरानंतर काही महिन्यांनीच त्यांचे निधन झाले. [[इ.स. १९९०]] मध्ये, त्यांना मरणोत्तर [[भारतरत्‍न]] हा भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान प्रदान करण्यात केला. त्यांचा जन्मदिवस दरवर्षी [[आंबेडकर जयंती]] म्हणून भारतासह जगभरात साजरा केला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1813188|title=Ambedkar Jayanti Celebrations|publisher=Press Information Bureau, Government of India|date=2022-04-14|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref> इ.स. २०१२ मध्ये, "[[द ग्रेटेस्ट इंडियन]]" नावाच्या सर्वेक्षणात आंबेडकरांची 'सर्वश्रेष्ठ भारतीय' म्हणून निवड करण्यात आली आहे. आंबेडकरांच्या स्मरणार्थ अनेक स्मारके आणि चित्रणे लोकसंस्कृतीत उभारली गेली आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/Dr-B.R.-Ambedkar-voted-as-%E2%80%98Greatest-Indian%E2%80%99/article20485049.ece|title=Dr B.R. Ambedkar voted as 'Greatest Indian'|publisher=द हिंदू BusinessLine|date=2012-08-20|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref> == सुरुवातीचे जीवन == === पूर्वज === [[चित्र:Young Ambedkar.gif|thumb|right|तरुण डॉ. आंबेडकर]] बाबासाहेब आंबेडकरांच्या वडिलांचे नाव रामजी तर आजोबांचे नाव मालोजीराव सकपाळ होते. मालोजी [[ब्रिटिश भारतीय लष्कर|इंग्लिश राजसत्तेच्या सैन्यात]] [[शिपाई]] म्हणून भरती झाले होते. सैन्यातील नोकरीमुळे मालोजीराव सैनिकी शाळेत शिक्षण घेऊ शकले. त्यांनी [[रामानंद पंथ]]ाची दीक्षा घेतली होती.<ref name="auto24">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=32|language=मराठी}}</ref> मालोजींना तीन मुलगे व एक मुलगी अशी चार अपत्ये होती. दोन मुलांनंतरच्या मिराबाई या मुलीचा जन्म झाला होता. तर इ.स. १८४८ च्या सुमारास जन्मलेले [[रामजी सकपाळ|रामजी]] हे मालोजींचे चौथे अपत्य होते.<ref>{{Cite book|title=Dr. Ambedkar: Life and Mission|last=Keer|first=Dhananjay|publisher=Popular Prakashan|year=1954|isbn=978-81-7154-237-6|location=Mumbai|pages=1-10|language=en}}</ref><ref name="auto24" /> मालोजींचा पहिला मुलगा घरदार त्यागून संन्यासी झाला.<ref>{{Cite book|title=डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर (खंड १)|last=खैरमोडे|first=चांगदेव भवानराव|publisher=महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ|year=1952|isbn=|location=मुंबई|pages=15-20|language=मराठी}}</ref> दुसरा मुलगा इंग्रजी सैन्यातच नोकरीस लागला. तिसरा मुलगा असलेल्या रामजींनी सैनिकी शाळेत शिक्षण घेतले व पुढे ते नॉर्मलची परीक्षाही उत्तीर्ण झाले.<ref name="auto24" /> शिक्षण सुरू असताना रामजी इ.स. १८६६ च्या सुमारात वयाच्या १८व्या वर्षी इंग्रजी सैन्याच्या १०६ सॅपर्स अँड मायनर्स तुकडीत शिपाई म्हणून भरती झाले. रामजी १९ वर्षांचे असताना त्यांचा विवाह १३ वर्षीय [[भीमाबाई सकपाळ|भीमाबाईंशी]] झाला. रामजी हे इंग्लिश बोलू शकत. ते नॉर्मल स्कूल (मॅट्रिक) उत्तीर्ण होते. पुढे रामजींनी ब्रिटिश भारतीय सैन्यामध्ये [[सुभेदार]] आणि सैनिकी शिक्षक म्हणून काम केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=34-35|language=मराठी}}</ref>रामजी व भीमाबाई या दांपत्याला सन १८९१ पर्यंत चौदा अपत्ये झाली होती. त्यापैकी गंगा, रमा, मंजुळा व तुळसा या चार मुली जगल्या. मुलांपैकी बाळाराम, आनंदराव व भीमराव (भिवा) ही तीन मुले हयात होती. भीमराव हा सर्वात लहान व चौदावे अपत्य होता.<ref name="auto46">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=35|language=मराठी}}</ref> === बालपण === रामजी ज्या पलटणीत होते ती पलटण इ.स. १८८८ मध्ये [[मध्य प्रदेश]]ातील [[महू]] येथे लष्करी तळावर आली होती.<ref>{{Cite book|title=Dr. Ambedkar: Life and Mission|last=Keer|first=Dhananjay|publisher=Popular Prakashan|year=1954|isbn=978-81-7154-237-6|location=Mumbai|pages=3|language=en}}</ref> येथे सुभेदार रामजींना नॉर्मल स्कूलचे मुख्याध्यापक पद मिळाले होते.<ref name="auto46" /> या काळात [[एप्रिल १४|१४ एप्रिल]] [[इ.स. १८९१|१८९१]] रोजी [[डॉ. आंबेडकर नगर|महू]] (आताचे [[डॉ. आंबेडकर नगर]]) या लष्करी छावणी असलेल्या गावी रामजी व भीमाबाईंच्या पोटी बाबासाहेब आंबेडकरांचा जन्म झाला.<ref name="auto46" /> रामजींनी [[मराठी भाषा|मराठी]] व [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] भाषेचे यथाविधी शिक्षणही घेतले होते. भीमराव हे रामजी सकपाळ व आई भीमाबाई यांचे १४वे व अंतिम अपत्य होते. बाळाचे नाव ''भिवा'' असे ठेवण्यात आले, त्यांची भीम, भीमा व भीमराव ही नावेही प्रचलित झाली. [[आंबेडकर कुटुंब|आंबेडकरांचे कुटुंब]] हे त्याकाळी [[अस्पृश्य]] गणल्या गेलेल्या [[महार]] जातीचे आणि महाराष्ट्रातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[मंडणगड]] तालुक्यातील [[आंबडवे]] या गावचे होते. ('आंबडवे' या गावचा 'अंबावडे' असा चुकीचा उल्लेख अनेक ठिकाणी केला गेलेला आहे.)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/kgtocollege-news/international-standard-educational-complex-at-original-village-of-dr-babasaheb-ambedkar-446635/|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे मूळ गाव आंबवडे येथे आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे शैक्षणिक संकुल|website=[[लोकसत्ता]]|date=2018-03-14|access-date=2025-03-28|language=मराठी}}</ref><ref name="auto34">{{स्रोत बातमी|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-MUM-ambedkars-teacher-family-saving-memories-of-ambedkar-5489831-NOR.html|title=आंबेडकर गुरुजींचं कुटुंब जपतंय सामाजिक वसा, कुटुंबानं सांभाळल्या ‘त्या’ आठवणी|date=2016-12-26|work=[[दिव्य मराठी]]|access-date=2025-03-28|language=मराठी}}</ref> अस्पृश्य असल्यामुळे त्यांच्यासोबत नेहमी सामाजिक-आर्थिक भेदभाव केला गेला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewirehindi.com/30384/waiting-for-a-visa-br-ambedkar-koregaon-maharashtra/|title=प्रासंगिक: जब नौ साल की उम्र में कोरेगांव गए आंबेडकर को जातीय भेदभाव का सामना करना पड़ा|date=2018-01-03|website=The Wire - Hindi|language=hi|access-date=2025-03-28}}</ref> इ.स. १८९४ मध्ये सुभेदार रामजी सकपाळ इंग्रजी सैन्यातील मुख्याध्यापक पदाच्या नोकरीवरून निवृत्त झाले आणि महाराष्ट्रातल्या [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] आपल्या मूळ गावाजवळील [[दापोली]] या गावातील ''कॅम्प दापोली'' वस्तीत परिवारासह राहू लागले. भीमराव वयाने लहान असल्यामुळे कॅम्प दापोली येथील शाळेत त्यास प्रवेश मिळाला नाही व भीमरावास घरीच [[अक्षर]] ओळख करून द्यावी लागली. इ.स. १८९६ मध्ये रामजींनी आपल्या कुटुंबासह [[दापोली]] सोडले व ते [[सातारा|साताऱ्याला]] जाऊन तेथे राहिले. यावेळी भीमरावाचे वय पाच वर्षाचे झाले होते. रामजींनी इ.स. १८९६ च्या नोव्हेंबर महिन्यात सातारा येथील ''कॅम्प स्कूल'' या मराठी शाळेमध्ये भीमरावाचे नाव दाखल केले.<ref name="auto46" /> या वर्षीच त्यांनी [[कबीर पंथ]]ाची दीक्षा घेतली. त्यांच्या या स्थानांतरानंतर थोड्या कालावधीत [[इ.स. १८९६]] मधे [[डोकेदुखी|मस्तकशूल]] या आजाराने आंबेडकरांच्या आई भीमाबाईंचे निधन झाले, त्यावेळी आंबेडकर ५ वर्षाचे होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=41|language=मराठी}}</ref> त्यानंतर भीमासह व अन्य मुलांचे संगोपन त्यांच्या आत्या मीराबाईंनी कठीण परिस्थितीत केले. साताऱ्यात आल्यावर थोड्याच दिवसानंतर भाड्याने घेतलेल्या एका बंगल्यात आंबेडकर कुटुंब राहू लागले. त्यावेळी भीमरावाचे वय पाच वर्षाचे झाले होते. हे वय त्यास शाळेत प्रवेश देण्यास योग्य होते. रामजींनी [[इ.स. १८९६]]च्या नोव्हेंबर महिन्यात सातारा येथील कॅम्प स्कूलमध्ये भीमरावाचे नाव दाखल केले. [[इ.स. १८९८]] साली रामजींनी जीजाबाई नावाच्या विधवेसोबत दुसरे लग्न केले. साताऱ्यातील कॅम्प स्कूलमधील मराठी शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर साताऱ्यातीलच सातारा हायस्कूल या इंग्रजी सरकारी हायस्कूलमध्ये भीमरावाचे नाव दाखल केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=42|language=मराठी}}</ref> [[कोकण]]ासह महाराष्ट्रातील लोक पूर्वी आपले आडनाव आपल्या गावाच्या नावावरून ठेवत असत व त्यात शेवटी ''कर'' शब्द जोडण्याचा प्रघात आहे. त्यामुळेच बाबासाहेबांचे आडनाव "सकपाळ" असतांना त्यांचे वडील [[रामजी सकपाळ|रामजी]] यांनी ७ नोव्हेंबर १९०० रोजी [[सातारा|साताऱ्यातील]] गव्हर्नमेंट हायस्कूल (आताचे [[प्रतापसिंह हायस्कूल]])मध्ये "आंबडवेकर" असे आडनाव नोंदवले.<ref name="auto34"/> साताऱ्याच्या या शाळेत भीमरावांना शिकवण्यासाठी कृष्णा केशव आंबेडकर नावाचे शिक्षक होते. शाळेच्या दप्तरात नोंदवलेले भीमरावांचे ''आंबडवेकर'' हे आडनाव उच्चारताना त्यांना ते आडनिडे वाटत असे म्हणून माझे ''आंबेडकर'' हे नाव तू धारण कर, त्यांनी असे भीमरावांना सुचविले. त्यावर भीमरावांनी होकार दिल्यावर तशी नोंद शाळेत झाली. तेव्हापासून त्यांचे आडनाव ''आंबडवेकर''चे '[[आंबेडकर]]' असे झाले.<ref>{{Cite book|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=कीर|first=धनंजय|publisher=पॉप्युलर प्रकाशन|year=1966|isbn=|location=मुंबई|pages=60-63|language=मराठी}}</ref> नोव्हेंबर १९०४ मध्ये भीमरावांनी इंग्रजी चौथीची परीक्षा उत्तीर्ण केली व यावर्षीच रामजी सकपाळ [[मुंबई]]ला सहपरिवार गेले.<ref name="auto8">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=44|language=मराठी}}</ref> === सुरुवातीचे शिक्षण === डिसेंबर १९०४ मध्ये रामजी सकपाळ सहपरिवार [[मुंबई]]ला आले व तेथील [[लोअर परळ]] भागातील ''डबक चाळ'' (बदक चाळ) नावाच्या एका इमारतीच्या एका खोलीत राहू लागले.<ref name="auto8" /> [[मुंबई]]मधे आल्यावर भीमराव हे [[एल्फिन्स्टन रोड|एल्फिन्स्टन रस्त्यावरील]] सरकारी शाळेत जाऊ लागले, एल्फिन्स्टन हायस्कूलमधे जाणारे ते पहिले अस्पृश्य विद्यार्थी होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1900s.html|title=1900s|access-date=2025-03-28|language=en}}</ref>[[कबीर पंथ]]ीय असलेल्या रामजींनी मुलांना हिंदू साहित्याची ओळख करून दिली. इतर जातीतील लोकांच्या विरोधामुळे रामजींनी मुलांना सरकारी शाळेत शिकवण्यासाठी आपल्या लष्करातील पदाचा वापर केला. शाळेत प्रवेश मिळाला तरी भीमरावांना इतर विद्यार्थ्यांपासून वेगळे बसावे लागे आणि शिक्षकांचे साहाय्य मिळत नसे. त्यांना वर्गात बसण्याची परवानगी नव्हती.<ref name="columbia.edu">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/txt_ambedkar_waiting.html|title=Waiting for a Visa, by Dr. B. R. Ambedkar|access-date=2025-03-28|language=en}}</ref> जेव्हा त्यांना तहान लागत असे, तेव्हा शाळेतील पाणी पिण्याच्या भांड्याला किंवा [[पेला|पेल्याला]] स्पर्श करण्याची त्यांना परवानगी नव्हती. तेव्हा एखादा उच्च जातीतील व्यक्ती उंचीवरून त्यांच्या ओंजळीवर पाणी ओतत असे. आंबेडकरांसाठी हे काम बहुधा शिपाई करीत. शिपाई उपलब्ध नसेल तर त्यांना दिवसभर पाण्याविनाच रहावे लागत असे; नंतर त्यांनी आपल्या लेखनात या घटनेचे "शिपाई नाही, तर पाणी नाही" असे वर्णन केले आहे.<ref name="columbia.edu"/> शाळेत असतानाच [[इ.स. १९०६]] मध्ये १४-१५ वर्षीय भीमरावांचे लग्न [[दापोली]]च्या भिकू वलंगकर यांची ९-१० वर्षीय कन्या रामीबाई उर्फ [[रमाबाई आंबेडकर|रमाबाई]] यांच्याशी झाले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=४६}}</ref> एल्फिन्स्टन हायस्कूलमध्ये शिकत असताना भीमरावांना वर्गातील स्पृश्य जातींच्या मुलांपासून दूर बसावे लागे. हायस्कूलमधील अनेक शिक्षक त्यांच्याशी तिरस्काराने वागत असत.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=2016|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=48-49|language=मराठी}}</ref>आंबेडकर हे आपल्या विद्यार्थी जीवनात दररोज १८ तास अभ्यास करत असत.<ref>{{Cite book|title=B.R. Ambedkar: Saviour of the Masses|last=Kapadiya|first=Payal|publisher=Puffin Books|year=2012|isbn=978-0143332282|location=Mumbai|pages=14|language=en}}</ref>[[इ.स. १९०७]] साली भीमराव एल्फिन्स्टन हायस्कूलमध्ये मॅट्रिकची परीक्षा यशस्वीरीत्या उत्तीर्ण झाले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=४९-५०}}</ref> ही परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर भीमराव आंबेडकरांच्या ज्ञातिबांधवांनी [[कृष्णाजी अर्जुन केळुसकर]] गुरुजी यांच्या अध्यक्षेखाली सभा भरवून भिवा रामजी आंबेडकरांचे कौतुक केले. एखाद्या अस्पृश्य मुलाने असे यश मिळविणे एवढे दुर्मिळ होते की, त्यांचे अभिनंदन करण्यासाठी तेव्हा एक जाहीर सभा भरवण्यात आली होती. यावेळी केळुसकर गुरुजींनी स्वतः लिहिलेल्या मराठी बुद्धचरित्राची एक प्रत भीमरावांना भेट म्हणून दिली. हे पुस्तक वाचल्यानंतर त्यांना पहिल्यांदाच [[गौतम बुद्ध|बुद्धांच्या]] शिकवणुकींची माहिती मिळाली व ते बुद्धाप्रती आकर्षित झाले.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=2012|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=122|language=मराठी}}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५० व ७७}}</ref> आर्थिक अडचणीमुळे रामजी सकपाळ भीमरावांना महाविद्यालयीन शिक्षण देऊ शकतील, अशी परिस्थिती नव्हती. त्यामुळे केळुसकर गुरुजींनी मुंबईमध्ये [[सयाजीराव गायकवाड|महाराज सयाजीराव गायकवाड]] यांचेशी भीमरावांची भेट घालून दिली. भीमरावांची हुशारी पाहून महाविद्यालयात शिक्षण घेण्यासाठी महाराजांनी त्यांना दरमहा रु.२५ची शिष्यवृत्ती देण्याचे मंजूर केले. त्यानंतर [[३ जानेवारी]], [[इ.स. १९०८]] रोजी भीमरावांनी [[एल्फिन्स्टन महाविद्यालय]]ात प्रवेश घेतला.<ref name="auto3">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५१}}</ref> पुढे चार वर्षांनी इ.स. १९१२ मध्ये त्यांनी [[मुंबई विद्यापीठ]]ाची [[राज्यशास्त्र]] आणि [[अर्थशास्त्र]] विषय घेऊन बी.ए.ची पदवी संपादन केली आणि [[बडोदा संस्थान]]ात नोकरीसाठी रूजू झाले. याच वर्षी १२ जानेवारी १९१२ रोजी त्यांना पहिला मुलगा [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]] झाला. त्याच सुमारात [[२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९१३]] रोजी मुंबईमध्ये त्यांचे वडील रामजींचे आजाराने निधन झाले. पुढे चार महिन्यांनी बडोदा नरेशांकडून प्रति महिने साडे अकरा पाऊंड शिष्यवृत्ती घेऊन [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ात उच्च शिक्षण घेण्यासाठी त्यांनी प्रयाण केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/graphics/youth.html|title=Dr. B.R. Ambedkar: Youth Timeline|date=2010-06-25|access-date=2025-03-28|language=en}}</ref> == उच्च शिक्षण == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar 09.jpg|thumb|right|विद्यार्थी दशेतील आंबेडकर, सन १९१८]] आंबेडकर हे परदेशातून अर्थशास्त्रामध्ये डॉक्टरेट (पीएच.डी.) पदवी मिळवणारे पहिले भारतीय होते. तसेच ते दक्षिण आशियातून दोनदा डॉक्टरेट (पीएच.डी. व डी.एससी.) पदव्या मिळवणारे पहिले दक्षिण आशियाई होते.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=आगलावे|first=डॉ. सरोज|date=एप्रिल २०१५|editor-last=ओक|editor-first=चंद्रशेखर|title=कर विकासोन्मुख हवेत...|url=https://dgipr.maharashtra.gov.in/|journal=लोकराज्य|series=अंक १०|location=मुंबई|publisher=माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय, महाराष्ट्र शासन|volume=71|issn=0024-6867|pages=१२|access-date=2025-03-28|archive-date=2020-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415095545/https://dgipr.maharashtra.gov.in/|url-status=dead}}</ref> त्यांनी नोव्हेंबर, १८९६ ते नोव्हेंबर १९२३ अशा २७ वर्षांत [[मुंबई विद्यापीठ]], [[कोलंबिया विद्यापीठ]], [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] आणि ग्रेज इन या शिक्षण संस्थांमधून उच्च शिक्षण घेतले. आंबेडकरांनी या दरम्यान बी.ए., दोनदा एम.ए., पी.एचडी., एम.एस्सी., बार-ॲट-लॉ आणि डी.एस्सी. या पदव्या मिळवल्या. १९५० च्या दशकात त्यांना एलएल.डी. आणि डी.लिट. या दोन सन्माननीय पदव्या सुद्धा प्रदान करण्यात आल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskar.com/news/latest-bar-news-032504-1469429.html|title=अमेरिका में 3 साल में 40 कोर्स, डबल डॉक्टरेट करने वाले दक्षिण एशिया के पहले व्यक्ति|website=दैनिक भास्कर|language=हिंदी|access-date=2025-03-28}}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२६, २७, ७३, ७९, ११३}}</ref> आंबेडकर हे त्यांच्या हयातीतील भारतातील सर्वात प्रतिभाशाली व सर्वाधिक उच्च विद्याविभूषित व्यक्ती होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=८८ व ८९}}</ref> === मुंबई विद्यापीठ === केळुसकर गुरुजींनी [[मुंबई]]मध्ये [[वडोदरा|बडोद्याचे]] महाराज [[सयाजीराव गायकवाड]] यांचेशी भीमरावांची भेट घालून दिली. यानंतर [[निर्णयसागर छापखाना|निर्णयसागर छापखान्याचे]] मालक [[दामोदर सावळाराम यंदे]] यांनीही प्रयत्न केल्यावर महाराजांनी त्यांना जानेवारी १९०८पासून दरमहा रु. २५ची शिष्यवृत्ती देऊ केली. त्यानंतर ३ जानेवारी [[इ.स. १९०८]] रोजी रामजींनी भीमरावांचे नाव मुंबईतील [[एल्फिन्स्टन महाविद्यालय]]ात प्रीव्हियसच्या वर्गात दाखल केले.<ref name="auto3" /> भीमराव हे आंबेडकर घराण्यातील सर्वप्रथम महाविद्यालयीन विद्यार्थी झाले. या काळात रामजी डबकचाळ सोडून इंप्रूव्हमेंट ट्रस्टच्या (पोयबावाडी-[[परळ]]) चाळीत राहायला गेले. येथे भीमराव नियमित अभ्यास करत असे.<ref name="auto3" /> महाविद्यालयात भीमरावांना इंग्लिश व [[फारसी भाषा|फारसी]] विषयांत शेकडा ७५ पेक्षा जास्त गुण मिळत असे. तेथे इंग्लिशचे प्राध्यापक मुलर व फारसीचे प्राध्यापक के.बी. इराणी हे आंबेडकरांचे शिक्षक होते. आंबेडकर [[राज्यशास्त्र]] आणि [[अर्थशास्त्र]] हे मुख्य विषय घेऊन जानेवारी १९१३मध्ये बी.ए. परीक्षा उत्तीर्ण झाले. ते [[मुंबई विद्यापीठ]]ाची बी.ए.ची पदवी संपादन करणारे अस्पृश्य वर्गातील पहिले विद्यार्थी होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५२}}</ref> महाराज सयाजीराव गायकवाड यांच्या आर्थिक सहकार्यातून मुक्त व्हावे, असा विचार करून आंबेडकरांनी बडोदा संस्थानात नोकरी मिळवली व २३ जानेवारी १९१३ रोजी नोकरीवर रूजू झाले. पण नवव्या दिवशीच मुंबईत वडील आजारी असल्याची तार त्यांना मिळाली व दोन दिवसांनी ते मुंबईत आले. भीमरावांची वडिलांशी भेट झाल्यावर ३ फेब्रुवारी १९१३ रोजी रामजींचे निधन झाले.<ref name="auto23">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५३}}</ref> यानंतर ते बडोद्यातील नोकरीवर पुन्हा वेळेवर हजर होऊ शकले नाहीत. दरम्यान त्यांना पुढचे पदव्युत्तर शिक्षण घेण्याची व त्याकरिता [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेला]] जाण्याची संधी मिळाली.<ref name="auto">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५४}}</ref> === कोलंबिया विद्यापीठ === [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar in Columbia University.jpg|thumb|right|१९१३-१६ दरम्यान कोलंबिया विद्यापीठात असताना विद्यार्थी डॉ. आंबेडकर]] बी.ए. उत्तीर्ण झाल्यावर आंबेडकरांसमोर नोकरी करून व घरची आर्थिक स्थिती सुधारणे, किंवा तर पदव्युत्तर शिक्षण घेणे आणि आपली शैक्षणिक पात्रता आणखी वाढवणे, असे पर्याय होते.<ref name="auto23" /> महाराज [[सयाजीराव गायकवाड]] [[बडोदा संस्थान|बडोदा संस्थानाच्या]] वतीने काही विद्यार्थ्यांना उच्चशिक्षणासाठी अमेरिकेला पाठवण्याच्या विचारात होते. त्याचवेळी आंबेडकर महाराजांना भेटले व [[बडोदा]] येथे आपल्याला बरोबर होत असलेला सामाजिक अन्याय महाराजांना सांगितला; त्यावर महाराजांनी काही प्रतिक्रिया दिली नाही परंतु त्यांनी आंबेडकरांना उच्च शिक्षण घेण्यासाठी शिष्यवृत्ती देऊन अमेरिकेत पाठविणे पसंत केल्याचे सांगितले.<ref name="auto" /> ४ एप्रिल, १९१३ रोजी बडोदा संस्थानच्या विद्याधिकाऱ्यांनी परदेशात अभ्यास करण्यासाठी चार विद्यार्थी निवडले, यात आंबेडकर एक होते. या प्रत्येकास दरमहा साडे अकरा पाऊंड शिष्यवृत्ती मंजूर केली. त्यासाठी त्यांना एक करारपत्र लिहून द्यावे लागले. या करारपत्रावर साक्षीदार म्हणून त्रिभुवन जे. व्यास आणि अंताजी गोपाळ जोशी यांनी १८ एप्रिल, १९१३ रोजी सह्या केल्या.<ref name="auto" /> या करारानुसार शिष्यवृत्तीची मुदत १५ जून १९१३ ते १४ जून १९१६ पर्यंत एकूण तीन वर्षांची होती. त्यानंतर आंबेडकर अमेरिकेला जाण्यासाठी [[मुंबई]]च्या बंदरातून एस.एस. अंकोना बोटीने प्रवास करून २१ जुलै, १९१३ रोजी दुपारी १२ वाजता अमेरिकेतील [[न्यू यॉर्क]] येथे पोचले. या शहरातील [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ामध्ये राज्यशास्त्र शाखेत त्यांनी जुलै १९१३ ते जून १९१६ या तीन वर्षांसाठी प्रवेश मिळवला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५५}}</ref> त्यांनी [[अर्थशास्त्र]] हा प्रमुख विषय आणि जोडीला [[समाजशास्त्र]], [[इतिहास]], [[राज्यशास्त्र]], [[मानववंशशास्त्र]] आणि [[तत्त्वज्ञान]] हे विषय निवडले. त्यांनी अर्थशास्त्र व समाजशास्त्र या विषयांचा अभ्यास करून विद्यापीठातील अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक एडविन आर. के. सेलिग्मन यांचे आवडते विद्यार्थी झाले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५६ व ५७}}</ref> दरम्यानच्या काळात कोलंबिया विद्यापीठाच्या ग्रंथालयात [[लाला लजपतराय]] यांनी भीमरावांशी ओळख करून घेतली.<ref name="auto9">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५७}}</ref> भीमराव आंबेडकर या ग्रंथालयात सर्वांच्या आधी हजर असत आणि सर्वात शेवटी बाहेर पडत असत, याची माहिती लजपतराय यांना झाली होती. त्या अनुषंगानेही त्यांची ओळख झाली. एकदा लजपतराय व आंबेडकर यांचा अर्थशास्त्र व समाजशास्त्र संबंधित विषयांवर संवाद सुरू असताना प्राध्यापक [[एडविन रॉबर्ट अँडरसन सेलीग्मन|एडविन सेलिग्मन]] तेथे आले व तेही संवादात सहभागी झाले.<ref name="auto9" /> प्रा. सेलिग्मन हे आंबेडकरांचे राज्यशास्त्र आणि समाजशास्त्राचे सखोल ज्ञान जानून होते. लजपतराय यांनी आंबेडकरांच्या ज्ञानाची स्तुती केली. त्याचवेळी सेलिग्मन यांनी आंबेडकरांबद्दल "भीमराव आंबेडकर हे केवळ भारतीय विद्यार्थ्यांमध्येच नव्हे तर अमेरिकन विद्यार्थ्यांमध्येही सर्वात बुद्धिमान विद्यार्थी आहेत." असे म्हणले.<ref name="auto9" /> एम.ए.च्या पदवीसाठी भीमरावांनी ''एन्शंट इंडियन कॉमर्स'' (प्राचीन भारतीय व्यापार) या विषयावर प्रबंध लिहून तो १५ मे, १९१५ रोजी कोलंबिया विद्यापीठाला सादर केला. २ जून, १९१५ रोजी या प्रबंधाच्या आधारावर त्यांना विद्यापीठाने एम.ए.ची पदवी प्रदान केली. हा प्रबंध नंतर ''अ‍ॅडमिशन अँड फायनान्स ऑफ इस्ट इंडिया कंपनी'' नावाचे प्रकाशित करण्यात आला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५७ व ५८}}</ref> त्यानंतर आंबेडकरांनी पीएच.डी. पदवीसाठी ''द नॅशनल डिव्हिडंड ऑफ इंडिया: अ हिस्टॉरीकल अँड ॲनलाटिकल स्टडी'' (भारताचा राष्ट्रीय लाभांश: इतिहासात्मक आणि विश्लेषणात्मक अध्ययन) नावाचा प्रबंध लिहिणे सुरू केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५८}}</ref> १९१७ मध्ये विद्यापीठाने त्यांचा प्रबंध स्वीकारून त्यांना पीएच.डी. (डॉक्टर ऑफ फिलॉसफी)ची पदवी देण्याचे मान्य केले मात्र यासोबत एक अटही घातली की ज्यावेळी हा प्रबंध छापून त्याच्या काही प्रती विद्यापीठात सादर केल्या जातील तेव्हाच आंबेडकरांना पीएच.डी. पदवी रीतसर दिली जाईल.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६२ व ६३}}</ref> मात्र प्रबंध स्वीकारल्यामुळे १९१७ मध्येच विद्यापीठाने आंबेडकरांनाना त्यांच्या नावापुढे 'डॉक्टर' (डॉ.) हा शब्द लावण्याची अनुमती दिली.<ref name="auto18">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६३}}</ref> आंबेडकरांनी आपल्या पीएच.डी. प्रबंधामध्ये, ब्रिटिश साम्राज्यशाहीचे भारत सरकार हजारो मैल दूर असलेल्या [[ब्रिटिश संसद|ब्रिटिश संसदेमधील]] सेक्रेटरी ऑफ स्टेट (भारतमंत्री) यांच्यामार्फत कसा कारभार करत होते आणि त्यामुळे चाललेली सरकारी उधळपट्टी आणि बेजबाबदारपणा भारतीय जनतेस कसा पिळून काढत होता यावर प्रकाश टाकला तसेच अंदाजपत्रक प्रथम कधी आले, प्रांतिक अर्थव्यवस्था केव्हापासून सुरू झाली, अर्थव्यवस्थेचा विस्तार कसा झाला याचे अभ्यासपूर्ण विवेचन केले. जगात निरनिराळ्या देशातील नागरिकांना ज्या अनेक प्रकारच्या करांचे ओझे वहावे लागते त्याचा उल्लेख करून ब्रिटिश साम्राज्यशाही केंद्र सरकारचे कर, स्थानिक स्वराज्यसंस्थांचे कर तसेच प्रांतिक सरकारचे कर याची छाननी त्यावेळच्या अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टिकोनातून केली. त्यानंतर आठ वर्षांनी (इ.स. १९२५ मध्ये) आंबेडकरांचा पीएच.डी.चा प्रबंध ''ब्रिटिश भारतातील प्रांतीय अर्थव्यवस्थेची उत्क्रांती'' या नावाने [[लंडन]]च्या पी.एस. किंग अँड कंपनीने ग्रंथरूपात प्रकाशित केला. आंबेडकरांनी प्रबंधाच्या प्रती कोलंबिया विद्यापीठात सादर केल्या, त्यानंतर ८ जून १९२७ रोजी आंबेडकरांना पीएच.डी. ही डॉक्टरेट पदवी रीतसर प्रदान करण्यात आली.<ref name="auto18" /> आंबेडकरांचे पीएच.डी. पदवीसाठीचे मार्गदर्शक प्रा. सेलिग्मन यांनी ग्रंथाची प्रस्तावना लिहिली होती. कोलंबिया विद्यापीठातील वास्तव्यानंतरही अनेक वर्षं सेलिग्मन यांच्याशी आंबेडकरांनी घनिष्ठ संबंध जोपासला होता.<ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/graphics/txt_zelliot1991.html|title=Dr. B.R. Ambedkar: Timeline by Eleanor Zelliot|language=en|access-date=2025-03-28}}</ref> डॉ. आंबेडकरांनी आपला हा ग्रंथ महाराज [[सयाजीराव गायकवाड]] यांना कृतज्ञतापूर्वक अर्पण केला.<ref name="auto18" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://drbacmahad.org/Speeches/the-evolution-of-provincial-finance-in-british-india.pdf|title=The Evolution of Provincial Finance in British India|language=en|access-date=2018-03-31|archive-date=2018-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025004702/http://drbacmahad.org/Speeches/the-evolution-of-provincial-finance-in-british-india.pdf|url-status=dead}}</ref> ९ मे १९१६ रोजी कोलंबिया विद्यापीठामध्ये समाजशास्त्राचे प्राध्यापक डॉ. [[ए.ए. गोल्डनवायझर]] यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित झालेल्या [[मानववंशशास्त्र]] विषयाच्या चर्चासत्रात ''[[कास्ट्स इन इंडिया]] : देअर मेकनिझम, जेनेसिस अँड डेव्हलपमेंट'' (भारतातील जाती : त्यांची रचना, उत्पत्ती आणि वृद्धी) नावाचा आपला एक नवीन शोधलेख वाचला.<ref name="auto18" /> शास्त्रीय विवेचन केलेला हा शोधलेख मे १९१७ ''इंडियन अँटीक्वेरी'' नावाच्या मासिकात प्रकाशित झाला. नंतर हाच शोधलेख पुस्तकाच्या रूपात प्रकाशित झाला. हे आंबेडकरांचे प्रकाशित झालेले पहिले पुस्तक होते.<ref name="auto18" /> कोलंबिया विद्यापिठामध्ये आंबेडकरांना [[जॉन ड्युई]] यांचेही मार्गदर्शन मिळाले. आंबेडकरांच्या समता आणि सामाजिक न्यायाच्या कल्पनांनी डेव्ही सुद्धा प्रभावित झाले होते. आंबेडकरांनी या विद्यापीठात प्रथमच ''स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता'' तत्त्वांचा अनुभव घेतला होता. "कोलंबिया विद्यापीठातील जॉन डेव्ही, जेम्स शॉटवेल, एडविन सेलिगमन आणि जेम्स हार्वे रॉबिन्सन हे महान प्राध्यापक मला लाभले आणि येथेच आयुष्यातील अनेक चांगले मित्र येथे मिळाले", असे आंबेडकरांनी एका मुलाखतीत म्हणले होते. आंबेडकरांनी ३ वर्षांसाठी मिळालेल्या शिष्यवृत्तीचा वापर करून अमेरिकेतील अभ्यासक्रम केवळ ३ वर्षांच्या आधी पूर्ण केला होता. लंडनला जाऊन अर्थशास्त्रामध्ये संशोधन करून अन्य पदव्या मिळवाव्यात ह्या विचाराने त्यांनी फेब्रुवारी १९१६ मध्ये महाराज सयाजीराव गायकवाड यांना दोन-तीन वर्ष शिष्यवृत्तीची मुदतवाढ मिळविण्यासाठी विनंतीपत्र पाठवले. मात्र ती विनंती अमान्य करण्यात आली. त्यानंतर आंबेडकर प्राध्यापक सेलिग्मन यांच्या शिफारसपत्रासह गायकवाडांना दुसरे विनंती पत्र पाठवले, मात्र यावेळी त्यांना केवळ एका वर्षाकरिता शिष्यवृत्तीची मुदत वाढवून देण्यात आली, मग मे १९१६ मध्ये ते लंडनला गेले.<ref name=":3" /><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५९}}</ref><ref name="auto42">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६०}}</ref> === लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स आणि ग्रेज इन === [[चित्र:Dr. B. R. Ambedkar with his professors and friends from the London School of Economics and Political Science, 1916-17.jpg|thumb|right|300px|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (मधल्या रांगेत उजवीकडून पहिले) [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]]मध्ये शिकत असतांना प्राध्यापक व मित्रांबरोबर घेतलेले छायाचित्र, १९१६-१७]] [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar as Barrister in London.jpg|thumb|बॅरिस्टर-ॲट-लॉ पदवी प्राप्त केल्यानंतर आंबेडकर यांचे छायाचित्र, इ.स. १९२२, लंडन]] आंबेडकरांनी [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलंबिया विद्यापीठ|कोलंबिया विद्यापीठातील]] आपल्या अभ्यासक्रम संपल्यावर पुढील शिक्षण [[लंडन]] मध्ये करण्याचे ठरवले. इ.स. १९१६ च्या जून महिन्यात ते [[लिव्हरपूल]] बंदरात उतरले व पुढचा प्रवास रेल्वेने करत [[लंडन]]ला पोहोचले.<ref name="auto42" /> कोलंबिया विद्यापीठाचे प्राध्यापक सीगर यांनी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठाचे]] अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक [[एडविन कॅनन]] यांना आंबेडकरांसाठी परिचयपत्र दिले होते. "डॉ. भीमराव आंबेडकरांची अर्थशास्त्रातील प्रगती एखाद्या अर्थशास्त्राच्या प्राध्यापकापेक्षाही जास्त आहे" असे त्या परिचयपत्रात सीगर यांनी लिहिले होते.<ref name="auto42"/> तसेच प्रा. सेलिग्मन यांनीही अर्थशास्त्रज्ञ सिडने वेब यांच्या नावे परिचयपत्र आंबेडकरांजवळ दिले होते, ज्यात आंबेडकरांना अर्थशास्त्राच्या विविध ग्रंथांचा अभ्यास करता यावा म्हणून लंडन येथील विविध ग्रंथालयात प्रवेश मिळवून द्यावा असे सांगितले होते. त्यानुसार वेब यांनी लंडनमधील [[इंडिया हाऊस]]च्या ग्रंथालयात आंबेडकरांना अभ्यास करता येईल अशी सोय उपलब्ध करून दिली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६० व ६१}}</ref> अर्थशास्त्रामध्ये पदव्या घेण्याच्या हेतूने इ.स. १९१६ च्या ऑक्टोबर महिन्यात आंबेडकरांनी [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] अँड पॉलिटिकल सायन्समध्ये प्रवेश घेतला. कोलंबिया विद्यापीठात एम.ए. व पीएच.डी. या पदव्यांसाठी आंबेडकरांनी अर्थशास्त्राचा अभ्यास केला होता, त्यामुळे बी.एस्सी.ची परीक्षा न देता थेट एम.एस्सी. साठी प्रवेश मिळावा, अशी प्रा. कॅनन यांच्या शिफारशीसह असलेली विनंती [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठाने]] मान्य केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६१}}</ref> हा अभ्यास सुरू असतानाच समांतर [[बॅरिस्टर]] होण्यासाठी ११ नोव्हेंबर १९१६ रोजी लंडनमधील [[ग्रेज इन]] मध्ये प्रवेश घेतला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६०, ६१ व ६३}}</ref> एम.एस्सी. पदवी मिळवण्याकरिता ''प्रॉव्हिन्शियल डीसेंट्रलायझेशन ऑफ इम्पिरियल फायनान्स'' (भारतीय शाही अर्थव्यवस्थेचे प्रांतीय विकेंद्रीकरण) विषयावर प्रबंध लिहिणे सुरू केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६२}}</ref> परंतु त्यांच्या एक वर्ष शिष्यवृत्तीची कालमर्यादा संपल्यामुळे अभ्यास अर्धवट सोडून त्यांना भारतात परतावे लागले. लंडन सोडण्यापूर्वी आंबेडकरांनी पुढील चार वर्षांच्या कालमर्यादेत म्हणजे ऑक्टोबर १९१७ ते सप्टेंबर १९२१ पर्यंत कोणत्याही वेळी लंडन येऊन आपला अपूर्ण राहिलेला अभ्यास करण्यासाठी पुन्हा प्रवेश घ्यावा, अशी [[लंडन विद्यापीठ|लंडन विद्यापीठाकडून]] परवानगी मिळवली होती.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६४}}</ref> [[चित्र:The photograph of Dr. Babasaheb Ambedkar was appointed as Professor of Economics on November 19, 1918..jpg|thumb|right|१९ नोव्हेंबर १९१८ रोजी डॉ. आंबेडकरांची मुंबईच्या गव्हर्नमेंट लॉ कॉलेजमध्ये अर्थशास्त्राच्या प्राध्यापक असतानाचे छायाचित्र.]] जुलै इ.स. १९१७ मध्ये आंबेडकर मुंबईला परत आले. [[बडोदा संस्थान]]च्या करारान्वये त्यांनी [[वडोदरा|बडोद्यात]] दरमहा एकशे पन्नास रुपयांची नोकरी घेतली. आंबेडकरांना महाराजांचे ''मिलिटरी सेक्रेटरी'' म्हणून नेमण्यात आले. येथे आंबडकर अस्पृश्य असल्याने आपल्या कार्यालयात अन्य सहकारी व कर्मचारी त्यांचा सतत अपमान करीत असत.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ६५">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६५}}</ref> आंबेडकरांनी गायकवाडांना याबाबतचे निवेदन दिले होते परंतु यावर कार्यवाही झाली नाही.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ६५"/> अस्पृश्य असल्यामुळे [[वडोदरा|बडोद्यात]] राहण्यासाठी आंबेडकरांना जागा मिळाली नाही त्यामुळे नोकरी सोडण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला व १९१७ च्या नोव्हेंबर महिन्यात मुंबईला परतले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६५ व ६६}}</ref> त्यांना दोन पारशी विद्यार्थांना त्यांच्या घरी जाऊन शिकविण्याची दरमहा ₹१०० मिळणारी शिकवणी त्यांनी घेतली.<ref name="auto19">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६६}}</ref> जोडीला त्यांनी व्यापाऱ्यांना आणि व्यापारी संस्थांना सल्ले देणारी ''स्टॉक्स अँड शेअर्स ॲडव्हायझर्स'' नावाची कंपनी सुरू केली. मात्र ही कंपनी महार व्यक्तीची आहे असे समजल्यावर लोकांचे सल्ले घेण्यास येणे बंद झाले व आंबेडकरांना आपली कंपनी बंद करावी लागली.<ref name="auto19" /> ''दावर्स कॉलेज ऑफ कॉमर्स'' या व्यापारविषय शिक्षण सल्ले देणाऱ्या महाविद्यालयामध्ये अर्थशास्त्र, बँकेचे व्यवहार आणि व्यापारी कायदे हे विषय शिकवण्यासाठी प्राध्यापक म्हणून आंबेडकरांना दरमहा पन्नास रुपये वेतनावर नियुक्त करण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६६ व ६७}}</ref> दरमहा दीडशे रुपयांची ही आवक घरखर्च व शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी साठवणूकीसाठी तोकडी होती. ते अर्थशास्त्रीय प्रश्नांवर लेख लिहून वर्तमानपत्रांकडे प्रसिद्धीसाठी पाठवत यातून त्यांना थोडी आर्थिक मदत होई. याखेरीज आंबेडकरांनी [[कास्ट्स इन इंडिया]] व [[स्मॉल होल्डिंग इन इंडिया अँड देअर रेमिडीज]] हे आपले दोन प्रबंध पुस्तकस्वरूपाने प्रसिद्ध केले. यातूनही त्यांना पैसा जमा करण्याइतपत अर्थ प्राप्ती झाली नाही. या दरम्यान ते मुंबईतील विविध ग्रंथालयात जात आणि लंडनच्या अभ्यासास उपयुक्त अशा ग्रंथांचे वाचन करत व टिपणे काढत.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६७}}</ref> पुढे [[सिडनहॅम कॉलेज ऑफ कॉमर्स]] या मुंबईतील सरकारी महाविद्यालयात ''राजकीय अर्थशास्त्र'' विषयाच्या प्राध्यापकाची जागा दोन वर्षांकरीता रिकामी झालेल्या जागेवर शासनाने १० नोव्हेंबर १९१८ रोजी डॉ. आंबेडकरांची नेमणूक केली. त्यांना या नोकरीचा पगार दरमहा ४५० रुपये मिळत असे.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६७ व ६८}}</ref> याचदरम्यान इ.स. १९१८ मध्ये त्यांचे मोठे भाऊ आनंदराव यांचे निधन झाले आणि संपूर्ण कुटुंबाची घरखर्चाची जबाबदारी एकट्या भीमरावांवर आली. आंबेडकरांच्या अर्थशास्त्रावरील व्याख्यानांनी त्यांचे विद्यार्थी प्रभावित होत असत. ते विद्यार्थीप्रिय प्राध्यापक बनले. त्यांचे लेक्चर्स ऐकण्यासाठी अन्य महाविद्यालयांचेही विद्यार्थी वर्गात येऊन बसत असत.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ६८">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६८}}</ref> आंबेडकर सिडनहॅम महाविद्यालयाच्या ग्रंथालयातील प्रामुख्याने अर्थशास्त्रावरील ग्रंथ वाचत असत व टिपणे काढत असत. आंबेडकर घरखर्चासाठी शंभर रुपये देउन बाकीचे पैसे पुढील शिक्षणासाठी जमा करून ठेवत असत. ११ मार्च १९२० रोजी त्यांची प्राध्यापकाची नोकरी संपली.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ६८"/> सामाजिक कार्याच्या माध्यमातून आंबेडकरांचा [[कोल्हापूर संस्थान]]चे राजर्षी [[शाहू महाराज]] यांच्याशी परिचय झाला होता. त्यामुळे जेव्हा आंबेडकर पुढील शिक्षणासाठी लंडनला जाण्याच्या तयारीला लागले तेव्हा त्यांना शाहू महाराजांनी दीड हजार रुपये सहकार्य म्हणून दिले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६८ व ६९}}</ref> ५ जुलै १९२० रोजी 'सिटी ऑफ एक्टिटर' या बोटीने आंबेडकर लंडनकडे रवाना झाले.<ref name="auto25">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६९}}</ref> ३० सप्टेंबर १९२० रोजी आंबेडकरांनी लंडन स्कूल इकॉनॉमिक्स अँड पॉलिटिकल सायन्स आणि ग्रेज-इन मध्ये पुन्हा प्रवेश घेतला.<ref name="auto25" /> ते सकाळी सहा वाजता ग्रंथालयात जात, ग्रंथालयात सर्वप्रथम त्यांचाच प्रवेश होई.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ७०">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७०}}</ref> दिवसभर पुरेल इतके साहित्य घेउन ते एकाबैठकी अखंड अखंड अभ्यास करीत. दुपारच्या वेळी खाण्यासाठीच ते जागेवरून थोडा वेळ आपल्या जागेवरून उठत असत. ग्रंथालय सायंकाळी बंद होत असताना ते सर्वात शेवटी बाहेर पडत असत.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ ७०"/> राहण्याच्या ठिकाणीही ते जेवणानंतर रात्री मध्यरात्रीपर्यंत अभ्यास करत असत. खाणे, आराम करणे, झोप घेणे किंवा मनोरंजनासाठी वेळे देणे; हे सर्व त्यांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे नसून सतत अभ्यास करणे, हे त्यांचे ध्येय होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=६९-७०}}</ref> वर्षभरात आंबेडकरांनी त्यांचा शोधप्रबंध ''प्रॉव्हिन्शियल डीसेंट्रलायझेशन ऑफ इम्पिरियल फायनान्स इन ब्रिटिश इंडिया'' (ब्रिटिश भारतातील साम्राज्यीय अर्थव्यवस्थेचे प्रांतीय विकेंद्रीकरण) तयार केला आणि जून १९२१ मध्ये एम.एस्सी.च्या पदवीसाठी लंडन विद्यापीठात सादर केला. विद्यापीठाने प्रंबंध स्वीकारून २० जून १९२१ रोजी त्यांना अर्थशास्त्रातील एम.एस्सी. ही पदवी प्रदान केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७०-७१}}</ref> २८ जून १९२२ रोजी ग्रेज-इन संस्थेने त्यांना ''बॅरिस्टर-ॲट-लॉ'' (बार-ॲट-लॉ) ही कायद्याची उच्चतम पदवी प्रदान केली.<ref name="auto12">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७१}}</ref> त्यानंतर '[[द प्रोब्लम ऑफ रुपी]]' (रुपयाचा प्रश्न) हा अर्थशास्त्रीय प्रबंध तयार करून 'डॉक्टर ऑफ सायन्स' (डी.एस्सी.)च्या पदवीसाठी ऑक्टोबर १९२२ मध्ये लंडन विद्यापीठात सादर केला. त्यांनतर, अर्थशास्त्रावर संशोधनात्मक लेखन करून [[जर्मनी]]च्या [[बॉन विद्यापीठ]]ाचीही डॉक्टरेट पदवी मिळवावी हा विचार करून ते जर्मनीला गेले आणि बॉन विद्यापीठामध्ये प्रवेश घेतला. ते [[जर्मन भाषा]]ही शिकलेले होते.<ref name="auto12"/> तेथे तीन महिने राहून त्यांनी प्रबंधलेखनाची तयारी केली. त्याचवेळी शिक्षक एडविन कॅनन यांनी डी.एस्सी. पदवी संदर्भात लंडनला येण्यासंबंधीचे पत्र त्यांना पाठवल्यामुळे ते लगेच लंडनला परतले.<ref name="auto12" /> प्रबंधात आंबेडकरांनी भारतातील ब्रिटिश साम्राज्याच्या धोरणांवर टीका केलेली असल्यामुळे मार्च १९२३ मध्ये परीक्षकांनी स्वतःच्या प्रबंधाचे त्यांच्या धोरणानुसार पुनर्लेखन करण्याचे सांगितले. यासाठी तीन-चार महिन्यांचा कालावधी लागणार होता. यादरम्यान त्यांच्याजवळील पैसे संपत चालले होते म्हणून त्यांनी भारतात जाऊन तेथे प्रबंध पूर्ण करण्याचे ठरवले. त्यांनी बॉन विद्यापीठाचा प्रबंध सोडून दिला. आंबेडकर लंडनहून बोटीने भारताकडे निघाले व ३ एप्रिल १९२३ रोजी ते मुंबईला पोहोचले. ऑगस्ट १९२३ मध्ये आंबेडकरांनी आपले निष्कर्ष न बदलता लिखाणाची पद्धत बदलून प्रबंध लंडन विद्यापीठाला पुन्हा एकदा पाठवला. विद्यापीठाने तो प्रबंध मान्य करत नोव्हेंबर १९२३ मध्ये त्यांना डी.एस्सी.ची पदवी प्रदान केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७२}}</ref> लंडनच्या ''पी.एस. किंग अँड कंपनी'' प्रकाशन संस्थेने ''द प्रोब्लेम ऑफ रुपी'' हा प्रबंध इ.स. १९२३ च्या डिसेंबर मध्ये ग्रंथरूपाने प्रसिद्ध केला. या ग्रंथाला त्यांचे मार्गदर्शक अर्थशास्त्रज्ञ डॉ. कॅनन यांनी प्रस्तावना लिहिली होती. हा प्रबंध आंबेडकरांनी आपल्या आई-वडिलांस अर्पण केला होता.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७३}}</ref> या संशोधनांमुळे तसेच ग्रंथलेखनामुळे अर्थशास्त्र व राज्यशास्त्र ज्ञानशाखांतील तज्ज्ञ व्यक्ती तसेच निष्णात [[कायदेपंडित]] म्हणून आंबेडकर ओळखले जाऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=८५}}</ref> इंग्लंडमध्ये शिकत असताना ज्या अभ्यासक्रमाला ८ वर्षे लागतात तो आंबेडकरांनी २ वर्षे ३ महिन्यांत यशस्वी तऱ्हेने पूर्ण केला होता. यासाठी त्यांना दररोज २४ तासांपैकी २१ तास अभ्यास करावा लागला.<ref>{{Cite book|title=माझी आत्मकथा|last=आंबेडकर|first=डॉ. बाबासाहेब|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=३१}}</ref> == जातिसंस्था विषयक सिद्धान्त == {{मुख्य|कास्ट्स इन इंडिया}} अमेरीकेतील कोलंबिया विद्यापीठामध्ये १९१६ साली डॉ. ए.ए. गोल्डनविझर यांनी [[मानववंशशास्त्र]] विषयक परिसंवादात भाग घेण्यासाठी भीमराव आंबेडकरांना बोलविले. त्यांनी [[कास्ट्स इन इंडिया|भारतातील जाती, त्यांचा उगम, विकास आणि वास्तविकता]] या विषयावर व्याख्यान दिले. तेव्हा आंबेडकर हे केवळ २५ वर्षांचे होते.<ref name="auto17">{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=६}}</ref> आंबेडकरांनी या आपल्या शोध पुस्तिकेत जातिसंस्था विषयक खालील सिद्धांत मांडले. <blockquote> वर्ग आणि जात तसे मानायचे झाले, तर निकटवर्ती होत. कालांतराने ते अलग होतात. बंदिस्त केलेली, गोठवलेला वर्ग म्हणजे ‘जात’.<ref name="auto17" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/txt_ambedkar_castes.html|title=Castes in India: Their Mechanism, Genesis, and Development, by Dr. B. R. Ambedkar|language=en|access-date=2018-04-01}}</ref> </blockquote> जातिसंस्था मनूने निर्माण केली हे डॉ. आंबेडकरांना मान्य नव्हते. आंबेडकरांच्या मतानुसार, 'मनूने जातीचा कायदा सांगितला नाही. तो ते करू शकता नव्हता. मनूपूर्वी कित्येक वर्षे जातिसंस्था अस्तित्त्वात होत्या. स्मृतिकार मनूने अस्तित्त्वात असलेल्या कायद्यांची संहिता बनवून, त्याला तात्त्विक आणि धार्मिक अधिष्ठान प्राप्त करून दिले.'<ref>{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=६ व ७}}</ref> ४ जानेवारी १९२८ रोजी [[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]च्या इंदूर संस्थानात अनुसूचित जातींना मिळणाऱ्या वाईट वागणुकीबद्दलच्या वृत्तांताची तुलना आंबेडकरांनी १८ व्या शतकातील [[पेशवाई]]तील रिजनाच्या स्थितीशी केली.<ref>{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=७}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ccnmtl.columbia.edu/projects/mmt/ambedkar/web/section_2.html|title=Section 2 [Why social reform is necessary for political reform]|language=en|access-date=2018-04-01}}</ref> आंबेडकरांनी ''[[जात]]'' या संकल्पनेची चिकित्सा करून तिचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला. <blockquote>जात ही ''श्रमविभागणी'' वरही अवलंबून नाही आणि ''नैसर्गिक कल वा योग्यतेवरही'' अवलंबून नाही. व्यक्तीची कामे जात आधीच तयार करते. कूळ कुवतीच्या आधारे नव्हे तर, जन्मानुसार किंवा आई-वडिलांच्या सामाजिक स्थानानुसार ठरते.<ref>{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=7-8|language=मराठी}}</ref> </blockquote> == वकिली == [[चित्र:Babasaheb Ambedkar as a Lawyer in Bombay High Court.jpg|thumb|right|बॉम्बे उच्च न्यायालयामधील वकील आंबेडकर]] आंबेडकर १९२२ मध्ये ग्रेज इन येथून बॅरिस्टर-ॲट-लॉ ही पदवी घेउन ३ एप्रिल, १९२३ रोजी मुंबईत परतले. समाजकार्य करावे व अर्थाजनासाठी वकिली करावी असा निर्णय त्यांनी घेतला व [[परळ]]च्या दामोदर हॉलमध्ये पहिल्या मजल्यावर एक खोली कार्यालयासाठी मिळवली. जून महिन्यात त्यांनी वकिलीच्या प्रॅक्टिससाठी [[मुंबई उच्च न्यायालय|मुंबई उच्चन्यायालयात]] आपले नाव नोंदवण्यासाठी अर्ज दाखल केला व ५ जुलै, १९२३ रोजी उच्च न्यायालयाने त्यांचे नाव नोंदवून घेतले. वकिली सुरू झाल्यावर आंबेडकर अस्पृश्य समाजाचे असल्याने स्पृश्य समाजाच्या वकिलांनी त्यांना सहकार्य करण्याचे टाळले. अशा स्थितीत बाळकृष्ण गणेश मोडक नावाच्या एका स्पृश्य वकीलाने आंबेडकरांना वकिली करत राहण्यासाठी सहकार्य केले.<ref name="auto50">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२०|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांना पहिली केस म्हणून [[नाशिक जिल्हा|नाशिक जिल्ह्यातल्या]] आडगावच्या महार जातीच्या जाधव बंधूंची केस मिळाली. ही केस वर्षभर चालली व यशस्वीही झाली. केसची फी म्हणून आंबेडकरांना सहाशे रुपये मिळाले.<ref name="auto50" /> वकिलीतून घरखर्च भागत नसल्यामुळे त्यांनी बॉटलीबॉईज अकौंटसी इन्स्टिट्युटमध्ये मर्कंटाइल लॉचे प्राध्यापक म्हणून नोकरी केली. याचे त्यांना महिन्याला दोनशे रुपये वेतन मिळे. ही प्राध्यापक पदाची नोकरी त्यांनी १० जून, १९२५ ते ३१ मार्च, १९२८ पर्यंत केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२० व १२१|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी अनेक महत्त्वपूर्ण खटल्यात सहभाग घेतला होता. ब्राह्मणेत्तर सत्यशोधक चळवळीशी संबंधित नेते [[केशव गणेश बागडे]], [[केशवराव मारुतीराव जेधे]], [[रांमचंद्र नारायण लाड]] आणि [[दिनकरराव शंकरराव जवळकर]] या चौघांवर "देशाचे दुश्मन" हे पुस्तक लिहिण्याच्या कारणांवरून खटला भरण्यात येऊन खालच्या न्यायालयाने त्यांना दोषी मानले होते. आंबेडकरांनी त्यांची अपील लढवून ऑक्टोबर १९२६ मध्ये त्या चौघांनाही वरच्या न्यायालयातून निर्दोष मुक्तता मिळवून दिली. फिर्यादीच्या बाजूने [[पुणे|पुण्यातील]] वकील एल.बी. भोपटकर होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२६|language=मराठी}}</ref> ''इंडिया अँड चायना'' या पुस्तकाचे लेखक फिलीफ स्प्रॅट यांनाही आंबेडकरांच्या वकिलीनिशी २८ नोव्हेंबर, १९२७ रोजी न्यायालयाद्वारे दोषमुक्त करण्यात आले. बॅरिस्टर आंबेडकरांची यशस्वी वकिलांमध्ये गणना होऊ लागली.<ref name="auto21">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२७|language=मराठी}}</ref> [[शहापूर तालुका|शहापूर तालुक्यातील]] [[किन्हवली]] येथील व्यापारी चंदुलाला सरूपचंद शहा यांच्याविरुद्ध १९३० च्या [[भारतीय दंड संहिता|इंडियन पिनल कोड]]च्या कायद्याखाली बेकायदा शस्त्रे आणि स्फोटके बाळगल्याच्या आरोपाखाली गुन्हा दाखल झाला होता. हे प्रकरण ठाणे जिल्हा सत्र न्यायालयात सुरू असताना शहा यांचे वकील प्रभाकर रेगे यांनी या गुन्ह्यातून तुम्हाला सोडवणे आपणास शक्य नसल्याचे सांगितला व [[दादर]]च्या [[हिंदू कॉलनी|हिंदू कॉलनीमध्ये]] राहणाऱ्या डॉ. आंबेडकरांना भेटण्याचे सांगितले. पुढची तारीख कोणती आहे हे विचारून डॉ. आंबेडकरांनी त्यांचे वकीलपत्र स्वीकारले. त्यांनी [[ठाणे]] येथे सत्र न्यायालयात शस्त्र कायद्याप्रकरणी न्यायाधीशांसमोर दोनच मिनिटे युक्तिवाद केला. या युक्तिवादानंतर न्यायाधीशांकडून चंदुलाल शेठ यांना आरोपातून निर्दोष सोडवण्यात आले. यासाठी आंबेडकरांनी फक्त ठाणे-दादर रेल्वेचे तिकीट हेच मानधन घतेले होते.<ref name="Gaikwad">{{Cite web|url=http://prahaar.in/%e0%a4%86%e0%a4%a3%e0%a4%bf-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%a8%e0%a5%80-%e0%a4%9a%e0%a4%82%e0%a4%a6%e0%a5%81%e0%a4%b2/|title=..आणि बाबासाहेबांनी चंदुलाल शहा यांना आरोपातून सोडविले! &#124;|first=Priyanka|last=Gaikwad}}{{मृत दुवा|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सन १९३० ते १९३८ या कालावधीत शहापूर येथील कनिष्ठ स्तर न्यायालयात वकील म्हणून अनेक खटले आंबेडकर यांनी चालवले. [[वाशिंद]] येथील नाना मलबारी यांच्या घरी डॉ. आंबेडकर आले असताना ते ज्या लाकडी खुर्चीवर बसले होते ती खुर्ची त्यांनी आजपर्यंत जपून ठेवली आहे. आता ती खुर्ची कासने येथील विहारात मलबारी यांनी दान केलेली आहे.<ref name="Gaikwad"/> २०२३ मध्ये, बाबासाहेब आंबेडकरांच्या वकिली कारकीर्दीस १०० वर्षे पूर्ण झाल्याबद्दल, संविधान दिनी २६ नोव्हेंबर २०२३ रोजी [[भारताचे सर्वोच्च न्यायालय|भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या]] संकेतस्थळावर आंबेडकरांविषयी एक [https://main.sci.gov.in/AMB/home विशेष विभाग] जोडण्यात आला.<ref>{{Cite web|url=https://main.sci.gov.in/AMB/home|title=Dr. B.R. Ambedkar: A Legacy in Law|website=Supreme Court of India|access-date=2025-03-28}}</ref> या विभागामध्ये आंबेडकरांच्या जीवनाचे तपशील, त्यांनी युक्तिवाद केलेले खटले, त्यांच्या महत्त्वाच्या भाषणांच्या लिंक्स (त्याच्या CAD भाषणाच्या ऑडिओसह), फोटो इत्यादी बाबी आहेत. == अस्पृश्यता निर्मूलन व जातीअंताचा लढा == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar delivering a speech 2.jpg|thumb|300px|right|बाबासाहेब आंबेडकर सभेत संबोधित करताना विशेष उपस्थिती महिलांची दिसत आहे. (१९४०)]] भारतातील वर्गलढ्याला आणि जातीअंताच्या लढ्याला आकार आणि दिशा देण्याचे काम आंबेडकरांनी केले. जागतिक पातळीवर शोषण मुक्ती आणि समतेसाठीच्या लढ्यांमध्येही आंबेडकर प्रेरणादायी ठरले आहेत.<ref name="auto13"/> जगाच्या इतिहासात असे योगदान करणाऱ्या अत्युच्च पातळीवरच्या निवडक व्यक्तींमध्ये आंबेडकरांचे स्थान आहे, असे [[गेल ऑमवेट|डॉ. गेल ऑमवेट]] सांगतात.<ref name="auto13">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-43756471|title=दृष्टिकोन : न्यू यॉर्क आणि शिकागोमध्येही फडकतोय आंबेडकरांचा निळा झेंडा|first=डॉ गेल|last=ऑमवेट|date=13 एप्रिल 2018|via=www.bbc.com}}</ref> सामाजिक सुधारणा क्षेत्राच्या संदर्भात विशेषतः वर्ग, जात, धर्म, लिंग ह्यांचा भेदभाव न करता सर्व नागरिकांना समान अधिकार यासाठी आंबेडकरांनी काम केले. त्यांनी वेगवेगळ्या जातीतल्या लोकांमधली दरी मिटण्यासाठी तीन महत्त्वाच्या मार्गांचा उल्लेख केला होता - लग्न, खानपान आणि सांस्कृतिक मिलाप.<ref>{{स्रोत बातमी|last=आर्य|first=दिव्या|url=https://www.bbc.com/marathi/india-43620153|title=जाती-धर्माच्या बेड्या तोडण्यासाठी धडपडणाऱ्या त्या|publisher=BBC News मराठी|year=2018|language=mr}}</ref> आंबेडकरांना बालपणापासून अस्पृश्येचा सामना करावा लागला.<ref>{{Cite web|url=http://thewirehindi.com/30384/waiting-for-a-visa-br-ambedkar-koregaon-maharashtra/|title=प्रासंगिक: जब नौ साल की उम्र में कोरेगांव गए आंबेडकर को जातीय भेदभाव का सामना करना पड़ा|website=thewirehindi.com}}</ref> [[इ.स. १९३५]]-[[इ.स. १९३६|३६]] या कालावधी दरम्यान लिहिलेल्या [[वेटिंग फॉर अ व्हिझा]] या आपल्या आत्मकथेत आंबेडकरांनी [[अस्पृश्यता|अस्पृश्यतेसंबंधी]] त्यांना आलेल्या कटु अनुभवांच्या आठवणींच्या नोंदी केलेल्या आहेत.<ref name="columbia.edu"/><ref>{{स्रोत पुस्तक|last1=Moon|first1=Vasant |title=Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches, Vol. 12|url=https://www.amazon.in/BABASAHEB-AMBEDKAR-WRITINGS-SPEECHES-Vol-ebook/dp/B0785FK2W1|date=1993|publisher=Bombay: Education Department, Government of Maharashtra|location=Mumbai|accessdate=15 April 2015}}</ref> हे आत्मचरित्रपर पुस्तक [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ात 'पाठ्यपुस्तक' म्हणून वापरले जाते.<ref name="columbia.edu"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.theprint.in/opinion/ambedkars-autobiography-is-not-taught-in-india-but-columbia-university/55760/|title=भारत नहीं, कोलंबिया यूनिवर्सिटी में पढ़ाई जाती है डॉ. भीमराव आम्बेडकर की आत्मकथा|last=सिद्धार्थ|date=2019-04-14|website=ThePrint Hindi|language=en-US|access-date=2021-06-05}}</ref> राजकीय स्वातंत्र्य आधी की सामाजिक सुधारणा हा [[टिळक]] व [[आगरकर]] यांच्यातील वाद डॉ. आंबेडकरांच्याही मनात चालत होता. स्वातंत्र्योत्तर भारतात तत्कालीन अस्पृश्यांच्या स्वातंत्र्याला काहीच किंमत नसेल, तर त्यातून अधिक गुंतागुंतीच्या समस्या निर्माण होतील. तसे होऊ नये यासाठी आंबेडकरांनी सामाजिक सुधारणा व अस्पृश्यता निर्मूलन ही कार्ये करण्याला अधिक प्राथमिकता दिली. आंबेडकर भारतातील ब्रिटिश सत्तेचे सुद्धा विरोधक होते. === साऊथबरो मताधिकार समितीसमोर साक्ष === इंग्रज सरकारकडून भारतातील अस्पृश्य समाजाला राजकीय व सामाजिक स्वरूपाचे हक्क [[इ.स. १९१९]] पर्यंत मिळालेले नव्हते. पण ज्यावेळी साउथबरो अध्यक्ष असलेली मताधिकार समिती जेव्हा [[मुंबई प्रांत|मुंबई प्रांतात]] आली, तेव्हा [[सिडनहॅम महाविद्यालय|सिडनहॅम महाविद्यालयात]] प्राध्यापक असताना आंबेडकरांनी २७ जानेवारी, १९१९ रोजी अस्पृश्यांचा प्रतिनिधी म्हणून [[माँटेग्यू चेम्सफोर्ड सुधारणा १९१९|गव्हर्नमेंट ऑफ इंडिया ॲक्ट १९१९]] बाबत साऊथबरो मताधिकार समितीसमोर साक्ष दिली व समितीला आपल्या मागण्यांचे पन्नास पृष्ठांचे छापील निवेदनही सादर केले. त्यात त्यांनी ''अस्पृश्यांना मतदानाचा हक्क पाहिजे, त्यांना निवडणुकीस उभे राहता पाले पाहिजे, त्यांच्या मतदारांना स्वतंत्र मतदारसंघ पाहिजेत, अस्पृश्यांचे अस्पृश्य प्रतिनीधी अस्पृश्य मतदारांनीच निवडले पाहिजेत आणि अस्पृश्यांच्या मतदारसंघात अस्पृश्यांना लोकसंख्येच्या प्रमाणात जागा दिल्या पाहिजेच,'' यासारख्या मागण्या केल्या होत्या.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०० व १०१|language=मराठी}}</ref> त्यांच्या प्रभावाखाली अस्पृश्यवर्गीय समाजसेवक व पुढारी सभा घेऊन आपल्या मागण्यांचा पाठपुरावा करणारे ठराव पास करून इंग्रज सरकारकडे पाठवू लागले. समाजप्रबोधनाची ही चळवळ नेटाने सुरू ठेवण्यासाठी चळवळीला मदत करणारे एखादे वृत्तपत्र सुरू करावे असे आंबेडकरांना वाटू लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०१|language=मराठी}}</ref> === '[[मूकनायक]]' पाक्षिकातून अस्पृश्यांच्या अन्यायाला वाचा === आंबेडकरांचे समाजकार्य सुरू असताना मुंबईत कोल्हापुरचे राजे [[शाहू महाराज]] हे आपण होऊन आंबेडकरांना त्यांच्या घरी येऊन भेटले.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १०१ व १०२">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०१ व १०२|language=मराठी}}</ref> त्यांनी आंबेडकरांना वृत्तपत्र काढण्यासाठी अडीच हजार रुपयांची मदत केली.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १०१ व १०२"/> आंबेडकरांनी [[इ.स. १९२०]] साली मुंबईत [[मूकनायक]] नावाचे पाक्षिक सुरू केले व पांडुरंग नंदराम भटकर यांना पाक्षिकाचे संपादक नेमले. मूकनायक पाक्षिकाचा पहिला अंक ३१ जानेवारी, १९२० रोजी प्रकाशित करण्यात आला. पहिल्या अंकातील ''मनोगत'' नावाचा अग्रलेख आंबेडकरांनी लिहिला होता. त्यांनी आपल्या लेखांतून बहिष्कृत अस्पृश्य समाजावर होत असलेल्या अन्यायाला वाचा फोडली व हा अन्याय कमी करण्यासाठी सरकारला काही उपाययोजना सुचवल्या. अस्पृश्यांचा उद्धार होण्यासाठी त्यांनी सत्ता मिळवणे गरजेचे आहे असे आंबेडकरांना वाटत होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०२|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर ५ जुलै, १९२० मध्ये आपले अपूर्ण राहिलेले शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी इंग्लंडमध्ये गेले असता तेथे त्यांनी भारतमंत्री [[एडविन माँटेग्यू]] यांची भेट घेतली आणि अस्पृश्यांच्या हितांविषयी चर्चा केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=११०|language=मराठी}}</ref> === अस्पृश्यांच्या परिषदांमधील सहभाग === आंबेडकरांच्या आदेशानुसार त्यांचे अनुयायी व अस्पृश्य लोक ठिकठिकाणी सभा घेऊन व आंदोलन करून आपल्या राजकीय हक्कांच्या मागण्या इंग्रज सरकारकडे करु लागले. त्यांचाच भाग म्हणून १९२० मध्ये कोल्हापूर जवळील माणगाव आणि नागपूर येथे अस्पृश्यांच्या दोन परिषदा पार पडल्या. कोल्हापूर संस्थानातील [[माणगाव]] या गावात २१ मार्च व २२ मार्च १९२० रोजी दक्षिण महाराष्ट्र दलित परिषदेचे पहिले अधिवेशन झाले. या अधिवेशनाचे अध्यक्ष आंबेडकर होते तर शाहू महाराजांची विशेष उपस्थिती होती. आंबेडकरांनी आपल्या अध्यक्षीय भाषणात अस्पृश्यांच्या उद्धारासाठी त्यांच्या सामाजिक हक्कांचे व राजकीय हक्कांचे समर्थन केले. अस्पृश्यांच्या उद्धाराचे व समाजसुधारणेचे कार्य करीत असलेल्या राजर्षी शाहू महाराजांचाही गौरव आंबेडकरांनी केला. तर शाहू महाराजांनी आपल्या भाषणात आंबेडकरांविषयी वक्तव्य केले की ''डॉ. आंबेडकर आपल्या अस्पृश्य समाजाचा उद्धार करतील आणि आपल्या देशाचाही उद्धार करतील. ते फक्त अस्पृश्यांचेच नव्हे तर देशाचेही थोर राष्ट्रीय नेते होतील. त्यांच्या नेतृत्वाखाली अस्पृश्य समाजाने अवश्य आपला उद्धार करून घ्यावा. तसे घडले तर सर्वांचेच कल्याण होईल.''<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०२ व १०३|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/chhatrapati-shahu-maharajs-hora-dr-ambedkar-done-right/articleshow/74715917.cms|title=छत्रपती शाहू महाराजांचा होरा डॉ. आंबेडकरांनी खरा केला!|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-05}}</ref> ३० मे ते १ जून, इ.स. १९२० दरम्यान नागपूर येथे शाहू महाराज यांच्या अध्यक्षतेखाली ''अखिल भारतीय बहिष्कृत समाज परिषद'' झाली. आंबेडकर आपल्या अनुयायांसह या परिषदेत सहभागी झाले. आंबेडकरांनी या परिषदेमध्ये समाजसेवक [[विठ्ठल रामजी शिंदे]] यांचा निषेध करणारा ठराव पास करून घेतला. अस्पृश्यांना इंग्रज सरकारकडून राजकीय व सामाजिक हक्क कशा स्वरूपात मिळावेत, याविषयी आंबेडकर व शिंदे यांच्यात मतभेद होते. इंग्रज सरकारने अस्पृश्यांना स्पृश्यांच्या माध्यमातून राजकीय व सामाजिक हक्क द्यावेत, असे शिंदेंचे मत होते तर त्याच्या उलट इंग्रज सरकारने अस्पृश्यांना अगदी थेट राजकीय व सामाजिक हक्क द्यावेत, असे आंबेडकरांचे मत होते. ''अस्पृश्यांचे राजकीय व सामाजिक हक्क स्पृश्यांच्या किंवा अन्य कोणाच्याही मर्जीवर अवलंबून असू नयेत'', असा आंबेडकरांचा दृष्टीकोन होता.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१०३|language=मराठी}}</ref> इ.स. १९२६ च्या मे महिन्यात [[सातारा जिल्हा|सातारा जिल्ह्यातील]] [[कोरेगाव तालुका|कोरेगाव तालुक्यातील]] [[रहिमतपुर]] येथे आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली ''सातारा जिल्हा महार परिषदे''चे अधिवेशन झाले. त्यांनी आपल्या भाषणात महार वतनाविषयी सविस्तर माहिती सांगितली. तसेच अस्पृश्य समाजाला ब्राह्मणी विचारसरणीच्या लोकांपासून सावध राहण्यास सांगितले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२५ व १२६|language=मराठी}}</ref> === बहिष्कृत हितकारिणी सभा === आंबेडकरांनी अस्पृश्य व मागासवर्गीय समाजाच्या उत्थानासाठी ९ मार्च १९२४ रोजी दामोदर हॉलमध्ये सहकाऱ्यांची बैठक घेऊन '[[बहिष्कृत हितकारिणी सभा]]' नावाची संस्था स्थापना करण्याचा निर्णय घेतला. त्यानुसार त्यांनी २० जुलै १९२४ रोजी '[[बहिष्कृत हितकारिणी सभा]]' संस्था स्थापना केली व स्वतः त्या संस्थेचे अध्यक्ष झाले. संस्थेचे ध्येय व कार्य सूचित करण्यासाठी "शिका, संघटित व्हा व संघर्ष करा" हे क्रियावाचक व आज्ञावाचक शब्द स्वीकारण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२१, १२३ व १२४|language=मराठी}}</ref> भारतीय समाजातील सामाजिक व राजकीयदृष्ट्या तळागाळात असलेल्यांना इतरांच्या बरोबरीस आणणे, हे या सभेचे ध्येय होते. अस्पृश्यांना नसलेल्या नागरी, धार्मिक वा राजकीय हक्कांबद्दल त्यांच्यामध्ये जागृती निर्माण करणे हा उद्देश होता. आंबेडकरांनी [[सायमन कमिशन]]कडे एक पत्र सादर केले व त्यात त्यांनी मागासवर्गीयांसाठी नामनिर्देशन तत्त्वावर जागा आरक्षित ठेवण्यासंबंधी मागणी केली. तसेच भूदल, नौदल व पोलीस खात्यात मागासवर्गीयांची भरती करण्यासंबंधीचीही मागणी केली. सभेमार्फत अस्पृश्यांच्या कल्याणासाठी शाळा, वसतिगृहे व ग्रंथालये सुरू करण्यात आली.<ref name="auto16">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४२|language=मराठी}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Dr. Ambedkar Life And Mission|last=keer|first=Dhanajay|publisher=Popular Prakashan|year=1995|isbn=|location=|pages=62}}</ref> या संस्थेमधील पदाधिकाऱ्यांत अस्पृश्य व स्पृश्य समाजांच्या व्यक्ती होत्या. स्पृश्य समाजाचे जे लोक जातीयतेचे व अस्पृश्यतेचे अच्चाटन करु इच्छितात त्यांचे सहकार्य अवश्य घ्यावे, असा आंबेडकरांचा विचार होता. बहिष्कृत हितकारणी सभेने अस्पृश्यांमध्ये शिक्षण प्रसार करणे, वाचनालये सुरू करणे, विद्यार्थी वसतीगृहे काढले इत्यादी कर्तव्ये स्वीकारली. या संस्थेमार्फत [[सोलापूर]] (१९२५ मध्ये), [[जळगाव]], [[पनवेल]], [[अहमदाबाद]], [[ठाणे]] अशा अनेक ठिकाणी वसतीगृहे सुरू करण्यात आली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२१, १२३, १२४ व १२६|language=मराठी}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=Wx218EFVU8MC&q=Shahu+meets+ambedkar#v=snippet&q=Shahu%20food&f=false|title=Dalit Movement in India and Its Leaders, 1857–1956|last=Kshīrasāgara|first=Rāmacandra|date=|publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd.|year=1994|isbn=9788185880433|location=|pages=135|language=en}}</ref> १० व ११ एप्रिल १९२५ रोजी बहिष्कृत हितकाकारणी सभेच्या सहकार्याने [[बेळगाव जिल्हा|बेळगाव जिल्ह्यातील]] [[निपाणी]] या गावी ''मुंबई इलाखा प्रांतीय बहिष्कृत परिषद'' या संस्थेने आंबेडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली तिसरे अधिवेशन आयोजित केले. आंबेडकरांनी ''सामाजिक सुधारणांसाठी तयार व्हा'' असा संदेश देणारे भाषण केले. त्यावर प्रभावित होऊन अस्पृश्यांनी बेळगाव येथे मुलांचे वसतीगृह सुरू केले. पुढे इ.स. १९२९ मध्ये हे वसतीगृह [[धारवाड]]ला हलवण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२४ व १२५|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी बहिष्कृत हितकाकारणी सभेतर्फे [[मुंबई राज्य]] सरकारकडे मागणी केली होती, की मुंबई राज्य सरकारकतर्फे मुंबई राज्य कायदेमंडळावर (विधिमंडळावर) सदस्य म्हणून अस्पृश्य समाजाचे दोन प्रतिनिधी नेमण्यात यावेत. त्यांची ही मागणी मान्य करून १९२६ च्या डिसेंबर मध्ये मुंबई कायदेमंडळावर आंबेडकर व पुरुषोत्तम सोलंकी यांना नेमण्यात आले.<ref name="auto21" /> === कोरेगाव येथील विजयस्तंभास भेट === [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar and his followers at Vijaystambha of Bhima Koregaon (Pune, Maharashtra).jpg|thumb|300px|left|१ जानेवारी १९२७ रोजी आंबेडकर आणि त्यांचे कार्यकर्ते भीमा-कोरेगाव येथील 'विजयस्तंभ' येथे युद्ध जिंकलेल्या शूर महार रेजिमेंटच्या सैनिकांना अभिवादन करण्यासाठी आले असतानाचे छायाचित्र. छायाचित्रात पुष्पहार घातलेले आंबेडकर व त्यांच्या डाव्या हाताला शिवराम जानबा कांबळे व इतर कार्यकर्ते.]] १ जानेवारी १८१८ रोजी भीमा कोरेगाव येथे [[कोरेगावची लढाई|ब्रिटिश आणि पेशव्यांमध्ये लढाई]] झाली होती. या लढाईत ब्रिटिशांकडून बहुतांश दलित समाजाचे [[महार]] सैनिक लढले होते. १ जानेवारी १९२७ रोजी [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातील]] [[कोरेगाव भिमा|भीमा कोरेगाव]] येथील विजयस्तंभाला आंबेडकरांनी आपल्या सहकाऱ्यांसमवेत मानवंदना देऊन त्यावर्षी स्मृतिदिन साजरा केला. त्यावेळी त्यांनी [[महार रेजिमेंट|महार बटालियनच्या]] शौर्याचे कौतुक केले. आंबेडकरांच्या भेटीनंतर त्यांच्या अनुयायांनी मोठ्या प्रमाणात या विजयस्तंभाला भेट देण्यास सुरुवात केली. महार लोक आपल्यावर होत असलेल्या अन्यायाचा विरोध म्हणून [[पेशवे|पेशव्यांच्या]] ब्राह्मणी प्रशासनाविरुद्ध ब्रिटिश सैन्याचा भाग म्हणून लढले.<ref name="शर्मा">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/india-42542280|title=कोरेगांव में मराठों और महारों के बीच हुआ क्या था|last=शर्मा|first=भरत|date=2 जानेवारी 2018|via=www.bbc.com|url-status=live}}</ref> त्यांच्या व त्या दिवसाच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ व महार बटालियनच्या शौर्याचे प्रतिक म्हणून ब्रिटिशांनी भीमा नदीच्या तीरावर कोरेगाव येथे एक विजयस्तंभ उभारला आहे. आंबेडकरांनी कोरेगावला दलित स्वाभिमानाचे प्रतीक बनवले.<ref name="bbc.com">{{Cite web|url=http://www.bbc.com/hindi/india-42598739|title=नज़रिया: आंबेडकर ने कोरेगांव को दलित स्वाभिमान का प्रतीक बनाया?|date=8 जानेवारी 2018|via=www.bbc.com|url-status=live}}</ref> २५ डिसेंबर १९२७ रोजी [[महाड]] येथे दिलेल्या भाषणात आंबेडकर अस्पृश्यांना उद्देशून म्हणाले की ''तूम्ही शूर वीरांची संतान आहात, ही गोष्ट काल्पनिक नव्हे. भीमा कोरेगावला जाऊन बघा तुमच्या पूर्वजांची नावे तेथील विजयस्तंभावर कोरलेली आहेत. तो पुरावा आहे की तुम्ही भेड बकरींची संतान नसून सिंहाचे छावे आहात''.<ref name="शर्मा"/><ref name="bbc.com"/><ref>{{Cite web|url=https://www.lokmat.com/pune/dr-babasaheb-ambedkar-gave-salute-vijaystambha-bhima-koregoan/|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी विजयस्तंभाला मानवंदना दिली अन्...|date=1 जानेवारी 2019|website=Lokmat|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-42554568|title=भीमा कोरेगाव: दलितांना इतिहासातल्या आदर्शांचा शोध|date=4 जानेवारी 2018|via=www.bbc.com|url-status=live}}</ref> === चवदार तळे आंदोलन === {{मुख्य|महाड सत्याग्रह|चवदार तळे}} [[चित्र:Bronze sculpture depicting Mahad water moment by B R Ambedkar.png|thumb|300px|[[महाड सत्याग्रह]]ाचे नेतृत्व करत [[चवदार तळे|चवदार तळ्याचे]] पाणी प्राशन करतांना आंबेडकरांचे कांस्य धातुचे शिल्पचित्रण]] डॉ. आंबेडकर मुंबई प्रांतिक विधानपरिषदेचे सदस्य असताना [[इ.स. १९२७]]च्या सुमारास त्यांनी पिण्याच्या पाण्यासाठी व [[मंदिर|हिंदू देवळांमध्ये]] प्रवेशासाठी चळवळी व मोर्चे काढण्यास सुरुवात केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२७-१४१, १४५-१५०, १६१-१६५|language=मराठी}}</ref> संपूर्ण देशात बहुसंख्य ठिकाणी अस्पृश्यांना सार्वजनिक पाणवठ्यावर पाणी भरण्याचा किंवा पिण्याचा अधिकार नव्हता. [[४ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९२३]] रोजी ब्राह्मणेतर पक्षाचे नेते व मुंबई कायदेमंडळाचे सभासद असलेले समाजसुधारक रावबहादुर [[सीताराम केशव बोले]] यांनी मुंबई प्रांताच्या विधिमंडळात "सार्वजनिक निधीतून बांधलेली किंवा शासकिय नियमांनुसार बनविलेल्या संस्थांनी प्रशासित केली सार्वजनिक शाळा, न्यायालये, कार्यालये आणि दवाखाने व सर्व सार्वजनिक पाण्याची ठिकाणे, विहिरी व धर्मशाळाचा वापर करण्यास परिषदेने अस्पृश्य वर्गांना परवानगी असावी." असा ठराव मंजूर करून घेतला.<ref name="auto48">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२८|language=मराठी}}</ref><ref name="auto36">{{स्रोत बातमी|url=https://feminisminindia.com/2017/03/20/mahad-satyagraha/|title=The Significance Of Mahad Satyagraha: Ambedkar's Protest March To Claim Public Water {{!}} Feminism in India|date=2017-03-20|work=Feminism in India|access-date=2018-04-01|language=en-US}}</ref> रावबहादुर बोले यांनी ५ ऑगस्ट १९२३ रोजी मुंबई विधिमंडळात "ज्या [[नगरपालिका]] आणि जिल्हामंडळे पहिल्या ठरावाची अंमलबजावणी करणार नाहीत, त्यांना सरकारतर्फे दिले जाणारे वार्षिक अनुदान बंद करण्यात यावे." असा दुसरा ठराव मांडला<ref name="auto48" /> या ठरावानुसार [[महाड]]च्या नगरपालिकेने आपल्या ताब्यातील [[चवदार तळे]] अस्पृश्यांना खुले केल्याचे जाहीर केले. परंतु सनातनी स्पृश्यांनी अस्पृश्यांना तळ्यातून पाणी भरू दिले नाही.<ref name="auto48" /> अस्पृश्यांना त्यांचा हक्क मिळवून देण्यासाठी आंबेडकरांनी [[१९ मार्च]] व [[२० मार्च]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] रोजी येथे स्वतःच्या अध्यक्षतेखाली ''कुलाबा जिल्हा बहिष्कृत परिषद, अधिवेशन पहिले'' अशा नावाखाली परिषद भरवली आणि [[२० मार्च]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] रोजी महाड येथे आंदोलन सुरू करण्याचे निश्चित केले. या कुलाबा परिषदेस सुरेंद्र चिटणीस, संभाजी गायकवाड, अनंत चित्रे, रामचंद्र मोरे, गंगाधरपंत सहस्त्रबुद्धे आणि बापूराव जोशी हे दलितेतर सवर्ण व ब्राह्मण नेते सुद्धा उपस्थित होते. या परिषदेत अस्पृश्यतेचा धिक्कार करून पुढील ठराव पास झाले. आंबेडकरांनी आपल्या अध्यक्षीय भाषणातून माणुसकीचे व सन्मानाचे जीवन जगण्याचा संदेश दिला.<ref name="auto36" /><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१२९|language=मराठी}}</ref> [[२० मार्च]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] रोजी आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली परिषदेतील सर्वांनी [[चवदार तळे|चवदार तळ्याकडे]] कूच केली. आंबेडकरांनी सर्वप्रथम चवदार तळ्यातील [[पाणी]] आपल्या हातांच्या ओंजळीत घेतले व तो पाणी प्राशन केले. त्यानंतर सर्व आंदोलनकर्त्यांनी आंबेडकरांचे अनुसरण करत तळ्यातील पाणी प्राशन केले. ही घटना महाडमधील रूढीवादी स्पृश्य हिंदुंना सहन झाली नाही. त्यांनी दलितांसाठींच्या भोजनामध्ये माती मिसळली व नंतर झुंडीने येत दलितांवर लाठया-काठ्यांनी हल्ले केले. आंबेडकरांनी आंदोलनकारी अस्पृश्यांना प्रतिहल्ला करु नका असे अवाहन केले. अस्पृश्यांना जबर मारहाण करण्यात आली, खूप लोक जखमी झाले होते. ''अस्पृश्यांनी तळे बाटवले'' असे म्हणून चवदार चळ्यात [[गोमूत्र]] टाकून तळ्याचे ब्राह्मणांकडून शुद्धीकरण केले. सरकारच्या प्रतिनिधींनी हल्लेखोर स्पृश्यांना अटक करून त्यांच्यावर खटला चालू केला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३०|language=मराठी}}</ref> या आंदोलनाद्वारे आंबेडकरांनी आपला कायदेशीर, नागरी व मानवी हक्क अमलात अस्पृश्यांबरोबर सामुदायिक रीतीने चवदार तळ्याचे पाणी पिण्याचे आंदोलन यशस्वी केले. यामध्ये त्यांना संभाजी गायकवाड, विश्राम सवादकर, रामचंद्र मोरे, शिवराम जाधव, केशवराव व गोविंद आड्रेकर इत्यादी अस्पृश्य कार्यकत्यांचे तसेच अनंतराव विनायक चित्रे, [[सुरेंद्रनाथ टिपणीस]], [[गंगाधर नीलकंठ सहस्त्रबुद्धे]], कमलाकांत चित्रे इत्यादी स्पृश्य समाजसेवकांचेही महत्त्वाचे सहकार्य मिळाले होते. स्पृश्यास्पृश्य भेद संपवून सामाजिक समता प्रस्तावित करणे, हे आंबेडकरांच्या सामाजिक क्रांतीच्या आंदोलनाचे प्रमुख ध्येय होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३१ व १३२|language=मराठी}}</ref> === शिवजयंती व गणेशोत्सवात सहभाग === [[मे ३|३ मे]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] रोजी मुंबईजवळ [[बदलापूर]] येथे [[शिवजयंती]] उत्सव आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली साजरा केला गेला. बदलापूरच्या गावकऱ्यांनी जातिभेद न ठेवता आंबेडकरांना कार्यक्रमाचे निमंत्रण दिले होते. [[बहिष्कृत भारत]]च्या २० मे १९२७ च्या अंकात छापलेल्या माहितीनुसार आंबेडकरांनी [[शिवाजी महाराज]]ांच्या लोकहितकारी राज्यपद्धतीवर भाषण केले. कीर्तनाच्या वेळी स्पृश्य व अस्पृश्यांनी एकत्र बसून [[कीर्तन]] ऐकले. रात्री शिवाजी महाराजांची [[पालखी]] आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली सुमारे पंधरा हजार लोकांसह नगरप्रदक्षिणा करून आली आणि उत्सवाची समाप्ती झाली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३४, १३५ व १३६|language=मराठी}}</ref> [[दादर]] [[बी.बी.सी.आय.]] रेल्वे स्थानकाजवळच्या गणेशोत्सवाच्या उत्सवाच्या व्यवस्थापक मंडळाने [[इ.स. १९२७]]च्या [[गणेशोत्सव]]ात आंबेडकरांचे भाषण आयोजित केले. आंबेडकरांनी आपल्या भाषणात विविध देशांच्या व भारताच्या इतिहासाचे दाखले देत सांगितले की, "''हिंदू समाज तेव्हाच सामर्थ्यवान होऊ शकेल, जेव्हा तो आपल्या अनिष्ठ रूढी नष्ट करु शकेल आणि स्पृश्यास्पृश्यभेद संपवून समानतेचे व माणुसकीचे वर्तन करू लागेल.''"<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४३|language=मराठी}}</ref> === मनुस्मृतीचे दहन === {{quote| "ते (मनुस्मृती दहन) एक दक्षतेचे उचललेले आक्रमक पाऊल होते. परंतु ते सवर्ण हिंदुंचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी उचलेले होते. अधूनमधून अशा प्रकारचे तीव्र उपाय योजावे लागतात. तुम्ही दार ठोठावलेच नाही, तर ते कोणी उघडणार नाही. [[मनुस्मृती]]चे सर्व भाग टाकाऊ आहेत आणि त्यात चांगली तत्त्वे मुळीच नाहीत किंवा मनु स्वतः समाजशास्त्रज्ञ नव्हता, तर केवळ एक मूर्ख माणूस होता, असा त्याचा अर्थ नाही. आम्ही मनुस्मृतीचे दहन केले ते शतकानुशतके आम्ही ज्या अन्यायाखाली चिरडले गेलो त्याचे प्रतिक म्हणून..!" |डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|_{इ.स. १९३८ मध्ये दिलेल्या एका मुलाखतीत मनुस्मृती दहनाच्या प्रतीकात्मक स्वरूपावरील विधान}<ref name="auto41">{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकर आणि बौद्धधम्म|last=संघरक्षित|first=महास्थवीर|publisher=द कॉर्पोरेट बॉडी ऑफ द बुद्धा एज्युकेशन फाऊंडेशन|year=१९९०|isbn=|location=[[तैवान]]|pages=५६|language=मराठी}}</ref>}} आंबेडकर यांच्या मते दलितांच्या सर्व प्रमुख समस्या या [[मनुस्मृती]]मुळे निर्माण झालेल्या आहेत.<ref name="auto16" /> काही हिंदुंना मनुस्मृती हा ग्रंथ आदरणीय असून अस्पृश्यांच्या दृष्टीने मात्र तो तिरस्कारणीय आहे.<ref name="auto16" /> हा ग्रंथ सुमारे २००० वर्षापूर्वी मनूने लिहिला असला तरी तो रूढीवादी हिंदुंच्या जीवनाचे आजही नियंत्रण करतो.<ref name="auto16" /> मनुस्मृतीने कनिष्ठ जातींवर अनेक अपात्रता लादल्या तर उच्च जातींना अनेक विशेषाधिकार दिले.<ref name="auto16" /> आंबेडकरांच्या मते मनुस्मृती हा ग्रंथ अस्पृश्यांवर होणाऱ्या अन्यायाचे, क्रूरतेचे व विषमतेचे प्रतीक आहे.<ref name="auto16" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sabrangindia.in/article/why-did-dr-babasaheb-ambedkar-publicly-burn-manu-smruti-dec-25-1927|title=Why did Dr Babasaheb Ambedkar publicly burn the Manu Smruti on Dec. 25, 1927?|date=2017-12-24|website=SabrangIndia|language=en|access-date=2021-06-05}}</ref> स्मृतिकाराने [[अस्पृश्य]]ांवर केलेल्या अन्यायाची जंत्री म्हणून [[मनुस्मृती]]चा उल्लेख केला जातो.<ref>{{Cite book|title=युगप्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=राणे|first=दिनेश|publisher=ज्ञानगंगा अँड को. पब्लिकेशन|year=|isbn=|location=दिल्ली|pages=१३|language=मराठी}}</ref> [[चित्र:Flyer published before Mahad Satyagraha in 1927.png|thumb|300px|महाड सत्याग्रहाचे प्रकाशित पत्रक]] {{मुख्य|मनुस्मृती दहन दिन}} आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली बहिष्कृत हितकारणी सभेने महाड येथे २५ व २६ डिसेंबर १९२७ रोजी अस्पृश्यांचे अधिवेशन भरवले. त्यात अधिवेशनात प्रामुख्याने दोन कार्यक्रम करण्याचे निश्चित करण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४५, १४६ व १४७|language=मराठी}}</ref> # चवदार तळ्यावर पाणी पिण्यासाठी अस्पृश्य बंधंनी वहिवाट पाडावी, म्हणून आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली सर्वांनी मिरवणुकीने सामुहिकपणे जाऊन चवदार तळ्याचे पाणी प्यावयाचे. # हिंदू समाजातील व धार्मिक सामाजिक विषमतेचा आधार असलेल्या मनुस्मृती ग्रंथाचे दहन करायचे. प्रतीकात्मक रीतीने हिंदूंतील सामाजिक विषमतेचे निर्मूलन करावयाचे. पहिल्या दिवशी २५ डिसेंबर रोजी आंबेडकर यांचे उपदेशपर भाषण झाले. 'अस्पृश्योद्धार झाला पाहिजे. त्यासाठी आपण जागरुकपणे सामाजिक क्रांतीचे आंदोलन यश मिळेपर्यंत चालू ठेवले पाहिजे. अस्पृश्यांचा उद्धार होण्यात आपल्या राष्ट्राचेही हीत आहे.' अशा आशयाचे त्यांचे भाषण झाले. आंबेडकरांचे ब्राह्मण सहकारी गंगाधर, नीलकंठ सहस्त्रबुद्धे यांनी मनुस्मृती दहन करण्याचा प्रस्ताव मांडला आणि अस्पृश्य सहकारी [[पां.न. राजभोज]] यांनी अनुमोदन दिले. त्यानंतर मनुस्मृती जाळण्याचा कार्यक्रम करण्यात आला. दहनभूमीवर (सरणावर) म्हणजे वेदीवर मनुस्मृती ठेवून तिचे दहन करण्यात आले आणि हे काम आंबेडकरांचे ब्राह्मण सहकारी गंगाधर नीलकंठ सहस्त्रबुद्धे तसेच पाच-सहा अस्पृश्य साधू या सहकाऱ्यांनी पूर्ण केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४८|language=मराठी}}</ref> मनुस्मृतीचे जाहीरपणे दहन ही घटना म्हणजे सनातनी [[हिंदू धर्म]]ाला बसलेला मोठा धक्का होता. मनुस्मृती दहनाचे परिणाम इतके दुरगामी होते की, त्या घटनेची तुलना [[मार्टिन ल्युथर]]ने केलेल्या [[पोप]]च्या ([[ख्रिश्चन]] धर्मगुरू) धर्मबहिष्कृततेच्या आज्ञेच्या दहनाशी केली गेली.<ref name="auto41" /> तेव्हापासून दरवर्षी [[२५ डिसेंबर]] रोजी अनेक लोक '[[मनुस्मृती दहन दिन]]' आयोजित करतात.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://feminisminindia.com/2016/12/25/manusmriti-dahan-din-still-relevant/|title=Why Manusmriti Dahan Din Is Still Relevant {{!}} Feminism in India|date=2016-12-25|work=Feminism in India|access-date=2018-03-24|language=en-US}}</ref> दुसऱ्या दिवशी २६ डिसेंबर रोजी ८ ते १० हजार अस्पृश्य लोक चवदार तळ्याचे पाणी पिण्याच्या सत्याग्रहासाठी सहभागी झाले होते. अस्पृश्य स्त्रिया देखील मोठ्या संख्येने उपस्थित होत्या. मात्र आपण पाणी पिण्यासाठी चवदार तळ्यावर जाऊ नये असा तात्पुरता मनाई हुकूम महाडच्या दिवाणी न्यायालयाने १२ डिसेंबर १९२७ रोजी काढला होता. सनातन्यांशी लढताना सरकारचे वैर घेण्यापेक्षा सरकारचे सहकार्य घेणे हितकारण असल्याचे आंबेडकरांनी सत्याग्रहींना समजावले. सर्वजण सामूहिकपणे चवदार तळ्याला एक प्रदक्षिणा घालून परत आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४८ व १४९|language=मराठी}}</ref> बॅरीस्टर आंबेडकरांनी तीन न्यायालयांमधून महाडच्या चवदार तळ्याच्या बाबतीत अस्पृश्यांच्या बाजूने न्याय मिळवण्यात यश प्राप्त केले. 'महाडच्या चवदार तळ्याची जमीन सरकारी मालकीची आहे, म्हणजेच त्या जमिनीवरील चवदार तळे सार्वजनिक आहे; आणि त्यामुळे अस्पृश्यांना चवदार तळ्याचे पाणी पिण्याचा व पाणी वापराचा कायदेशीर हक्क आहे.' हे सत्य महाडच्या न्यायालयाच्या निकालाने ८ जून १९३१ रोजी, ठाण्याच्या जिल्हा न्यायालयाच्या निकालाने ३० जानेवारी १९३३ रोजी, व मुंबईच्या उच्च न्यायालयाच्या निकालाने १७ मार्च १९३७ रोजी मान्य केले. महाड न्यायालयाचा १२ डिसेंबर १९२७चा तात्पुरता मनाई हुकूम १७ मार्च १९३७ रोजी पूर्णपणे निकालात निघाला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४९ व १५०|language=मराठी}}</ref> === समाज समता संघ === [[चित्र:Dr Babasabeb Ambedkar (front row, third from right) with members of the Samaj Samata Sangh in Bombay in 1927.jpg|thumb|right |300px|इ.स. १९२७ मध्ये मुंबई येथे समाज समता संघाच्या सहकार्यांसोबत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (पहिल्या ओळीत उजवीकडून तिसरे)]] ४ सप्टेंबर, १९२७ रोजी आंबेडकरांनी स्वतःच्या अध्यक्षतेखाली ''समाज समता संघ'' नावाच्या संस्थेची स्थापना केली. या संस्थेच्या पदाधिकाऱ्यांत अस्पृश्यांसह स्पृश्यही होते. या संस्थेतर्फे त्यांनी रोटीबंदी व बेटीबंदी तोडण्याकरिता काम करण्याचे ठरविले. या संघात भिन्न जातींचे पदाधिकारी व सभासद होते, त्या प्रत्येकांनी आळीपाळीने एकामेकांची घरी सहभोजनाचे कार्यक्रम केले. पहिला सहभोजनाचा कार्यक्रम आंबेडकरांच्या घरी १५ ऑगस्ट १९२८ रोजी झाला. मात्र बेटीबंदी तोडण्याच्या दृष्टीने समाज समता संघाकडून एकही आंतरजातीय विवाह होऊ शकला नाही.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४३ व १४४|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी २९ जून १९२८ रोजी पासून समाज समता संघासाठी [[समता (वृत्तपत्र)|समता]] नावाचे पाक्षिक सुरू केले पण आर्थिक अडचणीमुळे इ.स. १९२९ मध्ये ते बंद पडले.<ref name="auto27">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१४४|language=मराठी}}</ref> या काळात आंबेडकरांचे बहिष्कृत हितकारणी सभेच्या माध्यमातून अस्पृश्योद्धाराचे कार्य व इतर समाजकार्य व्यापक सुरू होते. सभेचे 'बहिष्कृत भारत' हे वृत्तपत्र सुद्धा चालू होते, जे इ.स. १९२७ च्या नोव्हेंबर पासून 'बुद्ध भूषण प्रिटिंग प्रेस' मधून छापण्यात येई.<ref name="auto27" /> === धर्मांतराची घोषणा === सार्वजनिक जीवनात पदार्पण केल्यानंतर पहिली दहा वर्षे आंबेडकरांनी हिंदू धर्माच्या चौकटीत राहूनच हिंदू समाजात सुधारणा घडवून आणण्याचा प्रयत्न केला.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४६|language=मराठी}}</ref> पण सवर्ण हिंदुंचा दृष्टिकोन बदलणे अशक्य आहे याची खात्री त्यांना झाली, तसेच हिंदू धर्मात राहून अस्पृश्यांची आर्थिक स्थिती व सामाजिक दर्जा सुधारणार नाही, याची जाणीव झाल्यानंतर आंबेडकरांनी हिंदू धर्माचा त्याग करण्याचा निर्णय घेतला.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/><ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/><ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> त्यांनी असा विचार मांडला की, जसे स्वातंत्र्य हे भारतासाठी आवश्यक आहे, तसे धर्म बदलणे हे अस्पृश्यांसाठी आवश्यक आहे.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> आंबेडकरांची धर्मांतराची संकल्पना होती की - अस्पृश्यांना हिंदू धर्मामध्ये चांगली वागणूक मिळत नाही. तसेच हिंदू धर्म जातिव्यवस्थेचा पुरस्कर्ता असून तो माणसांत भेद करतो, हिंदू धर्मात समता, स्वातंत्र्य आणि बंधुता नाही. आंबडकरांनी हिंदू धर्म आणि समाजव्यवस्थेला असा प्रश्न केला, "जो धर्म अस्पृश्यांना मंदिरात जाऊ देत नाही, पाणी पिऊ देत नाही, ज्ञानार्जन करू देत नाही; आमच्या सारख्यांच्या सावलीचा विटाळ मानतो, हिंदू धर्म अस्पृश्यांना तुच्छ मानतो, अशा हिंदू धर्मात अस्पृश्यांनी का राहावे?"<ref name="गाठाळ २०१९ ४३३">{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कैलास प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४३३|language=मराठी}}</ref> सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी येथे मुंबई प्रांतिक बहिष्कृत परिषदेत मे १९२४ मध्ये ‘अस्पृश्यतेवर उपाय- देशांतर, नामांतर की धर्मातर’ या विषयावर विवेचन करताना आंबेडकर म्हणाले की, "कोणत्याही धर्माकडे आपण तात्त्विक तसेच व्यावहारिकदृष्ट्याही पाहिले पाहिजे. तात्त्विकदृष्ट्या हिंदुधर्म कोणत्याही धर्मास हार जाणार नाही असे माझे मत आहे. नव्हे कोणत्याही धर्माहून तो श्रेष्ठच गणला जाईल. ‘सर्वाभूती एक आत्मा’ या मूलतत्त्वाप्रमाणे समाज घटना न झाल्याने हिंदू समाजाचे व्यावहारिक स्वरूप किळसवाणे झाले आहे. ज्या धर्मात माणसाला माणुसकी नाही तो धर्म काय कामाचा? आपण धर्मत्याग केला तर जे हिंदू लोक आपला तिरस्कार करतात तेच आपल्याला मान देतील. आपण आज आहोत तसे बहिष्कृत असण्याऐवजी एका मोठ्या समाजाचे अंग होऊन काळ न लागता आपली आपण उन्नती करून घेऊ."<ref name="archive.is">{{स्रोत बातमी|url=http://archive.is/wJ65n|title=eSakal|date=2013-08-21|work=archive.is|access-date=2018-03-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.theprint.in/opinion/why-ambedkar-adopted-bauddh-dharm-except-islam-christian-or-sikhism/61588/|title=डॉ. आंबेडकर ने इस्लाम, ईसाई या सिख धर्म की जगह बौद्ध धम्म ही क्यों अपनाया|last=सिद्धार्थ|date=2019-05-14|website=ThePrint Hindi|language=en-US|access-date=2021-06-05}}</ref> त्यानंतर आंबेडकरांनी १३ ऑक्टोबर १९३५ रोजी नाशिक जवळील येवला येथे धर्मांतराची घोषणा केली की,<br /> <span style="color: green"> <blockquote>मी अस्पृश्य जातीत हिंदू म्हणून जन्माला आलो ते माझ्या हाती नव्हते, पण हिंदू म्हणून मरणार नाही!<ref name="archive.is"/> </blockquote> त्या वेळेस आपण कोणत्या धर्माचा स्वीकार करणार हे त्यांनी स्पष्ट केले नव्हते. ३० व ३१ मे १९३६ रोजी घेण्यात आलेल्या मुंबई इलाखा महार परिषदेत धर्मांतराच्या निर्णयावर शिक्कामोर्तब करण्यात आले. परिषदेपुढे बोलताना आंबेडकर म्हणाले की, ‘‘अस्पृश्यांनी हिंदू धर्माचा त्याग केल्यानंतर कोणता धर्म स्वीकारायचा हे प्रत्येकाच्या मर्जीवर अवलंबून आहे. फक्त समानतेचे हक्क मिळतील असाच धर्म त्यांनी स्वीकारावा.’’ ते पुढे म्हणाले, ‘‘ ‘दुर्दैवाने अस्पृश्य हिंदू’ असा डाग घेऊन मी जन्माला आलो, पण ती गोष्ट माझ्या स्वाधीन नव्हती. तथापि हा नीच दर्जा झुगारून देऊन ही स्थिती सुधारणे मला शक्य आहे आणि ते मी करणारच. मी तुम्हाला स्पष्टपणे सांगतो की हिंदू म्हणवून घेत मी मरणार नाही.’’ इ.स. १९३५ च्यापूर्वी हिंदू पुढाऱ्यांशी झालेल्या भेटीगाठीत हिंदू संस्कृतीचे नुकसान होईल असा धर्म मी स्वीकारणार नाही अशी ग्वाही त्यांनी दिली होती. ३० मे १९३६ रोजी जातपात मोडक मंडळाकरिता केलेल्या भाषणात अस्पृश्यांनी बुद्धवचन लक्षात घेतल्यास त्यांना मुक्तीचा मार्ग सापडेल असे प्रतिपादन केले.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/lokprabha/babasaheb-ambedkar-and-religion-change-290869/|title=बाबासाहेब आणि धर्मातर|date=6 डिसेंबर 2013|website=Loksatta|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/knowledge/why-ambedkar-take-20-years-to-accept-buddhism-3296343.html|title=हिंदू धर्म छोड़ने के 21 साल बाद क्यों बौद्ध बने थे डॉ. अंबेडकर|website=News18 India|access-date=2021-06-05|archive-date=2021-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210801225947/https://hindi.news18.com/news/knowledge/why-ambedkar-take-20-years-to-accept-buddhism-3296343.html|url-status=dead}}</ref> === 'हरिजन' शब्दाला विरोध === [[महात्मा गांधी]] अस्पृश्यांसाठी '[[हरिजन]]' ही संज्ञा वापरत, जिचा अर्थ 'ईश्वराची लेकरे' असा होतो.<ref name="saamana.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.saamana.com/samata-yodha-book-review-diwakar-shejawal1/|title=समता योद्धा {{!}} Saamana (सामना)|last=ऑनलाईन|first=सामना|language=en-US|access-date=2021-06-05|archive-date=2020-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200503205131/https://www.saamana.com/samata-yodha-book-review-diwakar-shejawal1/|url-status=dead}}</ref> तसेच गांधी इ.स. १९३३ मध्ये 'हरिजन' नावाचे एक नियतकालिकही चालवत होते. आंबेडकरांनी "अस्पृश्य हे 'हरिजन' असतील तर उरलेले लोक 'दैत्यजन' आहेत काय?", असा सवाल करत 'हरिजन' हा शब्दाला विरोध केला. या मुद्यावरून त्यांनी मुंबई विधिमंडळात २२ जानेवारी १९३८ रोजी सभात्यागसुद्धा केला होता.<ref name="saamana.com"/> पुढे १९८२ सालात भारतीय केंद्र सरकारने 'हरिजन' शब्दावर बंदी घालत तो शब्द जातप्रमाणपत्रातूनही हद्दपार केला. आता 'हरिजन'च नव्हे तर 'दलित' या शब्दाचाही सरकार दरबारी वापर करण्यास बंदी घालण्यात आलेली आहे, व त्याऐवजी '[[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जाती]]' (इंग्रजीत: 'शेड्युल्ड कास्ट्स') हा शब्द स्वीकारण्यात आला आहे.<ref name="saamana.com"/> == मंदिर सत्याग्रह == आंबेडकर हे एक सत्याग्रही सुद्धा होते, त्यांनी अनेक सत्याग्रह व आंदोलने केली होती. === अंबादेवी मंदिर सत्याग्रह === {{मुख्य|अंबादेवी मंदिर सत्याग्रह}} [[अमरावती]] येथील प्राचीन अंबादेवी मंदिरात प्रवेशासाठी अस्पृश्यांनी इ.स. १९२५ मध्ये माधोराव गोविंदराव मेश्राम यांच्या मार्गदर्शनाखाली आंदोलन सुरू केले होते. या आंदोलनास आंबेडकर, दादासाहेब पाटील, [[पंजाबराव देशमुख]] या ब्राह्मणेतर आंदोलनाच्या नेत्यांनी पाठिंबा दिला होता.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १३७">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३७|language=मराठी}}</ref> [[२६ जुलै]], [[इ.स. १९२७]] रोजी अमरावती येथे पाटील यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या सभेत ''पंधरा दिवसाच्या आत अंबादेवीच्या पंचसमितीने अस्पृश्यांच्या मंदिरप्रवेशास संमती दिली नाही, तर अस्पृश्य लोक मंदिरप्रवेशासाठी सत्याग्रह सुरू करतील'' अशा आशयाचा ठराव समंत करण्यात आला. या ठरावाचा पंचकमिटीवर काहीही परिणाम झाला नाही. अस्पृश्यांच्या या सत्याग्रहाच्या निर्धाराचे अभिनंदन करताना आंबेडकरांनी बहिष्कृत भारताच्या २ सप्टेंबर १९२७ रोजी अस्पृश्यांना वीरवृत्ती धारण करून अंबादेवी मंदिरात प्रवेश मिळवण्यासाठी यशस्वी सत्याग्रह करीत राहण्याचा संदेश दिला.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १३७"/> १३ नोव्हेंबर, १९२७ रोजी अमरावतीच्या इंद्रभुवन थिएटरमध्ये आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली ''वऱ्हाड प्रांतिक अस्पृश्य परिषदे''चे दुसरे अधिवेशन सुरू झाले. या सुमारास आंबेडकरांचे बंधू बाळाराम यांचे १२ नोव्हेंबर १९२७ रोजी निधन झाल्याची तार त्यांना मिळाली. १५ फेब्रुवारी, १९२८ पासून अंबादेवी मंद्रिरप्रवेशाचा सत्याग्रह सुरू करण्याचा निर्णय अधिवेशनात घेण्यात आला. आंबेडकरांनी या सत्याग्रहाच्या संदर्भात सत्याग्रहासंबंधीचे आपले विचार ''बहिष्कृत भारत''च्या २१ नोव्हेंबर, १८२७ च्या अंकात व्यक्त केले. '...सत्कार्यासाठी केलेला आग्रह म्हणजे सत्याग्रह...' अशी सत्याग्रह व्याख्या करत, ही विचारसरणी भगवद्गीतेवर आधारित असल्याचे मत आंबेडकरांनी मांडले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३८-१३९|language=मराठी}}</ref> केवळ देवाच्या दर्शनासाठी हा मंदिर सत्याग्रह नव्हता तर हिंदू असूनही हिंदूच्या मंदिरात प्रवेश मिळत नसल्यामुळे तो समानतेचा अधिकार मिळवण्यासाठी हा मंदिर प्रवेशाचा संघर्ष होता. हिंदू दलितांच्या मंदिर प्रवेशामुळे मंदिर व मंदिरातील मुर्ती अपवित्र वा अशुद्ध होत नाही, हे ही सिद्ध करण्याचा हेतू या चळवळीमागे होता. या मंदिरात प्रवेश देण्यात यावा यासाठी अस्पृश्यांनी देवस्थान कमिटीकडे दोन वेळा अर्ज केला. सुरुवातीला अर्ज फेटाळले गेले नंतर मात्र देवस्थानचे एक विश्वस्त [[दादासाहेब खापर्डे]] यांनी अस्पृश्यांना हे मंदिर खुले करून देण्याचे आश्वासन दिले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१३७-१४१|language=मराठी}}</ref> === पर्वती मंदिर सत्याग्रह === {{मुख्य|पर्वती मंदिर सत्याग्रह}} [[पुणे|पुण्यातील]] [[पर्वती]] टेकडीवरील मंदिर अस्पृश्यांना खुले नव्हते. हे मंदिर दलितांसाठी खुले करावे म्हणून पुण्यातील एम.एम. जोशी, [[ना.ग. गोरे]], र.के. खाडिलकर व शिरूभाऊ लिमये यांनी मंदिराच्या ट्रस्टला अर्ज केला. परंतु मंदिर खाजगी मालमत्ता असल्याचे सांगून त्यांना प्रवेश देण्याचा किंवा न देण्याचा अधिकार आहे या कारणास्तव हा अर्ज फेटाळला गेला. यानंतर सत्याग्रह मंडळ स्थापन केले गेले. त्यात शिवराम काबंळे (अध्यक्ष), पां.ना. राजभोज (उपाध्यक्ष) व इतर सभासदांचा सहभाग होता. यांनी [[१३ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९२९]] रोजी पर्वती सत्याग्रह सुरू केला. हा सत्याग्रह आंबेडकरांच्या प्रेरणेने करण्यात आला.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १६२">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६२|language=मराठी}}</ref> सत्याग्रहात शिवराम जानबा कांबळे, एम.एम. जोशी, ना.ग. गोरे, र.के. खाडिलकर, विनायक भुस्कुटे, पां.ना. राजभोज व स्वामी योगानंद यांच्यासहित अनेक स्त्री पुरुषांनी सत्याग्रहात भाग घेतला होता. या दरम्यान पर्वती मंदिराचे दरवाजे कायम बंद ठेवण्यात आले होते, त्यामुळे पर्वती मंदिरात अस्पृश्यांना प्रवेश मिळू शकला नाही. अखेर २० जानेवारी १९३० रोजी सत्याग्रह बंद करण्यात आला.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १६२"/> === काळाराम मंदिर सत्याग्रह === {{मुख्य|काळाराम मंदिर सत्याग्रह}} [[चित्र:Dr. Ambedkar with Dadasaheb Gaikwad and other social workers.jpg|thumb|right|काळाराम मंदिर सत्याग्रहामधील बाबासाहेब आंबेडकर, दादासाहेब गायकवाड व इतर सत्याग्रही, १९३०]] आंबेडकरांनी [[अस्पृश्यता]] निवारणासाठी जे लढे दिले त्यात [[काळाराम मंदिर सत्याग्रह|काळाराम मंदिराच्या सत्याग्रहाचे]] महत्त्वाचे स्थान आहे. फक्त हिंदूंनाच नव्हे तर सत्ताधारी इंग्रजांनाही जाग यावी आणि त्यावेळच्या दलितांना, शोषितांना सर्व मूलभूत हक्क मिळावेत यासाठी त्यांनी हा लढा उभारला होता. हा लढा २ मार्च १९३०ला सुरू झाला आणि पुढील पाच वर्षे चालला. त्यावेळी सत्ताधारी इंग्रजांच्या दडपशाहीविरोधात [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] लढत होती तर हिंदू धर्ममार्तंडशाहीविरोधात आंबेडकरांचा संघर्ष सुरू होता. नाशिकामधील काळाराम मंदिरात हजारो अस्पृश्यांसह प्रवेश करण्याचा निर्धार डॉ. आंबेडकर यांनी केला होता. त्याबद्दल आंबेडकरांचे चरित्रकार [[धनंजय कीर]] लिहितात, "''महाराष्ट्रातील स्पृश्य हिंदूंचे नाक जे नाशिक तेच दाबण्याचा निर्धार आंबेडकरांनी केला. डॉ. आंबेडकरांचा लढा माणुसकीस कलंक लावणाऱ्या अमानुष, अन्यायी आणि अघोर अशा स्वदेशी सनातनी ब्राह्मणी सत्तेविरुद्ध होता.''"<ref name="auto52">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/india-47925404|title=आंबेडकर को जब रामनवमी के रथ में हाथ नहीं लगाने दिया गया|last=कुलकर्णी|first=तुषार|date=14 एप्रिल 2019|via=www.bbc.com|url-status=live}}</ref><ref name="auto26">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६२-१६५|language=मराठी}}</ref> काळाराम मंदिराचा सत्याग्रह म्हणजे शोषितांना त्यांचा हक्क मिळावा यासाठी आंबेडकरांनी स्पृश्य व [[सवर्ण]]ांना केलेले एक आवाहन होते. {{quote|"आज आपण मंदिरात प्रवेश करणार आहोत. मंदिरात प्रवेश केल्यामुळे आपले प्रश्न सुटणार नाहीत. आपले प्रश्न राजकीय आहेत, सामाजिक, धार्मिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक आहेत. काळाराम मंदिरात प्रवेश करणे म्हणजे हिंदू मनाला केलेले आवाहन आहे. उच्चवर्णीय हिंदूंनी आपल्याला आपल्या हक्कांपासून अनेक पिढ्यांपासून दूर ठेवले. आता तेच हिंदू आपल्याला आपला मानवी हक्क देतील का हा प्रश्न या काळाराम मंदिर सत्याग्रहाच्या माध्यमातून मी विचारत आहे. हिंदू मन हे आपल्याला एक मानव म्हणून स्वीकारावयास तयार आहे की नाही हा याची पडताळणी या सत्याग्रहाद्वारे होणार आहे."|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|<sub> २ मार्च १९३० रोजी केलेले भाषण<ref>डॉ. आंबेडकर यांची भाषणं आणि पत्रं (प्रकाशक- परराष्ट्र मंत्रालय भारत सरकार, भाग 17).</ref>}} [[चित्र:Kalaram Mandir (temple) Satyagrah at Nashik, 1930.jpg|thumb|right|काळाराम मंदिर सत्याग्रहामध्ये सामील सत्याग्रही व पोलीस शिपाई]] [[इ.स. १९२९]]च्या ऑक्टोबर मध्ये आंबेडकर यांच्याशी विचारविनिमय करून [[नाशिक जिल्हा|नाशिक]] जिल्ह्यातील अस्पृश्यांच्या पुढाऱ्यांनी नाशिक येथील [[काळाराम मंदिर]]ात अस्पृश्यांनी प्रवेश करावा व गरज वाटल्यास सत्याग्रह करावा, असे निश्चित करण्यात आले. अस्पृश्य पुढाऱ्यांनी नाशिक येथे सत्याग्रह समिती स्थापन केली आणि नाशिकचे नेते [[दादासाहेब गायकवाड|भाऊराव कृष्णाजी गायकवाड]] यांना त्या सत्याग्रह समितीचे चिटणीस तर अध्यक्ष केशव नारायण वर्धेकर यांना केले तर [[शंकरराव गायकवाड]] हे सभासद होते. या समितीने काळाराम मंदिराच्या पंचाना अस्पृश्यांना मंदिरात प्रवेश देण्याबाबत नोटीस पाठवली मात्र तिची पंचांनी दखल घेतली नाही. त्यामुळे [[मार्च ३|३ मार्च]] [[इ.स. १९३०|१९३०]] रोजी प्रत्यक्ष सत्याग्रह करण्याचे निश्चित करण्यात आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६३|language=मराठी}}</ref> २ मार्च १९३० रोजी डॉ. आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली नाशिकमध्ये एक परिषद भरली. २ मार्च १९३० रोजी सकाळी व दुपारी अशा दोन सभा आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली झाल्या, तसेच ३ मार्च १९३० रोजीही सकाळी आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली सभा झाली. आंबेडकरांनी शांततेच्या मार्गाने [[सत्याग्रह]] करावा व यश मिळेपर्यंत सत्याग्रहाचा लढा सुरू ठेवावा असा उपदेश केला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६३-१६४|language=मराठी}}</ref> त्या परिषदेत ठरल्याप्रमाणे २ मार्च रोजी नाशिक शहरात अस्पृश्यांची मोठी मिरवणूक निघाली. ही मिरवणूक अंदाजे एक मैल लांबीची होती व त्यात सुमारे पंधरा हजार कार्यकर्त्यांनी सहभाग घेतला होता. मिरवणूक मंदिराजवळ पोहोचली. काळाराम मंदिराला पूर्व, पश्चिम, उत्तर व दक्षिण अशा चारही बाजूंनी दरवाजे होते, व मंदिराचे ते सर्व दरवाजे बंद होते म्हणून मिरवणूक [[गोदावरी नदी|गोदावरीच्या घाटाजवळ]] गेली. तिथे एक भव्य सभा झाली. दुसऱ्या दिवशी ३ मार्च रोजी मंदिरात प्रवेश करण्याचा निर्णय सभेत झाला. सत्याग्रहींच्या पहिल्या तुकडीत १२५ पुरुष आणि २५ स्त्रिया जातील, असे ठरले. सत्याग्रही चार गटांत विभागून दरवाजांवर धरणे धरून बसले होते. पतितपावनदास (उत्तर दरवाजा), कचरू साळवे (पूर्व दरवाजा), पांडुरंग राजभोज (दक्षिण दरवाजा) व शंकरदास नारायणदास (पश्चिम दरवाजा) असे चार सरदार मंदिराच्या चारी दिशांवर आपापल्या आघाड्या सांभाळत होते. आंबेडकर आणि भाऊराव गायकवाड हे प्रत्यक्ष सत्याग्रहाच्या ठिकाणी सारी व्यवस्था पहात होते. मंदिराचे सर्व दरवाजे बंद होते. दरवाजे उघडल्यास सत्याग्रही मंदिरात प्रवेश करणार अन् [[राम]]ाचे दर्शन घेणार, असे ठरले.<ref name="auto45">{{Cite web|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/nashik-north-maharashtra-news/nashik/kalaram-satyagraha-and-dr-ambedkar/articleshow/63750408.cms|title=काळाराम सत्याग्रह आणि डॉ. आंबेडकर|website=Maharashtra Times}}</ref> मंदिराभोवती हजारांच्यावर बंदुकधारी सैनिक तैनात करण्यात आले होते. त्या दिवशी स्पृश्यांनाही मंदिर प्रवेशास मज्जाव करण्यात आला होता. पुढे महिनाभर हा सत्याग्रह सुरूच होता. मग ९ एप्रिल १९३० रोजी [[रामनवमी]]चा दिवस होता. सनातनी हिंदू आणि सत्याग्रहाचे नेत्यांमध्ये तडजोड झाली आणि असे ठरले की स्पृश्य-अस्पृश्यांनी मिळून [[राम]]ाचा रथ ओढावा. कार्यकर्त्यांसह आंबेडकर मंदिराजवळ आले. पण आंबेडकरांच्या अनुयायांनी रथाला हात लावण्यापूर्वीच सनातनी हिंदूंनी सत्याग्रहींना हुलकावणी देऊन तो रथ दुसरीकडे पळवला. त्या रथाचा पाठलाग आंबेडकरांच्या अनुयायांनी केला व चरण पादुकाजवळ थांबलेल्या सत्याग्रहींच्या लक्षात येताच त्यांनी सर्व शक्ती एकवटून रथ अडविला तेव्हा मारामारी व आंबेडकरांच्या अनुयायांवर दगडांचा वर्षाव झाला. तोवर आंबेडकर प्रत्यक्ष घटनेच्या ठिकाणी पोहचले. दगडांचा वर्षाव चालू होता. इतक्यात पोलिसांचा कडा फोडून भास्कर कद्रे नावाचा सत्याग्रही भीमसैनिक मंदिरात घुसला आणि रक्ताने माखून बेशुद्ध पडला.<ref name="auto45" /> डॉ. आंबेडकरांवर दगडे पडू नये म्हणून त्यांच्या सहकाऱ्यांनी त्यांच्या डोक्यावर [[छत्री]] होती. उपस्थित सर्व सत्याग्रह्यांना व स्वतः आंबेडकरांनाही लहान-सहान इजा झाल्या होत्या. या घटनेत एक तरुण रक्तबंबाळ झाला होता नंतर त्याचा मृत्यू झाला. डॉ. आंबेडकरांनी [[मुंबई इलाखा|बॉम्बे प्रांताचे]] गव्हर्नर फ्रेडरिक साइक्स यांना पत्र लिहून हा सर्व वृत्तांत कळवला होता. "''सत्याग्रहानंतर नाशिकमधल्या अस्पृश्यांना अतोनात छळ सोसावे लागले. त्यांच्या मुलांच्या शाळा बंद झाल्या. रस्ते बंद झाले, इतकंच काय तर त्यांना दुकानातून वस्तू देखील मिळेनाशा झाल्या. सनातनी हिंदू त्यांच्यावर दमदाटी करू लागले. तुम्ही माजले आहात अशा शब्दांत अस्पृश्यांना बोलणी खावी लागत होती. ही दुःखं भोगूनही आंबेडकरांनी सत्याग्रह सुरूच ठेवला''," असे धनंजय कीर यांनी लिहितात. दरम्यान, आंबेडकरांना गोलमेज परिषदेसाठी लंडनलाही जावे लागले. पण त्यांच्या अनुपस्थितीत [[दादासाहेब गायकवाड|भाऊराव गायकवाड]] यांनी हा लढा सुरूच ठेवला. पाच वर्षं हा लढा चालला. पण अस्पृश्यांना मंदिर प्रवेश मिळाला नाही. एका सत्याग्रही तरुणाने [[रामकुंड]]ात उडी घेतली होती. सर्व सत्याग्रह, सभा, आंदोलने [[अहिंसा|अहिंसेच्याच]] मार्गाने व्हावीत, यावर आंबेडकरांचा जोर असायचा. कुठलाही [[कायदा]] मोडायचा नाही, असे ते म्हणायचे. नाशिकमध्ये तत्कालीन कलेक्टरने जमावबंदी लागू केली. मंदिरात प्रवेश मिळावा यासाठी आंबेडकरांनी गव्हर्नरकडे पाठपुरावा केला पण त्याचाही काही उपयोग झाला नाही. आंबेडकरांनी ३ मार्च १९३४ रोजी गायकवाडांना पत्र पाठवले आणि आता सत्याग्रह सुरू ठेवून शक्ती वाया घालवण्यापेक्षा ती शक्ती राजकीय हक्क व शिक्षण घेण्याची सोय मिळवण्यासाठी वापरावी, म्हणून आता सत्याग्रह बंद करण्यात यावा, असे कळवले. त्यानंतर हा मंदिराचा सत्याग्रह बंद करण्यात आला, व तो पुन्हा कधीही करण्यात आला नाही.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६४|language=मराठी}}</ref> काळाराम मंदिराच्या सत्याग्रहात कवी [[वि.वा. शिरवाडकर|कुसुमाग्रज]] हेही सहभागी झाले होते. त्यांच्या [[विद्रोही कविता|क्रांतिकारी कवितांची]] सुरुवात याच लढ्यापासून झाली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.lokmat.com/television/kalaram-temple-satyagraha-story-will-be-shown-dr-babasaheb-ambedkar-serial/|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मालिकेत पहायला मिळणार काळाराम मंदिर सत्याग्रह|date=7 फेब्रुवारी 2020|website=Lokmat|url-status=live}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/editorial/ravivar-mata/artical-on-vashivarcha-paulkhuna/articleshow/57349100.cms|title=कुसुमाग्रजांचे उपेक्षित शिरवाडे|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-05}}</ref> मग शेवटी त्यांनी काळाराम मंदिराचे आंदोलन स्थगित केले. पुढे [[स्वातंत्र्य दिन (भारत)|भारताला स्वातंत्र्य]] मिळाल्यानंतरच सर्व मंदिरे खुली झाली आणि अस्पृश्यांना प्रवेश मिळाला.<ref name="auto26" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/hindi/india-47925404|title=आंबेडकर को जब रामनवमी के रथ में हाथ नहीं लगाने दिया गया|date=2019-04-14|website=BBC News हिंदी|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref> जर तुमची [[राम]]ावर खरी भक्ती असेल तर तुम्हाला देवळातच प्रवेश का हवा असा प्रश्न तेव्हा विचारला जात होता. या प्रश्नाचे उत्तर आंबेडकरांनी अमरावतीत घेतलेल्या सभेत दिले आहे. त्यात आंबेडकर म्हणतात, "''उपासनेचे अनेक प्रकार आहेत. साकाराचे प्रत्यक्ष पूजन देवळात करता यावे म्हणून अस्पृश्यांना देवळात प्रवेश पाहिजे असे नाही. त्यांना सिद्ध करायचे आहे की त्यांच्या प्रवेशाने देवालय भ्रष्ट होत नाही. किंवा त्यांच्या स्पर्शाने मूर्तीचे पावित्र्य कमी होत नाही.''" पुढे आंबेडकर म्हणतात, "''[[हिंदू धर्म|हिंदुत्व]] ही जितकी स्पृश्यांची मालमत्ता आहे. तितकीच अस्पृश्यांची आहे. या हिंदुत्वाची प्राणप्रतिष्ठा जितकी [[वशिष्ठ|वसिष्ठांसारख्या]] ब्राह्मणांनी, [[कृष्ण]]ासारख्या क्षत्रियांनी, [[सम्राट हर्षवर्धन|हर्षासारख्या]], [[संंत तुकाराम|तुकारामासारख्या]] वैश्यांनी केली तितकीच [[वाल्मीकी|वाल्मिकी]], [[रोहिदास]] इत्यादी अस्पृश्यांनी केलेली आहे. या हिंदुत्वाचे रक्षण करण्यासाठी अस्पृश्यांनी आपली माणुसकी खर्ची घातली आहे. मंदिरे जितकी स्पृश्यांचीच तितकीच अस्पृश्यांचीच आहेत.''"<ref name="auto52" /><ref name="auto26" /> शोषितांचा लढा फक्त मंदिर प्रवेशापुरताच मर्यादित नाही, असे आंबेडकरांनी स्पष्ट केले होते. [[इ.स. १९३३]] मध्ये [[महात्मा गांधी]] आणि डॉ. आंबेडकर यांची [[येरवडा मध्यवर्ती कारागृह|येरवडा तुरुंगात]] भेट झाली होती त्यावेळी गांधींनी डॉ. सुब्बारायान यांच्या विधेयकाला समर्थन देण्याची विनंती आंबेडकरांना केली होती. आंबेडकरांनी नकार दिला. या विधेयकात मंदिर प्रवेशाबाबत लिहिलं आहे, पण अस्पृश्यांच्या पूजेच्या अधिकाराबाबत काहीच लिहिलं नाही, असं आंबेडकरांनी सांगितलं.<ref>डॉ. आंबेडकरांची भाषणे आणि पत्रे, प्रकाशक भारतीय परराष्ट्र खाते)</ref> आपल्या मंदिर प्रवेशाबाबतच्या भूमिकेबाबत आंबेडकरांनी गांधींना सांगितले होते की, "''शोषित वर्ग फक्त मंदिर प्रवेशामुळे समाधानी होणार नाही. या वर्गाचा नैतिक आणि सामाजिक उत्कर्ष होणे आवश्यक आहे आणि त्यासाठी [[शिक्षण]] मिळणे महत्त्वाचे आहे. त्या अनुषंगाने संपूर्ण जातीव्यवस्थेचे निर्दालन होणे आवश्यक आहे. जातीव्यवस्थेेेचे समूळ उच्चाटन झाल्याशिवाय अस्पृश्यांचा उत्कर्ष होणार नाही.''"<ref name="auto52" /><ref name="auto26" /> "''सामाजिक बदलाची प्रक्रिया हळुहळू होत असते, याची जाणीव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनाही होती. शोषितांना मानवतेचे पूर्ण हक्क मिळावे यासाठी ते वेगवेगळ्या मार्गांनी लढत राहिले आणि मंदिर प्रवेशही त्याच लढ्याचा एक महत्त्वपूर्ण भाग आहे''", असे मत 'साप्ताहिक विवेक'चे सह-कार्यकारी संपादक रवी गोळे यांनी मांडले. आंबेडकरांच्या या लढ्याने काय साध्य केले याबद्दल अखिल भारतीय दलित नाट्य परिषदेचे अध्यक्ष मधुसूदन गायकवाड सांगतात की, "''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा लढा हा प्रतीकात्मक होता. जो समाज जातीयवादाचा, बळी पडला आहे, त्याला या अंधकारातून बाहेर काढण्यासाठी आणि सत्ताधारी इंग्रजांना जाग यावी यासाठी त्यांनी हे पाऊल उचलले होते.''"<ref name="auto52" /> == कृषी व शेतकऱ्यांसाठी कार्य == आंबेडकर यांनी कृषी क्षेत्रात सुद्धा काम केले आहे. त्यांनी शेतकऱ्यांचा समस्या दूर करण्यासाठी अनेक उपाययोजना सुचविल्या होत्या.<ref name="auto62">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/editorial/babasaheb-and-farmer/|title=बाबासाहेब आणि शेतकरी|last=author/admin|date=2016-04-14|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-04}}</ref><ref name="auto60">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/aurangabad-news/dr-babasaheb-ambedkar-water-nice-idea-power-1229010/|title=‘डॉ. आंबेडकरांकडून पाणी, वीज व शेतीचा सूक्ष्म विचार’|date=2016-04-20|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=2021-06-04}}</ref> === कृषी व शेती संबंधीचे विचार === शेती व्यवसायाचा संबंध त्यांनी समाजव्यवस्थेशी जोडला होता. ग्रामीण भागातील जातीवर आधारित समाज व्यवस्थेचे कारण त्यांनी ग्रामीण आर्थिक व्यवस्थेमध्ये शोधलं होतं. त्यामुळेच जातीवर आधारित समाजव्यवस्था बदलायची, तर त्यासाठी शेतीमध्ये परिवर्तन घडवावे लागेल. शेतीला उद्योग मानून पायाभूत सुविधा पुरवून शेतकऱ्यांचा आर्थिक विकास झाला पाहिजे. शेतकरी आर्थिक समृद्ध झाला तर शेतमजूर आणि शेतीशी निगडित सर्वच घटकाला या आर्थिक सक्षमतेचा फायदा होईल. आर्थिक स्रोत तळागाळापर्यंत झिरपले म्हणजे ग्रामीण माणसाच्या मानसिकतेत सकारात्मक बदल घडतील. हे बदल सामाजिक परिवर्तनासाठी पोषक ठरतील. आर्थिक विषमता ही जातीय व्यवस्थेला पूरक व पोषक ठरते. आर्थिक विषमता जितकी कमी होईल, तितकी जातीय भेदभावाची दरी कमी होईल, असे त्यांना वाटत होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/editorial/samwad/prof-dr-satish-yadav-article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-farmers/articleshow/82012003.cms|title=खोती आणि जमीनदारी विरोधातील बाबासाहेब|url-status=live}}</ref><ref name="auto64">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://prahaar.in/%e0%a4%b6%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%b6%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%86%e0%a4%a3%e0%a4%bf-%e0%a4%a1%e0%a5%89-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be/|title=शेती, शेतकरी आणि डॉ. बाबासाहेब {{!}}|last=Sawant|first=Rajesh|language=en-US|access-date=2021-06-04|archive-date=2021-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604204535/http://prahaar.in/%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%86%E0%A4%A3%E0%A4%BF-%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE/|url-status=dead}}</ref> शेतीसाठी [[जमीन]] व [[पाणी]] हे मुख्य घटक आहेत. पाण्याशिवाय शेतीचा विकास अशक्य आहे. शेतकऱ्याला शाश्‍वत पाणी मिळणे गरजेचे आहे. पाण्याशिवाय उत्पादकता वाढणे आणि शेतकऱ्यांचा आर्थिक स्तर उंचावणे शक्य नाही, हे त्यांनी ब्रिटिश सरकारच्या निदर्शनास आणून दिले होते. शेतीला शाश्‍वत पाणी पुरविण्यासाठी नदीच्या पाण्याचे नियोजन झाले पाहिजे. देशात घडणारे दुष्काळ हे मानवनिर्मित आहेत. दुष्काळ हटवायचा तर दुष्काळात पाण्याचे नियोजन करावे. जिरायती शेती, बागायती करण्याचे प्रयत्न वाढवावेत. शेती व शेतमजूर समृद्ध झाला तरच देश समृद्ध होईल, असे मौलिक विचार त्यांनी मांडले. पाण्यासंदर्भात केवळ विचार व्यक्त न करता त्यांनी ब्रिटिश सरकारला, नदीच्या खोऱ्यातील पाण्याच्या नियोजनाची योजना सादर केली. ही योजना ‘दामोदर खोरे परियोजना’ म्हणून ओळखली जाते. आपल्या शासनाने १९९६ मध्ये कृष्णा, गोदावरी, तापी, नर्मदा अशी खोऱ्यांची विभागणी केली. यावरून आंबेडकरांच्या दूरदर्शीपणाची लांबी व खोली लक्षात येते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/editorial/samwad/prof-dr-satish-yadav-article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-farmers/articleshow/82012003.cms|title=शेतकऱ्यांचे बाबासाहेब|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-04}}</ref><ref name="auto38">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/mumbai/dr-babasaheb-ambedkars-three-points-agricultural-thought-381731|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा "त्रिसूत्री' शेतीविचार|website=eSakal - Marathi Newspaper|language=mr-IN|access-date=2021-06-04}}</ref> आंबेडकर यांनी सर्वांत महत्त्वाची संकल्पना मांडली ती ‘शेतीचे राष्ट्रीयकरण’ करण्याची. शासनाने शेतजमिनी ताब्यात घेऊन, त्या विकसित कराव्यात, अशा विकसित शेतजमिनी शेतकऱ्यांना काही अटींवर कसण्यासाठी द्याव्यात. हा एका अर्थाने सामुदायिक शेतीचाच प्रयोग होता. अशी शेती करण्यासाठी शासनाने अधिनियम बनवावेत. पीकपद्धती, पाणी उपलब्धता, बांधबंदिस्ती, उत्पादकता वाढ, साठवण व्यवस्था, शेतमालाची विक्री, शेतमालाचे भाव या संदर्भात स्पष्ट नियम करावेत. यामुळे कोणत्याही एकाच पिकाखाली मोठे क्षेत्र येऊन, शेतमालाच्या उपलब्धतेत विषमता येणार नाही. मागणी व पुरवठा या अर्थशास्त्रीय नियमानुसार, शेतमालाला रास्त भाव मिळतील. त्याचबरोबर अतिरिक्त उत्पादन टळून शेतमालाचे नुकसानही टळेल. आजही शेतकऱ्यांना शेतमालाला रास्त भाव मिळावा यासाठी शासनाशी झगडावे लागते. या पार्श्‍वभूमीवर आंबेडकर यांचे शेतीसाठी अधिनियम व कायदा असावा ही संकल्पना शेतकऱ्यांसाठी किती मोलाची आहे, हे अधोरेखित होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-55382981|title=BBC News मराठी|language=mr}}</ref><ref name="auto38"/> आंबेडकर यांच्या काही संकल्पनातूनच कमाल जमीनधारणा कायदा, सावकारी व खोती पद्धतींना प्रतिबंध करणारा कायदा, सामूहिक शेतीचे प्रणालीवर आधारित शेती महामंडळ, राज्यातील नद्यांच्या खोऱ्यांची विभागणी व विकास, जलसंवर्धन योजना अमलात आल्या. शासनाने त्याबाबत कायदे व नियम बनविले. यामागे आंबडकरांच्या विचारांचा प्रभाव दिसून येतो. आंबडकरांचे शेतीबाबतचे विचार राज्यकर्ते नियोजनकार व शेती तज्ज्ञांनी अभ्यासले पाहिजेत.<ref name="auto64"/><ref name="auto62"/><ref name="auto60"/> === शेतकऱ्यांच्या मोर्चात सहभाग व खोती पद्धतीवर बंदी === आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली शेतकऱ्यांचा पहिला संप घडवून आला होता. हा संप इ.स. १९२८-१९३४ या कालावधीत [[चरी]] (रायगड जिल्हा) या गावात झाला. हा संप ७ वर्ष सुरू होता. आंबेडकर यांनी [[खोती पद्धत]] नष्ट करण्यासाठी सुद्धा संघर्ष केला.<ref name="auto59">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.thewire.in/a-farmers-agitation-lasting-for-6-years|title=६ वर्षे चाललेले एक शेतकरी आंदोलन!|website=marathi.thewire.in|language=en|access-date=2021-06-04|archive-date=2021-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604204536/https://marathi.thewire.in/a-farmers-agitation-lasting-for-6-years|url-status=dead}}</ref><ref name="auto57">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.maxmaharashtra.com/max-kissan/what-is-khoti-system-and-how-ambedkars-fight-against-khoti-system-869724|title=चरीचा शेतकरी संप आणि बाबासाहेब|last=Admin|date=2021-04-14|website=www.maxmaharashtra.com|language=mr|access-date=2021-06-04}}</ref> [[१४ एप्रिल]] १९२९ रोजी [[रत्‍नागिरी]] येथे आंबेडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली जिल्हा शेतकरी परिषद चिपळूण येथे आयोजन करण्यात आले होते. या परिषदेत त्यांनी [[कोकण]]ातील खोतीदारीविरूद्ध शेतकऱ्यांचे आंदोलन सुरू केले. या संबंधी [[१७ सप्टेंबर]] १९३७ रोजी [[खोती]] पद्धत नष्ट करणाऱ्या कायद्याचे विधेयक आंबडकरांनी [[मुंबई]] विधिमंडळात मांडले. [[१० जानेवारी]] १९३८ रोजी आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली २५,००० शेतकऱ्यांचा मोर्चा विधिमंडळावर काढण्यात आला.<ref name="auto59"/><ref name="auto57"/> सप्टेंबर १९१८ मध्ये शेतजमिनीच्या समस्येवर शोधनिबंध एका प्रसिद्ध मासिकात प्रकाशित केला. शेतकऱ्यांसाठी त्यांनी [[प्रधानमंत्री पीक विमा योजना|पीक विमा योजना]] सुचवली. श्रमिकांची श्रमशक्ती उद्योग क्षेत्रात वळवायला हवी; तसेच शेतीचा विकास करण्यासाठी राज्य समाजवादाचा सिद्धांत त्यांनी मांडला.<ref name="auto59"/><ref name="auto57"/> == गोलमेज परिषदांमधील सहभाग == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar with Sir Muhammad Zafrulla Khan, standing outside the House of Commons when they participated in the 2nd Round Table Conference on Sept. 1931.jpg|thumb|दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत भाग घेतल्यावर हाऊस ऑफ कॉमन्सबाहेर सर मुहम्मद झफरुल्ला खान यांच्यासोबत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, सप्टेंबर १९३१]] {{मुख्य|गोलमेज परिषद}} इ.स. १९२७-३० मधील सायमन कमिशनने अस्पृश्यांच्या राजकीय हितांना फारसे महत्त्व दिले नाही. ब्रिटिश सरकार भारताला काही राजकीय हक्क राज्यघटनेच्या माध्यमातून देण्याच्या तयारीत होते तेव्हा ''भारताच्या भावी राज्यघटनेत अस्पृश्यांच्या हिताचे संरक्षण करणारे राजकीय हक्क असावेत'' असे आंबेडकरांना वाटत होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६५|language=मराठी}}</ref> अस्पृश्यांच्या ठिकठिकाणी सभा व अधिवेशन भरवून आंबेडकरांनी अस्पृश्यांना त्यांच्या राजकीय हक्कांचे महत्त्व पटवून देऊन त्यांच्याच स्वतःच्या अधिकारांविषयी जागृती करु लागले. ''अस्पृश्यांनी काँग्रेस पक्षापासून दूर राहिले पाहिजे. कारण काँग्रेसच्या हाती सत्ता गेली तर ती काँग्रेस अस्पृश्यांना राजकीय हक्क देईल, यात विश्वास नाही. म्हणून अस्पृश्यांना राजकीय हक्क मिळवण्यासाठी इंग्रजी सरकारशीही व काँग्रेसशीही लढत राहणे महत्त्वाचे आहे,'' असा आंबेडकरांचा विचार होता.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६६|language=मराठी}}</ref> इ.स. १९३०, १९३१ व १९३२ मध्ये इंग्लंडमध्ये गोलमेज परिषदा झाल्या. आंबेडकर शोषित व अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी म्हणून या तिन्हींही गोलमेज परिषदांमध्ये हजर राहिले. ''अस्पृश्यांना राजकीय हक्क असावेत आणि ब्रिटिशांपासून भारताला स्वातंत्र मिळावे'' अशा मागण्या त्यांनी गोलमेज परिषदांमध्ये केल्या.<ref name="auto40">{{स्रोत पुस्तक|title=डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर खंड ४ कालखंड १९२८ ते १९३२|last=खैरमोडे|first=चांगदेव भगवान|publisher=सुगावा प्रकाशन (तृतीय आवृत्ती)|year=जुलै २००३|isbn=|location=पुणे|pages=९४ ते ९५}}</ref> त्यांनी ब्रिटिश शासनाच्या सत्ताधाऱ्यांना सांगितले की, 'जसे कोणत्याही संप्रदायाला दुसऱ्या संप्रदायावर दबाव टाकून गुलाम बनविण्याचा अधिकार नाही. तसेच कोणत्याही देशाला दुसऱ्या देशावर आपली सत्ता गाजवून गुलाम ठेवण्याचा अधिकार नाही' म्हणून ब्रिटिश सत्तेला भारतात हे कारण पुढे करून की भारत 'अजून स्वराज्य प्राप्तीसाठी सक्षम नाही' हे निमित्त आता चालणार नाही. बालकाला कडेवर घेऊन फिरल्याने तो आपल्या पायावर कसा चालू शकेल? म्हणून त्याला कडेवरून उतरवून स्वतंत्रपणे चालायचा अधिकार दिला गेला पाहिजे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/national/patriot-great-dr-babasaheb-ambedkar-who-going-east-british/|title=इंग्रजांच्या मायभूमीत जाऊन त्यांना ललकारणारे 'देशभक्त डॉ. बाबासाहेब'|last=author/online-lokmat|date=2019-04-14|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/editorial/humanitarian-mahatmas-dr-ambedkar/|title=मानवतावादी महापुरुष डॉ. आंबेडकर|last=author/lokmat-news-network|date=2018-12-06|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref> === पहिली गोलमेज परिषद === [[चित्र:The first Round Table Conference - 16 November 1930 to 19 January 1931. Dr. Ambedkar in the first row left.jpg|thumb|इ.स. १९३० मध्ये आयोजित लंडन मधील पहिल्या गोजमेज परिषदेमध्ये आंबेडकर (डावीकडून दुसऱ्या रांगेत दहाव्या स्थानी) व इतर प्रतिनिधी दिसत आहेत.]] ब्रिटिश सरकारने भारताला देऊ केलेल्या वसाहतींचे स्वराज्य व भावी राज्यघटना यावर चर्चा व विचारविनिमय करण्यासाठी भारतातील नेत्यांसह इंग्लंड येथे गोलमेज परिषद भरवली. यात अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी म्हणून आंबेडकर व रावबहादूर श्रीनिवासन या दोघांचा समावेश होता. काँग्रेसने गोलमेज परिषदेवर बहिष्कार टाकला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६७|language=मराठी}}</ref> गोलमेज परिषदेच्या निमंत्रणानंतर २ ऑक्टोबर १९३० रोजी मुंबई प्रांतातील अस्पृश्यांनी दामोदर हॉलच्या मैदानावर सभा घेऊन आंबेडकरांचा सत्कार केला. त्यांना मानपत्र व रु. ३७००ची शैलीही देण्यात आली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६८-१६९|language=मराठी}}</ref> या परिषदेसाठी आंबेडकर, श्रीनिवास व अन्य सर्व प्रतिनिधी ४ ऑक्टोबर, १९३० रोजी ''एस.एस. व्हाइसरॉय ऑफ इंडिया'' या बोटीने [[मुंबई]]हून इंग्लंडकडे निघाले. १८ ऑक्टोबर १९३० रोजी हे इंग्लंडला पोहचले. ही परिषद एक दिवस आधी म्हणजे १७ ऑक्टोबर, १९३० रोजी सुरू झाली होता. याचे अधिकृत उद्घाटन १२ नोव्हेंबर, १९३० रोजी [[पंचम जॉर्ज]] यांच्या हस्ते व ब्रिटनचे पंतप्रधान [[रामसे मॅकडॉनल्ड]] यांच्या अध्यक्षतेखाली [[हाउस ऑफ लॉर्ड्स]]च्या रॉयल गॅलरीत होणार होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६९|language=मराठी}}</ref> त्यामुळे आंबेडकरांनी १८ ऑक्टोबर १९३० ते ११ नोव्हेंबर १९३० या कालावधीत भारतमंत्री, उपभारतमंत्री, मजूर पक्षाचे नेते जॉर्ज लान्सबेरी, भारताचे नवे सरसेनापती सर [[फिलिप चेटवूड]], लंडनचे खासदार, मजूर, उदारमतवादी व हुजूर पक्षांचे सभासद या सर्वांशी भेटी घेतल्या व अस्पृश्योद्धाराच्या विषयावर त्यांच्याशी चर्चा केल्या.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१६९-१७०|language=मराठी}}</ref> पंतप्रधान रॅम्से मॅक्डोनाल्ड यांच्या अध्यक्षतेखाली १२ नोव्हेंबर १९३० ते १९ जानेवारी १९३१ पर्यंत गोलमेज परिषदेच्या बैठका होत राहिल्या. या परिषेदला आंबेडकर व श्रीनिवासन अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी म्हणून उपस्थित होते. आंबेडकरांनी अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांचा खलिता या परिषदेत सादर केला. डिसेंबर १९३० मध्ये त्यांनी अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांचा खलित्याच्या दोन हजार प्रती छापल्या व त्यापैकी काही प्रती ब्रिटिश संसदेच्या सदस्यांना, गोलमेज परिषदेच्या सभासदांना तसेच काही प्रती मुंबईला पाठवून दिल्या.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७०|language=मराठी}}</ref> भविष्यात भारत स्वतंत्र होऊन ज्या राज्यघटनेच्या आधारे राज्यकारभार करतील त्या राज्यघटनेत अस्पृश्यांच्या आठ राजकीय हक्कांचा समावेश असावा, असे मत आंबेडकर व श्रीनिवास यांनी मांडले. अस्पृश्य वर्गासाठी समान नागरिकत्व, समान हक्क, जातिद्वेषरहित वागणूक, कायदेमंडळात भरपूर प्रतिनिधित्व, सरकारी नोकरीत अस्पृश्यांची भरती करण्यात यावी, सरकारची पूर्वग्रहरहित वर्तवणूक, अस्पृश्यता निर्मूलन सरकारी खाते, व गव्हर्नर जनरलच्या मंत्रिमंडळात प्रतिनिधित्व, असे ते राजकीय हक्क होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७०-१७१|language=मराठी}}</ref> या परिषदेदरम्यान आंबेडकरांना कळाले की त्यांचे मुंबई कायदेमंडळाचे सदस्यत्व आणखी तीन वर्षांनी वाढवले आहे. आंबेडकरांनी गोलमेज परिषदेमध्ये तसेच मजूर पक्ष, उदारमतवादी पक्ष, हुजूर पक्ष या तिन्ही पक्षांच्या सभासदांपुढे भाषणे दिली आणि भारताच्या भावी राज्यघटनेत अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांची तरतुद करून ठेवण्याबाबत पाठपुरावा केला. आंबेडकरांच्या भाषणांची दखल ब्रिटिश वर्तमानपत्रांनीही घेतली, आंबेडकरांच्या छायाचित्रासह त्यांच्या भाषणांचे वृत्त वर्तमानपत्रांत प्रसिद्ध होऊ लागली. अस्पृश्यांच्या स्थितीबाबतची माहिती सर्वांना कळू लागली. वर्तमानपत्रे आंबेडकरांना "अस्पृश्यांचा महान नेता" संबोधू लागले.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १७१">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७१|language=मराठी}}</ref> लंडन मधीन काही संस्थानी आंबेडकरांची भाषणे आयोजित केली होती.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १७१"/> ब्रिटिश संसदेत [[हाऊस ऑफ कॉमन्स]]च्या सदस्यांपुढे आंबेडकरांनी भाषण केले आणि अस्पृश्यांचा उद्धार करणे अत्यंत निकडीचे असल्याचे सांगितले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७१-१७२|language=मराठी}}</ref> बडोद्याचे [[महाराजा सयाजीराव गायकवाड]] हेही परिषदेचे सभासद होते, त्यांनी आंबेडकरांचे कौतुक केले.<ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १७२">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७२|language=मराठी}}</ref> परिषद संपल्यावर जानेवारी १९३१ मध्ये मुंबईला परतले. १९ एप्रिल, १९३१ रोजी त्यांनी [[परळ]] येथील गोखले शिक्षण संस्थेच्या शाळेत अखिल भारतीय अस्पृश्य पुढारी परिषद आयोजित केली होती. त्या परिषदेत त्यांनी अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांविषयी सर्व प्रदेशातील अस्पृश्य पुढाऱ्यांचे मत जाणून घेतले.<ref name="auto40" /><ref name="गायकवाड 'राजवंश' २०१६ १७२"/> === दुसरी गोलमेज परिषद === {{मुख्य|दुसरी गोलमेज परिषद}} [[चित्र:Second round tableconf.gif|thumb|इ.स. १९३१ मध्ये आयोजित लंडन मधील दुसऱ्या गोजमेज परिषदेमध्ये बाबासाहेब आंबेडकर (उजवीकडील रांगेत चौथे), रॅम्से मॅकडोनाल्ड, (त्यांच्या उजव्या हाताला) गांधी, मदन मोहन मालवीय, जयकर, सप्रु व इतर प्रतिनिधी दिसत आहेत.]] दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत १९३१ च्या ऑगस्टमध्ये काँग्रेसचे प्रतिनिधी म्हणून महात्मा गांधी यांची निवड करण्यात आली. तत्पूर्वी ते तुरुंगात बंद होते आणि काँग्रेसनेही पहिल्या गोलमेज परिषदेवर बहिष्कार टाकला होता. आंबेडकरांनाही दुसऱ्या गोलमेज परिषदेचे निमंत्रण मिळाले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७३|language=मराठी}}</ref> १४ ऑगस्ट १९३१ रोजी मुंबई येथे गांधींनी अस्पृश्योद्धाराच्या प्रशांवर चर्चा करण्यासाठी आंबेडकरांना बोलावले. या पहिल्या भेटीत गांधींना आंबेडकर हे अस्पृश्य असल्याचे माहिती नव्हते तर ते त्यांना अस्पृश्यांविषयी कळवळा असलेले एक पुरोगामी ब्राह्मण समजत होते. या भेटीत गांधी यांनी आंबेडकरांना देशभक्त म्हणले होते. अस्पृश्योद्धाराच्या मार्गाबाबत आंबेडकर व गांधी यांच्यामध्ये एकमत न होऊ शकल्याने ही भेट अयशस्वी झाली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७३ व १७४|language=मराठी}}</ref> दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत भाग घेण्यासाठी आंबेडकर २९ ऑगस्ट १९३१ रोजी लंडनला पोहोचले. गांधी १२ सप्टेंबर १९३१ रोजी लंडनला पोहोचले. दुसऱ्या गोलमेज परिषदेचे कामकाज ७ सप्टेंबर १९३१ ते १ डिसेंबर १९३१ पर्यंत चालू होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७४|language=मराठी}}</ref> ४ नोव्हेंबर १९३१ रोजी आंबेडकरांनी भारताच्या भावी संविधानात अल्पसंख्य अस्पृश्यांना काही राजकीय हक्क असावेत याची मागणी केली व ४ नोव्हेंबर १९३१ रोजी आंबेडकरांनी आपल्या मागण्या लिखित स्वरूपात गोलमेज परिषदेपुढे सादर केल्या. यामध्ये दोन प्रमुख मागण्या होत्या - स्वतंत्र्य मतदार संघ, ज्याद्वारे अस्पृश्यांना त्यांचे प्रतिनिधी स्वतंत्रपणे निवडून देण्याचा हक्क असावा. दुसरी मागणी ही की अस्पृश्यता पाळणे हा कायद्याने गुन्हा समजण्यात यावे. मुसलमान, शीख, अँग्लो इंडियन इत्यादी अल्पसंख्यांना राजकीय हक्क देण्यासाठी गांधी तयार होते, मात्र त्यांनी अस्पृश्यांना राजकीय हक्क देण्याच्या मागणीचा विरोध केला. संपूर्ण परिषदेत आंबेडकर व गांधी यांचे एकमत होऊ शकले नाही.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७४ व १७५|language=मराठी}}</ref> परिषदेत म. गांधींनी असे म्हणले की, 'अस्पृश्यांचे प्रतिनिधित्व काँग्रेसच्या वतीने मी स्वतः करत असल्याने डॉ. आंबेडकर किंवा श्रीनिवासन हे अस्पृश्यांचे खरे प्रतिनिधी नाहीत'. गांधींच्या या भूमिकेचा अनिष्टपणा मि मॅक्डोनाल्ड यांच्या नजरेस आंबेडकरांनी आणून देताना गांधींच्या विधानाला गैरजबाबदार व्यक्तीचे विधान म्हणले. आंबेडकरांनी या परिषदेसमोर अस्पृश्यांच्या राजकीय अधिकारांची मागणी केली. त्यात, 'अस्पृश्यांना लोकसंख्येच्या प्रमाणात स्वतंत्र राजकीय हक्क मिळाले पाहिजे आणि अस्पृश्य मतदारसंघातून अस्पृश्यांनी आपले उमेदवार निवडले पाहिजेत, तसेच त्यांना नोकऱ्यांमध्ये व स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये, प्रांतिक व मध्यवर्ती कायदेमंडळात लोकसंख्येच्या प्रमाणात जागा मिळाव्यात' अशा प्रकारचा खलिता परिषदेला सादर केला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर खंड ४ कालखंड १९२८ ते १९३२|last=खैरमोडे|first=चांगदेव भगवान|publisher=सुगावा प्रकाशन|year=जुलै २००३|isbn=|location=पुणे|pages=१६४(तृतीय आवृत्ती)}}</ref> १० नोव्हेंबर १९३१ रोजी लंडन येथील 'इन्स्टिट्यूट ऑफ इंटरनॅशनल अफेअर्स' या संस्थेच्या सभागृहात आंबेडकरांचे भाषण आयोजित करण्यात आले. भाषणात त्यांनी भारतातील अस्पृश्यांची दुःस्थिती कथन केली आणि त्यांच्या उत्कर्षाकरिता त्यांना स्वतंत्र राजकीय हक्क मिळणे किती आवश्यक आहे, तेही पटवून दिले. यावेळीही आंबेडकरांना अस्पृश्यांचे सर्वोच्च नेते म्हणून ओळख मिळाली. आंबेडकर लंडनहून मुंबईला २९ जानेवारी १९३२ रोजी पोहोचले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७५|language=मराठी}}</ref> भारताला संघराज्यात्मक राज्यघटना देण्यात यावी, असा विचार पहिल्या गोलमेज परिषदेत झाला होता. म्हणून दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत भारताला भावी राज्यघटनेचे स्वरूप कसे असावे यावर विचारविनिमय झाला आणि 'फेडरल स्ट्रक्चर कमिटी' म्हणजेच एक प्रकारची संविधान समिती नेमण्यात आली, व तिच्यावर भारताच्या भावी संविधानाविषयी विचारविनिमय करण्याची जबाबदारी सोपण्यात आली. ३८ विद्वानांना या समितीचे प्रतिनिधी म्हणून नियुक्त केले गेले, ज्यात काही ब्रिटिश प्रतिनिधी आणि काही भारतीय प्रतिनिधी होते. या भारतीय प्रतिनिधींमध्ये आंबेडकरांनाही स्थान मिळाले, व सोबतच सयाजीराव गायकवाड, इतर संस्थानिक, म. गांधी, बॅ. जयकर, सर तेजबहादूर सप्रू इत्यादी भारतीयही समितीचे प्रतिनिधी होते. 'फेडरल स्ट्रक्चर कमिटी' या घटना समितीचे अध्यक्ष लॉर्ड सँकी होते. त्यांच्या अध्यक्षतेखाली ७ सप्टेंबर १९३१ ते ४ नोव्हेंबर १९३१ या कालावधीत बंकिंगहॅम पॅलेसमध्ये घटना समितीच्या बैठका घेण्यात आल्या. बैठकांत आंबेडकरांनी विद्वतेने युक्त विचार मांडले ज्यामुळे अध्यक्षांसह सर्व सभासद आंबेडकरांच्या बुद्धिमत्तेवर प्रभावित झाले. चर्चेत आंबेडकर विविध देशांतील राज्यघटनांच्या कलमांचा आधार देऊन बिनतोड उत्तरे देत.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७६|language=मराठी}}</ref> १६ सप्टेंबर १९३१ रोजी झालेल्या बैठकीत आंबेडकरांनी राज्यघटनेविषयी आपले विचार सविस्तरपणे व्यक्त केले. [[कायदेमंडळ]] एकच असावे, जर दोन कायदेमंडळ असावीत असे वाटत असल्यास कनिष्ठ कायदेमंडळात लोकांनी निवडून दिलेले (निर्वाचित) सदस्य असावेत व वरिष्ठ कायदेमंडळात प्रांतिक कायदेमंडळांनी निवडून दिलेले सदस्य असावेत. संस्थानिकांनी स्वतंत्र राहण्यापेक्षा संघराज्यात्मक भारतात सामील होण्यातच त्यांचे हित आहे. कायदेमंडळावर अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी सरकारने नियुक्त केलेले नसावे, तर ते देखील लोकांनी निवडून दिलेले असावे. अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी स्वतंत्र मतदारसंघातून अस्पृश्य मतदारांद्वारे निवडून दिलेले असावे. मागासवर्गीयांचे हित करणे, राज्यकारभाराचे प्रमुख ध्येय असावे. अंदाजपत्रकात अस्पृश्यांच्या प्रगतीसाठी भरपूर निधीची तरतूद असावी, असेही आंबेडकरांनी सुचवले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७७|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर लंडनहून मुंबईला २९ जानेवारी १९३२ रोजी पोहोचले. या दिवशी सायंकाळी डॉ. सोळुंकी यांच्या अध्यक्षतेखाली आंबेडकरांना ११४ संस्थांच्यावतीने मानपत्र देण्याचा समारंभ दामोदर हॉलच्या मैदानात साजरा करण्यात आला. या सत्कारात आंबेडकर म्हणाले की, "तुम्ही सर्वांनी मला सहकार्य केले, माझ्या भुमिकांना पाठिंबा दिला, म्हणूनच मी अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांसाठी यशस्वीपणे संघर्ष करु शकलो. माझा संघर्ष केवळ महार जातीच्या उद्धारासाठी नव्हे नसून भारतातील संपूर्ण अस्पृश्य समाजाच्या उद्धारासाठी आहे म्हणजेच आपल्या देशाच्या उद्धारासाठी आहे."<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७८|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी पुणे व कोल्हापूर भागात दौरे केले. पुणे येथील अहिल्याश्रमात पुणे जिल्हा बहिष्कृत समाजातर्फे व अखिल भारतीय अस्पृश्यतानिवारण संघातर्फे २१ मे १९३२ रोजी आंबेडकरांना रौप्य करंडकातून मानपत्रे प्रदान करण्यात आली. कोल्हापूर येथेही कर्नाटकच्या जनेतेद्वारे २३ मे १९३२ रोजी आंबेडकरांना समारंभापूर्वक मानपत्र देण्यात आले. दुसऱ्या दिवशी २४ मे रोजी त्यांना लंडनहून गोलमेज परिषदेच्या चिटणीसाची तार मिळाली, ज्यात राजकीय प्रश्नांच्या कामकाजासाठी त्यांना ताबडतोब लंडनला येण्याचे सुचवले होते. २६ मे रोजी आंबेडकर मुंबईहून लंडनकडे रवाना झाले आणि जून १९३२ मध्ये लंडनला पोहोचले. तेथील कामकाज आटोपवून ते १७ ऑगस्ट १९३२ रोजी मुंबईस परत आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७८ व १७९|language=मराठी}}</ref> भारतीय जनतेला मतदानाचे अधिकार कोणत्या पात्रतेवर द्यावेत, याचा विचार करण्यासाठी 'इंडियन फ्रंचाईज कमिटी' नेमण्यात आली होती आणि तिच्या १७ सभासदांमध्ये आंबेडकरांचाही समावेश करण्यात आला होता.<ref name="auto22">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७९|language=मराठी}}</ref> दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत ठरल्यानुसार इंग्रज सरकारने १७ ऑगस्ट १९३२ रोजी जातीय निवाडा जाहीर करून अस्पृश्यांना स्वतंत्र मतदार संघ देण्याची तरतूद मान्य केली. आंबेडकरांच्या अस्पृश्यांच्या राजकीय हक्कांच्या मागणीला यश मिळाले. मात्र याला [[महात्मा गांधी]]ंनी विरोध करून २२ सप्टेंबर १९३२ रोजी येरवाडा तुरूंगात प्राणांतिक उपोषण सुरू केले व अस्पृश्यांच्या स्वतंत्र मतदार संघाच्या मागणीस विरोध केला. त्यामुळे नाईलाजास्तव आंबेडकर यांनी २४ सप्टेंबर १९३२ [[पुणे करार]]ावर साक्षरी करून स्वतंत्र मतदार संघाची मागणी मागे घेतली व अस्पृश्यांसाठी संयुक्त राखीव मतदारसंघ मान्य केला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८०, १८१ व १८२|language=मराठी}}</ref> === तिसरी गोलमेज परिषद === ब्रिटिश सरकारने आंबेडकरांना तिसऱ्या गोलमेज परिषदेच्या कामकाजात सहभागी होण्यासाठी निमंत्रित केले. आंबेडकरांनी दुसऱ्या गोलमेज परिषदेच्या वेळी भारताच्या भावी राज्यघटनेविषयी महत्त्वाचे काम केले होते. ब्रिटिश सरकार भारताला वताहतीचे स्वराज्य देणार होते व त्याच्याबरोबरच राज्यकारभारासाठी स्वतंत्र राज्यघटना सुद्धा देणार होते. त्यामुळे त्यांनी तिसरी गोलमेज परिषद बोलावली होती.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८२|language=मराठी}}</ref> परिषदेत सहभागी होण्यासाठी आंबेडकर ७ नोव्हेंबर १९३२ रोजी एम.एन. व्हिक्टोरीया बोटीने इंग्लंडकडे रवाना झाले. लंडनला पोहोचल्यावर आंबेडकरांनी असे उद्गार काढले की, "ब्रिटिश सरकारने भारताला लवकरात लवकर स्वातंत्र्य देण्याचा प्रयत्न करावा." त्यावेळी मुंबईतील बाँबे क्रॉनियल या काँग्रेस पक्षीय वृत्तपत्राने २२ नोव्हेंबर १९३२ च्या अंकात आंबेडकरांच्या विधानाची नोंद घेतली आणि "डॉ. आंबेडकरांचे राष्ट्रप्रेम कोणाही राष्ट्रभक्तापेक्षा कधीच कमी नव्हते" असे म्हणले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८३|language=मराठी}}</ref> परिषदेत आंबेडकरांनी अशीही मागणी केली होती की, भारताची मध्यवर्ती सत्ता व प्रांतिय सत्ता या दोन्ही सत्ता एकाच वेळी भारतीयांच्या हातांत आल्या पाहिजेत. तिसऱ्या गोलमेज परिषदेचे कामकाज २१ नोव्हेंबर १९३२ रोजी सुरू झाले आणि २४ डिसेंबर १९३२ पर्यंत चालले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८३ व १८४|language=मराठी}}</ref> यावेळी भारतासंबंधीच्या घटनात्मक सुधारणेच्या संयुक्त समितीवर सभासद म्हणून आंबेडकरांचा समावेश करण्यात आला. तिसऱ्या गोलमेज परिषदेचे कामकाज संपल्यानंतर आंबेडकर २३ जानेवारी १९३३ रोजी बोटीने मुंबईस परत आले.<ref name="auto35">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८४|language=मराठी}}</ref> भारतासंबंधीच्या घटनात्मक सुधारणेच्या संयुक्त समितीच्या (जॉईंट कमिटी ऑन इंडियन कोन्स्टिट्युशनल रिफोर्म) बैठकांमध्ये सहभागी घेण्यासाठी आंबेडकर पुन्हा मुंबईहून बोटीने २४ एप्रिल १९३३ रोजी लंडनकडे निघाले आणि ६ मे १९३३ रोजी लंडनला पोहोचले. घटनात्मक सुधारणेच्या संयुक्त समितीच्या बैठका दोन टप्प्यात झाल्या. पहिला टप्पा ११ ते २८ जुलै १९३३ आणि दुसरा ३ ऑक्टोबर ते ७ नोव्हेंबर १९३३ या कालावधीत झाल्या.<ref name="auto35" /> या बैठकांमध्ये आंबेडकरांनी गव्हर्नरचे सर्व जातींच्या हितसंरक्षासाठी अधिकार, कनिष्ठ व वरिष्ठ तसेच प्रांतिय कायदेमंडळ, मध्यवर्ती व प्रांतिय सरकार यांचे अधिकार अशा विविध घटनात्मक प्रश्नांवर चर्चा केली. त्यांनी भारतीय १९१९ च्या कायद्यातील बऱ्याच उणिवा निदर्शनास आणून दिल्या. सरकारने नेमलेला सभासद मंत्री होऊ शकतो का?, असा एक नवीन मुद्दा आंबेडकरांनी चर्चेत उपस्थित केला होता. घटनापंडित आंबेडकरांना सखोल घटनात्मक ज्ञान होते. नोव्हेंबर १९३३ मध्ये समितीचे कामकाज संपले आणि ८ जानेवारी १९३४ रोजी आंबेडकर मुंबईला परत आले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८४ व १८५|language=मराठी}}</ref> गोलमेज परिषदांच्या निमित्ताने आंबेडकरांचे पाच वेळा लंडनला जाणे-येणे झाले. गोलमेज परिषदांतील सहभागामुळे त्यांना 'अस्पृश्यांचा महान नेता', 'कायदेपंडित' व 'बुद्धिमान व्यक्ती' म्हणून जागतिक पातळीवर ओळखले जाऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८५|language=मराठी}}</ref> == पुणे करार == [[चित्र:M.R. Jayakar, Tej Bahadur Sapru and Dr. Babasaheb Ambedkar at Yerwada jail, in Poona, on 24 September 1932, the day the Poona Pact was signed.jpg|thumb|right|230px|२४ सप्टेंबर १९३२ रोजी, येरवडा कारागृहामध्ये जयकर, तेज बहादुर व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर. या दिवशी पुणे करावर सही झाली.]] {{मुख्य|पुणे करार}} {{quote box | border=2px | align=right | bgcolor = Cornsilk | title= | halign=center | quote=<poem> "युरोपीयन, अँग्लो इंडियन, भारतीय ख्रिश्चन, मुसलमान व शीख या अल्पसंख्याकांना स्वतंत्र मतदारसंघ दिला गेल्यामुळे राष्ट्राचे तुकडे पडतात असे जर गांधींना वाटत नसेल, तर केवळ बहिष्कृत वर्गासाठी (अस्पृश्य) स्वतंत्र मतदारसंघ दिल्यास अरिष्ट कोरळेल असे त्यांना वाटण्याचे काय कारण? त्याचबरोबर गांधी अमर नाहीत किंवा काँग्रेसही अमर नाही. अस्पृश्यतेचे निवारण करण्यासाठी व बहिष्कृत वर्गाचा दर्जा उंचावण्यासाठी आणि त्यांना सामावून घेण्यासाठी हिंदुस्तानात अनेक महात्म्यांनी आजपर्यंत प्रयत्न केले. पण प्रत्येकाला अपयश आले. महात्मे आले आणि गेले पण अस्पृश्य हे अस्पृश्यच राहिले." </poem> |salign=right |author= '''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर''' <br /> इ.स. १९३२ मध्ये गांधींनी आमरण उपोषण सुरू केल्यानंतर दिलेली प्रतिक्रिया |source= <ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=३६|language=मराठी}}</ref> }} १९१० च्या दशकाच्या अखेरीस डॉ. आंबेडकरांनी अस्पृश्यांचे राजकीय नेतृत्व करायला सुरुवात केली. त्यांनी अस्पृश्यांसाठी एक नवीन राजकीय आघाडी काढली. त्यांनी अस्पृश्यांच्या उद्धारासाठी व जातिसंस्थेविरुद्ध काहीही न करणाऱ्या पक्षांवर आणि ब्रिटिश सरकारवर टीका केली. [[महात्मा गांधी]] आणि [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|अखिल भारतीय काँग्रेस]] यांच्यावर अस्पृश्यांना दयनीय परिस्थितीत ढकलल्याचा आरोप आंबेडकरांनी केला. ८ ऑगस्ट, १९३० रोजी मागासवर्गीयांच्या सभेमध्ये आंबेडकरांनी आपला राजकीय दृष्टिकोन लोकांसमोर जाहीर केला, आणि ''मागासवर्गीयांनी काँग्रेस पक्ष व ब्रिटिश यांपासून स्वतंत्र झाल्याशिवाय ते सुरक्षित होणार नाहीत'' असे त्यानी सांगितले. या भाषणात त्यांनी [[मिठाचा सत्याग्रह|मिठाच्या सत्याग्रहावर]] सुद्धा टीका केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७९ ते १८२|language=मराठी}}</ref> [[गोलमेज परिषद|पहिल्या व दुसऱ्या गोलमेज परिषदेतील]] चर्चेच्या आधारे ब्रिटिश पंतप्रधान [[रॅम्से मॅकडोनाल्ड]] यांनी १७ ऑगस्ट, १९३२ रोजी जातीय निवाडा (कम्युनल अवॉर्ड) जाहीर केला. यानुसार भारतातील अस्पृश्यांना युरोपीयन, अँग्लो इंडियन, भारतीय ख्रिश्चन, मुसलमान व शीख यांच्याप्रमाणे राजकीय हक्क देण्याची तरतूद करण्यात आली होती. यामुळे अस्पृश्यांना दुहेरी राजकीय लाभ मिळणार होता. पहिला लाभ असा की, कायदेमंडळावर निवडून येण्याकरिता अस्पृश्यांना स्वतंत्र मतदार संघ मान्य करण्यात आले होते. त्या स्वतंत्र मतदारसंघातून अस्पृश्य उमेदवार निवडून येऊन प्रांतिक कायदेमंडळाचे सभासद बनू शकत होते. यावेळी अस्पृश्य उमेदवारांनी स्वतंत्र निवडून येण्यासाठी फक्त अस्पृश्य मतदारांवरच विसंबून राहता येत होते, त्यांना स्पृश्य मतदार मतदान करु शकत नव्हते. अस्पृश्यांसाठी विकास करण्यासाठी केवळ अस्पृश्य मतदारांमार्फतच अस्पृश्य प्रतिनिधी निवडण्यात येणार होता.<ref name="auto22" /> दुसरा लाभ असा की, अस्पृश्यांना दोन मतांचा अधिकार मान्य करण्यात आला होता. अस्पृश्यांचे मतदार संघ सामान्य मतदारसंघाच्या अंतर्गत होते. अस्पृश्य मतदार आपल्या दोन मतांपैकी एक मत अस्पृश्य उमेदवाराला देऊ शकत होते व दुसरे मत सामान्य स्पृश्य उमेदवाराला देऊ शकत होते. सामान्य (स्पृश्य) उमेदवाराला निवडणुकीत निवडून येण्यासाठी अस्पृश्य मतदारांवरही अवलंबून राहावे लागणार होते. अस्पृश्य उमेदवाराला निवडून येण्यासाठी स्पृश्य मतदारांवर अवलंबून राहण्याची गरज नव्हती. भारतातील स्पृश्यास्पृश्यभेद नष्ट होण्यासाठी आणि सामाजिक समता स्थापन होण्यासाठी ब्रिटिश सरकारने हे राजकीय हक्क मान्य केले होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१७९-१८०|language=मराठी}}</ref> अस्पृश्यांचा हा राजकीय हक्क महात्मा गांधींना मान्य झाला नाही. त्यांनी अस्पृश्यांच्या स्वतंत्र मतदार संघाच्या हक्कास विरोध केला आणि तो बदलण्यासाठी [[पुणे|पुण्याच्या]] [[येरवडा तुरूंग|येरवडा तुरूंगात]] २० सप्टेंबर, १९३२ रोजी प्राणांतिक उपोषण सुरू केले. आंबेडकर अस्पृश्यांना मिळालेले हे राजकीय हक्क कोणत्याही स्थितीत सोडून देण्यास किंवा बदलण्यास तयार नव्हते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८०|language=मराठी}}</ref> ''प्राण गेला तरी बेहेत्तर, पण अस्पृश्यांना स्वतंत्र असे काही मिळू देणार नाही'' असे गांधी म्हणले.<ref>{{Cite book|title=माझी आत्मकथा|last=आंबेडकर|first=डॉ. बाबासाहेब|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=५३|language=मराठी}}</ref> सर्वसाधारण मतदारसंघातून मुसलमानांना वगळल्यानंतर जे मतदारसंघ शिल्लक राहतात त्यांच्यामध्ये स्पृश्य हिंदूंची संख्या फार मोठी असल्यामुळे अस्पृश्यांना केवळ स्वतःच्या सामर्थ्यावर कायदेमंडळात आपले प्रतिनिधी निवडून आणता येणार नाहीत. अस्पृश्य हे मुसलमानांसारखेच अल्पसंख्याक आणि त्यांच्याहूनही अधिक दुबळे व असंघटित आहेत म्हणून त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी त्यांना स्वतंत्र मतदारसंघ द्यावेत असा युक्तिवाद आंबेडकरांनी गोलमेज परिषदेत केलेला होता. अस्पृश्य हे हिंदू धर्माचेच घटक आहेत असे गांधींच्या मतावर आंबेडकरांनी स्पष्ट केले की, स्पृश्य हिंदूप्रमाणे अस्पृश्यांना मंदिरात जाता येत नाही, हिंदू देवाच्या मूर्तीला स्पर्श करता येत नाही, हिंदू ग्रंथांचे वाचन करता येत नाही तसेच स्पृश्य हिंदू अस्पृश्यांना आपले धर्मबांधव मानत नाही व त्यांनी कोणताही धार्मिक अधिकार देत नाही. त्यामुळे अस्पृश्यांना हिंदू म्हणणे योग्य नाही. युरोपीयन, अँग्लो इंडियन, भारतीय ख्रिश्चन, मुसलमान व शीख या अल्पसंख्याकांना मिळालेल्या स्वंतत्र मतदारसंघास गांधींचा विरोध नव्हता, मात्र अस्पृश्यांना स्वतंत्र्य मतदारसंघ दिल्यास हिंदू समाज दुभंगेल तसेच राष्ट्राचे तुकडे पडतील असे गांधींना वाटत होते. त्यावर आंबेडकरांचे मत होते की युरोपीय, अँग्लो इंडियन, भारतीय ख्रिश्चन, मुसलमान व शीख या अल्पसंख्याकांना स्वतंत्र मतदारसंघ दिला गेल्यामुळे राष्ट्राचे तुकडे पडत नाही त्याप्रमाणे बहिष्कृत वर्गासाठी (अस्पृश्य) स्वतंत्र मतदारसंघ दिल्यास अरिष्ट कोरळणार नाही किंवा राष्ट्राचे तुकडे पडणार नाही. अस्पृश्यतेचे निवारण करण्यासाठी व बहिष्कृत वर्गाचा दर्जा उंचावण्यासाठी आणि त्यांना सामावून घेण्यासाठी अस्पृश्यांना स्वतंत्र्य मतदार संघ आवश्यक आहेत. अस्पृश्यता निर्मूलन हे अस्पृश्यांच्या सशक्तीकरणामुळेच होऊ शकते असा आंबेडकरांचा विचार होता तर स्पृश्य हिंदूंच्या हृदयपरिवर्तनाने अस्पृश्यता निर्मूलन होईल असे गांधींना वाटे.<ref>{{Cite book|title=माझी आत्मकथा|last=आंबेडकर|first=डॉ. बाबासाहेब|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४१ ते ६४|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांना काँग्रेसचे नेते भेटू लागले आणि गांधींचे प्राण वाचविण्यास विनवू लागले. या कालावधीत देशात अशांतता निर्माण झाली होती. अखेर डॉ. आंबेडकर व महात्मा गांधी यांच्यात तडजोड होऊन २४ सप्टेंबर, १८३२ रोजी [[पुणे करार]] करण्यात आला, त्याद्वारे आंबेडकरांनी राखीव मतदारसंघाची मागणी मान्य करत स्वतंत्र मतदार संघाची मागणी मागे घेतली. मात्र या कराराबाबत आंबेडकर असमाधानी होते. ब्रिटिश सरकारने २६ सप्टेंबर, १९३२ रोजी पुणे करार मान्य केला, त्यानंतर गांधींनी २७ सप्टेंबर, १९३२ रोजी आपले प्राणांतिक उपोषण समाप्त केले. गांधींच्या उपोषणाचे वर्णन आंबेडकरांनी ''अस्पृश्यांच्या राजकीय अधिकारांना बगल देण्यासाठी गांधींनी खेळलेली राजकीय चाल होय'' असे नंतर केले. अस्पृश्यांच्या स्वतंत्र मतदारसंघाच्या मागणीस विरोध व पुणे करार या घटनांमुळे गांधी अस्पृश्य लोकांत अप्रिय बनले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=१८१|language=मराठी}}</ref> इ.स. १९४२ मध्ये आंबेडकरांनी स्वतः या कराराचा धिक्कार केला. आंबेडकरांनी आपल्या 'स्टेट ऑफ मायनॉरिटी' या ग्रंथातसुद्धा पुणे कराराबाबत नाराजी व्यक्त केली आहे. रिपब्लिकन पक्षातर्फेही अनेक धिक्कार सभा घेण्यात आल्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/gadchiroli/it-was-dabkare-who-had-done-punes-contract-babasaheb/|title=पुणे कराराचा बाबासाहेबांनीच केला होता धिक्कार|last=author/admin|date=2015-09-25|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref> === पुणे कराराचा संक्षिप्त मसुदा === # प्रांतीय विधानसभांमध्ये साधारण निवडणूक क्षेत्रांमधील जागांपैकी दलित वर्गासाठी पुढीलप्रमाणे राखीव जागा ठेवण्यात येतील: मद्रास - ३०, [[मुंबई]] व [[सिंध]] मिळून - १५, [[पंजाब]] - ७, [[बिहार]] व [[ओरिसा]] - १८, मध्य भारत - २०, [[आसाम]] - ७, बंगाल - ३०, मध्यप्रांत - २० अशा प्रकारे एकूण १४८ जागा. या ८ प्रांताच्या कायदेमंडळात हिंदूंच्या ७८७ जागा होत्या.<ref>{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४३०|language=मराठी}}</ref> # या जागांची निवडणूक संयुक्त निवडणूक संघ पद्धतीद्वारे केली जाईल. प्रत्येक राखीव जागेसाठी [[दलित]] वर्गातील ४ उमेदवारांचे पॅनल निवडले जाईल. या चार उमेदवारांतून ज्याला सर्वाधिक मते मिळतील तो उमेदवार विजयी जाहीर होईल. # केंद्रीय कार्यकारिणीमध्ये दलित वर्गाचे प्रतिनिधित्व वरील कलम दोननुसार होईल. # केंद्रीय कारिणीमध्ये दलित वर्गाच्या राखीव जागांची संख्या १८% असेल आणि त्यांची निवड वरील प्रकारे होईल. # वर उल्लेख केलेली उमेदवारांच्या पॅनलच्या प्राथमिक निवडींची व्यवस्था अशा केंद्रीय तसेच प्रांतिक कार्यकारिणींसाठी १० वर्षांनंतर समाप्त होईल. # जोपर्यंत दोन्ही संबंधित पक्षांद्वारा आपसांत समझौता होऊन दलितांच्या प्रतिनिधीस हटविण्याचा सर्वसंमत निर्णय होत नाही, तोपर्यंत प्रांतीय व केंद्रीय कार्यकारिणीमध्ये दलितांच्या जागांचे प्रतिनिधित्व कलम १ व ४ मध्ये दिले आहे त्याप्रमाणे अंमलात असेल. # केंद्रीय व प्रांतिक कार्यकारिणींच्या निवडणुकीत दलितांचा मतदानाचा अधिकार लोथियन समितीच्या अहवालानुसार असेल. # दलितांना स्थानिक निवडणुका व सरकारी नोकरीसाठी जातीय कारणामुळे डावलल्या जाऊ नयेत. पात्रता असलेल्या प्रत्येक दलितास नोकरीत घ्यावे. # सर्व प्रांतांत शैक्षणिक अनुदान देऊन दलितांना मुख्य प्रवाहात आणण्याचे काम करण्यात यावे.<ref>{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४२७ ते ४३०|language=मराठी}}</ref> == राजकीय कारकीर्द == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar delivering a speech.jpg|thumb|एका सभेत भाषण करतांना आंबेडकर]] आंबेडकर हे राजनितीज्ञ होते, त्यांना भारतीय इतिहासातील एक आघाडीचे राजकारणी म्हणूनही ओळखले जाते. आंबेडकरांनी इ.स. १९१९ पासून सामाजिक व राजकीय क्षेत्रांमध्ये काम करायला सुरू केले होते. इ.स. १९५६ पर्यंत त्यांना अनेक राजकीय पदांवर नियुक्त केले गेले. === मुंबई विधानपरिषदेचे सदस्य (१९२६ – १९३७) === डिसेंबर १९२६ मध्ये मुंबईचे गव्हर्नर [[हेनरी स्टॅव्हले लॉरेन्स]] यांनी त्यांना [[मुंबई विधानपरिषद|मुंबई विधानपरिषदेचे]] (बॉम्बे लेजिस्लेटिव्ह काउन्सिल) सदस्य म्हणून नेमले. तेथे त्यांनी अनेकदा आर्थिक विषयांवर भाषणे दिली. ते १९३६ पर्यंत मुंबई विधानपरिषदेचे सदस्य होते.<ref>{{Cite book|title=Dr. Bhimrao Ramji Ambedkar (Vol. 7)|last=Khairmode|first=Changdev Bhawanrao|publisher=Maharashtra Rajya Sahilya Sanskruti Mandal, Matralaya|year=1985|isbn=|location=Mumbai|pages=273|language=Marathi}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ambedkar.org/ambcd/13A.%20Dr.%20Ambedkar%20in%20the%20Bombay%20Legislature%20PART%20I.htm|title=13A. Dr. Ambedkar in the Bombay Legislature PART I}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=AeGQ8Bnn3XwC&pg=PA231&lpg=PA231&dq=In+1926,+Ambedkar+was+appointed+as+a+member+of+the+Bombay+Legislature&source=bl&ots=by41UAOG17&sig=ACfU3U3_d32QkngHTej8KecSCmneqml_tw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwilwPjQkOnjAhUjH48KHUgDAL4Q6AEwEnoECAoQAQ#v=snippet&q=Dec.+1926+the+Bombay+Legislative+Council&f=false|title=Ambedkar and His Writings: A Look for the New Generation|first=Raj|last=Kumar|date=9 August 2008|publisher=Gyan Publishing House|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1920s.html|title=1920s|website=www.columbia.edu}}</ref> अस्पृश्यांना कोणतेही राजकीय अधिकार नसतानाही त्याना [[इ.स. १९३०]] मध्ये [[लंडन]] येथे भरलेल्या पहिल्या [[गोलमेज परिषद]]ेस अस्पृश्यांचे प्रतिनिधी म्हणून आमंत्रण दिले गेले. या परिषदेत त्यांनी भारतातील अस्पृश्यांच्या परिस्थितीबद्दल आवाज उठवला आणि अस्पृश्यता निर्मूलनाची मागणी केली. त्यांनी पहिल्या व दुसऱ्या गोलमेज परिषदांमध्ये दलित वर्गाच्या मूलभूत हक्कांचा एक जाहीरनामा तयार केला आणि अल्पसंख्याकांसाठी नेमलेल्या समितीसमोर सादर केला. त्या जाहीरनाम्यात अस्पृश्यांना स्वतंत्र मतदार संघाची मागणी केली होती. हा जाहिरनामा ब्रिटिश सरकारने मान्य केला. परंतु [[महात्मा गांधी]] यांनी स्वतंत्र्य मतदार संघाच्या संकल्पनेस प्रखर विरोध केला व [[पुणे]] येथील [[येरवडा कारागृह|येरवडा कारागृहात]] त्याविरुद्ध आमरण उपोषण सुरू केले. याचे पर्यवसान [[पुणे करार|पुणे करारात]] झाला.<ref name="auto39">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४३|language=मराठी}}</ref> === स्वतंत्र मजूर पक्ष, आणि मुंबई विधानसभेचे सदस्य व विरोधी पक्षनेते (१९३७ – १९४२) === {{मुख्यलेख|स्वतंत्र मजूर पक्ष}} 'कोणत्याही समाजात त्या देशातील सर्वसामान्य जनतेचा जीवनमार्ग हा राजकीय परिस्थितीने घडविलेला असतो. राजकीय सत्ता जनतेच्या आकांक्षांना मूर्त रूप देत असते. ती ज्यांच्या हातात असते त्यांना आपल्या आशा-आकांक्षांना मूर्त रूप देण्याची संधी प्राप्त होते. सत्ता त्यांचीच बटीक बनत असते.' हे आंबेडकरांनी जाणले. “या देशातील काँग्रेस पक्षाचे नेतृत्व भांडवलदार, जमिनदार व ब्राह्मणवर्ग यांच्या हातात असल्याने, राजकीय सत्ता त्यांच्याच हाती जाईल व येथील दलित कष्टकरी समाज गुलामासारखा राबविला जाईल,' असे आंबेडकरांना वाटत होते. असे होऊ नये यासाठी त्यांनी लोकशाही मूल्यांवर आधारित असणारा 'स्वतंत्र मजूर पक्ष' स्थापन करण्याचा निर्णय घेतला.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी स्थापन केलेला स्वतंत्र मजूर पक्ष जडण घडण आणि धोरण|last=कीर्ती|first=विमल|publisher=प्रबोधन प्रकाशन|year=२५ डिसेंबर १९७९|isbn=|location=नागपूर|pages=१५ (प्रथम आवृत्ती)}}</ref> अस्पृश्य वर्गांची स्वतंत्र्य राजकीय ओळख प्रस्थापित करण्यासाठी आंबेडकरांनी इ.स. १९३६ मध्ये [[स्वतंत्र मजूर पक्ष]]ाची (इंडिपेन्डन्ट लेबर पार्टी) स्थापना केली.<ref name="auto39" /> [[फेब्रुवारी १७|१७ फेब्रुवारी]] [[इ.स. १९३७|१९३७]] मध्ये [[मुंबई इलाखा|मुंबई इलाख्याच्या]] प्रांतिक विधानसभा निवडणुकीत त्यांच्या प्रयत्नांमुळे या पक्षाचे १७ पैकी १५ उमेदवार निवडून आले. १५ विजयी उमेदवारांपैकी १३ स्वतंत्र मजूर पक्षाचे तर २ हे स्वतंत्र मजूर पक्षाने पाठिंबा दिलेले उमेदवार होते. पक्षाला मिळालेले हे यश सर्वाधिक होते.<ref name="auto53">{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/wanchitanche-vartaman-news/sukhadeo-thorat-article-about-ambedkar-movement-1749355/|title=विचारधारेपासून दुरावणारी आंबेडकरी चळवळ|date=13 सप्टेंबर 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last1=Jaffrelot |first1=Christophe |title=Dr Ambedkar and Untouchability: Analysing and Fighting Caste |year=2005 |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |location=London |isbn=1-85065-449-2 |pages=76–77 }}</ref> यावेळी आंबेडकरांची सुद्धा मुंबई विधानसभेचे सदस्य (आमदार) म्हणून निवड झाली. सन १९४२ पर्यंत ते विधानसभेचे सदस्य राहिले आणि यादरम्यान त्यांनी मुंबई विधानसभेत विरोधी पक्षनेते म्हणूनही काम केले.<ref name="auto39" /><ref>{{Cite book|title=Dr. Bhimrao Ramji Ambedkar (Vol. 7)|last=Khairmode|first=Changdev Bhawanrao|publisher=Maharashtra Rajya Sahilya Sanskruti Mandal, Matralaya|year=1985|isbn=|location=Mumbai|pages=245|language=Marathi}}</ref><ref>{{cite book |last1=Jaffrelot |first1=Christophe |title=Dr Ambedkar and Untouchability: Analysing and Fighting Caste |year=2005 |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |location=London |isbn=978-1-85065-449-0 |pages=76–77 }}</ref> १९३७मध्ये झालेल्या मुंबई विधानसभेच्या निवडणुकीत आंबेडकरांच्या विरुद्ध काँग्रेसने पहिले दलित क्रिकेट खेळाडू [[पी. बाळू|बाळू पालवणकरांना]] मैदानात उतरले होते. बाळूंनी निवडणूक लढवावी हा वल्लभभाई पटेलांचा आग्रह होता. या चुरशीच्या निवडणुकीत डॉ. आंबेडकरांना १३,२४५ तर बाळू यांना ११,२२५ मते मिळाली. या निवडणुकीत [[पा.ना. राजभोज]] सुद्धा उभे राहिले होते. पुणे करार घडवून आणण्यात दाक्षिणात्य सामाजिक नेते [[एम.सी. राजा]] आणि [[बाळू पालवणकर]] यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-56751129|title=BBC News मराठी|language=mr}}</ref> ==== नेहरू व बोस यांच्याशी पहिल्यांदा भेटी ==== ऑक्टोबर १९३९ मध्ये आंबेडकरांची [[जवाहरलाल नेहरू]] यांचेशी पहिल्यांदा भेट झाली, तर २२ जुलै १९४० रोजी मुंबईत त्यांची [[सुभाषचंद्र बोस]] यांचेशी भेट झाली होती.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=boCDDwAAQBAJ&pg=RA2-PA1942&lpg=RA2-PA1942&dq=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0+%E0%A4%B5+%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0+%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B8&source=bl&ots=s_oztjMot6&sig=ACfU3U2W0-B9SUdAwABfr0Hp2gGOL4UHjw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjlyqT_-p3nAhXl7HMBHUY6DYYQ6AEwDXoECAgQAQ#v=onepage&q=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%20%E0%A4%B5%20%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B8&f=false|title=Dr. Ambedkar : Jeevan Darshan|last=Makwana|first=Kishor|date=|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-93-5322-167-6|language=hi}}</ref> === शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन आणि ब्रिटिश भारताचे केंद्रीय मजूरमंत्री (१९४२ ते १९४६) === [[चित्र:A photograph of the election manifesto of the All India Scheduled Caste Federation, the party founded by Dr Ambedkar.jpg|thumb|right|300px|[[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन|अखिल भारतीय दलित फेडरेशनचे]] निवडणूक घोषणापत्र, १९४६]] आपल्या राजकीय पक्षास राष्ट्रीय स्वरूप देण्यासाठी व सर्व अनुसूचित जातींना या पक्षाच्या झेंड्याखाली आणण्यासाठी त्यांनी '[[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन|ऑल इंडिया शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन]]'ची (अखिल भारतीय अनुसूचित जाती महासंघाची) [[इ.स. १९४२]] मध्ये स्थापना केली.<ref name="auto39" /> शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन ही एक सामाजिक-राजकीय संघटना होती, या संस्थेचा प्रमुख उद्देश दलित-शोषित समाजाच्या हक्कांच्या मोहिमांसाठी होता. इ.स. १९४२ ते १९४६ या कालावधीत आंबेडकरांनी तत्कालीन भारताचे मध्यवर्ती सरकार असलेल्या संरक्षण सल्लागार समिती व व्हाईसरॉयच्या कार्यकारी समितीमध्ये कामगारमंत्री किंवा मजूरमंत्री म्हणून काम केले.<ref name="Sadangi">{{Cite book|दुवा=https://books.google.com/books?id=maFRVrOe1PQC&pg=PA239&dq=Scheduled+Castes+Federation&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjGk7_u-_fjAhXEbSsKHYrqCno4ChDrATABegQIARAK#v=onepage&q=Scheduled+Castes+Federation&f=false |title=Emancipation of Dalits and Freedom Struggle |last=Sadangi|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|via=Google Books|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|first=Himansu Charan|date=13 August 2008|publisher=Gyan Publishing House}}</ref><ref name="Keer">{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&printsec=frontcover&dq=Scheduled+Castes+Federation&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjGk7_u-_fjAhXEbSsKHYrqCno4ChDrATAGegQIARAk#v=snippet&q=Scheduled+Castes+Federation&f=false|title=Dr. Ambedkar: Life and Mission|first=Dhananjay|last=Keer|date=13 August 1971|publisher=Popular Prakashan|via=Google Books}}</ref><ref name=autogenerated2>{{cite book |last1=Jaffrelot |first1=Christophe |title=Dr Ambedkar and Untouchability: Analysing and Fighting Caste |year=2005 |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |location=London |isbn=1-85065-449-2 |page=5 }}</ref> आंबेडकर हे १९४२ ते १९४६ दरम्यान व्हाइसरॉयच्या एक्झिक्युटिव्ह कौन्सिलमध्ये (कार्यकारी मंडळामध्ये) अर्थात ब्रिटिश भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळात कॅबिनेट मंत्री होते. त्यांच्याकडे कामगार खाते, ऊर्जा खाते आणि पाटबंधारे खाते होते. कामगार मंत्री, ऊर्जामंत्री व पाटबंधारे मंत्री म्हणून आंबडकरांनी केलेले काम आधुनिक भारताच्या उभारणीसाठी महत्त्वाचे ठरले आहे. कामगार, पाणी व वीज संबंधात आंबेडकरांनी अनेक उपाय योजना राबवल्या. ऊर्जा साक्षरता व जल साक्षरता यावरही त्यांनी लेखन व मार्गदर्शन केलेले आहे.<ref name="Keer"/><ref name=autogenerated2/><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com.au/books?id=maFRVrOe1PQC&pg=PA239&dq=Scheduled+Castes+Federation&hl=en&sa=X&redir_esc=y|title=Emancipation of Dalits and Freedom Struggle|last=Sadangi|first=Himansu Charan|date=2008|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-8205-481-3|language=en}}</ref> आंबेडकरांनी [[भारतीय स्वातंत्र्यलढा|भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात]] सक्रियपणे भाग घेतला होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/news/2011/03/110331_history_this_day_akd|title=इतिहास के पन्नों से : भारत में दलाई लामा, अंबेडकर को भारत रत्न|website=BBC News हिंदी|url-status=live|accessdate=25 एप्रिल 2019}}</ref> पाकिस्तानची मागणी करणाऱ्या [[अखिल भारतीय मुस्लिम लीग|मुस्लिम लीगच्या]] [[लाहोर ठराव|लाहोर ठरावाच्या]] (१९४०) अनुसरणानंतर आंबेडकरांनी [[थॉट्स ऑन पाकिस्तान]] (पाकिस्तानवरील विचार) या नावाने ४०० पानांचे पुस्तक लिहिले व त्यात त्यांनी "[[पाकिस्तान]]" या संकल्पनेचे विश्लेषण केले. त्यांनी मुस्लिम लीगच्या [[मुसलमान]]ांसाठी वेगळा देश पाकिस्तानच्या मागणीवर टीका करीत ''हिंदूंनी मुस्लिमांच्या पाकिस्तानला स्वीकारले पाहिजे'' असा युक्तिवादही केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.nihcr.edu.pk/Latest_English_Journal/Pjhc%2035-2,%202014/4%20Punjab%20Boundary%20Line,%20Zulfiqar%20Ali.pdf|title=Wayback Machine|date=2018-04-02|website=web.archive.org|access-date=2021-06-05|archive-date=2018-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402094202/http://www.nihcr.edu.pk/Latest_English_Journal/Pjhc%2035-2,%202014/4%20Punjab%20Boundary%20Line,%20Zulfiqar%20Ali.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{citation |last=Dhulipala |first=Venkat |title=Creating a New Medina |url=https://books.google.com/books?id=1Z6TBQAAQBAJ&pg=PR2 |date=2015 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-05212-3 |ref={{sfnref|Dhulipala, Creating a New Medina|2015}} |pp=124,&nbsp;134,&nbsp;142–144,&nbsp;149}}</ref> === संविधान सभेचे सदस्य (१९४६ – १९५०) === आंबेडकरांनी स्थापन केलेला राजकीय पक्ष '[[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन|ऑल इंडिया शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन]]' (अखिल भारतीय अनुसूचित जाती संघ) १९४६ मध्ये [[भारतीय संविधान सभा|भारतीय संविधान सभेसाठीच्या]] झालेल्या निवडणुकीत उत्तम कामगिरी करु शकला नाही. नंतर आंबेडकर मुस्लिम लीगची सत्ता असलेल्या बंगाल प्रांताच्या (आजचा [[बांगलादेश]]) मतदार संघातून संविधान सभेत निवडून गेले. ऑगस्ट १९४७ मध्ये आंबेडकरांची राज्यघटनेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती झाली आणि त्यांच्या अध्यक्षतेखाली तयार झालेली [[भारताची राज्यघटना]] २६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आली. भारतीय राज्यघटनेच्या निर्मितीत मोठे योगदान दिल्यामुळे आंबेडकरांना "भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार" म्हणून ओळखले जाते. स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर नेहरूंच्या मंत्रिमंडळात डॉ. आंबेडकरांना [[भारताचे कायदा व न्यायमंत्री]] म्हणून नियुक्त करण्यात आले. मात्र त्यांनी संसदेत मांडलेल्या [[हिंदू कोड बिल]]ास विरोध झाल्याने ते नेहरूंच्या मंत्रिमंडळातून राजीनामा देऊन बाहेर पडले.<ref>{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४२ आणि १४३|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.firstpost.com/india/attention-sanghis-when-the-muslim-league-rescued-ambedkar-from-the-dustbin-of-history-2196678.html|title=Attention BJP: When the Muslim League rescued Ambedkar from the 'dustbin of history' - Firstpost|date=2015-09-20|website=web.archive.org|access-date=2021-06-05|archive-date=2015-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920032027/http://www.firstpost.com/india/attention-sanghis-when-the-muslim-league-rescued-ambedkar-from-the-dustbin-of-history-2196678.html|url-status=bot: unknown}}</ref> === भारताचे केंद्रीय कायदा व न्यायमंत्री (१९४७ – १९५१) === [[चित्र:Dr. Ambedkar being sworn in as Minister of Law, 1947. V. N. Gadgil sitting next to him and Sir Servapalli Radhakrishnan on the extreme right.jpg|thumb|300px|सप्टेंबर १९४७ मध्ये स्वंतत्र भारताचे कायदेमंत्री पदाची शपत घेताना बाबासाहेब आंबेडकर. व्ही.एन. गाडगिळ त्यांच्या बाजूला बसलेले आणि [[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]] सर्वात उजवीकडे]] [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar being sworn in as independent India’s first Law Minister by President Dr. Rajendra Prasad, Prime Minister Jawaharlal Nehru looks on May 8, 1950.jpg|right|thumb|300px| मे १९५० रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना प्रजासत्ताक भारताचे पहिले कायदा व न्यायमंत्री म्हणून शपत देतांना राष्ट्रपती [[राजेंद्र प्रसाद]] व सोबत पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]]]] [[चित्र:The first Cabinet of independent India.jpg|right|thumb|300px|३१ जानेवारी १९५० रोजी राष्ट्रपतींसह प्रजासत्ताक भारताच्या पहिल्या मंत्रीमंडळाचे छायाचित्र. मंत्रीमंडळातील सहकाऱ्यांसोबत कायदामंत्री डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (बसलेल्यापैकी डावीकडून पहिले), मध्यभागी राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद, त्यांच्या उजवीकडे पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] व इतर मंत्री]] ब्रिटिश संसदेने भारताच्या स्वातंत्र्याचा ठराव १५ जुलै १९४७ रोजी स्वीकृत केल्यानंतर ३ ऑगस्ट, १९४७ रोजी भारताच्या मंत्रिमंडळातील मंत्र्यांची नावे जाहीर झाली. त्यात डॉ. आंबेडकरांची कायदे व न्यायमंत्री म्हणून नियुक्ती होती. यानंतर आंबेडकर संविधान समितीचे अध्यक्ष आणि कायदा व न्याय मंत्री अशी दुहेरी जबाबदारी पार पाडत होते. १५ ऑगस्टला देश स्वतंत्र झाल्यावर पंतप्रधान नेहरूंच्या नेतृत्वाखाली सप्टेंबर १९४७ मध्ये स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदेमंत्री म्हणून आंबेडकरांनी पदाची शपथ घेतली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=सुरवाडे|first=विजय|publisher=वैभव प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कल्याण जि. ठाणे|pages=४५|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांनी सप्टेंबर १९४७ ते ऑक्टोबर १९५१ दरम्यान या पदावर कार्य केले. [[मुंबई]]तील वकिलांच्या संस्थेने ६ ऑगस्ट, १९४७ रोजी स्वतंत्र भारताच्या पहिल्या मंत्रिमंडळातील मंत्री म्हणून त्यांचा सत्कार केला. डॉ. आंबेडकरांनी २७ सप्टेंबर, १९५१ रोजी मंत्रीपदाचा राजीनामा पंतप्रधान नेहरूंकडे पाठविला. नेहरुंनी तो त्याच दिवशी स्वीकारला पण १ ऑक्टोबर, १९५१ रोजी आंबेडकरांनी नेहरूंना पत्र पाठवून अशी विनंती केली की ६ ऑक्टोबर, १९५१ रोजी लोकसभेत आपल्या राजीनाम्याविषयी निवेदन करेपर्यंत हा राजीनामा तहकूब समजावा. ४ ऑक्टोबर, १९५१ रोजी नेहरूंनी आंबेडकरांना त्यांची विनंती मान्य केल्याचे कळवले. ६ ऑक्टोबर, १९५१ रोजी सकाळी १० ते ११ वाजण्याच्या दरम्यान लोकसभेत आंबेडकर आपले राजीनाम्याचे निवेदन वाचून दाखविणार होते. परंतु लोकसभेचे उपसभापती [[अनंतशयनम अय्यंगार]] यांनी सायंकाळी ६ वाजता निवेदन वाचण्याचा आदेश दिला. वेळेतील हा बदल आंबेडकरांना अन्यायकारक वाटल्यामुळे ते रागातच लोकसभेतून बाहेर पडले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२६१|language=मराठी}}</ref> लोकसभेबाहेर त्यांनी आपले राजीनाम्यासंबंधीचे लिखित निवेदन वर्तमानपत्रांच्या प्रतिनिधींना दिले. त्या निवेदनात आंबेडकरांनी आपल्या राजीनाम्यामागची कारणे दिली होती.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२६१ व २६४|language=मराठी}}</ref><ref name="auto31">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/india/2016/04/160414_ambedkar_un_birth_century_cj_tk|title=‘असल उपचार है हिंदू शास्त्रों की पवित्रता का नाश’|website=BBC News हिंदी}}</ref> === राज्यसभा सदस्य (१९५२ – १९५६) === आंबेडकरांनी [[पहिली लोकसभा|१९५२ची पहिली भारतीय लोकसभा निवडणूक]] [[उत्तर मुंबई (लोकसभा मतदारसंघ)|बॉम्बे उत्तरमधून]] लढविली. त्यात ते त्यांचे माजी सहाय्यक आणि [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस पक्षाचे]] उमेदवार [[नारायण सदोबा काजरोळकर]] यांच्याकडून पराभूत झाले. त्यानंतर १९५२ मध्ये आंबेडकर [[राज्यसभा सभासद|राज्यसभेचे सदस्य]] झाले. सन १९५४ मध्ये [[भंडारा जिल्हा|भंडारा]] येथून झालेल्या पोटनिवडणुकीत त्यांनी पुन्हा लोकसभेत प्रवेश करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु ते तिसऱ्या स्थानावर राहिले. यातही काँग्रेस पक्षाचा उमेदवार विजयी झाला. सन १९५७ मध्ये झालेल्या दुसऱ्या सार्वत्रिक लोकसभा निवडणूकीपर्यंत आंबेडकर यांचे निधन झाले होते. आंबेडकरांनी दोन मुदतींसाठी [[भारतीय संसद]]ेचे वरिष्ठ सभागृह असलेल्या राज्यसभेत मुंबई राज्याचे प्रतिनिधित्व केले. राज्यसभा सदस्य म्हणून त्यांचा पहिला कार्यकाळ ३ एप्रिल १९५२ ते २ एप्रिल १९५६ दरम्यान होता आणि त्यांचा दुसरा कार्यकाळ ३ एप्रिल १९५६ ते २ एप्रिल १९६२ दरम्यान होता. दुसऱ्या कार्यकाळाच्या मुदतीतच ६ डिसेंबर १९५६ रोजी त्यांचे निधन झाले.<ref>{{cite web|title=Alphabetical List Of Former Members Of Rajya Sabha Since 1952|url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx|publisher=Rajya Sabha Secretariat, New Delhi|accessdate=5 March 2019}}</ref> === रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया === आंबेडकरांनी "शेड्युल्ड कास्ट फेडरेशन" बरखास्त करून [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष|रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया]] स्थापन करण्याची घोषणा १९५६ मध्ये केली होती. हा पक्ष स्थापन होण्यापूर्वीच त्यांचे निधन झाल्यानंतर त्यांच्या अनुयायांनी व कार्यकर्त्यांनी पक्ष स्थापन करण्याची योजना आखली. पक्ष स्थापन करण्यासाठी १ ऑक्टोबर १९५७ रोजी [[नागपूर]] येथे अध्यक्षीय मंडळाची बैठक झाली. या बैठकीत [[एन. शिवराज]], [[यशवंत आंबेडकर]], पी.टी. बोराळे, ए.जी. पवार, दत्ता कट्टी, [[दा.ता. रुपवते]] हे हजर होते. तिसऱ्या दिवशी ३ ऑक्टोबर १९५७ रोजी रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाची स्थापना झाली. [[एन. शिवराज]] यांची पक्षाचे अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली.<ref>{{Cite book|title=सूर्यपुत्र यशवंत आंबेडकर|last=खोब्रागडे|first=फुलचंद|publisher=संकेत प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=नागपूर|pages=२० व २१|language=मराठी}}</ref> १९५७ साली दुसऱ्या लोकसभेत या पक्षाचे नऊ सदस्य निवडले गेले. आंबेडकरांचा या पक्षाला मिळालेले हे सर्वाधिक यश होय.<ref name="auto53" /> == शैक्षणिक कार्य == आंबेडकर हे उच्चविद्याविभूषित [[शिक्षणतज्ज्ञ]] होते. "शिक्षण हे वाघिणीचे दूध आहे, आणि जो ते प्राशन करेल तो वाघासारखा गुरगुरल्याशिवाय राहणार नाही." असे त्यांनी लिहिलेले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/jalgaon/dr-babasaheb-ambedkar-says-education-milk-wagheen/|title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर म्हणत, शिक्षण हे वाघिणीचे दूध...|last=author/lokmat-news-network|date=2019-12-01|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/nagpur/nagpur-satyapal-maharaj-column/articleshow/61989657.cms|title=जीवन शिक्षण गरजेचे!|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=YoCDDwAAQBAJ&pg=PT97&lpg=PT97&dq=%E0%A4%A1%E0%A5%89.+%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0+%E0%A4%B5+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&source=bl&ots=wafbE-SU6e&sig=ACfU3U1SwkgoasTORin6ywlDMDSdp94ZXA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjSo722-p3nAhUAIbcAHQL1Dfo4FBDoATAIegQICRAB|title=Dr. Ambedkar : Aayaam Darshan|last=Makwana|first=Kishor|date=2001-01-01|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-93-5322-165-2|language=hi}}</ref> ''प्राचीन हिंदू समाजातील जातीच्या नियमांनुसार कनिष्ठ जातींना शिक्षण घेण्याचा हक्क नव्हता तर केवळ उच्च जातींना शिक्षणाचा अधिकार होता. त्यामुळे कनिष्ठ जातींची स्थिती जवळपास गुलामासारखीच झाली होती. शिक्षणामुळेच कनिष्ठ जातींची स्थिती सुधारेल'' असा विचार करून आंबेडकरांनी शैक्षणिक कामे केली.<ref name="auto2">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४३ व १४४|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2017/10/ambedkars-thoughts-on-education-an-overview-hindi/|title=आंबेडकर : हाशियाकृत समाज के शिक्षाशास्त्री|last=मीणा|first=Meenakshi Meena मीनाक्षी|date=2017-10-21|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-06-05}}</ref> === शैक्षणिक जागृती === आंबेडकरांच्या मते हजारो वर्षांपासून शिक्षण नाकारलेल्या कनिष्ठ जातींमध्ये अज्ञान व निरक्षरता होती. यामुळे त्यांचे उच्च जाती हलक्या प्रतीची कामे स्वतः न करता कनिष्ठ जातींकडून सक्तीने करून घेत. आंबेडकरांनी कनिष्ठ जातींना त्यांच्या या दयनीय स्थितीचे कारण शिक्षणाचा अभाव हेच आहे याची जाणिव आंबेडकरांनी करून दिली. कनिष्ठ जातींच्या लोकांनी त्यांच्या मुलांना शाळेत पाठवावे यासाठी आंबेडकरांनी त्यांना प्रोत्साहन दिले. या मुलांना शिष्यवृत्ती, गणवेश, भोजन व निवारा अशा सुविधा पुरविण्याचा प्रयत्न केला. त्यांनी आपल्या अनुयायांना "शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा" असा संदेश दिला.<ref name="auto2" /> === बहिष्कृत हितकारिणी सभेची स्थापना === {{मुख्य|बहिष्कृत हितकारिणी सभा}} कनिष्ठ जातीतील लोकांमध्ये शिक्षणाचा प्रसार व्हावा व त्यांची सामाजिक-आर्थिक स्थिती सुधारावी म्हणून २० जुलै १९२४ रोजी [[मुंबई]] येथे डॉ. आंबेडकरांनी [[बहिष्कृत हितकारिणी सभा]] या संस्थेची स्थापना केली. या संघटनेच्या वतीने [[सोलापूर]] येथे [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९२५]] रोजी एक वसतिगृह सुरू करून दलित, गरीब विद्यार्थ्यांना निवास, भोजन, कपडे व शैक्षणिक, साधनसामग्री पुरवली. आंबेडकरांनी या वसतिगृहास [[सोलापूर]] नगरपालिकेकडून रू. ४००००/–चे अनुदान मिळवून दिले. या संस्थेने ''सरस्वती विलास'' नावाचे मासिक व एक मोफत वाचनालयही सुरू केले.<ref name="auto4">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४४|language=मराठी}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Dr. Ambedkar Life And Mission|last=Keer|first=Dhanajay|publisher=Popular Prakashan|year=1995|isbn=|locationMumbai=|pages=62}}</ref> === दलित शिक्षणसंस्थेची स्थापना === {{मुख्य|डिप्रेस्ड क्लासेस एज्युकेशन सोसायटी}} १४ जून १९२८ रोजी आंबेडकरांनी दलित शिक्षणसंस्थेची स्थापना केली. दलितांच्या माध्यमिक शिक्षणाची सोय करणे हे या संस्थेचे मुख्य ध्येय होते. माध्यमिक शिक्षणाची जबाबदारी पेलण्यास ही संस्था समर्थ नसल्याने दलित विद्यार्थ्यांना वसतिगृहाची सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी [[मुंबई]] सरकारने या संस्थेस मदत करावी असे आवाहन आंबेडकरांनी केले. त्यामुळे मुंबईच्या गव्हर्नरने ८ ऑक्टोबर, १९२८ रोजी माध्यमिक शाळेतील विद्यार्थ्यांसाठी ५ वसतिगृहे मंजूर केली. तसेच गव्हर्नरने दरमहा रू. ९०००/–चे अनुदानही वसतिगृहांना खर्चासाठी मंजूर केले. जेव्हा ही रक्कम खर्चासाठी अपूरी पडू लागली तेव्हा डॉ. आंबेडकर यांनी [[मुस्लिम]] व [[पारशी]] समुदायातील धर्मादाय संस्थांकडून व इतर काही देणगीदारांकडून आर्थिक मदत मिळवली.<ref name="auto4" /> === पीपल्स एज्युकेशन सोसायटीची स्थापना === {{मुख्य|पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी}} अस्पृश्यांसह निम्न मध्यमवर्गास उच्च शिक्षण देण्यासाठी आंबेडकर यांनी ८ जुलै, १९४५ रोजी [[पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी]] या शैक्षणिक संस्थेची स्थापना केली.<ref name="auto15">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/lokprabha/peoples-education-society-and-dr-babasaheb-ambedkar-144407/|title=बाबासाहेबांच्या संस्थांचा राजकीय आखाडा!|दिनांक=2013-07-05|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> आंबेडकरांनी या संस्थेच्यावतीने सन १९४६ मध्ये [[मुंबई]]त सिद्धार्थ कला व विज्ञान महाविद्यालय, सन १९५० मध्ये [[औरंगाबाद]] येथे [[मिलिंद महाविद्यालय]], सन १९५३ मध्ये मुंबईत सिद्धार्थ वाणिज्य व अर्थशास्त्र महाविद्यालय तर सन १९५६ मध्ये मुंबईत [[सिद्धार्थ कॉलेज ऑफ लॉ, मुंबई|सिद्धार्थ विधी महाविद्यालय]] सर्व समाजांसाठी सुरू केले.<ref name="auto4" /> सध्या देशभरात या संस्थेची ३० पेक्षा जास्त महाविद्यालये आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/lokprabha/peoples-education-society-and-dr-babasaheb-ambedkar-144407/|title=बाबासाहेबांच्या संस्थांचा राजकीय आखाडा!|date=2013-07-05|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=2021-06-05}}</ref> == स्त्रियांच्या हक्कांसाठी लढा व कार्य == [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar with Women delegates of the Scheduled Caste Federation during the Conference of the Federation on July 8, 1942 at Nagpur..jpg|thumb|८ जुलै १९४२ रोजी नागपूर येथे फेडरेशनच्या परिषदेच्या वेळी अनुसूचित जाती महासंघाच्या महिला प्रतिनिधींसोबत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] आंबेडकर स्त्रीमुक्तीचे समर्थक होते. त्यांच्यावर तथागत गौतम बुद्धांच्या शिकवणुकीचा आणि महात्मा जोतिबा फुलेंच्या कार्याचा प्रभाव होता. आंबेडकरांच्या मते बुद्ध हेच स्त्री स्वातंत्र्याचे आद्य पुरस्कर्ते होत. ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या आणि अभ्यासक डॉक्टर रूपा कुलकर्णी-बोधी यांच्या मते, ‘भारतीय स्त्रीमुक्तीची खरी वैचारिक बैठक भगवान बुद्धांच्या भक्कम अशा समतावादी तत्त्वज्ञानाच्या पायावर उभी आहे, बाहेरून आयात केलेल्या एखाद्या जेंडर बेस्ड विचारावर नाही! आणि कायद्याएवढेच आंबेडकरांचे महत्त्वाचे योगदान म्हणजे त्यांनी दिलेली ही शुद्ध भारतीय बैठक!’<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.satyahindi.com/opinion/bhimrao-ambedkar-parinirvan-divas-women-empowerment-champion-106146.html|title=महिला आज़ादी के बड़े पैरोकार थे बाबासाहेब आम्बेडकर|website=www.satyahindi.com|language=en|access-date=2021-06-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/nation/bhim-rao-ambedkar-is-hero-of-women-empowerment-despite-he-has-not-face-of-any-women-movement-2669494.html|title=बाबा साहब महिलाओं के भी मुक्तिदाता, फिर भी महिला आंदोलन का प्रतीक न बन सके|website=News18 India|access-date=2021-06-08|archive-date=2021-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608102443/https://hindi.news18.com/news/nation/bhim-rao-ambedkar-is-hero-of-women-empowerment-despite-he-has-not-face-of-any-women-movement-2669494.html|url-status=dead}}</ref><ref name="auto63">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.haribhoomi.com/dr%20ambedkar%20role%20women%20empowerment|title=महिला सशक्तिकरण पर डॉ. भीम राव अंबेडकर का अतुल्य योगदान, जानिए 10 अहम बातें {{!}} Hari Bhoomi|last=haribhoomi.com|date=2016-03-08|website=www.haribhoomi.com|language=hi|access-date=2021-06-08|archive-date=2021-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608102442/https://www.haribhoomi.com/dr%20ambedkar%20role%20women%20empowerment|url-status=dead}}</ref><ref name="auto51">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.prabhasakshi.com/personality/dr-bhimrao-ambedkar-was-a-true-advocate-of-women|title=जयंती विशेष: महिलाओं के सच्चे हिमायती थे डॉ. भीमराव अम्बेडकर|last=Prabhasakshi|date=2021-04-14|website=Prabhasakshi|language=hi|access-date=2021-06-08}}</ref><ref name="auto56">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/nagpur/babasahebs-world-refugee-womens-liberation/|title=बाबासाहेब जागतिक स्त्रीमुक्तीचे उद्धारक|last=author/admin|date=2016-06-20|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-06-08}}</ref><ref name="auto61">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bookganga.com/eBooks/Books/Details/4614091926855976695|title=स्त्रियांचे उद्धारक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर-Striyanche Uddharak Dr. Babasaheb Ambedkar by Vasant Rajas - Anand Prakashan, Aurangabad - BookGanga.com|website=www.bookganga.com|access-date=2021-06-08}}</ref> आंबेडकरांच्या मते कोणत्याही समाजाचे मूल्यमापन त्या समाजातल्या स्त्रियांची परिस्थिती कशी आहे, यावरून करता येते. समाजाने स्त्रियांच्या विकासाकडे लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक असल्याची त्यांची आग्रही भूमिका होती. ही समग्र प्रगती केवळ पुरुषांचीच नव्हे, तर स्त्रियांची देखील होणे गरजेचे आहे, हे भान त्यांना विद्यार्थिदशेतच आले होते. ते स्त्री शिक्षणाचे पुरस्कर्ते होते. [[औरंगाबाद]]ला त्यांनी [[मिलिंद महाविद्यालय]]ाची स्थापना केली इथे मुलींनाही प्रवेश दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/nazaria-dr-ambedkar-wanted-to-give-women-right-to/articleshow/17493392.cms|title=महिलाओं को हक दिलाना चाहते थे डॉ. आंबेडकर|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2021-06-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.feminisminindia.com/2019/04/19/ambedkar-for-women-rights-hindi/|title=नारीवादी डॉ भीमराव अंबेडकर : महिला अधिकारों के लिए मील का पत्थर साबित हुए प्रयास|last=Arora|first=Jagisha|date=2019-04-18|website=फेमिनिज़म इन इंडिया|language=en-GB|access-date=2021-06-08}}</ref> [[चित्र:Dr Babasaheb Ambedkar in a group photograph with the female activists of 'Ambedkarite Movement'.jpg|thumb|अखिल भारतीय अस्पृश्य महिला परिषद, नागपूर, १९४२]] खाण कामगार स्त्रीला प्रसूती भत्ता, कोळसा खाणीत काम करणाऱ्या स्त्री कामगारांना पुरुषांइतकीच मजुरी, बहुपत्नीत्वाच्या प्रथेला पायबंद, मजूर व कष्टकरी स्त्रियांसाठी २१ दिवसांची किरकोळ रजा, एका महिन्याची हक्काची रजा, दुखापत झाल्यास नुकसान भरपाई आणि २० वर्षांची सेवा झाल्यावर निवृत्तिवेतनाची तरतूद यांसारख्या महत्त्वाच्या निर्णयांचा उल्लेख करायला हवा. कामगार किंवा नोकरी करणाऱ्या स्त्रीला प्रसूती रजा मिळवून देणारे आंबेडकर हे जगातील पहिले व्यक्ती आहेत, भारतानंतरच अनेक वर्षांनी इतर देशातील महिलांना प्रसूती रजा मंजूर झाल्या आहेत.<ref name="auto58">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.theprint.in/opinion/women-movement-and-baba-saheb-ambedkar-views-on-that/48725/|title=महिला आंदोलन और बाबा साहेब आंबेडकर की विचार दृष्टि|last=सिंह|first=डॉ मुख्तयार|date=2019-03-08|website=ThePrint Hindi|language=en-US|access-date=2021-06-08}}</ref><ref name="auto54">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thelallantop.com/tehkhana/babasaheb-bhimrao-ambdekar-was-the-real-hero-of-women-empowerment-in-india/|title=आंबेडकर: महिला सशक्तीकरण के रियल पोस्टरबॉय|website=LallanTop - News with most viral and Social Sharing Indian content on the web in Hindi|language=hi|access-date=2021-06-08}}</ref> आंबेडकरांनी १९४७ मध्ये कायदे मंत्री असताना [[हिंदू संहिता विधेयक]] अर्थात [[हिंदू कोड बिल]]ाचा प्रस्ताव लोकसभेत मांडला. अस्पृश्यतेचे उच्चाटन, लग्नसंबंधातली स्त्री-पुरुष समानता, स्त्रियांना काडीमोड घेण्याचा अधिकार, वारसाहक्काचे लाभ स्त्रियांनाही देण्याची तरतूद या तत्त्वांचा यात समावेश होता.<ref name="auto58"/><ref name="auto54"/> आंबेडकरांच्या मते सामाजिक न्यायाचा लढा यशस्वी होण्यासाठी हिंदू समाजाच्या वैयक्तिक कायद्यामध्ये जाती व्यवस्था आणि पुरुषप्रधानता यांना नकार देऊन समान वैयक्तिक संबंधांची पायाभरणी करणे आवश्यक होते. या विधेयकाला प्रारंभी पंडित [[जवाहरलाल नेहरू]]ंचा पाठिंबा होता; पण [[काँग्रेस]]मधल्या सनातनी मंडळींचा टोकाचा विरोध आणि येऊ घातलेल्या निवडणुकांमुळे नेहरूंना प्रतिगामी शक्तींसमोर हार पत्करावी लागली. हिंदू कोड बिलाच्या विरोधात [[वल्लभभाई पटेल]] व [[राजेंद्र प्रसाद]] हे नेते प्रमुख होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amarujala.com/columns/blog/hindu-code-bill-dr-babasaheb-ambedkar-significance-importance-nehru-and-the-hindu-code-bill|title=बाबा साहेब और हिंदू कोड बिल: महिलाओं की दशा सुधारने में मील का पत्थर बना एक कदम|website=Amar Ujala|language=hi|access-date=2021-06-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://feminisminindia.com/2016/04/14/feminist-principles-of-dr-b-r-ambedkar/|title=13 Feminist Principles of Dr. B R Ambedkar on #AmbedkarJayanti|last=Team|first=F. I. I.|date=2016-04-13|website=Feminism In India|language=en-GB|access-date=2021-06-08}}</ref> [[संविधान]]ात आर्थिक प्रश्नांवर समान अधिकाराची तत्त्वे समाविष्ट करून अपेक्षित परिणाम होणार नाही, तर त्यासाठी हिंदू संहितेमध्ये सुधारणा करण्याची गरज आहे, असे त्यांचे मत होते. जातीय अन्याय आणि स्त्रियांवर होणारे अन्याय यांमागची मूळ कारणे एकमेकांमध्ये गुंतलेली आहेत, याविषयी आंबेडकर ठाम होते. घटनेला समांतर अशी परिपूर्ण हिंदू संहिता असावी, अशी त्यांची इच्छा होती; पण तसे होऊ शकले नाही. ज्या मतदानाच्या अधिकारासाठी युरोपमधल्या स्त्रियांना संघर्ष करावा लागला तो अधिकार भारतीय स्त्रियांना न मागताच आंबेडकरांनी  दिला. त्यांनी कुटुंबाचे योग्य नियोजन स्त्रियांशीच निगडित असल्याची स्पष्ट भूमिका घेतलेली दिसते.<ref name="auto63"/><ref name="auto51"/> आंबेडकरांनी आपल्या चळवळीत स्त्रियांना आवर्जून सहभागी करून घेतले. १९२७चा महाडचा चवदार तळ्याचा सत्याग्रह, १९३०चा नाशिकचा काळाराम मंदिर सत्याग्रह व १९४२ च्या नागपूरातल्या महिला परिषदेत स्त्रिया मोठ्या संख्येने सहभागी झाल्या होत्या. लग्न ही मुलीच्या प्रगतीमधली अडचण असून मुलीवर ते लादले जाऊ नये, “लग्नानंतर पत्नी ही नवऱ्याची मैत्रीण व समान अधिकार असलेली सहचारिणी असायला हवी. ती नवऱ्याची गुलाम व्हायला नको.” असे ते म्हणत. बायको कशी असावी, याबाबत पुरुषाचे मत घेतले जाते, तद्वतच स्त्रीचेही नवऱ्याविषयीचे मत, आवडी-निवडी विचारत घेतल्या पाहिजेत.<ref name="auto56"/><ref name="auto61"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://satyagrah.scroll.in/article/111044/hindu-code-bill-1955-history|title=हिंदू कोड बिल : महिलाओं को अधिकार दिलाने की इस ईमानदार पहल पर आरएसएस को क्या ऐतराज़ था?|last=भारद्वाज|first=अनुराग|website=Satyagrah|language=hi-IN|access-date=2021-06-08|archive-date=2021-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625160726/https://satyagrah.scroll.in/article/111044/hindu-code-bill-1955-history|url-status=dead}}</ref> स्त्रियांनी आपले हक्क मिळवण्यासाठी स्वतःही पुढे यायला हवे, हा विचार आंबेडकरांनी मांडला. आंबेडकरांचे भारतीय स्त्रियांसाठी अनेक कार्य आहेत. पण अनेक उच्चभ्रू आणि बहुजन समाजातल्या स्त्रिया आंबेडकरांच्या या कार्याविषयी अनभिज्ञ आहेत किंवा याबाबत जाणून घ्यायला तयार नाहीत. काही अभ्यासक व चळवळीतल्या उच्चवर्णीय आणि दलित स्त्रियांनीच आंबेडकरांच्या योगदानाची दखल घेतली असल्याचे दिसून येते. आंबेडकरांनी केवळ दलित स्त्रियांचा विचार केलेला नसून समस्त स्त्रीवर्गाचे प्रश्न ऐरणीवर आणले. हिंदू कोड बिलाच्या माध्यमातून सधन, उच्चभ्रू स्त्रियांचेच कल्याण होणार होते. हिंदू कोड बिलात सुचवलेल्या उपाययोजना पुढे कायद्याच्या रूपाने अमलात आल्या, त्याचा लाभ दलित-बहुजन स्त्रियांपेक्षा उच्चवर्णीय स्त्रियांनाच अधिक प्रमाणात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2016/04/ambedkars-understated-feminism_hindi/|title=आंबेडकर का अल्पज्ञात स्त्रीवाद|last=धारा|first=Lalitha Dhara ललिता|date=2016-04-14|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-06-08}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.saamana.com/article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-women-empowerment/|title=लेख – डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि महिला सक्षमीकरण {{!}} Saamana (सामना)|last=ऑनलाईन|first=सामना|language=en-US|access-date=2021-06-08|archive-date=2021-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608110953/https://www.saamana.com/article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-women-empowerment/|url-status=dead}}</ref> == हिंदू कोड बिल == [[चित्र:Dr. Ambedkar addressing to students of Siddharth College, Mumbai during the inauguration of 'Students Parliament' on 25 September 1947.jpg|thumb|डॉ. आंबेडकर यांनी मुंबईच्या सिद्धार्थ महाविद्यालयात आयोजित केलल्या विद्यार्थी संसदेत हिंदू कोड बिलाच्या समर्थनात भाषण करताना. कारण विद्यार्थ्यांमध्ये राजकीय विचार रुजावेत यासाठी डॉ. आंबेडकर सतत प्रयत्नशील होते. (११ जून, १९५०)]] {{मुख्य|हिंदू कोड बिल}} भारतात प्राचीन काळापासून पुरुषप्रधान संस्कृती रूढ होती व समाजात स्त्रियांना दुय्यम स्थान होते. [[हिंदू कोड बिल]] (हिंदू सहिंता विधेयक) हे स्त्रीयांच्या सशक्तीकरणासाठी एक पाऊल होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/ambedkar-was-in-favour-of-hindu-code-bill/articleshow/59906235.cms|title=Ambedkar was in favour of Hindu Code Bill: Jyoti Wankhede – Times of India|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=2018-04-02}}</ref> भारत स्वातंत्र्य झाला तेव्हा हिंदू समाजात पुरुष आणि महिलांना घटस्पोटाचा अधिकार नव्हता. पुरूषांना एकापेक्षा अधिक लग्न करण्याचे स्वतंत्र होते परंतु विधवांना दुसरे लग्न करु शकत नव्हती. विधवांना संपत्तीपासून सुद्धा वंचित ठेवण्यात आले होते.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=bN9kPv0Dro8][[सर्वव्यापी आंबेडकर]]<span> : राजकीय नेते आंबेडकर : - हिंदू कोड बिल</span></ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=u3McPRRXhm8|title=Pradhanmantri - Episode 5: Hindu Code Bill &#124; ABP News Hindi|via=www.youtube.com}}</ref> हिंदू कोड बील प्रथमतः १ ऑगस्ट १९४६ रोजी संसदेत मांडले गेले परंतु त्यावर कोणतीही संमती झाली नाही. नंतर ११ एप्रिल १९४७ रोजी संविधान सभेत आंबेडकर यांनी ते पुन्हा मांडले. या बिलाने हिंदू धर्मात त्याकाळी असलेल्या कुप्रथांना दूर केले त्या प्रथांचे वर्णन पुढील प्रमाणे, हिंदू धर्मातील "मिताक्षरा" (दायभाग आणि मिताक्षरा या संस्कृत ग्रंथात वारसा हक्काबद्दल मांडणी आहे.) नुसार वारसा हक्काने संपत्ती मुलांकडेच हस्तांतरण होत असे. आंबेडकरांनी हिंदू कोड बिलात सर्वसामान्य महिलांसोबतच विधवा व तिच्या मुलींना देखील समाविष्ट केले. याचाच अर्थ हिंदू कोडबीलातून त्यांनी मुलींना मुलांबरोबरीचा वारसा हक्कात दर्जा देवू केला. हिंदू दायभाग कायद्यानुसार महिलांना तिच्या पतीची संपत्ती विकता येत नसे. अर्थात ती पुढे पतीच्या भावांकडे अथवा मुलांकडे हक्काने जात असे. यावर हिंदू कोड बीलात महिलांना तीच्या पतीच्या मालकीची संपत्ती विकण्याचा अधिकार प्रदान करण्यात आला. हिंदू धर्मात त्याकाळी असलेल्या आणखी एका कुप्रथेनुसार दत्तक घेतलेल्या मुलाला संपत्तीचा अधिकार नसे. तो अधिकार प्रदान करण्याचा हिंदू कोडबीलात मांडला. हिंदू कोड बिलात बहुपत्नीत्व प्रथेला मज्जाव करून एक पत्नीत्वाचा पुरस्कार केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dalithistorymonth.medium.com/the-hindu-code-bill-babasaheb-ambedkar-and-his-contribution-to-womens-rights-in-india-872387c53758|title=द हिंदू Code Bill — Babasaheb Ambedkar and his Contribution to Women’s Rights in India|last=Month|first=Dalit History|date=2019-04-17|website=Medium|language=en|access-date=2021-06-05}}</ref> संसदेच्या आत व बाहेर विद्रोहाचे वातावरण तयार झाले. सनातनी अनुयायांसह आर्य समाजी पर्यंत आंबेडकरांचे विरोधी झाले.<ref name="auto20">{{Cite web |url=https://m.thewirehindi.com/article/hindu-code-bill-controversy/6046/amp |title=आज ही के दिन 1947 में पेश हुआ हिंदू कोड बिल कट्टरपंथियों ने काटा था बवाल |website=m.thewirehindi.com |access-date=2021-04-06 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205103120/https://m.thewirehindi.com/article/hindu-code-bill-controversy/6046/amp |url-status=dead }}</ref> भारतीय स्वातंत्र्यानंतर [[जवाहरलाल नेहरू]]ंनी कायदेमंत्री डॉ. आंबेडकरांवर हिंदू वैयक्तिक कायद्यास एक समान नागरी कायद्याच्या दृष्टीने पहिले पाऊल म्हणून काम करण्याची जबाबदारी सोपविली. डॉ. आंबेडकरांनी स्वतः एक समिती स्थापन केली. ज्यात ते समितीचे अध्यक्ष होते तर सदस्य के.के. भंडारकर, के.वाय. भांडारकर, कायामंत्री जी.आर. राजगोपाल आणि बॉम्बे बारचे एस.व्ही. गुप्ते होते. इ.स. १९४७ स्वातंत्र्यपूर्व काळात विधानसभेला सादर केलेल्या मसुद्यामध्ये समितीने केवळ किरकोळ बदल केले. पण विधेयक संविधान सभेसमोर ठेवण्यापूर्वी सनातनी हिंदू नेत्यांनी 'हिंदू धर्म धोक्यात आहे' अशी ओरड सुरू केली.<ref name="auto20" /><ref name="auto5">{{Cite web|url=https://satyagrah.scroll.in/article/111044/hindu-code-bill-1955-history|title=हिंदू कोड बिल : महिलाओं को अधिकार दिलाने की इस ईमानदार पहल पर आरएसएस को क्या ऐतराज़ था?|first=अनुराग|last=भारद्वाज|website=Satyagrah|access-date=2021-04-06|archive-date=2021-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625160726/https://satyagrah.scroll.in/article/111044/hindu-code-bill-1955-history|url-status=dead}}</ref> आंबेडकरांनी इ.स. १९४७ पासून सतत ४ वर्षे १ महिना २६ दिवस काम करून हिंदू कोड बिल तयार केले होते. हे बिल संसदेत [[फेब्रुवारी ५|५ फेब्रुवारी]] [[इ.स. १९५१|१९५१]] रोजी संसदेत मांडले. परंतु अनेक हिंदू सदस्यांसह, ज्या काही जणांनी मंत्रिमंडळात पूर्वी मंजूरी दिली होती त्यांनीही आता या बिलाला विरोध केला. ज्यांनी मंत्री मंडळात हिंदू कोड बिलास मंजूरी दिली होती ते तीन सदस्य बी.एन. राव, महामहोपाध्याय आणि गंगानाथ झा हे होत मुलतः या मसुदा समीतीचे अध्यक्ष देखील आंबेडकर असल्यामुळे हिंदू कोड बीलासाठी गठीत केलेल्या समितीची सदस्य संख्या ही डॉ. आंबेडकरांसह ३+१ अशी चार होती. आधीचे हिंदू कोड बीलास त्यांची सहमती होती परंतु डॉ. आंबेडकरांनी त्यावर कोणतीही कार्यवाही झाली नाही म्हणून नव्याने मांडलेल्या बीलाला त्या तीन सदस्यांनी देखील विरोध केला.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Levy|first=Harold Lewis|date=1968|title=Lawyer-Scholars, Lawyer-Politicians and द हिंदू Code Bill, 1921-1956|url=https://www.jstor.org/stable/3053005|journal=Law & Society Review|volume=3|issue=2/3|pages=303–316|doi=10.2307/3053005|issn=0023-9216}}</ref> [[भारताचे राष्ट्रपती]] [[राजेंद्र प्रसाद]], [[भारताचे गृहमंत्री]] व [[भारताचे उपपंतप्रधान|उपपंतप्रधान]] [[वल्लभभाई पटेल]], उद्योगमंत्री [[श्यामाप्रसाद मुखर्जी]], हिंदू महासभेचे सदस्य [[मदन मोहन मालवीय]] आणि पट्टाभी सीतारामय्या यांनी विधेयकाला विरोध केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://drambedkarbooks.com/tag/hindu-code-bill/|title=Hindu Code Bill {{!}} Dr. B. R. Ambedkar's Caravan|website=drambedkarbooks.com|language=en|access-date=2018-04-02|archive-date=2019-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190917022400/https://drambedkarbooks.com/tag/hindu-code-bill/|url-status=dead}}</ref> बाबासाहेब आंबेडकरांनी भारतीय स्त्रियांना कायद्याने हक्क, दर्जा आणि प्रतिष्ठा प्राप्त करून देण्याचा प्रयत्न हिंदू कोड बिलाच्या माध्यमातून केला होता. हे बिल सात वेगवेगळ्या घटकांशी निगडित कायद्याचे कलमात रूपांतर करू पाहणारे होते. हे सात घटक खालीलप्रमाणे : # जी व्यक्ती मृत्युपत्र न करता मृत पावली असेल अशा मृत हिंदू व्यक्तीच्या (स्त्री आणि पुरुष दोघांच्याही) मालमत्तेच्या हक्कांबाबत # मृताचा वारसदार ठरवण्याचा अधिकार # पोटगी # विवाह # घटस्फोट # दत्तकविधान # अज्ञानत्व व पालकत्व<ref name="auto5" /> या स्त्रियांच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असलेल्या विषयांवर संविधान सभेने ''जात, धर्म किंवा लिंगभेद करून मानवप्राण्यात कायदा भेदभाव करणार नाही, न्यायाच्या तराजूत सर्वांना एकाच मापात तोलले जाईल'' अशी घोषणा केली. या पार्श्वभूमीवर हिंदू स्त्रियांना त्याचे न्याय्य हक्क देण्यास विरोध झाला.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Chandrakala|first=S.Halli.|date=मार्च २०१६ |title=Dr.B.R. Ambedkar and Hindu Code Bill, Women Measure Legislation |url=https://www.onlinejournal.in/IJIRV2I3/002.pdf|journal=Imperial Journal of Interdisciplinary Research (IJIR)|volume=|pages=१ ते ४|via=|accessdate=2018-04-02|archive-date=2017-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809105846/http://www.onlinejournal.in/IJIRV2I3/002.pdf|url-status=dead}}</ref> या बिलातील घटस्फोट, द्विभार्या या कलमांना सनातनी मनोवृत्तीच्या विरोधकांनी तीव्र विरोध केला. हे बील तीन+एक सदस्यांनी आधी तयार केले परंतु उर्वरित तीन सदस्यांनी पुढे त्याला विरोध केला व या बिलासाठी डॉ. आंबेडकरांनी पुढे राजीनामा दिला. इतर तीन सदस्य किंवा संविधान सभेतील अन्य सदस्यांनी त्यांना साथ दिली नाही. मात्र हे बिल आंबेडकर मंत्रीपदी असताना मंजूर होऊ शकले नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/news/india/ambedkar-resigned-as-law-minister-from-nehrus-cabinet-when-govt-refused-to-back-hindu-code-bill_1850749.html|title='Ambedkar resigned as law minister from Nehru's cabinet when govt refused to back Hindu Code Bill'|date=2016-01-31|website=Zee News|language=en|access-date=2021-06-05}}</ref> त्यामुळे दुःखीकष्टी होऊन आंबेडकरांनी [[२७ सप्टेंबर]] [[इ.स. १९५१]] रोजी कायदेमंत्री पदाचा राजीनामा दिला आणि नेहरूंनी तो मंजूर केला. राजीनामा दिल्यानंतर त्यावर लोकसभेमध्ये निवेदन करण्याची संधी उपसभापतींनी नाकारली. तत्कालीन नवशक्ती वृत्तपत्रात ''हिंदू कोड बिलाचा खून झाला'' अशी बातमी आली होती.<ref name="auto31" /><ref name="auto5" /><ref>दैनिक नवशक्ती दिनांक १२ ऑक्टो. १९५१ पृष्ठ ३</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|last=Magre|first=Sunita|date=2017-12-17|title=dr babasaheb ambedkar and hindu code bill|url=https://www.researchgate.net/publication/321869023_dr_babasaheb_ambedkar_and_hindu_code_bill}}</ref> पुढे ज्या वारसा कायद्याला विरोध करण्यात आला होता तो बाजूला सारून प्रथम हिंदू विवाह कायदा हाती घेण्यात आला. हिंदू कोड बिलाचे चार वेगवेगळे भाग करून हे चार ही कायदे वेगवेगळ्या वेळी नेहरूंनी मंजूर करून घेतले. इ.स. १९५५-५६ मध्ये मंजूर झालेले चार हिंदू कायदे खालीलप्रमाणे: # हिंदू विवाह कायदा # हिंदू वारसाहक्क कायदा # हिंदू अज्ञान व पालकत्व कायदा # हिंदू दत्तक व पोटगी कायदा हे कायदे लोकसभेत मंजूर होत असताना त्याच्यांशी बाबासाहेबांचा थेट संबंध येत नव्हता, तेव्हा ते राज्यसभेत होते. हे कायदे मंजूर होणे म्हणजे भारतीय न्याय व कायदा व्यवस्थेच्या इतिहासातली एक क्रांतिकारक घटना होती असे मानले जाते. या कायद्यांनी भारतीय स्त्रियांच्या जीवनात आमूलाग्र परिवर्तन घडण्यास सुरुवात झाली. या कायद्यांनी स्त्री-पुरुषांच्या दर्जात कायद्याने समानता प्रस्थापित केली. बाबासाहेबांनी भारताचे कायदेमंत्री पदाचा राजीनामा देताना हिंदू कोड बिलाविषयी असे म्हणले होते की, “समाजातल्या वर्गावर्गातली असमानता, स्त्री-पुरुष यांच्यातली असमानता तशीच अस्पर्शित राहू देऊन, आर्थिक समस्यांशी निगडित कायदे संमत करीत जाणे म्हणजे आमच्या संविधानाची चेष्टा करणे आणि शेणाच्या ढिगारावर राजमहाल बांधण्यासारखे होय.”<ref name="auto20" /><ref name="auto5" /> == अर्थशास्त्रीय कार्य == [[चित्र:B.R. Ambedkar in 1950.jpg|left|thumb|274x274px|१९५० मधील बाबासाहेब आंबेडकर]] आंबेडकरांनी अर्थशास्त्रामध्ये अनेक पदव्या प्राप्त केल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2017/06/ambedkars-enlightened-economics-hindi/|title=प्रबुद्ध अर्थशास्त्र : आंबेडकर और उनकी आर्थिक दृष्टि|last=स्टीफेन|first=Cynthia Stephen सिंथिया|date=2017-06-15|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2015/12/ambedkar-an-empathetic-economist-hindi/|title=आम्बेडकर : एक हमदर्द अर्थशास्त्री|last=गौहर|first=Rajesh Kumar ‘Gauher’ राजेश कुमार|date=2015-12-01|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Ae57-Ao8FD0|title=SARVAVYAPI AMBEDKAR: EPISODE 11: Economist Ambedkar 2606|via=www.youtube.com}}</ref> अर्थशास्त्रामध्ये परदेशात डॉक्टरेट पदवी मिळवणारे ते पहिले भारतीय होते.<ref name=IEA>{{स्रोत पुस्तक|last=IEA|title=IEA Newsletter&nbsp;– The Indian Economic Association(IEA)|publisher=IEA publications|location=India|page=10|url=http://indianeconomicassociation.com/download/newsletter2013.pdf|chapter=Dr. B.R. Ambedkar's Economic and Social Thoughts and Their Contemporary Relevance| |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016045757/http://indianeconomicassociation.com/download/newsletter2013.pdf|archivedate=16 October 2013|df=dmy-all}}</ref> त्यांनी अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणूनही शिकवणी केली होती. अर्थशास्त्रज्ञ म्हणून त्यांनी असा युक्तिवाद केला की, औद्योगिकीकरण आणि कृषीवाढ भारतीय अर्थव्यवस्थेत वाढ करू शकतात. त्यांनी भारतातील प्राथमिक उद्योग म्हणून शेतीमधील गुंतवणूकीवर भर दिला. [[शरद पवार]] यांच्या मते, आंबेडकरांच्या दृष्टीकोनाने सरकारला अन्न सुरक्षा उद्दीष्ट साध्य करण्यास मदत केली.<ref name=TNN>{{स्रोत बातमी|last=TNN|title='Ambedkar had a vision for food self-sufficiency'|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Ambedkar-had-a-vision-for-food-self-sufficiency/articleshow/24170051.cms|accessdate=15 October 2013|newspaper=द टाइम्स ऑफ इंडिया|date=15 October 2013| |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017053453/http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Ambedkar-had-a-vision-for-food-self-sufficiency/articleshow/24170051.cms|archivedate=17 October 2015|df=dmy-all}}</ref> आंबेडकरांनी राष्ट्रीय आर्थिक आणि सामाजिक विकासाचे समर्थन केले. शिक्षण, सार्वजनिक स्वच्छता, समुदाय स्वास्थ्य, निवासी सुविधांना मूलभूत सुविधा म्हणून जोर दिला.<ref name=Mishra>{{स्रोत पुस्तक|last=Mishra|first=edited by S.N.|title=Socio-economic and political vision of Dr. B.R. Ambedkar|year=2010|publisher=Concept Publishing Company|location=New Delhi|isbn=818069674X|pages=173–174|url=https://books.google.com/books?id=N2XLE22ZizYC&pg=PA173&lpg=PA173&dq=the+contribution+of+Ambedkar+on+post+war+economic+development+plan+ofaIndia&source=bl&ots=rE-jG87hdH&sig=4JRU_C0-n6sfc9gRSgDoietEPEU&hl=en&sa=X&ei=2x1AUrSoF4i80QWhtoDwDg&ved=0CEoQ6AEwBQ#v=onepage&q=the%20contribution%20of%20Ambedkar%20on%20post%20war%20economic%20development%20plan%20of%20India&f=false}}</ref> त्यांनी ब्रिटिश शासनामुळे होणाऱ्या विकासाच्या नुकसानाची गणना केली.<ref name="Zelliot Ambedkar and America">{{स्रोत बातमी|last=Zelliot|first=Eleanor|title=Dr. Ambedkar and America|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/graphics/txt_zelliot1991.html|accessdate=15 October 2013|newspaper=A talk at the Columbia University Ambedkar Centenary|year=1991| |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103155400/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/graphics/txt_zelliot1991.html|archivedate=3 November 2013|df=dmy-all}}</ref> त्यांनी [[अर्थशास्त्र|अर्थशास्त्रावर]] तीन पुस्तके लिहिली: '[[ईस्ट इंडिया कंपनी]]चे भारतातील प्रशासन आणि अर्थकारण', '[[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश भारतातील]] प्रांतीय आर्थिक उत्क्रांती' आणि '[[द प्रॉब्लम ऑफ द रूपी|द प्रॉब्लम ऑफ रूपी: इट्स ओरीजीन अँड इट्स सल्यूशन]]'<ref name=autogenerated3>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/editorial/apnibaat-ambedkars-economics-15156446.html|title=अंबेडकर का अर्थशास्त्र |accessdate=८ मार्च २०२३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181212223647/https://www.jagran.com/editorial/apnibaat-ambedkars-economics-15156446.html|archivedate=१२ डिसेंबर २०१८}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.onlineresearchjournals.com/aajoss/art/60.pdf |title=Archived copy |accessdate=2012-11-28 | |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102191100/http://www.onlineresearchjournals.com/aajoss/art/60.pdf |archivedate=2 November 2013 |df=dmy-all}}</ref><ref name=autogenerated1>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://drnarendrajadhav.info/drnjadhav_web_files/Published%20papers/Dr%20Ambedkar%20Philosophy.pdf |title=Archived copy |accessdate=2012-11-28 | |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130228060022/http://drnarendrajadhav.info/drnjadhav_web_files/Published%20papers/Dr%20Ambedkar%20Philosophy.pdf |archivedate=28 February 2013 |df=dmy-all}}</ref> या पुस्तकांत त्यांचे भारताच्या आर्थिक व्यवस्थेसंबंधीचे मूलगामी चिंतन अंतर्भूत आहे. १९२१ नंतर आंबेडकरांनी अर्थशास्त्रज्ञ सोडून राजकारण पत्करले. === चलनाच्या सुवर्ण विनिमय पद्धतीवरील विचार व भारतीय रिझर्व बँकेची स्थापना === आपल्या ‘‘प्रॉब्लेम ऑफ द रुपी’‘ या पुस्तकात रुपयाच्या अवमूल्यनावर आंबेडकरांनी त्यांचे विचार मांडलेले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/b-r-ambedkar-said-currency-should-be-replaced-every-10-years-prakash/|title=B R Ambedkar said currency should be replaced every 10 years: Prakash|date=2016-11-12|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-06-05}}</ref><ref name="loksatta.com"/> स्वतंत्र भारताचे चलन हे सोन्यात असावे, असा अर्थतज्ज्ञ लॉर्ड कान्स यांनी केलेला दावा आंबेडकरांनी खोडून काढला होता. त्याऐवजी [[सुवर्ण विनिमय परिमाण]] (गोल्ड एक्सचेंज स्टँडर्ड) अमलात आणावे, अशी शिफारस आंबेडकरांनी केली. त्यासंदर्भात सन १९२५ साली स्थापन केलेल्या [[हिल्टन यंग आयोग|हिल्टन यंग आयोगापुढे]] त्यांनी साक्षही दिली. त्यानंतर सन १९३५ साली [[भारतीय रिझर्व बँक]]ेची स्थापना करण्यात आली. भारताच्या मूलभूत आर्थिक विचारांचा पाया देखील आंबेडकरांच्या आर्थिक विचारांवर घातला गेला.<ref name="loksatta.com"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/-/articleshow/22494430.cms|title=अर्थतज्ज्ञ बाबासाहेबांचा विसर|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/special/ambedkar-jayanti-2018-calling-b-r-ambedkar-as-only-dalit-leader-is-unfair-blog-by-pavan-chaurasia/390983|title=आंबेडकर को मात्र ‘दलित-नेता’ कहना उनके साथ सबसे बड़ा अन्याय|date=2018-04-14|website=Zee News Hindi|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref> [[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] येथे त्यांच्या ‘द प्रॉब्लेम ऑफ द रुपी’ प्रबंधावरून प्रा. जॉन केन्स यांच्याशी मतभेद झाले होते. चलन आणि संबंधित विषयावर त्यावेळी प्रा. केन्स हे जागतिक पातळीवरील अंतिम अधिकारी समजले जात. प्रा. केन्स हे ''चलनाच्या मूल्यासाठी सुवर्ण विनिमय पद्धतीचाच अवलंब करावयास हवा'', या मताचे होते. सुवर्ण विनिमय पद्धतीत देशाच्या चलनाच्या मूल्याची सांगड ही सोन्याच्या मूल्याशी घातली जाते. या पद्धतीचा अवलंब करणारे देश आपल्या कागदी चलनाचे रूपांतर निश्चित दराने सोन्यामध्ये करून ठेवतात. तसेच अशा देशांत सोन्याची किंमत सरकार निर्धारित करते. परंतु सुवर्ण प्रमाण पद्धतीत मात्र प्रत्यक्ष चलनात काही प्रमाणात सोने वापरले जाते. पारतंत्र्यातील भारतात सुवर्ण विनिमय पद्धतीने रुपयाची हाताळणी केली जावी असे ब्रिटिश सरकार आणि प्रा. केन्स व इतरांचे मत होते. आंबेडकरांचे म्हणणे होते की, सुवर्ण विनिमय प्रमाण पद्धतीत चलनस्थैर्य येऊ शकत नाही. प्रा. केन्स आणि त्यांच्या मताचा पुरस्कार करणाऱ्या इतरांना वाटत होते की सुवर्ण विनिमय प्रमाण पद्धतीत रुपयाची किंमत आपोआपच स्थिर होऊ शकेल. आंबेडकरांना ते अमान्य होते. आपले मत सिद्ध करण्यासाठी आंबेडकरांनी इ. स. १८०० ते १८९३ या काळातील चलनमूल्यांचा धांडोळा घेतला. त्यातून मिळालेल्या दाखल्यांच्या आधारे त्यांनी साधार दाखवून दिले की, भारतासारख्या अविकसित देशात सुवर्ण विनिमय पद्धती अयोग्य आहे. शिवाय या पद्धतीत चलनवाढीचाही धोका असतो असा युक्तिवाद त्यांनी केला आणि ब्रिटिश सरकारवर थेट आरोप केला. आंबेडकरांच्या मते सुवर्ण विनिमय पद्धतीचा अवलंब करून ब्रिटिश सरकार रुपयाची किंमत कृत्रिमरीत्या चढी ठेवत असून, त्यामागे ब्रिटनमधून भारतात निर्यात करणाऱ्यांना जास्तीत जास्त नफा कसा होईल हाच विचार आहे.<ref name="loksatta.com"/> आंबेडकरांनी रुपयाच्या अवमूल्यनाची मागणी केली. ''रुपयाची सर्वसाधारण क्रयशक्ती जोपर्यंत आपण स्थिर करीत नाही तोपर्यंत रुपयाची किंमत अन्य कोणत्याही मार्गाने स्थिर होऊ शकत नाही. विनिमय पद्धतीत चलनाच्या दुखण्याची लक्षणे तेवढी कळू शकतात, तीत उपचार होऊ शकत नाहीत.’' ब्रिटिश सरकारने चलनाचा तिढा सोडवण्यासाठी [[रॉयल कमिशन]]ची स्थापना केली. या कमिशनसमोर आंबेडकरांनी दिलेल्या साक्षीत ''आपल्याला दोनच गोष्टी विचारात घ्याव्या लागतील. एक म्हणजे आपला विनिमयाचा दर आपण निश्चित करावा का? आणि केला तर अन्यांच्या तुलनेत त्याचे गुणोत्तर काय असावे?'' हे दोन प्रश्न मांडले. या वादात आंबेडकरांनी विनिमय दरनिश्चितीपेक्षा भाववाढ नियंत्रणास महत्त्व दिले. आंबेडकरांनी त्यावेळी यासंदर्भात जे काही लिखाण केले, प्रश्न उपस्थित केले, त्यातूनच अर्थव्यवस्थेच्या अत्यंत केंद्रस्थानी असलेली 'रिझव्‍‌र्ह बँक ऑफ इंडिया' ही एक संस्था जन्माला आली.<ref name="loksatta.com">{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/lokrang/lekha/dr-dr-babasaheb-ambedkar-as-an-economist-1225190/|title=Latest Marathi News- Breaking News Today &#124; Read Marathi Batmya from Maharashtra, India ब्रेकींग मराठी न्यूज at https://loksatta.com/|date=10 एप्रि, 2016}}</ref> [[भारतीय रिझर्व्ह बँक]]ेची स्थापना आंबेडकरांच्या विचारांवर झालेली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/india/zee-jankari-important-facts-of-dr-bhimrao-ambedkar/288606|title=Zee जानकारी : किसने रची थी डॉ. अंबेडकर के बारे में भ्रम फैलाने की साजिश|date=2016-04-15|website=Zee News Hindi|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref>'' ब्रिटिश सरकारने सर हेन्री फाउलर यांच्या नेतृत्वाखाली फाउलर समिती नावाने भारतीय चलन समिती नेमली होती. आंबेडकरांनी यावर टीका केली होती.<ref name="loksatta.com"/> === स्वदेशी-विदेशी मालाबद्दल विचार === आंबेडकरांनी चलन व्यवस्थापन या विषयावर तसेच कररचनेपासून शेती ते स्वदेशी-परदेशी वादापर्यंत अनेक मुद्द्यांवर भाष्य केलेले आहे. {{quote box | border=2px | align=right | bgcolor = Cornsilk | title= | halign=center | quote=<poem> “स्वदेशी माल उत्पन्न करून हा दरिद्री देश सधन होईल अशी प्रवचने सांगणाऱ्या तारवठलेल्या स्वदेशी अर्थशास्त्रज्ञांनी लक्षात घ्यायला हवे की, परदेशी माल आयात होतो याचे कारण तो कमी किमतीत मिळतो. तसाच माल स्वदेशात उत्पन्न होत नाही. याचे कारण तो अधिक भावाचा पडल्यामुळे व्यापारात परदेशी मालापुढे त्याचा टिकाव लागत नाही. त्याचा टिकाव लागावा म्हणून परदेशी मालास अटकाव करा, या महामंत्राचा जप चालला आहे. पण परदेशी मालास अटकाव झाल्यास लोकांस अधिक भावाचा स्वदेशी माल विकत घेणे भाग पडेल याचा विचार करावा कोणी? असे केल्याने देशाचे कल्याण होईल, असे म्हणण्याऐवजी देशातील भांडवलवाल्यांचे कल्याण होईल. कारण अनियंत्रित व्यापार पद्धतीत मिळत असलेला स्वल्प भावाचा माल नियंत्रित व्यापार पद्धतीत गोरगरीबांना अधिक दाम देऊन विकत घ्यावा लागणार आहे. यात त्यांची होणारी नागवण ‘स्वदेशी’ या लाडक्या शब्दाने भरून निघेल असे मानून ते समाधान पावतील असे संभवत नाही. सुसंपन्नतेचा हा स्वदेशी मार्ग त्यांना भोवेल.” </poem> |salign=right |author= '''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर''' <br /> ‘[[मूकनायक]]’ या नियतकालिकात २८ फेब्रुवारी १९२० रोजी |source= <ref name="loksatta.com"/> }} === वित्त आयोग === कायदेमंत्री असताना आंबेडकरांनी इ.स. १९५१ मध्ये तात्त्विक आधार त्यांच्या ''इव्होल्यूशन ऑफ प्रोव्हिन्शियल फायनान्स इन ब्रिटिश इंडिया'' या प्रबंधाचा आधार घेउन भारतीय [[वित्त आयोग]]ाची स्थापना केली. याला नंतर वित्तच्या ऊर्ध्व आणि क्षैतिज संतुलन समस्येच्या समाधानासाठी संविधानाच्या कलम २८० मध्ये घालण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://doj.gov.in/page/about-dr-b-r-ambedkar|title=About Dr. B. R. Ambedkar {{!}} Department of Justice {{!}} Ministry of Law & Justice {{!}} GoI|संकेतस्थळ=doj.gov.in|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/b-r-ambedkar-facts-1100782-2017-12-05|title=Remembering B R Ambedkar: Facts about the principal architect of the Constitution of India|last=DelhiDecember 5|पहिले नाव=India Today Web Desk New|last2=December 5|first2=2017UPDATED:|संकेतस्थळ=India Today|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|last3=Ist|first3=2017 18:13}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.constitutionofindia.net/constitution_assembly_debates/volume/9/1949-08-10|title=Constitution of India|website=www.constitutionofindia.net|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=N2XLE22ZizYC&pg=PA176&dq=finance+commission+ambedkar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiS2_C0h9XmAhXN7XMBHUkWAvYQ6AEIQzAE#v=onepage&q=finance%20commission%20ambedkar&f=false|title=Socio-economic and Political Vision of Dr. B.R. Ambedkar|last=Mishra|first=S. N.|date=2010|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-674-9|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=riTiTry4U3EC&pg=PA100&dq=finance+commission+ambedkar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiS2_C0h9XmAhXN7XMBHUkWAvYQ6AEILzAB#v=onepage&q=finance%20commission%20ambedkar&f=false|title=Dr. Ambedkar and Social Justice|last=Chitkara|first=M. G.|date=2002|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7648-352-0|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=X_iBDwAAQBAJ&pg=PA26&dq=finance+commission+ambedkar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiS2_C0h9XmAhXN7XMBHUkWAvYQ6AEIXTAI#v=onepage&q=finance%20commission%20ambedkar&f=false|title=January 2019 Exams Exclusive|last=Sharma|first=Dheeraj|last2=Exclusive|first2=Exams|date=2019-01-02|publisher=DHEERAJ SHARMA|language=en}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2017/06/ambedkars-enlightened-economics/|title=Ambedkar’s ‘enlightened economics’|last=स्टीफेन|first=Cynthia Stephen सिंथिया|date=2017-06-15|website=Forward Press|language=en-US|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/nation/birth-day-special-story-on-doctor-bhim-rao-ambedkar-1341320.html|title=वक्त से आगे थे बाबा साहेब, ऐसे मिला था 'आंबेडकर' उपनाम|website=News18 India|access-date=2021-06-05|archive-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227162832/https://hindi.news18.com/news/nation/birth-day-special-story-on-doctor-bhim-rao-ambedkar-1341320.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.aajtak.in/education/story/bhimrao-ambedkar-birth-anniversary-know-works-of-ambedkar-for-india-tedu-651432-2019-04-14|title=जानें- अंबेडकर के वो काम, जिन्हें हमेशा याद रखेगा हिंदुस्तान|website=आज तक|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/metro/delhi/power-road-and-water-delhi/dr-ambedkar-was-the-foundation-of-the-international-centre/articleshow/47030994.cms|title=डॉ आंबेडकर इंटरनैशनल सेंटर का हुआ शिलान्यास|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2021-06-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pranabmukherjee.nic.in/sph040914.html|title=श्री प्रणब मुखर्जी: भारत के पूर्व राष्ट्रपति|website=pranabmukherjee.nic.in|access-date=2021-06-05}}</ref> === सरकारांमधील कर निर्धारण आणि कर उत्पन्नांचे वाटप === ब्रिटिश राजवटीतील ''सरकार आणि प्रांतीय सरकारांमधील कर निर्धारण आणि कर उत्पन्नांचे वाटप'' या विषयावर आंबेडकरांनी पीएच.डी शोधप्रबंध [[कोलंबिया विद्यापीठ|कोलंबिया विद्यापीठात]] सादर केला होता. त्या प्रबंधात त्यांनी कर उत्पन्न वाटपात कशी सुधारणा करता येईल त्यावर विचार मांडले होते. त्यांच्या या संशोधनाच्या आधारावरच भारतीय करनिर्धारण आणि कर उत्पन्नांचे केंद्र आणि राज्यातील वाटपाचे सूत्र तयार करण्यात आले आहे.<ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/bitstream/10603/161385/10/10_chapter%204.pdf|title=Shodhganga : a reservoir of Indian theses @ INFLIBNET}}</ref> १३व्या योजना आयोगाने सुद्धा आंबेडकरांच्या कर उत्पन्न वाटपाच्या तत्त्वावर धोरणे आखली आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://openbudgetsindia.org/dataset/ee6bfb93-c336-4bc3-b92b-e91304fbdd3b/resource/51ab5bbf-86a0-4179-9cf3-fe5837f2f0e5/download/plan-summary.pdf|title=plan-summary.pdf|access-date=2020-12-04|archive-date=2022-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303230529/https://openbudgetsindia.org/dataset/ee6bfb93-c336-4bc3-b92b-e91304fbdd3b/resource/51ab5bbf-86a0-4179-9cf3-fe5837f2f0e5/download/plan-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> == काश्मीर समस्येवरील विचार == [[भारतीय जनता पक्ष]]ाचे सदस्य सांगतात की आंबेडकरांनी भारतीय संविधानाची [[कलम ३७०]]चा विरोध केला होता, ज्याद्वारे [[जम्मू आणि काश्मिर]] राज्याला विशेष दर्जा दिला होता आणि याला त्यांच्या इच्छेविरुद्ध संविधानात सामील केले गेले.<ref name=Sehgal>{{cite book |last=Sehgal |first=Narender |title=Converted Kashmir: Memorial of Mistakes |year=1994 |publisher=Utpal Publications |location=Delhi |chapter-url=http://www.kashmir-information.com/ConvertedKashmir/Chapter26.html |accessdate=17 September 2013 |chapter=Chapter 26: Article 370 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905070936/http://www.kashmir-information.com/ConvertedKashmir/Chapter26.html |archivedate=5 September 2013}}</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/b-r-ambedkar-was-not-in-favour-of-article-370-raghubar-das/articleshow/70559092.cms B R Ambedkar was not in favour of Article 370: Raghubar Das] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902232425/https://timesofindia.indiatimes.com/india/b-r-ambedkar-was-not-in-favour-of-article-370-raghubar-das/articleshow/70559092.cms |date=2 September 2019 }}, The Times of India, 6 August 2019.</ref><ref>[https://www.dailyexcelsior.com/ambedkar-opposed-idea-for-special-status-provision-of-jk-at-planning-stage-itself-meghwal/ Ambedkar opposed idea for special status provision of J&K at planning stage itself: Meghwal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190821181040/https://www.dailyexcelsior.com/ambedkar-opposed-idea-for-special-status-provision-of-jk-at-planning-stage-itself-meghwal/ |date=21 August 2019 }}, Daily Excelsior, 14 August 2019.</ref> डॉ. पी.जी. ज्योतिकर यांच्या 'व्हिजनरी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर' या इंग्रजी पुस्तकानुसार, [[जम्मू आणि काश्मिर]]ला विशेष दर्जा देण्यास डॉ. आंबेडकरांचा विरोध होता.<ref name="auto44">{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bbc.com/marathi/india-49292671|title=काश्मीरच्या कलम 370 चे नक्की जनक कोण? नेहरू की पटेल?|last=मकवाना|first=जय|date=2019-08-10|work=BBC News मराठी|access-date=2020-04-09|language=mr}}</ref> [[आरएसएस]]चे माजी प्रचारक [[बलराज मधोक]] यांच्यानुसार, जम्मू व काश्मिरच्या मुद्द्यावर आंबेडकरांनी काश्मिरी नेता [[शेख अब्दुल्ला]] यांना सांगितले होते की, "भारताने काश्मीरच्या सीमेचे रक्षण करावे, तेथील रस्ते तयार करावे, काश्मीरला अन्नपुरवठा पुरवठा करावा तसेच भारताच्या बरोबरीचा दर्जा मिळावा, अशी जर तुमची इच्छा असेल तर माझा [[कलम ३७०]]ला विरोध आहे. तसेच भारत सरकारकडे काश्मीरबद्दल मर्यादीत अधिकार असावे आणि भारतीय नागरिकांना काश्मीरमध्ये कोणतेच अधिकार नसावे. जर तुम्ही अशा प्रस्तावावर माझी मंजूरी घेत असाल तर मी भारताचा कायदा मंत्री म्हणून या प्रस्तावाला कधीच मान्यता देणार नाही."<ref name=Jamanadas>{{cite web |last=amanadas |first=Dr. K. |title=Kashmir Problem From Ambedkarite Perspective |url=http://www.ambedkar.org/jamanadas/KashmirProblem1.htm |publisher=ambedkar.org |accessdate=17 September 2013 | |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004225153/http://www.ambedkar.org/jamanadas/KashmirProblem1.htm |archivedate=4 October 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite book|last=Sehgal|first=Narender|title=Converted Kashmir: Memorial of Mistakes|year=1994|publisher=Utpal Publications|location=Delhi|url=http://www.kashmir-information.com/ConvertedKashmir/Chapter26.html|accessdate=17 September 2013|chapter=Chapter 26: Article 370| |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905070936/http://www.kashmir-information.com/ConvertedKashmir/Chapter26.html|archivedate=5 September 2013|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|last=Tilak |title=Why Ambedkar refused to draft Article 370 |url=http://india.indymedia.org/en/2003/08/6710.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20040207095529/http://www.india.indymedia.org/en/2003/08/6710.shtml |archive-date=7 February 2004 |publisher=Indymedia India |accessdate=17 September 2013 }}</ref> आंबेडकरांच्या भूमिकेमुळे नाराज झालेले शेख अब्दुल्ला जवाहरलाल नेहरूंकडे गेले. नेहरूंनी [[गोपाळस्वामी अय्यंगार]] यांना कलम ३७०चा मसुदा तयार करायला सांगितले. अय्यंगार बिनखात्याचे मंत्री होते. ते तत्कालीन संविधान सभेचे सदस्य होते. तसेच काश्मीरचे माजी दिवाणही होते.<ref name="auto44" /><ref>{{Cite book|title=व्हिजनरी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=ज्योतिकर|first=डॉ. पी. जी.|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=१५६ व १५७|language=इंग्लिश}}</ref> जनसंघाचे माजी अध्यक्ष व आरआरएसचे कार्यकर्ता [[बलराज मधोक]] यांनी त्यांच्या आत्मचरित्रात 'विभाजित काश्मीर आणि राष्ट्रवादी डॉ. आंबेडकर' या नावाने एक लिहिलेल्या प्रकरणात "ते (आंबेडकर) इतर कुठल्याही नेत्यापेक्षा अधिक राष्ट्रवादी होते आणि इतर बुद्धिजिवींपेक्षा जास्त सुशिक्षित होते, असे मला वाटते." असे लिहिले आहे.<ref name="auto44" /> आंबेडकरवादी प्रतीक टेंभुर्णे यांच्या मते आंबेडकरांच्या निधनाच्या चार दशकानंतर इ.स. १९९१ मध्ये [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]]ाच्या ''तरुण भारत'' या प्रकाशनामध्ये ही अभिरुचि पहिल्यांदा समोर आली. याच्या सत्यतेची पुष्टी झालेली नाही.<ref>Subhash Gatade, [https://www.newsclick.in/shyama-prasad-mukherjees-role-official-myths-jk-busted Shyama Prasad Mukherjee’s Role: Official Myths on J&K Busted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190821172453/https://www.newsclick.in/shyama-prasad-mukherjees-role-official-myths-jk-busted |date=21 August 2019 }}, News Click, 11 August 2019.</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://satyagrah.scroll.in/article/131098/kashmir-370-br-ambedkar-bayaan-sach|title=बीआर अंबेडकर का हवाला देकर धारा 370 हटाने के फैसले को सही बताना कितना सही है?|last=कुमार|पहिले नाव=दुष्यंत|संकेतस्थळ=Satyagrah|भाषा=hi-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-02-17|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2020-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217092038/https://satyagrah.scroll.in/article/131098/kashmir-370-br-ambedkar-bayaan-sach|url-status=dead}}</ref> आंबेडकरचरित्रकार [[धनंजय कीर]] यांच्यानुसार, जेव्हा एका संवाददाता संमेलनामध्ये आंबेडकरांना विचारले गेले की, कलम ३७० ने काश्मिर समस्येचे निरसन करण्यास मदत केली आहे का, तेव्हा त्यांनी उत्तर दिले की काश्मीरकडून भारताला सैन्य आणि अन्य आवश्यक सेवा प्रदान करण्याची अपेक्षा करणे अनुचित होते परंतु यासोबत विलय झालेला नाही.<ref>Soumyabrata Choudhury, [https://www.news18.com/news/opinion/opinion-the-story-of-ambedkars-scepticism-on-article-370-is-only-half-told-2262893.html Opinion: The Story of Ambedkar's Scepticism on Article 370 is Only Half Told] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190821172453/https://www.news18.com/news/opinion/opinion-the-story-of-ambedkars-scepticism-on-article-370-is-only-half-told-2262893.html |date=21 August 2019 }}, News18, 9 August 2019.</ref> आंबेडकर नेहरूंच्या परराष्ट्रनीतीवर असमाधानी होते.<ref name="auto10">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२६३|language=मराठी}}</ref> स्वातंत्र्यानंतरच्या लगेचच्या काळात भारताच्या ३५० कोटी रुपये वार्षिक उत्पन्नापैकी १८० कोटी रुपये केवळ सैन्यावर खर्च होत होता. सैन्यावरील प्रचंड खर्च कमी करायचा असेल तर आंबेडकरांच्या मतानुसार काश्मीरची फाळणी करणे, हा एक उपाय आहे. आंबेडकरांनी असा विचार मांडला की, ज्याप्रमाणे भारताची फाळणी करताना हिंदू बहुसंख्य भाग भारताकडे ठेवला आणि मुस्लिम बहुसंख्य भाग पाकिस्तानला दिला, त्याप्रमाणे हिंदू बहुसंख्य व बौद्ध बहुसंख्य असलेला काश्मिरचा भाग भारताला घ्यावा आणि मुस्लिम बहुसंख्य असलेला काश्मिरचा भाग पाकिस्तानला द्यावा. वाटल्यास युद्धबंदी भाग, काश्मिर खोरे आणि जम्मू-लडाख असे काश्मिरचे तीन भाग करावेत व त्या तिन्ही भागांत स्वतंत्रपणे सार्वत्रिक मतदान घेऊन घेऊन निर्णय करण्यात यावा. काश्मिरचे तीन भाग करून तीन भागात स्वतंत्रपणे सार्वमत घेण्याऐवजी जर संपूर्ण काश्मिरमध्ये सार्वमत घेण्यात आले तर काश्मिरमधील हिंदूंना व बौद्धांना त्यांच्या इच्छेविरुद्ध मुस्लिमांबरोबर पाकिस्तानात जावे लागेल आणि त्यांना पूर्व बंगालमधील हिंदूंप्रमाणे असह्य त्रास सहन करावा लागेल.<ref name="auto10"/> == संविधान निर्मितीतील योगदान == {{मुख्य|भारताचे संविधान|भारताची संविधान सभा}} [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar Chairman, Drafting Committee of the Indian Constitution with other members on Aug. 29, 1947.jpg|thumb|right|300px|भारतीय संविधान सभेच्या मसूदा समितीचे अध्यक्ष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर समवेत समितीच्या इतर सदस्यांचे २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी घेतलेले छायाचित्र. बसलेल्यापैंकी डावीकडून – एन. माधवराव, सय्यद सदुल्ला, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (अध्यक्ष), अल्लादी कृष्णास्वामी अय्यर, सर बेनेगल नरसिंह राव. उभे असलेल्यापैंकी डावीकडून — एस.एन. मुखर्जी, जुगल किशोर खन्ना व केवल कृष्णन]] [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar, chairman of the Drafting Committee, presenting the final draft of the Indian Constitution to Dr. Rajendra Prasad on 25 November, 1949.jpg|thumb|right|300px|घटनाकार [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] [[भारताचे संविधान]] संविधान सभेचे अध्यक्ष डॉ. [[राजेंद्र प्रसाद]] यांना सूपुर्द करतांनाचे छायाचित्र, [[२६ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९४९|१९४९]]]] {{quote box | border=2px | align=right | bgcolor = Cornsilk | title= | halign=center | quote=<poem>“डॉ. आंबेडकरांनी आपल्या सोबत विद्वता, कल्पनाशक्ती, तर्कनिष्ठा व वक्तृत्व आणि अनुभव पणास लावले, अतिशय क्लिष्ट अशा प्रकारच्या प्रश्नांवर देखील अतिशय दुर्लभ अशी त्यांची पकड होती आणि अशावेळी अतिशय प्रभावीपणे तिकतेच सुलभपणे ते मते मांडीत. जगातल्या सर्व सुधारलेल्या राष्ट्रांच्या घटनात्मक कायद्यांचे व त्यांच्या अंमलबजावणीचे त्यांना प्रचंड ज्ञान होते. तसेच १९३५च्या कायद्याचे बारकावेही त्यांना माहित होते, घटनेचा मसुदा चर्चिला जात असताना उद्भवलेल्या कोणत्याही टीकेला ते स्पष्ट आणि सुटसुटीतपणे स्पष्टीकरण देत. त्यांनी उत्तरे दिल्यानंतर सदस्यांच्या मनातील संदेश, गोंधळ, असंदिग्धपणा यांचे ढग नाहीसे होत. तर्कस्पष्ट युक्तिवाद, प्रभावी आणि सर्वांना समजणारे स्पष्टीकरण, कोणत्याही मुद्याला तात्काळ प्रतिवाद करून वाद संपुष्टात आणण्याची हातोटी त्यांच्याशिवाय [संविधान सभेच्या] अन्य कोणत्याही सदस्यात नव्हती. हे सारे करीत असताना विरोधकाने एखादा रास्त मुद्दा मांडला तर तो समजून घेऊन स्वीकारण्याचा उदारपणा देखील त्यांच्यात होता. म्हणूनच त्यांना आधुनिक मनू अथवा भारतीय राज्यघटनेचे जनक म्हणतात, ते साजेसेच आहे.” </poem> |salign=right |author= '''एस.व्ही. पायली''' <br /> जेष्ठ घटनातज्ज्ञ |source=<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=संविधान सभेतील भाषणे आणि चर्चा|last=|first=|publisher=युगसाक्षी प्रकाशन|year=|isbn=|location=नागपूर|pages=२१}}</ref> }} आंबेडकर जातिव्यवस्थेच्या विरोधात लढत होते, यासोबतच भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातही त्यांचा सहभाग होता. ते सर्व भारतीय समाजांच्या विकासासाठी कार्यरत होते. इ.स. १९३० ते १९३२ दरम्यान झालेल्या गोलमेज परिषदांमध्ये त्यांनी अस्पृश्यांच्या हक्कांची आणि भारताच्या स्वातंत्र्याची मागणी केली होती. पहिल्या गोलमेज परिषदेतील आंबेडकरांचे भाषण ऐकल्यानंतर महात्मा गांधींनी त्यांना "उच्च दर्जाचे देशभक्त" म्हणले आहे. आपल्या पी.एचडी. व डीएससी प्रबंधांतूनही त्यांनी ब्रिटिशांनी भारताच्या चालवलेल्या आर्थिक शोषणाचे विस्तृत विश्लेषण केलेले आहे. आंबेडकरांवर मसुदा समितीचे अध्यक्ष म्हणून भारतीय संविधानाच्या निर्मितीची जबाबदारी सोपवली गेली होती. याशिवाय संविधान सभेच्या मूलभूत अधिकार समिती, अल्पसंख्यांक उपसमिती, सल्लागार समिती, ध्वज समिती, संघराज्य अधिकार समिती, संघराज्य घटना समिती व प्रांतिक घटना समिती अशा अनेक समित्यांवर सदस्य म्हणूनही आंबेडकरांनी काम केले.<ref>{{Cite book|title=भारताची राज्यघटना आणि प्रशासन|last=कोळंबे|first=रंजन|publisher=भगीरथ प्रकाशन, द्वितीय आवृत्ती|year= २०१९|isbn=|location=पुणे|pages=१३|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/lekha-news/the-formation-of-the-constitution-guidelines-and-dr-ambedkar-1225205/|title=संविधाननिर्मिती, मार्गदर्शक तत्त्वे व डॉ. आंबेडकर|दिनांक=2016-04-10|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> भारतीय राज्यघटनेच्या निर्मितीत मोठा सहभाग असल्यामुळे आंबेडकरांना ''भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार'' किंवा ''भारतीय संविधानाचे निर्माते'' म्हणले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://hindi.theprint.in/opinion/why-dr-ambedkar-is-called-the-creator-of-indian-constitution/100030/|title=डॉ. आंबेडकर को भारतीय संविधान का निर्माता क्यों कहा जाता है|last=|first=|date=|work=The Print Hindi|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://aajtak.intoday.in/education/story/constitution-day-samvidhan-divas-26-november-dr-bhim-rao-ambedkar-tedu-1-1140319.html|title=Constitution Day: ऐसे बना था भारत का संविधान, डॉ. अंबेडकर ने निभाया अहम रोल|संकेतस्थळ=aajtak.intoday.in|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> एप्रिल १९४६ मध्ये नवीन प्रांतिक सरकारांच्या कामकाजाला सुरुवात झाली. ब्रिटिश सरकारने भारताचा स्वातंत्र्य देऊ केले होते आणि स्वतंत्र भारताचा राज्यकारभार संविधानानुसार होत राहावा, म्हणून निवडून आलेल्या मध्यवर्ती व प्रांतिक कायदेमंडळांनी काही प्रतिनिधी निवडून संविधान समिती तयार करावी आणि त्या समितीने भारताची राज्यघटना तयार करण्याचे काम सुरू करावे, असे सुचवले होते. त्याचप्रमाणे मध्यवर्ती व प्रांतिक कायदेमंडळांनी संविधान समितीचे प्रतिनिधी निवडण्याचे काम केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२६ व २२७|language=मराठी}}</ref> १६ मे, १९४६ रोजी भारतमंत्री पेथिक लॉरेन्स, [[स्टॅफर्ड क्रिप्स]] आणि ए.व्ही. अलेक्झांडर या [[इंग्लडची संसद|ब्रिटनच्या मंत्रिमंडळाने]] भारतातील घटना परिषदेच्या (संविधान समितीच्या) निवडणूक प्रक्रियेचा तपशील जाहीर केला. त्यानुसार घटना परिषदेची निवडणूक प्रांतीय विधानसभांच्या सदस्यांनी केलेल्या मतदानानुसार जुलै १९४६मध्ये पार पडली. घटना परिषदेच्या एकूण २९६ सदस्यांपैकी १७५ सदस्य [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] पक्षाचे तर ३० काँग्रेसच्या पाठिंब्यावर निवडून आले होते. [[अखिल भारतीय मुस्लिम लीग|मुस्लिम लीगतर्फे]] निवडून आलेल्या ७३ सदस्यांनी घटनापरिषदेवर बहिष्कार घातल्यामुळे उरलेल्या २२३ सदस्यांमध्ये काँग्रेस पुरस्कृत सदस्य एकूण २०५ होते. त्यामुळे घटना परिषदेवर काँग्रेसचे प्रभुत्व होते.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६०|language=मराठी}}</ref> मुंबई कायदेमंडळात आंबेडकरांच्या [[शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन]]चे निवडून आलेले सभासद नव्हते. त्यामुळे आंबेडकर काँग्रेसच्या सहकार्याशिवाय मुंबई कायदेमंडळातून घटना समितीचे प्रतिनिधी सभासद होऊ शकत नव्हते. मुंबई कायदेमंडळाच्या काँग्रेसच्या सभासदांनी घटना समितीचे सभासद म्हणून बॅ. [[मुकुंद जयकर]] आणि [[क.मा. मुन्शी]] या दोघांची निवड केली. त्यामुळे आंबेडकरांना [[बंगाल प्रांत|बंगाल प्रांताच्या]] कायदेमंडळातील सभासदांचे सहकार्य घ्यावे लागले. आंबेडकरांनी बंगालमधून निवडून येण्याचा प्रयत्न केला. तेथे सर्व [[हिंदू|हिंदूंसाठी]] १८ जागा, [[मुसलमान|मुसलमानांसाठी]] ३३ जागा, [[अँग्लो-इंडियन]] १, [[ईस्ट इंडियन|भारतीय ख्रिश्चनांसाठी]] प्रत्येकी १ जागा आणि अनुसूचित जातीसाठी ७ जागा अशा एकूण ६० जागा होत्या. घटना परिषदेतील सदस्यांची निवडणूक प्रमाणशीर प्रतिनिधित्व पद्धतीनुसार घेण्यात आली. बंगालमधून घटना परिषदेत निवडून येण्यासाठी पहिल्या क्रमांकाची पसंतीची चार मते असा 'कोटा' ठरविण्यात आला. आंबेडकरांना पहिल्या क्रमांकाच्या पसंतीची पाच मते मिळाल्यामुळे ते विजयी झाले. भारतमंत्री पेथिक लॉरेन्स यांनी पंतप्रधान [[क्लेमेंट ॲटली|क्लेमंट ॲटलींना]] लिहिलेल्या पत्रात म्हणले आहे की, "बंगालमधील दलितवर्गीयांवर डॉ. आंबेडकरांचा प्रभाव आहे. ते कोणीही नाकारणार नाही. बंगाल विधानसभेत अनुसूचित जातीचे २५ सदस्य आहेत. या सर्व उमेदवारांनी डॉ. आंबेडकरांना मते दिली, त्याच सोबत काही अँग्लो-इंडियन सदस्यांनीही त्यांना मते दिली आहेत. डॉ. आंबेडकर बंगालमधून घटना परिषदेचे सदस्य म्हणून निवडून आले." या निवडणूकीत काँग्रेस सदस्यांनी आंबेडकरांना सहकार्य केले नव्हते.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६० व ६१|language=मराठी}}</ref> बॅ. [[जोगेंद्रनाथ मंडल]] व काही मुस्लिम लीगच्या सभासदांनी सुद्धा आंबेडकरांना मते दिली व ते घटना समितीचे सभासद म्हणून निवडून येण्यात यशस्वी झाले. त्यांनी काँग्रेसचे उमेदवार सरतचंद्र बोस यांचा पराभव केला होता.<ref name="auto30">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२७|language=मराठी}}</ref> एप्रिल १९४६ मध्ये नवीन प्रांतिक सरकारांच्या कामकाजाला सुरुवात झाली. भारतात येऊन आपले कार्य करून इंग्लंडला परत गेलेल्या [[क्रिप्स मिशन]] आणि कॅबिनेट मिशन यांची स्वातंत्र्य होऊ घातलेल्या भारतात अस्पृश्यांचे स्वतंत्र राजकीय हक्कांकडे दुर्लक्ष केले असे वाटल्यामुळे अस्पृश्यांच्या राजकीय भवितव्याबाबत आंबेडकरांना चिंता वाटू लागली. याविषयी आंबेडकरांनी ब्रिटनचे पंतप्रधान [[क्लेमेंट ॲटली|ॲटली]] यांना तार पाठवली आणि अस्पृश्यांच्या राजकीय अस्तित्त्वासाठी न्याय्य मागण्या मान्य करण्याची विनंती केली. अस्पृश्यांना मताधिकार मिळवण्यात ते यशस्वी झाले होते. आंबेडकरांनी ''अस्पृश्यांना राजकीय अस्तित्त्व असावे'' या आशयाचे एक सविस्तर निवेडन तयार करून पंतप्रधान ॲटली, [[मजूर पक्ष|मजूर पक्षाच्या]] इतर नेत्यांना व हुजूर पक्षाचे नेते [[विन्स्टन चर्चिल]] यांना पाठवले. मात्र याचे उत्तर आले नाही. आंबेडकर दुसरे निवेदन घेउन इ.स. १९४६ मध्ये विमानाने [[दिल्ली]]हून [[कराची]]ला आणि कराचीहून लंडन गेले. लंडनमध्ये ते पंतप्रधान ॲटली, भारतमंत्री लॉर्ड पॅथिक लॉरेन्स, विरोधी पक्षनेते चर्चिल, आणि मजूर, [[हुजूर पक्ष|हुजूर]] व [[उदारमतवाद|उदारमतवादी]] या तिन्ही पक्षांच्या प्रमुख नेत्यांना भेटले. त्या सर्वांना छापील निवेदन दिले, आणि अस्पृश्यांची सामाजिक, आर्थिक, शैक्षणिक व राजकीय स्थिती सुधारण्यासाठी स्वतंत्र भारतात अस्पृश्यांना विशेष राजकीय हक्क ब्रिटिश सरकारकडून मिळणे आवश्यक असल्याचे सांगत राहिले. आंबेडकरांची [[विन्स्टन चर्चिल]] यांच्याशी भेट त्यांच्या [[केंट]]मधील वेस्टर्नहॅम येथील राहण्याच्या ठिकाणी झाली होती. त्यांनी चर्चिल बरोबर अस्पृश्योद्धाराच्या प्रश्नांवर चर्चा केली व चर्चिल यांनी आपला हुजूर पक्ष शक्य तितके सहकार्य करील, असे आश्वासन दिले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२८-२२९|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर १५ नोव्हेंबर, १९४६ रोजी मुंबईला पोहोचले. तोपर्यंत भारतात २० ऑक्टोबर, १९४६ रोजी मध्यवर्ती सरकारच्या मंत्रिमंडळाचा शपथविधी झाला होता. घटना समितीचे कामकाज सुरू झाल्यावर आंबेडकरांनी त्यात भाग घेतला. घटना समितीच्या १० डिसेंबर १९४६ च्या बैठकीत डॉ. [[राजेंद्र प्रसाद]] यांची घटना समितीचे अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली. ११ डिसेंबर पासून घटना समितीच्या बैठका सुरू झाल्या.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२९|language=मराठी}}</ref> १३ डिसेंबर १९४६ रोजी घटना समितीच्या बैठकीत घटना समितीच्या कार्याचे ध्येय आणि साध्य स्पष्ट करणारा ठराव भारताचे पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] यांनी मांडला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२२९-२३०|language=मराठी}}</ref> २० जानेवारी १९४७ रोजी नेहरूंचा ठराव मान्य करण्यात आला. भारताला स्वतंत्र देण्याचे काम तत्परतेने व्हावे म्हणून ब्रिटिश सरकारने २४ मार्च १९४७ रोजी [[लॉर्ड वेव्हेल]]च्या जागी [[लुई माउंटबॅटन|लॉर्ड लुई माऊंटबॅटन]] यांना भारताचा व्हाईसरॉय म्हणून नियुक्त केले. ब्रिटिश सरकार जून १९४७ च्या सुमारास (अखंड किंवा विभाजित) भारताला पूर्ण स्वातंत्र्य देण्याच्या विचारात होते.<ref name="auto37">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३१|language=मराठी}}</ref> सुरुवातीला भारतातील बरीच संस्थान स्वतंत्र राहू इच्छित होती. कारण ब्रिटिश सरकार व कॅबिनेट मिशनने भारतातील संस्थानिकांना आपल्या इच्छेप्रमाणे स्वतंत्र राहावे किंवा भारतीय संघराज्यात विलीन व्हावे या मताचे होते. आंबेडकरांनी १८ जून १९४७ रोजी एक पत्रक काढून अखंड भारतातील संस्थानिकांना सुचवले की, संस्थानिकांना आपली संस्थाने स्वतंत्र भारतात विलीन करावीत आणि तसे करणेच त्यांच्या हिताचे आहे. अशा आशयाचे आंबेडकरांचे पत्रक '[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]'च्या १८ जून १९४७ च्या अंकातही प्रसिद्ध झाले होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३१ व २३२|language=मराठी}}</ref> माऊंटबॅटनने एक समिती स्थापन केली ज्यात काँग्रेसतर्फे जवाहलाल नेहरू, [[वल्लभभाई पटेल]], आचार्य जे.बी. कृपलानी; मुस्लिम लीगतर्फे [[मोहम्मद अली जिना]], [[लियाकत अली खान]], सरदार अबदूर रीव निस्तार आणि [[शीख]] समाजातर्फे सरदार बलदेवसिंग या सात जणांना सभासद म्हणून नेमले. समितीने ४ जून ते ७ जून १९४७ दरम्यान विचारविनिमय करून भारताच्या पाळणीचे तत्त्व मान्य केले. १२ जून १९४७ रोजी फाळणी समितीने आपला खलिता तयार केला व ब्रिटिश सरकारला पाठवला. १४ जून १९४७ रोजी मुंबईत [[महात्मा गांधी|गांधींच्या]] उपस्थित काँग्रेसची बैठक झाली व त्या बैठकीत काँग्रेसने फाळणी स्वीकारली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३२|language=मराठी}}</ref> ब्रिटिश सरकारने फाळणीचा खलिता ४ जुलै १९४७ रोजी [[हाउस ऑफ कॉमन्स|हाउस ऑफ कॉमन्समध्ये]] 'दि इंडिया इनडिपेडन्स बील' मांडले. १० जुलैला मोहंमद अली जीना यांना [[पाकिस्तान|पाकिस्तानचे]] गव्हर्नर म्हणून इंग्लंडमध्ये स्वीकारण्यात आले. २६ जुलै रोजी हे बील मंजूर झाले व त्यावर इंग्लंडच्या महाराजाने १८ जुलै १९४७ रोजी शिक्कामोर्तब केले. १५ ऑगस्ट १९४७ च्या मध्यरात्री [[भारत]] व [[पाकिस्तान]] अशी दोन राष्ट्रे स्वातंत्र्य झाले.<ref name="auto33">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३३|language=मराठी}}</ref> या [[भारताची फाळणी|फाळणीच्या]] घडामोडीत आंबेडकर नव्हते, ते अखंड भारताचे समर्थक होते. फाळणी झाली तेव्हा [[दंगल|दंगली]] उसळल्या. फाळणीमुळे बराच अस्पृश्य समाज नव्या पाकिस्तान गेला, त्यांना परत आणण्यासाठी आंबेडकरांना प्रयत्न केले पण तितकेसे यश मिळाले नाही.<ref name="auto1">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३५|language=मराठी}}</ref> फाळणीमुळे बंगाल प्रांताचा पूर्व भाग सुद्धा पाकिस्तानात गेला त्यामुळे आंबेडकरांचे भारतीय घटना समितीचे संपुष्टात येऊन ते पाकिस्तानच्या घटना समितीचे सदस्य बनले.<ref name="auto33" /> त्यांनी आपल्या सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला व विभाजित भारताचा भाग असलेल्या पश्चिम बंगालच्या कायदेमंडळातर्फे घटना समितीचे सदस्य होण्यासाठी प्रयत्न करु लागले. मात्र त्यावेळी काँग्रेस पक्षाने आंबेडकरांना घटना समितीचे सभासद म्हणून निवडून देण्याचा निर्णय घेतला. पूर्वी घटना समितीच्या बैठकांमध्ये आंबेडकरांनी जी भाषणे केली त्यावरून त्यांचे कायदा व संविधान या विषयांवरील प्रभुत्व, बुद्धिमत्ता, दूरदृष्टी, देशप्रेम, व विविध विषयांमधील सखोल ज्ञान या सर्वांची जाणीव नेहरू, पटेल, प्रसाद यांच्यासह संविधान सभेतील सर्व सदस्यांना झाली होती. त्यामुळे भारताचे संविधान तयार करण्यासाठी आंबेडकरांचे सहकार्य घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, असे त्यांना वाटले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३४|language=मराठी}}</ref> बंगालच्या फाळणीमुळे आंबेडकरांचे सदस्यत्व संपणार होते. त्यामुळे मुंबई प्रांतातून १९४७ च्या जुलैमध्ये आंबेडकर घटना परिषदेचे सदस्य म्हणून बिनविरोध निवडून येतील अशी व्यवस्था काँग्रेसने केली होती. आंबेडकर घटना परिषदेचे सदस्य म्हणून बंगालमधून निवडून आल्यानंतर ९ डिसेंबर १९४६ रोजी घटना परिषदेची पहिली सभा भरण्यापूर्वीच काँग्रेस नेते आंबेडकरांनी घटना परिषदेत पूर्ण सहकार्य करावे यासाठी प्रयत्न करु लागले होते.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६३ व ६४|language=मराठी}}</ref> यासाठी बॅ. जयकरांनी राजीनामा देऊन मुंबई प्रांतांतून रिकाम्या केलेल्या जागेवर डॉ. आंबेडकरांना निवडून आणावे असे डॉ. राजेंद्र प्रसादांनी मुंबई प्रांताचे मुख्यमंत्री [[बाळ गंगाधर खेर|बाळासाहेब खेर]] यांनी ३० जून १९४७ रोजी पत्र पाठवून कळवले होते. डॉ. राजेंद्र प्रसाद म्हणाले की, "''अन्य कोणतेही कारण विचारात घेतले तरी तरी घटना परिषदेतील आणि तिच्या विविध समित्यांतील डॉ. आंबेडकरांची कामगिरी इतकी उच्च प्रतीची आहे की; त्यांच्या सेवेला आपण मूकू नये असे वाटते. १४ जुलै १९४७ पासून घटना परिषदेचे नवे सत्र सुरू होत आहे. त्या सत्रात डॉ. आंबेडकर उपस्थित रहावेत अशी माझी तीव्र इच्छा आहे. म्हणून मुंबई प्रांतातून तुम्ही डॉ. आंबेडकरांना निवडून द्यावे.''"<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६६ व ६७|language=मराठी}}</ref> घटना समितीवर निवडून आल्यानंतर तीचे सभासद म्हणून समितीच्या नोंदवहीत १४ जुलै १९४७ रोजी आंबेडकरांनी स्वाक्षरी केली.<ref name="auto10" /> यासोबतच पंतप्रधान नेहरू व उपपंतप्रधान पटेल यांनी भारताच्या मंत्रिमंडळात आंबेडकर यांना स्थान दिले व त्यांच्याकडे कायदा व न्याय खात्याची जबाबदारी सोपवली. आंबेडकर स्वतंत्र [[भारताचे कायदा व न्यायमंत्री|भारताचे पहिले कायदा व न्यायमंत्री]] झाले.<ref name="auto1" /> २० ऑगस्ट १९४७ रोजी संविधान सभेच्या अध्यक्षांनी स्वतंत्र भारताचा कायदा आणि त्या संबंधित सर्व कायदेशीर गोष्टींचा विचार करण्यासाठी एक सल्लागार समिती नेमली. डॉ. बी.आर. आंबेडकर, जी.व्ही. मावळणकर, पुरुषोत्तमदास टंडन, गोपालस्वामी अय्यंगार, बिधनचंद्र लाल मित्र, अल्लादी कृष्णस्वामी अय्यर आणि हुसेन इमाम अशी या समितीच्या सभासदांची नावे होती.<ref name="auto1" /> भारतीय घटना समितीने एकूण २२ समित्या स्थापन केल्या होत्या. त्यातील १२ समित्या या विशेष कामकाजासाठी (राज्यघटना कामकाज समित्या) होत्या तर १० समित्या या कार्यपद्धतीशी निगडित होत्या. २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी संविधान सभेने एक ठराव पास करून भारतीय संविधानाचा मुसदा तयार करण्यासाठी मुसदा समिती तयार केली. २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी मसुदा समितीची स्थापना करण्यात आली, आणि त्यात ७ सदस्यांचा समावेश करण्यात आला, त्यांपैकी एक सदस्य आंबेडकर होते. दुसऱ्या दिवशी ३० ऑगस्ट १९४७ रोजी मसुदा समितीच्या सदस्यांनी आंबेडकरांची मसुदा समितीच्या अध्यक्षपदी निवड केली. घटना समित्यांमध्ये मुसदा समिती ही सर्वात महत्त्वाची होती, आणि राज्यघटनेची निर्मिती करणे ही या समितीची महत्त्वाची जबाबदारी होती. विधिमंत्री डॉ. आंबेडकर हे मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते व इतर सहा जण सदस्य होते. मसुदा समितीचे सदस्य म्हणून अलादी कृष्णस्वामी अय्यर, डॉ. कन्हैयालाल मुन्शी, गोपाळस्वामी अय्यंगर, मोहंमद सादुल्ला, [[टी.टी. कृष्णमचारी]] (डी.पी. खैतान यांच्या मृत्युनंतर नियुक्ती), एन. माधव राऊ (बी.एल. मित्तर यांनी राजीनामा दिल्यानंतर नियुक्ती) यांनी काम केले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३५ व २३६|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांना कायद्याचे व राज्यघटनेचे सखोल ज्ञान होते. त्यांनी इंग्लंड, अमेरिका, [[कॅनडा]], [[ऑस्ट्रेलिया]], [[फ्रान्स]], [[जर्मनी]], [[आयर्लंड]] यासारख्या सुमारे ६० देशांच्या [[संविधान|राज्यघटनांचा]] सखोल अभ्यास केला होता.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.co.in/books?id=PKElDwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=indian+polity&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwia77PDu8rfAhVFfH0KHUceBFIQ6AEIGDAD#v=onepage&q=Ambedkar&f=false|title=INDIAN POLITY|first=M.|last=Laxmikanth|publisher=McGraw-Hill Education|accessdate=6 April 2019|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/why-do-we-celebrate-constitution-day-of-india-a-look-at-dr-b-r-ambedkar-s-contribution-towards-the-indian-constitution-1396312-2018-11-26|title=Constitution Day: A look at Dr BR Ambedkar's contribution towards Indian Constitution|first1=India Today Web Desk New|last1=DelhiNovember 26|first2=2018UPDATED:|last2=November 26|first3=2018 15:31|last3=Ist|website=India Today|accessdate=6 April 2019}}</ref> तसेच त्यांनी [[कायदा|कायदाविषयक]] महत्त्वपूर्ण ग्रंथांचा बारकाईने अभ्यास केला होता. संविधान निर्मितीच्या कामासाठी आंबेडकरांना सुरुवातीच्या [[बौद्ध]] [[संघ]]ाच्या पद्धतींचे आणि अन्य बौद्ध ग्रंथांचे अध्ययन सुद्धा कामी आले.<ref>{{cite web|title=Some Facts of Constituent Assembly |work=Parliament of India |publisher=National Informatics Centre |url=http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/facts.htm |quote=On 29 August 1947, the Constituent Assembly set up an Drafting Committee under the Chairmanship of B. R. Ambedkar to prepare a Draft Constitution for India |accessdate=14 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511104514/http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/facts.htm |archivedate=11 May 2011 |df=dmy }}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३६|language=मराठी}}</ref> ३० ऑगस्ट १९४७ पासून आंबेडकरांनी सहकाऱ्यांची मिळेल तशी साथ घेत संविधान मसुदा लिहून पूर्ण केला आणि तो मसुदा संविधान समितीचे अध्यक्ष राजेंद्र प्रसाद यांना २१ फेब्रुवारी १९४८ रोजी सादर केला. आंबेडकरांनी अवघ्या १४५ दिवसांत मसुदारुपी राज्यघटना तयार केली होती. मसुदारुपी ती घटना स्वतंत्र भारताच्या लोकांचे मत अजमावण्याच्या उद्देशाने देशासमोर ठेवण्यात आली. या मसुदारूपातील घटनेचे १८ भाग होते, त्या १८ भागांत ३१५ कलमे व ९ परिशिष्टे होती.<ref name="auto7">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२३९|language=मराठी}}</ref> मसुदा समितीच्या बैठकीतील निर्णय एकमताने किंवा बहुमताने घेतले गेले होते. मसुदा तयार करताना मसुदा समितीने, घटना समितीद्वारा घेतलेल्या निर्णयाचे किंवा घटना समितीद्वारा कार्यान्वित केलेल्या विविध समित्यांनी घेतलेल्या निर्णयांचे अनुसरण केले होते. घटना समितीत झालेल्या चर्चेनंतर घटनेचा जो मसुदा प्रसिद्ध करण्यात आला त्यात ३०५ कलमे होती व ६ परिशिष्टे होती. आंबेडकर राज्यघटनेच्या निर्मितिप्रक्रियेत केंद्रस्थानी राहिले.<ref name="auto7" /> या काळात आंबेडकरांना [[मधुमेह|मधुमेहाचा]] आजार होता आणि त्यांचा त्यांना त्रास होता असे. त्यामुळे त्यांना रोजच उपचार घ्यावे लागत होते. मुंबईल्या मुक्कामात ते डॉ. मालवणकर यांच्या दवाखान्यात औषधोपचार घेण्यासाठी येत, तेव्हा तेथे डॉ. [[सविता आंबेडकर|शारदा कबीर]] (लग्नानंतरच्या डॉ. सविता आंबेडकर) यांच्याशी त्यांची ओळख झाली. मालवणरांनी आंबेडकरांवर उपचार करण्याचे काम डॉ. शारदा कबीर यांचेवर सोपवले होते. दोघांचा परिचय वाढत गेला व दोघांनी लग्न करण्याचा निर्णय घेतला. हा आंजरजातीय विवाह होता, कबीर या [[ब्राह्मण समाज|ब्राह्मण]] समाजातील होत्या. १५ एप्रिल १९४८ रोजी आंबेडकर यांच्या दिल्ली येथील हार्डिंग ॲव्हिन्यू या निवासस्थानी आंबेडकर व डॉ. शारदा कबीर यांचा विवाह झाला.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४०|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर राज्यघटनेच्या निर्मितिप्रक्रियेत केंद्रस्थानी राहिले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४१|language=मराठी}}</ref> २१ फेब्रुवारी १९४८ पासून जवळपास आठ महिने मुसदारुपी घटना चर्चेसाठी खुली ठेवली होती. त्यानंतर ४ नोव्हेंबर १९४८ रोजी घटना समितीची बैठक घेण्यात आली. या बैठकीत राजेंद्र प्रसादांनी जाहिर केले की, आंबेडकर आज घटना समितीपुढे घटनेचा मसुदा सादर करतील. घटना समितीचे सभासद दोन दिवस मुसदारूप घटनेवर आपले विचार व्यक्त करतील आणि दुरुत्याही सुचवतील. त्यानंतर आंबेडकरांनी घटना समितीपुढे घटनेचा मसुदा सादर केला आणि मसुद्यावर विवेचनात्मक विचार मांडले आणि भारताच्या राज्यघटनेची काही महत्त्वाची वैशिष्ट्ये सांगितली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४३|language=मराठी}}</ref> "घटना समितीने वेगवेगळ्या समित्या नियुक्त केल्या होत्या. त्या सर्व समितीच्या घटना समितीला आपले अहवाल सादर करीत होत्या. घटना समिती त्या अहवालांच्या आधारे कीही निर्णय घेत होती आणि ते निर्णय मसुदा समितीला कळवत होती. मसुदा समिती ते निर्णय आणि भारत सरकारचा १९३५चा कायदा विचारात घेऊन राज्यघटना तयार करण्याचे कार्य करीत होती, असे आपल्या भाषणाच्या सुरुवातीलाच आंबेडकरांनी सांगितले.<ref name="auto43">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४४|language=मराठी}}</ref> मसुदारूप घटना ३१५ कलमांची आणि ८ परिशिष्टांची आहे. मसुदारुपी घटनेत भारतीय संघराज्याचा मुख्य अधिकारी म्हणून एक पद आहे, ज्या भारतीय संघराज्याचा अध्यक्ष (राष्ट्रपती) असे म्हणले आहे. असे असले तरी या घटनेत अमेरिकेसारखे अध्यक्षीय पद्धतीचे सरकार स्वीकारलेले नाही तर संसदीय पद्धतीचे सरकार घटनेत स्वीकारले आहे. म्हणून [[राष्ट्रपती]] भारत देशावर राज्य करणार नाही. तो केंद्रिय मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानेच कार्य करणार आहे. संसदेत बहुमताचे प्रभुत्व आहे. मंत्री संसदेचे सदस्य आहेत. मसुदारूप घटना संघराज्यात्मक आहे आणि एकात्मही आहे. तीमध्ये लोकशाही पद्धतीला प्राध्यान्य आहे."<ref name="auto43" /> संविधान सभेत भाषणाचा समारोप करताना आंबेडकर म्हणले की, "राज्यघटना कितीही चांगली असली तरी ती अमलात आणणारे लोक जर चांगले नसतील तर त्या राज्यघटनेचे मातेरे होते. मात्र राज्यघटना कितीही वाईट असली तरी ती राबविणारे लोक चांगले असतील तर ती राज्यघटना निःसंशय चांगली ठरते." संविधान सभेचे अध्यक्ष डॉ. राजेंद्र प्रसाद हेसुद्धा नागरी सेवेचे महत्त्व विशद करताना म्हणाले की, "राज्यघटनेत काही असेल अथवा नसेल, राज्यघटना काही सांगो अथवा न सांगो, देशाचे कल्याण या देशाचे शासन-प्रशासन कोणत्या प्रकारे केले जाते यावर अवलंबून राहील आणि शाळा-प्रशासन चालविणारे लोक कोण वा कसे आहेत त्यावर अधिक अवलंबून राहील."<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४४ व २४५|language=मराठी}}</ref> ४ नोव्हेंबर १९४८ रोजी आंबेडकरांनी आपल्या भाषणात घटनेची देशहिताची, राज्यहिताची व जनहिताची जी वैशिष्ट्ये सांगितली त्यावर प्रभावित होऊन घटना समितीच्या अनेक सभासदांनी ५ नोव्हेंबर १९४८ रोजीच्या बैठकीत घटनाकार आंबेडकर यांची प्रशंसा करणारी मते व्यक्त केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४५ ते २५१|language=मराठी}}</ref> संविधान सभेमध्ये मसुदा समितीचे सदस्य [[टी.टी. कृष्णमचारी]] यांनी सांगितले की, {{Quote|text="संविधान सभेने मसुदा समितीवर सात सदस्य नियुक्त केले होते. त्यापैकी एकाने या सभागृहाचा राजीनामा दिला आणि त्याची जागा दुसऱ्याने घेतली. एकाचा मृत्यू झाला आणि ती जागा रिक्तच राहिली. एक सदस्य अमेरिकेत निघून गेला आणि ती जागा भरली गेलीच नाही, आणि एक अन्य सभासद राज्याच्या राजकारणात गुंतून पडले आणि त्यामुळे तेवढी पोकळी निर्माण झाली. एक किंवा दोन व्यक्ती दिल्लीपासून बरेच लांब होते आणि त्यांची प्रकृती त्यांना उपस्थित राहण्याची अनुमती देत नव्हती. म्हणून सरतेशेवटी असे घडले की, संविधानाचा मसुदा तयार करण्याचे उत्तरदायित्व एकट्या डॉ. आंबेडकरांवर आले. कदाचित सभागृहाला या वास्तवाची जाणीव असावी. डॉ. आंबेडकरांनी ही जबाबदारी, हे कार्य अत्यंत योग्यपणे पार पडले, यात मला तीळमात्रही शंका नाही. म्हणून आम्ही त्यांचे ऋणी आहोत."<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/ambedkar-constitution-narendra-modi-govt-2851111/|title=Denying Ambedkar his due|date=14 June 2016|accessdate=6 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://164.100.47.194/loksabha/writereaddata/cadebatefiles/C05111948.html|title=Constituent Assembly of India Debates|website=164.100.47.194|accessdate=6 April 2019}}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४५ ते २४७|language=मराठी}}</ref>}} एस. नागप्पा म्हणाले की, "''या घटनेचा मुसदा तयार करण्याचे कष्ट घेतल्याबद्दल पुन्हा एकदा मी डॉ. आंबेडकर यांचे आभार मानतो. हे काम गुंतागुंतीचे आहे, याविषयी शंकाच नाही, तरी सुद्धा त्यांनी ते अतिशय यशस्वीपणे व कमी वेळेत केले.''"<ref name="auto47">{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४७|language=मराठी}}</ref> ७ नोव्हेंबर १९४८ नंतर घटना समितीच्या बैठका लागोपाठ होत राहिल्या. घटनेच्या प्रत्येक कलमावर चर्चा करून एक-एक कलम स्वीकारण्यात आले. २० नोव्हेंबर १९४८ रोजीच्या बैठकीत घटनेचे अकरावे कलम स्वीकारण्यात आले आणि भारतातील [[अस्पृश्यता]] कायद्याने नष्ट करण्यात आली.<ref name="auto47" /> १४ नोव्हेंबर १९४९ रोजी घटना समितीचे शेवटचे चर्चासत्र सुरू झाले. यात आंबेडकरांनी घटनेच्या सुचनांविषयी, दुरुस्त्याविषषी भाषण केले आणि परिवर्तनीय मसुदारुपी राज्यघटना तिसऱ्या वाचनासाठी आणि मंजूर होण्यासाठी घटना समितीपुढे सादर केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४८|language=मराठी}}</ref> सभासदांनी परिवर्तित मसुदारुपी घटनेवर १७ नोव्हेंबर १९४९ रोजीच्या बैठकीत भाषणे केली. यावेळीही बऱ्याच सभासदांनी घटना तयार करण्यासाठी घेतलेल्या परिश्रमामुळे आंबेडकरांची प्रशंसा केली. सेठ गोविंददास यांनी आंबेडकरांना 'आधुनिक युगाचा मनू' म्हणले जात असल्याचे संविधान सभेत सांगितले. खंडुभाई के. देसाई यांनी आंबेडकरांनी दिलेल्या अत्यंत विद्वतापूर्ण भाषणांना अविस्मरणीय म्हणले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२४९|language=मराठी}}</ref> तर के.एम. जेधे यांनी आंबेडकरांना थोर वकील व प्रचंड बुद्धी व क्षमता असलेले मानव म्हणले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२५०|language=मराठी}}</ref> २५ नोव्हेंबर १९४९ रोजी राज्यघटनेचे शिल्पकार आंबेडकर यांनी संविधान सभेत आपले उद्बोधक व ऐतिहासिक भाषण दिले. त्यांनी प्रारंभी घटनेच्यासंबंधीची तांत्रिक माहिती दिली. काही कलमांची व वैशिष्ट्यांची माहिती दिल्यानंतर ते आपल्या भाषणाच्या शेवटाकडे आले आणि थोडेसे गंभीर झाले. त्यावेळी त्यांनी देशाच्या भवितव्याविषयी आपल्या भावना व आपले विचार व्यक्त केले. स्वतंत्र भारतातील लोकशाहीविषयी आंबेडकर म्हणतात की, "जोपर्यंत इंग्रज सरकार होते, तोपर्यंत आपल्या देशातील चांगल्या वाईट गोष्टीची जबाबदारी आपण त्यांच्यावर टाकत होतो. पण आता आपण स्वतंत्र झाल्यामुळे चांगल्या वाईट गोष्टीची जबाबदारी आपलीच राहणार आहे. त्यामुळे आपल्याला आता अधिक जबाबदारीने वागावे लागणार आहे." नंतर देशाच्या सुरक्षिततेच्या संदर्भात आंबेडकर म्हणतात की, "भारताचे स्वातंत्र्य आपल्याच लोकांच्या विश्वासघाताने अनेकदा गेले आहे. आपल्याच लोकांनी देशद्रोह केला आणि भारत देश दुसऱ्यांच्या हाती दिला. [[मुहम्मद बिन कासिम]]ने जेव्हा [[सिंध]]वर स्वारी केली तेव्हा राजा दाहीरच्या सेनापतीने लाच घेतली आणि तो आपल्या राजाच्या मदतीला धावला नाही. यामुळे राजा दाहीरचा पराभव झाला. [[महंमद घोरी]]ला भारतावर स्वारी करण्याचे आमंत्रण राजा [[जयचंद]]ने दिले. [[शिवाजी महाराज]] स्वराज्यासाठी लढत होते, तेव्हा इतर मराठे सरदार शिवाजी महाराजांविरुद्ध लढत राहिले. आता पुन्हा तसेच होणार नाही ना? अशी मला चिंता वाटते. जर राजकीय नेत्यांनी आपल्या पक्षाचे मत हे राष्ट्र हितापेक्षा श्रेष्ठ मानले तर भारताचे स्वातंत्र्य पुन्हा धोक्यात येईल. असे झाले तर पुन्हा स्वातंत्र्य मिळविणे अशक्यच होऊन बसेल. यासाठी रक्ताच्या शेवटच्या थेंबापर्यंत आपण आपल्या स्वातंत्र्यासाठी लढले पाहिजे. मी हिंदू, मी मुसलमान, मी ख्रिश्चन, मी शिख, मी जैन-बौद्ध यांना दुय्यमत्व देऊन, मी प्रथम भारतीय व अंतिमतः ही भारतीयच आहे, असे आपण मानलेच पाहिजे".<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२५१ ते २५६|language=मराठी}}</ref> २६ नोव्हेंबर १९४९ च्या घटना समितीच्या बैठकीत घटना समितीचे अध्यक्ष डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे आपल्या भाषण म्हणाले की, "''स्वतंत्र भारताची राज्यघटना तयार करण्यासाठी जी मसुदा समिती नियुक्त करण्यात आली, तिचे सभासद आणि प्रामुख्याने तिचे अध्यक्ष डॉ. आंबेडकर यांची निवड करण्याचा घटना समितीची निर्णय अगदी अचूक होता. आणि डॉ. आंबेडकरांनी उत्कृष्ट राज्यघटनेची निर्मिती करून तो निर्णय सार्थक सिद्ध केला आहे.''" आंबेडकर भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार व जगातले एक श्रेष्ठ घटनाकार म्हणून ओळखले जाऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२५८|language=मराठी}}</ref> == हैदराबाद मुक्तिसंग्राम लढ्यातील योगदान == {{quote box | border=2px | align=right | bgcolor = Cornsilk | title= | halign=center | quote=<poem> "देशाला स्वातंत्र्य मिळाले तरी निजामाच्या जोखडाखाली अडकलेल्या हैदराबाद संस्थानातील लढ्याला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांचे नतिक पाठबळ मिळाले होते. त्यातूनच मराठवाड्यात स्वातंत्र्याची पहाट झाली. धर्मसत्ता व राजसत्ता कधीच एकत्र नांदू शकत नाहीत, या शब्दांत बाबासाहेबांनी निजामाच्या धार्मिक सत्तेला विरोध केला होता." </poem> |salign=right |author= '''ज्येष्ठ स्वातंत्र्यसेनानी अ‍ॅड. [[भगवानराव देशपांडे]]''' <br /> |source= <ref name="ReferenceB">{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/maharashtra/dr-ambedkar-thoughts-behind-haidrabad-mukti-sangram-1142105/|title=Latest Marathi News- Breaking News Today &#124; Read Marathi Batmya from Maharashtra, India ब्रेकींग मराठी न्यूज at https://loksatta.com/|date=18 सप्टें, 2015}}</ref> }} "हैदराबाद संस्थानात भाषण, लेखन, शिक्षण व सभा स्वातंत्र्य मिळत नाही तोपर्यंत नागरी स्वातंत्र्य येणार नाही, असे बाबासाहेबांनी सांगितले होते. शेड्युल्ड कास्ट फेडरेशनच्या माध्यमातून हैदराबाद संस्थानामध्येही दलितांना स्वातंत्र्याचा विचार बाबासाहेबांनी दिला होता", असेही भगवानराव देशपांडे म्हणले.<ref name="ReferenceB"/> १९४० च्या दशकामध्ये ब्रिटिशांनी हिंदुस्थानातील संस्थानिकांना आपले स्वतंत्र राष्ट्र घोषित करण्याची परवानगी दिली होती. मोहम्मद अली जिन्ना यांनी आपली पाकिस्तानाची मागणी यशस्वी केली, त्यानंतर हैदराबाद संस्थानाच्या निजामाने हे १७ ऑगस्ट १९४७ रोजी त्यांचे संस्थान हे स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून घोषित केले. निजामाचे हैदराबाद संस्थान धर्मांध रजाकारांचे राज्य होते, जिथे न्याय हक्कांसारख्या मूलभूत अधिकारांवरच बंदी होती. इ.स. १९३८ ते १९४८ या कालखंडात आंबेडकर यांनासुद्धा हैदराबाद संस्थानात सभा, परिषद, मेळावे वा संमेलने घेण्यास मज्जाव घातला गेला होता. अशा या निजामांमुळे होणाऱ्या संभाव्य धोक्याचे निवारण करण्यासाठी तत्कालीन पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू, तत्कालीन गृहमंत्री वल्लभभाई पटेल आणि तत्कालीन कायदामंत्री आंबेडकर यांनी प्रयत्न केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.saamana.com/article-on-marathwada-sangram/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2021-09-19 |archive-date=2021-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920211747/https://www.saamana.com/article-on-marathwada-sangram/ |url-status=dead }}</ref> भारत सरकारने जेव्हा हैदराबाद संस्थानावर पोलीस कारवाई केली तेव्हा आंबेडकर यांनी सरदार वल्लभभाई पटेल यांना पाठिंबा दिला होता. पोलीस कारवाईचा निर्णय घेण्यापूर्वी पटेल यांनी आंबेडकर यांच्याशी सविस्तर चर्चा केली होती. हैदराबादचा इतिहास आणि भूगोल पाहता निजाम स्वतंत्र राहणे शक्यच नाही, असे स्पष्टीकरण त्यावेळी आंबेडकरांनी पटेल यांना दिले होते. "आपण जर सैन्य पाठविण्याचा निर्णय घेणार असाल तर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर त्याचे विपरीत परिणाम होतील. या घटनेची संयुक्त राष्ट्रसंघामध्ये चर्चा होईल. भारताचे सैन्य हैदराबाद संस्थानात घुसले व त्यांनी हैदराबाद संस्थानावर आक्रमण केले, असे अनेक अर्थ निघू शकतील", असे आंबेडकर म्हणाले. त्यामुळे आंबेडकरांनी असे सुचवले की आपण हैदराबाद संस्थानावर भारतीय सैन्यच पाठवू परंतु या कृतीला 'पोलीस ॲक्शन' हे नाव देऊ. पटेल यांनी आंबेडकरांच्या सूचनेचा स्वीकार केला आणि पुढे तेथे भारतीय सैन्य पाठवून कारवाई झाली व त्याला पोलीस ॲक्शन हा शब्द वापरला गेला. शेवटी भारतीय सैनिकांसमोर निजामाच्या सैनिकांचा पराभव झाला आणि १७ सप्टेंबर १९४८ रोजी निजामाचे राज्य भारतात सामील झाले.<ref>डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर चरित्र - धनंजय कीर</ref><ref>हैदराबाद मुक्तिसंग्रामातील चित्तथरारक आठवणी - लक्ष्मणराव कापसे</ref><ref>डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर आणि हैदराबाद संस्थान - डॉ. शेषराव नरवाडे</ref> == बुद्ध जयंतीचे प्रणेते == [[File:Dr. Ambedkar speaking on Buddha Jayanti on 2 May 1950.jpg|thumb|२ मे १९५० रोजी [[नवी दिल्ली]] येथे झालेल्या [[बुद्ध जयंती]]च्या कार्यक्रमात बोलतांना बाबासाहेब आंबेडकर]] आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली २ मे १९५० रोजी भारतात पहिली सार्वजनिक [[बुद्ध जयंती]] [[दिल्ली]] येथे साजरी झाली होती. याप्रसंगी आंबेडकरांनी बुद्धांच्या जीवन कार्यावर विचार मांडले. या जयंती समारंभास अनेक देशांचे प्रतिनिधी, भिक्खू संघ व सुमारे वीस हजार लोकांचा समुदायही उपस्थित होता.<ref name="प्रणेते">{{स्रोत बातमी|url=|title=बुद्ध जयंतीचे प्रणेते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|last=थोरात|first=ॲड. संदिप|date=१७ मे २०१२|work=दैनिक सम्राट|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|page=४|language=मराठी}}</ref> इ.स. १९५१ मध्ये आंबेडकरांच्याच अध्यक्षतेखाली तीन दिवसीय बुद्ध जयंती महोत्सव साजरा झाला. इ.स. १९५६ला आंबेडकरांनी आपल्या आयुष्यातील शेवटची बुद्ध जयंती दिल्लीतच साजरी केली. आंबेडकरांनी दिल्लीशिवाय महाराष्ट्रातही बुद्ध जयंतीस इ.स. १९५३ पासून सुरुवात केली. इ.स. १९५६ पर्यंत त्यांच्या अध्यक्षतेखाली व प्रमुख उपस्थितीत बुद्ध जयंतीचे महाराष्ट्रात भव्य कार्यक्रम झाले. महाराष्ट्रातले बुद्ध जयंतीचे कार्यक्रम प्रामुख्याने मुंबईत झाले. भारतात व महाराष्ट्रात बुद्ध जयंती महोत्सवाच्या परंपरेची सुरुवात आंबेडकरांनी केली, म्हणून त्यांना भारतातील सार्वजनिक बुद्ध जयंती महोत्सवाचे प्रणेते समजले जाते.<ref name="प्रणेते" /> ''इतर सर्व धर्म संस्थापकांच्या जन्मदिनी देशात सुट्टी मिळते. मग मानवतेचा महान संदेश देण्याऱ्या तथागत बुद्धांच्या जयंतीस सुट्टी का नाही? एक तर नियोजित सुट्ट्यातील एक सुट्टी कमी करा अथवा एक सुट्टी वाढवून आम्हाला द्या.'' अशी आग्रही मागणी डॉ. आंबेडकरांनी तत्कालीन केंद्र सरकारकडे केली होती. बुद्ध जयंती दिनी सार्वजनिक सुट्टी असावी ही १९४२ पासूनच मागणी होती. आंबेडकरांच्या प्रयत्नांमुळे व दबावामुळे २७ मे १९५३ रोजी केंद्र सरकारने बुद्ध जयंती निमित्त सार्वजनिक सुट्टी जाहीर केली. महाराष्ट्र सरकारने मात्र त्या वर्षी सार्वजनिक सुट्टी जाहीर केली नाही. या सर्व बाबींचा उल्लेख आंबेडकरांनी १९५३ च्या आपल्या मुंबईतील बुद्ध जयंती कार्यक्रमाच्या भाषणात स्वतः केला आहे.<ref name="प्रणेते" /> == बौद्ध धम्मात धर्मांतर== {{मुख्य|नवबौद्ध चळवळ|नवयान|बावीस प्रतिज्ञा|बौद्धधम्म प्रवर्तक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}}{{हे सुद्धा पहा|नवबौद्ध|धम्मचक्र प्रवर्तन दिन|दीक्षाभूमी|दीक्षाभूमी (चंद्रपूर)}} [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar addressing his followers during 'Dhamma Deeksha' at Deekshabhoomi, Nagpur 14 October 1956.jpg|thumb|१४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी, नागपूर येथे धम्म दीक्षा सोहळ्यामध्ये आपल्या अनुयायांना उद्देशून बोलताना आंबेडकर]] [[चित्र:Dr. Ambedkar being administered 'Dhamma Deeksha' by Bhante Chandramani (from Kushinara) at Nagpur on 14 October 1956.jpg|thumb|कुशीनाराचे भिक्खू महास्थविर चंद्रमणी यांचेकडून दीक्षा ग्रहण करताना आंबेडकर]] [[चित्र:Dikshabhumi.jpg|left|thumb|[[नागपूर]] येथील दीक्षाभूमीचा [[स्तूप]]]] '''{{Quote box | quoted = true | bgcolor = #F5F6CE | salign = right | quote = ''मी बुद्धांचा धम्म (बौद्ध धर्म) सर्वोत्तम मानतो. त्याची कोणत्याही धर्माशी तुलना केली जाऊ शकत नाही. विज्ञान मानणाऱ्या आधुनिक माणसाला जर कोणता धर्म आवश्यक वाटत असेल, तर तो फक्त एकच धर्म आहे, तो म्हणजे बौद्ध धर्म. मी गेली तीस वर्षे सर्व धर्मांचा अभ्यास करून या निष्कर्षाप्रत आलो आहे की बौद्ध धर्म हा जगातील सर्वश्रेष्ठ धर्म आहे.'' | source = ''' ''- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, [[भगवान बुद्ध आणि त्यांचा धम्म]] प्रस्तावनेमधून, ६ मार्च १९५६''' }} आंबेडकरांनी [[हिंदू धर्म]]ात सुधारणा करण्याचा प्रयत्न केला.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> पण हिंदुंची मानसिकता बदलण्यास त्यांना अपयश आले. हिंदू धर्मात राहून अस्पृश्यांची आर्थिक स्थिती व सामाजिक दर्जा सुधारणार नाही, याची जाणीव त्यांना झाली.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> तसेच अस्पृश्य हे हिंदूंच्या सामाजिक व धार्मिक गुलामगिरीतून मुक्त होणार नाही हेही त्यांना जाणवले.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> त्यामुळे हिंदू धर्माचा त्याग करणे त्यांच्यासाठी आवश्यक ठरले.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> त्यांनी असा विचार केला की, जसे स्वातंत्र्य हे भारतासाठी आवश्यक आहे, तसे धर्म बदलणे हे अस्पृश्यांसाठी आवश्यक आहे.<ref name="लेखक मंडळ २०१३ १४६"/> आंबेडकरांची धर्मांतराची संकल्पना होती की - अस्पृश्यांना हिंदू धर्मामध्ये चांगली वागणूक मिळत नाही. तसेच हिंदू धर्म जातिव्यवस्थेचा पुरस्कर्ता असून तो माणसांत भेद करतो, हिंदू धर्मात समता, स्वातंत्र्य आणि बंधुता नाही. आंबेडकरांनी हिंदू धर्म आणि समाजव्यवस्थेला असा प्रश्न केला, "जो धर्म अस्पृश्यांना मंदिरात जाऊ देत नाही, पाणी पिऊ देत नाही, ज्ञानार्जन करू देत नाही; आमच्या सारख्यांच्या सावलीचा विटाळ मानतो, हिंदू धर्म अस्पृश्यांना तुच्छ मानतो, अशा हिंदू धर्मात अस्पृश्यांनी का राहावे?"<ref name="गाठाळ २०१९ ४३३"/> सामाजिक कार्यकर्त्या [[रूपा कुलकर्णी-बोधी]] म्हणतात की, "बाबासाहेबांनी हिंदू धर्माला सुधारण्याचा बराच प्रयत्न केला. त्यांनी आकसाने बौद्ध धर्मात प्रवेश केलेला नाही. महाडचा सत्याग्रह, काळाराम मंदिराचा सत्याग्रह ही त्याचीच उदाहरणं आहेत. त्यांनी अनेक हिंदू नेत्यांशी चर्चा केली. त्यात अगदी एस. एम. जोशी, सावरकर, टिळकांचा मुलगा श्रीधर टिळक यांच्याशी चर्चा केली होती.<ref name="ReferenceC">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-58900160|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी बौद्ध धम्म स्वीकारण्यामागे काय कारणं होती?|via=www.bbc.com}}</ref> आंबेडकरांनी [[१३ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९३५|१९३५]] रोजी [[नाशिक]] जिल्ह्यातील [[येवले|येवला]] या गावी भरलेल्या परिषदेत [[हिंदू धर्म]]ाचा त्याग करण्याची घोषणा केली. धर्मांतराच्या या घोषणेनंतर [[ख्रिश्चन]], [[मुस्लिम]], [[शिख]], [[जैन]], [[बौद्ध]], [[यहूदी]] इत्यादी धर्मांच्या धर्मगुरूंनी आंबेडकरांनी त्यांच्या कोट्यवधी अनुयायांसह आपल्या धर्मात यावे यासाठी निमंत्रणे दिली तर काहींनी आमिषेही दाखवली. बॅरिस्टर [[मोहम्मद अली जिना]] यांनी जयकरांमार्फत आंबेडकरांनी [[इस्लाम]] स्वीकारावा, [[पाकिस्तान]]ाला यावे व पाकिस्तानाचे गव्हर्नर व्हावे असा प्रस्ताव ठेवला होता. तर त्यावेळेचे जगातील सर्वाधिक श्रीमंत संस्थान असलेल्या [[निझाम]]ाने आंबेडकरांनी अनुयायांसह इस्लाम स्वीकारल्यास प्रत्येक व्यक्ती मागे काही कोटी रुपये देण्याचे कबूल केले होते.<ref>{{Citation|last=Zee News|title=Baba Saheb : Documentary on complete personality of Dr Bhimrao Ambedkar {{!}} Part II|date=2016-04-14|url=https://m.youtube.com/watch?t=97s&v=65fxrTaebwQ|accessdate=2018-03-30}}</ref> परंतु त्यांना भारतभूमीतला, विवेकनिष्ट व मानवी मुल्ये जपणारा धर्म हवा होता म्हणून त्यांनी ह्या दोन्ही प्रस्ताव नाकारले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=३०७, ३०८, ३०९|language=मराठी}}</ref> ख्रिश्चन धर्माच्या विदेशी धर्मगुरूंनी त्यांना [[ख्रिश्चन धर्म]] स्वीकारण्याती विनंती केली आणि धर्म स्वीकारल्यानंतर जगातील सारेच ख्रिश्चन देश अस्पृश्यांचा सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय स्तर उंचावण्यास मदत करतील अशी हमी दिली होती. महाबोधी सोसायटीकडून [[बौद्ध]] [[भिक्खू]]ंनी त्यांनी [[बौद्ध धर्म]] स्वीकारावा अशी तार पाठवली होती. हा धर्म [[आशिया]] खंडातील एक प्रमुख धर्म होता. जो तुमचे व तुमच्या अनुयायांची उद्दिष्टे साध्य करेल, असे त्यात लिहिले हाते. आंबेडकर बुद्धिप्रमाण्यवादी होते, त्यांनी सन १९३५ च्या आपल्या धर्मांतरांच्या घोषणेनंतर २१ वर्षे जगातील विविध प्रमुख धर्मांचा अभ्यास केला. त्यानंतर त्यांचा कल मानवतावादी व विज्ञानवादी धर्म म्हणून बौद्ध धम्माकडे वळला.<ref>{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कैलास प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४४०|language=मराठी}}</ref> धर्मांतरापूर्वी मुंबईत १९४५ मध्ये मुंबई येथे [[सिद्धार्थ लॉ कॉलेज, मुंबई|सिद्धार्थ महाविद्यावय]] स्थापन केले.तसेच औरंगाबाद येथे इ.स. १९५० मध्ये [[मिलिंद महाविद्यालय]] सुरू करून त्याच्या परिसरास ''नागसेनवन'' असे नाव दिले. त्यांनी मुंबईतील आपल्या निवासस्थानाला [[राजगृह]] असे नाव दिले. त्यांनी ''१४ ऑक्टोबर १९५६, नागपूर'' हा धर्मांतराचे स्थळ व दिवस जाहीर केला. त्यानंतर भारतातील सर्व राज्यांतून लक्षावधी अस्पृश्य लोक नागपूर येथे धम्म दीक्षेकरिता येऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकर आणि बौद्धधम्म|last=संघरक्षित|first=महास्थवीर|publisher=द कॉर्पोरेट बॉडी ऑफ द बुद्धा एज्युकेशन फाऊंडेशन|year=१९९०|isbn=|location=तैवान|pages=१४०|language=मराठी}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html| title=00_pref_unpub|संकेतस्थळ=www.columbia.edu|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2018-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502081913/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html|url-status=dead}}</ref> <span style="color: orange"> <blockquote>बाबासाहब करे पुकार बुद्ध धम्म का करो स्वीकार...</blockquote> <span style="color: blue"> <blockquote>आकाश पाताल एक करो बुद्ध धम्म का स्वीकार करो...</blockquote> अशा घोषणा देत आंबेडकरवाद्यांनी नागपूरात प्रवेश केला. नागपूर शहरात ५ लक्ष आंबेडकरानुयायी आले तेव्हा नागपूर शहराची लोकसंख्या दुप्पट झाली होती. त्या दिवशी [[विजयादशमी|अशोक विजयादशमी]] होती. [[सम्राट अशोक]] यांनी बौद्ध धम्माचा याच दिवशी स्वीकार केला होता. हे शपथग्रहण सकाळी ९.०० वाजता झाले. [[श्रीलंका|श्रीलंकेचे]] बौद्ध भिक्खू [[महास्थविर चंद्रमणी]] यांचेकडून आंबेडकर व [[सविता आंबेडकर]] यांनी [[त्रिशरण]] व [[पंचशील]] ग्रहण करून धम्मदीक्षा घेतली. त्यांनंतर नवदीक्षित बौद्ध आंबेडकरांनी स्वतः आपल्या सुमारे ५ लक्ष अनुयायांना त्रिशरण, पंचशील आणि [[बावीस प्रतिज्ञा]] देऊन बौद्ध धम्माची दीक्षा दिली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.loksatta.com/lokprabha/babasaheb-ambedkar-and-religion-change-290869/|title=बाबासाहेब आणि धर्मातर|date=2013-12-06|work=Loksatta|access-date=2018-03-30|language=mr-IN}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://divyamarathi.bhaskar.com/article/EDT-babasaheb-ambedkar-column-2481860.html|title=डॉ. आंबेडकरांचा बौद्ध धम्म|date=2011-10-06|work=marathibhaskar|access-date=2018-03-14|language=mr}}</ref> आंबेडकरांनी १५ ऑक्टोबर रोजी सुद्धा ३ लक्ष अनुयायांना दीक्षा दिली, तर [[चंद्रपूर]] येथे १६ ऑक्टोबर रोजी ३ लक्ष लोकांना बौद्ध धम्माची दीक्षा दिली. तसेच अकोला येथे ५०० लोकांनी बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली. तीन दिवसांतच आंबेडकरांनी १० लाखापेक्षा अधिक लोकांना बौद्ध धम्माची दीक्षा देऊन जगातील बौद्धांची संख्या १० लाखांनी वाढवली.<ref name="auto28">{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=१५०|language=मराठी}}</ref> मार्च १९५९ च्या एका अहवालानुसार देशात १.५ ते २ कोटी अस्पृश्यांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला होता.<ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=e-b2EzNRxQIC&printsec=frontcover&dq=ambedkar+and+buddhism&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiSiNXAuJnZAhXLro8KHR0HDhkQ6AEIJjAB#v=onepage&q=ambedkar%20and%20buddhism&f=false|title=Ambedkar and Buddhism|last=Sangharakshita|date=2006|publisher=Motilal Banarsidass Publishe|isbn=9788120830233|language=en}}</ref> आंबेडकरांनी धम्मदीक्षेसाठी अजब बंगला वस्तुसंग्रहालयातील बुद्धमूर्ती मध्य प्रदेशचे तत्कालीन मुख्यमंत्री तथा काँग्रेस नेते रविशंकर शुक्ला यांच्याकडून मागिवली होती.<ref>{{Cite web|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/babasaheb-ambedkar-had-taken-buddha-idol-from-madhya-pradesh-chief-minister-for-dhamma-daksha-125850294.html|title=बाबासाहेबांनी धम्मदीक्षेसाठी मध्य प्रदेशच्या मुख्यमंत्र्यांकडून घेतली होती बुद्धमूर्ती|website=Divya Marathi}}</ref> लक्षावधी अनुयायांसह आंबेडकरांनी बौद्ध धर्म स्वीकारल्यावर देशात बौद्ध धर्माचे पुनरूज्जीवन झाले. त्यांचे धर्मांतर जगातील एक सर्वात मोठे सामूहिक धर्मांतर होते. आंबेडकरांना ''बौद्ध धर्माचे प्रवर्तक'' तसेच ''बौद्ध धर्माचे पुनरूज्जीवक'' म्हणले जाऊ लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=३३२|language=मराठी}}</ref> महापरिनिर्वाणापर्यंत आंबेडकरांनी ३० लक्षापेक्षा जास्त लोकांना बौद्ध धर्मात आणण्याचे कार्य केले. [[अशोक|सम्राट अशोकानंतर]] बौद्ध धर्माचे प्रसार कार्य आंबेडकरांएवढे कोणत्याही भारतीयाने केले नाही.<ref>{{Cite book|title=आधुनिक महाराष्ट्राचा इतिहास|last=गाठाळ|first=डॉ. एस.एस.|publisher=कैलास प्रकाशन|year=२०१९|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=४४३|language=मराठी}}</ref> [[चित्र:22 Vows (in Marathi) administered by Most Revered Bodhisattva Dr. Babasaheb Ambedkar on the occasion of Buddhist Dhamma Deeksha on 14 October 1956 at Deeksha Bhoomi, Nagpur.jpg|thumb|right|२२ प्रतिज्ञांचा दीक्षाभूमीवरील स्तंभ]] आंबेडकरांनी बौद्धांना स्वतःच्या [[२२ प्रतिज्ञा]] वदवून घेतल्या. या बौद्ध धर्माचे सार आहेत. यांत बौद्ध धर्मात असलेला हिंदू देवी-देवता व संस्कृतीचा त्याग, बुद्धाचे पंचशील, त्रिशरण, अष्टांगमार्ग, दहा पारमिता, मानवी मूल्ये व तत्त्वे आहेत. या प्रतिज्ञा [[पंचशील]], [[अष्टांगिक मार्ग]] व [[दहा पारमिता]] अनुसरण्याच्या आहेत. आंबेडकरांच्या प्रतिज्ञा या आवाहन स्वरूपातील सूचनांसारखे आहेत. प्रतिज्ञा पाळण्याची ते कठोर सक्त ताकीद देत नाहीत किंवा कठोर भाषा वापरीत नाहीत. या २२ प्रतिज्ञा बौद्ध धर्माचा सांस्कृतिक भाग म्हणून महत्त्वाच्या आहेत.<ref>{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकर आणि बौद्धधम्म|last=संघरक्षित|first=महास्थवीर|publisher=द कॉर्पोरेट बॉडी ऑफ द बुद्धा एज्युकेशन फाऊंडेशन|year=१९९०|isbn=|location=तैवान|pages=१४९|language=मराठी}}</ref> अर्थतज्ज्ञ आणि राज्यसभेचे खासदार [[नरेंद्र जाधव]] म्हणतात की, "बाबासाहेबांनी बौद्ध धर्माचा स्वीकार केल्यावर त्यांचे महापरिनिर्वाण झाले. त्यामुळे बौद्ध धर्माचा प्रसार करण्याचे त्यांचे उद्दिष्ट पूर्ण झाले नाही. १४ ऑक्टोबर नंतर मुंबईत धर्मांतराचा मोठा सोहळा ठेवण्यात आला होता. त्यात प्रल्हाद केशव अत्रेंपासून अनेक नेते त्यात सहभागी होणार होते. मात्र त्यात डॉ. आंबेडकरांना सहभागी होता आले नाही. आम्ही बौद्ध धर्म स्वीकारला पण तो आचरण्यात आणण्याची यंत्रणा त्यांना उभारता आली नाही. ती यंत्रणा उभी राहिली मात्र आपापल्या पद्धतीने. अनेक ठिकाणी बौद्ध धर्माचे आचरण करण्यात येते पण त्याबद्दल प्रत्येकाची थिअरी असते. हे पद्धतशीरपणे व्हायला हवे होते, ते झाले नाही हे मान्य करावं लागेल."<ref name="ReferenceC"/> === आंबेडकरानंतर बौद्ध समाज === आंबेडकरांच्या निधनानंतर मुंबईहून त्यांच्या अस्थी [[दिल्ली]]ला नेण्यात आल्या. तेथे एक आठवड्यानंतर धर्मांतराचा कार्यक्रम होऊन ३०,००० लोकांनी बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली. नंतर अस्थींचे अनेक विभाजन केले गेले आणि त्यांचे भाग [[आग्रा]] सहित देशातील प्रमुख शहरात पाठवले गेले आणि प्रत्येक शहरात ठिकठिकाणी धर्मांतराचे कार्यक्रम झाले. अशाप्रकारे नागपूर येथील सामूदायिक धर्मांतरांची चळवळीची गती पुढे चालू राहिली. ७ डिसेंबर १९५६ ते १० फेब्रुवारी १९५६ पर्यंतच्या काळात [[मुंबई]], [[आग्रा]], [[दिल्ली]] यांसह देशातील वीस पेक्षा अधिक शहरांत धर्मांतराचे कार्यक्रम घडून आले. आंबेडकर यांच्या हस्ते दीक्षा घेतलेल्या १०,००,००० बौद्धांद्वारे दीक्षित नवबौद्धांची संख्या ४०,००,००० झाली.<ref name="auto55">{{संकेतस्थळ स्रोत| title=Ambedkar and Buddhism|दुवा=https://books.google.co.in/books?id=e-b2EzNRxQIC&printsec=frontcover&dq=ambedkar+and+buddhism&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiSiNXAuJnZAhXLro8KHR0HDhkQ6AEIJjAB#v=onepage&q=ambedkar%20and%20buddhism&f=false|प्रकाशक=Motilal Banarsidass Publishe|भाषा=en|दिनांक=2006}}</ref> १९५१ च्या जनगणनेनुसार सर्व भारतात अवघे १,८०,८२३ बौद्ध होते. त्यापैकी [[महाराष्ट्र]]ात २,४८७, [[पंजाब]]ात १,५५०, [[उत्तर प्रदेश]]ात ३,२२१, [[मध्य प्रदेश]]ात २,९९१ आणि बाकीचे बहुतेक सर्व बौद्ध ईशान्य भारतात होते. इ.स. १९५१ ते १९६१ या दशतकात महाराष्ट्रातील बौद्धांची अधिकृत संख्या २,४८७ वरून २७,८९,५०१ पर्यंत पोहोचली. तर १९५१ ते १९६१ मध्ये भारतातील अधिकृत बौद्धांची लोकसंख्या १,६७१ टक्क्यांनी वाढून १,८०,८२४ वरून ३२,५०,२२७ पर्यंत पोहोचली होती. धर्मांतरापूर्वी महाराष्ट्रातील [[अनुसूचित जाती]]त महारांचे प्रमाण ७०% इतके होते. धर्मांतरामुळे त्यांची विभागणी ३५% बौद्ध, व ३५% हिंदू महार अशी झाली.<ref name="auto28" /><ref name=":0" /><ref>भारतीय जनगणना, १९५१ व १९६१</ref> ही सरकारी जनगणनेची आकडेवारी होती पण प्रत्यक्षात मात्र भारतातील धर्मांतरित बौद्धांची लोकसंख्या ही या जनगणनेतील बौद्ध लोकसंख्येपेक्षा कितीतरी पटींनी अधिक होती.<ref name="auto55"/> मार्च १९५९ पर्यंत भारतातील धर्मांतरित बौद्धांची संख्या जवळ जवळ १.५ ते २ कोटी होती, जी भारतातील ४.५% लोकसंख्या होती.<ref name="auto55"/> २०११ च्या जनगणनेनुसार भारतातील एकूण बौद्ध लोकसंख्येपैकी ८७% पेक्षा जास्त लोक हे आंबेडकरवादी बौद्ध आहेत, ज्यांचे पूर्वज १९५६ मध्ये बौद्ध धर्मात परिवर्तित झाले होते.<ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/india-news/dalits-who-converted-to-buddhism-better-off-in-literacy-and-well-being/745230/|title=Dalits who converted to Buddhism better off in literacy and well-being: Survey|date=2 July 2017}}</ref><ref>Peter Harvey, ''An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices'', p. 400. Cambridge University Press, 2012, {{ISBN|978-052185-942-4}}</ref><ref>''The New York Times guide to essential knowledge: a desk reference for the curious mind''. Macmillan 2004, page 513.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/india/2017/06/17/dalits-converting-to-buddhism|title=Dalits Are Still Converting to Buddhism, but at a Dwindling Rate|date=17 June 2017|website=The Quint}}</ref> == मृत्यू == {{मुख्य|चैत्यभूमी|महापरिनिर्वाण दिन|डॉ. आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक}} [[चित्र:Maha Parinirvana of Dr. Babasaheb Ambedkar 05.jpg|thumb|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे महापरिनिर्वाण]] [[चित्र:The ocean of people waving the mortal remains of Dr. Babasaheb Ambedkar towards the 'Chaitya Bhoomi', Mumbai, which had never been seen in the history (7 December 1956).jpg|thumb|आंबेडकरांची मुंबईतील अंत्ययात्रा, ७ डिसेंबर १९५६]] [[चित्र:Chaitya Bhoomi, Mumbai – Samadhi place of Dr. Babasaheb Ambedkar.jpg|thumb|[[चैत्यभूमी]], आंबेडकरांचे समाधी स्थळ]] [[नागपूर]] व [[चंद्रपूर]] येथील धर्मांतराचे झाल्यावर आंबेडकर [[दिल्ली]]ला परतले. त्यानंतर काही आठवड्यात २० नोव्हेंबर १९५६ मध्ये ते [[नेपाळ]]मधील [[काठमांडू]]ला ‘‘वर्ल्ड फेलोशिप ऑफ बुद्धिस्ट‘’च्या चौथ्या परिषदेस हजर राहिले. तेथे त्यांनी ‘‘[[बुद्ध]] की [[कार्ल मार्क्स]]‘’ या विषयावर भाषण केले. त्यात त्यांनी ''भगवान बुद्धाचा मार्ग मार्क्स पेक्षा श्रेष्ठ आहे, ज्यात प्रेम, न्याय, बंधुत्व, विज्ञानवाद असून तो शोषण समाप्त करू शकतो'' असे सांगितले. आपल्या परतीच्या प्रवासात त्यांनी [[बनारस]]मध्ये दोन भाषणे दिली. दिल्लीमध्येही त्यांनी विविध बौद्ध समारंभांत भाग घेतला. त्यानंतर त्यानी राज्यसभेच्या अधिवेशनात भाग घेतला आणि आपल्या ‘‘भगवान बुद्ध आणि कार्ल मार्क्स’‘ या पुस्तकाचे शेवटचे प्रकरण लिहून पूर्ण केले. ५ डिसेंबरच्या सायंकाळी ‘‘बुद्ध आणि त्यांचा धम्म’‘ या ग्रंथाच्या प्रास्ताविक आणि परिचय या दोन प्रकरणांच्या प्रती आणून त्यांनी रात्री त्यांची तपासणी केली. दुसऱ्या दिवशी पहाटे १२.१५ वाजता [[६ डिसेंबर]] [[इ.स. १९५६]] रोजी दिल्लीला निवासस्थानी त्यांचे निधन ([[महापरिनिर्वाण]]) झाले. त्यावेळी त्यांचे वय ६४ वर्ष आणि ७ महिन्याचे होते. दिल्लीहून विशेष विमानाने त्यांचे पार्थिव [[मुंबई]]ला आणण्यात आले. मुंबई हे ठिकाण अत्यंविधीसीठी निश्चित झाले त्यानंतर देशभरातील त्यांचे अनुयायी मिळेल त्या साधनाने मुंबईला येऊ लागले. आंबेडकर यांच्या धर्मांतरानंतरच्या सात आठवड्यांत त्यांनी बौद्ध धम्माच्या प्रचारासाठी मोठे कार्य केले. आंबेडकरांची अंत्ययात्रा राजगृह (हिंदू कॉलनी), दादर येथून दुपारी १.४० वाजता निघाली. दादर व्हिन्सेन्ट रोड (आताचा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर रोड), पोयबावडी, [[परळ]], एलफिन्स्टन ब्रिज, सयाी रोड, गोखले रोड (उत्तर व दक्षिण), रानडे रोडवरून दादर चौपाटीवरील हिंदू स्मशानभूमीत (आता चैत्यभूमी) सायकांळी ६ वाजता पोहोचली. चार मैल लांबीच्या या त्यांच्या अंत्ययात्रेत देशभरातून १५ लाखांवर लोक सामील झाले होते. ७ डिसेंबर १९५६ रोजी सायंकाळी ७.५० वाजता त्यांच्यावर [[मुंबई]] मध्ये बौद्ध पद्धतींनी अंत्यसंस्कार करण्यात आले. मुंबई हे त्यांच्या जीवनकार्यातील अधिकांश काळ मुख्यालय होते आणि तेथेच त्यांचे अजूनही सर्वात जास्त अनुयायी होते. मुंबई शहरातील ती सर्वात मोठी अत्यंयात्रा होती. त्यानंतर दहनसंस्कारास उपस्थित राहिलेल्यापैंकी एक लाख लोक त्यांच्या अस्थींबरोबर तैनातीने राजगृहापर्यंत गेले. परंतु दहनभूमी सोडण्यापूर्वी त्यांनी आंबेडकरांच्या इच्छेची पूर्ती करण्यासाठी म्हणून बौद्ध धम्माचा स्वीकार करण्याचा आग्रह धरला. त्यानुसार दीक्षा समारंभाचा कार्यक्रम होऊन तेथे उपस्थित असलेल्या बौद्ध भिक्खूंपैकी महापंडित डॉ. [[भदंत आनंद कौसल्यायन|आनंद कौसल्यायन]] यांनी त्रिशरण व पंचशील देऊन त्याच ठिकाणी १० लाख लोकांना बौद्धधम्माची दीक्षा दिली. एकाच वेळी दहा लक्षांवरील लोकांचे धर्मांतर हे जगातील सर्वात मोठे सामूहिक धर्मांतर होते.<ref name=":0" /> आंबेडकरांचे दिल्लीमध्ये आपल्या निवासस्थानी महापरिनिर्वाण झाले होते, तेथे भारत सरकारने [[डॉ. आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक]] निर्माण केले आहे. याला 'महापरिनिर्वाण स्थळ' म्हणूनही ओळखले जाते. १३ एप्रिल २०१८ रोजी भारताचे पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] यांच्या हस्ते स्मारकाचे लोकार्पन करण्यात आले. या स्मारकाच्या इमारतीची रचना पाने उघडलेल्या [[भारतीय संविधान]]ाच्या पुस्तकाप्रमाणे असून हा आकार "ज्ञानाच्या शोधाचे प्रतीक" आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://lokmat.news18.com/news/ambitious-br-ambedkar-museum-inaugurated-by-pm-narendra-modinew-287075.html|title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारकाचं पंतप्रधानांच्या हस्ते लोकार्पण|संकेतस्थळ=News18 Lokmat|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-01-20|archive-date=2019-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921220028/https://lokmat.news18.com/news/ambitious-br-ambedkar-museum-inaugurated-by-pm-narendra-modinew-287075.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://m.jagran.com/delhi/new-delhi-city-ncr-pm-modi-inaugurate-dr-ambedkar-national-memorial-in-delhi-17818230.html| title=पीएम मोदी ने अंबेडकर स्मारक का किया उद्घाटन, बोले- भ्रम फैलाती है कांग्रेस|access-date=2020-01-20|language=hi}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == === कुटुंब === {{मुख्य|आंबेडकर कुटुंब}} [[चित्र:Rajagriha, Bombay, February 1934. (L to R) Yashwant, BR Ambedkar, Ramabai, Laxmibai, Mukundrao, and Tobby.jpg|thumb|right|300px|इ.स. १९३४ मध्ये मुंबईतील [[राजगृह]] येथील [[आंबेडकर कुटुंब]]ीय. चित्रात डावीकडून – [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]] (मुलगा), बाबासाहेब, [[रमाबाई आंबेडकर|रमाबाई]] (पत्नी), लक्ष्मीबाई (वहिणी; आनंदरावांची पत्नी), मुकंदराव (पुतण्या) व खाली बसलेला कुत्रा टॉब्बी.]] [[रमाबाई आंबेडकर|रमाबाईंना]] आंबेडकरांच्या पत्नी होत. त्यांनी रमाबाईंना लिहायला वाचायला शिकवले होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=८०|language=मराठी}}</ref> रमाबाई व बाबासाहेब यांना एकूण पाच अपत्य झाली – [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]], गंगाधर, रमेश, इंदू (मुलगी) व राजरत्न. यशवंत खेरीज इतर चार अपत्ये त्यांच्या वयाची दोन वर्षे पूर्ण होण्याच्या आतच दगावली. [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]] (१९१२–१९७७) हा एकमेव त्यांचा वंशज होता.<ref>{{Cite book|title=दलित समाजाचे पितामह डॉ. भीमराव आंबेडकर|last=जोगी|first=डॉ. सुनिल|publisher=डायमंड बुक्स|year=२००७|isbn=|location=|pages=५०|language=मराठी}}</ref> [[चित्र:Dr. B.R. Ambedkar with wife Dr. Savita Ambedkar in 1948.jpg|thumb|right|इ.स. १९४८ मध्ये दिल्ली येथे द्वितीय पत्नी [[डॉ. सविता आंबेडकर]] सोबत बाबासाहेब आंबेडकर]] इ.स. १९३५ मध्ये दीर्घ आजारानंतर आंबेडकरांच्या पत्नी [[रमाबाई आंबेडकर|रमाबाई]] यांचे निधन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://maharashtratimes.com/maharashtra/nagpur-vidarbha-news/nagpur/tyagmurti-ramabai/articleshow/69513517.cms| title=त्यागमूर्ती रमाई! - tyagmurti ramabai|संकेतस्थळ=Maharashtra Times|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://zeenews.india.com/hindi/zee-hindustan/video/aaj-ka-itihas-today-is-ramabai-ambedkar-death-anniversary/531810| title=आज का इतिहास: आज हुआ था बाबा साहब भीमराव की पत्नी रमाबाई आंबेडकर का निधन|दिनांक=2019-05-27|संकेतस्थळ=Zee Hindustan|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> १९४० च्या दशकात [[भारताचे संविधान|भारतीय संविधानाचा]] मसुद्याचे काम पूर्ण करतावेळी डॉ. आंबेडकर खूप आजारी होते. त्यांच्या पायांमध्ये मज्जासंस्थाजन्य वेदना होत होत्या, त्यामुळे त्यांना रात्री झोप येत नसे. ते [[इन्सुलिन]] आणि [[होमिओपॅथी]]ची औषधे घेत होते.<ref>{{Cite news|url=https://www.womensweb.in/2018/05/savita-ambedkar-discredited-caste-woman-may18wk3/|title=The Woman Behind Dr. Ambedkar – Why Are Our Women Denied Their Rightful Place In History?|date=22 May 2018|work=Women's Web: For Women Who Do|access-date=13 November 2018|language=en-US|archive-date=2020-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200503070902/https://www.womensweb.in/2018/05/savita-ambedkar-discredited-caste-woman-may18wk3/|url-status=dead}}</ref> यावर उपचार घेण्यासाठी ते मुंबईला गेले आणि तेथे त्यांची डॉ. [[शारदा कृष्णराव कबीर]] यांच्याशी भेट झाली. कबीर या पुण्याच्या [[सारस्वत]] [[ब्राह्मण]] कुटुंबातील होत्या.<ref>{{Cite book|title=Maaisahebanche Agnidivya|last=Sukhadeve|first=P. V.|publisher=Kaushaly Prakashan|year=|isbn=|location=|pages=15|language=Marathi}}</ref> डॉ. कबीर यांची आंबेडकरांची वैद्यकीय काळजी घेतली. पुढे आंबेडकरांनी कबीरांशी १५ एप्रिल, १९४८ रोजी [[नवी दिल्ली]] येथील आपल्या निवासस्थानी नोंदणी पद्धतीने विवाह केला. विवाहसमयी आंबेडकरांचे वय ५७ वर्ष तर शारदा कबीर यांचे वय ३९ वर्ष होते.<ref>{{cite book |last=Keer |first=Dhananjay |title=Dr. Ambedkar: life and mission |year=2005 |origyear=1954 |publisher=Popular Prakashan |location=Mumbai |pages=403–404 |isbn=81-7154-237-9 |url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA394 |accessdate=13 June 2012}}</ref> विवाहानंतर शारदा कबीरांनी '[[सविता आंबेडकर|सविता]]' हे नाव स्वीकारले.<ref>{{cite web | last=Pritchett | first=Frances |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1940s.html | title=In the 1940s | accessdate=13 June 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120623190913/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1940s.html | archivedate=23 June 2012 | df=dmy-all }}</ref> सविता आंबेडकरांना अपत्य नव्हते. आंबेडकरानुयायी लोक सविता आंबेडकरांना आदराने 'माई' किंवा 'माईसाहेब' म्हणत असत. मुंबईमध्ये २९ मे, २००३ रोजी वयाच्या ९३व्या वर्षी सविताबाईंचे त्यांचे निधन झाले.<ref>{{cite web |url=http://www.रीडिफ.कॉम/news/2003/may/29mai.htm |title=Archived copy |accessdate=20 जून 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161210075024/http://www.रीडिफ.कॉम/news/2003/may/29mai.htm |archivedate=10 December 2016 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html|title=00_pref_unpub|last=Pritchett|first=Frances|website=Columbia.edu|access-date=11 January 2020|archive-date=2018-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502081913/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.loksatta.com/lekha-news/the-buddha-and-his-dhamma-dr-b-r-ambedkar-1594868/|title=उपोद्घाताची कथा..|date=3 December 2017|work=Loksatta|access-date=11 January 2020|language=mr-IN}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-expresses-grief-over-death-of-savita-ambedkar/articleshow/47857884.cms|title=PM expresses grief over death of Savita Ambedkar – Times of India|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=11 January 2020|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/b-r-ambedkars-widow-passes-away/articleshow/47838403.cms|title=B R Ambedkar's widow passes away – Times of India|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=11 January 2020|language=en}}</ref> यशवंत आंबेडकरांचा विवाह [[मीरा आंबेडकर|मीरा]] यांचेशी झाला. त्यांना एकूण चार अपत्ये झाली, ती पुढील प्रमाणे : [[प्रकाश आंबेडकर|प्रकाश]] (बाळासाहेब), रमाबाई, [[भीमराव यशवंत आंबेडकर|भीमराव]] व [[आनंदराज आंबेडकर|आंनदराज]]. प्रकाश आंबेडकरांचे लग्न अंजली यांचेशी झाले असून त्यांना [[सुजात आंबेडकर|सुजात]] हा एक मुलगा आहे. तर रमाबाईंचा विवाह प्राध्यापक व अभ्यासक [[आनंद तेलतुंबडे|आनंद तेलतुबंडे]] यांचेशी झालेला असून त्यांना दोन मुली आहेत. भीमराव यांना एक मुलगी आहे व आनंदराज यांनाही दोन मुलगे आहेत. आंबेडकरांचा पुतण्या आनंदराव यांचे नातू [[राजरत्न आंबेडकर|राजरत्न]] आहेत, जे सध्या [[भारतीय बौद्ध महासभा|भारतीय बौद्ध महासभेचे]] राष्ट्रीय अध्यक्ष आहेत. [[आंबेडकर कुटुंब]]ातील हे सदस्य मात्र राजकारण, समाजकारण व [[आंबेडकरवादी चळवळ]]ीशी, तसेच बौद्ध चळवळींमध्ये काम करतात. === भाषाज्ञान === [[चित्र:Dr. Babasaheb Ambedkar written a letter to the Bonn University in fluent German language.jpg|thumb|300px|right|२५ फेब्रुवारी १९२१ रोजी जर्मनीतील बॉन विद्यापीठात शिक्षण घेण्यासाठी आंबेडकरांनी तिथल्या प्रशासनास अस्खलित जर्मन भाषेत लिहिलेले पत्र.<ref name="auto29">{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/mumbai-news/dr-babasaheb-ambedkar-autobiography-marathi-articles-1452080/|title=डॉ. आंबेडकर चरित्रातील अज्ञात जर्मन दुवा!|date=21 एप्रिल 2017|website=Loksatta|url-status=live}}</ref>]] आंबेडकर हे [[बहुभाषी]] होते. ते [[मराठी भाषा|मराठी]], [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]], [[पाली भाषा|पाली]], [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]], [[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच]], [[जर्मन भाषा|जर्मन]], [[फारसी भाषा|फारसी]], [[गुजराती भाषा|गुजराती]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] अशा अकरा पेक्षा अधिक अनेक भारतीय व विदेशी भाषा शिकलेले होते. यापैकी इंग्रजी, हिंदी, गुजराती, व मराठीसह अनेक [[भाषा]]ंवर त्यांचे प्रभुत्व होते.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=७१, ८१, ८८, ८९, ९०|language=मराठी}}</ref><ref>{{Cite book|title=माझी आत्मकथा|last=आंबेडकर|first=डॉ. बाबासाहेब|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=२०१४|isbn=|location=औरंगाबाद|pages=२०, २३, १४४, १४९, १५०|language=मराठी}}</ref> जर्मन व फ्रेंच भाषा त्यांनी कोलंबिया विद्यापीठात आत्मसात केल्या.<ref name="auto29" /> === देव आणि धर्माबद्दल विचार === आंबेडकर [[नास्तिकता|नास्तिक]] होते. त्यांचा [[देव|देवावर]] अजिबात विश्वास नव्हता. पण ते [[निधर्मी]] किंवा [[धर्मविरोधी]] नव्हते, तर समाजासाठी [[धर्म]] आवश्यक आहे, हे त्यांनी मान्य केले. त्यांच्यासाठी धर्म हा [[नैतिक पाठराखण|नैतिक संहिता]], [[समता|समानता]], [[प्रेम]], [[न्याय]] यासारख्या मूल्यांचा संच म्हणून वैध होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2016/06/phule-ambedkar-ki-vaichariki-aur-virasat_bajrang-bihari-yiwari/|title=फुले-आंबेडकर की वैचारिकी और विरासत|last=तिवारी|first=Bajrang Bihari Tiwari बजरंग बिहारी|date=2016-06-05|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-IN|access-date=2021-08-27}}</ref> त्यांनी [[धर्मनिरपेक्षता]] या तत्त्वाचा पुरस्कार केला, तसेच त्यांनी संविधानामार्फत भारतीय राजकीय-सामाजिक समाज जीवनामध्ये हे तत्त्व रुजवले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/vishesh-news/dr-ambedkar-and-secularism-1167319/|title=डॉ. आंबेडकर आणि धर्मनिरपेक्षता|date=2015-12-06|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=2021-08-27}}</ref> स्वातंत्र्य, समानता आणि बंधुत्व शिकवणारा धर्म मला आवडतो, हे त्यांचे प्रचलित कथन आहे. मानव आणि धर्म या दोघांत तुलना करताना त्यांनी मानवास अधिक महत्त्वाचे ठरवले, तर धर्माला दुय्यम ठरवले. ते असे म्हणाले की, मानव हा धर्मासाठी नसून धर्म हा माणसासाठी आहे. आधुनिक जगामध्ये विज्ञानाच्या कसोटीवर टिकणारा धर्म त्यांना अपेक्षित होता. त्यामुळे त्यांनी बुद्ध धम्माला वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि मानवी मूल्य असणारा जगासाठी सर्वात उपयुक्त धर्म म्हणले आहे. आयुष्याच्या उत्तरार्धात त्यांचा कल बौद्ध धम्म अनुसरण्याकडे झुकला, आणि आयुष्याच्या अगदी अंतिम महिन्यांत त्यांनी अधिकृतपणे बौद्ध धम्म स्वीकारला. == पत्रकारिता == {{हे सुद्धा पहा|वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची वृत्तपत्रे}} [[चित्र:Cover page of Dr. Babasaheb Ambedkar's 'Mooknayak'.jpg|thumb|left|मूकनायकचा पहिला अंक, ३१ जानेवारी १९२०]] [[चित्र:Cover page of Dr. Babasaheb Ambedkar's 'Bahishkrut Bharat' Fortnightly.jpg|thumb|right|[[बहिष्कृत भारत]]चा २३ डिसेंबर १९२७ रोजीचा अंक]] २०२० मध्ये प्रकाशित झालेल्या वृत्तानुसार आंबेडकर प्रभावी पत्रकार व संपादक होते,<ref>{{Cite web|url=https://www.forwardpress.in/2020/01/mooknayak-100-years-journalism-ambedkar-hindi/|title=डॉ. आंबेडकर की पत्रकारिता : ‘मूकनायक’ से ‘प्रबुद्ध भारत’ की यात्रा|first=Siddharth|last=सिद्धार्थ|date=26 January 2020|website=फॉरवर्ड प्रेस}}</ref> वृत्तपत्रांच्या माध्यमातून समाजोन्नती करण्यासाठी त्यांनी एकूण ५ वृत्तपत्रे सुरू केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.forwardpress.in/2017/07/ambedkars-journalism-and-its-significance-today/| title=Ambedkar’s journalism and its significance today|last=चौबे|पहिले नाव=Kripashankar Chaube कृपाशंकर|दिनांक=2017-07-05|संकेतस्थळ=Forward Press|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://velivada.com/2018/03/28/dr-ambedkar-as-a-journalist/|title=Dr. Ambedkar As A Journalist|दिनांक=2018-03-28|संकेतस्थळ=Velivada|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2020-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107153507/https://velivada.com/2018/03/28/dr-ambedkar-as-a-journalist/|url-status=dead}}</ref><ref name="auto49">https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand17/index.php/23-2015-01-15-05-42-45/9964-2012-06-14-09-33-10?showall=&start=12</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://prahaar.in/%e0%a4%aa%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%a1%e0%a5%89-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%ac-%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%ac/|title=पत्रकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर {{!}}|last=Sawant|first=Rajesh|language=en-US|access-date=2021-06-08|archive-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421155319/http://prahaar.in/%e0%a4%aa%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%a1%e0%a5%89-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%ac-%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%ac/|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.mahamtb.com/Encyc/2017/12/6/Article-on-journalist-babasaheb-Ambedkar-by-ravindra-gole.html| title=पत्रकार आंबेडकर|संकेतस्थळ=www.mahamtb.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714075733/https://www.mahamtb.com/Encyc/2017/12/6/Article-on-journalist-babasaheb-Ambedkar-by-ravindra-gole.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/104917|title=Dr Ambedkar as a journalist a study|date=31 December 2002}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.beedlive.com/newsdetail.php| title=beedlive|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=www.beedlive.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202120210/http://www.beedlive.com/newsdetail.php|archive-date=2020-02-02|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|url-status=dead}}</ref><ref name="auto14">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.mahanews.gov.in/Home/FrontMantralayDetails.aspx?str=utYf%2FMWKOh8%3D| title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर एक बहुआयामी व्यक्तीमत्त्व - डॉ. गंगाधर पानतावणे|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190103210546/https://www.mahanews.gov.in/Home/FrontMantralayDetails.aspx?str=utYf%2FMWKOh8%3D|archive-date=2019-01-03|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|title=संग्रहित प्रत|url-status=dead}}</ref> ते त्यांच्या मते ''कोणतीही चळवळ यशस्वी होण्यासाठी तिला वर्तमानपत्राची आवश्यकता असते. ज्या चळवळीचे वर्तमानपत्र नसेल तिची अवस्था पंख तुटलेल्या पक्ष्याप्रमाणे होते.'' त्यांनी आपल्या चळवळीत वेगवेगळ्या कालावधीत पाच वर्तमानपत्रे वापरली.<ref name="auto49" /><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.forwardpress.in/2017/02/baba-sahab-dr-ambedkar-ka-srijnatmak-sahity/|title=बाबा साहेब डा. आंबेडकर का सृजनात्मक साहित्य|date=2017-02-10|work=फॉरवर्ड प्रेस|access-date=2018-03-26|language=hi-IN}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://prahaar.in/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC/|title=पत्रकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|website=prahaar.in|language=en-US|access-date=2018-03-26|archive-date=2018-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111133834/http://prahaar.in/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC/|url-status=dead}}</ref> ३१ जानेवारी १९२० रोजी, आंबेडकरांनी अस्पृश्यांवरील अन्याय दाखविण्यासाठी ''[[मूकनायक]]'' हे पहिले [[पाक्षिक]] सुरू केले.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bbc.com/marathi/india-51311062| title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या 'मूकनायक'ची आजही गरज का आहे?|last=येंगडे|first=सूरज|date=2020-01-31|work=BBC News मराठी|access-date=2020-04-09|language=mr}}</ref> यासाठी त्यांना [[कोल्हापूर संस्थान|कोल्हापूर संस्थानाचे]] छत्रपती [[शाहू महाराज]] यांनी आर्थिक मदत केली होती. ३ एप्रिल, इ.स. १९२७ रोजी त्यांनी ''[[बहिष्कृत भारत]]'' हे वृत्तपत्र सुरू केले. त्यांनी २९ जून १९२८ रोजी ''[[समता (वृत्तपत्र)|समता]]'' हे वृत्तपत्र सुरू केले. हे [[समाज समता संघ|समाज समता संघाचे]] मुखपत्र होते. २४ फेब्रुवारी १९३० रोजी त्यांनी [[जनता (वृत्तपत्र)|जनता]] तर ४ फेब्रुवारी १९५६ मध्ये [[प्रबुद्ध भारत]] हे वृत्तपत्र सुरू केले. इ.स. १९४४ मध्ये आंबेडकरांनी "आम्ही शासनकर्ती जमात बनणार" या शीर्षकाखाली ''जनता'' वृत्तपत्रात लेख लिहिला. या वृत्तपत्रांद्वारे आपल्या विचारांनी त्यांनी स्पृश्य आणि अस्पृश्यांना जागृत केले. त्यांची प्रत्रकारिता प्रभावी होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mahamtb.com/Encyc/2017/12/6/Article-on-journalist-babasaheb-Ambedkar-by-ravindra-gole.html|title=पत्रकार आंबेडकर|website=mahamtb.com|language=en|access-date=2018-03-26|archive-date=2018-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111133957/http://mahamtb.com/Encyc/2017/12/6/Article-on-journalist-babasaheb-Ambedkar-by-ravindra-gole.html|url-status=dead}}</ref> आंबेडकर हे इंग्रजी भाषेचे विद्वान होते, परंतु त्यावेळी महाराष्ट्रातील बहुतांश दलित जनता केवळ मराठी वाचत असे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.forwardpress.in/2017/02/baba-sahab-dr-ambedkar-ka-srijnatmak-sahity/| title=बाबा साहेब डा. आंबेडकर का सृजनात्मक साहित्य|last=राजबहादुर|पहिले नाव=Raj Bahadur|दिनांक=2017-02-10|संकेतस्थळ=फॉरवर्ड प्रेस|भाषा=hi-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> त्यामुळे त्यांनी ही सर्व पाक्षिके व साप्ताहिके मराठी भाषेमध्ये प्रकाशित केली. [[गंगाधर पानतावणे]] यांच्या १९८७मधील आंबेडकरांया पत्रकारितेवरील पी.एच.डी. शोध प्रबंधानुसार"या मुकनायकाने (आंबेडकर) बहिष्कृत भारतामधील लोकांना प्रबुद्ध भारताकडे नेले. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे महान पत्रकार होते."<ref name="auto14" /> == पुरस्कार आणि सन्मान == [[चित्र:Dr. Ambedkar with Mr. Wallace Stevens at Columbia University, New York (USA), while receiving LL.D. (Doctorate of Laws) for being the 'Chief Architect of the Constitution of India'.jpg|thumb|५ जून १९५२ रोजी, आंबेडकर [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ाची मानध एलएल.डी. ही डॉक्टरेट पदवी स्वीकारल्यानंतर त्यांच्यासोबत [[वॅलन्स स्टीव्हन्स]].]] [[चित्र:D.Litt. Degree Certificate of Dr. B. R. Ambedkar from Osmania University.jpg|thumb|१२ जानेवारी १९५३ रोजी, हैदराबादच्या [[उस्मानिया विद्यापीठ]]ाकडून आंबेडकर यांना दिलेली डी.लिट्. ही मानद पदवी]] === राष्ट्रीय सन्मान === * '''भारतरत्न''' : सन १९९० मध्ये आंबेडकरांना मरणोत्तर "[[भारतरत्न]]" हा देशाच्या सर्वोच्च नागरी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.<ref>{{Cite news|url=https://www.mapsofindia.com/my-india/india/list-of-bharat-ratana-award-winners|title=List of Bharat Ratna Award Winners 1954–2017|date=12 July 2018|work=My India|access-date=17 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bharatratna.co.in/bharat-ratna-awardees.htm|title=List Of Bharat Ratna Awardees|website=bharatratna.co.in|access-date=17 January 2020|archive-date=2018-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181124205711/http://www.bharatratna.co.in/bharat-ratna-awardees.htm|url-status=dead}}</ref> आंबेडकरांना भारतरत्न देण्याचे [[भारत सरकार]]ने एप्रिल १९९० च्या पहिल्या आठवड्यात जाहिर केले. आणि [[१४ एप्रिल]] [[इ.स. १९९०|१९९०]] रोजी त्यांना मरणोत्तर [[भारतरत्‍न]] या पुरस्काराने गौरवले गेले. डॉ. आंबेडकरांना दिलेला ‘[[भारतरत्न]]' पुरस्कार भारताचे राष्ट्रपती [[रामस्वामी वेंकटरमण]] यांचे हस्ते डॉ. [[सविता आंबेडकर]] यांनी स्वीकारला. [[१४ एप्रिल]] [[इ.स. १९९०|१९९०]] हा त्यांचा शताब्धी जयंती दिन होता. हा पुरस्कार सोहळा [[राष्ट्रपती भवन]]ातील दरबार हॉल/ अशोक हॉलमध्ये संपन्न झाला होता.<ref>{{Cite book|title=माईसाहेबांचे अग्निदिव्य|last=सुखदेवे|first=पी.व्ही.|publisher=कौशल्य प्रकाशन|year=|isbn=|location=|pages=५०|language=मराठी}}</ref> === मानद पदव्या === * '''डॉक्टर ऑफ लॉ''' (एलएलडी) : ही सन्माननीय पदवी ५ जून १९५२ रोजी अमेरिकेतील [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ाने प्रदान केली. 'भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार, मंत्रिमंडळाचे सदस्य आणि राज्यसभेचे सदस्य, भारताच्या प्रमुख नागरिकांपैकी एक, एक महान समाजसुधारक आणि मानवी हक्कांचा शूर समर्थक' असे कोलंबिया विद्यापीठाने त्यांना दिलेल्या मानपत्रात संबोधण्यात आले आहे.<ref>{{cite web|url=https://globalcenters.columbia.edu/content/bhimrao-ramji-ambedkar|title=Bhimrao Ramji Ambedkar {{!}} Columbia Global Centers|website=globalcenters.columbia.edu|access-date=13 November 2018}}</ref><ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२७९|language=मराठी}}</ref> * '''डॉक्टर ऑफ लिटरेचर''' (डी.लिट.) : ही सन्माननीय पदवी १२ जानेवारी १९५३ रोजी [[तेलंगाणा]] राज्यातील हैदराबादमधील [[उस्मानिया विद्यापीठ]]ाने प्रदान केली.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=२७|language=मराठी}}</ref> === बौद्ध उपाध्या === भारतीय बौद्ध विशेषतः [[नवयान]]ी अनुयायी आंबेडकरांना '[[बोधिसत्त्व]]' व '[[मैत्रेय]]' मानतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|author= Fitzgerald, Timothy| title= The Ideology of Religious Studies|दुवा=https://books.google.com/books?id=R7A1f6Evy84C&pg=PA129| year=2003|प्रकाशक= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-534715-9|page=129}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|author=M.B. Bose|editor=Tereza Kuldova and Mathew A. Varghese| title=Urban Utopias: Excess and Expulsion in Neoliberal South Asia |दुवा=https://books.google.com/books?id=6c9NDgAAQBAJ&pg=PA144 |year=2017|प्रकाशक=Springer|isbn=978-3-319-47623-0|pages=144–146}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.esakal.com/sampadakiya/sudhir-maske-article-dr-br-ambedkar-241452|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: प्रज्ञा, शिल, करुणेचा महासागर ! &#124; eSakal|website=www.esakal.com}}</ref> इ.स. १९५५ मध्ये, [[काठमांडू]], [[नेपाळ]] येथे झालेल्या जागतिक बौद्ध परिषदेत सहभागी बौद्ध [[भिक्खू]]ंनी त्यांना 'बोधिसत्व' ही उपाधी प्रदान केली. त्यानंतर [[दलाई लामा]] एकदा डॉ. आंबेडकरांना भेटले असता दलाई लामांनी सुद्धा त्यांना 'बोधिसत्व' संबोधले होते. === टपाल तिकिटे === [[भारतीय टपाल सेवा|भारतीय टपाल]]ने इ.स. १९६६, १९७३, १९९१, २००१ आणि २०१३ मध्ये आंबेडकरांच्या जन्मदिनानिमित्त त्यांची टपाल तिकिटे काढली होती. याशिवाय इ.स. २००९, २०१५, २०१६ व २०१७ मध्ये त्यांना अन्य टपाल तिकिटांवर चित्रित केले गेले आहे.<ref>[https://colnect.com/en/stamps/years/country/8663-India/item_name/Ambedkar Ambedkar on stamps]. colnect.com</ref><ref>[[commons:Category:B. R. Ambedkar on stamps|B. R. Ambedkar on stamps]]. commons.wikimedia.org</ref> === नाणे === * इ.स. १९९० मध्ये, भारत सरकारने आंबेडकरांची १००वी जयंती साजरी करण्याकरिता त्यांच्या सन्मानार्थ ₹१ चे नाणे काढले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://drantiques.in/2018/11/03/dr-bhim-rao-ambedkar-centenary-special-coin-commemoration-1990/|title=Dr Bhimrao Ambedkar centenary special coin commemoration (1990):- – Dr. Antiques|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801165142/https://drantiques.in/2018/11/03/dr-bhim-rao-ambedkar-centenary-special-coin-commemoration-1990/|url-status=dead}}</ref> * आंबेडकरांची १२५व्या जयंतीच्या निमित्ताने ₹१० आणि ₹१२५ची नाणी २०१५ मध्ये काढले गेले होते. या सर्व नाण्यांवर एका बाजूला आंबेडकरांचे चित्र कोरलेले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/economy/pm-narendra-modi-releases-rs-10-rs-125-commemorative-coins-honouring-dr-babasaheb-ambedkar/175185/|title=PM Narendra Modi releases Rs 10, Rs 125 commemorative coins honouring Dr Babasaheb Ambedkar|date=6 December 2015|website=The Financial Express|access-date=16 January 2019}}</ref> === तैलचित्रे === * [[मंत्रालय]] (महाराष्ट्र) : मंत्रालयाच्या इमारतीत आंबेडकरांचे तैलचित्र व त्यासोबत संविधान प्रस्ताविकेचे अनावरण ९ सप्टेंबर २०१९ रोजी तत्कालीन मुख्यमंत्री [[देवेंद्र फडणवीस]] यांच्या हस्ते करण्यात आले. हे तैलचित्र रमेश कांबळे यांनी साकारले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://maharashtratimes.com/maharashtra/navi-mumbai/babasaheb-oil-painting/articleshow/71028194.cms |title=बाबासाहेबांचे तैलचित्र |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ= महाराष्ट्र टाइम्स |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20230402011910/https://maharashtratimes.com/maharashtra/navi-mumbai/babasaheb-oil-painting/articleshow/71028194.cms |विदा दिनांक=२ एप्रिल २०२३}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.nagpurtoday.in/chief-minister-devendra-fadnavis-unveiled-an-oil-painting-of-dr-babasaheb-ambedkar/09091953 |title=Chief Minister Devendra Fadnavis unveiled an oil painting of Dr Babasaheb Ambedkar |लेखक= |दिनांक= |भाषा=इंग्रजी | संकेतस्थळ= Nagpur Today |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२ एप्रिल २०२३ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20210302171245/https://www.nagpurtoday.in/chief-minister-devendra-fadnavis-unveiled-an-oil-painting-of-dr-babasaheb-ambedkar/09091953 |विदा दिनांक=२ मार्च २०२१}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/marathi/maharashtra/state/mumbai/inauguration-of-dr-babasaheb-ambedkars-oil-portrait-in-mantralaya/mh20190911082310089|title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकरांच्या तैलचित्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते अनावरण|first=E. T. V.|last=Bharat|date=11 सप्टें, 2019|website=ETV Bharat News}}</ref> === द कोलंबियन्स अहेड ऑफ देअर टाइम === सन २००४ मध्ये [[कोलंबिया विद्यापीठ]]ाने आंबेडकरांचा सर्वश्रेष्ठ विद्वान म्हणून सन्मान केला. इ.स. २००४ मध्ये आपल्या स्थापनेला २५० वर्ष पूर्ण झाले त्यानिमित्ताने कोलंबिया विद्यापीठाने आपल्या विद्यापीठात आजपर्यंत शिकलेल्या सर्वात बुद्धिमान अशा शंभर सर्वश्रेष्ठ विद्यार्थ्यांची 'द कोलंबियन्स अहेड ऑफ देअर टाइम' नावाने एक यादी प्रसिद्ध केली आहे, ज्यात 'भीमराव आंबेडकर' हे नाव पहिल्या स्थानावर होते. यावेळी विद्यापीठाने आंबेडकरांचा उल्लेख "आधुनिक भारताचा निर्माता" असा केला होता.<ref>{{Cite web|url=https://lokmat.news18.com/amp/news/article-70063.html|title=कोलंबिया विद्यापीठात महामानवाचा गौरव &#124; News – News18 Lokmat, Today's Latest Marathi News|website=lokmat.news18.com|access-date=2020-04-14|archive-date=2020-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804065118/https://lokmat.news18.com/amp/news/article-70063.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html|title=Bhimrao Ambedkar|website=c250.columbia.edu|access-date=2018-03-19}}</ref> "विश्वविख्यात कोलंबिया विद्यापीठाच्या ४५० वर्षांच्या इतिसाहात डॉ. आंबेडकर यांच्यासारखा अत्यंत विद्वान विद्यार्थी एकही नव्हता", असे खुद्द विद्यापीठाच्या कुलगुरूंनी मला प्रत्यक्ष सांगितल्याचे [[भालचंद्र मुणगेकर]] यांनी म्हणले.<ref name="auto32">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://maharashtratimes.com/maharashtra/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/babasaheb-understood-by-world-but-not-in-india/articleshow/60819188.cms|title=जगाला बाबासाहेब समजले देशाला नाहीच - babasaheb understood by world, but not in india|संकेतस्थळ=Maharashtra Times|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> === गुगल डुडल === [[गुगल]]ने १४ एप्रिल २०१५ रोजी आपले मुख्यपृष्ठ डुडलच्या माध्यमातून आंबेडकरांचा १२४वा जन्मदिवस साजरा केला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://lh3.googleusercontent.com/vk66VJ12cmvzjaxJJbWrpz8bDWPaRTxC5Ta6SNvi5hlUXlJfm3cH-yKHwzHG9pk3vWIz5cvYE-6xMiHGE_7s91fy_aLVBJqxSNWpf_E |title=Archived copy |accessdate=2015-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414003026/http://lh3.googleusercontent.com/vk66VJ12cmvzjaxJJbWrpz8bDWPaRTxC5Ta6SNvi5hlUXlJfm3cH-yKHwzHG9pk3vWIz5cvYE-6xMiHGE_7s91fy_aLVBJqxSNWpf_E |archivedate=14 April 2015 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last1=Gibbs|first1=Jonathan|title=B. R. Ambedkar's 124th Birthday: Indian social reformer and politician honoured with a Google Doodle|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/b-r-ambedkar-indian-social-reformer-and-politician-honoured-with-a-google-doodle-10174529.html|accessdate=14 April 2015|publisher=The Independent|date=14 April 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414000658/http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/b-r-ambedkar-indian-social-reformer-and-politician-honoured-with-a-google-doodle-10174529.html|archivedate=14 April 2015|df=dmy-all}}</ref> हे डुडल [[भारत]], [[अर्जेंटिना]], [[चिली]], [[आयर्लंड]], [[पेरू]], [[पोलंड]], [[स्वीडन]] आणि [[युनायटेड किंग्डम]] या देशांमध्ये चित्रित करण्यात आले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/trending/google-tributes-doodle-to-b-r-ambedkar-for-125th-birth-anniversary/|title=B R Ambedkar 124th birth anniversary: Google doodle changes in 7 countries as tribute|date=14 April 2015|work=द इंडियन एक्सप्रेस |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150707224447/http://indianexpress.com/article/trending/google-tributes-doodle-to-b-r-ambedkar-for-125th-birth-anniversary/|archivedate=7 July 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/india/report-google-doodle-marks-dr-br-ambedkar-s-124th-birth-anniversary-2077330|title=Google's BR Ambedkar birth anniversary doodle on 7 other countries apart from India|date=14 April 2015|work=dna |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150707202543/http://www.dnaindia.com/india/report-google-doodle-marks-dr-br-ambedkar-s-124th-birth-anniversary-2077330|archivedate=7 July 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/google/google-doodle/11534732/B.R.-Ambedkar-a-hero-of-Indias-independence-movement-honoured-by-Google-Doodle.html|title=B.R. Ambedkar, a hero of India's independence movement, honoured by Google Doodle|date=14 April 2015|work=Telegraph.co.uk |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105014345/http://www.telegraph.co.uk/technology/google/google-doodle/11534732/B.R.-Ambedkar-a-hero-of-Indias-independence-movement-honoured-by-Google-Doodle.html|archivedate=5 January 2016|df=dmy-all}}</ref> === ट्विटर इमोजी === इ.स. २०१७ मध्ये, १२६व्या आंबेडकर जयंतीनिमित्त [[ट्विटर]]कडून खास इमोजी तयार करून आंबेडकरांना अभिवादन करण्यात आले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/twitter-salutes-iconic-dr-ambedkar-with-emoji-hashtags-1451841/| title=बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीनिमित्त ट्विटरकडून खास इमोजी|date=2017-04-13|work=Loksatta|access-date=2020-01-20|language=मराठी}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://m.lokmat.com/storypage.php?catid=2&newsid=18865198| title=डॉ बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीनिमित्त ट्विटरचे खास हॅशटॅग|date=2017-04-14|work=Lokmat|access-date=2020-01-20|language=mr}}</ref> === समर्पित विशेष दिवस === * [[महाराष्ट्र]]ात आंबेडकरांची जयंती "[[ज्ञान दिन]]" म्हणून साजरी केली जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.bhaskar.com/| title=Hindi News; Latest Hindi News, Breaking Hindi News Live, Hindi Samachar (हिंदी समाचार), Hindi News Paper Today|संकेतस्थळ=Dainik Bhaskar|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.majhapaper.com/विषय/%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%9e%e0%a4%be%e0%a4%a8-%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%b8/| title=ज्ञान दिवस Archives|संकेतस्थळ=Majha Paper|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.india.com/marathi/maharashtra/babasaheb-ambedkar-jayanti-2017-ambedkar-jayanti-to-be-celebrated-as-gyan-diwas/|title=Babasaheb Ambedkar Jayanti 2017: Ambedkar Jayanti to be celebrated as ‘Gyan Diwas’ {{!}} डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती आता ‘ज्ञान दिवस’ म्हणून साजरी होणार|last=desale|first=sunil|website=India.com|language=en|access-date=2020-01-20|archive-date=2019-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190529015637/https://www.india.com/marathi/maharashtra/babasaheb-ambedkar-jayanti-2017-ambedkar-jayanti-to-be-celebrated-as-gyan-diwas/|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://lokmat.news18.com/maharastra/ambedkar-jayanti-celebrated-as-world-knowledge-day-258209.html|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती आता 'ज्ञान दिवस' म्हणून साजरा होणार {{!}} News – News18 Lokmat, Today's Latest Marathi News|संकेतस्थळ=News18 Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2018-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805233920/https://lokmat.news18.com/maharastra/ambedkar-jayanti-celebrated-as-world-knowledge-day-258209.html|url-status=dead}}</ref> आंबेडकरांना 'ज्ञानाचे प्रतीक' मानले जाते. [[महाराष्ट्र शासन]]ाने इ.स. २०१७ मध्ये आंबेडकर जयंती 'ज्ञान दिन' म्हणून साजरी करण्याचा निर्णय घेतला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://aajdinank.com/news/news/maharashtra/3595/DR.AMBEDKAR.html| title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर जयंती आता ‘ज्ञान दिवस’ म्हणून साजरी होणार|संकेतस्थळ=aajdinank.com/|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2018-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805233733/http://aajdinank.com/news/news/maharashtra/3595/DR.AMBEDKAR.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.mahapolitics.com/%e0%a4%a1%e0%a5%89-%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%ac-%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%ac%e0%a5%87%e0%a4%a1%e0%a4%95%e0%a4%b0-%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82/| title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जन्मदिवस ज्ञान दिवस म्हणून होणार साजरा – Mahapolitics|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> * [[७ नोव्हेंबर]] हा आंबेडकरांचा शाळा प्रवेश दिवस महाराष्ट्रामध्ये '[[विद्यार्थी दिन (महाराष्ट्र)|विद्यार्थी दिन]]' म्हणून साजरा केला जातो. महाराष्ट्र शासनाने हा निर्णय २७ ऑक्टोबर २०१७ रोजी घेतला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.esakal.com/pune/pune-news-dr-ambedkar-79512| title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांचा शाळा प्रवेश दिन आता विद्यार्थी दिवस|website=www.esakal.com|language=mr|access-date=2020-01-20}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://m.lokmat.com/mumbai/architect-constitution-dr-november-7-student-day-favor-dr-babasaheb-ambedkar/| title=राज्यघटनेचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या प्रीत्यर्थ ७ नोव्हेंबर ‘विद्यार्थी दिवस’|date=2017-10-28|work=Lokmat|access-date=2020-01-20|language=मराठी}}</ref> आंबेडकर हे आदर्श विद्यार्थी होते, ते विद्वान असूनही त्यांनी स्वतःला आजन्म विद्यार्थी मानले. या दिवशी राज्यातील सर्व [[शाळा]] आणि [[कनिष्ठ महाविद्यालय]]ात आंबेडकरांच्या विविध पैलूंवर अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dainikprabhat.com/%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%B6%E0%A4%BE/| title=बाबासाहेब आंबेडकरांचा शाळा प्रवेश दिन “विद्यार्थी दिवस’ ओळखला जाणार {{!}} Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.|website=www.dainikprabhat.com|language=en-US|access-date=2020-01-20|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2018-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615004921/http://www.dainikprabhat.com/%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%B6%E0%A4%BE/|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.loksatta.com/mumbai-news/ambedkar-admission-day-will-celebrate-as-a-student-day-1576631/| title=आंबेडकरांचा शाळा प्रवेश दिन आता विद्यार्थी दिवस|date=2017-10-28|work=Loksatta|access-date=2020-01-20|language=mr-IN}}</ref> * आंबेडकरांच्या सन्मानार्थ [[भारतीय संविधान दिन]] (राष्ट्रीय विधी दिन) [[२६ नोव्हेंबर]] रोजी साजरा केला जातो.<ref>{{cite web|title=Govt. to observe November 26 as Constitution Day|url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/live-pm-modi-at-mumbai-lays-foundation-for-fourth-terminal-at-jnpt/article7749798.ece|publisher=द हिन्दू|accessdate=20 November 2015|date=11 October 2015}}</ref> भारत सरकारने आंबेडकरांचे १२५वे जयंती वर्ष साजरे केले जात असताना त्यांना एक प्रकारची श्रद्धांजली वाहण्यासाठी २६ नोव्हेंबर २०१५ रोजी पहिला अधिकृत संविधान दिन साजरा केला.<ref>{{Cite web|url=https://aajtak.intoday.in/education/story/constitution-day-samvidhan-divas-26-november-dr-bhim-rao-ambedkar-tedu-1-1140319.html|title=Constitution Day: ऐसे बना था भारत का संविधान, डॉ. अंबेडकर ने निभाया अहम रोल|website=aajtak.intoday.in}}</ref> संविधानाबाबत जनजगृती करण्यासाठी आणि आंबेडकरांच्या विचारांचा प्रसार करण्याच्या उद्देशाने देशभरात २६ नोव्हेंबर हा दिवस 'संविधान दिन' म्हणून साजरा केला जातो.<ref name=IT>{{cite news|title=November 26 to be observed as Constitution Day: Facts on the Constitution of India|url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/constitution-of-india/1/496659.html|accessdate=20 November 2015|work=इंडिया टुडे|date=12 October 2015|archive-date=2015-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114203645/http://indiatoday.intoday.in/education/story/constitution-of-india/1/496659.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Law Day Speech|url=http://supremecourtofindia.nic.in/speeches/lawdayspeech.pdf|publisher=Supreme Court of India|accessdate=20 November 2015}}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या सामान्य प्रशासन विभागाने २४ नोव्हेंबर २००८ला आदेश काढून '२६ नोव्हेंबर' हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा करण्याचे घोषित केले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.lokmat.com/nagpur/constitution-day-special-craftsman-e-z-khobragade/| title=संविधान दिन विशेष : शिल्पकार ठरले ई. झेड. खोब्रागडे|last=Tue|पहिले नाव=लोकमत न्यूझ नेटवर्क on|last2=November 26|दिनांक=2019-11-26|संकेतस्थळ=Lokmat|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|last3=2019 10:34am}}</ref> * आंबेडकरांच्या सन्मानार्थ ५ जुलै हा दिवस 'लॉयर्स डे' (वकील दिन) म्हणून साजरा केला जातो. आंबेडकरांनी ५ जुलै १९२३ रोजी वकिली व्यवसायाला सुरुवात केली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://maharashtratimes.com/maharashtra/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/do-not-confine-dr-ambedkar-to-the-constitution/articleshow/71052631.cms| title=डॉ. आंबेडकरांना राज्यघटनेपुरते मर्यादित ठेवू नका|संकेतस्थळ=Maharashtra Times|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> * आंबेडकरांनी २५ डिसेंबर १९२७ रोजी '[[मनुस्मृती]]' या ग्रंथाचे जाहिरपणे दहन केले होते. त्यामुळे '२५ डिसेंबर' हा दिवस '[[मनुस्मृती दहन दिन]]' म्हणून पाळला जातो. * आंबेडकरांनी अशोक विजयादशमीच्या दिवशी १४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी नागपूर येथे 'बौद्ध धर्म' स्वीकारला होता व तसेच लाखो लोकांना बौद्ध धर्माची दीक्षा दिली होती. त्यांच्या या कृतीमुळे बौद्ध धर्माचे प्रवर्तन झाले त्यामुळे 'अशोक विजयादशमी' किंवा १४ ऑक्टोबर हा दिवस '[[धम्मचक्र प्रवर्तन दिन]]' म्हणून साजरा केला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/dhammchakra-pravartan-din-news-in-marathi-125855855.html|title=दीक्षा घेणाऱ्यांची संख्या हजारोंनी वाढली; दीक्षाभूमीवरील गर्दी मात्र बरीच रोडावली|website=Divya Marathi}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/nagpur-news/devendra-fadnavis-nitin-gadkari-to-attend-60th-dhamma-chakra-day-on-october-11-1470283|title=Devendra Fadnavis, Nitin Gadkari To Attend 60th Dhamma Chakra Day On October 11|website=NDTV.com}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskarhindi.com/news/55-thousand-followers-took-the-initiation-of-buddhism-88262|title=55 हजार अनुयायियों ने ली बौद्ध धर्म की दीक्षा,दीक्षाभूमि पर जुटे बौद्ध अनुयायी|first=Dainik Bhaskar|last=Hindi|date=7 October 2019|website=दैनिक भास्कर हिंदी|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191008050952/https://www.bhaskarhindi.com/news/55-thousand-followers-took-the-initiation-of-buddhism-88262|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskarhindi.com/news/62nd-dhammachakra-pravartan-day-on-dikshabhoomi-nagpur-maharashtra-51123|title=धम्म दीक्षा के लिए नागपुर के साथ दिल्ली-मुंबई और औरंगाबाद भी थे लिस्ट में|first=Dainik Bhaskar|last=Hindi|date=18 October 2018|website=दैनिक भास्कर हिंदी|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022051529/https://www.bhaskarhindi.com/news/62nd-dhammachakra-pravartan-day-on-dikshabhoomi-nagpur-maharashtra-51123|url-status=dead}}</ref> * आंबेडकरांनी २० मार्च १९२७ रोजी [[महाड सत्याग्रह|महाडचा सत्याग्रह]] केला होता. त्यामुळे २० मार्च हा दिवस "[[सामाजिक सबलीकरण दिन]]" म्हणून साजरा केला जातो.<ref>{{cite press release | url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2003/rmar2003/20032003/r200320038.html | title=March 20 observed as social empowerment day to commemorate Mahad Satyagrah by Dr. Ambedkar | publisher=Press Information Bureau | date=20 March 2003 | accessdate=29 March 2020}}</ref> == प्रभाव व वारसा == {{हे सुद्धा पहा|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची}} [[चित्र:125 feet Ambedkar Statue in Hyderabad, Telangana (cropped).jpg|इवलेसे|१२५ फुट उंचीचा [[डॉ. बी.आर. आंबेडकर पुतळा, हैदराबाद]]]] [[चित्र:Dr. Ambedkar and the constitution 2015 stamp of India.jpg|180px|इवलेसे|उजवे|भारताच्या २०१५ च्या टपाल तिकिटावर डॉ. आंबेडकर आणि भारतीय संविधान]] [[चित्र:People paying tribute at the central statue of Bodhisattva Babasaheb Ambedkar in Dr. Babasaheb Ambedkar Marathwada University, India.png|180px|इवलेसे|उजवे|[[औरंगाबाद]] येथील [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ]]ातील आंबेडकरांच्या मध्यवर्ती पुतळ्याला अभिवादन करताना एक आंबेडकरवादी कुटुंब]] [[चित्र:Dr Bhimrao Ramji Ambedkar 1891-1956 Indian crusader for social justice lived here 1921-1922.jpg|180px|इवलेसे|उजवे|आंबेडकर समर्पित निळी पट्टी, जी लंडन येथील [[डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर स्मारक]]ाच्या भिंतीवर लावलेली आहे]] डॉ. आंबेडकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे व कर्तृत्त्वाचे मूल्यांकन करताना जगातील अनेक विद्वानांनी त्यांना ''या शतकातील युगप्रवर्तक'' म्हणून संबोधले आहे.<ref name="ReferenceA">{{स्रोत पुस्तक|title=डॉ. आंबेडकरी प्रणाली आणि आपण|last=लोखंडे|first=डॉ. भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=१३ एप्रिल २०१२|isbn=|location=कोल्हापूर|pages=५ व २७४}}</ref><ref name="लोखंडे २०१२ २२०">{{Cite book|title=डॉ. आंबेडकरी हितशत्रुंच्या जाणिवा|last=लोखंडे|first=भाऊ|publisher=परिजात प्रकाशन|year=२०१२|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=२२०|language=मराठी}}</ref> त्याच काळातील बंगालचा गव्हर्नर रिचर्ड कॅसे म्हणतो की, डॉ. आंबेडकर बुद्धिमत्तेचा व ज्ञानाचा मूळ झरा आहे.<ref name="ReferenceA"/><ref name="लोखंडे २०१२ २२०"/> तर त्यांना बुद्ध धम्माची दीक्षा देणारे महास्थवीर भदन्त चंद्रमणी त्यांना ''या युगातील भगवान बुद्ध'' म्हणतात.<ref name="ReferenceA"/><ref name="लोखंडे २०१२ २२०"/> [[भालचंद्र मुणगेकर|डॉ. भालचंद्र मुणगेकर]] म्हणतात, की "विसाव्या शतकावर महात्मा गांधींचा निर्विवाद प्रभाव होता, तर प्रचंड विद्वत्ता, ताकद व विचारप्रवर्तक योगदानामुळे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी एकविसावे शतक गाजवले."<ref name="auto32" /> [[नरेंद्र जाधव]] म्हणतात की, "महात्मा गांधी हे 'भारताचे राष्ट्रपिता' होते तर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे 'प्रजासत्ताक भारताचे राष्ट्रपिता' होते!"<ref>https://southasiamonitor.org/videogallery-details.php?nid=29402&type=videogallery{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> महात्मा गांधींऐवजी आंबेडकर "प्रतिकार आणि सामाजिक प्रबोधनाचे नवे प्रतीक" ठरले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.news18.com/news/opinion/why-ambedkar-has-replaced-gandhi-as-the-new-icon-of-resistance-and-social-awakening-2437333.html|title=Why Ambedkar Has Replaced Gandhi as the New Icon of Resistance and Social Awakening|संकेतस्थळ=www.news18.com|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> आंबेडकरांचा सामाजिक-राजकीय सुधारक म्हणून आधुनिक भारतावर मोठा प्रभाव पडला आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|first=Barbara R.|last=Joshi|title=Untouchable!: Voices of the Dalit Liberation Movement|url=https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13|year=1986|publisher=Zed Books|pages=11–14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160729072018/https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13|archivedate=29 July 2016|df=dmy-all}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|first=D.|last=Keer|title=Dr. Ambedkar: Life and Mission|url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61|year=1990|publisher=Popular Prakashan|page=61 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160730015400/https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61|archivedate=30 July 2016|df=dmy-all}}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात भारतातील त्यांच्या सामाजिक-राजकीय विचारांचा राजकारणामध्ये आदर आहे. त्यांच्या पुढाकारामुळे जीवनाच्या विविध क्षेत्रात परिणाम झाला आहे आणि आज भारताची सामाजिक-आर्थिक आणि कायदेशीर प्रोत्साहनांद्वारे सामाजिक-आर्थिक धोरणे, शिक्षण आणि सकारात्मक कृती पाहता भारताचा दृष्टिकोन बदलला आहे. स्वतंत्र भारताचे प्रथम कायदामंत्री म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली आणि संविधानाचा मसूदा तयार करण्याऱ्या मसूदा समितीचे ते अध्यक्ष झाले. त्यांनी वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर पूर्णपणे विश्वास ठेवला आणि जातीरहित समाजाचा पुरस्कार केला. जातिव्यवस्थेवर केलेल्या त्यांच्या विधानांनी त्यांना सनातनी हिंदुंमध्ये विवादास्पद व अलोकप्रिय बनविले. तथापि, दलित व दलितेतर हिंदू समाजावरही त्यांच्या विचारांचा व कार्यांचा प्रभाव पडला आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|first=Susan|last=Bayly|title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age|url=https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&pg=PA259|year=2001|publisher=Cambridge University Press|page=259 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160801081134/https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&pg=PA259|archivedate=1 August 2016|df=dmy-all}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/unknown-10-factors-of-baba-saheb-ambedkar-1662923/|title=डॉ. बाबासाहेबांच्या या १० गोष्टी तुम्हाला माहित आहेत का?|दिनांक=2018-04-14|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> त्यांच्या बौद्ध धर्मात केलेल्या धर्मांतराने भारतात व परदेशात बौद्ध तत्त्वज्ञानाच्या अभिव्यक्तीमध्ये पुनरुज्जीवन घडून आले.<ref>{{स्रोत पुस्तक |last1=Naik |first1=C.D |title=Thoughts and philosophy of Doctor B.R. Ambedkar |edition=First |year=2003 |publisher=Sarup & Sons |location=New Delhi |isbn=81-7625-418-5 |oclc=53950941 |page=12 |chapter=Buddhist Developments in East and West Since 1950: An Outline of World Buddhism and Ambedkarism Today in Nutshell}}</ref> आंबेडकर हे भारतातील ''निदर्शकांचे प्रतीक'' बनले आहेत. भारतातील राष्ट्रीय स्तरावरील होणाऱ्या निदर्शनांमधील किंवा आंदोलनांमधील निदर्शनकर्ते आंबेडकरांची प्रतिमा हाती घेऊन त्याच्या नावाचा जयघोष करून आपल्या मागण्या सादर करीत असतात.<ref>{{Cite web|url=https://time.com/5770511/india-protests-br-ambedkar/|title=As India’s Constitution Turns 70, Opposing Sides Fight Over Its Author’s Legacy|website=Time|access-date=2021-02-13|archive-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128072951/https://time.com/5770511/india-protests-br-ambedkar/|url-status=dead}}</ref> प्रामुख्याने दलितांचे प्रतीक समजले जाणारे आंबेडकर इतर मागासवर्गीयांचेही ([[ओबीसी]]ंचे) प्रतीक बनले आहेत. दलित व आदिवासीखेरीज इतर मागासवर्गीय, अल्पसंख्य, तसेच सवर्ण समाज सुद्धा आंबेडकरांना आपले प्रेरणास्रोत मानतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.dnaindia.com/india/report-why-only-dalit-icon-ambedkar-is-an-obc-icon-too-2204394|title=Why only Dalit icon, Ambedkar is an OBC icon too|last=Srivastava|पहिले नाव=Kanchan|दिनांक=2016-04-21|संकेतस्थळ=DNA India|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/lucknow-city-political-consciousness-of-the-upper-castes-also-influenced-by-babasaheb-research-by-babasaheb-bhimrao-ambedkar-university-lucknow-jagran-special-21700565.html|title=दल में नहीं हर दिल में बसे डा.भीमराव आंबेडकर, सवर्णों की राजनीतिक चेतना में भी शामिल हुए बाबा साहेब|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2021-06-16}}</ref> {{Photomontage | photo1a = Dr Babasaheb Ambedkar at home Rajgriha – 1946.jpg | photo1b = Maharajah_of_Kolhapur_1912.jpg | photo1c = Mphule.jpg | photo1d = | photo2a = | photo2b = | photo2c = | photo2d = | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 480 | text = डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, [[राजर्षी शाहू महाराज]] व [[महात्मा जोतीराव फुले]] | text_background = white }} महाराष्ट्राला तीन प्रमुख [[समाजसुधारक|समाजसुधारकांचा]] वैचारिक वारसा लाभला असल्यामुळे या राज्यास "[[फुले-शाहू-आंबेडकरांचा महाराष्ट्र]]" असे म्हणतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/editorial/only-then-will-dream-maharashtra-shahu-phule-ambedkar-and-yashwantrao-chavan-happen/|title=maharashtra day: ...तरच शाहू, फुले, आंबेडकर अन् यशवंतराव चव्हाणांच्या स्वप्नातील महाराष्ट्र घडेल|last=author/online-lokmat|date=2020-05-01|website=lokmat|language=mr-in|access-date=2020-08-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/editorial/samwad/phule-shahu-ambedkar-just-for-speech/articleshow/71461791.cms|title=‘फुले-शाहू-आंबेडकर’ भाषणापुरतेच!|website=maharashtra times|language=mr|access-date=2020-08-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forwardpress.in/2016/11/shahu-phule-aur-ambedkar-ke-bich-ki-mahatvpurn-kadi/|title=शाहू : फुले और आंबेडकर के बीच की महत्वपूर्ण कड़ी|last=धारा|first=lalitha dhara ललिता|date=2016-11-25|website=फॉरवर्ड प्रेस|language=hi-in|access-date=2020-08-05}}</ref> भारतात आणि इतरत्र अनेकदा त्यांना ''बाबासाहेब'' म्हणले जाते, ज्याचा मराठीत अर्थ "आदरणीय" किंवा "आदरणीय पिता" असा होय. कोट्यवधी भारतीय त्यांना "महान मुक्तिदाता" मानतात. सप्टेंबर १९२७ पासून, डॉ. भीमराव आंबेडकर यांना त्यांचे कार्यकर्ते व अनुयायी सन्मानपूर्वक "डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर" म्हणून संबोधित करु लागले.<ref>{{Cite book|title=महामानव डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर|last=गायकवाड 'राजवंश'|first=डॉ. ज्ञानराज काशिनाथ|publisher=रिया प्रकाशन|year=२०१६|isbn=|location=|pages=१३८|language=मराठी}}</ref><ref>{{Cite book|title=महाराष्ट्राचा समग्र इतिहास|last=कठारे|first=डॉ. अनिल|publisher=कल्पना प्रकाशन|year= २०१७|isbn=|location=नांदेड|page=६९०|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरांना मुख्यत्वे भीम तसेच काहीदा भीमा, भिवा, भीमराव, भीमराज, बाबा, बा भिमा, बाबासाहेब यासारख्या नावांनीही संबोधिले जाते. त्यांच्या "भीम" नावाचा वापर [[भीम जन्मभूमी]], [[भीम जयंती]], [[जय भीम]], भीम स्तंभ, [[भीम गीत]], [[भीम ध्वज]], [[भीम आर्मी]], भीम नगर, [[भीम ॲप]], भीम सैनिक, [[भीम गर्जना]] सारख्या अनेक ठिकाणी केला जातो.<ref>{{cite web|url=https://www.loksatta.com/mumbai-news/ambedkri-flame-of-bhim-crowd-in-chaityabhoomi-1801336/|title=चैत्यभूमीवरील 'भीम'गर्दीत आंबेडकरी विचारांची ज्योत|date=7 December 2018|website=Loksatta|language=mr-IN|access-date=20 January 2020}}</ref> आंबेडकर यांचे नाव भीमराव होते त्यामुळे त्यांनी निर्माण केलेल्या शक्तीला 'भीमशक्ती' संबोधण्याचा प्रघात आहे. महाडच्या सत्याग्रहाच्या प्रसंगानंतर आंबेडकरी शक्तीला भीमशक्ती म्हणले जाऊ लागले, परंतु हा शब्द प्रामुख्याने १९५७ च्या दुसऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर प्रचारात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/vishesh-news/shivshakti-bhimshakti-1115649/|title=शिवशक्ती-भीमशक्ती : एक मृगजळ|दिनांक=2015-06-21|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> [[आंबेडकरवाद]]ी लोक एकमेकांना नमस्कार किंवा अभिवादन करण्यासाठी "[[जय भीम]]" शब्द उच्चारतात. 'जय भीम'मुळे आंबेडकरांप्रती असलेला आदर व्यक्त केला जातो. "जय भीम" या शब्दातील 'जय'चा अर्थ 'विजय' होय, व 'भीम' हे आंबेडकरांचे नाव आहे; तसेच जयभीम या संयुक्त शब्दाचा अर्थ "डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा विजय असो" असा आहे. 'जयभीम' या प्रेरणादायी शब्दाची सुरुवात [[एल.एन. हरदास]] यांनी इ.स. १९३९ मध्ये केली होती. सर्वप्रथम [[डिसेंबर २०|२० डिसेंबर]] [[इ.स. १९४१|१९४१]] पासून स्वतः आंबेडकर अभिवादन म्हणून 'जयभीम' वापरू लागले.<ref>{{Cite book|last=Christophe|first=Jaffrelot|year=2005|title=Dr Ambedkar and untouchability: analysing and fighting caste|pages=154–155|ISBN=978-1-85065-449-0|ref=harv}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ramteke|first=P. T.|title=Jai Bhim che Janak Babu Hardas L. N.|language = mr}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jamnadas|first=K.|title=Jai Bhim and Jai Hind|url=http://www.ambedkar.org/jamanadas/JaiBhim.htm}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/vidarbha-news/nagpur/babu-hardas-l-n-still-neglected-251532|title=कोण होते 'जयभीम'चे जनक? का अजूनही आहेत उपेक्षित? {{!}} eSakal|संकेतस्थळ=www.esakal.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2020-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125152129/https://www.esakal.com/vidarbha-news/nagpur/babu-hardas-l-n-still-neglected-251532|url-status=dead}}</ref> [[निळा रंग]] आंबेडकरांच्या विचारधारा आणि आंबेडकरी चळवळीचे प्रतीक मानला जातो. आंबेडकरांच्या समता सैनिक दलाचा आणि राजकीय पक्षांचा निळा रंग होता. 'तारे असलेला निळा झेंडा' हा समता सैनिक दलाचा ध्वज आहे. 'या ध्वजाचा अर्थ आहे स्वातंत्र्य, समता, बंधुता आणि आपले उद्दिष्ट गाठण्यासाठी संघर्ष करणे,' असे समता सैनिक दलाच्या घटनेत लिहिले आहे. शेड्युल कास्ट फेडरेशनचा ध्वज निळा होता. १९५७ मध्ये आंबेडकरांच्या सहकाऱ्यांनी भारतीय रिपब्लिकन पक्ष स्थापन केला. तेव्हा डॉ. आंबेडकरांनी दिलेला निळा रंग कायम ठेवण्यात आला. डॉ. आंबेडकरांच्या काळातच निळा रंग हा क्रांतीचे प्रतीक ठरला होता. डॉ. आंबेडकरांचे नेतृत्व म्हणजे निळा झेंडा असे समीकरण होते.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-59537984|title=आंबेडकरी चळवळ आणि निळ्या रंगाचे नाते काय? निळ्या रंगाचे महत्त्व काय?|via=www.bbc.com}}</ref> अनेक [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी|सार्वजनिक संस्था, विद्यापीठे, महाविद्यालये, वास्तु, रस्ते, इत्यादी गोष्टी आंबेडकरांच्या सन्मानार्थ त्यांच्या नावाने नामांकित]] आहेत. त्यापैकी [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], [[डॉ. बी.आर. आंबेडकर राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्थान, जालंधर]], [[आंबेडकर विद्यापीठ दिल्ली]], [[डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार]] आहेत. सन १९९० मध्ये, भारतीय [[संसद भवन]]ाच्या मध्यवर्ती कक्षात [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे तैलचित्र, संसद भवन|आंबेडकरांचे मोठे अधिकृत तैलचित्र]] लावण्यात आले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://164.100.47.194/loksabha/writereaddata/our%20parliament/List%20of%20Statues%20and%20Portraits.htm|title=Lok Sabha|website=164.100.47.194|access-date=2020-07-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rajyasabha.nic.in/rsnew/picture_gallery/dr_brambedkar.asp|title=Rajya Sabha|website=rajyasabha.nic.in|access-date=2020-07-14}}</ref> भारतातील गावात, शहरात, चौकात, रेल्वे स्थानक, उद्याने, स्मारके या ठिकाणी आंबेडकरांचे पुतळे मोठ्या संख्येने स्थापित केलेले आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/india/2015/10/151002_ambedkar_cage_statue_tamilnadu_sr|title='सलाखों' में आंबेडकर की मूर्तियां|date=2 ऑक्टो, 2015|website=BBC News हिंदी}}</ref> भारताबाहेर सुद्धा त्यांचे काही पुतळे उभारण्यात आले आहेत. <ref>https://www.livemint.com/news/india/watch-tallest-statue-of-ambedkar-outside-india-unveiled-in-maryland-us-11697348235292.html</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/dr-b-r-ambedkars-statue-unveiled-at-koyasan-university-in-japan/articleshow/48903558.cms?from=mdr|title=Dr B R Ambedkar's statue unveiled at Koyasan University in Japan|date=10 सप्टें, 2015|via=The Economic Times - The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/pm-narendra-modi-inaugurates-ambedkar-memorial-in-london-1243419|title=PM Narendra Modi Inaugurates Ambedkar Memorial in London|website=www.ndtv.com}}</ref> १४ एप्रिल २०२३ रोजी १३२व्या आंबेडकर जयंतीदिनी “[[डॉ. बी.आर. आंबेडकर पुतळा, हैदराबाद|१२५ फुट डॉ. बी.आर. आंबेडकरांचा पुतळा]]” [[तेलंगणा]]ची राजधानी [[हैदराबाद]] येथे उभारण्यात आला आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Nanisetti|first=Serish|url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/125-foot-ambedkar-statue-to-be-ready-for-opening-in-hyderabad-by-april-14/article66435459.ece|title=125-foot Ambedkar statue to be ready for opening in Hyderabad by April 14|date=2023-01-28|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> या पुतळ्याची एकूण उंची १७५ फूट असून तो ५० फुट उंचीच्या चबुतऱ्यावर उभा आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/urban/in-photos-construction-of-125-foot-ambedkar-statue-in-full-swing-in-hyderabad|title=In Photos: Construction of 125 Foot Ambedkar Statue in Full Swing in Hyderabad|website=The Wire|access-date=2023-04-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/telangana-news/125-feet-tall-br-ambedkar-statue-unveiled-by-kcr-in-hyderabad-3948353|title=125 Feet Tall BR Ambedkar Statue Unveiled By KCR In Hyderabad|website=NDTV.com|access-date=2023-04-14}}</ref> [[चित्र:The bronze statue of BR Ambedkar in Ambedkar Memorial Park, Lucknow, identical to Lincoln's.jpg|thumb|लखनौमधील [[आंबेडकर मेमोरिअल पार्क|आंबेडकर स्मारकातील]] आंबेडकरांचा पुतळा]] लखनौमधील [[आंबेडकर मेमोरिअल पार्क|आंबेडकर स्मारक पार्क]] त्यांच्या स्मृतींना समर्पित आहे. येथील [[चैत्य]]ामध्ये त्यांचे जीवनचरित्र दाखवणारी स्मारके आहेत. या स्मारकातील बसलेल्या स्थितीतील आंबेडकरांचा कांस्य पुतळा हा [[वॉशिंग्टन, डी.सी.]] मध्ये असलेल्या [[लिंकन स्मारक|लिंकन स्मारकातील]] [[अब्राहम लिंकन]] यांच्या पुतळ्याप्रमाणे बनवण्यात आला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Dr. B.R. Ambedkar Samajik Parivartan Sthal |url=http://www.up-tourism.com/destination/lucknow/other_attraction.htm |publisher=Department of Tourism, Government of UP, Uttar Pradesh |accessdate=17 July 2013 |quote=New Attractions |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130719163239/http://www.up-tourism.com/destination/lucknow/other_attraction.htm |archivedate=19 July 2013 |df=dmy-all}}</ref><ref name="Ambedkar Memorial Lkh">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Ambedkar Memorial, Lucknow/India|url=http://in.remmers.com/fileadmin/remmers-in/references/india/IND_Lucknow_Ambedkar_Memorial.pdf|publisher=Remmers India Pvt. Ltd|accessdate=17 July 2013|quote=Brief Description |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102211326/http://in.remmers.com/fileadmin/remmers-in/references/india/IND_Lucknow_Ambedkar_Memorial.pdf|archivedate=2 November 2013|df=dmy-all}}</ref> १९२० च्या दशकात आंबेडकर विद्यार्थी म्हणून [[लंडन]]मध्ये ज्या इमारतीत राहिले, ती तीन मजली वास्तू [[महाराष्ट्र सरकार]]ने विकत घेऊन त्याचे संग्रहालयात रूपांतर केले. इ.स. २०१५ मध्ये त्यांचे हे [[डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर स्मारक]] झाले.<ref>[http://www.hindustantimes.com/india/maharashtra-government-buys-br-ambedkar-s-house-in-london/story-y2c9YAdgdEOzUPWH1lcXHM.html Maharashtra government buys BR Ambedkar's house in London] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160425144149/http://www.hindustantimes.com/india/maharashtra-government-buys-br-ambedkar-s-house-in-london/story-y2c9YAdgdEOzUPWH1lcXHM.html |date=25 April 2016 }}, Hindustan Times, 27 August 2015.</ref> २०१२ मध्ये, [[सीएनएन आयबीएन]], हिस्ट्री टिव्ही१८ व [[आऊटलुक इंडिया]] यांच्या संयुक्त उपक्रमाद्वारे घेण्यात आलेल्या ''[[द ग्रेटेस्ट इंडियन]]'' सर्वेक्षणात [[जवाहरलाल नेहरू|नेहरू]] व [[वल्लभभाई पटेल|पटेल]] यांना मागे टाकत आंबेडकर पहिल्या क्रमांकावर आले. या सर्वेक्षणात २८ परीक्षक होते आणि देश-विदेशातील २० कोटीपेक्षा अधिक लोकांनी यात मते दिली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |title=The Greatest Indian after Independence: BR Ambedkar |url=http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html |publisher=IBNlive |date=15 August 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106012934/http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html |archivedate=6 November 2012 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |title=The Greatest Indian |url=http://www.historyindia.com/TGI/ |publisher=historyindia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120808090032/http://www.historyindia.com/TGI/ |archivedate=8 August 2012 |df=dmy-all}}</ref> तत्पूर्वी, इ.स. २००७ मध्ये झालेल्या सर्वेक्षणात ''६० सर्वश्रेष्ठ भारतीयां''मध्ये आंबेडकरांचा सुद्धा समावेश होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20080421-60-greatest-indians-736022-2008-04-11|title=60 greatest Indians|last=April 11|पहिले नाव=S. Prasannarajan|last2=April 21|first2=2008 ISSUE DATE:|संकेतस्थळ=India Today|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|last3=August 13|first3=2008UPDATED:|last4=Ist|first4=2008 18:30}}</ref> आंबेडकरांच्या राजकीय तत्त्वज्ञानाने मोठ्या संख्येने राजकीय पक्ष, प्रकाशने, कामगार संघटनांचा आणि विविध संस्थांचा उगम झाला आहे, हे संपूर्ण भारतात आणि विशेषतः महाराष्ट्रात जास्त सक्रिय आहेत. बौद्ध धर्माबद्दलच्या त्यांच्या प्रबंधामुळे भारताच्या लोकसंख्येतील मोठ्या वर्गांमध्ये बौद्ध तत्त्वज्ञानाबद्दल रूची वाढली आहे. सन १९५६ मधील आंबेडकरांच्या नागपूर येथील धर्मांतर सोहळ्याचे अनुकरण करत, वर्तमान काळातील मानवाधिकार कार्यकर्त्यांद्वारे मोठ्या प्रमाणावर बौद्ध धर्मांतर सोहळे आयोजित केले जातात.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2007/05/28/stories/2007052806851200.htm|title=One lakh people convert to Buddhism|work=द हिंदू|date=28 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100829082828/http://www.hindu.com/2007/05/28/stories/2007052806851200.htm|archivedate=29 August 2010|df=dmy-all}}</ref> भारतीय बौद्ध अनुयायी विशेषतः [[नवयान]]ी आंबेडकरांना "[[बोधिसत्त्व]]" व "[[मैत्रेय]]" असे संबोधतात.<ref name="Fitzgerald2003">{{स्रोत पुस्तक|author= Fitzgerald, Timothy|title= The Ideology of Religious Studies|url=https://books.google.com/books?id=R7A1f6Evy84C&pg=PA129| year=2003|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0-19-534715-9|page=129}}</ref><ref name="KuldovaVarghese2017">{{स्रोत पुस्तक|author=M.B. Bose|editor=Tereza Kuldova and Mathew A. Varghese|title=Urban Utopias: Excess and Expulsion in Neoliberal South Asia |url=https://books.google.com/books?id=6c9NDgAAQBAJ&pg=PA144 |year=2017|publisher=Springer|isbn=978-3-319-47623-0|pages=144–146}}</ref><ref>{{harvtxt|Michael|1999}}, p. 65, notes that "The concept of Ambedkar as a Bodhisattva or enlightened being who brings liberation to all backward classes is widespread among Buddhists." He also notes how Ambedkar's pictures are enshrined side-to-side in Buddhist Vihars and households in Indian Buddhist homes.</ref> [[शाहू महाराज|राजर्षी शाहू महाराजांनी]] आंबेडकरांच्या कार्याविषयीचा आदरभाव व्यक्त करण्यासाठी त्यांना लिहिलेल्या एका पत्रात ''रा. लोकमान्य आंबेडकर'' असा मायना महाराजांनी लिहिला होता.<ref>{{Cite book|title=राजर्षी शाहू छत्रपती: जीवन व शिक्षणकार्य|last=भगत|first=रा.तु.|publisher=रिया पब्लिकेशन्स|year=२०१६|isbn=|location=कोल्हापुर|pages=६४|language=मराठी}}</ref> आंबेडकरी विचारांचा प्रभाव भारतातच नाही तर जगभरातल्या समता लढ्यांमध्ये सुद्धा दिसतो.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/marathi/india-46472649|title=डॉ. आंबेडकरांची गांधीजींवर टीका : 'वास्तव, कडवटपणा, संताप यांचं मिश्रण'|date=७ डिसेंबर २०१८ |via=www.bbc.com}}</ref> तसेच आंबेडकरांचे [[तत्त्वज्ञान]] [[आंबेडकरवाद]] हा मानवी मूल्यांवर आधारित आहे. त्यांच्या तत्त्वज्ञानातून इतर देशातील शोषित लोकांना प्रेरणा मिळाली आहे. [[जपान]]मध्ये [[बुराकू]] नावाची एक शोषित जमात आहे. या जमातीच्या नेत्यांनी भारतात येऊन आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास केला व त्यापासून प्रभावित झाले. ते नेते आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाचा बुराकू जमातीत प्रसार करीत आहे. बुराकू जमात ही आंबेडकरांना आपले प्रेरणास्थान मानते.<ref>Yengde, Suraj (11 October 2018) [https://thewire.in/caste/at-japan-convention-dalit-and-burakumin-people-forge-solidarity At Japan Convention, Dalit and Burakumin People Forge Solidarity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190414232224/https://thewire.in/caste/at-japan-convention-dalit-and-burakumin-people-forge-solidarity |date=14 April 2019 }}. ''The Wire''</ref><ref>Kumar, Chetham (14 October 2018) [https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/jai-bhim-jai-burakumin-working-for-each-other/articleshow/66197117.cms Jai Bhim Jai Burakumin: Working for each other] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190203115050/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/jai-bhim-jai-burakumin-working-for-each-other/articleshow/66197117.cms |date=3 February 2019 }}. ''Times of India''.</ref> [[नेपाळ]]मधील दलितही आंबेडकरांपासून प्रभावित झाले आहेत. ते आंबेडकरांकडे आपला मुक्तिदाता म्हणून पाहतात आणि नेपाळी आंबेडकरवादी चळवळही चालवतात. आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाचे पालन करणे: "शिका, संघटित व्हा, संघर्ष करा" हा जातीनिष्ठ भेदभाव आणि अस्पृश्यता दूर करण्याचा एकमेव मार्ग असल्याचे त्यांचे मत आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.forwardpress.in/2014/06/nepals-dalits-should-turn-to-ambedkar-gahatraj-hindi/|title=आंबेडकर से जुड़ें नेपाल के दलित : गहतराज|first=Vidya Bhushan Rawat विद्या भूषण|last=रावत|date=1 जून, 2014}}</ref> [[युरोप]]मधील [[हंगेरी]] देशातील [[रोमा जिप्सी|जिप्सी]] लोकांचे नेते जानोस ओरसोस यांच्यावरही आंबेडकरांच्या विचारांचा प्रभाव पडला. त्यांनी आंबेडकरांचे विचार जिप्सो लोकांमध्ये पेरून त्यांच्यात परिवर्तन घडवून आणले.<ref name=":1">{{Citation|last=Bouddha Jiwan|title=Ambedkar in Hungary Hindi Dubbed|date=2016-11-01|url=https://m.youtube.com/watch?v=5isB43Rr5sU|accessdate=2018-03-26}}</ref> १९९० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, काही [[हंगेरी|हंगेरियन]] रोमानी लोकांना स्वतःच्या परिस्थितीत आणि भारतातील दलित लोकांच्या परिस्थितीत साम्यता आढळून आली; त्यांनी आंबेडकरांच्या धर्मांतरापासून प्रेरित होऊन बौद्ध धर्मांत रूपांतरित होण्यास सुरुवात केली. हंगेरीयन लोकांनी सन २००७ मध्ये [[साजोकाझा]] गावात [[डॉ. आंबेडकर हायस्कूल, हंगेरी|डॉ. आंबेडकर हायस्कूल]] नावाची शाळा सुरू केली. हंगेरीत आंबेडकरांच्या नावाने तीन विद्यालये सुरू करण्यात आली आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://drambedkarbooks.com/2016/04/15/first-dr-ambedkar-statue-installed-at-the-heart-of-europe-hungary/|title=First Dr. Ambedkar statue installed at the heart of Europe – Hungary!|दिनांक=2016-04-15|संकेतस्थळ=Dr. B. R. Ambedkar's Caravan|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2018-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221041408/https://drambedkarbooks.com/2016/04/15/first-dr-ambedkar-statue-installed-at-the-heart-of-europe-hungary/|url-status=dead}}</ref> येथे विद्यार्थ्यांना आंबेडकरांचे धडे शिकवले जातात. त्यामध्ये आंबेडकरांचा शिक्षणासाठीचा संघर्ष, जातिविरोधी चळवळी व भारतीय संविधान निर्मितीतील योगदान या बाबी शिकवल्या जातात. या शाळेत १४ एप्रिल २०१६ रोजी आंबेडकरांचा अर्धपुतळा स्थापन करण्यात आला आहे, जो हंगेरीतील [[जय भीम नेटवर्क, हंगेरी|जयभीम नेटवर्क]]ने शाळेस भेट दिला होता.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/Ambedkar-in-Hungary/article15941919.ece|title=Ambedkar in Hungary|date=2009-11-22|work=द हिंदू|access-date=2018-03-26|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी |url=http://www.hindu.com/mag/2009/11/22/stories/2009112250120300.htm |title=Magazine / Land & People: Ambedkar in Hungary |work=द हिंदू |date=22 November 2009 |accessdate=17 July 2010 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100417181130/http://www.hindu.com/mag/2009/11/22/stories/2009112250120300.htm |archivedate=17 April 2010 |df=dmy-all}}</ref> २५ डिसेंबर १९५४ रोजी आंबेडकरांनी देहूरोड येथे भगवान बुद्धांच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना केली होती. या दिनाच्या निमित्ताने २५ डिसेंबर, २०१९ रोजी सुमारे एक लाख आंबेडकरी बौद्ध अनुयायांनी बुद्धवंदना म्हणली.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/pune-news/dr-babasaheb-ambedkars-followers-say-mahabuddha-vandana-msr-87-2044820/|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या अनुयायांनी म्हटली महाबुद्धवंदना|date=२५ डिसेंबर २०१९ }}</ref> === भारतीय समाजावरील प्रभाव === डॉ. आंबेडकरांचा भारतीय समाज जीवनावर अनेक प्रकारे प्रभाव पडलेला आहे. ==== जातिव्यवस्थेचे उच्चाटन ==== आंबेडकरांच्या कार्यामुळे भारतीय समाजात सुमारे ५००० वर्षापासून प्रचलित असलेल्या जातिव्यवस्थेत बदल सुरू झाले. विषमतेवर आधारलेल्या जातिव्यवस्थेच्या जागी समतेवर आधारलेली [[लोकशाही]] व्यवस्था प्रस्थापित होण्यास चालना मिळाली.<ref name="auto4" /> तसेच [[विवाह]], [[धर्म]], [[अर्थशास्त्र|अर्थ]], [[शिक्षण]] [[राज्य]] या सामाजिक संस्थांतही परिवर्तन सुरू झाले. [[नवबौद्ध]]ांनी हिंदूविवाह पद्धती नाकारली व बौद्ध विवाहपद्धती स्वीकारली. आंबेडकरांच्या पुरोगामी विचारांमुळे दलितांनी [[बलुता पद्धती]]चा त्याग केला. त्यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा चेहरामोहरा बदलला. जे लोक शिक्षणापासून वंचित होते त्यांनी शिक्षण घेणे सुरू केल्याने शिक्षणाचे सर्वत्रीकरण घडून आले. [[आरक्षण]]ाच्या धोरणामुळे [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती]]ंना राजकीय व प्रशासकीय सत्ता मिळाली. परिणामी समाजातील सर्व घटकांना राजकीय सहभाग मिळणे शक्य झाले.<ref name="auto11" /> ====अस्पृश्यांची उन्नती==== डॉ. आंबेडकरांच्या कार्यामुळे अस्पृश्यांना त्यांच्यावर होणाऱ्या अन्यायाची जाणीव झाली. परिणामी त्याच्यांत आत्मविश्वास व आत्मविष्कार निर्माण झाला. आपणच आपल्या विकासासाठी लढा दिला पाहिजे, याची जाणीव झाली. आंबेडकरांनी अस्पृश्यांच्या उन्नतीसाठी राज्यघटनेत ज्या विशेष तरतुदी केल्या, त्यामुळे अस्पृश्यांच्या हक्कांना घटनात्मक वैधता प्राप्त झाली. भारत सरकारच्या विविध समाजकल्याणकारी योजनांचे मोठे श्रेय आंबेडकरांच्या कार्यास जाते. आंबेडकरांच्या प्रयत्नांमुळेच अस्पृश्यांना शिक्षणसंस्था, कायदेमंडळ, पंचायत राज्यव्यवस्था, सरकारी नोकऱ्या इत्यादींमध्ये आरक्षण मिळाले. याचा परिणाम म्हणून अस्पृश्यांमध्ये ऊर्ध्वगामी सामाजिक गतिशीलतेस चालना मिळाली.<ref>{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४४ व १४५|language=मराठी}}</ref> ====बौद्ध धर्माचा प्रसार==== इसवी सन पूर्व ३ऱ्या शतकात [[सम्राट अशोक]]ांच्या काळात भारताचा राज्यधर्म असलेल्या बौद्ध धर्माचा ११व्या शतकानंतर भारतात झाला. आंबेडकरांनी बौद्ध धर्म स्वीकारल्याने बौद्ध धर्माच्या प्रसारास चालना मिळाली. [[महाराष्ट्र]], [[उत्तर प्रदेश]], [[पंजाब]], [[मध्य प्रदेश]], [[गुजरात]] व इतरही काही राज्यांत लाखो लोकांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला, इतरही उच्चशिक्षित लोकही बौद्ध धर्माकडे आकर्षित झाले. त्यांनी [[बौद्ध तत्त्वज्ञान]], [[बौद्ध साहित्य|साहित्य]] व [[पाली भाषा]] यांच्या अभ्यासाला सुरुवात केली. आंबेडकरांनी बौद्ध धर्म स्वीकारल्याने भारतात बौद्ध धर्माचे पुनरुज्जीवन झाले.<ref name="auto11">{{Cite book|title=समाजशास्त्र (इयत्ता १२ वी)|last=लेखक मंडळ|first=महाराष्ट्र|publisher=महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ|year=२०१३|isbn=|location=पुणे|pages=१४५|language=मराठी}}</ref> १९५६ नंतर दरवर्षी अखंडपणे हजारों-लाखोंच्या संख्येने लोक बौद्ध धर्म स्वीकारत आहेत. २००१ ते २०११ च्या जनगणनेवरून भारतातील [[अनुसूचित जाती]]मध्ये अत्यंत वेगाने वाढणारा धर्म म्हणजे बौद्ध धर्म होय. २०११ च्या जनगणनेनुसार, एकूण भारतीय बौद्धांत सुमारे १३% पूर्वीपासूनचे म्हणजेच पारंपारिक बौद्ध आहेत तर ८७% [[नवयान]]ी बौद्ध किंवा [[नवबौद्ध]] आहेत. आणि देशातील जवळजवळ ९०% नवयानी बौद्ध हे [[महाराष्ट्र]] राज्यात आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indiaspendhindi.com/cover-story/%E0%A4%A6%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AC%E0%A5%8C%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A7-%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE-%E0%A4%85%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BE|title=दलितों का बौद्ध धर्म अपनाना जारी, लेकिन परिवर्तन दर कम|last=मउदगिल|first=मनु|date=2017-06-23|work=IndiaSpend|access-date=2018-03-16|language=en-US}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.nationaldastak.com/country-news/buddhism-has-brought-literacy-gender-equality-and-well-being-to-dalits/|title=Page not found|संकेतस्थळ=National Dastak|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2018-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801124755/http://www.nationaldastak.com/country-news/buddhism-has-brought-literacy-gender-equality-and-well-being-to-dalits/|url-status=dead}}</ref> ====दलित चळवळीचा उदय==== आंबेडकरांच्या प्रयत्नांमुळे [[दलित चळवळ]]ीचा उदय झाला. सुरुवातीस केवळ [[महार]] लोकच या चळवळीत सहभागी झाले होते. शिक्षणप्रसाराबरोबरच इतर मागास जातीही आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाने प्रभावित झाल्या व त्यांनी त्यांच्या हक्कांसाठी चळवळी सुरू केल्या. दलित चळवळीला आज प्रामुख्याने [[आंबेडकरी चळवळ]] किंवा [[आंबेडकरवादी चळवळ]] म्हणले जाते.<ref name="auto11" /> == लोकप्रिय संस्कृतीमध्ये == आंबेडकरांच्या जीवनावर व विचारांवर आधारित अनेक पुस्तके, गीते ([[भीमगीते]]), स्मारके अशा अनेक गोष्टींची निर्मिती झालेली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/dr-babasaheb-ambedkar-in-marathi-serial-abn-97-2031123/|title=वाहिन्यांत भीम दिसतो गा..|दिनांक=2019-12-08|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> आंबेडकरांच्या प्रेरणेतून देशाच्या प्रत्येक भाषेत आंबेडकरवादी निर्माण झाले आहेत.<ref name="auto6" /> आंबेडकरांवर दरवर्षी अनेक संशोधक आणि साहित्यिक नवनवीन ग्रंथ लिहित असतात.<ref name="auto6" /> विदेशातदेखील आंबेडकरी साहित्याची विशेष मागणी असून, आंबेडकरी साहित्याचा अनुवाद इंग्रजीत मोठ्या प्रमाणात होत आहे. सर्वत्र आंबेडकरांच्या ग्रंथांचा, प्रतिमांचा आणि आंबेडकरी साहित्यांचा प्रचंड खप होतो.<ref name="auto6" /> [[दीक्षाभूमी]] आणि [[चैत्यभूमी]]वर तर दरवर्षी कोट्यवधी रूपयांची पुस्तके विकली जातात. शिक्षणापासून वंचित ठेवण्यात आलेल्या समाजात आंबेडकरांमुळे ज्ञानर्जनाची वृत्ती निर्माण झाली.<ref name="auto6">[[लोकराज्य]], एप्रिल २०१५; संपादक: चंद्रशेखर ओक, प्रकाशित: माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय, [[महाराष्ट्र शासन]], पृष्ठ ९</ref> आंबेडकरांच्या जीवनावर चरित्र लिहून त्यांच्या जीवनावर प्रकाश टाकण्याचे काम जवळपास ११० चरित्रकारांनी केले आहे. चरित्रकारांनी कथा, काव्य, कादंबरी, जातककथा, नाटक व चित्रमयकथा अशा अनेक रचनांमध्ये चरित्र लिहिल्याचे दिसून येते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/95755/8/07_chapter%203.pdf|title=Shodganga|last=|first=|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=१२३|title=Dr babasaheb ambedkar lekhan aani bhashne Khand 18 va bhag 1 2 3cha chikitsak abhyas}}</ref> आंबेडकरांच्या महापरिनिर्वाणानंतर त्यांच्या तत्त्वज्ञानामुळे देशातील शोषित समाज जागृत होत आहे.<ref name=":1" /><ref name="auto6" /> आंबेडकरांनी भारतात बौद्ध धम्माचे पुनरूज्जीवन केले. ही घटना भारतातील बौद्ध धम्माचे इतिहासाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. इतर देशांत विशेषतः बौद्ध राष्ट्रांत आंबेडकरांचे ग्रंथ मोठ्या प्रमाणात वाचले जात आहेत.<ref name="auto6" /> [[महाराष्ट्र]] शासनाने प्रकाशित केलेल्या [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: लेखन आणि भाषणे]] या २४ खंडाच्या ग्रंथांना जगभरातून मोठी मागणी आहे.<ref name="auto6" /> [[तैवान]] देशातील एक बौद्ध संस्था आंबेडकरांच्या धार्मिक ग्रंथांच्या जगातील विविध भाषेत लाखो प्रती प्रकाशित करून त्यांना मोफत वाटत असते.<ref name="auto6" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.budaedu.org/ebooks/6-EN.php|title=English eBooks|संकेतस्थळ=www.budaedu.org|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2020-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200330063119/http://www.budaedu.org/ebooks/6-EN.php|url-status=dead}}</ref> ''[[भीमायन|भीमायन : एक्सपीरियन्सेस ऑफ अनटचेबिलिटी]]'' (भीमायन : अस्पृश्यतेचे अनुभव) हे आंबेडकरांचे एक ग्राफिक चरित्र आहे, ज्याला परधन-गोंड कलाकार, [[दुर्गाबाई व्याम]], सुभाष व्याम, आणि लेखक श्रीविज्ञान नटराजन आणि [[एस. आनंद]] यांनी बनवले आहे. या पुस्तकात आंबेडकरांच्या लहानपणापासून ते प्रौढत्वापर्यंतच्या अस्पृश्यतेच्या अनुभवांना दर्शवण्यात आले आहे. सीएनएनने त्यास शीर्ष ५ प्रसिद्ध कॉमिक पुस्तकांपैकी एक म्हणले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/05/19/graphic.novels/index.html |title=The top five political comic books |last1=Calvi |first1=Nuala |date=23 May 2011 |publisher=CNN |accessdate=14 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130109004845/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/europe/05/19/graphic.novels/index.html |archivedate=9 January 2013 |df=dmy-all}}</ref> [[चित्र:Buddhist flag of Indian Buddhists.jpg|thumb|200px|right|[[भीम ध्वज]]]] आंबेडकरांचा [[अशोकचक्र]]ांकित [[भीम ध्वज]] हा बौद्ध व दलित आंदोलनात आंबेडकरवाद्यांद्वारे वापण्यात येत असतो.<ref name="auto13" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lokmat.com/yavatmal/jai-bhim-carrot-thunderstruck/|title=‘जय भीम’च्या गजराने दुमदुमला आसमंत|date=१४ एप्रिल २००९ |website=Lokmat}}</ref> या ध्वजाचा रंग [[निळा]] असून तो समतेचे व त्यागाचे प्रतिक मानला जातो. हा ध्वज भारतीय बौद्धांचा प्रतिकध्वज सुद्धा मानला जातो. अनेकदा या ध्वजावर '[[जय भीम]]' शब्द लिहिलेले असतात.<ref name="auto13" /> [[नवयान]] ही बौद्ध धर्माची एक संकल्पना आंबेडकरांनी तयार केली.<ref name="auto13" /> आंबेडकरांचा जन्मदिन हा [[आंबेडकर जयंती]] एक उत्सव म्हणून हा संपूर्ण भारतभर साजरा जातो, तर देशातील अनेक राज्यांत या दिवशी सार्वजनिक सुटी असते. जगातील अनेक देशांत सुद्धा दरवर्षी [[आंबेडकर जयंती]] साजरी होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mea.gov.in/ambedkar.htm|title=Dr. B. R. Ambedkar &#124; MEA|website=www.mea.gov.in}}</ref> आंबेडकरांची पहिली सार्वजनिक जयंती आंबेडकरानुयायी सदाशिव रणपिसे यांनी १४ एप्रिल १९२८ रोजी [[पुणे|पुण्यात]] साजरी केली होते.<ref>एप्रिल २०१८ चे लोकराज्य (महाराष्ट्र शासनाचे मासिक)</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/how-birth-anniversary-started-of-babasaheb-ambedkar-1660712/|title=बाबासाहेबांची जयंती कधी आणि कोणी सुरू केली?|date=2018-04-14|work=Loksatta|access-date=2020-01-12|language=मराठी}}</ref> [[महाराष्ट्र]]ात आंबेडकर जन्मदिन "[[ज्ञान दिवस]]" म्हणून साजरा केला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.india.com/marathi/maharashtra/babasaheb-ambedkar-jayanti-2017-ambedkar-jayanti-to-be-celebrated-as-gyan-diwas/|title=Babasaheb Ambedkar Jayanti 2017: Ambedkar Jayanti to be celebrated as ‘Gyan Diwas’ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती आता ‘ज्ञान दिवस’ म्हणून साजरी होणार|last=desale|first=sunil|website=India.com|language=इंग्लिश|access-date=2020-01-20|archive-date=2019-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190529015637/https://www.india.com/marathi/maharashtra/babasaheb-ambedkar-jayanti-2017-ambedkar-jayanti-to-be-celebrated-as-gyan-diwas/|url-status=dead}}</ref> अमेरिकेतील [[संयुक्त राष्ट्रसंघ]]ामध्ये सन २०१६, २०१७ व २०१८ या वर्षांमध्ये आंबेडकर जयंती साजरी झालेली आहे. संयुक्त राष्ट्रसंघाने आंबेडकरांचा 'वैश्विक प्रणेता" म्हणून गौरव केला आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/world/ambedkar-jayanti-celebrated-for-the-first-time-outside-india-as-un-organises-special-event-2730772.html|title=Ambedkar Jayanti celebrated for the first time outside India as UN organises special event – Firstpost|website=firstpost.com|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://velivada.com/2017/04/29/dr-ambedkar-jayanti-celebrated-at-united-nations/|date=2017-04-29|title=Dr Ambedkar Jayanti celebrated at United Nations|website=velivada.com|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/world/2018/apr/14/un-celebrates-ambedkars-legacy-fighting-inequality-inspiring-inclusion-1801468.html|title=UN celebrates Ambedkar's legacy 'fighting inequality, inspiring inclusion'|work=The New Indian Express|access-date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|title=संयुक्त राष्ट्र में मनाई गई डॉ. बाबासाहेब भीमराव आंबेडकर जयंती - News State|work=newsstate.com|access-date=2018-11-09|language=इंग्लिश|archive-date=2019-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419065326/https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|url-status=dead}}</ref> == चित्रपट, मालिका आणि नाटके == आंबेडकर यांच्या जीवनावर व विचारांवर आधारित अनेक चित्रपटांची, दूरचित्रवाणी मालिकांची आणि नाटकांची निर्मिती करण्यात आलेली आहे. इसवी सन २००० मध्ये [[जब्बार पटेल]] यांनी इंग्लिश भाषेत ''[[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (चित्रपट)|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]'' चित्रपट दिग्दर्शित केला, ज्यात अभिनेता [[मामुट्टी]] हे मुख्य भूमिकेत होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/b-r-ambedkar-resurgence-of-an-icon/article8447300.ece|title=Resurgence of an icon Babasaheb Ambedkar}}</ref> हा चित्रपट राष्ट्रीय फिल्म विकास महामंडळ आणि सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि सबलीकरण मंत्रालयाने प्रायोजित केला होता. या चित्रपटाला तीन राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले होते.<ref>{{स्रोत बातमी | last =Viswanathan | first =S | title =Ambedkar film: better late than never | work=द हिंदू | date =24 May 2010 |url=http://www.thehindu.com/opinion/Readers-Editor/article435886.ece | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110910142933/http://www.thehindu.com/opinion/Readers-Editor/article435886.ece | archivedate =10 September 2011 }}</ref> [[श्याम बेनेगल]] यांनी दिग्दर्शित केलेल्या भारतीय संविधानाच्या निर्मितीवरील एक टीव्ही लघु-मालिका ''[[संविधान (मालिका)|संविधान]]'' मध्ये आंबेडकरांची प्रमुख भूमिका [[सचिन खेडेकर]] यांनी साकारली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.imdb.com/title/tt3562784/?ref_=fn_al_tt_1|title=Samvidhaan: The Making of the Constitution of India (TV Mini-Series 2014)|author=Ramnara|date=5 March 2014|work=IMDb|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150527221343/http://www.imdb.com/title/tt3562784/?ref_=fn_al_tt_1|archivedate=27 May 2015l}}</ref> अरविंद गौर यांनी दिग्दर्शित केलेल्या आणि राजेशकुमार यांनी लिहिलेल्या ''आंबेडकर आणि गांधी'' नाटकात या दोन मान्यवर व्यक्तिमत्त्वांचा शोध घेतला गेला.<ref>{{स्रोत बातमी |url=http://www.hindu.com/fr/2009/07/17/stories/2009071750610300.htm |title=A spirited adventure |first=P. |last=Anima |work=द हिंदू |date=17 July 2009 |accessdate=14 August 2009 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110102102157/http://www.hindu.com/fr/2009/07/17/stories/2009071750610300.htm |archivedate=2 January 2011}}</ref> === लघुपट === * '''महापुरुष डॉ. आंबेडकर''' हा १९६८ मध्ये आंबेडकरांवर निर्मित मराठी लघुपट आहे. या लघुपटाची निर्मिती महाराष्ट्र शासनाच्या प्रसिद्धी संचालनालयातर्फे १९६८ च्या जुलै महिन्यात करण्यात आली होती. ‘व्हटकर प्रॉडक्शन्स’ या बॅनरखाली निर्मित करण्यात आलेल्या या लघुपटाचे दिग्दर्शन नामदेव व्हटकर यांनी केले होते. सुमारे १८ मिनिटांच्या या लघुपटाला संगीतकार [[दत्ता डावजेकर]] यांनी संगीत दिले होते. अभिनेते डेव्हिड अब्राहम यांनी लघुपटाचे निवेदन केले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1711586|title=एनएफएआई संग्रह में डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पर1968 की एक दुलर्भ शॉर्ट फिल्म|website=pib.gov.in|access-date=2021-04-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.firstpost.com/entertainment/rare-1968-marathi-short-film-on-br-ambedkar-acquired-by-national-film-archive-of-india-9526261.html|title=Rare 1968 Marathi short film on BR Ambedkar acquired by National Film Archive of India - Entertainment News , Firstpost|date=2021-04-14|website=Firstpost|access-date=2021-04-14}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.jagran.com/news/national-ambedkar-jayanti-2021-many-leaders-including-pm-modi-paid-tribute-21557117.html|title=Dainik Jagran|language=hi}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/cities/pune-news/rare-1968-short-film-on-dr-babasaheb-ambedkar-now-in-nfai-collection-101618330721856.html|title=Rare 1968 short film on Dr Babasaheb Ambedkar now in NFAI collection|date=2021-04-13|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2021-04-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/india/nfai-included-rare-short-film-on-babasaheb-ambedkar-in-its-collection/articleshow/82056101.cms|title=बाबासाहेब आंबेडकर पर बनी दुर्लभ लघु फिल्म को एनएफएआई ने अपने संग्रह में किया शामिल|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2021-04-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.outlookindia.com/website/story/entertainment-news-rare-copy-of-marathi-short-film-on-br-ambedkar-acquired-by-national-film-archive-of-india/380191|title=Rare Copy Of 1968 Marathi Short Film On BR Ambedkar Acquired By National Film Archive Of India|website=www.outlookindia.com/|access-date=2021-04-14}}</ref> === चित्रपटे === {{मुख्य|:वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधी चित्रपट}} * '''[[भीम गर्जना]]''' : हा सन १९९० मधील विजय पवार दिग्दर्शित [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता कृष्णानंद यांनी साकारली होती.<ref name="cinestaan.com">{{Cite web|url=https://www.cinestaan.com/movies/yugpurush-dr-babasaheb-ambedkar-19901|title=Yugpurush Dr. Babasaheb Ambedkar (1993) – Review, Star Cast, News, Photos|website=Cinestaan|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623225009/https://www.cinestaan.com/movies/yugpurush-dr-babasaheb-ambedkar-19901|archive-date=23 June 2018}}</ref><ref name="marathifilmdata.com">{{Cite web|url=https://www.marathifilmdata.com/chitrapat/yugapurush-dr-babasaheb-aambedakar/|title=युगपुरुष डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर|website=मराठी चित्रपट सूची|access-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181115015216/http://www.marathifilmdata.com/chitrapat/yugapurush-dr-babasaheb-aambedakar/|archive-date=15 November 2018}}</ref><ref name="baiae.org">{{Cite web|url=https://www.baiae.org/index.php/blog/item/138-yugpurush-dr-babasaheb-ambedkar-1993-marathi-full-movie.html|title=Yugpurush Dr Babasaheb Ambedkar (1993) &#124; Marathi Full Movie – BAIAE Japan|website=www.baiae.org|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228150417/https://www.baiae.org/index.php/blog/item/138-yugpurush-dr-babasaheb-ambedkar-1993-marathi-full-movie.html|url-status=dead}}</ref> * '''[[बालक आंबेडकर]]''' : हा सन १९९१ मधील बसवराज केस्थर दिग्दर्शित [[कन्नड भाषा|कन्नड]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता चिरंजीवी विनय यांनी साकारली होती. हा आंबेडकरांच्या बालपणीच्या जीवनावर आधारित चित्रपट होता.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt3530436/mediaviewer/rm1474442496|title=Balak Ambedkar (1991)|via=www.imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/showtimes/title/tt3530436|title=Balak Ambedkar Showtimes|website=IMDb}}</ref> * '''[[डॉ. आंबेडकर (चित्रपट)|डॉ. आंबेडकर]]''' : हा [[इ.स. १९९२]] मधील परपल्ली भारत दिग्दर्शित [[तेलुगू भाषा|तेलुगू]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[आकाश खुराना]] यांनी साकारली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmibeat.com/celebs/bharat-parepalli.html|title=All you want to know about #BharatParepalli|website=FilmiBeat|language=en|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Narasimham|first=M. L.|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/on-location-a-feel-good-love-story/article2931850.ece|title=द हिंदू|date=2012-02-25|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sakshi.com/news/movies/bharat-ratna-dr-b-r-ambedkar-jayanti-14th-april-229969|title=మనకు గుర్తులేని...మన అంబేడ్కర్|date=2015-04-13|website=Sakshi|language=te|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://moviegq.com/movie/dr-ambedkar-2787|title=Dr. Ambedkar 1992 Telugu Movie Wiki,Cast Crew,Songs,Videos,Release Date|website=MovieGQ|language=en|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://moviegq.com/movie/dr-ambedkar-2787/cast-crew|title=Dr. Ambedkar 1992 Telugu Movie Cast Crew,Actors,Director, Dr. Ambedkar Producer,Banner,Music Director,Singers & Lyricists|website=MovieGQ|language=en|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiancine.ma/AGRZ|title=Dr Ambedkar (1992)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gomolo.com/dr-ambedkar-movie/18060|title=Dr. Ambedkar (1992)|website=gomolo.com|access-date=2021-02-25|archive-date=2017-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170314202405/http://www.gomolo.com/dr-ambedkar-movie/18060|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://peoplepill.com/people/akash-khurana|title=About Bharath Parepalli: Indian film director and screenwriter {{!}} Biography, Facts, Career, Wiki, Life|last=peoplepill.com|website=peoplepill.com|language=en|access-date=2021-02-25}}</ref> * '''[[युगपुरुष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]''' : हा सन १९९३ मधील शशिकांत नरवाडे दिग्दर्शित [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता नारायण दुलारे यांनी साकारली होती.<ref name="cinestaan.com" /><ref name="marathifilmdata.com" /><ref name="baiae.org" /> * '''[[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (चित्रपट)|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]''' : हा सन २००० मधील [[जब्बार पटेल]] दिग्दर्शित [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[मामुट्टी]] यांनी साकारली होती. हा चित्रपट अनेक भारतीय भाषांमध्ये डब झालेला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.weeklysadhana.in/view_article/nandini-atmasidhi-on-ambedkar-from-cinemascope|title=सिनेमास्कोपमधले आंबेडकर|website=www.weeklysadhana.in|language=en|access-date=2022-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/resurgence-of-an-icon/article8447300.ece|title=Resurgence of an icon|first=Vivek|last=Kumar|website=@businessline|accessdate=20 March 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.रीडिफ.कॉम/entertai/2000/jun/27jabb.htm |title=रीडिफ.कॉम, A revolutionary who changed the life of millions of people. Movies: Jabbar Patel on his latest film, Dr Babasaheb Ambedkar |publisher=रीडिफ.कॉम |date=2000-06-27 |accessdate=2011-07-31 }}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/opinion/Readers-Editor/Ambedkar-film-better-late-than-never/article16302923.ece|title=Ambedkar film: better late than never|first=S.|last=Viswanathan|date=24 May 2010|accessdate=20 March 2019|via=www.thehindu.com|newspaper=द हिंदू}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/interview/story/19970430-i-could-not-really-visualise-myself-as-ambedkar-mammootty-830228-1997-04-30|title=I could not really visualise myself as Ambedkar: Mammootty|first1=Jacob George|last1=April 30|first2=1997 ISSUE DATE|last2=April 30|first3=1997UPDATED|last3=April 30|first4=2013 15:05|last4=Ist|website=India Today|accessdate=20 March 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/for-them-ambedkar-was-god-says-mammootty/articleshow/64635715.cms|title=For them, Ambedkar was God, says Mammootty – Times of India|संकेतस्थळ=द टाइम्स ऑफ इंडिया|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/snapshots-of-life-outside-the-ring/|title=Snapshots of life outside the ring|date=29 October 2009|accessdate=14 May 2019}}</ref><ref>http://indianexpress.com/article/cities/pune/pune-a-film-festival-that-celebrates-freedom2962539/{{dead link|date=September 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''[[डॉ. बी.आर. आंबेडकर (चित्रपट)|डॉ. बी.आर. आंबेडकर]]''' : हा सन २००५ मधील शरण कुमार किब्बूर दिग्दर्शित [[कन्नड भाषा|कन्नड]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकरांची भूमिका अभिनेता विष्णूकांत बी.जे. यांनी साकारली होती.<ref>{{cite web|title=Dr B R Ambedkar (2005) Kannada movie: Cast & Crew|url=https://chiloka.com/movie/dr-b-r-ambedkar-2005#movie_details_list|website=chiloka.com|accessdate=23 November 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Dr{{!}}{{!}} B.R. Ambedkar Cast & Crew, Dr{{!}}{{!}} B.R. Ambedkar Kannada Movie Cast, Actor, Actress, Director – Filmibeat|url=https://www.filmibeat.com/kannada/movies/dr-b-r-ambedkar/cast-crew.html|website=FilmiBeat|accessdate=23 November 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hotstar.com/us/movies/dr-b-r-ambedkar/1000106324|title=Dr B R Ambedkar – Hotstar Premium|website=Hotstar|accessdate=28 December 2019}}</ref> * '''[[:en:Periyar (2007 film)|पेरियार]]''' : हा सन २००७ मधील ज्ञान राजशेकरन दिग्दर्शित [[पेरियार]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[तामिळ भाषा|तामिळ]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकरांची भूमिका मोहन रामन यांनी साकारली होती.<ref>{{Cite web|url=http://www.kollywoodtoday.net/news/making-of-periyar/|title=Making of Periyar|date=२५ फेब्रुवारी २००७|access-date=2020-04-14|archive-date=2018-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406040310/http://www.kollywoodtoday.net/news/making-of-periyar/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.रीडिफ.कॉम/movies/2007/may/02periyar.htm|title=Periyar is path-breaking|website=www.रीडिफ.कॉम}}{{मृत दुवा|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.filmysouth.com/Tamil_Movie_Reviews/PeriyarNew/October-08-2007/Periyar_New_attempts_in_Tamil_cinema.html|title=Periyar_New_attempts_in_Tamil_cinema|last=|पहिले नाव=|दिनांक=10-08-2007|संकेतस्थळ=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307091440/http://www.filmysouth.com/Tamil_Movie_Reviews/PeriyarNew/October-08-2007/Periyar_New_attempts_in_Tamil_cinema.html|archive-date=2012-03-07|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|title=संग्रहित प्रत|url-status=dead}}</ref> * '''[[जोशी की कांबळे]]''' : हा सन २००८ मधील शेखर सरतांडेल दिग्दर्शित एक मराठी चित्रपट आहे. या चित्रपटात 'भीमरावांचा जयजयकार' हे एक [[भीमगीत]] आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.marathifilmdata.com/chitrapat/joshi-ki-kambale/|title=जोशी की कांबळे|संकेतस्थळ=मराठी चित्रपट सूची|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2020-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216190045/https://www.marathifilmdata.com/chitrapat/joshi-ki-kambale/|url-status=dead}}</ref> * '''[[डेबू]]''' : हा सन २०१० मधील निलेश जळमकर दिग्दर्शित [[गाडगे बाबा]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांचीही भूमिका साकारली गेली होती. * '''[[रमाबाई भिमराव आंबेडकर (चित्रपट)|रमाबाई भिमराव आंबेडकर]]''' : हा सन २०११ मधील प्रकाश जाधव दिग्दर्शित [[रमाबाई आंबेडकर]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता गणेश जेथे यांनी साकारली होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://marathi.webdunia.com/article/marathi-film-stars/%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%88-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B5%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%9F-110100100010_1.htm|title=रमाबाई आंबेडकरांवर मराठीत चित्रपट|last=वेबदुनिया|access-date=2018-05-09|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.marathifilmdata.com/chitrapat/ramabai-bhimrao-ambedkar-ramai/|title=रमाबाई भिमराव आंबेडकर (रमाई) - मराठी चित्रपट सूची|work=मराठी चित्रपट सूची|access-date=2018-05-09|language=en-US}}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''[[शूद्रा: द राइझिंग|शूद्र: द राइझिंग]]''' : हा सन २०१२ मधील [[संजीव जयस्वाल]] दिग्दर्शित आणि आंबेडकरांना समर्पित [[हिंदी भाषा|हिंदी]] चित्रपट आहे. [[शूद्र]]ांच्या जीवनावर आधारित हा चित्रपट आहे. 'जय जय भीम' हे चित्रपटाचे एक आंबेडकरांवरील गाणे आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/congress-dalit-anthem-2014-general-elections-dr-br-ambedkar-118142-2012-10-09|title=Congress releases 'Dalit anthem' to woo community ahead of 2014 general elections|first1=|date=October 9, 2012 |website=India Today}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Consumer/6nnJc915E2imyZKE0jkVtJ/Ten-Indian-films-on-the-caste-system.html|title=Ten Indian films on the caste system|first=Lata|last=Jha|date=23 July 2018|website=www.livemint.com|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726015709/https://www.livemint.com/Consumer/6nnJc915E2imyZKE0jkVtJ/Ten-Indian-films-on-the-caste-system.html|archive-date=26 July 2018}}</ref> * '''[[अ जर्नी ऑफ सम्यक बुद्ध]]''' : हा सन २०१३ मधील प्रवीण दामले दिग्दर्शित [[गौतम बुद्ध]] यांच्या जीवनावर आधारित एक हिंदी चित्रपट आहे. आंबेडकर यांच्या [[भगवान बुद्ध आणि त्यांचा धम्म|द बुद्ध अँड हिज धम्म]] या ग्रंथावर आधारित हा चित्रपट आहे.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Film-on-Buddha-based-on-Ambedkars-book-to-be-released-on-March-15/articleshow/18944610.cms|title=Film on Buddha based on Ambedkar's book to be released on March 15 &#124; Nagpur News – Times of India|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt3056820/|title=A Journey of Samyak Buddha (2013) – IMDb|via=m.imdb.com|access-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212084950/http://www.imdb.com/title/tt3056820/|archive-date=12 February 2017}}</ref> * '''[[रमाबाई (चित्रपट)|रमाबाई]]''' : हा सन २०१६ मधील एम. रंगनाथ दिग्दर्शित [[रमाबाई आंबेडकर]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[कन्नड भाषा|कन्नड]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता सिद्धाराम कर्णिक यांनी साकारली होती.<ref>{{cite news|last1=Khajane|first1=Muralidhara|title=Remembering Ramabai|url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/remembering-ramabai/article7101466.ece|accessdate=21 October 2015|work=द हिंदू|date=14 April 2015}}</ref><ref name="tnie1">{{cite web|title=Yagna's Next Chronicles Dr Ambedkar's Wife|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Yagnas-Next-Chronicles-Dr-Ambedkars-Wife/2015/04/28/article2786164.ece|publisher=The New Indian Express|accessdate=21 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151021123111/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Yagnas-Next-Chronicles-Dr-Ambedkars-Wife/2015/04/28/article2786164.ece|archivedate=21 October 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=Yajna Shetty Plays Dr.BR. Ambedkar's wife in Ramabai|url=http://www.chitraloka.com/news/11718-yajna-shetty-plays-dr-br-ambedkar-s-wife-in-ramabai.html|accessdate=21 October 2015|work=Chitraloka|date=17 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150503084722/http://chitraloka.com/news/11718-yajna-shetty-plays-dr-br-ambedkar-s-wife-in-ramabai.html|archivedate=3 May 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Ramabai Ambedkar...audition of the artists|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Ramabai-Ambedkar/speednewsbytopic/keyid-256954.cms|publisher=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=21 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151021125521/http://timesofindia.indiatimes.com/Ramabai-Ambedkar/speednewsbytopic/keyid-256954.cms|archivedate=21 October 2015}}</ref> * '''[[बोले इंडिया जय भीम]]''' : हा सन २०१६ मधील सुबोध नागदेवे दिग्दर्शित [[एल.एन. हरदास]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, ज्यात आंबेडकर यांची भूमिका श्याम भीमसरिया यांनी साकारली होती.<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/daliff-film-and-cultural-festival-celebrating-dalit-art-life-and-pride-97574 |title=DALIFF: A film and cultural festival celebrating Dalit art, life and pride |access-date=29 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808120454/https://www.thenewsminute.com/article/daliff-film-and-cultural-festival-celebrating-dalit-art-life-and-pride-97574 |archive-date=8 August 2019 }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thenewsminute.com/article/kaala-pariyerum-perumal-first-ever-dalit-film-and-cultural-fest-new-york-95838|title=First ever dalit film festival|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=www.thenewsminute.com|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/us-to-host-its-first-dalit-film-and-cultural-festival-in-columbia-varsity/articleshow/67875502.cms|title=US to host its first Dalit film and cultural festival in Columbia varsity &#124; Nagpur News – Times of India|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190208143233/https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/us-to-host-its-first-dalit-film-and-cultural-festival-in-columbia-varsity/articleshow/67875502.cms|archive-date=8 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://silverscreen.in/news/pa-ranjith-dalit-film-festival-in-new-york-nagraj-manjule-subodh-nagdeve-kaala/|title=Pa Ranjith Among Three Filmmakers Who Win At The Dalit Film Festival In New York|date=5 March 2019|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808110325/https://silverscreen.in/news/pa-ranjith-dalit-film-festival-in-new-york-nagraj-manjule-subodh-nagdeve-kaala/|archive-date=8 August 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/pa-ranjith-to-be-part-of-dalit-film-festival-in-us/article26123842.ece|title=Pa. Ranjith to be part of Dalit film festival in U.S.|first=Udhav|last=Naig|date=30 January 2019|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt6080232/|title=Bole India Jai Bhim (2016) – IMDb|via=m.imdb.com|access-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312132625/http://www.imdb.com/title/tt6080232/|archive-date=12 March 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-details/bole-india-jai-bhim/movieshow/61264061.cms|title=Bole India Jai Bhim Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos &#124; eTimes|via=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> * '''[[सरणं गच्छामि]]''' : हा सन २०१७ मधील प्रेम राज दिग्दर्शित भारतीय संविधानावर आणि आंबेडकरांच्या विचारांवर आधारित एक [[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] चित्रपट आहे. "आंबेडकर सरणं गच्छामि" (अर्थ: मी आंबेडकरांना शरण जातो) हे चित्रपटाचे एक गाणे असून त्यात आंबेडकर यांचीही भूमिका साकारली गेली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/ambedkar-song-saranam-gachami/videoshow/61306345.cms|title=Ambedkar &#124; Song – Saranam Gachami – Times of India Videos|website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/telugu/movies/saranam-gacchami.html|title=Saranam Gacchami (2017) &#124; Saranam Gacchami Movie &#124; Saranam Gacchami Telugu Movie Cast & Crew, Release Date, Review, Photos, Videos|website=FilmiBeat|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705050535/http://www.filmibeat.com/telugu/movies/saranam-gacchami.html|archive-date=5 July 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/saranam-gacchami/movieshow/61306390.cms|title=Saranam Gacchami Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos &#124; eTimes|via=timesofindia.indiatimes.com|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324102547/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/saranam-gacchami/movieshow/61306390.cms|archive-date=24 March 2019}}</ref> * '''[[बाळ भिमराव]]''' : हा सन २०१८ मधील प्रकाश नारायण दिग्दर्शित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे, आंबेडकर यांची भूमिका बाल कलाकार मनीष कांबळे यांनी साकारली होती. हा आंबेडकरांच्या बालपणीच्या जीवनावर आधारित चित्रपट होता.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-details/bal-bhimrao/movieshow/63201906.cms|title=Bal Bhimrao Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos &#124; eTimes|via=timesofindia.indiatimes.com|access-date=25 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815081623/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-details/bal-bhimrao/movieshow/63201906.cms|archive-date=15 August 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nagpurtoday.in/bal-bhimraos-poster-launched/03032049,%20https://www.nagpurtoday.in/bal-bhimraos-poster-launched/03032049|title=Bal Bhimrao’s Poster launched|first=Nagpur|last=News|website=www.nagpurtoday.in}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com//movies/bal-bhimrao/ET00071946?utm_source=FBLIKE&fbrefresh=1|title=Bal Bhimrao Movie (2018) &#124; Reviews, Cast & Release Date in|website=BookMyShow}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-details/bal-bhimrao/movie-showtimes/nagpur/173/63201906|title=Bal Bhimrao Movie Show Time in Nagpur &#124; Bal Bhimrao in Nagpur Theaters &#124; eTimes|via=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> * '''[[रमाई (चित्रपट)|रमाई]]''' : हा सन २०१९ मधील बाळ बरगाले दिग्दर्शित [[रमाबाई आंबेडकर]] यांच्या जीवनावर आधारित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] चित्रपट आहे. यात रमाबाईंची भूमिका अभिनेत्री [[वीणा जामकर]] यांनी तर आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता सागर तळाशीकर यांनी साकारली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/veena-jamkar-ramabai-ambedkar-ramai-film/|title=रमाई या चित्रपटात वीणा जामकर दिसणार रमाबाई आंबेडकर यांच्या भूमिकेत|last=author/lokmat-news-network|दिनांक=2018-07-16|संकेतस्थळ=Lokmat|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.marathifilmdata.com/latestnews/%e0%a4%b5%e0%a5%80%e0%a4%a3%e0%a4%be-%e0%a4%9c%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%95%e0%a4%b0-%e0%a4%b0%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%88%e0%a4%9a%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%ad%e0%a5%82%e0%a4%ae%e0%a4%bf/|title=वीणा जामकर "रमाई"च्या भूमिकेत|संकेतस्थळ=मराठी चित्रपट सूची|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|archive-date=2019-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921134012/https://www.marathifilmdata.com/latestnews/%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A3%E0%A4%BE-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A4%B0-%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%88%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/actress-veena-jamkar-to-act-as-ramabai-ambedkar-in-ramai/articleshow/65011139.cms|title=Actress Veena Jamkar to act as Ramabai Ambedkar in 'Ramai'|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423015343/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/actress-veena-jamkar-to-act-as-ramabai-ambedkar-in-ramai/articleshow/65011139.cms|archive-date=23 April 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.tarunbharat.com/news/678232|title=Tarun Bharat|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=तरुण भारत|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.mumbailive.com/mr/marathi-film/actress-veena-jamkar-will-play-role-of-ramabai-ambedkar-in-ramai-film-34827|title=अखेर ‘रमाई’च्या रूपात अवतरणार वीणा!|संकेतस्थळ=Mumbai Live|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09}}</ref> * '''[[ओरिजिन (चित्रपट)|ओरिजिन]]''' : अमेरिकन चित्रपट निर्माती [[एवा डुवर्ने]] आंबेडकर यांच्यावर [[हॉलिवूड]] मधून चित्रपट बनवला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thequint.com/entertainment/netflix-film-by-celebrated-black-filmmaker-will-feature-br-ambedkars-character|title=Netflix Film by Celebrated Black Filmmaker Will Feature BR Ambedkar's Character|last=Harad|first=Tejas|date=2022-11-09|website=TheQuint|language=en|access-date=2022-11-13}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.shethepeople.tv/shestars/ava-duvernays-film-on-br-ambedkar/|title=Ava DuVernay's film on BR Ambedkar, Read More For Details|language=en-US|access-date=2022-11-13}}</ref> ===टीव्ही मालिका === * '''[[डॉ. आंबेडकर (मालिका)|डॉ. आंबेडकर]]''' : ही इ.स. १९९२-९३ मध्ये [[दूरदर्शन|डीडी नॅशनल]]वर प्रसारित झालेली एक हिंदी डॉक्युमेंट्री मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[सुधीर कुलकर्णी]] यांनी साकारली आहे. * '''[[प्रधानमंत्री (मालिका)|प्रधानमंत्री]]''' : ही सन २०१३-१४ मधील [[एबीपी न्यूझ]]वर प्रसारित झालेली एक हिंदी दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[सुरेंद्र पाल]] यांनी साकारली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Surendra-Pal-Shishir-Sharma-Anang-Desai-in-Idea-of-India/articleshow/19862288.cms|title=Surendra Pal, Shishir Sharma &Anang Desai in Idea of India – Times of India|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=24 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324130320/http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Surendra-Pal-Shishir-Sharma-Anang-Desai-in-Idea-of-India/articleshow/19862288.cms|archive-date=24 March 2017}}</ref> * '''[[संविधान (मालिका)|संविधान]]''' : ही सन २०१४ मधील [[राज्यसभा टीव्ही]]वर प्रसारित झालेली एक [[इंग्लिश]]-[[हिंदी]] दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[सचिन खेडेकर]] यांनी साकारली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/sachin-khedekar/288046|title=Sachin Khedekar|date=14 October 2013|website=Outlook|access-date=23 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191223113817/https://www.outlookindia.com/magazine/story/sachin-khedekar/288046|archive-date=23 December 2019}}</ref> * '''[[सर्वव्यापी आंबेडकर]]''' : ही [[एबीपी माझा]] दूरचित्रवाणी वाहिनीने बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या [[आंबेडकर जयंती|शतकोत्तर रौप्य महोत्सवी जयंती निमित्त]] (इ.स. २०१६ मध्ये) सुरू केलेली १३ भागांची मालिका होती, ज्यात आंबेडकरांचे ११ बहुआयामी व्यक्तीमत्वाचे पैलू दाखवण्यात आले.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=K5bQZzsQ31o|title=- YouTube|website=www.youtube.com}}</ref> * '''[[गर्जा महाराष्ट्र]]''' : ही सन २०१८-१९ मधील [[सोनी मराठी]]वर प्रसारित झालेली एक मराठी दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता प्रशांत चौधप्पा यांनी साकारली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.sonyliv.com/details/episodes/5974080828001/1-December-2018---Garja-Maharashtra---B.-R.-Ambedkar|title=Sony LIV|website=www.sonyliv.com|access-date=2020-04-14|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228150417/https://www.sonyliv.com/details/episodes/5974080828001/1-December-2018---Garja-Maharashtra---B.-R.-Ambedkar|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/jitendra-joshi-to-host-garja-maharashtra-a-new-reality-show/articleshow/65437374.cms|title=Jitendra Joshi to host 'Garja Maharashtra', a new reality show – Times of India|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=29 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190429150820/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/jitendra-joshi-to-host-garja-maharashtra-a-new-reality-show/articleshow/65437374.cms|archive-date=29 April 2019}}</ref> * '''[[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महामानवाची गौरवगाथा]]''' : ही सन २०१९-२० मध्ये [[स्टार प्रवाह]]वर प्रसारित झालेली एक मराठी दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांची भूमिका अभिनेता [[सागर देशमुख]] यांनी साकारली आहे. बाल कलाकार अमृत गायकवाड याने आंबेडकरांच्या बालपणीची भूमिका तर अभिनेता [[संकेत कोर्लेकर]] यांनी त्यांच्या तरुणपणीची भूमिका साकारली आहे.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/a-new-show-based-on-the-life-of-babasaheb-bhimrao-ambedkar-to-go-on-air-soon/articleshow/68023249.cms|title=A new show based on the life of Babasaheb Bhimrao Ambedkar to go on-air soon|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425050725/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/a-new-show-based-on-the-life-of-babasaheb-bhimrao-ambedkar-to-go-on-air-soon/articleshow/68023249.cms|archive-date=25 April 2019}}</ref> * '''[[एक महानायकः डॉ. बी.आर. आंबेडकर]]''' : ही सन २०१९-२० मधील [[अँड टिव्ही]]वर प्रसारित होत असलेली एक हिंदी दूरचित्रवाणी मालिका आहे, ज्यामध्ये आंबेडकर यांच्या बालपणीची भूमिका बालकलाकार आयुध भानुशाली याने साकारली आहे, तर अभिनेता अथर्व कर्वे यांनी त्यांच्या तरुणपणीची भूमिका साकारत आहे. मालिकेची कथा पुढे गेल्यानंतर आंबेडकरांची मुख्य भूमिका अभिनेता [[प्रसाद जावडे]] साकारतील.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnowhindi.com/entertainment/television/video/ek-mahanayak-dr-b-r-ambedkar-serial-promo-release/267842|title=संविधान के निर्माता बीआर आंबेडकर की कहानी पर्दे पर, जल्‍द शुरू होने वाला है नया धारावाहिक 'एक महानायक' &#124; TV|access-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191116101527/https://www.timesnowhindi.com/entertainment/television/video/ek-mahanayak-dr-b-r-ambedkar-serial-promo-release/267842|archive-date=2019-11-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/ambedkars-life-to-be-brought-alive-in-tv-series/1682354|title=Ambedkar''s life to be brought alive in TV series|website=www.outlookindia.com/|access-date=2019-12-13}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://theprint.in/features/a-new-tv-show-on-b-r-ambedkar-raises-questions-of-responsible-representation/331115/|title=A new TV show on B.R. Ambedkar raises questions of responsible representation|दिनांक=2019-12-06|संकेतस्थळ=web.archive.org|ॲक्सेसदिनांक=2020-04-09|title=संग्रहित प्रत|archive-date=2019-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206175753/https://theprint.in/features/a-new-tv-show-on-b-r-ambedkar-raises-questions-of-responsible-representation/331115/|url-status=bot: unknown}}</ref> * '''आंबेडकर - द लेजंड''' ही [[संजीव जयस्वाल]] दिग्दर्शित आंबेडकर यांच्यावर आधारीत एक आगामी वेब मालिका आहे. आंबेडकरांच्या महापरिनिर्वाणाच्या निमित्ताने सीरिजचा ट्रेलर ६ डिसेंबर २०२१ रोजी प्रदर्शित झाला आहे. ही सीरिज ‘बाबा प्ले’ या ओटीटी प्लॅटफॉर्मरवर प्रदर्शित होणार आहे. या सीरिजमध्ये अभिनेता [[विक्रम गोखले]] मुख्य भूमिका साकारणार आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/entertainment/entertainment-news/bollywood-news/a-biopic-series-on-dr-ambedkar-announces-veteran-actor-vikram-gokhale-play-main-role/articleshow/88259017.cms|title=डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या भूमिकेत विक्रम गोखले ; सीरिजचा ट्रेलर पाहिलात का?|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2021-12-16}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/manoranjan/dr-ambedkar-the-legend-baba-play-announces-a-biopic-series-starring-veteran-actor-vikram-gokhale-dcp-98-2717480/|title=विक्रम गोखले साकारणार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची भूमिका ; वेब मालिकाचा ट्रेलर प्रदर्शित|website=Loksatta|language=mr|access-date=2021-12-16}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/manoranjan/sanjeev-jaiswal-inform-that-ambedkar-the-legend-series-is-coming-soon-bam92|title=विक्रम गोखले डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या भूमिकेत; 'या' वेब मालिकाचा ट्रेलर प्रदर्शित I Babasaheb Ambedkar {{!}} Sakal|website=www.esakal.com|access-date=2021-12-16}}</ref> === नाटके === आंबेडकर यांच्यावर विविध भाषेत असंख्य नाटके तयार केलेली आहेत. * 'बाबासाहेब: द ग्रँड म्युझिकल' हे आंबेडकर यांच्या जीवनावरील नाटक 25 फेब्रुवारी ते 12 मार्च 2022 पर्यंत दिल्लीत प्रदर्शित झाले आहे. दिल्ली सरकारने या भव्य नाटकाचे आयोजन केले होते. अभिनेता [[रोहित रॉय]] याने नाटकामध्ये आंबेडकरांची भूमिका साकारली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/cities/delhi/story/br-ambedkar-musical-show-delhi-tickets-life-of-ambedkar-show-1917154-2022-02-24|title=Grand musical play on Ambedkar’s life to be screened in Delhi from tomorrow|website=India Today|language=en|access-date=2023-04-02}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/news/india/delhi-govt-to-organise-musical-play-on-life-of-br-ambedkar-see-details-here-11644649809698.html|title=Delhi govt to organise musical play on life of BR Ambedkar. See details here|last=Livemint|date=2022-02-12|website=livemint.com|language=en|access-date=2023-04-02}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/babasaheb-ambedkar-comes-to-life-in-delhi-101645807415896.html|title=Babasaheb Ambedkar comes to life in Delhi|date=2022-02-25|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-04-02}}</ref> * ''वादळ निळ्या क्रांतीचे'' (नाटक, लेखक - प्रा. रामनाथ चव्हाण) * ''डॉ. आंबेडकर आणि गांधीजी'' - नाटक * ''प्रतिकार'' - नाटक * अरविंद गौर यांनी दिग्दर्शित केलेले आणि राजेशकुमार यांनी लिहिलेले ''आंबेडकर आणि गांधी'' नाटक == हे सुद्धा पहा == * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्याबद्दल व्यक्त झालेली मते]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे सहयोगी]] * [[सर्वव्यापी आंबेडकर]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची ग्रंथसंपदा व इतर लेखन]] * [[आंबेडकरवाद]] * [[विद्यार्थी दिवस (महाराष्ट्र)]] * [[ज्ञान दिवस (महाराष्ट्र)]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा जीवनक्रम]] * [[आंबेडकर कुटुंब]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यावरील पुस्तके]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी]] * [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे विचार]] * [[जय भीम]] * [[नवयान]] * [[सर्वात महान भारतीय (सर्वेक्षण)]] == नोंदी आणि टीपा == {{Notelist}} * [[सदस्य:Sandesh9822/बाबासाहेब आंबेडकर/संदर्भ दुवे]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|B. R. Ambedkar|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}} {{विकिक्वोटविहार}} * [https://www.bbc.com/hindi/media-56744433 वो भीमराव बाबासाहेब आंबेडकर जिन्हें आप नहीं जानते होंगे - विवेचना (हिंदीमध्ये)] * [https://www.bbc.com/hindi/india-56732192 डॉ आंबेडकर: रात भर किताबें पढ़ते और फिर सवेरे अख़बारों में रम जाते - विवेचना; रेहान फ़ज़ल; बीबीसी संवाददाता; 14 एप्रिल 2021 (हिंदीमध्ये)] * [https://www.bbc.com/marathi/india-43756471 बीबीसी: दृष्टिकोन : न्यू यॉर्क आणि शिकागोमध्येही फडकतोय आंबेडकरांचा निळा झेंडा – डॉ. गेल ऑमवेट, ज्येष्ठ समाजशास्त्रज्ञ; 13 एप्रिल 2018] * [https://mr.vikaspedia.in/education/childrens-corner/92d93e93092494092f-90792493f93993e938/921949-92c93e92c93e93893e93994792c-90690292c947921915930 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (विकासपीडिया)] * [https://maharashtratimes.com/editorial/samwad/prof-dr-satish-yadav-article-on-dr-babasaheb-ambedkar-and-farmers/articleshow/82012003.cms शेतकऱ्यांचे बाबासाहेब] * [https://www.saamana.com/article-by-pro-hari-narake-on-babasaheb-aambedkar/ डॉ. आंबेडकरांचे चीनविषयी विचार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529220116/https://www.saamana.com/article-by-pro-hari-narake-on-babasaheb-aambedkar/ |date=2020-05-29 }} ** [https://maharashtratimes.com/editorial/article/babasaheb-and-china/articleshow/75121822.cms डॉ. आंबेडकरांचे चीनविषयी विचार] * [https://www.bbc.com/marathi/india-46460676 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी २६ फेब्रुवारी १९५५ला बीबीसी रेडिओला दिलेली एक प्रदीर्घ मुलाखत, ज्यात त्यांनी महात्मा गांधी यांच्या भूमिकेबाबत परखड मते व्यक्त केली होती.] * [https://omprakashkashyap.wordpress.com/2016/12/06/%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%86%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A4/ डॉ. आंबेडकरांचे आर्थिक चिंतन (हिंदीमध्ये)] * [http://www.symbiosis.ac.in/Museums/Dr-Babasaheb-Ambedkar-Museum.php सिंबायोसिस सोसायटीचे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संग्रहालय व स्मारक, पुणे - अधिकृत संकेतस्थळ इंग्लिश] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170414103234/http://symbiosis.ac.in/Museums/Dr-Babasaheb-Ambedkar-Museum.php |date=2017-04-14 }} * [http://www.symbiosis-ambedkarmemorial.com/ सिम्बायोसिस डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संग्रहालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615035225/http://www.symbiosis-ambedkarmemorial.com/ |date=2011-06-15 }} * [http://www.ambedkar.org/ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे/संबंधित लेख] * [http://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html कोलंबिया विद्यापीठाद्वारे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा सन्मान] {{डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}} {{भारतरत्‍न}} {{बोधिसत्व}} {{भारतीय स्वातंत्र्यलढा}} {{बौद्ध विषय सूची}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:आंबेडकर, भीमराव रामजी}} [[वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|*]] [[वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आंबेडकर कुटुंब|भीमराव]] [[वर्ग:इंग्लिश भाषेमधील साहित्यिक]] [[वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती]] [[वर्ग:नवयान बौद्ध]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:बोधिसत्व]] [[वर्ग:बौद्ध तत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:बौद्ध विद्वान]] [[वर्ग:बौद्ध लेखक]] [[वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]] [[वर्ग:भारतीय बौद्ध]] [[वर्ग:भारतीय लेखक]] [[वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय इतिहाससंशोधक]] [[वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय कायदामंत्री]] [[वर्ग:भारतीय वकील]] [[वर्ग:भारतीय मानववंशशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय समाजसुधारक]] [[वर्ग:भारतीय पत्रकार]] [[वर्ग:भारतीय संविधान]] [[वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राज्यशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय कायदेपंडित]] [[वर्ग:भारतीय समाजशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय नास्तिक]] [[वर्ग:द ग्रेटेस्ट इंडियन]] [[वर्ग:भारतीय आत्मचरित्रकार]] [[वर्ग:दलित नेते]] [[वर्ग:दलित राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी राजकारणी]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:मराठी समाजसुधारक]] [[वर्ग:धर्मांतरित बौद्ध]] [[वर्ग:धर्मसुधारक]] [[वर्ग:बौद्ध संप्रदायांचे संस्थापक]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इंग्लिश भाषी भारतीय लेखक]] [[वर्ग:जातीविरोधी कार्यकर्ते]] [[वर्ग:मराठी समाजसेवक]] [[वर्ग:लंडन विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] tk0l2lhqbm8ztzncp1g092mq000ys14 0 15465 2682317 2681662 2026-05-02T16:48:09Z Ketaki Modak 21590 संदर्भ कमी हा साचा जोडला. 2682317 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[एप्रिल १२]], [[इ.स. १८७१|१८७१]] | जन्म_स्थान = [[धरणगाव]], [[खानदेश]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1930|02|02|1871|04|12}} | मृत्यू_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | कार्यक्षेत्र = [[साहित्य]], [[पत्रकारिता]] | राष्ट्रीयत्व = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[ललित]], [[कथा]], अनुवादित, बालसाहित्य | विषय = [[इतिहास]], [[तत्त्वज्ञान]], [[भाषा]] ([[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]]) | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''वासुदेव गोविंद आपटे''' (१२ एप्रिल १८७१; - २ फेब्रुवारी १९३०<ref name=":0" />) हे [[मराठी]] [[लेखक]], भाषांतरकार, [[पत्रकार]], [[आनंद (मासिक)|आनंद मासिकाचे]] संस्थापक व संपादक, [[बंगाली]] [[कथा]]-कादंबऱ्यांचे अनुवादक, निबंधकार व कोशकार होते. == जीवन == आपटे यांचे बालपण भडगाव आणि धुळे येथे गेले. [[कलकत्ता]] विद्यापीठाची बी. ए. परीक्षा सन १८९३मध्ये उत्तीर्ण झाल्यावर ते नागपूरच्या [[हिस्लॉप कॉलेज|'हिस्लॉप' कॉलेजात]] एक वर्ष फेलो होते. त्यांचा बंगाली भाषेशी परिचय झाला.<ref name=":0" /> वा.गॊ. आपटे त्यानंतर पुण्यातही [[नूतन मराठी विद्यालय|नूतन मराठी विद्यालया]]<nowiki/>त काही काळ शिक्षक होते. [[पुणे]] मुक्कामी त्यांना [[हरि नारायण आपटे]] यांच्या सहवासात मराठी [[भाषा]] व साहित्याची विशेष गोडी निर्माण झाली.<ref name=":0" /> इंदूर येथे [[शिवाजीराव होळकर]] यांचे खाजगी चिटणीस या पदावर त्यांनी काही काळ काम केले. <ref name=":0" /> == कार्य == 'अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र' (१८९९) हे आपट्यांचे पहिले प्रकाशित [[पुस्तक]]. ते [[कोल्हापूर]]चे प्रोफेसर [[विजापूर]]कर यांच्या ग्रंथमालिकेतून प्रसिद्ध झाले. त्या काळी अशोकावर जेवढे संशोधन झाले होते त्याचा अभ्यास करून हे चरित्र लिहिले असल्यामुळे [[रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर|डॉ. भांडारकर]] आणि [[महादेव गोविंद रानडे|न्यायमूर्ती रानडे]] यांनी या पुस्तकाची प्रशंसा केली.<ref name=":0" /> त्यानंतर भगवान [[बुद्ध]] आणि त्याचा [[धर्म]] ह्या विषयावरील 'बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत [[इतिहास]]' हा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ त्यांनी १९०५ मध्ये लिहिला व १९१४ साली तो प्रसिद्ध झाला. काही काळ त्यांनी [[अलाहाबाद]] येथील 'मॉडर्न रिव्ह्यू'त मराठी पुस्तकांच्या परीक्षणाचे व नामदार [[गोपाळ कृष्ण गोखले]] यांच्या '[[ज्ञानप्रकाश (वृत्तपत्र)|ज्ञानप्रकाश]]' या दैनिकाचे संपादन केले. १९०६ साली त्यांनी '[[आनंद (मासिक)]]' हे मुलांचे मासिक सुरू केले, ते अद्यापही (२०१८ साली) सुरू असावे. 'आनंद'चे संपादन व ग्रंथलेखन ह्यांच्या बरोबरीने तरुण पिढीला राष्ट्रीय, सामाजिक व धार्मिक गोष्टींचे सम्यक ज्ञान मिळावे या उद्देशाने १९१९ साली त्यांनी '[[विचारसाधन (साप्ताहिक)]]' नावाचे नियतकालिक सुरू करून पाहिले, परंतु प्रकृति अस्वास्थ्यामुळे ते बंद करावे लागले (१९२०). त्यांच्या एकूण लेखनापैकी सुमारे ७५ टक्के लिखाण भाषांतरित, रूपांतरित व आधारित अशा स्वरूपाचे आहे. त्यांनी हिंदी, बंगाली आणि गुजराथी या भाषांमधील साहित्य मराठीमध्ये अनुवादित करून, एक प्रकारे [[प्रांत-भारती]]<nowiki/>ची पायाभरणीच केली.कानडी, तेलगू आणि तमिळ या भाषांचा परिचय करून घेण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.<ref name=":0" /> लेखन हा व्यवसाय त्यांनी आर्थिकदृष्ट्या यशस्वी करून दाखविला. आपटे हे इंदूर येथील 'मल्हारी मार्तंड'चे संपादक होते. पण तेथील वातावरण न मानवल्यामुळे त्यांनी राजीनामा दिला व १९१९ साली कायमचे पुण्यात स्थायिक झाले. पुढे ते [[टिळक महाविद्यालय|टिळक महाविद्यालया]]<nowiki/>त अध्यापनाचे काम करू लागले.<ref name=":0" /> त्यांचे साहित्यः- मिसेस हेन्‍रीवुड, सॅम्युएल लव्हर, बंकिमचंद्र चटोपाध्याय यांच्या दुर्गेशनंदिनी आदी कादंबऱ्यांचे मराठी अनुवाद; 'मराठी भाषेचे संप्रदाय व म्हणी' (१९१०),'लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय' (१९२५), 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' (१९२२), 'मराठी शब्दार्थचंद्रिका' (१९२२), आणि 'मराठी-बंगाली शिक्षक' (१९२५) ही भाषाभ्यास विषयक; 'जैनधर्म' (१९०४), 'टापटीपचा संसार' (१९१४), 'बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण' (१९१८), 'सौंदर्य आणि ललितकला' (१९१९) इत्यादी विविध विषयांवरील चोवीस-पंचवीस पुस्तके व बालवाङ्‌मय विभागात छोटीछोटी तीस-बत्तीस पुस्तके त्यांनी लिहिली. सुप्रसिद्ध बंगाली कादंबरीकार बंकिमचंद्र यांचे संपूर्ण कादंबरीवाङ्‌मय, त्यातील बंगाली वातावरण, पार्श्वभूमी व पात्रांची नावे कायम ठेवून वा. गो. आपट्यांनी चार खंडांत मराठीत आणले आहे. 'वाल्मीकीचा जय' (१९१०) ही त्यांची कादंबरीही बंगालीचे भाषांतर आहे. 'मूर्तिमंत देशाभिमान', 'माणिकबाग', आणि 'दुःखाअन्ती सुख' ही त्यांची पाश्चात्य कादंबऱ्यांची रूपांतरेही उत्कृष्ट आहेत. याशिवाय 'श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली', 'महाभारतातील सोप्या गोष्टी', 'नाट्यभारत', नाट्यरामायण, 'बालभारत', 'मनी व मोत्या', 'महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास', 'मुलांसाठी गोड गाणी', 'एक दिवसाच्या सुटीत' यांसारखी बालवाचकांच्या दृष्टीने रंजक असूनही उद्‌बोधक अशी पुस्तके त्यांनी लिहिली. पुराणे, इतिहास, विविधज्ञानसंग्रह, संतांची व थोरांची चरित्रे यांच्या आधारे वा. गो. आपटे यांनी बालांसाठी व कुमारांसाठी निर्माण केलेले साहित्य उल्लेखनीय आहे. '[[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]'चे ते पहिले घटनाकार, एका परीने जनक व संवर्धकही होते.{{संदर्भ हवा}} 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' हा मराठी-मराठी शब्दकोश <ref name=":0">मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; तिसरी आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९५२</ref> हे आपटे यांचे अजरामर स्मारक आहे; असे उद्गार श्री. [[गोपीनाथ तळवलकर|गोपीनाथ तळवळकर]] यांनी तिसऱ्या आवृत्तीच्या प्रस्तावनेच्या निमित्ताने काढले होते.<ref name=":0" /> == गौरव == * वा.गो. आपटे यांच्यावर 'वा. गो. आपटे: व्यक्ती अणि वाङ्मय' नावाचा ग्रंथ आहे. (लेखक - राणे, राघव) * महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतील ग्रंथालयाला वा.गो. आपटे यांचे नाव देण्यात आले आहे. या ग्रंथालयात ५०,०००हून अधिक जुने - नवे ग्रंथ, दुर्मिळ नियतकालिके, सर्व प्रकारचे कोश व संदर्भग्रंथ आहेत. आपटे यांनी या ग्रंथालयासाठी दहा हजार रुपयांची देणगी दिली होती.<ref name=":0" /> == पुस्तके{{संदर्भ हवा}}== === कोश वाङ्मय व भाषा विषयक साहित्य === * मराठी-बंगाली शिक्षक * बंगाली-मराठी कोश <ref name=":0" /> * मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; प्रथम आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९२० - यामध्ये संत-साहित्यातील बहुतांश संज्ञांचा समावेश आहे. ३९००० शब्दांचा समावेश असणारा त्या काळातील हा एकमेव कोश होता, असे दिसते. * विस्तारित शब्दरत्नाकर (वा.गो. आपटे+ह.अ.भावे) * मराठी शब्दार्थ चंद्रिका * मराठी भाषेचे सांप्रदाय व म्हणी <ref name=":0" /> *लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय - साहित्याच्या रचनात्मक व व्यावहारिक बाजूंचे ज्ञान करून देणारे हे पहिलेच पुस्तक असे म्हणावे लागते. <ref name=":0" /> *सौंदर्य आणि ललितकला - यामध्ये प्रामुख्याने शिल्प, संगीत आणि चित्रकलेचा विचार केलेला आहे. === अनुवाद === * [[अरविंद घोष|अरविंदबाबू]]<nowiki/>चीं आपल्या पत्नीस पत्रे *[[अरविंद घोष|अरविंदबाबूं]]<nowiki/>नी आपला बंधू [[बारींद्र कुमार घोष|बारीन्द्र]] यास लिहिलेले पत्र , [[चित्रमय जगत (नियतकालिक)]] - जुलै १९२२ *दुःखाअंती सुख (पाश्चात्य कादंबरीचे रूपांतर) * दुर्गेशनंदिनी (बंकिमचंद्रांच्या बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) * चित्तरंजन अथवा मुलांचे अरेबियन नाइट्स (अनेक भाग) * संपूर्ण [[बंकिम चंद्र चॅटर्जी|बंकिमचंद्र]] (चार खंड) * माणिकबाग (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या इसलिन इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * ..... (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या एका इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * मूर्तिमंत देशाभिमान (पाश्चात्य कादंबऱ्रीचे रूपांतर) * वाल्मीकीचा जय (मूळ बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) - वंग विद्वतकुलशेखर हरप्रसादशास्त्री लिखित पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * शांतिनिकेतनमाला (किमान ४ भाग) * रवीचे उज्ज्वल किरण - रवींदनाथ यांच्या गोष्टींच्या पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * रवींद्रनाथ यांच्या शिशु या शिशुकाव्याचा अनुवाद <ref name=":0" /> * बंगाली साहित्यसंमेलनातील भाषणे - [[विविध ज्ञानविस्तार (नियतकालिक)|विविध ज्ञानविस्तार]] मध्ये प्रकाशित <ref name=":0" /> * [[मॉडर्न रिव्ह्यू|माॅडर्न रिव्ह्यू]] मध्ये मराठी पुस्तकांचा परिचय <ref name=":0" /> * गुजराथी बालसाहित्याचे अग्रणी [[गिजुभाई बधेका|गिजूभाई बधेका]] यांच्या गोष्टींचा आनंद मासिकासाठी अनुवाद <ref name=":0" /> === बालसाहित्य किंवा बालोपयोगी साहित्य === * बालक त्याची प्रकृति व संवर्धन * बालभागवत * बालभारत * बालभारती * बालमनोरंजन * बालरामायण * बाल विनोदमाला * बाल विहारमाला * बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण * मनी व मोत्या * महाभारतांतल्या सोप्या गोष्टी * मुलांचे शहाणपण * मुलांसाठी गोड गाणी * रामायणांतल्या सोप्या गोष्टी * राष्ट्रीय शिक्षणाचे पहिले-दुसरे-तिसरे-चौथे पुस्तक * लहान मुलांसाठी मौजेच्या गोष्टी * वाचनपुस्तक - पहिले, दुसरे, तिसरे, चौथे * वीरांच्या कथा * साधुसंतांच्या गोष्टी * महर्षींचा प्रसाद * चित्तरंजन * देशभक्तिपर वाचनपाठ === इतिहासपर लेखन === * बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत इतिहास * पेशवाईची हकीकत * पेशवाईतील पहिले बाजीराव * मनोरंजक इतिहास * मराठ्यांचा दरारा * महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास === विविध प्रकारचे लेखन === * [[सम्राट अशोक]] * अशोक चरित्र - आपटे यांचे पहिले पुस्तक - प्रकाशन १८९८ <ref name=":0" /> * अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र - प्रकाशन १९२८, अशोक चरित्राची अनेक वर्षांच्या संशोधनातून प्रकाशित केलेली सुधारित आवृत्ती <ref name=":0" /> * ज्ञानदीप - [[ज्ञानेश्वरी]]<nowiki/>चे गद्य, सुबोध, संक्षिप्त रूप * एका दिवसाच्या सुट्टीत * कां व कसें? * जैनधर्म * टापटीपचा संसार * त्रिवेणी * देशक्तिपर वाचनपाठ * नवयुग * नाट्यभारत * नाट्यरूप भारतवर्ष * पंजाब प्रकरण भाग १, २ * परीस्तानातल्या गोष्टी * भारतकन्या *[[#बाह्य_दुवे|केतकी ग्रहगणितम्]] (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) * गांधीगीता * महात्माजींची उत्तरगीता<ref name=":0" /> * मोतीमिनार * रवीचे उज्ज्वल किरण * विलक्षण भोळेपणा * सकाळचा अभ्यास * सौंदर्य आणि ललितकला * स्वर्गावर स्वारी * श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली * ज्ञानदीप - प्रकाशन १९२८ <ref name=":0" /> * रवीन्द्रांचा जयजयकार - [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथां]]<nowiki/>ना नोबेल पारितोषिक मिळाल्यानंतर लिहिलेला लेख, [[मनोरंजन (नियतकालिक)]] मध्ये प्रकाशित झाला होता.<ref name=":0" /> * {{संदर्भ कमी}} == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} == बाह्य दुवे == {{commons|file:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्}} {{DEFAULTSORT:आपटे, वासुदेव गोविंद}} [[वर्ग:मराठी पत्रकार]] [[वर्ग:मराठी भाषांतरकार]] [[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 1gaq2aaf68levcszt73opymxq88y0j0 2682318 2682317 2026-05-02T16:49:12Z Ketaki Modak 21590 संदर्भ जोडला. 2682318 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = वासुदेव गोविंद आपटे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[एप्रिल १२]], [[इ.स. १८७१|१८७१]] | जन्म_स्थान = [[धरणगाव]], [[खानदेश]], [[महाराष्ट्र]] | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1930|02|02|1871|04|12}} | मृत्यू_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] | कार्यक्षेत्र = [[साहित्य]], [[पत्रकारिता]] | राष्ट्रीयत्व = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[ललित]], [[कथा]], अनुवादित, बालसाहित्य | विषय = [[इतिहास]], [[तत्त्वज्ञान]], [[भाषा]] ([[मराठी भाषा|मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]]) | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''वासुदेव गोविंद आपटे''' (१२ एप्रिल १८७१; - २ फेब्रुवारी १९३०<ref name=":0" />) हे [[मराठी]] [[लेखक]], भाषांतरकार, [[पत्रकार]], [[आनंद (मासिक)|आनंद मासिकाचे]] संस्थापक व संपादक, [[बंगाली]] [[कथा]]-कादंबऱ्यांचे अनुवादक, निबंधकार व कोशकार होते. == जीवन == आपटे यांचे बालपण भडगाव आणि धुळे येथे गेले. [[कलकत्ता]] विद्यापीठाची बी. ए. परीक्षा सन १८९३मध्ये उत्तीर्ण झाल्यावर ते नागपूरच्या [[हिस्लॉप कॉलेज|'हिस्लॉप' कॉलेजात]] एक वर्ष फेलो होते. त्यांचा बंगाली भाषेशी परिचय झाला.<ref name=":0" /> वा.गॊ. आपटे त्यानंतर पुण्यातही [[नूतन मराठी विद्यालय|नूतन मराठी विद्यालया]]<nowiki/>त काही काळ शिक्षक होते. [[पुणे]] मुक्कामी त्यांना [[हरि नारायण आपटे]] यांच्या सहवासात मराठी [[भाषा]] व साहित्याची विशेष गोडी निर्माण झाली.<ref name=":0" /> इंदूर येथे [[शिवाजीराव होळकर]] यांचे खाजगी चिटणीस या पदावर त्यांनी काही काळ काम केले. <ref name=":0" /> == कार्य == 'अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र' (१८९९) हे आपट्यांचे पहिले प्रकाशित [[पुस्तक]]. ते [[कोल्हापूर]]चे प्रोफेसर [[विजापूर]]कर यांच्या ग्रंथमालिकेतून प्रसिद्ध झाले. त्या काळी अशोकावर जेवढे संशोधन झाले होते त्याचा अभ्यास करून हे चरित्र लिहिले असल्यामुळे [[रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर|डॉ. भांडारकर]] आणि [[महादेव गोविंद रानडे|न्यायमूर्ती रानडे]] यांनी या पुस्तकाची प्रशंसा केली.<ref name=":0" /> त्यानंतर भगवान [[बुद्ध]] आणि त्याचा [[धर्म]] ह्या विषयावरील 'बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत [[इतिहास]]' हा अभ्यासपूर्ण ग्रंथ त्यांनी १९०५ मध्ये लिहिला व १९१४ साली तो प्रसिद्ध झाला. काही काळ त्यांनी [[अलाहाबाद]] येथील 'मॉडर्न रिव्ह्यू'त मराठी पुस्तकांच्या परीक्षणाचे व नामदार [[गोपाळ कृष्ण गोखले]] यांच्या '[[ज्ञानप्रकाश (वृत्तपत्र)|ज्ञानप्रकाश]]' या दैनिकाचे संपादन केले. १९०६ साली त्यांनी '[[आनंद (मासिक)]]' हे मुलांचे मासिक सुरू केले, ते अद्यापही (२०१८ साली) सुरू असावे. 'आनंद'चे संपादन व ग्रंथलेखन ह्यांच्या बरोबरीने तरुण पिढीला राष्ट्रीय, सामाजिक व धार्मिक गोष्टींचे सम्यक ज्ञान मिळावे या उद्देशाने १९१९ साली त्यांनी '[[विचारसाधन (साप्ताहिक)]]' नावाचे नियतकालिक सुरू करून पाहिले, परंतु प्रकृति अस्वास्थ्यामुळे ते बंद करावे लागले (१९२०). त्यांच्या एकूण लेखनापैकी सुमारे ७५ टक्के लिखाण भाषांतरित, रूपांतरित व आधारित अशा स्वरूपाचे आहे. त्यांनी हिंदी, बंगाली आणि गुजराथी या भाषांमधील साहित्य मराठीमध्ये अनुवादित करून, एक प्रकारे [[प्रांत-भारती]]<nowiki/>ची पायाभरणीच केली.कानडी, तेलगू आणि तमिळ या भाषांचा परिचय करून घेण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.<ref name=":0" /> लेखन हा व्यवसाय त्यांनी आर्थिकदृष्ट्या यशस्वी करून दाखविला. आपटे हे इंदूर येथील 'मल्हारी मार्तंड'चे संपादक होते. पण तेथील वातावरण न मानवल्यामुळे त्यांनी राजीनामा दिला व १९१९ साली कायमचे पुण्यात स्थायिक झाले. पुढे ते [[टिळक महाविद्यालय|टिळक महाविद्यालया]]<nowiki/>त अध्यापनाचे काम करू लागले.<ref name=":0" /> त्यांचे साहित्यः- मिसेस हेन्‍रीवुड, सॅम्युएल लव्हर, बंकिमचंद्र चटोपाध्याय यांच्या दुर्गेशनंदिनी आदी कादंबऱ्यांचे मराठी अनुवाद; 'मराठी भाषेचे संप्रदाय व म्हणी' (१९१०),'लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय' (१९२५), 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' (१९२२), 'मराठी शब्दार्थचंद्रिका' (१९२२), आणि 'मराठी-बंगाली शिक्षक' (१९२५) ही भाषाभ्यास विषयक; 'जैनधर्म' (१९०४), 'टापटीपचा संसार' (१९१४), 'बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण' (१९१८), 'सौंदर्य आणि ललितकला' (१९१९) इत्यादी विविध विषयांवरील चोवीस-पंचवीस पुस्तके व बालवाङ्‌मय विभागात छोटीछोटी तीस-बत्तीस पुस्तके त्यांनी लिहिली. सुप्रसिद्ध बंगाली कादंबरीकार बंकिमचंद्र यांचे संपूर्ण कादंबरीवाङ्‌मय, त्यातील बंगाली वातावरण, पार्श्वभूमी व पात्रांची नावे कायम ठेवून वा. गो. आपट्यांनी चार खंडांत मराठीत आणले आहे. 'वाल्मीकीचा जय' (१९१०) ही त्यांची कादंबरीही बंगालीचे भाषांतर आहे. 'मूर्तिमंत देशाभिमान', 'माणिकबाग', आणि 'दुःखाअन्ती सुख' ही त्यांची पाश्चात्य कादंबऱ्यांची रूपांतरेही उत्कृष्ट आहेत. याशिवाय 'श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली', 'महाभारतातील सोप्या गोष्टी', 'नाट्यभारत', नाट्यरामायण, 'बालभारत', 'मनी व मोत्या', 'महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास', 'मुलांसाठी गोड गाणी', 'एक दिवसाच्या सुटीत' यांसारखी बालवाचकांच्या दृष्टीने रंजक असूनही उद्‌बोधक अशी पुस्तके त्यांनी लिहिली. पुराणे, इतिहास, विविधज्ञानसंग्रह, संतांची व थोरांची चरित्रे यांच्या आधारे वा. गो. आपटे यांनी बालांसाठी व कुमारांसाठी निर्माण केलेले साहित्य उल्लेखनीय आहे. '[[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदे]]'चे ते पहिले घटनाकार, एका परीने जनक व संवर्धकही होते.{{संदर्भ हवा}} 'मराठी शब्दरत्‍नाकर' हा मराठी-मराठी शब्दकोश <ref name=":0">मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; तिसरी आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९५२</ref> हे आपटे यांचे अजरामर स्मारक आहे; असे उद्गार श्री. [[गोपीनाथ तळवलकर|गोपीनाथ तळवळकर]] यांनी तिसऱ्या आवृत्तीच्या प्रस्तावनेच्या निमित्ताने काढले होते.<ref name=":0" /> == गौरव == * वा.गो. आपटे यांच्यावर 'वा. गो. आपटे: व्यक्ती अणि वाङ्मय' नावाचा ग्रंथ आहे. (लेखक - राणे, राघव) * महाराष्ट्र साहित्य परिषदेतील ग्रंथालयाला वा.गो. आपटे यांचे नाव देण्यात आले आहे. या ग्रंथालयात ५०,०००हून अधिक जुने - नवे ग्रंथ, दुर्मिळ नियतकालिके, सर्व प्रकारचे कोश व संदर्भग्रंथ आहेत. आपटे यांनी या ग्रंथालयासाठी दहा हजार रुपयांची देणगी दिली होती.<ref name=":0" /> == पुस्तके{{संदर्भ हवा}}== === कोश वाङ्मय व भाषा विषयक साहित्य === * मराठी-बंगाली शिक्षक * बंगाली-मराठी कोश <ref name=":0" /> * मराठी शब्दरत्नाकर, प्रकाशक - आनंद कार्यालय, पुणे; प्रथम आवृत्ती प्रकाशन वर्ष १९२० - यामध्ये संत-साहित्यातील बहुतांश संज्ञांचा समावेश आहे. ३९००० शब्दांचा समावेश असणारा त्या काळातील हा एकमेव कोश होता, असे दिसते. * विस्तारित शब्दरत्नाकर (वा.गो. आपटे+ह.अ.भावे) * मराठी शब्दार्थ चंद्रिका * मराठी भाषेचे सांप्रदाय व म्हणी <ref name=":0" /> *लेखनकला आणि लेखनव्यवसाय - साहित्याच्या रचनात्मक व व्यावहारिक बाजूंचे ज्ञान करून देणारे हे पहिलेच पुस्तक असे म्हणावे लागते. <ref name=":0" /> *सौंदर्य आणि ललितकला - यामध्ये प्रामुख्याने शिल्प, संगीत आणि चित्रकलेचा विचार केलेला आहे. === अनुवाद === * [[अरविंद घोष|अरविंदबाबू]]<nowiki/>चीं आपल्या पत्नीस पत्रे *[[अरविंद घोष|अरविंदबाबूं]]<nowiki/>नी आपला बंधू [[बारींद्र कुमार घोष|बारीन्द्र]] यास लिहिलेले पत्र <ref>[[चित्रमय जगत (नियतकालिक)|चित्रमय]] [[चित्रमय जगत (नियतकालिक)|जगत (नियतकालिक)]] - जुलै १९२२</ref> *दुःखाअंती सुख (पाश्चात्य कादंबरीचे रूपांतर) * दुर्गेशनंदिनी (बंकिमचंद्रांच्या बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) * चित्तरंजन अथवा मुलांचे अरेबियन नाइट्स (अनेक भाग) * संपूर्ण [[बंकिम चंद्र चॅटर्जी|बंकिमचंद्र]] (चार खंड) * माणिकबाग (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या इसलिन इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * ..... (मिसेस हेन्‍रीवुड यांच्या एका इंग्रजी कादंबरीचा मराठी अनुवाद)<ref name=":0" /> * मूर्तिमंत देशाभिमान (पाश्चात्य कादंबऱ्रीचे रूपांतर) * वाल्मीकीचा जय (मूळ बंगाली कादंबरीचा मराठी अनुवाद) - वंग विद्वतकुलशेखर हरप्रसादशास्त्री लिखित पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * शांतिनिकेतनमाला (किमान ४ भाग) * रवीचे उज्ज्वल किरण - रवींदनाथ यांच्या गोष्टींच्या पुस्तकाचा अनुवाद <ref name=":0" /> * रवींद्रनाथ यांच्या शिशु या शिशुकाव्याचा अनुवाद <ref name=":0" /> * बंगाली साहित्यसंमेलनातील भाषणे - [[विविध ज्ञानविस्तार (नियतकालिक)|विविध ज्ञानविस्तार]] मध्ये प्रकाशित <ref name=":0" /> * [[मॉडर्न रिव्ह्यू|माॅडर्न रिव्ह्यू]] मध्ये मराठी पुस्तकांचा परिचय <ref name=":0" /> * गुजराथी बालसाहित्याचे अग्रणी [[गिजुभाई बधेका|गिजूभाई बधेका]] यांच्या गोष्टींचा आनंद मासिकासाठी अनुवाद <ref name=":0" /> === बालसाहित्य किंवा बालोपयोगी साहित्य === * बालक त्याची प्रकृति व संवर्धन * बालभागवत * बालभारत * बालभारती * बालमनोरंजन * बालरामायण * बाल विनोदमाला * बाल विहारमाला * बालोद्यान पद्धतीचे गृहशिक्षण * मनी व मोत्या * महाभारतांतल्या सोप्या गोष्टी * मुलांचे शहाणपण * मुलांसाठी गोड गाणी * रामायणांतल्या सोप्या गोष्टी * राष्ट्रीय शिक्षणाचे पहिले-दुसरे-तिसरे-चौथे पुस्तक * लहान मुलांसाठी मौजेच्या गोष्टी * वाचनपुस्तक - पहिले, दुसरे, तिसरे, चौथे * वीरांच्या कथा * साधुसंतांच्या गोष्टी * महर्षींचा प्रसाद * चित्तरंजन * देशभक्तिपर वाचनपाठ === इतिहासपर लेखन === * बौद्धपर्व अथवा बौद्ध धर्माचा साद्यंत इतिहास * पेशवाईची हकीकत * पेशवाईतील पहिले बाजीराव * मनोरंजक इतिहास * मराठ्यांचा दरारा * महाराष्ट्राचा बालबोध इतिहास === विविध प्रकारचे लेखन === * [[सम्राट अशोक]] * अशोक चरित्र - आपटे यांचे पहिले पुस्तक - प्रकाशन १८९८ <ref name=":0" /> * अशोक अथवा आर्यावर्तातला पहिला चक्रवर्ती राजा याचे चरित्र - प्रकाशन १९२८, अशोक चरित्राची अनेक वर्षांच्या संशोधनातून प्रकाशित केलेली सुधारित आवृत्ती <ref name=":0" /> * ज्ञानदीप - [[ज्ञानेश्वरी]]<nowiki/>चे गद्य, सुबोध, संक्षिप्त रूप * एका दिवसाच्या सुट्टीत * कां व कसें? * जैनधर्म * टापटीपचा संसार * त्रिवेणी * देशक्तिपर वाचनपाठ * नवयुग * नाट्यभारत * नाट्यरूप भारतवर्ष * पंजाब प्रकरण भाग १, २ * परीस्तानातल्या गोष्टी * भारतकन्या *[[#बाह्य_दुवे|केतकी ग्रहगणितम्]] (पुस्तक वाचनासाठी उपलब्ध) * गांधीगीता * महात्माजींची उत्तरगीता<ref name=":0" /> * मोतीमिनार * रवीचे उज्ज्वल किरण * विलक्षण भोळेपणा * सकाळचा अभ्यास * सौंदर्य आणि ललितकला * स्वर्गावर स्वारी * श्रीहरनाथ ठाकुर यांची पत्रावली * ज्ञानदीप - प्रकाशन १९२८ <ref name=":0" /> * रवीन्द्रांचा जयजयकार - [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथां]]<nowiki/>ना नोबेल पारितोषिक मिळाल्यानंतर लिहिलेला लेख, [[मनोरंजन (नियतकालिक)]] मध्ये प्रकाशित झाला होता.<ref name=":0" /> * {{संदर्भ कमी}} == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} == बाह्य दुवे == {{commons|file:केतकी_ग्रहगणितम्_।.pdf|केतकी ग्रहगणितम्}} {{DEFAULTSORT:आपटे, वासुदेव गोविंद}} [[वर्ग:मराठी पत्रकार]] [[वर्ग:मराठी भाषांतरकार]] [[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] [[वर्ग:इ.स. १८७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ltghdwtcnazqc4r9l1ju74fni714y5f 0 18110 2682352 2672700 2026-05-02T19:36:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682352 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''जूल गाब्रिए वेर्न''' (मराठी लेखनभेद: '''ज्युल्स गॅब्रियल व्हर्न''' ; [[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच]]: ''Jules Gabriel Verne'' ;) ([[फेब्रुवारी ८]] [[इ.स. १८२८]] - [[मार्च २४]] [[इ.स. १९०५]]) हे [[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच]] लेखक होते. [[एच.जी. वेल्स]] यांच्याप्रमाणेच त्यांनाही विज्ञान कथेचे जनक मानले जाते. २० व्या शतकातील अनेकानेक शोधांची कल्पना त्यांच्या कथांमध्ये त्यांनी केली होती. त्यात टी. व्ही., ए. सी., [[इंटरनेट]], हेलिकॉप्टर, पाणबुडी, प्रोजेक्टर, पृथ्वीच्या वातावरणाबाहेर जाण्यासाठी यान, ज्युक बॉक्स, इ. कल्पनांचा मोह न आवरल्याने त्या त्या वस्तु प्रत्यक्षात आणल्या गेल्या. विशेष म्हणजे या सर्व गोष्टींच्या कार्य करण्याचे नेमके कारण आणि त्या अनुषंगाने येणाऱ्या सर्व प्रश्नांची जूल वेर्न यांनी दिलेली उत्तरे विज्ञानाच्या कसोटीवर खरी उतरणारी होती. == जीवन == व्हर्न यांचा जन्म पश्चिम [[फ्रांस]] मधील [[लॉयर नदी]] किनारी असलेल्या [[नाँत|नान्ते]] या गावी [[फेब्रुवारी ८]] [[इ.स. १८२८]] रोजी झाला. त्यांचे वडील पेरी आणि आई सोफी यांच्या पाच मुलांमधील ते सगळ्यात मोठे होते. त्यांनी सुरुवातीचे शिक्षण नाँत गावातील शाळेत घेतले. लहानपणापासूनच व्हर्न यांना प्रवासाची, साहसाची आवड होती. नदीतून जाणाऱ्या लहानमोठ्या नावा पाहून त्यांनाही त्यातून प्रवास करून जग पाहावे असे वाटत होते. या त्यांच्या वेडापायी वयाच्या बाराव्या वर्षी ते एका नावेत लपूनछपून चढले, पण वडिलांना सुगावा लागला आणि व्हर्न पकडले गेले, शिक्षा म्हणून वडिलांनी त्यांना खरपूस चोप दिला. त्यावेळीच लहान व्हर्न यांनी ठरविले की, "यापुढे मी केवळ माझ्या कल्पनेतच जगाची सफर करेन." या घटनेनंतर व्हर्नची रवानगी एका निवासी शाळेत करण्यात आली. या शाळेत व्हर्न मुख्यत्वे [[लॅटिन]] भाषा शिकले. प्रतिभावान व्हर्नने थोड्याच दिवसात लॅटिन भाषेत लेख लिहिणे सुरू केले. त्यांचे लेख लोकांच्या पसंतीस उतरू लागले. शालेय शिक्षणानंतर वडिलांच्या आग्रहाखातर व्हर्नने [[पॅरिस]] येथे कायद्याचा अभ्यास सुरू केला, पण लेख लिहिणेही सुरूच ठेवले. या कामामुळे मुलाचे अभ्यासातील लक्ष उडेल या समजुतीने वडिलांनी त्यांची आर्थिक मदत कमी केली. पैसे कमी पडू लागताच व्हर्नने आणखी लेख लिहून ते मासिकांना पाठविणे सुरू केले, त्यामुळे चार पैसेही मिळविता येऊ लागले. तसेच त्यांनी समभाग विक्रीची दलाली करण्याचा व्यवसायही सुरू केला. हा व्यवसाय त्यांना मुळीच आवडत नसे पण यश मात्र मिळत गेले. नियमित प्रसिद्ध होणाऱ्या लेखांमुळे अलेक्सांद्र(अलेक्झांडर) ड्यूमा) आणि व्हिक्टर ह्यूगो सारख्या मोठ्या लेखकांशी परिचय झाला. ड्युमाशी तर कायमची मैत्री जडली. या दोन्ही लेखकांमुळे व्हर्न आपल्या लेख्नन कामाकडे आणखी गांभीर्याने पाहू लागले. १० जानेवारी, इ.स. १८५७ रोजी व्हर्नने दोन मुले असलेल्या एका विधवा बाईशी विवाह केला. लेख लिहून मिळणारे उत्पन्न पुरेसे होऊ लागले पण मनातली इच्छा पूर्ण करण्यासाठी व्हर्नने प्रवास वर्णनाची पुस्तके लिहिण्यास सुरुवात केली. प्रवासाची आवड असल्याने इ.स. १८६७ साली व्हर्नने एक छोटी नाव (''सें मिशेल'') खरेदी केली. पुढे ती नाव विकून त्यांनी दुसरी नाव(''सें मिशेल २'') खरेदी केली. पुढे तीही नाव विकून (''सें मिशेल ३'') ही आणखी मोठी नाव खरेदी केली. या नावेतून ते युरोपच्या सफरीवर जात असत. इ.स. १८७० साली उमराव पदावर व्हर्नची नियुक्ती करण्यात आली. ९ मार्च, इ.स. १८८६ रोजी त्यांच्या एका पुतण्याने व्हर्न यांच्यावर पिस्तुलातून दोन गोळ्या चालविल्या. सुदैवाने एक गोळी अन्यत्र गेली पण दुसरी गोळी मात्र व्हर्न यांच्या डाव्या पायाच्या गुडघ्याखाली लागली आणि ते एका पायाने कायम लंगडत चालू लागले. [[इ.स. १८८८]] साली व्हर्न यांनी राजकारणात प्रवेश केला आणि ते [[आमियां]] शहराचे नगरसेवक म्हणून निवडूनही आले. इ.स. १९०५ पर्यंत त्यांनी अविरतपणे नगरसेवक म्हणून काम केले. [[मार्च २४]] [[इ.स. १९०५]] रोजी वयाच्या ७७ व्या वर्षी व्हर्नचे [[मधुमेह|मधुमेहाच्या]] दीर्घ आजाराने आमियां गावी निधन झाले. == साहित्य == [[चित्र:Verne-majak-fronti.jpg|इवलेसे|डावे|द लाइटहाऊस अॅट द एंड ऑफ द वर्ल्ड ही व्हर्नच्या साहित्यिक टप्प्यातील सर्वोत्कृष्ट कादंबरी मानली जाते.]] ज्युल्स व्हर्न यांनी प्रवास, साहस विषयावर विपुल प्रमाणात लिखाण केले. त्यांनी लिहिलेल्या ५४ पुस्तकांना एकत्रितरित्या ''अद्वितीय सफरी'' म्हणून ओळखतात. [[जर्नी टू द सेंटर ऑफ द अर्थ (कादंबरी)|जर्नी टू द सेंटर ऑफ द अर्थ]]'' (इ.स. १८६४), [[फ्रॉम द अर्थ टू द मून (कादंबरी)|फ्रॉम द अर्थ टू द मून]] (इ.स. १८८५), [[ट्वेंटी थाउजंड लीग्ज अंडर द सी]] (इ.स. १८६९-७०), [[पॅरिस इन द ट्वेंटिएथ सेंच्युरी]], [[फाइव्ह वीक्स इन अ बलून]], [[अराउंड द मून]], [[अ फ्लोटिंग सिटी]], [[अराउंड द वर्ल्ड इन एटी डेझ]] ही त्यांची पुस्तके विशेष गाजली आहेत. याशिवाय ज्युल्स यांनी इतर अनेक गोष्टी, निबंध, नाटके आणि कविता लिहिल्या आहेत. त्यांच्या निधनानंतर अगदी २० व्या शतकातही त्यांच्या हस्तलिखितांवरून त्यांची पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. == वारसा == {{मुख्य|जुल्स व्हर्न यांचा सांस्कृतिक प्रभाव}} व्हर्न यांच्या कादंबऱ्यांचा साहित्यिक आणि वैज्ञानिक अशा दोन्ही क्षेत्रांवर मोठा प्रभाव पडला आहे. व्हर्न यांच्यापासून प्रेरणा घेतलेल्या लेखकांमध्ये [[मार्सेल आयमे]], [[रोलँड बार्थेस]], [[रेने बार्जावेल]], [[मिशेल बुटोर]], [[ब्लेझ सेंड्रार्स]], [[पॉल क्लॉडेल]], [[जॉं कोक्टो]], [[ज्युलिओ कॉर्टझार]], [[फ्रँकोइस मॉरियाक]], [[रिक रिओर्डान]], [[रेमंड रौसेल]], [[क्लॉड रॉय (कवी)|क्लॉड रॉय]], [[आँत्वान दि सें-एक्झुपेरी]] आणि [[ज्या-पॉल सार्त्र]] यांचा समावेश होतो. तर व्हर्न यांच्यापासून प्रेरणा घेतलेल्या शास्त्रज्ञ आणि शोधकांमध्ये [[रिचर्ड ई. बर्ड]], [[युरी गागारिन]], [[सायमन लेक]], [[ह्युबर्ट ल्युटे]], [[गुग्लिएल्मो मार्कोनी]], [[फ्रिट्यॉफ नानसेन]], [[कॉन्स्टँटिन त्सिलकोव्हस्की]], [[वर्नर फोन ब्रॉन]] आणि [[जॅक पार्सन्स (रॉकेट अभियंता)|जॅक पार्सन्स]] यांचा समावेश आहे. व्हर्न यांना [[स्टीमपंक]] या साहित्यिक आणि सामाजिक चळवळीला प्रेरणा देण्याचे श्रेय दिले जाते, जे १९ व्या शतकातील तंत्रज्ञानावर आधारित विज्ञान कथांना ग्लॅमरस पद्धतीने सादर करते. [[रे ब्रॅडबरी]] यांनी साहित्य आणि विज्ञान जगावर व्हर्न यांच्या प्रभावाचा सारांश असा मांडला आहे: ''आपण सर्वजण या न त्या प्रकारे जुल्स व्हर्न यांचीच मुले आहोत.'' फ्रेंच आरामदायी वाहन निर्माता कंपनी [[डीएस ऑटोमोबील्स]] च्या गाड्यांची सर्वोच्च श्रेणी ''ज्युल व्हर्न आवृत्ती'' म्हणून ओळखली जाते. फ्रेंच सांस्कृतिक वारसा आणि इतिहासाचा अविभाज्य भाग म्हणून त्यांचा सन्मान करण्यासाठी हे नाव देण्यात आले आहे.<ref>{{Cite web |title=DS N°8 JULES VERNE |2=Édition Limitée |3=DS Automobiles FR |url=https://www.dsautomobiles.fr/modeles-ds/dsn8/collection/n8-jules-verne.html |access-date=१५ मार्च २०२६ |website=www.dsautomobiles.fr |language=fr }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.media.stellantis.com/em-en/ds/press/jules-verne-collection-every-journey-becomes-extraordinary |title=Collection Jules Verne : Chaque voyage devient extraordinaire |publisher=Stellantis Media |date=२७ मे २०२५ |access-date=१५ मार्च २०२६ |language=fr }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==चरित्रे== * दुसरा विश्वामित्र (लेखक - संजय कप्तान) == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Jules Verne|{{लेखनाव}}}} * {{स्रोत संकेतस्थळ| दुवा = http://epguides.com/djk/JulesVerne/works.shtml | title = "ल व्होयाज एक्स्ट्राओर्दीनेर" - {{लेखनाव}} याच्या साहित्यकृतींचे समग्र संकलन |लेखक = दनी कायतासारी | प्रकाशक = ईपी गाइड्स | भाषा = इंग्लिश}} * {{स्रोत संकेतस्थळ| दुवा = http://www.gutenberg.org/author/Jules_Verne | title = जुल्स व्हर्न याच्या साहित्यकृती | प्रकाशक = प्रोजेक्ट गुटेनबर्ग | भाषा = इंग्लिश}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:वेर्न,जूल}} [[वर्ग:जूल वेर्न| ]] [[वर्ग:फ्रेंच लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १८२८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९०५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 89bhm65hkixrnmfijugaxe5bl2g079y 0 34481 2682403 2540958 2026-05-03T06:29:57Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682403 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|मराठी कादंबरीकार 'प्रभाकर नारायण पाध्ये' ऊर्फ 'भाऊ पाध्ये'|प्रभाकर पाध्ये (नि:संदिग्धीकरण)}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = भाऊ पाध्ये | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_title = | पूर्ण_नाव = प्रभाकर नारायण पाध्ये | टोपण_नाव = भाऊ पाध्ये | जन्म_दिनांक = [[२९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९२६]] | जन्म_स्थान = [[दादर]], [[मुंबई]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = [[३० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९६]] | शिक्षण = [[अर्थशास्त्र]] पदवी, [[मुंबई विद्यापीठ]] | कार्यक्षेत्र = [[मराठी साहित्य]], [[कामगार चळवळ]], [[पत्रकारिता]] | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | धर्म = | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = [[इ.स. १९४९]] ते [[इ.स. १९८९]] | साहित्य_प्रकार = [[कथासंग्रह]], [[कादंबरी]], [[नाटक]] | विषय = [[सामाजिक]] | चळवळ = कामगार चळवळ | संघटना = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = वैतागवाडी, वासूनाका, राडा | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = [[महाराष्ट्र राज्य पुरस्कार]],१९६५ {{sfn|पाध्ये,१९९५|पृ.अल्प परिचय}} | वडील_नाव = नारायण पाध्ये | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = शोशन्ना पाध्ये | अपत्ये = आरती साळुंके | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} {{विस्तार}} '''प्रभाकर नारायण पाध्ये''' ऊर्फ '''भाऊ पाध्ये''' ([[नोव्हेंबर २६]], [[इ.स. १९२६|१९२६]] - [[ऑक्टोबर ३०]], [[इ.स. १९९६|१९९६]]) हे मराठी कादंबरीकार, कामगार चळवळकर्ते होते. == जीवन == पाध्यांचा जन्म [[नोव्हेंबर २६]], [[इ.स. १९२६|१९२६]] रोजी [[मुंबई|मुंबईतील]] दादर येथे झाला. १९४८ साली मुंबई विद्यापीठातून अर्थशास्त्र या विषयात पदवी संपादन केली. पदवी संपादन केल्यानंतर काही काळ (१९४९-५१) त्यांनी कामगार चळवळीत कार्यकर्ता म्हणून काम केले. त्यानंतर तीन वर्षॅं ते माध्यमिक शाळेत शिक्षकाचे काम करत होते. नंतर वडाळ्यातील स्प्रिंग मिल येथे चार वर्षॅं व एलआयसीत चार महिने त्यांनी कारकुनी केली. १९५६ मध्ये शोशन्ना माझगांवकर या कामगार चळवळीतील कार्यकर्तीशी त्यांचा विवाह झाला. काही काळ त्यांनी 'हिंद मझदूर', 'नवाकाळ'(१ वर्ष) व 'नवशक्ती'(१० वर्षं) या वृत्तपत्रांमधून पत्रकारिता केली. == भाऊ पाध्ये यांचे प्रकाशित साहित्य == * [[दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे]] यांनी ’भाऊ पाध्ये यांच्या श्रेष्ठ कथा - कथा/लेख/भाषणं’ या नावाने आणि [[राजन गवस]] यांनी ’भाऊ पाध्ये यांची कथा’ या नावाने पाध्यांच्या कथांचा संग्रह संपादित केला आहे. {| class="wikitable sortable" |- ! width="30%"| नाव ! width="20%"| साहित्यप्रकार ! width="30%"| प्रकाशन ! width="20%"| प्रकाशन वर्ष (इ.स.) |- | अग्रेसर || कादंबरी || पॉप्युलर प्रकाशन|| [[इ.स. १९६८]] |- | ऑपरेशन छक्का || नाटक || भाऊ पाध्ये || [[इ.स. १९६९]] |- | एक सुन्हेर ख्वाब || कथासंग्रह|| धारा प्रकाशन|| [[इ.स. १९८०]] |- | करंटा ||कादंबरी || मॅजेस्टिक प्रकाशन|| [[इ.स. १९८१]] |- | [[गुरुदत्त]] || चरित्र || लोकवाङ्मय गृह || [[इ.स. १९९०]] |- | डोंबाऱ्याचा खेळ || कथासंग्रह|| डिंपल प्रकाशन || [[इ.स. १९६७]] |- | दावेदार || || || |- | पिचकारी || विनोदी कथा|| दिनपुष्प प्रकाशन || [[इ.स. १९७९]] |- | बॅरिस्टर अनिरुद्ध धोपेश्वरकर || कादंबरी||पॉप्युलर प्रकाशन || [[इ.स. १९६७]] |- | भाऊ पाध्ये यांची कथा ||संपादित संकलन || || |- | भाऊ पाध्ये यांच्या श्रेष्ठ कथा || संपादित संकलन||लोकवाङ्मय गृह || |- | मुरगी|| कथासंग्रह || डिंपल प्रकाशन || [[इ.स. १९८१]] |- | राडा ||कादंबरी|| अक्षर प्रकाशन/शब्द पब्लिकेशन|| [[इ.स. १९७५]] |- | वॉर्ड नंबर ७-सर्जिकल ||कादंबरी|| डिंपल प्रकाशन || [[इ.स. १९८०]] |- | [[वासूनाका]] ||कादंबरी|| पॉप्युलर प्रकाशन|| [[इ.स. १९६५]] |- | वैतागवाडी || || पॉप्युलर प्रकाशन|| [[इ.स. १९६५]] |- | वैतागवाडी (५वी आवृत्ती)|| ||शाल्मली प्रकाशन || [[इ.स. २००७]] |- | [[होमसिक ब्रिगेड]] || कादंबरी || अमेय प्रकाशन || [[इ.स. १९७४]] |- | वणवा || कादंबरी || इंद्रनील प्रकाशन || [[इ.स. १९७८]] |- | थालीपीठ || कथासंग्रह || डिंपल प्रकाशन || [[इ.स. १९८४]] |- | जेल बर्ड्स || कादंबरी || डिंपल प्रकाशन || [[इ.स. १९८२]] |- | थोडीसी जो पी ली || कथासंग्रह || सरस प्रकाशन || [[इ.स. १९८६]] |} == भाऊ पाध्ये यांच्या साहित्यावरील लेखन == * 'वासूनाका'सांगोपांग : संपादक : [[वसंत शिरवाडकर]], १९८३, डिंपल प्रकाशन, वसई * 'मी आणि माझे समकालीन' : [[दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे]], रुचि, मार्च १९८८ == पुरस्कार == * 'वैतागवाडी' कादंबरीसाठी महाराष्ट्र राज्य पुरस्कार, १९६५ * 'बॅरिस्टर अनिरुद्ध धोपेश्वरकर' कादंबरीसाठी 'ललित' पुरस्कार, १९६८ * महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ गौरववृत्ती, १९९३{{sfn|पाध्ये,१९९५|पृ.अल्प परिचय}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==संदर्भसूची== *{{स्रोत पुस्तक | पहिलेनाव = भाऊ | आडनाव = पाध्ये | title = वैतागवाडी | भाषा = मराठी | प्रकाशक = शाल्मली प्रकाशन | वर्ष = १९९५ }} == बाह्य दुवे == * [http://jayant-ideas.tripod.com/BhauPADHYEunsungvoice.htm]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.tehelka.com/story_main13.asp?filename=hub070205The_city_of.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110907142035/http://www.tehelka.com/story_main13.asp?filename=hub070205The_city_of.asp |date=2011-09-07 }} {{मराठी साहित्यिक}} {{DEFAULTSORT:पाध्ये, प्रभाकर नारायण}} [[वर्ग:मराठी कामगार चळवळकर्ते]] [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू]] gtro5og67b1y6w67logpmx9q85ubxty 0 38893 2682354 2678520 2026-05-02T19:48:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682354 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = जेटस्टार एअरवेज | चित्र = Jetstar_logo.svg | चित्र_आकारमान = 200 px | IATA = JQ | ICAO = JST | callsign = JETSTAR | स्थापना =२००३ | सुरुवात = | बंद = | विमानतळ = [[मेलबर्न विमानतळ]] ([[मेलबर्न]]) <br />[[सिडनी विमानतळ]] ([[सिडनी]])<br />[[ब्रिस्बेन]]<br />[[गोल्ड कोस्ट, ऑस्ट्रेलिया|गोल्ड कोस्ट]] | मुख्य_शहरे = [[ॲडलेड]]<br />[[पर्थ]]<br />[[ऑकलंड]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ७२ | मुख्य कंपनी = [[क्वांटास]] | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[मेलबर्न]], [[व्हिक्टोरिया]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = [http://www.jetstar.com/ www.jetstar.com] }} [[चित्र:Airbus A320-232, Jetstar Airways JP6712463.jpg|250 px|इवलेसे|[[सिंगापूर चांगी विमानतळ]]ावर उतरणारे जेटस्टारचे [[एअरबस ए३२०]] विमान]] '''जेटस्टार एअरवेज''' ही [[ऑस्ट्रेलिया]] देशामधील कमी दरात विमानसेवा पुरवणारी एक विमान वाहतूक कंपनी आहे. [[व्हर्जिन ऑस्ट्रेलिया|व्हर्जिन ब्ल्यू]] या कंपनीला शह देण्यासाठी [[क्वांटास]] कंपनीने या सेवेची स्थापना केली. या कंपनीचे मुख्यालय [[मेलबर्न]] येथे आहे. या सेवेद्वारे ऑस्ट्रेलियातील बहुतेक सर्व मुख्य शहरे जोडली गेली आहेत. == इतिहास == [[File:Jetstar headquarters, Victoria Parade, Collingwood.jpg|thumb|[[कॉलिंगवूड, व्हिक्टोरिया|कॉलिंगवूड]] मधील जेटस्टारचे [[मुख्यालय]]]] [[File:Boeing 717-23S, Jetstar Airways AN0631710.jpg|thumb|जेटस्टारचे माजी [[बोईंग ७१७-२००]] विमान जुन्या रंगसंगतीत (२००४)]] === स्थापना आणि सुरुवातीची वर्षे === [[क्वांटास]]ने या विमान कंपनीची स्थापना २००१ मध्ये एक किफायती देशांतर्गत उपकंपनी म्हणून केली. क्वांटासने यापूर्वी २० नोव्हेंबर २००१ रोजी [[इम्पल्स एरलाइन्स]] विकत घेतली होती आणि ती [[क्वांटासलिंक]] नावाखाली चालवली होती. याचेच जेटस्टार नावाखाली पुनरुत्थान करण्यात आले.<ref name="FI">{{cite news |date=3 April 2007 |title=Directory: World Airlines |work=[[Flight International]] |page=98}}</ref> फेब्रुवारी २००४ मध्ये उद्घाटनाच्या विमानाची तिकिटे विकण्यास सुरुवात झाल्यानंतर लगेचच २५ मे २००४ रोजी देशांतर्गत प्रवासी सेवा सुरू झाली. पहिली आंतरराष्ट्रीय सेवा [[क्राइस्टचर्च]]ला १ डिसेंबर २००५ रोजी सुरू झाली.<ref>{{cite news |title=‘I was so overwhelmed and wide-eyed’: Jetstar veteran on 15 years of flying in New Zealand |url=https://www.stuff.co.nz/travel/350306399/i-was-so-overwhelmed-and-wide-eyed-jetstar-veteran-15-years-flying-new-zealand |access-date=30 June 2025 |work=www.stuff.co.nz}}</ref> जरी ही कंपनी क्वांटासच्या मालकीची असली, तरी तिचे व्यवस्थापन पूर्वी इम्पल्स एरलाइन्स म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या कंपनीद्वारे क्वांटासपासून मुख्यत्वे स्वतंत्रपणे चालवले जाते.{{cn|date=October 2024}} ==विमानांचा ताफा== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ '''प्रवासी विमाने''' |- ! rowspan="2" style="width:125px;" | विमान ! rowspan="2" style="width:60px;" | वापरात ! rowspan="2" style="width:35px;" | ऑर्डर ! colspan="3" class="unsortable" | प्रवासी क्षमता |- ! style="width:25px;" | <abbr title="बिझनेस क्लास">J</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="ईकॉनॉमी क्लास">Y</abbr> ! style="width:30px;" | एकूण |- |<center>[[एरबस ए३२०]] |<center>55 |<center>0 |<center>0 |<center>180 |<center>180 |- |<center>[[एरबस ए३२०|एरबस ए३२१]] |<center>6 |<center>0 |<center>0 |<center>220 |<center>220 |- |<center>[[एरबस ए३३०]] |<center>4 |<center>0 |<center>38 |<center>265 |<center>303 |- |<center>[[बोइंग ७८७]] |<center>7 |<center>4&nbsp;<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.qantas.com.au/travel/airlines/media-releases/jan-2013/5482/global/en |title=About Qantas – Media Room – Media Releases – New aircraft on order to focus on domestic growth |publisher=Qantas.com.au |date= |accessdate=2013-01-17}}</ref> |<center>21 |<center>314 |335&nbsp;<ref>http://australianaviation.com.au/2013/06/first-jetstar-787-in-final-assembly/</ref> |- |<center>'''एकूण''' |<center>'''72''' |<center>'''4''' |} </center> === पूर्वीची विमाने === {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center" |+ जेटस्टारची विमाने |- !विमान !एकूण !सुरुवात !निवृत्त !नोंदी |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |११ |२००६ |२०१५ |सर्व विमाने [[क्वांटास]] कडे हस्तांतरित.<ref>{{cite web |last1=Jaeger |first1=Thomas |title=Qantas to reconfigure JetStar A330-200s, order five new B737-800s |url=https://www.ch-aviation.com/news/16910-qantas-to-reconfigure-jetstar-a330-200s-order-five-new-b737-800s |publisher=ch-aviation |access-date=20 June 2025 |date=22 February 2013}}</ref> |- |[[बोईंग ७१७-२००]] |१४ |२००४ |२००७ |[[इम्पल्स एरलाइन्स]] कडून वारशाने मिळालेली.<br />सर्व विमाने [[क्वांटासलिंक]] कडे हस्तांतरित.<ref>{{cite press release |title=Enf of an era: Qantas marks final day of 717 flying in Australia |url=https://www.qantasnewsroom.com.au/media-releases/end-of-an-era-qantas-marks-final-day-of-717-flying-in-australia/?print=1 |publisher=Qantas |access-date=20 June 2025 |date=26 October 2024}}</ref> |- |[[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८-३००]] |५ |२०१५ |२०१९ |[[इस्टर्न ऑस्ट्रेलिया एरलाइन्स]] द्वारे संचलित.<br />सर्व विमाने [[क्वांटासलिंक]] कडे परत.<ref>{{cite web |title=Jetstar plans to end Q300 regional services in New Zealand |url=https://australianaviation.com.au/2019/09/jetstar-plans-to-end-q300-regional-services-in-new-zealand/ |publisher=Australian Aviation |access-date=20 June 2025 |date=25 September 2019}}</ref> |} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 200 | image1 = VH-EBD Airbus A330 Jetstar (7355498778).jpg | width1 = | alt1 = | caption1 = [[एरबस ए३३०-२००]] | image3 = Boeing 717-231, Jetstar Airways AN0859569.jpg | width3 = | alt3 = | caption3 = [[बोईंग ७१७-२००]] | image4 = Jetstar Airways De Havilland Canada DHC-8-300 VH-SBI.jpg | width4 = | alt4 = | caption4 = [[डी हॅविलँड कॅनडा डॅश ८-३००]] }} == अपघात आणि दुर्घटना == * फ्लाईट ९ (JQ9) - २९ ऑक्टोबर २०१० या [[होनोलुलु]] ते [[सिडनी]] दरम्यान प्रवास करणाऱ्या [[एरबस ए३३०-२००]] विमानाच्या वातानुकूलन यंत्रणेतील बिघाडामुळे केबिनमध्ये धूर पसरला. वैमानिकांनी विमान पुन्हा होनोलुलु येथे सुरक्षितपणे उतरवले.<ref>{{cite news |title=Jetstar smoke alert on Honolulu-Sydney flight |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-11651817 |work=BBC News |date=29 October 2010 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * फ्लाईट १२ (JQ12) - १० जून २००९ [[जपान]]मधील [[कान्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओसाका]] येथून [[गोल्ड कोस्ट विमानतळ|गोल्ड कोस्ट]]ला जाणाऱ्या [[एरबस ए३३०]] विमानाच्या कॉकपिटमध्ये खिडकीजवळ आग लागली. वैमानिकांनी आग विझवून विमानाचे [[गुआम]]मध्ये आपत्कालीन लँडिंग केले. या घटनेत कोणीही जखमी झाले नाही.<ref>{{cite web |title=Jetstar cockpit fire report |url=https://www.atsb.gov.au/publications/investigation_reports/2009/aair/ao-2009-026 |publisher=Australian Transport Safety Bureau (ATSB) |date=10 June 2009}}</ref> * फ्लाईट ४३ (JQ43) - २२ सप्टेंबर २०१५ [[सिडनी]] ते [[बाली]] ([[डेनपसार विमानतळ|डेनपसार]]) या दरम्यान उड्डाण करणाऱ्या [[बोईंग ७८७-८|बोईंग ७८७ ड्रीमलायनर]] विमानाच्या इंजिनमध्ये तांत्रिक समस्या निर्माण झाल्यावर वैमानिकांनी एक इंजिन बंद करून विमान सिडनीला नेउन सुरक्षितपणे उतरवले.<ref>{{cite news |title=Jetstar Dreamliner JQ43 engine failure |url=https://www.smh.com.au/business/aviation/jetstar-dreamliner-forced-to-turn-back-after-engine-issue-20150922-gjsh4q.html |work=The Sydney Morning Herald |date=22 September 2015 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * फ्लाईट ५७ (JQ57) - १८ मे २०२३ [[ब्रिस्बेन]] ते [[बाली]]ला जाणाऱ्या [[बोईंग ७८७]] विमानाच्या केबिनमधील हवेचा दाब अचानक कमी झाल्याने विमानाला वेगाने खाली उतरावे लागले. विमान सुरक्षितपणे ब्रिस्बेनला उतरले.<ref>{{cite news |title=Jetstar flight JQ57 forced to return to Brisbane |url=https://www.9news.com.au/national/jetstar-flight-brisbane-to-bali-emergency-landing/66436e2f-5f5c-4b53-9993-f42f6e911225 |work=9News Australia |date=18 May 2023 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * फ्लाईट ९५६ (JQ956) - ६ ऑक्टोबर २०२२ [[मेलबर्न]] ते [[केर्न्स]] या प्रवासादरम्यान केबिनमध्ये धूर दिसल्याने विमानाचे [[सिडनी विमानतळ|सिडनी]] येथे आपत्कालीन लँडिंग करण्यात आले.<ref>{{cite news |title=Jetstar flight from Melbourne to Cairns diverted |url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-06/jetstar-flight-melbourne-cairns-diverted-to-sydney-smoke-cabin/101507424 |work=ABC News |date=6 October 2022}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== *[http://www.jetstar.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{कॉमन्स वर्ग|Jetstar|जेटस्टार}} [[वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] l608qazapc6r87a376r4aa9gq4wsfo8 0 39784 2682395 2116652 2026-05-03T04:50:22Z अभय नातू 206 माहिती 2682395 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''क्लब वन एर''' ही [[भारत]]ातील भाड्याने विमाने पुरवणारी तसेच भागीदारी तत्त्वावर विमाने विकत देणारी कंपनी आहे. [[मुंबई]]त आणि [[दिल्ली]]त कार्यालये असलेल्या या कंपनीकडे [[सेसना सायटेशन २]] आणि सेसना [[सायटेशन ४०]], तसेच[[ऑगस्टा हेलिकॉप्टर]]ांचा ताफा आहे. या विमान कंपनीने ऑगस्ट २००५ मध्ये दिल्लीतून आपले कामकाज सुरू केले आणि मार्च २००६ मध्ये मुंबईत विस्तार केला.<ref>{{cite news |date=10 August 2005 |title=Club One Air? You can own it |url=http://www.rediff.com/money/2005/aug/10club.htm |accessdate=7 November 2011 |publisher=[[Rediff.com]]}}</ref> फेब्रुवारी २०२४ मध्ये क्लब वन एरने [[महाराणा प्रताप विमानतळ|महाराणा प्रताप विमानतळावर]] पाच [[दस्सो फाल्कन २०००]] विमाने ठेवण्यासाठी आणि त्यांच्या देखभालीसाठी जमिनीचा एक भूखंड भाड्याने मिळवला.<ref>{{Cite news |date=2024-02-08 |title=Aatmnirbhar: Club One Air to build hangar at Udaipur airport to maintain its planes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/aatmnirbhar-club-one-air-to-build-hangar-at-udaipur-airport-to-maintain-its-planes/articleshow/107530641.cms |access-date=2024-04-02 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{भारतीय विमान सेवा}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. २००५ मधील स्थापना]] nak22xhfkhihyf9wl47mtwt4z7onwjr 0 39787 2682302 2120447 2026-05-02T16:07:09Z अभय नातू 206 माहिती 2682302 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्स''' ही [[भारत]] देशामधील पहिली खाजगी प्रवासी विमान वाहतूक कंपनी होती. १९९१ साली स्थापन करण्यात आलेली ही कंपनी १९९६ साली दिवाळखोरीमुळे बंद पडली. ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्सचे मुख्यालय [[मुंबई]]मध्ये होते व त्यांच्या ताफ्यामध्ये भाडेतत्त्वावर घेतलेली ८ [[बोईंग ७८७]] आणि ३ [[फोक्कर एफ२७]] विमाने होती. == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable" ! शहर !! विमानतळ !! राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- | [[तिरुवनंतपुरम]] || [[त्रिवेंद्रम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[केरळ]] |- | [[अहमदाबाद]] || [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[गुजरात]] |- | [[कोलकाता]] || [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[पश्चिम बंगाल]] |- | [[मुंबई]] || [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[महाराष्ट्र]] |- | [[बेंगळुरू]] || [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[बेळगाव]] || [[बेळगाव विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[मंगळूर]] || [[मंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[नवी दिल्ली]] || [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[दिल्ली]] |- | [[गोवा]] || [[दाबोलीम विमानतळ]] || [[गोवा]] |- | चेन्नई || [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[तमिळनाडू]] |- | मदुराई || [[मदुराई विमानतळ]] || [[तमिळनाडू]] |- | [[विशाखापट्टणम]] || [[विशाखापट्टणम विमानतळ]] || [[आंध्र प्रदेश]] |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{भारतीय विमान सेवा}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील स्थापना]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील समाप्ती]] gullcq5jvbcz92vr0fgmmo16n1rri2o 2682306 2682302 2026-05-02T16:12:50Z अभय नातू 206 /* गंतव्यस्थाने */ 2682306 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्स''' ही [[भारत]] देशामधील पहिली खाजगी प्रवासी विमान वाहतूक कंपनी होती. १९९१ साली स्थापन करण्यात आलेली ही कंपनी १९९६ साली दिवाळखोरीमुळे बंद पडली. ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्सचे मुख्यालय [[मुंबई]]मध्ये होते व त्यांच्या ताफ्यामध्ये भाडेतत्त्वावर घेतलेली ८ [[बोईंग ७८७]] आणि ३ [[फोक्कर एफ२७]] विमाने होती. == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable" ! शहर !! विमानतळ !! राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- | [[तिरुवनंतपुरम]] || [[त्रिवेंद्रम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[केरळ]] |- | [[अहमदाबाद]] || [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[गुजरात]] |- | [[कोलकाता]] || [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[पश्चिम बंगाल]] |- | [[मुंबई]] || [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[महाराष्ट्र]] |- | [[बेंगळुरू]] || [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[बेळगाव]] || [[बेळगाव विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[मंगळूर]] || [[मंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[नवी दिल्ली]] || [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[दिल्ली]] |- | [[गोवा]] || [[दाबोलीम विमानतळ]] || [[गोवा]] |- | चेन्नई || [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[तमिळनाडू]] |- | मदुराई || [[मदुराई विमानतळ]] || [[तमिळनाडू]] |- | [[विशाखापट्टणम]] || [[विशाखापट्टणम विमानतळ]] || [[आंध्र प्रदेश]] |} == ताफा == ईस्ट वेस्टकडे एकूण ११ विमाने होती. यांतील ८ [[बोईंग ७३७-२००]] विमाने भाड्याने घेतली होती तर ३ [[फोकर एफ२७]] विमाने स्वतःची होती होती. कंपनी बंद पडल्यानंतर बोईंग विमाने त्यांच्या मालकांना परत करण्यात आली, तर दोन फोकर विमाने २००६ पर्यंत [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उभी होती. विमानतळावर विमान लावण्याचे आणि धावपट्टी आणि सुविधा शुल्काची थकबाकी वसूल करण्यासाठी [[भारतीय विमानतळ प्राधिकरण|एएआय]]ने त्यांचा लिलाव केला.<ref>{{cite news|title=Junk aircraft at Mumbai airport find new masters|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/168249.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20120724180312/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/168249.aspx |url-status=dead |archive-date=July 24, 2012 |publisher=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] |date= 2 Nov 2007 |access-date=6 November 2011}}</ref><ref>{{cite news |title=East West Airlines F 27 Moves from Mumbai |url=http://www.warbirds.in/forum/viewtopic.php?t=131 |publisher=Warbirds |date=8 Nov 2006 |access-date=5 November 2011 |archive-date=21 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120421204007/http://www.warbirds.in/forum/viewtopic.php?t=131 |url-status=dead }}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{भारतीय विमान सेवा}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील स्थापना]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील समाप्ती]] ewsm104mb4lumjwo5zxkn45r7s1re5j 2682308 2682306 2026-05-02T16:22:06Z अभय नातू 206 माहिती 2682308 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{गल्लत|ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्स (ऑस्ट्रेलिया)}} '''ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्स''' ही [[भारत]] देशामधील पहिली खाजगी प्रवासी विमान वाहतूक कंपनी होती. १९९१ साली स्थापन करण्यात आलेली ही कंपनी १९९६ साली दिवाळखोरीमुळे बंद पडली. ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्सचे मुख्यालय [[मुंबई]]मध्ये होते व त्यांच्या ताफ्यामध्ये भाडेतत्त्वावर घेतलेली ८ [[बोईंग ७८७]] आणि ३ [[फोक्कर एफ२७]] विमाने होती. == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable" ! शहर !! विमानतळ !! राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- | [[तिरुवनंतपुरम]] || [[त्रिवेंद्रम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[केरळ]] |- | [[अहमदाबाद]] || [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[गुजरात]] |- | [[कोलकाता]] || [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[पश्चिम बंगाल]] |- | [[मुंबई]] || [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[महाराष्ट्र]] |- | [[बेंगळुरू]] || [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[बेळगाव]] || [[बेळगाव विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[मंगळूर]] || [[मंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[नवी दिल्ली]] || [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[दिल्ली]] |- | [[गोवा]] || [[दाबोलीम विमानतळ]] || [[गोवा]] |- | चेन्नई || [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[तमिळनाडू]] |- | मदुराई || [[मदुराई विमानतळ]] || [[तमिळनाडू]] |- | [[विशाखापट्टणम]] || [[विशाखापट्टणम विमानतळ]] || [[आंध्र प्रदेश]] |} == ताफा == ईस्ट वेस्टकडे एकूण ११ विमाने होती. यांतील ८ [[बोईंग ७३७-२००]] विमाने भाड्याने घेतली होती तर ३ [[फोकर एफ२७]] विमाने स्वतःची होती होती. कंपनी बंद पडल्यानंतर बोईंग विमाने त्यांच्या मालकांना परत करण्यात आली, तर दोन फोकर विमाने २००६ पर्यंत [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उभी होती. विमानतळावर विमान लावण्याचे आणि धावपट्टी आणि सुविधा शुल्काची थकबाकी वसूल करण्यासाठी [[भारतीय विमानतळ प्राधिकरण|एएआय]]ने त्यांचा लिलाव केला.<ref>{{cite news|title=Junk aircraft at Mumbai airport find new masters|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/168249.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20120724180312/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/168249.aspx |url-status=dead |archive-date=July 24, 2012 |publisher=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] |date= 2 Nov 2007 |access-date=6 November 2011}}</ref><ref>{{cite news |title=East West Airlines F 27 Moves from Mumbai |url=http://www.warbirds.in/forum/viewtopic.php?t=131 |publisher=Warbirds |date=8 Nov 2006 |access-date=5 November 2011 |archive-date=21 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120421204007/http://www.warbirds.in/forum/viewtopic.php?t=131 |url-status=dead }}</ref> == अपघात आणि दुर्घटना == १ जुलै १९९५ रोजी, ईस्ट वेस्ट एरलाइन्सचे [[फोकर एफ२७]] विमान (नोंदणी क्रमांक VT-EWE), [[वडोदरा विमानतळ|वडोदरा विमानतळावर]] टेकून उडण्याचा सराव करत असताना धावपट्टीवर टेकल्या टेकल्या विमानाचे डावे चाक निकामी झाले. विमान पोटावर फरपटत धावपट्टीवर पुढे जाउन थांबले. या घटनेत विमानाला आग लागली नाही आणि विमानातील कोणत्याही व्यक्तीला इजा झाली नाही परंतु विमान भंगारात काढावे लागले. या अपघातासाठी निकृष्ट देखभाल हे एक कारणीभूत घटक असल्याचे नमूद करण्यात आले. <ref>{{ASN accident|title=Fokker F27 VT-EWE |id=19950701-0 |accessdate=5 November 2011 }}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{भारतीय विमान सेवा}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील स्थापना]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील समाप्ती]] 4zfvl8zz5x0u5v9j17x2dgajy8t0e2e 2682313 2682308 2026-05-02T16:34:09Z अभय नातू 206 /* गंतव्यस्थाने */ 2682313 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{गल्लत|ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्स (ऑस्ट्रेलिया)}} '''ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्स''' ही [[भारत]] देशामधील पहिली खाजगी प्रवासी विमान वाहतूक कंपनी होती. १९९१ साली स्थापन करण्यात आलेली ही कंपनी १९९६ साली दिवाळखोरीमुळे बंद पडली. ईस्ट-वेस्ट एरलाइन्सचे मुख्यालय [[मुंबई]]मध्ये होते व त्यांच्या ताफ्यामध्ये भाडेतत्त्वावर घेतलेली ८ [[बोईंग ७८७]] आणि ३ [[फोक्कर एफ२७]] विमाने होती. == इतिहास == === सुरुवात === १९९०-९१ मध्ये भारतीय नागरी विमान वाहतूक क्षेत्राचे नियंत्रण शिथिल झाल्यानंतर अनेक खाजगी विमान कंपन्या सुरू झाल्या. ''एर टॅक्सी'' योजनेअंतर्गत खाजगी विमान कंपन्यांना भाड्याने आणि अनियोजित सेवा चालवण्याची परवानगी देण्यात आली. [[तिरुवनंतपुरम]] येथे मुख्यालय असलेली ईस्ट वेस्ट एरलाइन्स ही भारतात कार्यरत होणारी राष्ट्रीय स्तरावरील सुमारे ३७ वर्षांनंतर पहिली खाजगी विमान कंपनी होती.<ref name="GKTODAY">{{cite news |title=History of Civil Aviation in India |url=http://www.gktoday.in/gk/history-of-civil-aviation-in-india/ |publisher=GKTODAY}}</ref> [[थकीय्युद्दीन अब्दुल वाहीद]] हे तिरुवनंतपुरम जिल्ह्यातील [[वरकला]] येथील रहिवासी ईस्ट वेस्ट एरलाइन्सचे प्रवर्तक होते. १९९२ च्या सुरुवातीला जेव्हा भारत सरकारने ''ओपन स्काय पॉलिसी'' (मुक्त आकाश धोरण) केल्यावर या कंपनीने तिरुवनंतपुरम, [[नवी दिल्ली]], मद्रास (आताचे [[चेन्नई]]) आणि [[मुंबई]] येथून आपले कामकाज सुरू केले. सरकारने घातलेल्या अटींनुसार या विमानसेवेची सुरुवात तीन [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२००]] विमानांनी झाली.<ref name="Rediff"/> १९९२ मध्ये [[इंडियन एरलाइन्स]]च्या वैमानिकांच्या संपावर उपाय करण्यासाठी तत्कालीन नागरी विमान वाहतूक मंत्री [[माधवराव सिंधिया]] यांनी ईस्ट-वेस्टला अधिक विमाने आणण्यास सांगितले. त्यावेळी ईस्ट-वेस्टने आणखी चार विमाने बोईंग ७३७ विमाने भाड्यावर घेतली.<ref>{{cite news|title=Govindraj Ethiraj: Why private airlines can be trusted|url=http://www.business-standard.com/india/news/govindraj-ethirajprivate-airlines-can-be-trusted/365829/ |publisher=[[बिझनेस स्टँडर्ड]] |date= 4 August 2009 |access-date=6 November 2011}}</ref> [[File:BL04East-WestAirlines.webp|thumb|318x318px|ईस्ट वेस्ट एरलाइन्सचे उभे असलेले बोईंग ७३७-२०० प्रवासी विमान (सुमारे १९९४). छायाचित्र: द हिंदू आर्काइव्हज]] भारत सरकारने १९९४ मध्ये ईस्ट वेस्टसह नऊ खाजगी विमानकंपन्यांना नियोजित विमानसेवा सुरू करण्याची परवानगी दिली.<ref>{{cite news|title=India raises status of air-taxi operators|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1994/1994+-+2260.html|publisher=[[Flight Global]]|date=27 Sep 1994|access-date=6 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217030128/https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1994/1994%20-%202260.html|archive-date=17 February 2019|url-status=dead}}</ref> === ऱ्हास === १३ नोव्हेंबर १९९५ रोजी कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालक थकीय्युद्दीन वाहीद यांची त्यांच्या मुंबईतील कार्यालयाजवळ गोळ्या झाडून हत्या करण्यात आली.<ref>{{Cite web |last=Koppikar |first=Smruti |title=East West chief Thakiyudeen Abdul Wahid's slaying raises fresh crop of questions |url=https://www.indiatoday.in/magazine/crime-stories/story/19951215-east-west-chief-thakiyudeen-abdul-wahid-slaying-raises-fresh-crop-of-questions-806827-1995-12-14 |access-date=2023-06-29 |website=इंडिया टुडे |language=en}}</ref> कंपनी ने ''पीएलएम इक्विपमेंट'' या [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] कंपनी कडून ३ बोईंग विमाने भाड्याने घेतली होती व त्याचे ३३ लाख [[अमेरिकन डॉलर|डॉलर]] देणे होते. .<ref>{{cite news|title=India's private malaise|url=https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1996/1996%20-%201593.html |publisher=[[Flight Global]] |date= 2 July 1996 |access-date=6 November 2011}}</ref> पीएलएम इक्विपमेंटने प्रथम [[नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय|नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाकडे]] विमानांची नोंदणी रद्द करण्यासाठी आवाहन केले आणि नंतर न्यायालयात धाव घेतली. दिल्ली उच्च न्यायालयाने ईस्ट वेस्टला पैसे भरण्याचे किंवा विमाने परत करण्याचे आदेश दिले. त्यानंतर ती तीन विमाने जमिनीवर उभी करण्यात आली. मे १९९६ मध्ये विमानांच्या कमतरतेमुळे कंपनीने मुख्य मार्गावरील उड्डाणे थांबवण्यासाठी डीजीसीएची परवानगी मिळवली. जून १९९६मध्ये त्यांनी मुंबईहून केवळ कालिकत, तिरुवनंतपुरम आणि कोचीन सारख्या दुय्यम मार्गांवर उड्डाणे चालू ठेवण्याचा निर्णय घेतला. शेवटी ८ ऑगस्ट १९९६ रोजी ईस्ट वेस्ट एरलाइन्सने आपले सर्व कामकाज बंद केले.<ref name="Rediff">{{cite news|title=Why are India's private airlines in such bad shape?|url=http://www.rediff.com/money/jan/28crash3.htm |publisher=Rediff On The Net Business News |date= 28 Jan 1997 |access-date=6 November 2011}}</ref> == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable" ! शहर !! विमानतळ !! राज्य/केंद्रशासित प्रदेश |- | [[तिरुवनंतपुरम]] || [[त्रिवेंद्रम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[केरळ]] |- | [[अहमदाबाद]] || [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[गुजरात]] |- | [[कोलकाता]] || [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[पश्चिम बंगाल]] |- | [[मुंबई]] || [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[महाराष्ट्र]] |- | [[बेंगळुरू]] || [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[बेळगाव]] || [[बेळगाव विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[मंगळूर]] || [[मंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[कर्नाटक]] |- | [[नवी दिल्ली]] || [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[दिल्ली]] |- | [[गोवा]] || [[दाबोलीम विमानतळ]] || [[गोवा]] |- | चेन्नई || [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[तमिळनाडू]] |- | मदुराई || [[मदुराई विमानतळ]] || [[तमिळनाडू]] |- | [[विशाखापट्टणम]] || [[विशाखापट्टणम विमानतळ]] || [[आंध्र प्रदेश]] |} == ताफा == ईस्ट वेस्टकडे एकूण ११ विमाने होती. यांतील ८ [[बोईंग ७३७-२००]] विमाने भाड्याने घेतली होती तर ३ [[फोकर एफ२७]] विमाने स्वतःची होती होती. कंपनी बंद पडल्यानंतर बोईंग विमाने त्यांच्या मालकांना परत करण्यात आली, तर दोन फोकर विमाने २००६ पर्यंत [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई विमानतळावर]] उभी होती. विमानतळावर विमान लावण्याचे आणि धावपट्टी आणि सुविधा शुल्काची थकबाकी वसूल करण्यासाठी [[भारतीय विमानतळ प्राधिकरण|एएआय]]ने त्यांचा लिलाव केला.<ref>{{cite news|title=Junk aircraft at Mumbai airport find new masters|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/168249.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20120724180312/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/Print/168249.aspx |url-status=dead |archive-date=July 24, 2012 |publisher=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] |date= 2 Nov 2007 |access-date=6 November 2011}}</ref><ref>{{cite news |title=East West Airlines F 27 Moves from Mumbai |url=http://www.warbirds.in/forum/viewtopic.php?t=131 |publisher=Warbirds |date=8 Nov 2006 |access-date=5 November 2011 |archive-date=21 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120421204007/http://www.warbirds.in/forum/viewtopic.php?t=131 |url-status=dead }}</ref> == अपघात आणि दुर्घटना == १ जुलै १९९५ रोजी, ईस्ट वेस्ट एरलाइन्सचे [[फोकर एफ२७]] विमान (नोंदणी क्रमांक VT-EWE), [[वडोदरा विमानतळ|वडोदरा विमानतळावर]] टेकून उडण्याचा सराव करत असताना धावपट्टीवर टेकल्या टेकल्या विमानाचे डावे चाक निकामी झाले. विमान पोटावर फरपटत धावपट्टीवर पुढे जाउन थांबले. या घटनेत विमानाला आग लागली नाही आणि विमानातील कोणत्याही व्यक्तीला इजा झाली नाही परंतु विमान भंगारात काढावे लागले. या अपघातासाठी निकृष्ट देखभाल हे एक कारणीभूत घटक असल्याचे नमूद करण्यात आले. <ref>{{ASN accident|title=Fokker F27 VT-EWE |id=19950701-0 |accessdate=5 November 2011 }}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{भारतीय विमान सेवा}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील स्थापना]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील समाप्ती]] 5qthb2v264h7xikiutl2dlye8mnxijv 0 39952 2682359 2318138 2026-05-02T21:04:28Z अभय नातू 206 माहिती 2682359 wikitext text/x-wiki '''एमडीएलआर एरलाइन्स''' ही [[भारत|भारताच्या]] [[हरियाणा|हरयाणा]] राज्यातील [[गुरगांव|गुडगांव]] येथे मुख्य कार्यालय असलेली एक विमानवाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी [[इ.स. २००७|२००७]] ते [[नोव्हेंबर ५|५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २००९]] पर्यंत कार्यरत होती. नावातले एमडी म्हणजे मुरली धर आणि एलआर म्हणजे लखी राम. या पिता पुत्रांनी ही विमान कंपनी स्थापन केली होती. प्रवासादरम्यान फक्त शुद्ध शाकाहारी खाद्यपदार्थ देणारी ही जगातली पहिली विमान कंपनी होती. == गंतव्यस्थाने<ref>{{cite web|url=http://www.mdlrairlines.in/flash/map-3.swf |title=Route Map |publisher=Mdlrairlines.in |access-date=2013-06-09}}</ref> == {|class="sortable wikitable" ! देश (राज्य) ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! class="unsortable" | संदर्भ |- |[[बिहार]] |[[गया (भारत)|गया]] |[[गया विमानतळ]] |{{terminated|बंद}} | |- |[[चंदीगड]] |[[चंदीगड]] |[[चंदीगड विमानतळ]] | | |- |[[राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र (भारत)|राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र]] |[[दिल्ली]] |[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य तळ | |- |[[गोवा]] |[[गोवा]] |[[गोवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | | |- |[[झारखंड]] |[[जमशेदपूर]] |[[सोनारी विमानतळ]] | | |- |[[झारखंड]] |[[रांची]] |[[बिरसा मुंडा विमानतळ]] | दुय्यम तळ | |- |[[पश्चिम बंगाल]] |[[कोलकाता]] |[[नेताजी सुभाषचंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | | |} == बाह्य दुवे == * [http://www.mdlrairlines.in एमडीएलआर एरलाइन्सची अधिकृत वेबसाईट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231075918/http://www.mdlrairlines.in/ |date=2007-12-31 }} {{भारतीय विमान सेवा}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] m3urcfwjaw9j3wtbxsjmhe2csz0nfzb 2682362 2682359 2026-05-02T21:16:37Z अभय नातू 206 माहिती 2682362 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''एमडीएलआर एरलाइन्स''' ही [[भारत|भारताच्या]] [[हरियाणा|हरयाणा]] राज्यातील [[गुरगांव|गुडगांव]] येथे मुख्य कार्यालय असलेली एक विमानवाहतूक कंपनी होती. ही कंपनी [[इ.स. २००७|२००७]] ते [[नोव्हेंबर ५|५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २००९]] पर्यंत कार्यरत होती. नावातले एमडी म्हणजे मुरली धर आणि एलआर म्हणजे लखी राम. या पिता पुत्रांनी ही विमान कंपनी स्थापन केली होती. प्रवासादरम्यान फक्त शुद्ध शाकाहारी खाद्यपदार्थ देणारी ही जगातली पहिली विमान कंपनी होती. == गंतव्यस्थाने<ref>{{cite web|url=http://www.mdlrairlines.in/flash/map-3.swf |title=Route Map |publisher=Mdlrairlines.in |access-date=2013-06-09}}</ref> == {|class="sortable wikitable" ! देश (राज्य) ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! class="unsortable" | संदर्भ |- |[[बिहार]] |[[गया (भारत)|गया]] |[[गया विमानतळ]] |{{terminated|बंद}} | |- |[[चंदीगड]] |[[चंदीगड]] |[[चंदीगड विमानतळ]] | | |- |[[राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र (भारत)|राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र]] |[[दिल्ली]] |[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य तळ | |- |[[गोवा]] |[[गोवा]] |[[गोवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | | |- |[[झारखंड]] |[[जमशेदपूर]] |[[सोनारी विमानतळ]] | | |- |[[झारखंड]] |[[रांची]] |[[बिरसा मुंडा विमानतळ]] | दुय्यम तळ | |- |[[पश्चिम बंगाल]] |[[कोलकाता]] |[[नेताजी सुभाषचंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | | |} == विमानताफा<ref name="FI09">{{cite journal | title= Directory: World Airlines Part 3 (2009) | journal= [[Flight International]] | pages= 29–90| date= 2009-04-14}}</ref> == {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse;text-align:center" |+ एमडीएलआर एरलाइन्सची विमाने<ref name="FI09">{{cite journal | title= Directory: World Airlines Part 3 (2009) | journal= [[Flight International]] | pages= 29–90| date= 2009-04-14}}</ref> |- ! rowspan="2" style="width:140px;" | विमान ! rowspan="2" style="width:40px;" | एकूण ! colspan="3" class="unsortable" | प्रवासी ! rowspan="2" style="width:200px;" | नोंदी |- ! style="width:25px;" | <abbr title="Club">सी</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="Economy">वाय</abbr> ! style="width:25px;" | एकूण |- |[[ब्रिटीश एरोस्पेस १४६|अॅव्हरो आरजे-७०]] |३ |६ |६४ |७० |VT-MDL, VT-MDM, VT-MDN |} == बाह्य दुवे == * [http://www.mdlrairlines.in एमडीएलआर एरलाइन्सची अधिकृत वेबसाईट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231075918/http://www.mdlrairlines.in/ |date=2007-12-31 }} {{भारतीय विमान सेवा}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. २००७ मधील स्थापना]] [[वर्ग:इ.स. २००९ मधील समाप्ती]] i9dv8t99t9somaqu44nln3g46c5b5o5 0 40490 2682351 2593700 2026-05-02T18:57:10Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682351 wikitext text/x-wiki [[चित्र:World Bank building at Washington.jpg|thumb|right|250px|[[वॉशिंग्टन डी.सी]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] येथील जागतिक बँकेच्या मुख्यालयाची इमारत.]] '''जागतिक बँक''' ([[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]]: ''World Bank'', ''वर्ल्ड बँक'') ही एक आंतरराष्ट्रीय वित्त आणि पतपुरवठा संस्था आहे. हीची स्थापना [[डिसेंबर २७]], [[इ.स. १९४५]] मध्ये झाली. [[ब्रेटन वुडस् पद्धती]] ([[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]]: ''Bretton Woods System'') समितीच्या जागतिक [[आर्थिक नियंत्रण]] शिफारशीं वापरण्यात आल्या होत्या. या समिती मध्ये ४५ मित्रराष्ट्रे होती. [[विकसनशील देश]] व [[अविकसीत देश|अविकसित देश]] यांना विकासासाठी कर्जपुरवठा करणारी संस्था असे याचे स्वरूप आहे. या बंकेने पहिले कर्ज [[फ्रान्स|फ्रांस]] या देशाला दिले. गरीबी दूर करण्यासाठी ही बँक जगभरात विषेश प्रयत्नशील आहे. जागतिक बँकेची उद्दिष्टे खालील प्रमाणे आहेत : * सरकारांचे सबलीकरण व सरकारी अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षण * अर्थव्यवस्थांचा विकास * [[भ्रष्टाचार]] निर्मूलन * [[गरीबी]] हटाव * [[संशोधन]] व [[शिक्षण]] शिक्षणासाठी जागतिक बँक विषेश परिश्रम घेते. या साठी [[आंतरजालाधारित प्रशिक्षण]] व इतर पर्यायांचा उपयोग केला जात आहे. भारतासहित अनेक देशांना या बँकेने विविध प्रकल्पासाठी कर्जे दिली आहेत. त्यापैकी भारतातील [[गुजरात]] मधील [[नर्मदा नदी]] वरील विवादास्पद धरण [[सरदार सरोवर]] प्रकल्पाचे कर्ज या बेंकेने प्रकल्पातील धोके दिसून आल्याने परत घेतली आहे. [[इ.स. १९९८]] सालातल्या मंदीच्या काळात या जागतिक बँकेने [[मेक्सिको]] व [[इंडोनेशिया]] या देशांना दिलेला सल्ला आर्थिक दॄष्ट्या अतिशय धोक्याचा ठरला आहे. == विरोधी बाजू == याच वेळी बँकेचे विरोधक असेही म्हणतात की बँकेची काही लपवलेली उद्दीष्टेही आहेत. जसे की दुसऱ्या महायुद्धा नंतर साम्राज्य लयाला जात चाललेल्या [[इंग्लंड]]ला नवीन आर्थिक साम्राज्य उभारण्यासाठी या बँकेचा उपयोग करून घेतला आहे. बँकेचे माजी अध्यक्ष व [[अर्थतज्ज्ञ]] [[जोसेफ स्तिगलित्झ]] (इंग्रजी:Joseph E. Stiglitz) यानीही [[इ.स. १९९९]] मध्ये बँकेच्या उद्दीष्टांशी सुसंगत नसलेल्या धोरणांवर टीका केली होती. == बाह्य दुवे == [https://www.nitinsir.in/jagatik-bank/ जागतिक बँक] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210801111537/https://www.nitinsir.in/jagatik-bank/ |date=2021-08-01 }} (मराठी माहिती ) == समर्थक बाह्य दुवे == * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.worldbank.org/ | title = अधिकॄत संकेतस्थळ | भाषा = इंग्लिश }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.doingbusiness.org/ | title = डुइंग बिझनेस.ऑर्ग | भाषा = इंग्लिश }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://isimulate.worldbank.org/ | title = आयसिम्युलेट @ जागतिक बँक | भाषा = इंग्लिश }} === विरोधी बाह्य दुवे === * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.essentialaction.org/imf/ | title = इसेन्शियल अ‍ॅक्शन.ऑर्ग | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2008-01-03 | archive-date = 2009-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090714213633/http://www.essentialaction.org/imf/ | url-status = dead }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://dc.indymedia.org/newswire/display/134649/index.php/ | title = डीसी इंडिमीडिया | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2008-01-03 | archive-date = 2008-12-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081205091418/http://dc.indymedia.org/newswire/display/134649/index.php | url-status = dead }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.cadtm.org/spip.php?article2241/ | title = सीएडीटीएम | भाषा = इंग्लिश }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.eng.walhi.or.id/kampanye/globalisasi/antiutang/gdayact_worldbank/ | title = डब्ल्यूएएलएचआय | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2008-01-03 | archive-date = 2009-01-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090129233502/http://www.eng.walhi.or.id/kampanye/globalisasi/antiutang/gdayact_worldbank/ | url-status = dead }} {{विस्तार}} {{आंतरराष्ट्रीय संस्था}} [[वर्ग:अर्थव्यवस्था]] [[वर्ग:बँका]] 3dmy9mx541y0nrftu9utv10eaohz1z9 0 44495 2682411 2442834 2026-05-03T08:10:58Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682411 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट फॉर्म्युला वन शर्यत | देश = बहरैन | शर्यत_नाव = बहरैन ग्रांप्री | सर्किट = [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] | सर्किट_चित्र = Bahrain International Circuit--Grand Prix Layout.svg | Image_size = | फेऱ्या = ५७ | सर्किट_ची_लांबी_कि.मी. = ५.४१२ | सर्किट_ची_लांबी_मैल = ३.३६३ | शर्यत_लांबी_कि.मी. = ३०८.२३८ | शर्यत_लांबी_मैल = १९१.५३९ | आजपर्यंत_झालेल्या_शर्यती = १३ | पहिली_शर्यत = २००४ | शेवटची_शर्यत = | सर्वाधिक_विजय_चालक = {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]] (५) | सर्वाधिक_विजय_संघ = {{flagicon|ITA}} [[स्कुदेरिआ फेरारी]] (७) | मागिल_शर्यत = २०२४ | पोल_चालक = {{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | पोल_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]] | पोल_वेळ = १:२९.१७९ | पहिला_चालक = {{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]] | पहिला_चालक_वेळ = १:३१:४४.७४२ | दुसरा_चालक = {{Flagicon|MEX}} [[सर्गिओ पेरेझ]] | दुसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]] | दुसरा_चालक_वेळ = +२२.४५७ | तिसरा_चालक = {{Flagicon|ESP}} [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | तिसरा_संघ = [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | तिसरा_चालक_वेळ = +२५.११० | सर्वात_जलद_फेरी_चालक = {{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | सर्वात_जलद_फेरी_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]] | सर्वात_जलद_फेरी = १:३२.६०८ }} '''बहरैन ग्रांप्री''' ही [[फॉर्म्युला वन]] ह्या [[मोटार वाहन|कार]] शर्यतीच्या सर्वोच्च श्रेणीमधील एक शर्यत आहे. ही शर्यत [[बहरैन]] देशामधील [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] ह्या ट्रॅकवर दरवर्षी भरवली जाते. ही शर्यत २००४ सालापासून खेळवण्यात येत आहे. [[मध्य पूर्व|मध्य पूर्वेमध्ये]] आयोजित करण्यात आलेली ही पहिलीच शर्यत होती. ==सर्किट== ===बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट=== [[File:Bahrain International Circuit back straight.jpg|thumb|२०१० फॉर्म्युला वन हंगामातील बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट.]] बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट हे एक, फॉर्म्युला वन शर्यतीत वापरण्यात येणारे रेस सर्किट आहे, जे [[साखिर]] शहरात आहे. ५.४१२ कि.मी. (३.३६३ मैल) लांबीचा हा सर्किट [[२००४ फॉर्म्युला वन हंगाम|२००४ फॉर्म्युला वन हंगामापासुन]] बहरैन ग्रांप्रीसाठी वापरण्यात येत आहे. [[२०११ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०११ फॉर्म्युला वन हंगामात]], काही राजकीय कारणामुळे ही ग्रांप्री रद्द करण्यात आली. == विजेते == ===वारंवार विजेते चालक=== '''''ठळक दर्शवलेले''' इंजिन निर्माता फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''<br /> ''<span style="background-color:#ffcccc">गुलाबी</span> दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.'' {| class="wikitable" |- ! एकूण विजय ! चालक ! शर्यत |- !| ५ | {{flagicon|GBR}} '''[[लुइस हॅमिल्टन]]''' | [[२०१४ बहरैन ग्रांप्री|२०१४]], [[२०१५ बहरैन ग्रांप्री|२०१५]], [[२०१९ बहरैन ग्रांप्री|२०१९]], [[२०२० बहरैन ग्रांप्री|२०२०]], [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री|२०२१]] |- !| ४ | {{flagicon|GER}} [[सेबास्टियान फेटेल]] | [[२०१२ बहरैन ग्रांप्री|२०१२]], [[२०१३ बहरैन ग्रांप्री|२०१३]], [[२०१७ बहरैन ग्रांप्री|२०१७]], [[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|२०१८]] |- !| ३ | {{flagicon|ESP}} '''[[फर्नांदो अलोन्सो]]''' | [[२००५ बहरैन ग्रांप्री|२००५]], [[२००६ बहरैन ग्रांप्री|२००६]], [[२०१० बहरैन ग्रांप्री|२०१०]] |- ! rowspan="2"|२ | {{flagicon|BRA}} [[फिलिपे मास्सा]] | [[२००७ बहरैन ग्रांप्री|२००७]], [[२००८ बहरैन ग्रांप्री|२००८]] |- | {{flagicon|NED}} '''[[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]''' | [[२०२३ बहरैन ग्रांप्री|२०२३]], [[२०२४ बहरैन ग्रांप्री|२०२४]] |- !colspan=3|संदर्भ:<ref name=Cएफ.१बहरैन>{{स्रोत बातमी|title=बहरैन Grand Prix|दुवा=https://www.chicanef1.com/indiv.pl?name=बहरैन%20GP&type=O|प्रकाशक=Chicaneएफ.१|4=}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ===वारंवार विजेते कारनिर्माता=== '''''ठळक दर्शवलेले''' इंजिन निर्माता फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''<br /> ''<span style="background-color:#ffcccc">गुलाबी</span> दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.'' {| class="wikitable" |- ! एकूण विजय ! विजेता कारनिर्माता ! शर्यत |- ! ७ | {{flagicon|ITA}} '''[[स्कुदेरिआ फेरारी]]''' | [[२००४ बहरैन ग्रांप्री|२००४]], [[२००७ बहरैन ग्रांप्री|२००७]], [[२००८ बहरैन ग्रांप्री|२००८]], [[२०१० बहरैन ग्रांप्री|२०१०]], [[२०१७ बहरैन ग्रांप्री|२०१७]], [[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|२०१८]], [[२०२२ बहरैन ग्रांप्री|२०२२]] |- ! ६ | {{flagicon|GER}} '''[[मर्सिडीज-बेंझ]]''' | [[२०१४ बहरैन ग्रांप्री|२०१४]], [[२०१५ बहरैन ग्रांप्री|२०१५]], [[२०१६ बहरैन ग्रांप्री|२०१६]], [[२०१९ बहरैन ग्रांप्री|२०१९]], [[२०२० बहरैन ग्रांप्री|२०२०]], [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री|२०२१]] |- ! ४ | {{flagicon|AUT}} '''[[रेड बुल रेसिंग]]''' | [[२०१२ बहरैन ग्रांप्री|२०१२]], [[२०१३ बहरैन ग्रांप्री|२०१३]], [[२०२३ बहरैन ग्रांप्री|२०२३]], [[२०२४ बहरैन ग्रांप्री|२०२४]] |- ! २ | {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२००५ बहरैन ग्रांप्री|२००५]], [[२००६ बहरैन ग्रांप्री|२००६]] |- !colspan=3|संदर्भ:<ref name=Cएफ.१बहरैन/> |} ===वारंवार विजेते इंजिन निर्माता=== '''''ठळक दर्शवलेले''' इंजिन निर्माता फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''<br /> ''<span style="background-color:#ffcccc">गुलाबी</span> दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.'' {| class="wikitable" |- ! एकूण विजय ! विजेता इंजिन निर्माता ! शर्यत |- !rowspan=2 |७ | {{flagicon|ITA}} '''[[स्कुदेरिआ फेरारी]]''' | [[२००४ बहरैन ग्रांप्री|२००४]], [[२००७ बहरैन ग्रांप्री|२००७]], [[२००८ बहरैन ग्रांप्री|२००८]], [[२०१० बहरैन ग्रांप्री|२०१०]], [[२०१७ बहरैन ग्रांप्री|२०१७]], [[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|२०१८]], [[२०२२ बहरैन ग्रांप्री|२०२२]] |- | {{flagicon|GER}} '''[[मर्सिडीज-बेंझ]]''' | [[२००९ बहरैन ग्रांप्री|२००९]], [[२०१४ बहरैन ग्रांप्री|२०१४]], [[२०१५ बहरैन ग्रांप्री|२०१५]], [[२०१६ बहरैन ग्रांप्री|२०१६]], [[२०१९ बहरैन ग्रांप्री|२०१९]], [[२०२० बहरैन ग्रांप्री|२०२०]], [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री|२०२१]] |- ! ४ | {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} '''[[रेनोल्ट एफ१]]''' | [[२००५ बहरैन ग्रांप्री|२००५]], [[२००६ बहरैन ग्रांप्री|२००६]], [[२०१२ बहरैन ग्रांप्री|२०१२]], [[२०१३ बहरैन ग्रांप्री|२०१३]] |- ! २ | {{flagicon|JPN}} '''[[होंडा आर.बी.पी.टी.]]''' | [[२०२३ बहरैन ग्रांप्री|२०२३]], [[२०२४ बहरैन ग्रांप्री|२०२४]] |- !colspan=3|संदर्भ:<ref name=Cएफ.१बहरैन/> |} ===हंगामानुसार विजेते=== ''<span style="background-color:#ffcccc">गुलाबी</span> दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.'' {| class="wikitable" |- ! हंगाम ! रेस चालक ! विजेता कारनिर्माता ! सर्किट ! माहिती |- ! {{एफ.१|२००४}} ||{{flagicon|DEU}} {{sortname|मिखाएल|शुमाखर}} | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] |rowspan="7"|[[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] | [[२००४ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००५}} ||{{flagicon|ESP}} {{sortname|फर्नांदो|अलोन्सो|}} | [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२००५ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००६}} ||{{flagicon|ESP}} {{sortname|फर्नांदो|अलोन्सो|}} | [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२००६ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००७}} ||{{flagicon|BRA}} {{sortname|फिलिपे|मास्सा|}} | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२००७ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००८}} ||{{flagicon|BRA}} {{sortname|फिलिपे|मास्सा|}} | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२००८ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००९}} ||{{flagicon|GBR}} {{sortname|जेन्सन|बटन}} | [[ब्रॉन जीपी]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००९ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१०}} || {{flagicon|ESP}} {{sortname|फर्नांदो|अलोन्सो|}} | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२०१० बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०११}} |align=center colspan="3" style="background:#ddd;"| ''शर्यत रद्द.'' | [[२०११ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१२}} ||{{flagicon|GER}} {{sortname|सेबास्टियान|फेटेल}} | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेनोल्ट एफ१]] | rowspan="13" |[[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] | [[२०१२ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१३}} ||{{flagicon|GER}} {{sortname|सेबास्टियान|फेटेल}} | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२०१३ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१४}} ||{{flagicon|GBR}} {{sortname|लुइस|हॅमिल्टन}} | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१४ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१५}} ||{{flagicon|GBR}} {{sortname|लुइस|हॅमिल्टन}} | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१५ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१६}} ||{{flagicon|GER}} {{sortname|निको|रॉसबर्ग}} | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१६ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१७}} ||{{flagicon|GER}} {{sortname|सेबास्टियान|फेटेल}} | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२०१७ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१८}} ||{{flagicon|GER}} {{sortname|सेबास्टियान|फेटेल}} | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२०१८ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१९}} ||{{flagicon|GBR}} {{sortname|लुइस|हॅमिल्टन}} | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१९ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०२०}} ||{{flagicon|GBR}} {{sortname|लुइस|हॅमिल्टन}} | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०२० बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०२१}} ||{{flagicon|GBR}} {{sortname|लुइस|हॅमिल्टन}} | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०२२}} ||{{flagicon|MON}} {{sortname|शार्ल|लक्लेर}} | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२०२२ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०२३}} ||{{flagicon|NED}} {{sortname|मॅक्स|व्हर्सटॅपन}} | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]] | [[२०२३ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०२४}} ||{{flagicon|NED}} {{sortname|मॅक्स|व्हर्सटॅपन}} | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]] | [[२०२४ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]] |- !colspan=5|संदर्भ:<ref name=Cएफ.१बहरैन/><ref name=":०">{{स्रोत बातमी|title=साखिर|दुवा=https://www.statsf1.com/en/circuit-sakhir.aspx|प्रकाशक=स्टॅट्स एफ वन डॉट कॉम|}}</ref> |} == हे सुद्धा पहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{Commons category|Bahrain Grand Prix|{{लेखनाव}}}} * [http://www.bahraingp.com.bh/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:बहरैनमधील खेळ]] [[वर्ग:फॉर्म्युला वन ग्रांप्री]] [[वर्ग:बहरैन ग्रांप्री]] d3tupcz0wnji429of2igxrs6bjxneao 0 54080 2682383 2434430 2026-05-03T00:27:18Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682383 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|दिलीप वि. चित्रे}} {{विस्तार}} {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = १७ सप्टेंबर १९३८ | जन्म_स्थान = [[वडोदरा|बडोदा]], [[गुजरात]], [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = १० डिसेंबर २००९ | मृत्यू_स्थान =पुणे | कार्यक्षेत्र = [[साहित्य]], [[चित्रकला]] | राष्ट्रीयत्व = [[भारत]]ीय | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = [[कथा]], [[कविता]], [[समीक्षा]] | विषय =कविता | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती =पुन्हा तुकाराम | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव =पुरुषोत्तम आत्माराम चित्रे | आई_नाव =विमल पुरुषोत्तम चित्रे | पती_नाव = | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''{{लेखनाव}}''' ([[सप्टेंबर १७]], [[इ.स. १९३८|१९३८]] - [[डिसेंबर १०]], [[इ.स. २००९|२००९]]) हे [[मराठी भाषा|मराठी]] कवी, कथालेखक, समीक्षक, चित्रकार, शिल्पकार होते. मराठी साहित्यविश्वातील मानाचे पान समजल्या जाणा-या 'लघुनियतकालिक चळवळी'मध्ये त्यांचा मोलाचा वाटा होता. त्यांच्या मराठी साहित्याची जर्मन, फ्रेंच, स्पॅनिश भाषांतरे झाली आहेत. == दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे यांचे प्रकाशित साहित्य, प्रकाशक आणि प्रकाशनाचे वर्ष== * ऑर्फियस, मौज प्रकाशन, मुंबई, १९६८ * एकूण कविता-१, (दिलीप चित्रे यांची समग्र कविता, संपादक - रणधीर शिंदे), पॉप्युलर, मुंबई, १९९२; दुसरी आवृत्ती: १९९५ * एकूण कविता-२, पॉप्युलर; मुंबई; १९९५ * एकूण कविता-३, पॉप्युलर, १९९७ * एकूण कविता-४, पॉप्युलर, २०१६ (संपादक - चंद्रकांत पाटील) * कविता, मौज प्रकाशन, मुंबई, १९६० * कवितेनंतरच्या कविता, वाचा प्रकाशन, औरंगाबाद, १९७८ (संपादित, संपादक - चंद्रकांत पाटील, [[भालचंद्र नेमाडे]]) * चतुरंग, पॉप्युलर, १९९५ * चाव्या; प्रास प्रकाशन, १९८३ * तिरकस आणि चौकस, लोकवाङ्मयगृह, मुंबई, १९८० * पुन्हा तुकाराम, १९९०; दुसरी आवृत्ती: १९९५; तिसरी आवृत्ती: २००१ * दहा बाय दहा, प्रास प्रकाशन, मुंबई, १९८३ (संपादक - अशोक शहाणे) * भाऊ पाध्ये यांच्या श्रेष्ठ कथा; लोकवाङ्मयगृह, मुंबई, १९९५ * शिबा राणीच्या शोधात; मॅजेस्टिक, मुंबई, १९६९ == इंग्रजी == * An Anthology of Marathi Poetry (1945-1965) (Editor), Nirmala-Sadanand, Mumbai, 1968 * Ambulance Ride, Self, Mumbai, 1972 * Shri Jnandev’s Anubhavamrut : The Immortal Experience of Being, Sahitya Akademi, New Delhi, 1996 * No-Moon Monday On The River Karha, Vijaya Chitre, Pune, 2000 * The Mountain, Vijaya Chitre, Pune, 1998 * Says Tuka (तुकारामांच्या अभंगांचा इंग्रजीत अनुवाद) * The Reasoning Vision: Jehangir Sabavala’s Painterly Universe, Introduction and Notes on the paintings by Dilip Chitre * Tata-McGraw-Hill, New Delhi, 1980 * Tender Ironies: A Tribute To Lothar Lutze (Editor), Manohar, New Delhi, 1994 * Travelling In A Cage; Clearing House; Mumbai; 1980 == संपादित केलेली नियतकालिके == * शब्द (त्रैमासिक) (१९५४-१९६०) * New Quest (1978-1980), (2001-2009), Mumbai == स्तंभलेखन केलेली नियतकालिके == * अभिरुची * New Quest * Free Press Journal, Mumbai(1959-1960) * मुंबई दिनांक * रविवार सकाळ * लोकसत्ता == पुरस्कार == * [[साहित्य अकादमी पुरस्कार]] १९९४: ''एकूण कविता -१'' काव्यसंग्रहासाठी * साहित्य अकादमी अनुवाद पुरस्कार (इंग्रजी भाषेसाठी) १९९४ : 'Says Tuka'काव्यसंग्रहासाठी == इतर == * ''गोदान'' चित्रपटाची निर्मिती, पटकथा, दिग्दर्शन * ''विजेता'' चित्रपटाची कथा, पटकथा == बाह्य दुवे == * [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/3535208.cms कविता स्वतःतच मोठी किंवा लहान होते...]{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://planetchitre.tripod.com/ दिलीप चित्र्यांचे अधिकृत संस्थळ]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{DEFAULTSORT:चित्रे,दिलीप पुरुषोत्तम}} [[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] [[वर्ग:मराठी समीक्षक]] [[वर्ग:मराठी चित्रकार]] [[वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू]] h1kc5fk3dbg3dtzih4qu22kfi8g70lb 0 55017 2682408 2681775 2026-05-03T07:48:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682408 wikitext text/x-wiki '''बँकॉक एरवेझ''' ही [[थायलंड]]च्या [[बँकॉक]] शहरातील विमानवाहतूक कंपनी आहे.<ref>"[http://www.bangkokair.com/passenger-support/contact-us.php Contact Us] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100512074947/http://www.bangkokair.com/passenger-support/contact-us.php |date=12 May 2010 }}." Bangkok Airways. Retrieved on 12 May 2010.</ref> तेथील [[सुवर्णभूमी विमानतळ|सुवर्णभूमी विमानतळावर]] मुख्य तळ असलेली ही कंपनी बँकॉकपासून थायलंड, [[कंबोडिया]], [[चीन]], [[हॉंगकॉंग]], [[लाओस]], [[मालदीव]], [[म्यानमार]], [[भारत]] आणि [[सिंगापूर]]मधील शहरांपर्यंत सेवा पुरवते.<ref name="FI">{{cite news |title= Directory: World Airlines |work= [[Flight International]] |page= 84 |date= 27 March 2007}}</ref> {{विस्तार}} == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable sortable" ! देश / प्रदेश ! शहर / विभाग ! विमानतळ ! नोंदी !class="unsortable"|संदर्भ |- | हाँगकाँग || [[हाँगकाँग]] || [[हाँगकाँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| || align=center| |- | लाओस || [[लुआंग प्रबांग]] || [[लुआंग प्रबांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| || align=center| |- | मालदीव || [[माले]] || [[वेलाना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| || align=center| |- | सिंगापूर || [[सिंगापूर]] || [[चांगी विमानतळ]] || align=center| || align=center| |- |rowspan="13"| थायलंड ||rowspan="2"| [[बँकॉक]] || [[डॉन मुआंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| || align=center|<ref>{{cite web |title=Bangkok Airways Adds Bangkok Don Mueang Service in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230717-pgnw23dmk |website=Aeroroutes |access-date=17 July 2023}}</ref> |- | [[सुवर्णभूमी विमानतळ]] || {{Airline hub|Base}} || align=center| |- | [[चियांग माई]] || [[चियांग माई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || {{Airline hub|Base}} || align=center| |- | [[हाट याई]] || [[हाट याई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || {{Airline hub|Base}} || align=center| |- | [[को सामुई]] || [[सामुई विमानतळ]] || {{Airline hub|Base}} || align=center| |- | [[क्राबी]] || [[क्राबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || {{Airline hub|Base}} || align=center| |- | [[पत्ताया]] || [[उ-तापाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| || align=center| |- | [[फुकेट]] || [[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || {{Airline hub|Base}} || align=center| |- | [[सुखोथाई प्रांत|सुखोथाई]] || [[सुखोथाई विमानतळ]] || align=center| || align=center| |- | [[त्राट]] || [[त्राट विमानतळ]] || align=center| || align=center| |} == पूर्वीची गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable sortable" ! देश / प्रदेश ! शहर / विभाग ! विमानतळ !class="unsortable"|संदर्भ |- |rowspan="4"| कंबोडिया ||rowspan="2"| [[फ्नॉम पेन्ह]] || [[फ्नॉम पेन्ह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | [[टेको आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- |rowspan="2"| [[सिएम रीप]] || [[सिएम रीप आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | [[सिएम रीप–अंगकोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- |rowspan="3"| चीन ||rowspan="2"| [[चेंगडू]] || [[चेंगडू शुआंगल्यू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | [[चेंगडू तियानफू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | [[चोंगकिंग]] || [[चोंगकिंग जियांगबेई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- |rowspan="2"| भारत || [[बेंगळुरू]] || [[केम्पेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/111050/bangkok-airways-to-increase-planned-new-bangkok-bangalore-route-to-daily-by-dec-2011/?highlight=bangalore%20bangkok |title=Bangkok Airways to increase planned new Bangkok – Bangalore route to Daily by Dec 2011 |publisher=Routesonline |date=2011-05-13 |access-date=2019-11-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/161091/bangkok-airways-cancels-bangalore-service-from-mid-sep-2012/?highlight=bangalore%20bangkok |title=Bangkok Airways Cancels Bangalore Service from mid-Sep 2012 |publisher=Routesonline |date=2012-08-30 |access-date=2019-11-03}}</ref> |- | [[मुंबई]] || [[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | लाओस || [[वियनतियान]] || [[वत्ताय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | मलेशिया || [[क्वालालंपूर]] || [[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- |rowspan="3"| म्यानमार || [[मांडले]] || [[मांडले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | [[नेपीदॉ]] || [[ने पी तॉ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | [[यांगून]] || [[यांगून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | फिलिपिन्स || [[सेबू]] || [[मॅक्टन–सेबू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | थायलंड || [[चियांग राय]] || [[चियांग राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | थायलंड || [[लामपांग]] || [[लामपांग विमानतळ]] || align=center| |- | थायलंड || [[मे हॉंग सोन]] || [[मे हॉंग सोन विमानतळ]] || align=center|<ref>{{cite web |title=Bangkok Airways increases Mae Hong Son service in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231011-pgnw23hgn |publisher=AeroRoutes |date=11 October 2023 |accessdate=18 January 2024}}</ref> |- |rowspan="4"| व्हिएतनाम || [[दा नांग]] || [[दा नांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center|<ref>{{cite web|url=http://airlineroute.net/2016/02/25/pg-dad-may16update2/|title=Bangkok Airways Revises Planned Da Nang Launch to late-May 2016|publisher=airlineroute|access-date=25 February 2016}}</ref> |- | [[हनोई]] || [[नोई बाय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | [[न्हा ट्रांग]] || [[कॅम रन्ह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |- | [[फू कॉक]] || [[फू कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || align=center| |} === कोडशेर करार === ऑगस्ट २०२४ च्या सुमारास बँकॉक एरलाइन्सचे खालील कंपन्यांबरोबर [[कोडशेर करार]] होते.<ref>{{cite web |title=Route Network |url= https://www.bangkokair.com/flight/route-network |website=Bangkok Airways |access-date=20 October 2025}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * [[एर अस्ताना]] * [[एर फ्रान्स]]<ref>{{cite web|title=Our partner Bangkok Airways|url=https://wwws.airfrance.co.jp/information/prepare/partenaires-air-france/bangkok-airways|website=Air France}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[ऑस्ट्रियन एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=Lufthansa Group, Star Alliance and other partners|url=https://www.austrian.com/at/en/lhg-staralliance-partner|website=Austrian Airlines}}</ref> * [[ब्रिटिश एरवेझ]]<ref name="CAPA BA profile">{{cite web|url=https://centreforaviation.com/profiles/airlines/british-airways-ba|title=Profile on British Airways|website=CAPA|publisher=Centre for Aviation|access-date=1 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161101205517/http://centreforaviation.com/profiles/airlines/british-airways-ba|archive-date=1 November 2016|url-status=dead}}</ref> * [[कॅथे पॅसिफिक]] * [[चायना एरलाइन्स]] * [[एल अल]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277286/el-al-bangkok-airways-begins-codeshare-service-from-late-march-2018/|title=El Al / Bangkok Airways begins codeshare service from late-March 2018|publisher=routesonline.com}}</ref> * [[एमिरेट्स]] * [[एतिहाद एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=Etihad Expands Bangkok Airways Codeshare in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250818-eypgcodeshare}}</ref> * [[ईव्हीए एर]] * [[फिनएर]]<ref>{{cite web|title=Finnair Expands Bangkok Airways Codeshare Routes in NW22|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221005-aypgcodeshare}}</ref> * [[गरुडा इंडोनेशिया]] * [[गल्फ एर]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220705-gfpgcodeshare|title=Gulf Air Adds Bangkok Airways Codeshare From late-June 2022}}</ref> * [[हाँगकाँग एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=Our Codeshare Partners|url=https://www.hongkongairlines.com/en_HK/footer/flight-information/Codeshare_Partners|website=Hong Kong Airlines}}</ref> * [[जपान एरलाइन्स]] * [[केएलएम]]<ref>{{cite web|title= KLM Partner airlines|url= https://www.klm.com.my/information/ticket-services/partner-airlines}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[लाओ एरलाइन्स]] * [[लुफ्तहांसा]]<ref>{{cite web|title=Lufthansa / Bangkok Airways Begins Codeshare Service From June 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240520-lhpgcodeshare}}</ref> * [[मलेशिया एरलाइन्स]] * [[ओमान एर]]<ref>{{cite web|title=Bangkok Airways and Oman Air announce a new codeshare partnership|url=https://investor.bangkokair.com/en/newsroom/corporate-news/125601/bangkok-airways-and-oman-air-announce-a-new-codeshare-partnership}}</ref> * [[फिलिपिन एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/business/10/26/18/pal-bangkok-airways-sign-code-share-deal |title=PAL, Bangkok Airways sign code-share deal|publisher=ABS-CBN News}}</ref> * [[क्वांटास]] * [[कतार एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]]<ref>{{cite web |title=Singapore Airlines and Bangkok Airways enter codeshare partnership |url=https://centreforaviation.com/news/singapore-airlines-and-bangkok-airways-enter-codeshare-partnership-1221854 |website=CAPA |date=5 September 2023}}</ref> * [[स्विस आंतरराष्ट्रीय एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=SWISS / Bangkok Airways Begin Codeshare Service From July 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240612-lxpgcodeshare}}</ref> * [[थाई एरलाइन्स इंटरनॅशनल]] * [[तुर्किश एरलाइन्स]] * [[व्हिएतनाम एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|url=https://www.bangkokair.com/press-release/view/Bangkok%20Airways%20and%20Vietnam%20Airlines%20Enter%20Code-Share%20Agreement |title=Bangkok Airways and Vietnam Airlines Enter Code-Share Agreement |publisher=Bangkok Airways Public Co., Ltd |agency=Bangkok Airways |date=31 October 2017}}</ref> * [[वेस्टजेट]] * [[झियामेनएर]]<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271020/xiamen-airlines-plans-bangkok-airways-codeshare-partnership-from-feb-2017/ |title=Xiamen Airlines plans Bangkok Airways codeshare partnership |publisher=routesonline.com}}</ref> {{div col end}} === इंटरलाइन करार === {{div col|colwidth=20em}} * [[एर इंडिया]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/air-india-enters-into-interline-partnership-with-bangkok-airways/articleshow/103479402.cms?from=mdr|title=Air India enters into interline partnership with Bangkok Airways|work=[[Times of India]]|date=7 September 2023 |accessdate=7 September 2023}}</ref> * [[एपीजी एरलाइन्स]]<ref>{{cite web | title=All Partner Airlines | url=https://www.apgiet.com/all-partner-airlines.html }}</ref> * [[हान एर]]<ref>{{cite web | title=Partner Carriers &#124; Hahnair | url=https://www.hahnair.com/en/partner-carriers }}</ref> * [[कुवेत एरवेझ]]<ref>{{cite web|url=https://www.kuwaitairways.com/en/information/Pages/ourpartners.aspx|title=Our Partners|website=Kuwait Airways}}</ref> * [[स्कूट]]<ref>{{cite web|title=Will my luggage be through checked in to the final destination?|url=https://help.flyscoot.com/s/article/I-am-travelling-on-an-interline-journey-with-Scoot-and-Partner-Airline-Will-my-luggage-be-through-checked-in-to-the-final-destination?language=en_US|website=Scoot|date=25 August 2025}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[स्विस आंतरराष्ट्रीय एर लाइन्स]]<ref name="SWISS partner airlines">{{cite web|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|title=Fees for partner airlines|website=SWISS|access-date=27 September 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809150931/https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|url-status=live}}</ref> {{div col end}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:थायलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बँकॉक]] 1dl25kjhbhgybunxgxvija14qs1mk9p 0 55278 2682241 2680552 2026-05-02T12:36:36Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682241 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = कॉन्व्हियासा | चित्र = Logo_conviasa.png | चित्र_आकारमान = 200 px | IATA = V0 | ICAO = VCV | callsign = CONVIASA | स्थापना = ३१ मार्च २००४ | सुरुवात = १५ मे २००२ | बंद = | विमानतळ = [[सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[काराकास]]) | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''इन्फिनितो'' | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = २६ | गंतव्यस्थाने = २२ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''El placer de volar'' | मुख्यालय = [[काराकास]], [[व्हेनेझुएला]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.conviasa.aero/ }} [[चित्र:Conviasa Airbus A340-211 Ramirez-1.jpg|250 px|इवलेसे|[[मेदेयीन]] विमानतळावरील कॉन्व्हियासाचे [[एअरबस ए३४०]] विमान]] '''कॉन्व्हियासा''' ([[स्पॅनिश भाषा|स्पॅनिश]]: Consorcio Venezolano de Industrias Aeronáuticas y Servicios Aéreos) ही [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकेच्या]] [[व्हेनेझुएला]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. २००४ साली स्थापन झालेल्या कॉन्व्हियासाचे मुख्यालय [[काराकास]] येथे असून तिचा मुख्य वाहतूकतळ [[सिमोन बॉलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर आहे. ==गंतव्य स्थाने== फेब्रुवारी २०२६ च्या सुमारासची कॉनव्हियासाची गंतव्यस्थाने:<ref>[http://portal.conviasa.aero/en/ conviasa.aero - Flight Frequencies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200708122939/http://portal.conviasa.aero/en/ |date=July 8, 2020 }} retrieved March 21, 2022</ref> {|class="wikitable sortable" |- !देश !शहर !विमानतळ !नोंदी !संदर्भ |- |[[अल्जीरिया]]||[[अल्जीयर्स]]||[[हौआरी बौमेदिएन विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://aviacionaldia.com/en/2024/01/conviasa-inaugurates-new-route-between-caracas-and-algiers-algeria.html|title=Conviasa inaugurates new route between Caracas and Algiers, Algeria|website=Aviacionaldia.com|date=January 22, 2024|access-date=January 23, 2024}}</ref> |- |[[बार्बाडोस]]||[[ब्रिजटाउन]]||[[ग्रँटली ॲडम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |author=Brathwaite |first=Sheria |date=September 30, 2023 |title=Barbados welcomes inaugural Conviasa flight from Venezuela |url=https://barbadostoday.bb/2023/09/30/barbados-welcomes-inaugural-conviasa-flight-from-venezuela/ |access-date=September 30, 2023 |website=Barbadostoday.bb}}</ref> |- |[[ब्राझिल]]||[[मानाउस]]||[[एदुआर्दो गोम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |date=April 13, 2023 |title=Conviasa inaugura ruta entre Puerto Ordaz y Manaos |trans-title=Conviasa inaugurates route between Puerto Ordaz and Manaus |url=https://www.analitica.com/actualidad/actualidad-nacional/conviasa-inaugura-ruta-entre-puerto-ordaz-y-manaos/ |access-date=April 13, 2023 |website=Analitica.com |language=es}}</ref> |- |[[चीन]]||[[ग्वांगझू]]||[[ग्वांगझू बैयुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="V0_CAN_VKO_24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Conviasa Schedules Guangzhou Launch in late-Dec 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241211-v0dec24can |access-date=11 December 2024 |work=AeroRoutes |date=11 December 2024 |language=en-CA}}</ref><ref name="V0_VKO_CAN_NS25_Upd">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Conviasa NS25 Guangzhou Operational Schedule |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250613-v0ns25can |access-date=14 June 2025 |work=AeroRoutes |date=14 June 2025 |language=en-CA}}</ref> |- |rowspan="2"|[[क्युबा]]||[[हवाना]]||[[जोस मार्ती आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||लक्षणीय शहर (Focus city)||align=center|<ref name="V0-HAV-VKO"/> |- |[[व्हारादेरो]]||[[हुआन ग्वाल्बेर्तो गोमेझ विमानतळ]]||हंगामी||align=center|<ref name="Peter"/> |- |[[इक्वेडोर]]||[[ग्वायाकिल]]||[[होदे वाकिन दि ओल्मेदो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="Ecuador"/> |- |[[इराण]]||[[तेहरान]]||[[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aviacionline.com/2022/06/conviasa-resumes-flights-between-caracas-and-tehran/|title=Conviasa resumes flights between Caracas and Tehran|website=Aviacionline.com|date=20 June 2022|access-date=June 20, 2022}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250128-v0nw24ika|title=Conviasa resumes Caracas – Tehran service in NW24|website=aeroroutes.com|date=28 January 2025}}</ref> |- |rowspan=2|[[मेक्सिको]]||[[कॅन्कुन]]||[[कॅन्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[मेक्सिको सिटी]]||[[फेलिपे एंजेलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[निकाराग्वा]]||[[मानागुआ]]||[[ऑगस्टो सी. सँडिनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||लक्षणीय शहर (Focus city)||align=center|<ref>{{cite web |date=15 November 2021 |title=Conviasa retoma sus vuelos a Nicaragua |trans-title=Conviasa resumes its flights to Nicaragua |url=https://www.aviacionline.com/2021/11/conviasa-retoma-sus-vuelos-a-nicaragua/ |access-date=November 15, 2021 |website=Aviacionline.com |language=es }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[रशिया]]||[[मॉस्को]]||[[व्नुकोव्हो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref name="V0-HAV-VKO">{{cite news |title=Conviasa Extends Havana – Moscow Service into 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230829-v0nw23vko |access-date=30 August 2023 |work=AeroRoutes |date=29 August 2023 |language=en-CA}}</ref><ref name="V0_VKO_24">{{cite news |title=Conviasa NS24 Moscow Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240404-v0ns24vko |access-date=4 April 2024 |work=AeroRoutes |date=4 April 2024 |language=en-CA}}</ref><ref name="V0_CAN_VKO_24" /><ref name="V0_VKO_CAN_NS25_Upd" /><ref>{{cite news |last1=Ставцева |first1=Светлана |title=Туроператоры возобновили продажу пакетных туров в Венесуэлу – Ratanews.ru |url=https://ratanews.ru/news/general/turoperatory-vozobnovili-prodazu-paketnyx-turov-v-venesuelu |access-date=7 August 2025 |work=RATANEWS |publisher=RTN (RATA-news) – туристическое информационное агентство |language=ru}}</ref> |- |[[सेंट व्हिन्सेंट आणि ग्रेनेडीन्स]]||[[किंग्सटाउन]]||[[आर्गिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aviacionline.com/2022/04/conviasa-inaugurates-flights-to-st-vincent-and-the-grenadines/|title=Conviasa inaugurates flights to St. Vincent and the Grenadines|website=Aviacionline.com|date=29 April 2022|access-date=29 April 2022}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |rowspan="24"|[[व्हेनेझुएला]]||[[अकारिग्वा]]||[[ओस्वाल्डो ग्वेवारा मुजिका विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बार्सेलोना, व्हेनेझुएला|बार्सेलोना]]||[[जनरल होजे अँतोनियो एन्झोतेगुई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[बारिनास, बारिनास|बारिनास]]||[[बारिनास विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |title=Conviasa inició ruta aérea Caracas-Barinas este viernes 7 de abril |trans-title=Conviasa began the Caracas-Barinas air route this Friday, April 7 |url=https://www.el-carabobeno.com/conviasa-inicio-ruta-aerea-caracas-barinas-este-viernes-7-de-abril/ |access-date=April 8, 2023 |website=El-carabobeno.com |date=April 8, 2023 |language=es}}</ref> |- |[[बार्किसिमेटो]]||[[हासिंतो लारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[कानाइमा राष्ट्रीय उद्यान|कानाइमा]]||[[कानाइमा विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[काराकास]]||[[सिमोन बोलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (व्हेनेझुएला)|सिमोन बोलिव्हार आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||विमान वाहतूक केंद्र (Hub)||align=center| |- |[[कारुपानो]]||[[जनरल जोस फ्रान्सिस्को बर्मुडेझ विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सिउदाद गुयाना]]||[[मॅन्युएल कार्लोस पिआर गुयाना विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[कुमाना]]||[[अँटोनियो जोस डी सुक्रे विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[एल व्हिगिया]]||[[जुआन पाब्लो पेरेझ अल्फोन्झो विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[ग्रान रोक]]||[[लॉस रोक्स विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[ला फ्रिया]]||[[ला फ्रिया विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[पुंतो फिहो|लास पिड्रास]]||[[जोसेफा कॅमेजो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[माराकैबो]]||[[ला चिनिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||लक्षणीय शहर (Focus city)||align=center| |- |[[मातुरिन]]||[[जोस तादेओ मोनागास आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[मेरिदा (मेरिदा)|मेरिदा]]||[[आल्बेर्तो कार्नेव्हेली विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[पोरलामार]]||[[सांतियागो मारिनो कॅरिबियन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||विमान वाहतूक केंद्र (Hub)||align=center| |- |[[पुएर्तो अयाकुचो]]||[[कॅसिक अरामारे विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |author=Mousa |first=Dergam |date=7 May 2022 |title=Conviasa will resume flights to Puerto Ayacucho starting in June |url=https://aviacionaldia.com/en/2022/05/conviasa-will-resume-flights-to-puerto-ayacucho.html |access-date=May 7, 2022 |website=Aviacionaldia.com}}</ref> |- |[[सान अँतोनियो देल ताचिरा]]||[[जुआन व्हिसेंट गोमेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |date=September 15, 2023 |title=Conviasa inaugurará operaciones aéreas entre Caracas and San Antonio del Táchira |trans-title=Conviasa will inaugurate air operations between Caracas and San Antonio del Táchira |url=https://www.eluniversal.com/venezuela/164255/conviasa-inaugurara-operaciones-aereas-entre-caracas-y-san-antonio-del-tachira |website=Eluniversal.com |language=es}}</ref> |- |[[सान फर्नांदो दि अपुरे]]||[[लास फ्लेचेरास विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |author=Almérida |first=Raquel |title=Conviasa reanudará vuelos entre Caracas y San Fernando de Apure con esta tarifa |trans-title=Conviasa resumes flights between Caracas and San Fernando de Apure with this rate |url=https://noticias24carabobo.com/conviasa-reanudara-vuelos-caracas-apure/ |access-date=May 7, 2023 |website=Noticias24carabobo.com |date=May 7, 2023 |language=es}}</ref> |- |[[सांता एलेना डी उआयरन]]||[[सांता एलेना डी उआयरन विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[सांतो दॉमिंगो, ताचिरा|सँटो डोमिंगो]]||[[मेयर बुएनाव्हेंचुरा विवास विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[तुकुपिटा]]||[[सान राफेल विमानतळ (व्हेनेझुएला)|सॅन राफेल विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[वॉलेन्सिया, काराबोबो|वॉलेन्सिया]]||[[आर्तुरो मिचेलिना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| ||align=center| |- |[[व्हॅलेरा]]||[[डॉ. अँटोनियो निकोलस ब्रिसिनो विमानतळ]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|date=November 25, 2023|title=Conviasa estrena su destino nacional número 22|trans-title=Conviasa launches its 22nd national destination|url=https://www.aviacionline.com/2023/11/conviasa-estrena-su-destino-nacional-numero-22/|access-date=November 25, 2023|website=Aviacionline.com|language=es}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |} == बाह्य दुवे == * [http://www.conviasa.aero/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101026161721/http://conviasa.aero/ |date=2010-10-26 }} {{कॉमन्स वर्ग|Conviasa|कॉन्व्हियासा}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:व्हेनेझुएलामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:राष्ट्रीयीकृत विमानवाहतूक कंपन्या]] h9tuxhnjqiqt5asr7em6dtoiioyst2m 0 55282 2682331 2678919 2026-05-02T17:13:51Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682331 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = चायना सदर्न एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = 200 px | IATA = CZ | ICAO = CSN | callsign = CHINA SOUTHERN | स्थापना = १९८८ | सुरुवात = | बंद = | विमानतळ = [[क्वांगचौ बैयून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[क्वांगचौ]])<br />[[बीजिंग राजधानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[बीजिंग]])<br />[[चोंगछिंग]]<br />[[उरुम्छी]] | मुख्य_शहरे = [[छांगछुन]]<br />[[छांग्षा]]<br />[[दालियान]]<br />[[हाइखौ]]<br />[[हांगचौ]]<br />[[शांघाय पुडोंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय]]<br />जीयान<br />[[षन्यांग]]<br />[[चंचौ]]<br>[[षेंचेन]]<br />[[वुहान]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''स्काय पर्ल क्लब'' | एलायंस = [[स्कायटीम]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ४९४ | गंतव्यस्थाने = १९० | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Fly your dreams'' | मुख्यालय = [[क्वांगचौ]], [[क्वांगतोंग]], [[चीन]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = [http://www.csair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] }} [[चित्र:China_Southern_Airlines_A330-200_B-6516_AMS_2011-4-9.png|250 px|इवलेसे|[[अ‍ॅम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल|अ‍ॅम्स्टरडॅम विमानतळाकडे]] निघालेले चायना सदर्न एरलाइन्सचे [[एरबस ए३३०]] विमान]] '''चायना सदर्न एरलाइन्स''' (中国南方航空, China Southern Airlines) ही चीनच्या [[क्वांगचौ]] शहरातील प्रादेशिक व आंतरराष्ट्रीय विमानसेवा पुरवणारी [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url=http://resources.bnet.com/topic/china+southern+airlines+co.+ltd | title=China Southern Airlines Co. Ltd. | publisher=BNet. | date=3, 2009. | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812055044/http://www.bnet.com/company/china+southern+airlines+co.+ltd. | archivedate=2011-08-12 | access-date=2010-06-19 | url-status=live }}</ref><ref name="FI">{{स्रोत बातमी | title= Directory: World Airlines | कृती= [[Flight International]] | page= 65 | date= 2007-04-03}}</ref> १९८८ साली स्थापन झालेली चायना सदर्न एरलाइन्स २०१४ मध्ये प्रवासीसंख्येनुसार जगातील नवव्या क्रमांकाची कंपनी तर विमानांच्या ताफ्यानुसार [[आशिया]]मधील पहिल्या क्रमांकाची कंपनी होती.<ref>[http://www.cs-air.com/cn/nhsj/01/depa_info/index.asp China Southern Airlines website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080625014901/http://www.cs-air.com/cn/nhsj/01/depa_info/index.asp |date=2008-06-25 }}, in Chinese</ref> २०११ पासून ही कंपनी [[स्कायटीम]]चा भाग आहे. सध्या चायना सदर्न एरलाइन्स चीनमधील तीन सर्वात मोठ्या विमानकंपन्यांपैकी एक आहे (इतर दोन: [[एर चायना]] व [[चायना इस्टर्न एरलाइन्स]]). [[एरबस ए३८०]] हे विमान वापरणारी ती एकमेव चीनी कंपनी आहे. == गंतव्यस्थाने == {{मुख्य|चायना ईस्टर्न एरलाइन्सच्या गंतव्यस्थानांची यादी}} चायना ईस्टर्न एरलाइन्सचे आशिया, उत्तर अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियातील हवाई मार्गांवर मोठे वर्चस्व आहे. शांघाय ते चीनमधील इतर शहरांपर्यंतच्या उड्डाणांच्या फेऱ्या वाढवून देशांतर्गत बाजारपेठेतील संभाव्य संधींचा फायदा घेण्याचा या एरलाइनचा मानस आहे. ही कंपनी आंतरराष्ट्रीय गंतव्यस्थानांवरील फेऱ्या वाढवित आहे. २००७ मध्ये, एरलाइनने शांघाय ते [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क]] दरम्यान विमान सेवा सुरू केली. हा या कंपनीचा सर्वात लांब [[विनाथांबा उड्डाण|विनाथांबा मार्ग]] होता. २०१६ मध्ये चायना ईस्टर्न एरलाइन्सने [[शांघाय पुडोंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय]] ते [[प्राग]], [[ॲमस्टरडॅम]], [[माद्रिद]] आणि [[सेंट पीटर्सबर्ग]] दरम्यान थेट उड्डाणे देखील सुरू केली. १३ नोव्हेंबर २०२४ रोजी चायना ईस्टर्न एरलाइन्सने [[स्पेन]]च्या [[एर युरोपा]] सोबत कोडशेअर कराराद्वारे [[शांघाय]]-माद्रिद-[[लिमा]] हा नवीन सेवा मार्ग सुरू केला. या करारामुळे चायना ईस्टर्न एरलाइन्सचे [[पेरू]]मध्ये पदार्पण झाले आहे.<ref>{{Cite web |title=शांघाय-माद्रिद-लिमा मार्गावर व्हिसा-मुक्त ट्रान्झिट उपलब्ध |url=https://english.shanghai.gov.cn/en-Latest-WhatsNew/20241115/c63ffb71eb474cbb921b66082c757e5c.html |access-date=२०२४-११-१८ |website=english.shanghai.gov.cn}}</ref> === इंटरलाइन करार === {{div col|colwidth=15em}} * [[कोपा एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=इंटरलाईन भागीदार|url=https://www.copaair.com/en-cr/discover-copa-airlines/alliances-with-airlines/interline-agreements/}}</ref> * [[फ्लाय दुबई]]<ref>{{cite web|title=इंटरलाईन सामान नियम|url=https://www.flydubai.com/en/flying-with-us/baggage/interline-partners-baggage-rules|website=Flydubai}}</ref> * [[जेटस्टार]]<ref>{{cite web|title=जेटस्टारचे जागतिक वाहकांसोबत नवीन इंटरलाईन करार|url=https://newsroom.jetstar.com/jetstar-announces-new-interline-agreements-with-global-carriers/}}</ref> * [[रॉयल ब्रुनेई एरलाइन्स]] * [[सिंगापूर एरलाइन्स]] * [[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]]<ref>{{cite web|title=भागीदार एरलाइन्सचे शुल्क|url=https://www.swiss.com/gb/en/prepare/baggage/baggage-provisions-partners|website=Swiss International Air Lines}}</ref> * [[टर्किश एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=टर्किश एरलाइन्स आणि चायना ईस्टर्न एरलाइन्स यांच्यात सहकार्य करार|url=https://aviationnews-online.com/public/article/turkish-airlines-and-china-eastern-airlines-sign-mou-of-cooperation}}</ref> {{div col end}} === कोडशेर करार === चायना ईस्टर्न एरलाइन्सचे खालील विमान कंपन्यांशी [[कोडशेर करार]] आहेत:<ref name="Air Mauritius">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/china-eastern-airlines-mu |title=चायना ईस्टर्न एरलाइन्स विषयी माहिती|website=CAPA|access-date=२९ ऑक्टोबर २०१६}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} * [[एरोफ्लोत]] * [[एरोलिनियास आर्जेंटिनास]]<ref>{{cite web|title=चायना ईस्टर्न एरलाइन्स एअरोलिनियास अर्जेंटिनास सोबत कोडशेअर वाढवणार|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240418-muarcodeshare}}</ref> * [[एर युरोपा]]<ref>{{cite web|title=चायना ईस्टर्न एर युरोपा पेरू कोडशेअर जोडणार|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241112-muuxcodeshare}}</ref> * [[एर फ्रान्स]]<ref>{{cite web|title=चायना ईस्टर्नचा एर फ्रान्स लॅटिन अमेरिका कोडशेअर विस्तार|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250128-muafcodeshare}}</ref> * [[चेंगडू एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=चेंगडू एरलाइन्स विमान स्थिती: शांघाय ते चेंगडू|url=https://www.airportia.com/flights/eu6668/shanghai/chengdu/}}</ref> * [[चायना एरलाइन्स]] * [[चायना रेल्वे]] (रेल्वे)<ref>{{cite web|url=http://en.flychinaeastern.com/muovc/main/en_HK/edm/content.html|title=एर-रेल्वे सेवा|work=China Eastern|access-date=२८ नोव्हेंबर २०११|archive-date=2012-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310230120/http://en.flychinaeastern.com/muovc/main/en_HK/edm/content.html|url-status=dead}}</ref> * [[चायना एक्सप्रेस एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=चायना एक्सप्रेस एरलाइन्स: चोंगकिंग ते लांझोऊ|url=https://www.airportia.com/flights/g54019/chongqing/lanzhou/}}</ref> * [[चायना युनायटेड एरलाइन्स]] (उपकंपनी) * [[डेल्टा एर लाइन्स]]<ref>{{cite web|title=चायना ईस्टर्न डेल्टा यूएस कोडशेअर सेवा वाढवणार|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230614-mudlcodeshare}}</ref> * [[एतिहाद एअरवेज]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=चायना ईस्टर्न / एतिहाद कोडशेअर विस्तार २०२५ |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250901-mueycodeshare |access-date=१ सप्टेंबर २०२५ |work=AeroRoutes}}</ref> * [[गरुडा इंडोनेशिया]] * [[जपान एरलाइन्स]] * [[जुन्याओ एर]]<ref>{{cite web|title=चायना ईस्टर्न जुनयाओ एरलाइन्स युरोप कोडशेअर जोडणार|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250430-muhocodeshare}}</ref> * [[केन्या एअरवेज]]<ref>{{cite web|title=चायना ईस्टर्न केन्या एअरवेज कोडशेअर सेवा विस्तार|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250514-mukqcodeshare}}</ref> * [[केएलएम]] * [[कोरियन एर]] * [[लॅटॅम चिली]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241021-lamucodeshare|title=लॅटॅम/चायना ईस्टर्न कोडशेअर सेवा सुरू|website=aeroroutes.com|date=२१ ऑक्टोबर २०२४}}</ref> ** [[लूँग एर]]<ref>{{cite web|title=लूँग एरलाइन्स: काशगर ते शिआन|url=https://www.airportia.com/flights/gj8154/kashgar/xianyang/}}</ref> * [[मँडरिन एरलाइन्स]] * [[क्वांटास]] * [[रॉयल ब्रुनेई एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=चायना ईस्टर्न रॉयल ब्रुनेई कोडशेअर पुन्हा सुरू करणार|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240520-mubicodeshare}}</ref> * [[सौदिया]]<ref>{{cite web|title=सौदिया २०२५ मध्ये चायना ईस्टर्न कोडशेअर विस्तारणार|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250106-svmucodeshare}}</ref> * [[स्कँडिनेव्हियन एरलाइन्स]] * [[शांघाय एरलाइन्स]] (उपकंपनी) * [[सिचुआन एरलाइन्स]]<ref>{{cite web|title=सिचुआन एरलाइन्स बीजिंग - उरुमकी सेवा जोडणार|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250526-3uns25pekurc}}</ref> * [[व्हियेतनाम एरलाइन्स]] * [[व्हर्जिन अटलांटिक]]<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/virgin-atlantic-china-eastern-unveil-codeshare-routes|title=वर्जिन अटलांटिक, चायना ईस्टर्न कडून कोडशेअर मार्गांचे अनावरण|date=३० जानेवारी २०२४}}</ref> * [[वेस्टजेट]] * [[शामेन एर]] {{div col end}} ==विमानांचा ताफा== <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="5" style="border-collapse:collapse;font-size: 100%;text-align:center" |+ '''चायना सदर्न एरलाइन्सकडील प्रवासी विमाने''' |- style="background:#1d3d73;" ! rowspan="2" style="width:130px;" | <span style="color:white;">विमान ! rowspan="2" | <span style="color:white;">वापरात ! rowspan="2" style="width:30px;" | <span style="color:white;">ऑर्डर्स ! colspan="5" | <span style="color:white;">प्रवासी |- style="background:#1d3d73;" ! <abbr title="फर्स्ट"><span style="color:white;">F</abbr> ! <abbr title="बिझनेस"><span style="color:white;">C</abbr> ! <abbr title="प्रीमियम इकॉनॉमी"><span style="color:white;">W</abbr> ! <abbr title="इकॉनॉमी"><span style="color:white;">Y</abbr> ! <span style="color:white;">एकूण |- |[[एरबस ए३१९]]-१०० |39 |— |rowspan="3"|— |rowspan="2"|8 |23 |84 |115 |- |[[एरबस ए३२०]]-२०० |116 |4 |rowspan="2"|24 |120 |152 |- |[[एरबस ए३२१]]-२०० |79 |— |12 |143 |179 |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३३०]]-२०० |10 |rowspan="2"|— |4 |24 |48 |142 |218 |- |6 |— |24 |50 |184 |257 |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३३०]]-३०० |8 |— |4 |24 |48 |208 |284 |- |9 |7 |— |30 |48 |197 |275 |- |[[एरबस ए३८०]]-८०० |5 |— |8 |70 |— |428 |506 |- |[[बोईंग ७३७]]-३०० |7 |— |— |— |— |145 |145 |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७३७]]-७०० |rowspan="2"|31 |rowspan="2"|— |rowspan="3"|— |8 |rowspan="3"|24 |88 |120 |- |— |119 |143 |- |[[बोईंग ७३७]]-८०० |123 |5 |8 |132 |164 |- |[[बोईंग ७५७]]-२०० |13 |— |— |8 |23 |160 |191 |- |[[बोईंग ७७७]]-२०० |4 |— |— |18 |40 |316 |374 |- |[[बोईंग ७७७]]-३००ईआर |5 |5 |4 |34 |44 |227 |309 |- |[[बोईंग ७८७]]-८ |10 |— |4 |24 |— |200 |228 |- |कोमॅक सी९१९ |— |20 |colspan="5"|<abbr title="ठरायचे आहे">ठरले नाही</abbr> |- | [[एम्ब्राएर १९०]] |20 |— |— |6 |— |92 |98 |- ! colspan="9" style="background:#1d3d73;"|<span style="color:white;"> चायना सदर्न एरलाइन्सकडील मालवाहू विमाने |- |[[बोईंग ७७७एफ]] |9 |3<ref>"[http://www.flightglobal.com/news/articles/china-southern-orders-six-777-freighters-357347/ China Southern orders six 777 freighters]." FlightGlobal.com. Retrieved 21 October 2011.</ref> |colspan="5" class="unsortable" |— |- !एकूण !494 !44 !colspan="6"| |} </center> ==बाह्य दुवे== *[http://www.csair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{कॉमन्स|China Southern Airlines|चायना सदर्न एरलाइन्स}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{स्कायटीम}} [[वर्ग:चीनमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्कायटीम]] 63d53xejp32qao7oloi7npzyq66hz8q 0 55287 2682406 2680168 2026-05-03T07:10:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682406 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''फिनिश कम्युटर एरलाइन्स ओवाय''' तथा '''फिनकॉम एरलाइन्स''' ही [[फिनलंड]]मधील [[सैनाजोकी]] जवळील [[इल्माजोकी]] येथील [[सैनाजोकी विमानतळ]]ावर मुख्यालय असलेली एक प्रादेशिक एरवेझ होती. ही विमान वाहतूक संस्था आपल्या [[हेलसिंकी विमानतळ]] या मुख्य केंद्रावरून एस्टोनिया, जर्मनी, लिथुआनिया, रोमानिया, स्वीडन आणि फिनलंडमधील १६ गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे आयोजित करत असे.<ref name="FI">[[Flight International]] 3 April 2007</ref> त्या काळात उड्डाणांच्या संख्येनुसार ही फिनलंडमधील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान वाहतूक कंपनी होती.<ref name=FA>“Finncomm Airlines” – Airliner World, July 2009</ref> ही कंपनी [[युरोपियन रिजन एरलाइन असोसिएशन]]ची सदस्य होती. [[File:FINNCOMM ATR72 OH-ATK AT TALINN AIRPORT ESTONIA SEP 2013 (9913112423).jpg|thumb|डावे|२०१३ मध्ये तालिन विमानतळावर [[एटीआर ७२]] विमान]] [[File:Finncomm Airlines ATR 42-500 OH-ATB.jpg|thumb|डावे|२००८ मधील एक [[एटीआर ४२]] विमान]] या कंपनीने ३० ऑक्टोबर २०११ पासून [[फ्लायबी नॉर्डिक]] हे व्यावसायिक नाव आणि ''फ्लायबी फिनलंड'' हे नाव स्वीकारले<ref name="bis_finnish_commuter_airlines">{{cite web |url= http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&kielikoodi=3&tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&path=1704;1736;2052 |title= Finnish Commuter Airlines Oy |access-date= 20 May 2011 |work= Business Information System |publisher= National Board of Patents and Registration, Tax Administration |location= Helsinki |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110930232811/http://www.ytj.fi/english/yritystiedot.aspx?yavain=787854&kielikoodi=3&tarkiste=34F657C10821EFBC085F8162395AE3F5217687B4&path=1704%3B1736%3B2052 |archive-date= 30 September 2011 }}</ref>. १५ जून २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून [[नोरा-नॉर्डिक रिजनल एरलाइन्स]] असे करण्यात आले.<ref>{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000000945209.html |title=Flybe Finland on nyt Norra |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{कॉमन्स वर्ग|Finncomm Airlines|{{लेखनाव}}}} == गंतव्यस्थाने<ref>{{Cite web |url=https://www.lentoposti.fi/uutiset/finncomm_airlines_aloittaa_lennot_stuttgartiin |title=Finncomm Airlines aloittaa lennot Stuttgartiin |publisher=Lentoposti |language=fi}}</ref> == जून २०११ च्या सुमारासची फिनकॉम एरलाइन्सची गंतव्यस्थाने:<ref>{{cite web|title=Finncomm Destinations |url=http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |access-date=24 August 2009|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714003701/http://www.fc.fi/passengers/destinations.html |archive-date=14 July 2009 }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! देश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी |- | {{EST}} || [[तालिन]] || [[लॅनार्ट मेरी तालिन विमानतळ]] || |- | rowspan="18" | {{FIN}} || [[एनोन्तेकिओ]] || [[एनोन्तेकिओ विमानतळ]] || हंगामी |- | [[हेलसिंकी]] || [[हेलसिंकी विमानतळ]] || मुख्य केंद्र (बेस) |- | [[जोएनसू]] || [[जोएनसू विमानतळ]] || |- | [[य्युव्हास्क्युला]] || [[य्युव्हास्क्युला विमानतळ]] || |- | [[कायानी]] || [[कायानी विमानतळ]] || |- | [[केमी]]/[[तोर्र्नियो]] || [[केमी-तोर्र्नियो विमानतळ]] || |- | [[कित्तिला]] || [[कित्तिला विमानतळ]] || हंगामी |- | [[कोक्कोला]]/[[याकोबस्ताद]] || [[क्रूनुप्यू विमानतळ]] || |- | [[कुओपिओ]] || [[कुओपिओ विमानतळ]] || |- | [[कुसामो]] || [[कुसामो विमानतळ]] || हंगामी |- | [[ओलू]] || [[ओलू विमानतळ]] || |- | [[पोरी]] || [[पोरी विमानतळ]] || |- | [[सावोनलिन्ना]] || [[सावोनलिन्ना विमानतळ]] || |- | [[सैनाजोकी]] || [[सैनाजोकी विमानतळ]] || |- | [[टँपेअर]] || [[टँपेअर-पिर्र्क्काला विमानतळ]] || |- | [[तुर्कू]] || [[तुर्कू विमानतळ]] || |- | [[वासा]] || [[वासा विमानतळ]] || |- | [[वरकाऊस]] || [[वरकाऊस विमानतळ]] || |- | {{GER}} || [[स्टुटगार्ट]] || [[स्टुटगार्ट विमानतळ]] || |- | {{LAT}} || [[रिगा]] || [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || |- | {{POL}} || [[गदान्स्क]] || [[गदान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ]] || |- | {{ROM}} || [[बुखारेस्ट]] || [[हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || |- | rowspan="2" | {{SWE}} || [[नॉरशॉपिंग]] || [[नॉरशॉपिंग विमानतळ]] || |- | [[शेलेफ्तेओ]] || [[शेलेफ्तेओ विमानतळ]] || |} == ताफा == [[File:Visit-suomi-2009-05-by-RalfR-050.jpg|thumb|right|[[एम्ब्राएर ई-१४५|एम्ब्राएर ईआरजे-१४५]], ज्याची जागा नंतर [[एम्ब्राएर ई-१७०]] ने घेतली]] १३ मे २०११ च्या सुमारास फिनकॉमकडे असलेली विमाने:<ref>[https://web.archive.org/web/20101102150529/http://ch-aviation.ch/aircraft.php?search=set&airline=FC&al_op=1 Finncomm Airlines Destinations]</ref> {| class="wikitable" |+ फिनकॉम एरलाइन्सचा ताफा |- ! विमान ! style="width:25px;"|ताफ्यात असलेली ! ऑर्डर्स ! प्रवासी क्षमता |- | [[एटीआर ४२-५००]] | style="text-align:center;"|४ | style="text-align:center;"|० | ४८ |- | [[एटीआर ७२-५००]] | style="text-align:center;"|१० | style="text-align:center;"|३ | ६८–७२ |- | [[एम्ब्राएर ई-१७०|एम्ब्राएर ई१७०]] | style="text-align:center;"|२ | style="text-align:center;"|० | ७६ |- !एकूण !१६ !३ ! |} फिनिश कम्युटर एरवेझने २०११ च्या अखेरीस १६ एटीआर ४२-५०० विमाने घेण्याची योजना जाहीर केली होती तसेच त्यांच्या किमान ३ पर्यायांचे रूपांतर निश्चित खरेदीमध्ये करण्याचाही बेत होता.<ref>[http://www.fc.fi/company_info/news/9th_atr_to_finncomm_fleet/ Finncomm fleet]{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081202040032/http://www.fc.fi/company_info/news/9th_atr_to_finncomm_fleet/ |date=December 2, 2008 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.is.fi/taloussanomat/art-2000001691060.html |title=Finncomm tilaa lisää ATR-koneita |publisher=Ilta-Sanomat |language=fi }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:फिनलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:इ.स. २०११ मधील समाप्ती]] q91yns7dnkizljjtfbc90iccabqyz7l 0 58376 2682365 2679558 2026-05-02T21:27:23Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682365 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Tunisair Express logo.jpg|200 px|इवलेसे|लोगो]] '''ट्युनिसएअर एक्सप्रेस''' ({{lang-fr|Société des Lignes Intérieures et Internationales}}, {{lang-ar|الخطوط التونسية السريعة}}) ही [[ट्युनिसिया]]मधील एक [[विमान वाहतूक]] कंपनी आहे. इ.स. १९९१ साली स्थापन झालेल्या ह्या कंपनीचे नाव पूर्वी ''ट्युनिंटर'' व ''सेव्हनएर'' हे होते. [[ट्युनिस]] येथे मुख्यालय असलेली ट्युनिसएअर एक्सप्रेस ट्युनिसियात तसेच [[इटली]], [[लिबिया]] व [[माल्टा]] येथे प्रवासी विमानसेवा पुरवते. == विमानताफा== ===सध्याचा ताफा=== [[File:Tunisair A319-100 TS-IMO ZRH 2011-04-02.png|thumb|२०११ मध्ये झ्युरिक विमानतळावरचे ट्युनिसएरचे [[एरबस ए३१९-१००]].]] {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:1em auto;" |+ '''ट्युनिसएर ताफा''' |- !rowspan="2"| विमानप्रकार !rowspan="2"| सेवेत !rowspan="2"| ऑर्डर्स !colspan="3"| प्रवासी !rowspan="2"| नोंदी |- !<abbr title="Business class">सी</abbr> !<abbr title="Economy class">वाय</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |२ |&mdash; |१२ |१०२ |११४ |<ref>{{Cite web |title=एरबस ए३१९ |url=https://www.tunisair.com/en/flotte/airbus-a319 |access-date=१७ मे २०२५ |website=ट्युनिसएर}}</ref> |- | rowspan=2 |[[एरबस ए३२०-२००]] | rowspan=2 |११ | rowspan=2 |&mdash; |३२ |११४ |१४६ |- |&mdash; |१६२ |१६२ |<ref name=":2">{{Cite web |title=एरबस ए३२० |url=https://www.tunisair.com/en/flotte/airbus-a320 |access-date=१७ मे २०२५ |website=ट्युनिसएर}}</ref> |- |[[एरबस ए३२०निओ]] |५<ref name=":1">{{Cite news |date=२५ ऑगस्ट २०२३ |title=वाहतूक मंत्र्यांच्या उपस्थितीत: ट्युनिसएरने पाचवे ए३२०निओ विमान स्वीकारले |url=https://www.transport.tn/fr/article/425/le-ministre-des-transports-en-accueil-tunisair-receptionne-son-5eme-avion-de-type-a320neo |access-date=१२ डिसेंबर २०२४ |publisher=ट्युनिशियन वाहतूक मंत्रालय |language=fr}}</ref> |&mdash; |१२ |१३८ |१५० |<ref name=":2" /> |- |{{nowrap|[[एरबस ए३३०-२००]]}} |२ |&mdash; |२४ |२४२ |२६६<ref name="PICTURE: Tunisair takes delivery of first A330-200" /> | |- !एकूण !२० !० ! colspan="4" | |} === निवृत्त विमाने === * [[एरबस ए३००-६००]]<ref name="Historic">{{cite web|title= आमचा ताफा|publisher= ट्युनिसएर|url= http://www.tunisair.com/site/publish/content/article.asp?ID=78&Lang=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20160303210533/http://www.tunisair.com/site/publish/content/article.asp?ID=78&Lang=en|archive-date= ३ मार्च २०१६ }}</ref> * [[बोईंग ७३७-५००]]<ref name="Historic" /> * [[बोईंग ७३७-६००]]<ref>{{Cite web |title=ट्युनिसएरमध्ये बदल |url=https://www.timesaerospace.aero/sandbox/sandbox/features/air-transport/tunisair-changes-its-tune?utm_source=chatgpt.com |access-date=२०२५-०५-१७ |website=www.timesaerospace.aero}}</ref>{{AI-retrieved source|date=March 2026|checked=no}} * [[बोईंग ७४७]]{{cn|date=November 2025}} == दुर्घटना आणि अपघात == ट्युनिसएरची स्थापना १९४८ मध्ये झाल्यापासून कंपनीला कधीही जीवितहानीचा अपघात झाला नाही; परंतु कंपनीला तीन वेळा अपघात झालेली विमाने भंगारात काढावी लागली:<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ट्युनिस एर|url=https://asn.flightsafety.org/database/operators/4713|access-date=2021-04-01|website=aviation-safety.net|publisher=[[एव्हिएशन सेफ्टी नेटवर्क]]}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * १२ जानेवारी १९७९ रोजी एक [[बोईंग ७२७]] विमान अपहरण करून अपहरणकर्त्यांनी ट्युनिशियन कामगार संघटनेचे नेते [[हबीब अशूर]] यांच्या सुटकेची मागणी करत ते विमान लिबियाकडे वळवले. त्रिपोली येथे अपहरणकर्त्यांनी शरणागती पत्करली. कोणतीही जीवितहानी झाली नाही.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=एएसएन विमान अपघात: बोईंग ७२७-२एच३, नोंदणी अज्ञात, त्रिपोली|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/328687|access-date=2021-04-01|website=aviation-safety.net|publisher=एव्हिएशन सेफ्टी नेटवर्क}}</ref> * ११ फेब्रुवारी १९९२ रोजी ट्युनिस–कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर इंजिन चाचणीदरम्यान तंत्रज्ञांनी विमानाचे ब्रेक लावणे विसरल्यामुळे एक [[बोईंग ७२७]] विमान हॅंगरमधून बाहेर घसरले. विमानाला इतके नुकसान झाले की ते दुरुस्त करता आले नाही.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=एएसएन विमान अपघात: बोईंग ७२७-२एच३ TS-JHV, ट्युनिस–कार्थेज विमानतळ|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/325594|access-date=2021-04-01|website=aviation-safety.net|publisher=एव्हिएशन सेफ्टी नेटवर्क}}</ref> * ६ फेब्रुवारी २०१३ रोजी [[एरबस ए३२०]] हे विमान उड्डाण क्रमांक ७१२ म्हणून ट्युनिस–कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना धावपट्टीबाहेर घसरले. विमानातील सर्व ८३ प्रवासी आणि कर्मचारी सुरक्षित बचावले, परंतु विमानाला झालेल्या नुकसानीमुळे ते हुल लॉस घोषित करण्यात आले.<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=एएसएन विमान अपघात: एरबस ए३२०-२११ TS-IMB, ट्युनिस–कार्थेज विमानतळ|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/320811|access-date=2021-04-01|website=aviation-safety.net|publisher=एव्हिएशन सेफ्टी नेटवर्क}}</ref> ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Tuninter|ट्युनिसएर एक्सप्रेस}} *[http://www.tunisairexpress.com.tn/ TunisAir Express ] {{fr icon}} [[वर्ग:ट्युनिसियामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील निर्मिती]] 0wue4xe9gfj1x0h7sewnxx7m54v9wi9 0 59039 2682439 2682053 2026-05-03T09:55:38Z ~2026-26699-26 182768 2682439 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = स्टार प्रवाह |चित्र = Star Pravah 2023.png |चित्रसाईज = |चित्र_माहिती = |चित्र२ = |सुरुवात = २४ नोव्हेंबर २००८ |चित्र स्वरूप = |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = स्टार इंडिया |मालक = [[डिझ्नी स्टार]] |ब्रीदवाक्य = मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = [[भारत]] |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] |जुने नाव = |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[प्रवाह पिक्चर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११.३० (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ ={{URL|https://www.hotstar.com/channels/star-pravah|स्टार प्रवाह}} [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]वर }} '''स्टार प्रवाह''' ही एक [[मराठी]] दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे, जी मराठी मनोरंजनात्मक मालिका व वास्तविक कार्यक्रम दाखवते. स्टार प्रवाह हे [[वॉल्ट डिझ्नी कंपनी इंडिया]] च्या उपकंपनी असलेल्या [[डिझ्नी स्टार]]च्या (माजी नाव ''स्टार इंडिया''), मालकीचे असून स्टार प्रवाहची सुरुवात २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी झाली. स्टार प्रवाह एचडी १ मे २०१६ रोजी सुरू झाले. दर रविवारी [[स्टार प्रवाह महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. ==इतिहास== स्टार प्रवाह ही स्टार इंडियाची मराठी वाहिनी आहे, स्टार जलशा या बंगाली वाहिनी नंतर २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी लाँच केले गेले आणि त्याच लोगोची कॉपी केली गेली, फक्त रंग लाल ऐवजी निळा होता. नवीन लोगो आणि ग्राफिक्स असलेली वाहिनी (बंगाली चॅनेल स्टार जलशाद्वारे १७ जून २०१२ ते १७ फेब्रुवारी २०१९ या कालावधीत वापरलेला लोगो आणि ग्राफिक्स). ३ फेब्रुवारी २०१४ रोजी वाहिनीला "स्वप्नांना पंख नवे" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. वाहिनीला परत १० ऑक्टोबर २०१६ रोजी "आता थांबायचं नाय" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. त्यानंतर परत एकदा २ डिसेंबर २०१९ रोजी "मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह!" या नवीन टॅगलाइनसह, नवीन लोगो आणि ग्राफिक्ससह वाहिनीने स्वतःला रिब्रँड केले. १ मे २०१६ रोजी, स्टार प्रवाह एचडी नावाच्या वाहिनीची हाय-डेफिनिशन फीड लाँच करण्यात आले. ==पुरस्कार व सोहळे== {| class="wikitable sortable" ! सुरू झाल्याचे वर्ष || कार्यक्रमाचे नाव |- |२०१४-२०१८ |''येरे येरे'' |- |२०१६ |''स्टार प्रवाह रत्न'' |- |२०२१-चालू |''[[स्टार प्रवाह परिवार पुरस्कार]]'' |- |२०२१-चालू |''स्टार प्रवाह गणेशोत्सव'' |- |२०२२ |''स्टार प्रवाह धुमधडाका'' |- |२०२३-चालू |''स्टार प्रवाह ढिंचॅक दिवाळी'' |} ==प्रसारित कार्यक्रम== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | ७ जुलै २०२५ | [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]] | दुपारी १ वाजता | |- | १४ फेब्रुवारी २०२२ | [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] | दुपारी १.३० वाजता | हिंदी मालिका सुहानी सी एक लडकी |- | १५ सप्टेंबर २०२५ | लपंडाव | दुपारी २ वाजता | |- | १९ जानेवारी २०२६ | तुझ्या सोबतीने | दुपारी २.३० वाजता | |- | १५ डिसेंबर २०२५ | वचन दिले तू मला | संध्या. ६.३० वाजता | बंगाली मालिका गीता एल.एल.बी. |- | १६ डिसेंबर २०२४ | लग्नानंतर होईलच प्रेम | संध्या. ७ वाजता | तमिळ मालिका इरामना रोजावे २ |- | ५ जानेवारी २०२६ | [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] | संध्या. ७.३० वाजता | |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री ८ वाजता | हिंदी मालिका [[इस प्यार को क्या नाम दूँ]] |- | ५ डिसेंबर २०२२ | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.४५ वाजता | तमिळ मालिका रोजा |- | १ जून २०२६ | पाठराखीण | रात्री ९. ०० वाजता | हिंदी मालिका बिदाई |- | ३० मार्च २०२६ | आनंदी | रात्री ९.३० वाजता | हिंदी मालिका बंदिनी |- | २७ एप्रिल २०२६ | बाई तुझा आशीर्वाद | रात्री १० वाजता | तमिळ मालिका अय्यानार थुनाई |- | १८ मार्च २०२४ | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | रात्री १०.३० वाजता | हिंदी मालिका कहानी घर घर की |- | २७ मे २०२४ | येड लागलं प्रेमाचं | रात्री ११ वाजता | |} ==जुन्या मालिका== # [[अग्निहोत्र (मालिका)|अग्निहोत्र]] # [[अग्निहोत्र २]] # [[अबोली (मालिका)|अबोली]] # [[आई कुठे काय करते!]] # [[कुन्या राजाची गं तू राणी]] # [[छत्रीवाली]] # [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महामानवाची गौरवगाथा]] # [[ठिपक्यांची रांगोळी (मालिका)|ठिपक्यांची रांगोळी]] # [[तुझं नि माझं घर श्रीमंताचं]] # [[तुझेच मी गीत गात आहे]] # [[थोडं तुझं आणि थोडं माझं]] # [[दुर्वा (मालिका)|दुर्वा]] # [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] # [[नकळत सारे घडले]] # [[पिंकीचा विजय असो!]] # [[पुढचं पाऊल (मालिका)|पुढचं पाऊल]] # [[प्रेमाचा गेम सेम टू सेम]] # [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]] # [[फुलाला सुगंध मातीचा]] # [[मन उधाण वाऱ्याचे]] # [[मुलगी झाली हो]] # [[मोलकरीण बाई - मोठी तिची सावली]] # [[रंग माझा वेगळा]] # [[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]] # [[लग्नाची बेडी (मालिका)|लग्नाची बेडी]] # [[लक्ष्मीच्या पाऊलांनी]] # [[लक्ष्य (मालिका)|लक्ष्य]] # [[लेक माझी लाडकी]] # [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]] # [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] # [[सहकुटुंब सहपरिवार]] # [[साधी माणसं (मालिका)|साधी माणसं]] # [[स्वाभिमान - शोध अस्तित्वाचा]] # [[सांग तू आहेस का?]] # [[सुख म्हणजे नक्की काय असतं!]] # आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत! # कोण होतीस तू, काय झालीस तू! # काजळमाया # उदे गं अंबे # जे३ जंक्शन # गोष्ट एका लग्नाची # गोष्ट एका कॉलेजची # गोष्ट एका आनंदीची # गोष्ट एका जप्तीची # कुकुचकू # असे का घडले? # जिवलगा # जीवलगा # चारचौघी # कुलस्वामिनी # कुळ स्वामिनी # दार उघडा ना गडे # अंतरपाट # वचन दिले तू मला # कशाला उद्याची बात # ओळख - ध्यास स्वप्नांचा # झुंज # बंध रेशमाचे # दोन किनारे दोघी आपण # तुजवीण सख्या रे # धर्मकन्या # सुवासिनी # अनोळखी दिशा # मांडला दोन घडीचा डाव # लक्ष्मी वर्सेस सरस्वती # पंचनामा # माधुरी मिडलक्लास # मानसीचा चित्रकार तो # मन धागा धागा जोडते नवा # आम्ही दोघे राजा राणी # आराधना # आंबट गोड # अरे वेड्या मना # बे दुणे दहा # प्रीती परी तुजवरी # रुंजी # लगोरी - मैत्री रिटर्न्स # जयोस्तुते # येक नंबर # तू जिवाला गुंतवावे # तुमचं आमचं सेम असतं # छोटी मालकीण # दुहेरी # नकुशी तरीही हवीहवीशी # नशीबवान # गं सहाजणी # गोठ # ललित २०५ # साथ दे तू मला # साता जल्माच्या गाठी # शतदा प्रेम करावे # तुझ्या इश्काचा नादखुळा # वैजू नंबर १ # नवे लक्ष्य # प्रेमा तुझा रंग कसा # प्रेमा तुझा रंग कसा २ # स्पेशल ५ # जय देवा श्री गणेशा # दख्खनचा राजा जोतिबा # श्री गुरुदेव दत्त # विठू माऊली # जय भवानी जय शिवाजी ===अनुवादित मालिका=== # ५ स्टार किचन # देवांचे देव महादेव # महाभारत # श्री गणेश # [[रामायण (मालिका)|रामायण]] # [[सत्यमेव जयते (दूरचित्रवाणी मालिका)|सत्यमेव जयते]] ==कथाबाह्य कार्यक्रम== # [[आता होऊ दे धिंगाणा]] # [[भांडा सौख्य भरे]] # [[मी होणार सुपरस्टार]] # शिट्टी वाजली रे # आता होऊन जाऊ द्या # आम्ही ट्रॅव्हलकर # कॉमेडी बिमेडी # ढाबळ एक तास टाइमपास # ढिंका चिका - कॉमेडीचा नवा फॉर्म्युला # एक टप्पा आऊट # जोडी जमली रे # जस्ट डान्स # किचनची सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा डान्सिंग सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा नच बलिये # मंडळ भारी आहे # नांदा सौख्य भरे # पोटोबा प्रसन्न # स्टार दरबार # सून सासू सून # सुप्रिया सचिन शो - जोडी तुझी माझी # विकता का उत्तर? # विसावा - एक घर मनासारखं # झेप ==टीआरपी== २०२१ च्या १४ व्या आठवड्यात, स्टार प्रवाह दहा सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या भारतीय पे प्लॅटफॉर्म दूरचित्रवाणी चॅनेलमध्ये 1341.11 AMAs सह दहाव्या स्थानावर सामील झाले. {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" !rowspan="2" | आठवडा आणि वर्ष !colspan="6" | BARC AMAs |- !मेगा सिटी !क्रमांक !हिंदी भाषिक मार्केट !क्रमांक !भारत !क्रमांक |- |आठवडा ३७, २०२१ |rowspan="23" colspan="2" {{N/A}} |1539.19 |5 |1556.26 |10 |- |आठवडा ३८, २०२१ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1551.06 |9 |- |आठवडा ४५, २०२१ |1517.06 |10 |- |आठवडा ४६, २०२१ |1576.53 |5 |1601.66 |8 |- |आठवडा ४७, २०२१ |1546.27 |5 |1568.70 |8 |- |आठवडा ४८, २०२१ |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1544.46 |10 |- |आठवडा ४९, २०२१ |1552.12 |10 |- |आठवडा १, २०२२ |1617.21 |10 |- |आठवडा २, २०२२ |1534.71 |10 |- |आठवडा ३, २०२२ |1513 |10 |- |आठवडा ९, २०२२ |1471.21 |5 |1495.43 |8 |- |आठवडा १०, २०२२ |1471.95 |5 |1497.25 |8 |- |आठवडा ११, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1482.54 |9 |- |आठवडा १२, २०२२ |1492.23 |10 |- |आठवडा १३, २०२२ |1442.28 |10 |- |आठवडा १४, २०२२ |1487.64 |5 |1517.08 |8 |- |आठवडा १५, २०२२ |1341.36 |5 |1363.42 |8 |- |आठवडा १६, २०२२ |1406.77 |5 |1424.58 |9 |- |आठवडा १७, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1416.39 |9 |- |आठवडा १९, २०२२ |1350.4 |10 |- |आठवडा २१, २०२२ |1381.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२२ |1480.72 |5 |1507.05 |8 |- |आठवडा २३, २०२२ |1381.56 |5 |1405.59 |9 |- |आठवडा २४, २०२२ |291.28 |5 |1474.45 |5 |1504.76 |9 |- |आठवडा २५, २०२२ |287.99 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २८, २०२२ |rowspan="9" colspan="2" {{N/A}} |1532.94 |9 |- |आठवडा २९, २०२२ |1504.15 |8 |- |आठवडा ३०, २०२२ |1440.66 |10 |- |आठवडा ३१, २०२२ |1514.69 |9 |- |आठवडा ३२, २०२२ |1500.53 |5 |1523.61 |9 |- |आठवडा ३३, २०२२ |1565.54 |5 |1593.55 |8 |- |आठवडा ३४, २०२२ |1584.93 |5 |1609.75 |7 |- |आठवडा ३५, २०२२ |colspan="2" {{N/A}} |1429.83 |10 |- |आठवडा ३७, २०२२ |1626.5 |4 |1649.99 |6 |- |आठवडा ३८, २०२२ |280.84 |5 |1565.88 |4 |1587.26 |6 |- |आठवडा ३९, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1487.64 |5 |1509.02 |7 |- |आठवडा ४०, २०२२ |1550.58 |5 |1575.49 |7 |- |आठवडा ४१, २०२२ |281.01 |5 |1572.55 |5 |1599.75 |8 |- |आठवडा ४२, २०२२ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1595.63 |5 |1616.71 |7 |- |आठवडा ४३, २०२२ |1562.95 |5 |1585.67 |7 |- |आठवडा ४४, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1667.66 |8 |- |आठवडा ४५, २०२२ |1669.9 |8 |- |आठवडा ४६, २०२२ |293.21 |5 |1639.66 |5 |1660.83 |7 |- |आठवडा ४७, २०२२ |288.15 |5 |1640.03 |5 |1662.68 |7 |- |आठवडा ४८, २०२२ |286.02 |5 |1651.62 |5 |1675.98 |7 |- |आठवडा ४९, २०२२ |284.08 |5 |1616.36 |5 |1643.6 |7 |- |आठवडा ५०, २०२२ |298.07 |5 |1602 |5 |1627.25 |7 |- |आठवडा ५१, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1534.69 |5 |1559 |8 |- |आठवडा ५२, २०२२ |1585.68 |5 |1610.02 |8 |- |आठवडा १, २०२३ |276.4 |5 |1596.73 |5 |1619.82 |7 |- |आठवडा २, २०२३ |292.83 |4 |1624.55 |5 |1644.4 |7 |- |आठवडा ३, २०२३ |314.32 |4 |1711.93 |5 |1732.54 |7 |- |आठवडा ४, २०२३ |307.1 |4 |1630.69 |5 |1648.57 |7 |- |आठवडा ५, २०२३ |303.49 |4 |1627.73 |5 |1646.8 |7 |- |आठवडा ६, २०२३ |292.82 |4 |1603.74 |5 |1625.13 |7 |- |आठवडा ७, २०२३ |298.62 |4 |1646.78 |5 |1672.17 |7 |- |आठवडा ८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1222.15 |5 |1246.77 |8 |- |आठवडा ९, २०२३ |290.3 |4 |1617.14 |4 |1638.73 |7 |- |आठवडा १०, २०२३ |284.31 |5 |1583.58 |5 |1602.8 |8 |- |आठवडा ११, २०२३ |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1568.32 |5 |1583.43 |8 |- |आठवडा १२, २०२३ |1586.79 |4 |1601.86 |7 |- |आठवडा १३, २०२३ |1511.79 |4 |1526.8 |7 |- |आठवडा १४, २०२३ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1404.25 |9 |- |आठवडा २०, २०२३ |1379.8 |10 |- |आठवडा २१, २०२३ |1336.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२३ |1432.9 |5 |1455.53 |9 |- |आठवडा २३, २०२३ |286.07 |5 |1450.61 |5 |1475.28 |9 |- |आठवडा २४, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1391.97 |5 |1413.13 |9 |- |आठवडा २५, २०२३ |297.47 |5 |1508.04 |5 |1529.61 |8 |- |आठवडा २६, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1508.18 |10 |- |आठवडा २७, २०२३ |311.63 |5 |1586.14 |9 |- |आठवडा २८, २०२३ |305.63 |5 |1576.27 |9 |- |आठवडा २९, २०२३ |305.11 |4 |1604.36 |9 |- |आठवडा ३०, २०२३ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1538.86 |10 |- |आठवडा ३१, २०२३ |1590.24 |10 |- |आठवडा ३२, २०२३ |300.09 |4 |1560.37 |10 |- |आठवडा ३३, २०२३ |312.78 |4 |1645.59 |5 |1666.5 |8 |- |आठवडा ३४, २०२३ |359.56 |2 |1773.39 |3 |1793.95 |5 |- |आठवडा ३५, २०२३ |319.48 |3 |1637.29 |5 |1656.78 |8 |- |आठवडा ३६, २०२३ |342.24 |2 |1726.76 |4 |1749.07 |7 |- |आठवडा ३७, २०२३ |326.07 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1643.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1493.7 |10 |- |आठवडा ३९, २०२३ |315.15 |5 |1606.96 |5 |1628.03 |8 |- |आठवडा ४०, २०२३ |371.71 |4 |1845.97 |3 |1868.71 |5 |- |आठवडा ४१, २०२३ |354.49 |5 |1746.04 |4 |1765.6 |7 |- |आठवडा ४२, २०२३ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1728.18 |4 |1748.5 |7 |- |आठवडा ४३, २०२३ |1688.71 |5 |1709.19 |8 |- |आठवडा ४४, २०२३ |1688.53 |5 |1709 |8 |- |आठवडा ४५, २०२३ |1688.86 |5 |1709.35 |8 |- |आठवडा ४६, २०२३ |314.47 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1602.99 |9 |- |आठवडा ४७, २०२३ |334.4 |5 |1761.59 |4 |1782.84 |6 |- |आठवडा ४८, २०२३ |340.02 |5 |1774.83 |3 |1797.74 |5 |- |आठवडा ४९, २०२३ |330.75 |3 |1733.14 |4 |1753.03 |6 |- |आठवडा ५०, २०२३ |345.59 |4 |1748.28 |4 |1773.41 |6 |- |आठवडा ५१, २०२३ |350.51 |4 |1787.22 |4 |1812.24 |6 |- |आठवडा ५२, २०२३ |334.81 |4 |1720.19 |5 |1743.27 |7 |- |आठवडा १, २०२४ |331.16 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1752.61 |8 |- |आठवडा २, २०२४ |328.3 |4 |1692.61 |5 |1717.1 |8 |- |आठवडा ३, २०२४ |335.95 |4 |1701.59 |4 |1727.75 |7 |- |आठवडा ४, २०२४ |313.03 |4 |1595.58 |5 |1619.65 |7 |- |आठवडा ५, २०२४ |324.83 |4 |1639.19 |4 |1663.48 |7 |- |आठवडा ६, २०२४ |340.76 |4 |1699.56 |3 |1729.21 |5 |- |आठवडा ७, २०२४ |335.94 |4 |1669.05 |3 |1697.39 |5 |- |आठवडा ८, २०२४ |330.64 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1616.1 |7 |- |आठवडा ९, २०२४ |328.81 |4 |1588.34 |5 |1609.17 |8 |- |आठवडा १०, २०२४ |340.62 |4 |1674.46 |3 |1700.32 |5 |- |आठवडा ११, २०२४ |362.68 |3 |1764.45 |3 |1793.48 |5 |- |आठवडा १२, २०२४ |'''391.66''' |1 |'''1917.04''' |3 |'''1944.9''' |5 |- |आठवडा १३, २०२४ |343.27 |4 |1720.83 |5 |1745.54 |7 |- |आठवडा १४, २०२४ |333.75 |4 |1678.56 |5 |1701.37 |7 |- |आठवडा १५, २०२४ |324.31 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1661.26 |8 |- |आठवडा १६, २०२४ |300.91 |4 |1466.09 |9 |- |आठवडा १७, २०२४ |329.14 |4 |1473.76 |5 |1497.09 |8 |- |आठवडा १८, २०२४ |313.84 |4 |1475.98 |5 |1503.38 |8 |- |आठवडा १९, २०२४ |308.96 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1480.3 |8 |- |आठवडा २०, २०२४ |290.19 |4 |1355.01 |10 |- |आठवडा २१, २०२४ |303.99 |4 |1445.34 |9 |- |आठवडा २२, २०२४ |310.75 |3 |1571.52 |5 |1599.8 |7 |- |आठवडा २३, २०२४ |313.07 |3 |1467.74 |5 |1491.59 |7 |- |आठवडा २४, २०२४ |331.61 |3 |colspan="2" {{N/A}} |1518.06 |9 |- |आठवडा २५, २०२४ |318.92 |4 |1513.29 |5 |1534.75 |8 |- |आठवडा २६, २०२४ |319.09 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1524.55 |10 |- |आठवडा २७, २०२४ |313.37 |3 |1514.53 |9 |- |आठवडा २८, २०२४ |318.09 |3 |1491.43 |5 |1518.17 |8 |- |आठवडा २९, २०२४ |325 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1577.98 |9 |- |आठवडा ३०, २०२४ |335.81 |4 |1602.54 |9 |- |आठवडा ३१, २०२४ |343.55 |3 |1689.2 |5 |1711.82 |7 |- |आठवडा ३२, २०२४ |329.03 |4 |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1621.83 |9 |- |आठवडा ३३, २०२४ |310.4 |4 |1549.35 |9 |- |आठवडा ३४, २०२४ |296.72 |5 |1498.66 |9 |- |आठवडा ३५, २०२४ |307.97 |5 |1681.19 |8 |- |आठवडा ३६, २०२४ |356.7 |3 |1797.18 |4 |1838.66 |6 |- |आठवडा ३७, २०२४ |310 |5 |1611.89 |5 |1651.56 |8 |- |आठवडा ३८, २०२४ |318.17 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1715.5 |8 |- |आठवडा ३९, २०२४ |313.2 |5 |1661.08 |8 |- |आठवडा ४०, २०२४ |307.53 |5 |1604.69 |8 |- |आठवडा ४१, २०२४ |305.13 |5 |1589.28 |5 |1628.91 |8 |- |आठवडा ४२, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1568.83 |5 |1595.94 |8 |- |आठवडा ४३, २०२४ |326.61 |4 |1675.11 |4 |1710.53 |6 |- |आठवडा ४४, २०२४ |302.04 |4 |1605.42 |5 |1640.45 |7 |- |आठवडा ४५, २०२४ |313.14 |4 |1632.44 |5 |1673.37 |7 |- |आठवडा ४६, २०२४ |307.54 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1660.51 |6 |- |आठवडा ४७, २०२४ |329.8 |5 |1646.53 |4 |1679.54 |7 |- |आठवडा ४८, २०२४ |325.14 |5 |1615.88 |4 |1661.67 |7 |- |आठवडा ४९, २०२४ |339.07 |4 |1642.63 |5 |1686.13 |8 |- |आठवडा ५०, २०२४ |320.93 |4 |1587.81 |5 |1634.79 |7 |- |आठवडा ५१, २०२४ |326 |5 |1628.15 |5 |1672.89 |7 |- |आठवडा ५२, २०२४ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1572 |5 |1610.61 |7 |- |आठवडा ५३, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1626.97 |8 |- |आठवडा १, २०२५ |317.92 |5 |1550.38 |5 |1600.06 |7 |- |आठवडा २, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1594.55 |9 |- |आठवडा ३, २०२५ |1577.74 |8 |- |आठवडा ४, २०२५ |307.77 |4 |1537.47 |9 |- |आठवडा ५, २०२५ |292.2 |5 |1496.48 |9 |- |आठवडा ६, २०२५ |328.06 |2 |1708.35 |4 |1757.59 |6 |- |आठवडा ७, २०२५ |318.97 |5 |1629.34 |5 |1665.16 |7 |- |आठवडा ८, २०२५ |293.83 |5 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1579.06 |8 |- |आठवडा ९, २०२५ |305.16 |5 |1661.1 |9 |- |आठवडा १०, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1578.58 |9 |- |आठवडा ११, २०२५ |334.98 |4 |1678.36 |5 |1717.9 |7 |- |आठवडा १२, २०२५ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="12" colspan="2" {{N/A}} |1544.6 |9 |- |आठवडा १३, २०२५ |1557.77 |9 |- |आठवडा १४, २०२५ |1566.95 |9 |- |आठवडा १६, २०२५ |1414.68 |10 |- |आठवडा १९, २०२५ |259.48 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २२, २०२५ |287.04 |5 |- |आठवडा २३, २०२५ |317.38 |5 |1535.46 |10 |- |आठवडा २४, २०२५ |296.19 |5 |1506.47 |10 |- |आठवडा २५, २०२५ |295.05 |5 |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २७, २०२५ |310.54 |5 |1512.98 |10 |- |आठवडा २८, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1509.22 |10 |- |आठवडा २९, २०२५ |1522.89 |10 |- |आठवडा ३०, २०२५ |320.26 |5 |1590.29 |5 |1646.37 |8 |- |आठवडा ३१, २०२५ |307.31 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1586.19 |8 |- |आठवडा ३२, २०२५ |329.73 |3 |1591.22 |5 |1658.19 |8 |- |आठवडा ३३, २०२५ |292.68 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1602.1 |8 |- |आठवडा ३४, २०२५ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1551.73 |9 |- |आठवडा ३५, २०२५ |1543.83 |8 |- |आठवडा ३६, २०२५ |1633.16 |7 |- |आठवडा ३७, २०२५ |291.62 |5 |1606.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२५ |rowspan="16" colspan="2" {{N/A}} |1571.52 |5 |1627.19 |8 |- |आठवडा ३९, २०२५ |1561.74 |5 |1624.6 |7 |- |आठवडा ४०, २०२५ |1630.86 |4 |1693.01 |6 |- |आठवडा ४१, २०२५ |1613.67 |4 |1670.28 |6 |- |आठवडा ४२, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1534.91 |8 |- |आठवडा ४३, २०२५ |1521.48 |5 |1576.6 |8 |- |आठवडा ४४, २०२५ |rowspan="10" colspan="2" {{N/A}} |1503.83 |9 |- |आठवडा ४५, २०२५ |1486.77 |8 |- |आठवडा ४६, २०२५ |1487.1 |9 |- |आठवडा ४७, २०२५ |1494.08 |9 |- |आठवडा ४८, २०२५ |1455.08 |9 |- |आठवडा ४९, २०२५ |1419.06 |9 |- |आठवडा ५०, २०२५ |1408.11 |8 |- |आठवडा ५१, २०२५ |1456.51 |9 |- |आठवडा ३, २०२६ |1352.26 |10 |- |आठवडा ५, २०२६ |1283.81 |10 |} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:स्टार प्रवाह]] 8al6rx1on8gxon0mddvfj7oe9oaklks 2682440 2682439 2026-05-03T09:56:19Z ~2026-26699-26 182768 2682440 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = स्टार प्रवाह |चित्र = Star Pravah 2023.png |चित्रसाईज = |चित्र_माहिती = |चित्र२ = |सुरुवात = २४ नोव्हेंबर २००८ |चित्र स्वरूप = |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = स्टार इंडिया |मालक = [[डिझ्नी स्टार]] |ब्रीदवाक्य = मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = [[भारत]] |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] |जुने नाव = |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[प्रवाह पिक्चर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११.३० (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ ={{URL|https://www.hotstar.com/channels/star-pravah|स्टार प्रवाह}} [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]वर }} '''स्टार प्रवाह''' ही एक [[मराठी]] दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे, जी मराठी मनोरंजनात्मक मालिका व वास्तविक कार्यक्रम दाखवते. स्टार प्रवाह हे [[वॉल्ट डिझ्नी कंपनी इंडिया]] च्या उपकंपनी असलेल्या [[डिझ्नी स्टार]]च्या (माजी नाव ''स्टार इंडिया''), मालकीचे असून स्टार प्रवाहची सुरुवात २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी झाली. स्टार प्रवाह एचडी १ मे २०१६ रोजी सुरू झाले. दर रविवारी [[स्टार प्रवाह महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. ==इतिहास== स्टार प्रवाह ही स्टार इंडियाची मराठी वाहिनी आहे, स्टार जलशा या बंगाली वाहिनी नंतर २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी लाँच केले गेले आणि त्याच लोगोची कॉपी केली गेली, फक्त रंग लाल ऐवजी निळा होता. नवीन लोगो आणि ग्राफिक्स असलेली वाहिनी (बंगाली चॅनेल स्टार जलशाद्वारे १७ जून २०१२ ते १७ फेब्रुवारी २०१९ या कालावधीत वापरलेला लोगो आणि ग्राफिक्स). ३ फेब्रुवारी २०१४ रोजी वाहिनीला "स्वप्नांना पंख नवे" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. वाहिनीला परत १० ऑक्टोबर २०१६ रोजी "आता थांबायचं नाय" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. त्यानंतर परत एकदा २ डिसेंबर २०१९ रोजी "मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह!" या नवीन टॅगलाइनसह, नवीन लोगो आणि ग्राफिक्ससह वाहिनीने स्वतःला रिब्रँड केले. १ मे २०१६ रोजी, स्टार प्रवाह एचडी नावाच्या वाहिनीची हाय-डेफिनिशन फीड लाँच करण्यात आले. ==पुरस्कार व सोहळे== {| class="wikitable sortable" ! सुरू झाल्याचे वर्ष || कार्यक्रमाचे नाव |- |२०१४-२०१८ |''येरे येरे'' |- |२०१६ |''स्टार प्रवाह रत्न'' |- |२०२१-चालू |''[[स्टार प्रवाह परिवार पुरस्कार]]'' |- |२०२१-चालू |''स्टार प्रवाह गणेशोत्सव'' |- |२०२२ |''स्टार प्रवाह धुमधडाका'' |- |२०२३-चालू |''स्टार प्रवाह ढिंचॅक दिवाळी'' |} ==प्रसारित कार्यक्रम== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | ७ जुलै २०२५ | [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]] | दुपारी १ वाजता | |- | १४ फेब्रुवारी २०२२ | [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] | दुपारी १.३० वाजता | हिंदी मालिका सुहानी सी एक लडकी |- | १५ सप्टेंबर २०२५ | लपंडाव | दुपारी २ वाजता | |- | १९ जानेवारी २०२६ | तुझ्या सोबतीने | दुपारी २.३० वाजता | |- | १५ डिसेंबर २०२५ | वचन दिले तू मला | संध्या. ६.३० वाजता | बंगाली मालिका गीता एल.एल.बी. |- | १६ डिसेंबर २०२४ | लग्नानंतर होईलच प्रेम | संध्या. ७ वाजता | तमिळ मालिका इरामना रोजावे २ |- | ५ जानेवारी २०२६ | [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] | संध्या. ७.३० वाजता | |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री ८ वाजता | हिंदी मालिका [[इस प्यार को क्या नाम दूँ]] |- | ५ डिसेंबर २०२२ | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.४५ वाजता | तमिळ मालिका रोजा |- | १ जून २०२६ | पाठराखीण | रात्री ९. ००वाजता | हिंदी मालिका बिदाई |- | ३० मार्च २०२६ | आनंदी | रात्री ९.३० वाजता | हिंदी मालिका बंदिनी |- | २७ एप्रिल २०२६ | बाई तुझा आशीर्वाद | रात्री १० वाजता | तमिळ मालिका अय्यानार थुनाई |- | १८ मार्च २०२४ | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | रात्री १०.३० वाजता | हिंदी मालिका कहानी घर घर की |- | २७ मे २०२४ | येड लागलं प्रेमाचं | रात्री ११ वाजता | |} ==जुन्या मालिका== # [[अग्निहोत्र (मालिका)|अग्निहोत्र]] # [[अग्निहोत्र २]] # [[अबोली (मालिका)|अबोली]] # [[आई कुठे काय करते!]] # [[कुन्या राजाची गं तू राणी]] # [[छत्रीवाली]] # [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महामानवाची गौरवगाथा]] # [[ठिपक्यांची रांगोळी (मालिका)|ठिपक्यांची रांगोळी]] # [[तुझं नि माझं घर श्रीमंताचं]] # [[तुझेच मी गीत गात आहे]] # [[थोडं तुझं आणि थोडं माझं]] # [[दुर्वा (मालिका)|दुर्वा]] # [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] # [[नकळत सारे घडले]] # [[पिंकीचा विजय असो!]] # [[पुढचं पाऊल (मालिका)|पुढचं पाऊल]] # [[प्रेमाचा गेम सेम टू सेम]] # [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]] # [[फुलाला सुगंध मातीचा]] # [[मन उधाण वाऱ्याचे]] # [[मुलगी झाली हो]] # [[मोलकरीण बाई - मोठी तिची सावली]] # [[रंग माझा वेगळा]] # [[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]] # [[लग्नाची बेडी (मालिका)|लग्नाची बेडी]] # [[लक्ष्मीच्या पाऊलांनी]] # [[लक्ष्य (मालिका)|लक्ष्य]] # [[लेक माझी लाडकी]] # [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]] # [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] # [[सहकुटुंब सहपरिवार]] # [[साधी माणसं (मालिका)|साधी माणसं]] # [[स्वाभिमान - शोध अस्तित्वाचा]] # [[सांग तू आहेस का?]] # [[सुख म्हणजे नक्की काय असतं!]] # आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत! # कोण होतीस तू, काय झालीस तू! # काजळमाया # उदे गं अंबे # जे३ जंक्शन # गोष्ट एका लग्नाची # गोष्ट एका कॉलेजची # गोष्ट एका आनंदीची # गोष्ट एका जप्तीची # कुकुचकू # असे का घडले? # जिवलगा # जीवलगा # चारचौघी # कुलस्वामिनी # कुळ स्वामिनी # दार उघडा ना गडे # अंतरपाट # वचन दिले तू मला # कशाला उद्याची बात # ओळख - ध्यास स्वप्नांचा # झुंज # बंध रेशमाचे # दोन किनारे दोघी आपण # तुजवीण सख्या रे # धर्मकन्या # सुवासिनी # अनोळखी दिशा # मांडला दोन घडीचा डाव # लक्ष्मी वर्सेस सरस्वती # पंचनामा # माधुरी मिडलक्लास # मानसीचा चित्रकार तो # मन धागा धागा जोडते नवा # आम्ही दोघे राजा राणी # आराधना # आंबट गोड # अरे वेड्या मना # बे दुणे दहा # प्रीती परी तुजवरी # रुंजी # लगोरी - मैत्री रिटर्न्स # जयोस्तुते # येक नंबर # तू जिवाला गुंतवावे # तुमचं आमचं सेम असतं # छोटी मालकीण # दुहेरी # नकुशी तरीही हवीहवीशी # नशीबवान # गं सहाजणी # गोठ # ललित २०५ # साथ दे तू मला # साता जल्माच्या गाठी # शतदा प्रेम करावे # तुझ्या इश्काचा नादखुळा # वैजू नंबर १ # नवे लक्ष्य # प्रेमा तुझा रंग कसा # प्रेमा तुझा रंग कसा २ # स्पेशल ५ # जय देवा श्री गणेशा # दख्खनचा राजा जोतिबा # श्री गुरुदेव दत्त # विठू माऊली # जय भवानी जय शिवाजी ===अनुवादित मालिका=== # ५ स्टार किचन # देवांचे देव महादेव # महाभारत # श्री गणेश # [[रामायण (मालिका)|रामायण]] # [[सत्यमेव जयते (दूरचित्रवाणी मालिका)|सत्यमेव जयते]] ==कथाबाह्य कार्यक्रम== # [[आता होऊ दे धिंगाणा]] # [[भांडा सौख्य भरे]] # [[मी होणार सुपरस्टार]] # शिट्टी वाजली रे # आता होऊन जाऊ द्या # आम्ही ट्रॅव्हलकर # कॉमेडी बिमेडी # ढाबळ एक तास टाइमपास # ढिंका चिका - कॉमेडीचा नवा फॉर्म्युला # एक टप्पा आऊट # जोडी जमली रे # जस्ट डान्स # किचनची सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा डान्सिंग सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा नच बलिये # मंडळ भारी आहे # नांदा सौख्य भरे # पोटोबा प्रसन्न # स्टार दरबार # सून सासू सून # सुप्रिया सचिन शो - जोडी तुझी माझी # विकता का उत्तर? # विसावा - एक घर मनासारखं # झेप ==टीआरपी== २०२१ च्या १४ व्या आठवड्यात, स्टार प्रवाह दहा सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या भारतीय पे प्लॅटफॉर्म दूरचित्रवाणी चॅनेलमध्ये 1341.11 AMAs सह दहाव्या स्थानावर सामील झाले. {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" !rowspan="2" | आठवडा आणि वर्ष !colspan="6" | BARC AMAs |- !मेगा सिटी !क्रमांक !हिंदी भाषिक मार्केट !क्रमांक !भारत !क्रमांक |- |आठवडा ३७, २०२१ |rowspan="23" colspan="2" {{N/A}} |1539.19 |5 |1556.26 |10 |- |आठवडा ३८, २०२१ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1551.06 |9 |- |आठवडा ४५, २०२१ |1517.06 |10 |- |आठवडा ४६, २०२१ |1576.53 |5 |1601.66 |8 |- |आठवडा ४७, २०२१ |1546.27 |5 |1568.70 |8 |- |आठवडा ४८, २०२१ |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1544.46 |10 |- |आठवडा ४९, २०२१ |1552.12 |10 |- |आठवडा १, २०२२ |1617.21 |10 |- |आठवडा २, २०२२ |1534.71 |10 |- |आठवडा ३, २०२२ |1513 |10 |- |आठवडा ९, २०२२ |1471.21 |5 |1495.43 |8 |- |आठवडा १०, २०२२ |1471.95 |5 |1497.25 |8 |- |आठवडा ११, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1482.54 |9 |- |आठवडा १२, २०२२ |1492.23 |10 |- |आठवडा १३, २०२२ |1442.28 |10 |- |आठवडा १४, २०२२ |1487.64 |5 |1517.08 |8 |- |आठवडा १५, २०२२ |1341.36 |5 |1363.42 |8 |- |आठवडा १६, २०२२ |1406.77 |5 |1424.58 |9 |- |आठवडा १७, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1416.39 |9 |- |आठवडा १९, २०२२ |1350.4 |10 |- |आठवडा २१, २०२२ |1381.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२२ |1480.72 |5 |1507.05 |8 |- |आठवडा २३, २०२२ |1381.56 |5 |1405.59 |9 |- |आठवडा २४, २०२२ |291.28 |5 |1474.45 |5 |1504.76 |9 |- |आठवडा २५, २०२२ |287.99 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २८, २०२२ |rowspan="9" colspan="2" {{N/A}} |1532.94 |9 |- |आठवडा २९, २०२२ |1504.15 |8 |- |आठवडा ३०, २०२२ |1440.66 |10 |- |आठवडा ३१, २०२२ |1514.69 |9 |- |आठवडा ३२, २०२२ |1500.53 |5 |1523.61 |9 |- |आठवडा ३३, २०२२ |1565.54 |5 |1593.55 |8 |- |आठवडा ३४, २०२२ |1584.93 |5 |1609.75 |7 |- |आठवडा ३५, २०२२ |colspan="2" {{N/A}} |1429.83 |10 |- |आठवडा ३७, २०२२ |1626.5 |4 |1649.99 |6 |- |आठवडा ३८, २०२२ |280.84 |5 |1565.88 |4 |1587.26 |6 |- |आठवडा ३९, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1487.64 |5 |1509.02 |7 |- |आठवडा ४०, २०२२ |1550.58 |5 |1575.49 |7 |- |आठवडा ४१, २०२२ |281.01 |5 |1572.55 |5 |1599.75 |8 |- |आठवडा ४२, २०२२ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1595.63 |5 |1616.71 |7 |- |आठवडा ४३, २०२२ |1562.95 |5 |1585.67 |7 |- |आठवडा ४४, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1667.66 |8 |- |आठवडा ४५, २०२२ |1669.9 |8 |- |आठवडा ४६, २०२२ |293.21 |5 |1639.66 |5 |1660.83 |7 |- |आठवडा ४७, २०२२ |288.15 |5 |1640.03 |5 |1662.68 |7 |- |आठवडा ४८, २०२२ |286.02 |5 |1651.62 |5 |1675.98 |7 |- |आठवडा ४९, २०२२ |284.08 |5 |1616.36 |5 |1643.6 |7 |- |आठवडा ५०, २०२२ |298.07 |5 |1602 |5 |1627.25 |7 |- |आठवडा ५१, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1534.69 |5 |1559 |8 |- |आठवडा ५२, २०२२ |1585.68 |5 |1610.02 |8 |- |आठवडा १, २०२३ |276.4 |5 |1596.73 |5 |1619.82 |7 |- |आठवडा २, २०२३ |292.83 |4 |1624.55 |5 |1644.4 |7 |- |आठवडा ३, २०२३ |314.32 |4 |1711.93 |5 |1732.54 |7 |- |आठवडा ४, २०२३ |307.1 |4 |1630.69 |5 |1648.57 |7 |- |आठवडा ५, २०२३ |303.49 |4 |1627.73 |5 |1646.8 |7 |- |आठवडा ६, २०२३ |292.82 |4 |1603.74 |5 |1625.13 |7 |- |आठवडा ७, २०२३ |298.62 |4 |1646.78 |5 |1672.17 |7 |- |आठवडा ८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1222.15 |5 |1246.77 |8 |- |आठवडा ९, २०२३ |290.3 |4 |1617.14 |4 |1638.73 |7 |- |आठवडा १०, २०२३ |284.31 |5 |1583.58 |5 |1602.8 |8 |- |आठवडा ११, २०२३ |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1568.32 |5 |1583.43 |8 |- |आठवडा १२, २०२३ |1586.79 |4 |1601.86 |7 |- |आठवडा १३, २०२३ |1511.79 |4 |1526.8 |7 |- |आठवडा १४, २०२३ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1404.25 |9 |- |आठवडा २०, २०२३ |1379.8 |10 |- |आठवडा २१, २०२३ |1336.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२३ |1432.9 |5 |1455.53 |9 |- |आठवडा २३, २०२३ |286.07 |5 |1450.61 |5 |1475.28 |9 |- |आठवडा २४, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1391.97 |5 |1413.13 |9 |- |आठवडा २५, २०२३ |297.47 |5 |1508.04 |5 |1529.61 |8 |- |आठवडा २६, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1508.18 |10 |- |आठवडा २७, २०२३ |311.63 |5 |1586.14 |9 |- |आठवडा २८, २०२३ |305.63 |5 |1576.27 |9 |- |आठवडा २९, २०२३ |305.11 |4 |1604.36 |9 |- |आठवडा ३०, २०२३ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1538.86 |10 |- |आठवडा ३१, २०२३ |1590.24 |10 |- |आठवडा ३२, २०२३ |300.09 |4 |1560.37 |10 |- |आठवडा ३३, २०२३ |312.78 |4 |1645.59 |5 |1666.5 |8 |- |आठवडा ३४, २०२३ |359.56 |2 |1773.39 |3 |1793.95 |5 |- |आठवडा ३५, २०२३ |319.48 |3 |1637.29 |5 |1656.78 |8 |- |आठवडा ३६, २०२३ |342.24 |2 |1726.76 |4 |1749.07 |7 |- |आठवडा ३७, २०२३ |326.07 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1643.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1493.7 |10 |- |आठवडा ३९, २०२३ |315.15 |5 |1606.96 |5 |1628.03 |8 |- |आठवडा ४०, २०२३ |371.71 |4 |1845.97 |3 |1868.71 |5 |- |आठवडा ४१, २०२३ |354.49 |5 |1746.04 |4 |1765.6 |7 |- |आठवडा ४२, २०२३ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1728.18 |4 |1748.5 |7 |- |आठवडा ४३, २०२३ |1688.71 |5 |1709.19 |8 |- |आठवडा ४४, २०२३ |1688.53 |5 |1709 |8 |- |आठवडा ४५, २०२३ |1688.86 |5 |1709.35 |8 |- |आठवडा ४६, २०२३ |314.47 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1602.99 |9 |- |आठवडा ४७, २०२३ |334.4 |5 |1761.59 |4 |1782.84 |6 |- |आठवडा ४८, २०२३ |340.02 |5 |1774.83 |3 |1797.74 |5 |- |आठवडा ४९, २०२३ |330.75 |3 |1733.14 |4 |1753.03 |6 |- |आठवडा ५०, २०२३ |345.59 |4 |1748.28 |4 |1773.41 |6 |- |आठवडा ५१, २०२३ |350.51 |4 |1787.22 |4 |1812.24 |6 |- |आठवडा ५२, २०२३ |334.81 |4 |1720.19 |5 |1743.27 |7 |- |आठवडा १, २०२४ |331.16 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1752.61 |8 |- |आठवडा २, २०२४ |328.3 |4 |1692.61 |5 |1717.1 |8 |- |आठवडा ३, २०२४ |335.95 |4 |1701.59 |4 |1727.75 |7 |- |आठवडा ४, २०२४ |313.03 |4 |1595.58 |5 |1619.65 |7 |- |आठवडा ५, २०२४ |324.83 |4 |1639.19 |4 |1663.48 |7 |- |आठवडा ६, २०२४ |340.76 |4 |1699.56 |3 |1729.21 |5 |- |आठवडा ७, २०२४ |335.94 |4 |1669.05 |3 |1697.39 |5 |- |आठवडा ८, २०२४ |330.64 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1616.1 |7 |- |आठवडा ९, २०२४ |328.81 |4 |1588.34 |5 |1609.17 |8 |- |आठवडा १०, २०२४ |340.62 |4 |1674.46 |3 |1700.32 |5 |- |आठवडा ११, २०२४ |362.68 |3 |1764.45 |3 |1793.48 |5 |- |आठवडा १२, २०२४ |'''391.66''' |1 |'''1917.04''' |3 |'''1944.9''' |5 |- |आठवडा १३, २०२४ |343.27 |4 |1720.83 |5 |1745.54 |7 |- |आठवडा १४, २०२४ |333.75 |4 |1678.56 |5 |1701.37 |7 |- |आठवडा १५, २०२४ |324.31 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1661.26 |8 |- |आठवडा १६, २०२४ |300.91 |4 |1466.09 |9 |- |आठवडा १७, २०२४ |329.14 |4 |1473.76 |5 |1497.09 |8 |- |आठवडा १८, २०२४ |313.84 |4 |1475.98 |5 |1503.38 |8 |- |आठवडा १९, २०२४ |308.96 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1480.3 |8 |- |आठवडा २०, २०२४ |290.19 |4 |1355.01 |10 |- |आठवडा २१, २०२४ |303.99 |4 |1445.34 |9 |- |आठवडा २२, २०२४ |310.75 |3 |1571.52 |5 |1599.8 |7 |- |आठवडा २३, २०२४ |313.07 |3 |1467.74 |5 |1491.59 |7 |- |आठवडा २४, २०२४ |331.61 |3 |colspan="2" {{N/A}} |1518.06 |9 |- |आठवडा २५, २०२४ |318.92 |4 |1513.29 |5 |1534.75 |8 |- |आठवडा २६, २०२४ |319.09 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1524.55 |10 |- |आठवडा २७, २०२४ |313.37 |3 |1514.53 |9 |- |आठवडा २८, २०२४ |318.09 |3 |1491.43 |5 |1518.17 |8 |- |आठवडा २९, २०२४ |325 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1577.98 |9 |- |आठवडा ३०, २०२४ |335.81 |4 |1602.54 |9 |- |आठवडा ३१, २०२४ |343.55 |3 |1689.2 |5 |1711.82 |7 |- |आठवडा ३२, २०२४ |329.03 |4 |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1621.83 |9 |- |आठवडा ३३, २०२४ |310.4 |4 |1549.35 |9 |- |आठवडा ३४, २०२४ |296.72 |5 |1498.66 |9 |- |आठवडा ३५, २०२४ |307.97 |5 |1681.19 |8 |- |आठवडा ३६, २०२४ |356.7 |3 |1797.18 |4 |1838.66 |6 |- |आठवडा ३७, २०२४ |310 |5 |1611.89 |5 |1651.56 |8 |- |आठवडा ३८, २०२४ |318.17 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1715.5 |8 |- |आठवडा ३९, २०२४ |313.2 |5 |1661.08 |8 |- |आठवडा ४०, २०२४ |307.53 |5 |1604.69 |8 |- |आठवडा ४१, २०२४ |305.13 |5 |1589.28 |5 |1628.91 |8 |- |आठवडा ४२, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1568.83 |5 |1595.94 |8 |- |आठवडा ४३, २०२४ |326.61 |4 |1675.11 |4 |1710.53 |6 |- |आठवडा ४४, २०२४ |302.04 |4 |1605.42 |5 |1640.45 |7 |- |आठवडा ४५, २०२४ |313.14 |4 |1632.44 |5 |1673.37 |7 |- |आठवडा ४६, २०२४ |307.54 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1660.51 |6 |- |आठवडा ४७, २०२४ |329.8 |5 |1646.53 |4 |1679.54 |7 |- |आठवडा ४८, २०२४ |325.14 |5 |1615.88 |4 |1661.67 |7 |- |आठवडा ४९, २०२४ |339.07 |4 |1642.63 |5 |1686.13 |8 |- |आठवडा ५०, २०२४ |320.93 |4 |1587.81 |5 |1634.79 |7 |- |आठवडा ५१, २०२४ |326 |5 |1628.15 |5 |1672.89 |7 |- |आठवडा ५२, २०२४ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1572 |5 |1610.61 |7 |- |आठवडा ५३, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1626.97 |8 |- |आठवडा १, २०२५ |317.92 |5 |1550.38 |5 |1600.06 |7 |- |आठवडा २, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1594.55 |9 |- |आठवडा ३, २०२५ |1577.74 |8 |- |आठवडा ४, २०२५ |307.77 |4 |1537.47 |9 |- |आठवडा ५, २०२५ |292.2 |5 |1496.48 |9 |- |आठवडा ६, २०२५ |328.06 |2 |1708.35 |4 |1757.59 |6 |- |आठवडा ७, २०२५ |318.97 |5 |1629.34 |5 |1665.16 |7 |- |आठवडा ८, २०२५ |293.83 |5 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1579.06 |8 |- |आठवडा ९, २०२५ |305.16 |5 |1661.1 |9 |- |आठवडा १०, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1578.58 |9 |- |आठवडा ११, २०२५ |334.98 |4 |1678.36 |5 |1717.9 |7 |- |आठवडा १२, २०२५ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="12" colspan="2" {{N/A}} |1544.6 |9 |- |आठवडा १३, २०२५ |1557.77 |9 |- |आठवडा १४, २०२५ |1566.95 |9 |- |आठवडा १६, २०२५ |1414.68 |10 |- |आठवडा १९, २०२५ |259.48 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २२, २०२५ |287.04 |5 |- |आठवडा २३, २०२५ |317.38 |5 |1535.46 |10 |- |आठवडा २४, २०२५ |296.19 |5 |1506.47 |10 |- |आठवडा २५, २०२५ |295.05 |5 |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २७, २०२५ |310.54 |5 |1512.98 |10 |- |आठवडा २८, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1509.22 |10 |- |आठवडा २९, २०२५ |1522.89 |10 |- |आठवडा ३०, २०२५ |320.26 |5 |1590.29 |5 |1646.37 |8 |- |आठवडा ३१, २०२५ |307.31 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1586.19 |8 |- |आठवडा ३२, २०२५ |329.73 |3 |1591.22 |5 |1658.19 |8 |- |आठवडा ३३, २०२५ |292.68 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1602.1 |8 |- |आठवडा ३४, २०२५ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1551.73 |9 |- |आठवडा ३५, २०२५ |1543.83 |8 |- |आठवडा ३६, २०२५ |1633.16 |7 |- |आठवडा ३७, २०२५ |291.62 |5 |1606.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२५ |rowspan="16" colspan="2" {{N/A}} |1571.52 |5 |1627.19 |8 |- |आठवडा ३९, २०२५ |1561.74 |5 |1624.6 |7 |- |आठवडा ४०, २०२५ |1630.86 |4 |1693.01 |6 |- |आठवडा ४१, २०२५ |1613.67 |4 |1670.28 |6 |- |आठवडा ४२, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1534.91 |8 |- |आठवडा ४३, २०२५ |1521.48 |5 |1576.6 |8 |- |आठवडा ४४, २०२५ |rowspan="10" colspan="2" {{N/A}} |1503.83 |9 |- |आठवडा ४५, २०२५ |1486.77 |8 |- |आठवडा ४६, २०२५ |1487.1 |9 |- |आठवडा ४७, २०२५ |1494.08 |9 |- |आठवडा ४८, २०२५ |1455.08 |9 |- |आठवडा ४९, २०२५ |1419.06 |9 |- |आठवडा ५०, २०२५ |1408.11 |8 |- |आठवडा ५१, २०२५ |1456.51 |9 |- |आठवडा ३, २०२६ |1352.26 |10 |- |आठवडा ५, २०२६ |1283.81 |10 |} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:स्टार प्रवाह]] elpclytigaxn1db40yemebttze8adae 2682442 2682440 2026-05-03T10:39:33Z ~2026-26935-55 182771 2682442 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = स्टार प्रवाह |चित्र = Star Pravah 2023.png |चित्रसाईज = |चित्र_माहिती = |चित्र२ = |सुरुवात = २४ नोव्हेंबर २००८ |चित्र स्वरूप = |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = स्टार इंडिया |मालक = [[डिझ्नी स्टार]] |ब्रीदवाक्य = मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = [[भारत]] |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] |जुने नाव = |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[प्रवाह पिक्चर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११.३० (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ ={{URL|https://www.hotstar.com/channels/star-pravah|स्टार प्रवाह}} [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]वर }} '''स्टार प्रवाह''' ही एक [[मराठी]] दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे, जी मराठी मनोरंजनात्मक मालिका व वास्तविक कार्यक्रम दाखवते. स्टार प्रवाह हे [[वॉल्ट डिझ्नी कंपनी इंडिया]] च्या उपकंपनी असलेल्या [[डिझ्नी स्टार]]च्या (माजी नाव ''स्टार इंडिया''), मालकीचे असून स्टार प्रवाहची सुरुवात २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी झाली. स्टार प्रवाह एचडी १ मे २०१६ रोजी सुरू झाले. दर रविवारी [[स्टार प्रवाह महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. ==इतिहास== स्टार प्रवाह ही स्टार इंडियाची मराठी वाहिनी आहे, स्टार जलशा या बंगाली वाहिनी नंतर २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी लाँच केले गेले आणि त्याच लोगोची कॉपी केली गेली, फक्त रंग लाल ऐवजी निळा होता. नवीन लोगो आणि ग्राफिक्स असलेली वाहिनी (बंगाली चॅनेल स्टार जलशाद्वारे १७ जून २०१२ ते १७ फेब्रुवारी २०१९ या कालावधीत वापरलेला लोगो आणि ग्राफिक्स). ३ फेब्रुवारी २०१४ रोजी वाहिनीला "स्वप्नांना पंख नवे" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. वाहिनीला परत १० ऑक्टोबर २०१६ रोजी "आता थांबायचं नाय" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. त्यानंतर परत एकदा २ डिसेंबर २०१९ रोजी "मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह!" या नवीन टॅगलाइनसह, नवीन लोगो आणि ग्राफिक्ससह वाहिनीने स्वतःला रिब्रँड केले. १ मे २०१६ रोजी, स्टार प्रवाह एचडी नावाच्या वाहिनीची हाय-डेफिनिशन फीड लाँच करण्यात आले. ==पुरस्कार व सोहळे== {| class="wikitable sortable" ! सुरू झाल्याचे वर्ष || कार्यक्रमाचे नाव |- |२०१४-२०१८ |''येरे येरे'' |- |२०१६ |''स्टार प्रवाह रत्न'' |- |२०२१-चालू |''[[स्टार प्रवाह परिवार पुरस्कार]]'' |- |२०२१-चालू |''स्टार प्रवाह गणेशोत्सव'' |- |२०२२ |''स्टार प्रवाह धुमधडाका'' |- |२०२३-चालू |''स्टार प्रवाह ढिंचॅक दिवाळी'' |} ==प्रसारित कार्यक्रम== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | ७ जुलै २०२५ | [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]] | दुपारी १ वाजता | |- | १४ फेब्रुवारी २०२२ | [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] | दुपारी १.३० वाजता | हिंदी मालिका सुहानी सी एक लडकी |- | १५ सप्टेंबर २०२५ | लपंडाव | दुपारी २ वाजता | |- | १९ जानेवारी २०२६ | तुझ्या सोबतीने | दुपारी २.३० वाजता | |- | १५ डिसेंबर २०२५ | वचन दिले तू मला | संध्या. ६.३० वाजता | बंगाली मालिका गीता एल.एल.बी. |- | १६ डिसेंबर २०२४ | लग्नानंतर होईलच प्रेम | संध्या. ७ वाजता | तमिळ मालिका इरामना रोजावे २ |- | ५ जानेवारी २०२६ | [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] | संध्या. ७.३० वाजता | |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री ८ वाजता | हिंदी मालिका [[इस प्यार को क्या नाम दूँ]] |- | ५ डिसेंबर २०२२ | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.४५ वाजता | तमिळ मालिका रोजा |- | १ जून २०२६ | पाठराखीण | रात्री ९ वाजता | हिंदी मालिका बिदाई |- | ३० मार्च २०२६ | आनंदी | रात्री ९.३० वाजता | हिंदी मालिका बंदिनी |- | २७ एप्रिल २०२६ | बाई तुझा आशीर्वाद | रात्री १० वाजता | तमिळ मालिका अय्यानार थुनाई |- | १८ मार्च २०२४ | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | रात्री १०.३० वाजता | हिंदी मालिका कहानी घर घर की |- | २७ मे २०२४ | येड लागलं प्रेमाचं | रात्री ११ वाजता | |} ==जुन्या मालिका== # [[अग्निहोत्र (मालिका)|अग्निहोत्र]] # [[अग्निहोत्र २]] # [[अबोली (मालिका)|अबोली]] # [[आई कुठे काय करते!]] # [[कुन्या राजाची गं तू राणी]] # [[छत्रीवाली]] # [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महामानवाची गौरवगाथा]] # [[ठिपक्यांची रांगोळी (मालिका)|ठिपक्यांची रांगोळी]] # [[तुझं नि माझं घर श्रीमंताचं]] # [[तुझेच मी गीत गात आहे]] # [[थोडं तुझं आणि थोडं माझं]] # [[दुर्वा (मालिका)|दुर्वा]] # [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] # [[नकळत सारे घडले]] # [[पिंकीचा विजय असो!]] # [[पुढचं पाऊल (मालिका)|पुढचं पाऊल]] # [[प्रेमाचा गेम सेम टू सेम]] # [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]] # [[फुलाला सुगंध मातीचा]] # [[मन उधाण वाऱ्याचे]] # [[मुलगी झाली हो]] # [[मोलकरीण बाई - मोठी तिची सावली]] # [[रंग माझा वेगळा]] # [[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]] # [[लग्नाची बेडी (मालिका)|लग्नाची बेडी]] # [[लक्ष्मीच्या पाऊलांनी]] # [[लक्ष्य (मालिका)|लक्ष्य]] # [[लेक माझी लाडकी]] # [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]] # [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] # [[सहकुटुंब सहपरिवार]] # [[साधी माणसं (मालिका)|साधी माणसं]] # [[स्वाभिमान - शोध अस्तित्वाचा]] # [[सांग तू आहेस का?]] # [[सुख म्हणजे नक्की काय असतं!]] # आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत! # कोण होतीस तू, काय झालीस तू! # काजळमाया # उदे गं अंबे # जे३ जंक्शन # गोष्ट एका लग्नाची # गोष्ट एका कॉलेजची # गोष्ट एका आनंदीची # गोष्ट एका जप्तीची # कुकुचकू # असे का घडले? # जिवलगा # जीवलगा # चारचौघी # कुलस्वामिनी # कुळ स्वामिनी # दार उघडा ना गडे # अंतरपाट # वचन दिले तू मला # कशाला उद्याची बात # ओळख - ध्यास स्वप्नांचा # झुंज # बंध रेशमाचे # दोन किनारे दोघी आपण # तुजवीण सख्या रे # धर्मकन्या # सुवासिनी # अनोळखी दिशा # मांडला दोन घडीचा डाव # लक्ष्मी वर्सेस सरस्वती # पंचनामा # माधुरी मिडलक्लास # मानसीचा चित्रकार तो # मन धागा धागा जोडते नवा # आम्ही दोघे राजा राणी # आराधना # आंबट गोड # अरे वेड्या मना # बे दुणे दहा # प्रीती परी तुजवरी # रुंजी # लगोरी - मैत्री रिटर्न्स # जयोस्तुते # येक नंबर # तू जिवाला गुंतवावे # तुमचं आमचं सेम असतं # छोटी मालकीण # दुहेरी # नकुशी तरीही हवीहवीशी # नशीबवान # गं सहाजणी # गोठ # ललित २०५ # साथ दे तू मला # साता जल्माच्या गाठी # शतदा प्रेम करावे # तुझ्या इश्काचा नादखुळा # वैजू नंबर १ # नवे लक्ष्य # प्रेमा तुझा रंग कसा # प्रेमा तुझा रंग कसा २ # स्पेशल ५ # जय देवा श्री गणेशा # दख्खनचा राजा जोतिबा # श्री गुरुदेव दत्त # विठू माऊली # जय भवानी जय शिवाजी ===अनुवादित मालिका=== # ५ स्टार किचन # देवांचे देव महादेव # महाभारत # श्री गणेश # [[रामायण (मालिका)|रामायण]] # [[सत्यमेव जयते (दूरचित्रवाणी मालिका)|सत्यमेव जयते]] ==कथाबाह्य कार्यक्रम== # [[आता होऊ दे धिंगाणा]] # [[भांडा सौख्य भरे]] # [[मी होणार सुपरस्टार]] # शिट्टी वाजली रे # आता होऊन जाऊ द्या # आम्ही ट्रॅव्हलकर # कॉमेडी बिमेडी # ढाबळ एक तास टाइमपास # ढिंका चिका - कॉमेडीचा नवा फॉर्म्युला # एक टप्पा आऊट # जोडी जमली रे # जस्ट डान्स # किचनची सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा डान्सिंग सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा नच बलिये # मंडळ भारी आहे # नांदा सौख्य भरे # पोटोबा प्रसन्न # स्टार दरबार # सून सासू सून # सुप्रिया सचिन शो - जोडी तुझी माझी # विकता का उत्तर? # विसावा - एक घर मनासारखं # झेप ==टीआरपी== २०२१ च्या १४ व्या आठवड्यात, स्टार प्रवाह दहा सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या भारतीय पे प्लॅटफॉर्म दूरचित्रवाणी चॅनेलमध्ये 1341.11 AMAs सह दहाव्या स्थानावर सामील झाले. {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" !rowspan="2" | आठवडा आणि वर्ष !colspan="6" | BARC AMAs |- !मेगा सिटी !क्रमांक !हिंदी भाषिक मार्केट !क्रमांक !भारत !क्रमांक |- |आठवडा ३७, २०२१ |rowspan="23" colspan="2" {{N/A}} |1539.19 |5 |1556.26 |10 |- |आठवडा ३८, २०२१ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1551.06 |9 |- |आठवडा ४५, २०२१ |1517.06 |10 |- |आठवडा ४६, २०२१ |1576.53 |5 |1601.66 |8 |- |आठवडा ४७, २०२१ |1546.27 |5 |1568.70 |8 |- |आठवडा ४८, २०२१ |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1544.46 |10 |- |आठवडा ४९, २०२१ |1552.12 |10 |- |आठवडा १, २०२२ |1617.21 |10 |- |आठवडा २, २०२२ |1534.71 |10 |- |आठवडा ३, २०२२ |1513 |10 |- |आठवडा ९, २०२२ |1471.21 |5 |1495.43 |8 |- |आठवडा १०, २०२२ |1471.95 |5 |1497.25 |8 |- |आठवडा ११, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1482.54 |9 |- |आठवडा १२, २०२२ |1492.23 |10 |- |आठवडा १३, २०२२ |1442.28 |10 |- |आठवडा १४, २०२२ |1487.64 |5 |1517.08 |8 |- |आठवडा १५, २०२२ |1341.36 |5 |1363.42 |8 |- |आठवडा १६, २०२२ |1406.77 |5 |1424.58 |9 |- |आठवडा १७, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1416.39 |9 |- |आठवडा १९, २०२२ |1350.4 |10 |- |आठवडा २१, २०२२ |1381.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२२ |1480.72 |5 |1507.05 |8 |- |आठवडा २३, २०२२ |1381.56 |5 |1405.59 |9 |- |आठवडा २४, २०२२ |291.28 |5 |1474.45 |5 |1504.76 |9 |- |आठवडा २५, २०२२ |287.99 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २८, २०२२ |rowspan="9" colspan="2" {{N/A}} |1532.94 |9 |- |आठवडा २९, २०२२ |1504.15 |8 |- |आठवडा ३०, २०२२ |1440.66 |10 |- |आठवडा ३१, २०२२ |1514.69 |9 |- |आठवडा ३२, २०२२ |1500.53 |5 |1523.61 |9 |- |आठवडा ३३, २०२२ |1565.54 |5 |1593.55 |8 |- |आठवडा ३४, २०२२ |1584.93 |5 |1609.75 |7 |- |आठवडा ३५, २०२२ |colspan="2" {{N/A}} |1429.83 |10 |- |आठवडा ३७, २०२२ |1626.5 |4 |1649.99 |6 |- |आठवडा ३८, २०२२ |280.84 |5 |1565.88 |4 |1587.26 |6 |- |आठवडा ३९, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1487.64 |5 |1509.02 |7 |- |आठवडा ४०, २०२२ |1550.58 |5 |1575.49 |7 |- |आठवडा ४१, २०२२ |281.01 |5 |1572.55 |5 |1599.75 |8 |- |आठवडा ४२, २०२२ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1595.63 |5 |1616.71 |7 |- |आठवडा ४३, २०२२ |1562.95 |5 |1585.67 |7 |- |आठवडा ४४, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1667.66 |8 |- |आठवडा ४५, २०२२ |1669.9 |8 |- |आठवडा ४६, २०२२ |293.21 |5 |1639.66 |5 |1660.83 |7 |- |आठवडा ४७, २०२२ |288.15 |5 |1640.03 |5 |1662.68 |7 |- |आठवडा ४८, २०२२ |286.02 |5 |1651.62 |5 |1675.98 |7 |- |आठवडा ४९, २०२२ |284.08 |5 |1616.36 |5 |1643.6 |7 |- |आठवडा ५०, २०२२ |298.07 |5 |1602 |5 |1627.25 |7 |- |आठवडा ५१, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1534.69 |5 |1559 |8 |- |आठवडा ५२, २०२२ |1585.68 |5 |1610.02 |8 |- |आठवडा १, २०२३ |276.4 |5 |1596.73 |5 |1619.82 |7 |- |आठवडा २, २०२३ |292.83 |4 |1624.55 |5 |1644.4 |7 |- |आठवडा ३, २०२३ |314.32 |4 |1711.93 |5 |1732.54 |7 |- |आठवडा ४, २०२३ |307.1 |4 |1630.69 |5 |1648.57 |7 |- |आठवडा ५, २०२३ |303.49 |4 |1627.73 |5 |1646.8 |7 |- |आठवडा ६, २०२३ |292.82 |4 |1603.74 |5 |1625.13 |7 |- |आठवडा ७, २०२३ |298.62 |4 |1646.78 |5 |1672.17 |7 |- |आठवडा ८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1222.15 |5 |1246.77 |8 |- |आठवडा ९, २०२३ |290.3 |4 |1617.14 |4 |1638.73 |7 |- |आठवडा १०, २०२३ |284.31 |5 |1583.58 |5 |1602.8 |8 |- |आठवडा ११, २०२३ |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1568.32 |5 |1583.43 |8 |- |आठवडा १२, २०२३ |1586.79 |4 |1601.86 |7 |- |आठवडा १३, २०२३ |1511.79 |4 |1526.8 |7 |- |आठवडा १४, २०२३ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1404.25 |9 |- |आठवडा २०, २०२३ |1379.8 |10 |- |आठवडा २१, २०२३ |1336.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२३ |1432.9 |5 |1455.53 |9 |- |आठवडा २३, २०२३ |286.07 |5 |1450.61 |5 |1475.28 |9 |- |आठवडा २४, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1391.97 |5 |1413.13 |9 |- |आठवडा २५, २०२३ |297.47 |5 |1508.04 |5 |1529.61 |8 |- |आठवडा २६, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1508.18 |10 |- |आठवडा २७, २०२३ |311.63 |5 |1586.14 |9 |- |आठवडा २८, २०२३ |305.63 |5 |1576.27 |9 |- |आठवडा २९, २०२३ |305.11 |4 |1604.36 |9 |- |आठवडा ३०, २०२३ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1538.86 |10 |- |आठवडा ३१, २०२३ |1590.24 |10 |- |आठवडा ३२, २०२३ |300.09 |4 |1560.37 |10 |- |आठवडा ३३, २०२३ |312.78 |4 |1645.59 |5 |1666.5 |8 |- |आठवडा ३४, २०२३ |359.56 |2 |1773.39 |3 |1793.95 |5 |- |आठवडा ३५, २०२३ |319.48 |3 |1637.29 |5 |1656.78 |8 |- |आठवडा ३६, २०२३ |342.24 |2 |1726.76 |4 |1749.07 |7 |- |आठवडा ३७, २०२३ |326.07 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1643.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1493.7 |10 |- |आठवडा ३९, २०२३ |315.15 |5 |1606.96 |5 |1628.03 |8 |- |आठवडा ४०, २०२३ |371.71 |4 |1845.97 |3 |1868.71 |5 |- |आठवडा ४१, २०२३ |354.49 |5 |1746.04 |4 |1765.6 |7 |- |आठवडा ४२, २०२३ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1728.18 |4 |1748.5 |7 |- |आठवडा ४३, २०२३ |1688.71 |5 |1709.19 |8 |- |आठवडा ४४, २०२३ |1688.53 |5 |1709 |8 |- |आठवडा ४५, २०२३ |1688.86 |5 |1709.35 |8 |- |आठवडा ४६, २०२३ |314.47 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1602.99 |9 |- |आठवडा ४७, २०२३ |334.4 |5 |1761.59 |4 |1782.84 |6 |- |आठवडा ४८, २०२३ |340.02 |5 |1774.83 |3 |1797.74 |5 |- |आठवडा ४९, २०२३ |330.75 |3 |1733.14 |4 |1753.03 |6 |- |आठवडा ५०, २०२३ |345.59 |4 |1748.28 |4 |1773.41 |6 |- |आठवडा ५१, २०२३ |350.51 |4 |1787.22 |4 |1812.24 |6 |- |आठवडा ५२, २०२३ |334.81 |4 |1720.19 |5 |1743.27 |7 |- |आठवडा १, २०२४ |331.16 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1752.61 |8 |- |आठवडा २, २०२४ |328.3 |4 |1692.61 |5 |1717.1 |8 |- |आठवडा ३, २०२४ |335.95 |4 |1701.59 |4 |1727.75 |7 |- |आठवडा ४, २०२४ |313.03 |4 |1595.58 |5 |1619.65 |7 |- |आठवडा ५, २०२४ |324.83 |4 |1639.19 |4 |1663.48 |7 |- |आठवडा ६, २०२४ |340.76 |4 |1699.56 |3 |1729.21 |5 |- |आठवडा ७, २०२४ |335.94 |4 |1669.05 |3 |1697.39 |5 |- |आठवडा ८, २०२४ |330.64 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1616.1 |7 |- |आठवडा ९, २०२४ |328.81 |4 |1588.34 |5 |1609.17 |8 |- |आठवडा १०, २०२४ |340.62 |4 |1674.46 |3 |1700.32 |5 |- |आठवडा ११, २०२४ |362.68 |3 |1764.45 |3 |1793.48 |5 |- |आठवडा १२, २०२४ |'''391.66''' |1 |'''1917.04''' |3 |'''1944.9''' |5 |- |आठवडा १३, २०२४ |343.27 |4 |1720.83 |5 |1745.54 |7 |- |आठवडा १४, २०२४ |333.75 |4 |1678.56 |5 |1701.37 |7 |- |आठवडा १५, २०२४ |324.31 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1661.26 |8 |- |आठवडा १६, २०२४ |300.91 |4 |1466.09 |9 |- |आठवडा १७, २०२४ |329.14 |4 |1473.76 |5 |1497.09 |8 |- |आठवडा १८, २०२४ |313.84 |4 |1475.98 |5 |1503.38 |8 |- |आठवडा १९, २०२४ |308.96 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1480.3 |8 |- |आठवडा २०, २०२४ |290.19 |4 |1355.01 |10 |- |आठवडा २१, २०२४ |303.99 |4 |1445.34 |9 |- |आठवडा २२, २०२४ |310.75 |3 |1571.52 |5 |1599.8 |7 |- |आठवडा २३, २०२४ |313.07 |3 |1467.74 |5 |1491.59 |7 |- |आठवडा २४, २०२४ |331.61 |3 |colspan="2" {{N/A}} |1518.06 |9 |- |आठवडा २५, २०२४ |318.92 |4 |1513.29 |5 |1534.75 |8 |- |आठवडा २६, २०२४ |319.09 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1524.55 |10 |- |आठवडा २७, २०२४ |313.37 |3 |1514.53 |9 |- |आठवडा २८, २०२४ |318.09 |3 |1491.43 |5 |1518.17 |8 |- |आठवडा २९, २०२४ |325 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1577.98 |9 |- |आठवडा ३०, २०२४ |335.81 |4 |1602.54 |9 |- |आठवडा ३१, २०२४ |343.55 |3 |1689.2 |5 |1711.82 |7 |- |आठवडा ३२, २०२४ |329.03 |4 |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1621.83 |9 |- |आठवडा ३३, २०२४ |310.4 |4 |1549.35 |9 |- |आठवडा ३४, २०२४ |296.72 |5 |1498.66 |9 |- |आठवडा ३५, २०२४ |307.97 |5 |1681.19 |8 |- |आठवडा ३६, २०२४ |356.7 |3 |1797.18 |4 |1838.66 |6 |- |आठवडा ३७, २०२४ |310 |5 |1611.89 |5 |1651.56 |8 |- |आठवडा ३८, २०२४ |318.17 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1715.5 |8 |- |आठवडा ३९, २०२४ |313.2 |5 |1661.08 |8 |- |आठवडा ४०, २०२४ |307.53 |5 |1604.69 |8 |- |आठवडा ४१, २०२४ |305.13 |5 |1589.28 |5 |1628.91 |8 |- |आठवडा ४२, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1568.83 |5 |1595.94 |8 |- |आठवडा ४३, २०२४ |326.61 |4 |1675.11 |4 |1710.53 |6 |- |आठवडा ४४, २०२४ |302.04 |4 |1605.42 |5 |1640.45 |7 |- |आठवडा ४५, २०२४ |313.14 |4 |1632.44 |5 |1673.37 |7 |- |आठवडा ४६, २०२४ |307.54 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1660.51 |6 |- |आठवडा ४७, २०२४ |329.8 |5 |1646.53 |4 |1679.54 |7 |- |आठवडा ४८, २०२४ |325.14 |5 |1615.88 |4 |1661.67 |7 |- |आठवडा ४९, २०२४ |339.07 |4 |1642.63 |5 |1686.13 |8 |- |आठवडा ५०, २०२४ |320.93 |4 |1587.81 |5 |1634.79 |7 |- |आठवडा ५१, २०२४ |326 |5 |1628.15 |5 |1672.89 |7 |- |आठवडा ५२, २०२४ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1572 |5 |1610.61 |7 |- |आठवडा ५३, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1626.97 |8 |- |आठवडा १, २०२५ |317.92 |5 |1550.38 |5 |1600.06 |7 |- |आठवडा २, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1594.55 |9 |- |आठवडा ३, २०२५ |1577.74 |8 |- |आठवडा ४, २०२५ |307.77 |4 |1537.47 |9 |- |आठवडा ५, २०२५ |292.2 |5 |1496.48 |9 |- |आठवडा ६, २०२५ |328.06 |2 |1708.35 |4 |1757.59 |6 |- |आठवडा ७, २०२५ |318.97 |5 |1629.34 |5 |1665.16 |7 |- |आठवडा ८, २०२५ |293.83 |5 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1579.06 |8 |- |आठवडा ९, २०२५ |305.16 |5 |1661.1 |9 |- |आठवडा १०, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1578.58 |9 |- |आठवडा ११, २०२५ |334.98 |4 |1678.36 |5 |1717.9 |7 |- |आठवडा १२, २०२५ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="12" colspan="2" {{N/A}} |1544.6 |9 |- |आठवडा १३, २०२५ |1557.77 |9 |- |आठवडा १४, २०२५ |1566.95 |9 |- |आठवडा १६, २०२५ |1414.68 |10 |- |आठवडा १९, २०२५ |259.48 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २२, २०२५ |287.04 |5 |- |आठवडा २३, २०२५ |317.38 |5 |1535.46 |10 |- |आठवडा २४, २०२५ |296.19 |5 |1506.47 |10 |- |आठवडा २५, २०२५ |295.05 |5 |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २७, २०२५ |310.54 |5 |1512.98 |10 |- |आठवडा २८, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1509.22 |10 |- |आठवडा २९, २०२५ |1522.89 |10 |- |आठवडा ३०, २०२५ |320.26 |5 |1590.29 |5 |1646.37 |8 |- |आठवडा ३१, २०२५ |307.31 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1586.19 |8 |- |आठवडा ३२, २०२५ |329.73 |3 |1591.22 |5 |1658.19 |8 |- |आठवडा ३३, २०२५ |292.68 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1602.1 |8 |- |आठवडा ३४, २०२५ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1551.73 |9 |- |आठवडा ३५, २०२५ |1543.83 |8 |- |आठवडा ३६, २०२५ |1633.16 |7 |- |आठवडा ३७, २०२५ |291.62 |5 |1606.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२५ |rowspan="16" colspan="2" {{N/A}} |1571.52 |5 |1627.19 |8 |- |आठवडा ३९, २०२५ |1561.74 |5 |1624.6 |7 |- |आठवडा ४०, २०२५ |1630.86 |4 |1693.01 |6 |- |आठवडा ४१, २०२५ |1613.67 |4 |1670.28 |6 |- |आठवडा ४२, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1534.91 |8 |- |आठवडा ४३, २०२५ |1521.48 |5 |1576.6 |8 |- |आठवडा ४४, २०२५ |rowspan="10" colspan="2" {{N/A}} |1503.83 |9 |- |आठवडा ४५, २०२५ |1486.77 |8 |- |आठवडा ४६, २०२५ |1487.1 |9 |- |आठवडा ४७, २०२५ |1494.08 |9 |- |आठवडा ४८, २०२५ |1455.08 |9 |- |आठवडा ४९, २०२५ |1419.06 |9 |- |आठवडा ५०, २०२५ |1408.11 |8 |- |आठवडा ५१, २०२५ |1456.51 |9 |- |आठवडा ३, २०२६ |1352.26 |10 |- |आठवडा ५, २०२६ |1283.81 |10 |} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:स्टार प्रवाह]] 2dt1ou1leatelf9ekhg1fg5ddvluy7o 2682443 2682442 2026-05-03T10:40:36Z ~2026-26935-55 182771 2682443 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = स्टार प्रवाह |चित्र = Star Pravah 2023.png |चित्रसाईज = |चित्र_माहिती = |चित्र२ = |सुरुवात = २४ नोव्हेंबर २००८ |चित्र स्वरूप = |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = स्टार इंडिया |मालक = [[डिझ्नी स्टार]] |ब्रीदवाक्य = मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = [[भारत]] |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] |जुने नाव = |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[प्रवाह पिक्चर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११.३० (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ ={{URL|https://www.hotstar.com/channels/star-pravah|स्टार प्रवाह}} [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]वर }} '''स्टार प्रवाह''' ही एक [[मराठी]] दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे, जी मराठी मनोरंजनात्मक मालिका व वास्तविक कार्यक्रम दाखवते. स्टार प्रवाह हे [[वॉल्ट डिझ्नी कंपनी इंडिया]] च्या उपकंपनी असलेल्या [[डिझ्नी स्टार]]च्या (माजी नाव ''स्टार इंडिया''), मालकीचे असून स्टार प्रवाहची सुरुवात २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी झाली. स्टार प्रवाह एचडी १ मे २०१६ रोजी सुरू झाले. दर रविवारी [[स्टार प्रवाह महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. ==इतिहास== स्टार प्रवाह ही स्टार इंडियाची मराठी वाहिनी आहे, स्टार जलशा या बंगाली वाहिनी नंतर २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी लाँच केले गेले आणि त्याच लोगोची कॉपी केली गेली, फक्त रंग लाल ऐवजी निळा होता. नवीन लोगो आणि ग्राफिक्स असलेली वाहिनी (बंगाली चॅनेल स्टार जलशाद्वारे १७ जून २०१२ ते १७ फेब्रुवारी २०१९ या कालावधीत वापरलेला लोगो आणि ग्राफिक्स). ३ फेब्रुवारी २०१४ रोजी वाहिनीला "स्वप्नांना पंख नवे" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. वाहिनीला परत १० ऑक्टोबर २०१६ रोजी "आता थांबायचं नाय" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. त्यानंतर परत एकदा २ डिसेंबर २०१९ रोजी "मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह!" या नवीन टॅगलाइनसह, नवीन लोगो आणि ग्राफिक्ससह वाहिनीने स्वतःला रिब्रँड केले. १ मे २०१६ रोजी, स्टार प्रवाह एचडी नावाच्या वाहिनीची हाय-डेफिनिशन फीड लाँच करण्यात आले. ==पुरस्कार व सोहळे== {| class="wikitable sortable" ! सुरू झाल्याचे वर्ष || कार्यक्रमाचे नाव |- |२०१४-२०१८ |''येरे येरे'' |- |२०१६ |''स्टार प्रवाह रत्न'' |- |२०२१-चालू |''[[स्टार प्रवाह परिवार पुरस्कार]]'' |- |२०२१-चालू |''स्टार प्रवाह गणेशोत्सव'' |- |२०२२ |''स्टार प्रवाह धुमधडाका'' |- |२०२३-चालू |''स्टार प्रवाह ढिंचॅक दिवाळी'' |} ==प्रसारित कार्यक्रम== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | ७ जुलै २०२५ | [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]] | दुपारी १ वाजता | |- | १४ फेब्रुवारी २०२२ | [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] | दुपारी १.३० वाजता | हिंदी मालिका सुहानी सी एक लडकी |- | १५ सप्टेंबर २०२५ | लपंडाव | दुपारी २ वाजता | |- | १९ जानेवारी २०२६ | तुझ्या सोबतीने | दुपारी २.३० वाजता | |- | १५ डिसेंबर २०२५ | वचन दिले तू मला | संध्या. ६.३० वाजता | बंगाली मालिका गीता एल.एल.बी. |- | १६ डिसेंबर २०२४ | लग्नानंतर होईलच प्रेम | संध्या. ७ वाजता | तमिळ मालिका इरामना रोजावे २ |- | ५ जानेवारी २०२६ | [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] | संध्या. ७.३० वाजता | |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री ८ वाजता | हिंदी मालिका [[इस प्यार को क्या नाम दूँ]] |- | ५ डिसेंबर २०२२ | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.३० वाजता | तमिळ मालिका रोजा |- | १ जून २०२६ | पाठराखीण | रात्री ९ वाजता | हिंदी मालिका बिदाई |- | ३० मार्च २०२६ | आनंदी | रात्री ९.३० वाजता | हिंदी मालिका बंदिनी |- | २७ एप्रिल २०२६ | बाई तुझा आशीर्वाद | रात्री १० वाजता | तमिळ मालिका अय्यानार थुनाई |- | १८ मार्च २०२४ | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | रात्री १०.३० वाजता | हिंदी मालिका कहानी घर घर की |- | २७ मे २०२४ | येड लागलं प्रेमाचं | रात्री ११ वाजता | |} ==जुन्या मालिका== # [[अग्निहोत्र (मालिका)|अग्निहोत्र]] # [[अग्निहोत्र २]] # [[अबोली (मालिका)|अबोली]] # [[आई कुठे काय करते!]] # [[कुन्या राजाची गं तू राणी]] # [[छत्रीवाली]] # [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महामानवाची गौरवगाथा]] # [[ठिपक्यांची रांगोळी (मालिका)|ठिपक्यांची रांगोळी]] # [[तुझं नि माझं घर श्रीमंताचं]] # [[तुझेच मी गीत गात आहे]] # [[थोडं तुझं आणि थोडं माझं]] # [[दुर्वा (मालिका)|दुर्वा]] # [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] # [[नकळत सारे घडले]] # [[पिंकीचा विजय असो!]] # [[पुढचं पाऊल (मालिका)|पुढचं पाऊल]] # [[प्रेमाचा गेम सेम टू सेम]] # [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]] # [[फुलाला सुगंध मातीचा]] # [[मन उधाण वाऱ्याचे]] # [[मुलगी झाली हो]] # [[मोलकरीण बाई - मोठी तिची सावली]] # [[रंग माझा वेगळा]] # [[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]] # [[लग्नाची बेडी (मालिका)|लग्नाची बेडी]] # [[लक्ष्मीच्या पाऊलांनी]] # [[लक्ष्य (मालिका)|लक्ष्य]] # [[लेक माझी लाडकी]] # [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]] # [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] # [[सहकुटुंब सहपरिवार]] # [[साधी माणसं (मालिका)|साधी माणसं]] # [[स्वाभिमान - शोध अस्तित्वाचा]] # [[सांग तू आहेस का?]] # [[सुख म्हणजे नक्की काय असतं!]] # आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत! # कोण होतीस तू, काय झालीस तू! # काजळमाया # उदे गं अंबे # जे३ जंक्शन # गोष्ट एका लग्नाची # गोष्ट एका कॉलेजची # गोष्ट एका आनंदीची # गोष्ट एका जप्तीची # कुकुचकू # असे का घडले? # जिवलगा # जीवलगा # चारचौघी # कुलस्वामिनी # कुळ स्वामिनी # दार उघडा ना गडे # अंतरपाट # वचन दिले तू मला # कशाला उद्याची बात # ओळख - ध्यास स्वप्नांचा # झुंज # बंध रेशमाचे # दोन किनारे दोघी आपण # तुजवीण सख्या रे # धर्मकन्या # सुवासिनी # अनोळखी दिशा # मांडला दोन घडीचा डाव # लक्ष्मी वर्सेस सरस्वती # पंचनामा # माधुरी मिडलक्लास # मानसीचा चित्रकार तो # मन धागा धागा जोडते नवा # आम्ही दोघे राजा राणी # आराधना # आंबट गोड # अरे वेड्या मना # बे दुणे दहा # प्रीती परी तुजवरी # रुंजी # लगोरी - मैत्री रिटर्न्स # जयोस्तुते # येक नंबर # तू जिवाला गुंतवावे # तुमचं आमचं सेम असतं # छोटी मालकीण # दुहेरी # नकुशी तरीही हवीहवीशी # नशीबवान # गं सहाजणी # गोठ # ललित २०५ # साथ दे तू मला # साता जल्माच्या गाठी # शतदा प्रेम करावे # तुझ्या इश्काचा नादखुळा # वैजू नंबर १ # नवे लक्ष्य # प्रेमा तुझा रंग कसा # प्रेमा तुझा रंग कसा २ # स्पेशल ५ # जय देवा श्री गणेशा # दख्खनचा राजा जोतिबा # श्री गुरुदेव दत्त # विठू माऊली # जय भवानी जय शिवाजी ===अनुवादित मालिका=== # ५ स्टार किचन # देवांचे देव महादेव # महाभारत # श्री गणेश # [[रामायण (मालिका)|रामायण]] # [[सत्यमेव जयते (दूरचित्रवाणी मालिका)|सत्यमेव जयते]] ==कथाबाह्य कार्यक्रम== # [[आता होऊ दे धिंगाणा]] # [[भांडा सौख्य भरे]] # [[मी होणार सुपरस्टार]] # शिट्टी वाजली रे # आता होऊन जाऊ द्या # आम्ही ट्रॅव्हलकर # कॉमेडी बिमेडी # ढाबळ एक तास टाइमपास # ढिंका चिका - कॉमेडीचा नवा फॉर्म्युला # एक टप्पा आऊट # जोडी जमली रे # जस्ट डान्स # किचनची सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा डान्सिंग सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा नच बलिये # मंडळ भारी आहे # नांदा सौख्य भरे # पोटोबा प्रसन्न # स्टार दरबार # सून सासू सून # सुप्रिया सचिन शो - जोडी तुझी माझी # विकता का उत्तर? # विसावा - एक घर मनासारखं # झेप ==टीआरपी== २०२१ च्या १४ व्या आठवड्यात, स्टार प्रवाह दहा सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या भारतीय पे प्लॅटफॉर्म दूरचित्रवाणी चॅनेलमध्ये 1341.11 AMAs सह दहाव्या स्थानावर सामील झाले. {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" !rowspan="2" | आठवडा आणि वर्ष !colspan="6" | BARC AMAs |- !मेगा सिटी !क्रमांक !हिंदी भाषिक मार्केट !क्रमांक !भारत !क्रमांक |- |आठवडा ३७, २०२१ |rowspan="23" colspan="2" {{N/A}} |1539.19 |5 |1556.26 |10 |- |आठवडा ३८, २०२१ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1551.06 |9 |- |आठवडा ४५, २०२१ |1517.06 |10 |- |आठवडा ४६, २०२१ |1576.53 |5 |1601.66 |8 |- |आठवडा ४७, २०२१ |1546.27 |5 |1568.70 |8 |- |आठवडा ४८, २०२१ |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1544.46 |10 |- |आठवडा ४९, २०२१ |1552.12 |10 |- |आठवडा १, २०२२ |1617.21 |10 |- |आठवडा २, २०२२ |1534.71 |10 |- |आठवडा ३, २०२२ |1513 |10 |- |आठवडा ९, २०२२ |1471.21 |5 |1495.43 |8 |- |आठवडा १०, २०२२ |1471.95 |5 |1497.25 |8 |- |आठवडा ११, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1482.54 |9 |- |आठवडा १२, २०२२ |1492.23 |10 |- |आठवडा १३, २०२२ |1442.28 |10 |- |आठवडा १४, २०२२ |1487.64 |5 |1517.08 |8 |- |आठवडा १५, २०२२ |1341.36 |5 |1363.42 |8 |- |आठवडा १६, २०२२ |1406.77 |5 |1424.58 |9 |- |आठवडा १७, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1416.39 |9 |- |आठवडा १९, २०२२ |1350.4 |10 |- |आठवडा २१, २०२२ |1381.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२२ |1480.72 |5 |1507.05 |8 |- |आठवडा २३, २०२२ |1381.56 |5 |1405.59 |9 |- |आठवडा २४, २०२२ |291.28 |5 |1474.45 |5 |1504.76 |9 |- |आठवडा २५, २०२२ |287.99 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २८, २०२२ |rowspan="9" colspan="2" {{N/A}} |1532.94 |9 |- |आठवडा २९, २०२२ |1504.15 |8 |- |आठवडा ३०, २०२२ |1440.66 |10 |- |आठवडा ३१, २०२२ |1514.69 |9 |- |आठवडा ३२, २०२२ |1500.53 |5 |1523.61 |9 |- |आठवडा ३३, २०२२ |1565.54 |5 |1593.55 |8 |- |आठवडा ३४, २०२२ |1584.93 |5 |1609.75 |7 |- |आठवडा ३५, २०२२ |colspan="2" {{N/A}} |1429.83 |10 |- |आठवडा ३७, २०२२ |1626.5 |4 |1649.99 |6 |- |आठवडा ३८, २०२२ |280.84 |5 |1565.88 |4 |1587.26 |6 |- |आठवडा ३९, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1487.64 |5 |1509.02 |7 |- |आठवडा ४०, २०२२ |1550.58 |5 |1575.49 |7 |- |आठवडा ४१, २०२२ |281.01 |5 |1572.55 |5 |1599.75 |8 |- |आठवडा ४२, २०२२ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1595.63 |5 |1616.71 |7 |- |आठवडा ४३, २०२२ |1562.95 |5 |1585.67 |7 |- |आठवडा ४४, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1667.66 |8 |- |आठवडा ४५, २०२२ |1669.9 |8 |- |आठवडा ४६, २०२२ |293.21 |5 |1639.66 |5 |1660.83 |7 |- |आठवडा ४७, २०२२ |288.15 |5 |1640.03 |5 |1662.68 |7 |- |आठवडा ४८, २०२२ |286.02 |5 |1651.62 |5 |1675.98 |7 |- |आठवडा ४९, २०२२ |284.08 |5 |1616.36 |5 |1643.6 |7 |- |आठवडा ५०, २०२२ |298.07 |5 |1602 |5 |1627.25 |7 |- |आठवडा ५१, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1534.69 |5 |1559 |8 |- |आठवडा ५२, २०२२ |1585.68 |5 |1610.02 |8 |- |आठवडा १, २०२३ |276.4 |5 |1596.73 |5 |1619.82 |7 |- |आठवडा २, २०२३ |292.83 |4 |1624.55 |5 |1644.4 |7 |- |आठवडा ३, २०२३ |314.32 |4 |1711.93 |5 |1732.54 |7 |- |आठवडा ४, २०२३ |307.1 |4 |1630.69 |5 |1648.57 |7 |- |आठवडा ५, २०२३ |303.49 |4 |1627.73 |5 |1646.8 |7 |- |आठवडा ६, २०२३ |292.82 |4 |1603.74 |5 |1625.13 |7 |- |आठवडा ७, २०२३ |298.62 |4 |1646.78 |5 |1672.17 |7 |- |आठवडा ८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1222.15 |5 |1246.77 |8 |- |आठवडा ९, २०२३ |290.3 |4 |1617.14 |4 |1638.73 |7 |- |आठवडा १०, २०२३ |284.31 |5 |1583.58 |5 |1602.8 |8 |- |आठवडा ११, २०२३ |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1568.32 |5 |1583.43 |8 |- |आठवडा १२, २०२३ |1586.79 |4 |1601.86 |7 |- |आठवडा १३, २०२३ |1511.79 |4 |1526.8 |7 |- |आठवडा १४, २०२३ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1404.25 |9 |- |आठवडा २०, २०२३ |1379.8 |10 |- |आठवडा २१, २०२३ |1336.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२३ |1432.9 |5 |1455.53 |9 |- |आठवडा २३, २०२३ |286.07 |5 |1450.61 |5 |1475.28 |9 |- |आठवडा २४, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1391.97 |5 |1413.13 |9 |- |आठवडा २५, २०२३ |297.47 |5 |1508.04 |5 |1529.61 |8 |- |आठवडा २६, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1508.18 |10 |- |आठवडा २७, २०२३ |311.63 |5 |1586.14 |9 |- |आठवडा २८, २०२३ |305.63 |5 |1576.27 |9 |- |आठवडा २९, २०२३ |305.11 |4 |1604.36 |9 |- |आठवडा ३०, २०२३ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1538.86 |10 |- |आठवडा ३१, २०२३ |1590.24 |10 |- |आठवडा ३२, २०२३ |300.09 |4 |1560.37 |10 |- |आठवडा ३३, २०२३ |312.78 |4 |1645.59 |5 |1666.5 |8 |- |आठवडा ३४, २०२३ |359.56 |2 |1773.39 |3 |1793.95 |5 |- |आठवडा ३५, २०२३ |319.48 |3 |1637.29 |5 |1656.78 |8 |- |आठवडा ३६, २०२३ |342.24 |2 |1726.76 |4 |1749.07 |7 |- |आठवडा ३७, २०२३ |326.07 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1643.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1493.7 |10 |- |आठवडा ३९, २०२३ |315.15 |5 |1606.96 |5 |1628.03 |8 |- |आठवडा ४०, २०२३ |371.71 |4 |1845.97 |3 |1868.71 |5 |- |आठवडा ४१, २०२३ |354.49 |5 |1746.04 |4 |1765.6 |7 |- |आठवडा ४२, २०२३ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1728.18 |4 |1748.5 |7 |- |आठवडा ४३, २०२३ |1688.71 |5 |1709.19 |8 |- |आठवडा ४४, २०२३ |1688.53 |5 |1709 |8 |- |आठवडा ४५, २०२३ |1688.86 |5 |1709.35 |8 |- |आठवडा ४६, २०२३ |314.47 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1602.99 |9 |- |आठवडा ४७, २०२३ |334.4 |5 |1761.59 |4 |1782.84 |6 |- |आठवडा ४८, २०२३ |340.02 |5 |1774.83 |3 |1797.74 |5 |- |आठवडा ४९, २०२३ |330.75 |3 |1733.14 |4 |1753.03 |6 |- |आठवडा ५०, २०२३ |345.59 |4 |1748.28 |4 |1773.41 |6 |- |आठवडा ५१, २०२३ |350.51 |4 |1787.22 |4 |1812.24 |6 |- |आठवडा ५२, २०२३ |334.81 |4 |1720.19 |5 |1743.27 |7 |- |आठवडा १, २०२४ |331.16 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1752.61 |8 |- |आठवडा २, २०२४ |328.3 |4 |1692.61 |5 |1717.1 |8 |- |आठवडा ३, २०२४ |335.95 |4 |1701.59 |4 |1727.75 |7 |- |आठवडा ४, २०२४ |313.03 |4 |1595.58 |5 |1619.65 |7 |- |आठवडा ५, २०२४ |324.83 |4 |1639.19 |4 |1663.48 |7 |- |आठवडा ६, २०२४ |340.76 |4 |1699.56 |3 |1729.21 |5 |- |आठवडा ७, २०२४ |335.94 |4 |1669.05 |3 |1697.39 |5 |- |आठवडा ८, २०२४ |330.64 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1616.1 |7 |- |आठवडा ९, २०२४ |328.81 |4 |1588.34 |5 |1609.17 |8 |- |आठवडा १०, २०२४ |340.62 |4 |1674.46 |3 |1700.32 |5 |- |आठवडा ११, २०२४ |362.68 |3 |1764.45 |3 |1793.48 |5 |- |आठवडा १२, २०२४ |'''391.66''' |1 |'''1917.04''' |3 |'''1944.9''' |5 |- |आठवडा १३, २०२४ |343.27 |4 |1720.83 |5 |1745.54 |7 |- |आठवडा १४, २०२४ |333.75 |4 |1678.56 |5 |1701.37 |7 |- |आठवडा १५, २०२४ |324.31 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1661.26 |8 |- |आठवडा १६, २०२४ |300.91 |4 |1466.09 |9 |- |आठवडा १७, २०२४ |329.14 |4 |1473.76 |5 |1497.09 |8 |- |आठवडा १८, २०२४ |313.84 |4 |1475.98 |5 |1503.38 |8 |- |आठवडा १९, २०२४ |308.96 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1480.3 |8 |- |आठवडा २०, २०२४ |290.19 |4 |1355.01 |10 |- |आठवडा २१, २०२४ |303.99 |4 |1445.34 |9 |- |आठवडा २२, २०२४ |310.75 |3 |1571.52 |5 |1599.8 |7 |- |आठवडा २३, २०२४ |313.07 |3 |1467.74 |5 |1491.59 |7 |- |आठवडा २४, २०२४ |331.61 |3 |colspan="2" {{N/A}} |1518.06 |9 |- |आठवडा २५, २०२४ |318.92 |4 |1513.29 |5 |1534.75 |8 |- |आठवडा २६, २०२४ |319.09 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1524.55 |10 |- |आठवडा २७, २०२४ |313.37 |3 |1514.53 |9 |- |आठवडा २८, २०२४ |318.09 |3 |1491.43 |5 |1518.17 |8 |- |आठवडा २९, २०२४ |325 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1577.98 |9 |- |आठवडा ३०, २०२४ |335.81 |4 |1602.54 |9 |- |आठवडा ३१, २०२४ |343.55 |3 |1689.2 |5 |1711.82 |7 |- |आठवडा ३२, २०२४ |329.03 |4 |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1621.83 |9 |- |आठवडा ३३, २०२४ |310.4 |4 |1549.35 |9 |- |आठवडा ३४, २०२४ |296.72 |5 |1498.66 |9 |- |आठवडा ३५, २०२४ |307.97 |5 |1681.19 |8 |- |आठवडा ३६, २०२४ |356.7 |3 |1797.18 |4 |1838.66 |6 |- |आठवडा ३७, २०२४ |310 |5 |1611.89 |5 |1651.56 |8 |- |आठवडा ३८, २०२४ |318.17 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1715.5 |8 |- |आठवडा ३९, २०२४ |313.2 |5 |1661.08 |8 |- |आठवडा ४०, २०२४ |307.53 |5 |1604.69 |8 |- |आठवडा ४१, २०२४ |305.13 |5 |1589.28 |5 |1628.91 |8 |- |आठवडा ४२, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1568.83 |5 |1595.94 |8 |- |आठवडा ४३, २०२४ |326.61 |4 |1675.11 |4 |1710.53 |6 |- |आठवडा ४४, २०२४ |302.04 |4 |1605.42 |5 |1640.45 |7 |- |आठवडा ४५, २०२४ |313.14 |4 |1632.44 |5 |1673.37 |7 |- |आठवडा ४६, २०२४ |307.54 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1660.51 |6 |- |आठवडा ४७, २०२४ |329.8 |5 |1646.53 |4 |1679.54 |7 |- |आठवडा ४८, २०२४ |325.14 |5 |1615.88 |4 |1661.67 |7 |- |आठवडा ४९, २०२४ |339.07 |4 |1642.63 |5 |1686.13 |8 |- |आठवडा ५०, २०२४ |320.93 |4 |1587.81 |5 |1634.79 |7 |- |आठवडा ५१, २०२४ |326 |5 |1628.15 |5 |1672.89 |7 |- |आठवडा ५२, २०२४ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1572 |5 |1610.61 |7 |- |आठवडा ५३, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1626.97 |8 |- |आठवडा १, २०२५ |317.92 |5 |1550.38 |5 |1600.06 |7 |- |आठवडा २, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1594.55 |9 |- |आठवडा ३, २०२५ |1577.74 |8 |- |आठवडा ४, २०२५ |307.77 |4 |1537.47 |9 |- |आठवडा ५, २०२५ |292.2 |5 |1496.48 |9 |- |आठवडा ६, २०२५ |328.06 |2 |1708.35 |4 |1757.59 |6 |- |आठवडा ७, २०२५ |318.97 |5 |1629.34 |5 |1665.16 |7 |- |आठवडा ८, २०२५ |293.83 |5 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1579.06 |8 |- |आठवडा ९, २०२५ |305.16 |5 |1661.1 |9 |- |आठवडा १०, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1578.58 |9 |- |आठवडा ११, २०२५ |334.98 |4 |1678.36 |5 |1717.9 |7 |- |आठवडा १२, २०२५ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="12" colspan="2" {{N/A}} |1544.6 |9 |- |आठवडा १३, २०२५ |1557.77 |9 |- |आठवडा १४, २०२५ |1566.95 |9 |- |आठवडा १६, २०२५ |1414.68 |10 |- |आठवडा १९, २०२५ |259.48 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २२, २०२५ |287.04 |5 |- |आठवडा २३, २०२५ |317.38 |5 |1535.46 |10 |- |आठवडा २४, २०२५ |296.19 |5 |1506.47 |10 |- |आठवडा २५, २०२५ |295.05 |5 |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २७, २०२५ |310.54 |5 |1512.98 |10 |- |आठवडा २८, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1509.22 |10 |- |आठवडा २९, २०२५ |1522.89 |10 |- |आठवडा ३०, २०२५ |320.26 |5 |1590.29 |5 |1646.37 |8 |- |आठवडा ३१, २०२५ |307.31 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1586.19 |8 |- |आठवडा ३२, २०२५ |329.73 |3 |1591.22 |5 |1658.19 |8 |- |आठवडा ३३, २०२५ |292.68 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1602.1 |8 |- |आठवडा ३४, २०२५ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1551.73 |9 |- |आठवडा ३५, २०२५ |1543.83 |8 |- |आठवडा ३६, २०२५ |1633.16 |7 |- |आठवडा ३७, २०२५ |291.62 |5 |1606.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२५ |rowspan="16" colspan="2" {{N/A}} |1571.52 |5 |1627.19 |8 |- |आठवडा ३९, २०२५ |1561.74 |5 |1624.6 |7 |- |आठवडा ४०, २०२५ |1630.86 |4 |1693.01 |6 |- |आठवडा ४१, २०२५ |1613.67 |4 |1670.28 |6 |- |आठवडा ४२, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1534.91 |8 |- |आठवडा ४३, २०२५ |1521.48 |5 |1576.6 |8 |- |आठवडा ४४, २०२५ |rowspan="10" colspan="2" {{N/A}} |1503.83 |9 |- |आठवडा ४५, २०२५ |1486.77 |8 |- |आठवडा ४६, २०२५ |1487.1 |9 |- |आठवडा ४७, २०२५ |1494.08 |9 |- |आठवडा ४८, २०२५ |1455.08 |9 |- |आठवडा ४९, २०२५ |1419.06 |9 |- |आठवडा ५०, २०२५ |1408.11 |8 |- |आठवडा ५१, २०२५ |1456.51 |9 |- |आठवडा ३, २०२६ |1352.26 |10 |- |आठवडा ५, २०२६ |1283.81 |10 |} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:स्टार प्रवाह]] dtfn9vtwghj9qf5vrnvu7wqzp84sp3j 0 65007 2682242 2223060 2026-05-02T12:37:30Z संतोष गोरे 135680 /* इ.स. १९५४ मधील पुरस्कार विजेते */ 2682242 wikitext text/x-wiki [[पद्मश्री]] पुरस्कार हा भारतातील चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे. - विजेते, [[इ.स. १९५४]]-[[इ.स. १९५९]] === इ.स. १९५४ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || डॉ. [[बिर भान भाटिया]] || वैद्यकिय || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || डॉ. [[के.आर. चक्रवर्ती]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || डॉ. [[मथुरा दास]] || वैद्यकिय || [[आसाम]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[रेलांगी वेंकटा रामया]]|| कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || [[कुमारी अमलप्रवा दास]] || Public Affairs || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || [[ले. जन. एस. पि. पाटील थोरात]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[अखिल चंद्रा मित्रा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[अप्पा साहेब बाला साहेब पंत]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[मचानी सोमप्प]] || Public Affairs || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[रामजी वसंत खानोलकर]] || वैद्यकिय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[शंकर पिल्लै]] || साहित्य & शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[सुरिंदर कुमार डे]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[तारलोक सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[अचम्मा मथाइ]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[आशा देवी आर्यनायकम]] || समाजसेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[भाग मेहता]] || नागरी सेवा|| [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[कॅप्टन पेरिन]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[म्रण्मयी राय]] || Public Affairs || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५५]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[मानेश प्रसाद मेहरा]] || वैद्यकिय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[प्रकाश वर्घेसे बेंजामिन]] || वैद्यकिय || [[केरळ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[सिद्दा नाथ कौल]] || वैद्यकिय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || [[पं. ओंकार नाथ ठाकुर]] || कला || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[दिगंबर वासुदेव जोगळेकर]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हबिबुर रहमान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हुमायुन मिर्झा]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[केवल सिंग चौधरी]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[क्रृष्णकांत हांडिकी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[ल़क्ष्मीनारायण साहु]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[मानक जहांगिर भिकाजी मानेकजी]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[मेरी क्लबवाल जाधव]] || समाज कार्य|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[रतन शास्त्री]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[झरिना करिमभाय]] || समाज कार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५६]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[चिंतामण गोविंद पंडित]] || वैद्यकिय || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[आयझक सॅंत्रा]] || वैद्यकिय || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[एम.सि. मोदी]] || वैद्यकिय || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. मोहन लाल|| वैद्यकिय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सोहन सिंग]] || वैद्यकिय || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सुर्या कुमार भुयान]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सतिश चंद्रा मजुमदार]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[स्थानम नरसिम्हा राव]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सुखदेव पांडे]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तराखंड]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५७]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[खुशदेव सिंग]] || वैद्यकिय || [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[क्रिश्नास्वामी रामैया]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[शियाली रामारिथा रंगनाथन]] || Librarianship || [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर गुरबक्श सिंग]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर रालेंगनाओ खथिंग]] || Public Affairs || [[मनिपुर]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[आत्माराम रामचंद चेल्लानी]] || नागरी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[बलबिर सिंग]] || क्रीडा || [[चंदिगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[द्वारम वेंकटस्वामी नायडू]] || कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[जसवंतराय जयंतीलाल अंजरीया]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[लक्ष्मण महादेव चितळे]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[नारायण स्वामी धर्मराजन]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[राम प्रकाश गहलोत]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[समरेंद्रनाथ सेन]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[सुधिर राजन खस्तिगिर]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[थक्कडु नातेससस्त्रिगल जगदिसन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || Smt. [[नलिनी बाला देवी]] || साहित्य & शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५८]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५८]] || [[ब्रिग. राम सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब (भारत)| पंजाब]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[अर्गुला नागाराजा राव]] || व्यापार व उद्योग || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बाल राज निझावान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[ऑस्ट्रेलिया]] |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बेंजामिन पेरी पाल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[नवलपक्कम पार्थसारथी]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[थायलंड]] |- | [[इ.स. १९५८]] || [[नर्गिस दत्त|कुमारी नर्गिस]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || [[कुंवव दिग्विजय सिंग]] || क्रीडा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[बलवंत सिंग पुरी]] || समाजकार्य || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[देबाकी कुमार बोस]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[लक्ष्मीनारायन पुलराम अनंथक्रुश्नन रामदास]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मगनलाल त्रिभुवनदास व्यास]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गुजरात]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मोतुरी सत्यनारायन]] || Public Affairs || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[पुनामलै एकबरमन्थन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[राम चंद्र वर्मा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[सत्यजीत रे]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[शंभु महाराज]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[देविका राणी]] || कला || [[कर्नाटक]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[फातीमा इस्माइल]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[आर.एस. सुब्बलक्ष्मी]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५९]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| डॉ. [[मेरी रत्नम्मा इसाक]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[आत्मा राम (उद्योजक)|आत्मा राम]] || व्यापार उदीम || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[बद्री नाथ उप्पल]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[चंडीगढ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[शिवाजी गणेश पटवर्धन]] || वैद्यकशास्त्र || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[शैला बाला दास]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[बलवंत सिंग नग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[गणेश गोबिंद कारखानीस]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[होमी नुसरवानजी सेठना]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[कोमारव्होलू चंद्रशेखरन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[लक्ष्मण सिंग जंगपांगी]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मनोहर बळवंत दिवान]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मॅथ्यू कंदातिल मतुल्ला]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिहिर सेन]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिल्खा सिंग]] || क्रीडा || [[चंडीगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओम प्रकाश माथुर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओंकार श्रीनिवास मूर्ती]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[परमेश्वरन कुट्टप्प पणिक्कर]] || नागरी सेवा|| [[केरळ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[परिक्षितलाल लल्लुभाई मजमुदार]] || समाजकार्य || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[प्रतापी गिरधारीलाल मेहता]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[सुरेन्द्र नाथ कर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |} {{क्रम |यादी=[[:वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते|पद्मश्री पुरस्कार विजेते]] |मागील=पुरस्कार नव्हता |पुढील=[[पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९६०-१९६९]] |पासून=[[इ.स. १९५४]] |पर्यंत=[[इ.स. १९५९]] }} [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] efpemexappfddxj50h631ye735x38xk 2682258 2682242 2026-05-02T12:55:18Z संतोष गोरे 135680 2682258 wikitext text/x-wiki [[पद्मश्री]] पुरस्कार हा भारतातील चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे. - विजेते, [[इ.स. १९५४]]-[[इ.स. १९५९]] === इ.स. १९५४ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || डॉ. [[बीर भान भाटिया]] || वैद्यकिय || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || डॉ. [[के.आर. चक्रवर्ती]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || डॉ. [[मथुरा दास]] || वैद्यकिय || [[आसाम]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[रेलांगी वेंकटा रामया]]|| कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || [[कुमारी अमलप्रवा दास]] || Public Affairs || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || [[ले. जन. एस. पि. पाटील थोरात]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[अखिल चंद्रा मित्रा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[अप्पा साहेब बाला साहेब पंत]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[मचानी सोमप्प]] || Public Affairs || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[रामजी वसंत खानोलकर]] || वैद्यकिय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[शंकर पिल्लै]] || साहित्य & शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[सुरिंदर कुमार डे]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[तारलोक सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[अचम्मा मथाइ]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[आशा देवी आर्यनायकम]] || समाजसेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[भाग मेहता]] || नागरी सेवा|| [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[कॅप्टन पेरिन]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[म्रण्मयी राय]] || Public Affairs || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५५]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[मानेश प्रसाद मेहरा]] || वैद्यकिय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[प्रकाश वर्घेसे बेंजामिन]] || वैद्यकिय || [[केरळ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[सिद्दा नाथ कौल]] || वैद्यकिय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || [[पं. ओंकार नाथ ठाकुर]] || कला || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[दिगंबर वासुदेव जोगळेकर]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हबिबुर रहमान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हुमायुन मिर्झा]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[केवल सिंग चौधरी]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[क्रृष्णकांत हांडिकी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[ल़क्ष्मीनारायण साहु]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[मानक जहांगिर भिकाजी मानेकजी]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[मेरी क्लबवाल जाधव]] || समाज कार्य|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[रतन शास्त्री]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[झरिना करिमभाय]] || समाज कार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५६]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[चिंतामण गोविंद पंडित]] || वैद्यकिय || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[आयझक सॅंत्रा]] || वैद्यकिय || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[एम.सि. मोदी]] || वैद्यकिय || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. मोहन लाल|| वैद्यकिय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सोहन सिंग]] || वैद्यकिय || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सुर्या कुमार भुयान]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सतिश चंद्रा मजुमदार]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[स्थानम नरसिम्हा राव]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सुखदेव पांडे]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तराखंड]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५७]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[खुशदेव सिंग]] || वैद्यकिय || [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[क्रिश्नास्वामी रामैया]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[शियाली रामारिथा रंगनाथन]] || Librarianship || [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर गुरबक्श सिंग]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर रालेंगनाओ खथिंग]] || Public Affairs || [[मनिपुर]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[आत्माराम रामचंद चेल्लानी]] || नागरी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[बलबिर सिंग]] || क्रीडा || [[चंदिगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[द्वारम वेंकटस्वामी नायडू]] || कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[जसवंतराय जयंतीलाल अंजरीया]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[लक्ष्मण महादेव चितळे]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[नारायण स्वामी धर्मराजन]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[राम प्रकाश गहलोत]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[समरेंद्रनाथ सेन]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[सुधिर राजन खस्तिगिर]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[थक्कडु नातेससस्त्रिगल जगदिसन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || Smt. [[नलिनी बाला देवी]] || साहित्य & शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५८]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५८]] || [[ब्रिग. राम सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब (भारत)| पंजाब]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[अर्गुला नागाराजा राव]] || व्यापार व उद्योग || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बाल राज निझावान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[ऑस्ट्रेलिया]] |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बेंजामिन पेरी पाल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[नवलपक्कम पार्थसारथी]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[थायलंड]] |- | [[इ.स. १९५८]] || [[नर्गिस दत्त|कुमारी नर्गिस]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || [[कुंवव दिग्विजय सिंग]] || क्रीडा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[बलवंत सिंग पुरी]] || समाजकार्य || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[देबाकी कुमार बोस]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[लक्ष्मीनारायन पुलराम अनंथक्रुश्नन रामदास]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मगनलाल त्रिभुवनदास व्यास]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गुजरात]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मोतुरी सत्यनारायन]] || Public Affairs || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[पुनामलै एकबरमन्थन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[राम चंद्र वर्मा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[सत्यजीत रे]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[शंभु महाराज]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[देविका राणी]] || कला || [[कर्नाटक]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[फातीमा इस्माइल]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[आर.एस. सुब्बलक्ष्मी]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५९]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| डॉ. [[मेरी रत्नम्मा इसाक]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[आत्मा राम (उद्योजक)|आत्मा राम]] || व्यापार उदीम || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[बद्री नाथ उप्पल]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[चंडीगढ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[शिवाजी गणेश पटवर्धन]] || वैद्यकशास्त्र || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[शैला बाला दास]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[बलवंत सिंग नग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[गणेश गोबिंद कारखानीस]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[होमी नुसरवानजी सेठना]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[कोमारव्होलू चंद्रशेखरन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[लक्ष्मण सिंग जंगपांगी]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मनोहर बळवंत दिवान]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मॅथ्यू कंदातिल मतुल्ला]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिहिर सेन]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिल्खा सिंग]] || क्रीडा || [[चंडीगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओम प्रकाश माथुर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओंकार श्रीनिवास मूर्ती]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[परमेश्वरन कुट्टप्प पणिक्कर]] || नागरी सेवा|| [[केरळ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[परिक्षितलाल लल्लुभाई मजमुदार]] || समाजकार्य || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[प्रतापी गिरधारीलाल मेहता]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[सुरेन्द्र नाथ कर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |} {{क्रम |यादी=[[:वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते|पद्मश्री पुरस्कार विजेते]] |मागील=पुरस्कार नव्हता |पुढील=[[पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९६०-१९६९]] |पासून=[[इ.स. १९५४]] |पर्यंत=[[इ.स. १९५९]] }} [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] 6sblrhszylalyzqkatalgc7qdisxfbg 2682285 2682258 2026-05-02T13:40:50Z संतोष गोरे 135680 2682285 wikitext text/x-wiki [[पद्मश्री]] पुरस्कार हा भारतातील चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे. - विजेते, [[इ.स. १९५४]]-[[इ.स. १९५९]] === इ.स. १९५४ मधील पुरस्कार विजेते === {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४|१९५४]] || डॉ. [[बीर भान भाटिया]] || वैद्यकिय || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || डॉ. [[के.आर. चक्रवर्ती]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || डॉ. [[मथुरादास पाहवा]] || वैद्यकिय || [[आसाम]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[रेलांगी वेंकटा रामया]]|| कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || [[कुमारी अमलप्रवा दास]] || Public Affairs || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || [[ले. जन. एस. पि. पाटील थोरात]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[अखिल चंद्रा मित्रा]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[अप्पा साहेब बाला साहेब पंत]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[मचानी सोमप्प]] || Public Affairs || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[रामजी वसंत खानोलकर]] || वैद्यकिय || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[शंकर पिल्लै]] || साहित्य & शिक्षण || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[सुरिंदर कुमार डे]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्री [[तारलोक सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[अचम्मा मथाइ]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[आशा देवी आर्यनायकम]] || समाजसेवा || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[भाग मेहता]] || नागरी सेवा|| [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[कॅप्टन पेरिन]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५४]] || श्रीमती [[म्रण्मयी राय]] || Public Affairs || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५५]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[मानेश प्रसाद मेहरा]] || वैद्यकिय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[प्रकाश वर्घेसे बेंजामिन]] || वैद्यकिय || [[केरळ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || डॉ. [[सिद्दा नाथ कौल]] || वैद्यकिय || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || [[पं. ओंकार नाथ ठाकुर]] || कला || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[दिगंबर वासुदेव जोगळेकर]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हबिबुर रहमान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[हुमायुन मिर्झा]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[केवल सिंग चौधरी]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[क्रृष्णकांत हांडिकी]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[ल़क्ष्मीनारायण साहु]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्री [[मानक जहांगिर भिकाजी मानेकजी]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[मेरी क्लबवाल जाधव]] || समाज कार्य|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[रतन शास्त्री]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५५]] || श्रीमती. [[झरिना करिमभाय]] || समाज कार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५६]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[चिंतामण गोविंद पंडित]] || वैद्यकिय || [[गुजरात]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[आयझक सॅंत्रा]] || वैद्यकिय || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[एम.सि. मोदी]] || वैद्यकिय || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. मोहन लाल|| वैद्यकिय || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सोहन सिंग]] || वैद्यकिय || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || डॉ. [[सुर्या कुमार भुयान]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[राजस्थान]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सतिश चंद्रा मजुमदार]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[स्थानम नरसिम्हा राव]] || कला || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- |[[इ.स. १९५६]] || श्री [[सुखदेव पांडे]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तराखंड]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५७]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[खुशदेव सिंग]] || वैद्यकिय || [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[क्रिश्नास्वामी रामैया]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || डॉ. [[शियाली रामारिथा रंगनाथन]] || Librarianship || [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर गुरबक्श सिंग]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || [[मेजर रालेंगनाओ खथिंग]] || Public Affairs || [[मनिपुर]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[आत्माराम रामचंद चेल्लानी]] || नागरी सेवा|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[बलबिर सिंग]] || क्रीडा || [[चंदिगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[द्वारम वेंकटस्वामी नायडू]] || कला|| [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[जसवंतराय जयंतीलाल अंजरीया]] || नागरी सेवा|| [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[लक्ष्मण महादेव चितळे]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[नारायण स्वामी धर्मराजन]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[राम प्रकाश गहलोत]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[समरेंद्रनाथ सेन]] || नागरी सेवा|| [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[सुधिर राजन खस्तिगिर]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५७]] || श्री [[थक्कडु नातेससस्त्रिगल जगदिसन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५७]] || Smt. [[नलिनी बाला देवी]] || साहित्य & शिक्षण || [[आसाम]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५८]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! कार्यक्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५८]] || [[ब्रिग. राम सिंग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब (भारत)| पंजाब]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[अर्गुला नागाराजा राव]] || व्यापार व उद्योग || [[आंध्र प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बाल राज निझावान]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[ऑस्ट्रेलिया]] |- | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[बेंजामिन पेरी पाल]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || डॉ. [[नवलपक्कम पार्थसारथी]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || || [[थायलंड]] |- | [[इ.स. १९५८]] || [[नर्गिस दत्त|कुमारी नर्गिस]] || कला || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || [[कुंवव दिग्विजय सिंग]] || क्रीडा || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[बलवंत सिंग पुरी]] || समाजकार्य || [[पंजाब]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[देबाकी कुमार बोस]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[लक्ष्मीनारायन पुलराम अनंथक्रुश्नन रामदास]] || विज्ञान व अभियांत्रिकी || [[दिल्ली]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मगनलाल त्रिभुवनदास व्यास]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[गुजरात]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[मोतुरी सत्यनारायन]] || Public Affairs || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[पुनामलै एकबरमन्थन]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[राम चंद्र वर्मा]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[सत्यजीत रे]] || कला || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्री [[शंभु महाराज]] || कला || [[उत्तर प्रदेश]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[देविका राणी]] || कला || [[कर्नाटक]] || भारत |- | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[फातीमा इस्माइल]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe | [[इ.स. १९५८]] || श्रीमती [[आर.एस. सुब्बलक्ष्मी]] || समाजकार्य || [[तामिलनाडु]] || भारत |} ===[[इ.स. १९५९]]=== {| class="wikitable sortable" cellspacing="2" cellpadding="4" border="0" width="100%" ! वर्ष ! नाव ! क्षेत्र ! राज्य ! देश |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| डॉ. [[मेरी रत्नम्मा इसाक]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[आत्मा राम (उद्योजक)|आत्मा राम]] || व्यापार उदीम || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[बद्री नाथ उप्पल]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[चंडीगढ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || डॉ. [[शिवाजी गणेश पटवर्धन]] || वैद्यकशास्त्र || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[शैला बाला दास]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[बलवंत सिंग नग]] || नागरी सेवा|| [[पंजाब]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]] || [[गणेश गोबिंद कारखानीस]] || समाजकार्य || [[कर्नाटक]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]] || [[होमी नुसरवानजी सेठना]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[कोमारव्होलू चंद्रशेखरन]] || साहित्य आणि शिक्षण || [[तामिलनाडु]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[लक्ष्मण सिंग जंगपांगी]] || समाजकार्य || [[ओडिशा|ओडिशा]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मनोहर बळवंत दिवान]] || समाजकार्य || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मॅथ्यू कंदातिल मतुल्ला]] || नागरी सेवा|| [[कर्नाटक]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिहिर सेन]] || क्रीडा || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[मिल्खा सिंग]] || क्रीडा || [[चंडीगढ]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओम प्रकाश माथुर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[ओंकार श्रीनिवास मूर्ती]] || नागरी सेवा|| [[तामिलनाडु]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[परमेश्वरन कुट्टप्प पणिक्कर]] || नागरी सेवा|| [[केरळ]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[परिक्षितलाल लल्लुभाई मजमुदार]] || समाजकार्य || [[गुजरात]] || भारत |- |[[इ.स. १९५९]]|| [[प्रतापी गिरधारीलाल मेहता]] || Public Affairs || [[महाराष्ट्र]] || भारत |- bgcolor=#edf3fe |[[इ.स. १९५९]]|| [[सुरेन्द्र नाथ कर]] || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || [[पश्चिम बंगाल]] || भारत |} {{क्रम |यादी=[[:वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते|पद्मश्री पुरस्कार विजेते]] |मागील=पुरस्कार नव्हता |पुढील=[[पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९६०-१९६९]] |पासून=[[इ.स. १९५४]] |पर्यंत=[[इ.स. १९५९]] }} [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] l07c1e365pxrvbxs4ts1doxy29zfhsr 0 69054 2682441 2681711 2026-05-03T09:57:40Z ~2026-26893-22 182769 2682441 wikitext text/x-wiki {{Short description | Maratha noble families which served Maratha Empire as commander of Maratha army}} [[चित्र:Shivaji British Museum.jpg|इवलेसे|उजवे|मराठा साम्राज्याचे संस्थापक [[शिवाजी महाराज]]]] [[चित्र:Flag of the Maratha Empire.svg |इवलेसे | उजवे | [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचा ध्वज]]]] '''मराठा सरदार घराणी व राज्ये''', १७ ते १८वे शतकात [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] विस्तारासाठी व संरक्षणासाठी ज्या [[मराठा]] सरदार घराण्यांनी योगदान दिले, त्या राजघराण्यांची ही यादी आहे. [[मराठा]] ही महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात आणि शेजारील राज्यांतील क्षत्रिय वंश आहे. मौर्य, सातवाहन, वाकाटक, राष्ट्रकूट, चालुक्य, शिलाहार, कदंब, यादव, होयसाळ, चौहान, गुहिल, सिसोदिया, सिंधिया, सोळंकी, परमार, अभिर अशा उत्तर आणि दक्षिण भारतातील प्राचीन क्षत्रिय घराणे महाराष्ट्रातून उत्तरेत गेले आहेत === ठळक मराठा राजघराणी === == भोसले घराणे == *'''भोसले घराणे''' हे घराणे मराठा साम्राज्यातील मुख्य व महत्त्वाचे घराणे मानले जाते. [[शिवाजी महाराज]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याचा [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याच्या]] स्थापनेपासून ते विस्तारापर्यंत मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कोल्हापूरकर भोसले, सातारकर भोसले, नागपूरकर भोसले, अक्कलकोटकर भोसले, तंजावरकर भोसले या प्रमुख शाखा. == घोरपडे घराणे == *'''घोरपडे घराणे''' हे घराणे भोसले घराण्याची थोरली शाखा असून भोसल्यांचे भाऊबंद आहेत. बहमनी काळात घोरपडीच्या मदतीने कोकणातील किल्ला जिंकल्याने घोरपडे हे आडनाव प्राप्त झाले. हे घराणे आदिलशाहीत प्रमुख सरदारांपैकी एक होते. या घराण्यातील [[बाजी घोरपडे]] याने शहाजी राजांशी दगाफटका केल्याने, याला शिवरायांनी ठार मारले. मराठा साम्राज्याचे सेनापती [[संताजी घोरपडे]] हे याच घराण्यातील होते. या घराण्याला ''ममलकतमदार'', ''हिंदुराव'' व ''अमिर-उल-उमराव'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी कापशीकर घोरपडे, [[मुधोळ संस्थान|मुधोळकर घोरपडे]], सेंदूरकर घोरपडे, दत्तवाडचे घोरपडे आणि गजेन्द्रगडकर घोरपडे या प्रमुख शाखा. == मोहिते घराणे == *'''(तळबीडकर) मोहिते घराणे''' हे घराणे शिवकाळात स्वराज्यात सामील झाले. सेनापती [[हंबीरराव मोहिते]] व शिवरायांच्या पत्नी सोयराबाई ह्या याच घराण्यातील. या घराण्याला ''हंबीरराव'' हा किताब शिवरायांनी दिला. या‌ घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी [[तळबीड]] ही मुख्य मानली जाते. == कदमबांडे घराणे == *'''[[कदमबांडे घराणे]]''' हे एक मराठा घराणे आहे. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला गुजरात व खानदेश प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. == शिंदे घराणे == * [[शिंदे घराणे|'''शिंदे/सिंधिया घराणे''']] '''- वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सूर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[शेष वंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ]] ('''शाखा''' '''-''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]]''', देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]], '''कुळदेवी -''' [[महालक्ष्मी|श्री महालक्ष्मी (कोल्हापूर)]], [[आई जनाई देवी]], '''कुळदैवत -''' [[ज्योतिबा|श्री ज्योतिबा]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]]''',''' [[कण्हेरखेड़]] ([[महाराष्ट्र]]), '''राजक्षेत्र -''' [[उज्जैन]]; [[ग्वाल्हेर]]; [[दिल्ली]] आदि, '''पदवी-'''[[पाटील|पाटील-ए-हिन्दुस्तान]] ([[महादजी शिंदे|हिन्दुस्तान चा पाटील]]), [[देशमुख]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]], [[महाराज]]. [[शिंदे कुळ|शिन्दे]] घराणे अथवा हिन्दीमध्ये सिंधीया हे मध्य भारतातील [[ग्वाल्हेर]] येथील राज्यकर्ते होत. राज्यकर्ते होण्याअगोदर मराठा साम्राज्याचे मुख्य सरदार घराणे होते. मराठा साम्राज्याच्या विस्तारामध्ये यांनी मोठी कामगीरी बजावली होती. शिन्दे हे मुळचे [[सातारा]] जिल्ह्यातील नीरा नदीच्या काठावरील [[कण्हेरखेड़]] या गावचे पाटील होते. राणोजी शिन्दे हा मूळ कर्ता होता. या शिन्दे घराण्याचे कुलदैवत म्हणजे कोल्हापूर मधील श्री महालक्ष्मी अंक वाडी रत्‍नागिरीचा दक्खनचा राजा श्री जोतिबा.या जोतिबाच्या चैत्र यात्रेमध्ये शिन्दे सरकार यांच्या शासनकाठीला पहिल्या मानाच्या अठरा शासनकाठ्या मध्ये नऊ क्रमांकचा मान आहे.सध्या शिन्दे ग्वाल्हेर याठिकाणी स्थायिक असल्यामुळे त्याची ही मानाची शासनकाठी त्यांच्या वतीने चालवण्याचा मान [[सांगली]] जिल्ह्यातील [[वाळवा]] तालुक्यातील [[करंजवडे]] गावाच्या ग्रामस्थांना शिन्देंनी फार पूर्वीपासून दिला आहे.तशी नोन्द सुद्धा [[सिन्धिया देवस्थान ट्रस्ट]] यांच्याकडे आहे. शिन्दे घराण्यातील महत्त्वाच्या व्यक्ती ** [[राणोजी शिंदे]] ** साबाजी शिंदे ** जयाप्पा शिंदे ** [[दत्ताजी शिंदे]] ** [[जनकोजी शिंदे]] ** [[महादजी शिंदे]] ** मानाजी शिंदे ** जयाजीराव शिंदे ** [[माधवराव शिंदे]] ** [[ज्योतिरादित्य शिंदे]] == तनपुरे घराणे == *तनपुरे - देसाई (देशमुख) घराणे हे घराणे प्रतिष्ठित मराठा घराणे असून या घराण्याचा देवगिरीच्या सेउना यादव राजघराण्याशी संबंध आहे. *वरकटणे, तालुका करमाळा हे तनपुरे - देसाई (देशमुख) सरदारांचे वतन होते. येथे त्यांची सुमारे ३६ एकरात पसरलेली गढी आहे. सध्या तिची पडझड झालेली आहे. आसपासच्या गावांचा महसूल व कारभार येथून चालवला जात असे. *घराण्याचे मूळ गाव परांडा तालुक्यातील खानापूर होते, येथूनच त्यांचा महाराष्ट्रात विस्तार झाला. या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत, त्यापैकी वरकटणे ही मुख्य शाखा आहे. एक शाखा सोलापूर, दुसरी शाखा खानापूरमध्ये आहे. *तनपुरे - देसाई (देशमुख) हे पंचकुळी मराठा घराणे असून मूळ मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. == धनुरकर घराणे == * '''[[धनुरकर शिंदे घराणे]] - वंश -''' [[सूर्यवंशी क्षत्रिय|सुर्यवंश]], '''उपवंश -''' [[नागवंश|शेष]], '''गोत्र -''' [[वशिष्ठ|विशिष्ठ]] ('''शाखा -''' [[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]]), '''प्रवर -''' [[वशिष्ठ]]-[[वरुण|मैत्रावरुण]]-[[कौण्डिन्य|कौण्डिन्यः]], '''वेद -''' [[यजुर्वेद]], '''उपवेद -''' [[धनुर्वेद]], '''मंत्र -''' [[गायत्री मंत्र]], '''देवक -''' [[मर्यादवेल|मर्यादवेल (समुद्रवेल)]] व [[धनुष्यबाण]], '''कुळदेवी -''' [[कुलस्वामिनी श्री धनदाई माता|आदि शक्ति धनदाई देवी (महालक्ष्मी)]], '''कुळदेवता -''' [[काळभैरव|श्री काळभैरवः]], '''चिन्ह -''' [[सर्प]] [[नाग|(नाग)]], '''ध्वज -''' [[केशरी]] व [[लाल]], '''उत्पत्ती -''' [[सिंधु देश|सिंधदेश]], '''मुळगाव -''' [[सिंध|अरोर (सिंध)]], [[माउंट अबू|अमीरगढ़ (माउंट अबू)]], '''राजक्षेत्र -''' [[धनुर]], [[नाशिक]], [[तोरणमाळ|तोरणमाळ-अक्रानी]] आदि, '''पदवी''' '''-''' [[पाटील]], [[देशमुख]], [[राजा|रावसाहेब]], [[सरकार]], [[राजा|राजे]] आदि * [[धनुरकर शिंदे घराणे|'''धनुरकर शिंदे घराणे''']] हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[धुळे जिल्हा|धुळे जिल्ह्यातील]], एक मध्यकालीय [[धनुर]] गावाची क्षत्रिय कुटुंबची शाखा आहे. धनुरकर शिंदे हे ताप्तीय-[[मराठा]] घराणे खान्देशात "खान्देश" (कान्हदेश) राजकारणत वतनदार होते. नन्तर मराठा हिंदवी साम्राज्यात छत्रपती शाहू महाराजंचे पेशवा बालाजी भट्ट च्यासोबत सैन्यात धनुर्धरांची विशेष तुकडीचे [[सरदार]] होते व त्या काळात [[धनुर]], [[अक्राणी तालुका|अक्रानी]], [[तापी नदी|ताप्ती]] क्षेत्राचि वतनदारी, परगणाचि [[देशमुख|देशमुखी]], गावांची [[पाटील|पाटीलकी]] केली व रावसाहेब, सरकार हे पदवी मिळाली. त्यात गावांचे नाव धनुर, कापडणे, उमरखेड, शीरूड, जोवखेड़ा, बोरकुंड, डोंगरगाव, म्सहावद, मड़काणी, तोरणमाळ, फत्तेपुर, धडगाव, भोंगरा, डोंडवाडा, मोरतलाई, अमळनेर, धरणगांव, रावेर, अशीरगढ़, नेपागाव, बैतूल, मुलताई आदि आहेत. शिंदे-सरकार, शिंदे-देशमुख, शिंदे-पाटील हे आडनाव व ताप्तीय-मराठा हे समाज लिहून या शिंदेवंश चे १२०० घराणे [[खान्देश|खान्देशात]] ([[तापी नदी|ताप्तीक्षेत्र]]) व १५०० घराणे [[दख्खनचे पठार|दख्खनात]] राहत आहेत. == धारचे पवार घराणे == *'''धारचे पवार घराणे''' मूळचे सुपे येथील शिवपूर्व काळातील हे मराठा घराणे स्वराज्यात व मराठा साम्राज्य मध्ये उदयाला आले.प्राचीन सूर्यवंशी परमार राजघराण्यातील पूर्वज महान चक्रवर्ती सम्राट विक्रमादित्य परमार,चक्रवर्ती सम्राट शालिवाहन परमार, राजा भोज, राजा जगदेवराव परमार, भवानी राजे,राजे साबुसिंह उर्फ सरदार साबाजी पवार, कृष्णाजी राजे, काळोजी राजे, केरोजी राजे, बाबाजी राजे, संभाजी राजे,उदाजीराजे पवार, मानाजी राजे पवार यांनी स्वराज्यात मोलाची कामगिरी बजावली,मराठा साम्राज्यात सेनापती, सेना प्रमुख, सरदार, जहागीरदार, देशमुखी, सरपाटील, मुलकी पाटीलकी, गांव पाटिलकी असलेले 96 कुळी मराठा घराणे पवार हे शिवपूर्व कालीन प्रसिद्ध आणि पराक्रमी घराणे आहे.१८व्या शतकात माळवा प्रांतात मराठा साम्राज्याचा विस्तार करण्यास या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे.धारचे संस्थानिक यशवंतरावराजे यांचा राज्याभिषेक झाला होता.या घराण्याला राजे ''विश्वासराव'' व ''सेनाबारासहस्री'' हे किताब होते. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी सुपेकर पवार, वाघोलीकर पवार,मलठण कर,विदर्भातील खेडकर पवार,धारचे पवार आणि देवासचे पवार,नगरदेवळेकर पवार, प्रमुख शाखा.तसेच इतर प्रमुख शाखा वाल्हे, सुपे, चिंचणी, येळपाने, पिंपळगांवकर पवार,जळगाव चाळीसगाव, नाशिक, कोकण, सातारा, अशा अनेक जिल्ह्यात आणि महाराष्ट्राच्या बाहेर ही अनेक शाखा आहेत.सध्या धार आणि देवास मध्यप्रदेश, सुपे जि. नगर, नगरदेवळे जि. जळगाव येथे राजवाडा आणि राजगादी आहे. == थोरात घराणे == *'''[[थोरात घराणे]]''' हे शिवकाळातील मराठा घराणे पेशवाईत उदयाला आले. [[संभाजी महाराज|संभाजी महाराजांच्या]] मृत्यूनंतर चाललेल्या मुघल-मराठा संघर्षात या घराण्याने विलक्षण पराक्रम गाजवला. या घराण्याला ''दिनकरराव'', ''अमिरुलउमराव'' व ''जंगबहादर'' हे किताब होते. १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला [[गुजरात]], खानदेश व बागलाण प्रांतात मराठा साम्राज्याच्या विस्तारात या घराण्याचा मोलाचा वाटा आहे. या घराण्याला [[सूरत]], [[संगमनेर]], [[जुन्नर]], , कडेवलीत, [[पुणे]] आणि विजापूर या प्रांतात सरंजाम होता. [[पानिपतची तिसरी लढाई|पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत]] या घराण्यातील अनेक पुरुष कामी आले. या घराण्याच्या महाराष्ट्रात अनेक शाखा आहेत त्यापैकी विरगावकर थोरात, [[वाळकी|वाळकीकर थोरात]], पिंपळगावकर थोरात, वाळवेकर थोरात, पारनेरकर थोरात, नेवासकर थोरात आणि भूमचे थोरात या प्रमुख शाखा आहे. * == जगदाळे घराणे == *'''[[जगदाळे]]''' हे घराणे मूळचे [[मसूर|मसूर परगण्यातील]] पिढीजात वतनदार होते. हे घराणे पवार घराण्याची एक शाखा आहे. शिवकाळात हे घराणे आदिलशाहीच्या सेवेत होते. अफजल खानाच्या स्वारीच्या वेळी या घराण्यातील महादजी जगदाळे हा अफजल खानाला येऊन मिळाला होता. प्रतापगडाच्या पायथ्याशी झालेल्या लढाईत हा ठार झाला, पुढे शाहू राजांच्या काळात हे घराणे मराठा साम्राज्यात सामील झाले. == ढमढेरे घराणे == *'''[[ढमढेरे]]''' हे मराठा साम्राज्यातील प्रसिद्ध घराणे आहे. [[तळेगाव ढमढेरे]] हे या घराण्याचे मूळ ठिकाण आहे. छत्रपती संभाजी महाराज ते पेशवाई कालखंडापर्यंत या घराण्याने उत्तम कामगिरी बजावली आहे. ढमढेरे हे पेशव्यांच्या हुजुरात सैन्यातील प्रमुख सरदारांपैकी एक होते.<br /> == कदम घराणे == *'''देवळालीकर कदम''' देवळाली प्रवरा येथील कदम हे बँकापूरच्या कदंबांचे वंशज. हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वेळेस राजगड किल्याचे ''तट-सरनौबत'' होते. राजाराम छत्रपतींच्या जिंजीच्या प्रवासातही बाजी कदम आणि खंडोजी कदम देवळालीकर हे बरोबर होते. == रणनवरे/रणवरे घराणे == *''' रणनवरे/रणवरे घराणे ''' रणनवरे/रणवरे हे शिवपूर्वकालीन प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, जिंती तालुका फलटण हे रणनवरे सरदारांचे मूळ गाव रणनवरे घराण्याचा येथूनच महाराष्ट्रात विस्तार झाला. रणामध्ये लढण्यासाठी अग्रेसर असणाऱ्या बदामीकर साळुंखे चालुक्यांची ही मुधोळ येथील शाखा आहे. रणनवरे हे मराठ्यांच्या प्राचीन ९६ कुळांमधील एक प्रतिष्ठित असे घराणे आहे. सरदार मलोजी रणनवरे हे शहाजी राजे भोसले यांचे सहकारी होते. त्यांनी शहाजी राजे यांच्या सनदा विजापूरवरून जाऊन आणल्या.शहाजी महाराजांनी त्यांना हुक्केरी रायबाग परगण्याचे कारभारी म्हणून नेमले होते. तंजावर येथील प्रसिद्ध शिलालेखातील शहाजी राजांना मदत करणाऱ्या ९६ कुळांच्या यादीत या घराण्याचे नाव आहे. बाजी रणनवरे हे शिवरायांच्या शिलेदारांचे सरदार होते. जिंतीकर रणनवरे सरदारांनी स्वराज्याची पहिल्या बेलसरच्या लढाईत शिवरायांचा तोफखाना सांभाळला होता.शिवरायांच्या तोफखान्याचे पाहिजे प्रमुख हा मान रणनवरे सरदारांना जातो. वर्धनगड आणि पांडवगडाचे किल्लेदार हे रणनवरे सरदार होते. महाराष्ट्रात रणनवरे/रणवरे परिवाराच्या शाखा असलेली गावे... पुणे जिल्हा:निमसाखर, मळद (दौंड),राख, सणसर, रणनवरेवाडी, हिंजवडी. मांडकी, निंभोरे, जिंती (सातारा), जवळगाव (अंबाजोगाई),शिंदेवाडी, बोथे, लोणी (सातारा), सिंदुरजन, कडगाव (कोल्हापुर), काटी (विदर्भ), सेलू (वर्धा), पाणीपत (हरियाणा), बदामी (कर्नाटक). == मरळ घराणे == मरळ यांचे गोत्र अत्री,देवक पानकणीस व कुलदेवी जोगेश्वरी (आंबेजोगाई)आहे. यांचे मूळ घराणे जाधव पण काही कारणाने जाधव चे मरळ आडनाव केले. मरळ बारा मावळातील कानंद खोऱ्यात यांची देशमुखी होती.यांचे मुख्य गाव कानंद(वेल्हे,पुणे) या गावावरून या खोऱ्याचे नाव कानंद खोरे आहे . छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी झुंझारराऊ हा किताब दिला. नंतर काही कारणाने मरळ घराण्यातील कुटुंबे वेल्हे तालुक्यात धानेप, कोंढावळे, पावे, दापोडे तसेच केळावडे (भोर), कोंढवे बुद्रुक (हवेली) येथे स्थायिक झाले. तरी अजूनही कानंद गावात मरळ घराण्याचे मूळ वंशज आहेत. == महाडीक घराणे == ● [[महाडीक]] - तारळे(सातारा जिल्हा), निनाम(सातारा). नागपूर, कोल्हापूर (महाराष्ट्र) कोकण, महाड, नेवरी,येलूर,ग्वाल्हेर, तंजावर, कर्नाटक. == माने घराणे == ●[[माने]] - राष्ट्रकुट वंशज [[ कुळ: सोमवंशी, देवक: गरुड पक्षी, गरुडाचे पंख. [[रहिमतपूर]] माने ,आणि [[म्हसवड]] राजेमाने सातारा जिल्हा, माने-पाटील विसापूर,मणेराजुरी(जमदाडे) ,सावर्डे तासगाव सांगली, महाराष्ट्र , वेळापूर् माने-देशमुख , कारेपूर, ता-लातूर, माने-भिमबहादुर कसबा सांगाव, मांगूर, चरेगाव, उदगाव. माने(भुजबळराव)आंबव,व भुजबळराव,घाटीवळे, माने, कुरचुम,सर्व गावे ता.संगमेश्वर (रत्‍नागिरी जिल्हा), सरकार-रुकडी, भादोले, भेंडवडे. यवतमाळ आणि नागपूर येथील माने. ठोमासे गाव चे माने पाटील. माने सरकार (पतंगराव) गाव- खानापूर , जि-सांगली . माने-खुबी, ता कराड,.माने गाव- इस्लामपूर, ता. वाळवा, जि-सांगली == घाटगे/घाडगे घराणे == *[[घाटगे|राजे-घाटगे]] || [[घाटगे|राजे-घाडगे]]: (वंश: सूर्यवंश गोत्र:कश्यप देवकः-सूर्यफुल)[कलचुरी - काळमुख सूर्यवंशी उर्फ घाटगे वंश], पाचेगाव,राजापूर, डिस्कळ(दिसकळ),मलवडी, निमसोड ता.खटाव, रायगाव, कोळ, कुकुडवाड (कराड भाग), खटाव मान काही भागात केंजळगड (सातारा जिल्हा), कुमठे,बोरगांव(बहे)(जिल्हा सागली) कागल (कोल्हापूर जिल्हा) बारामती (पुणे जिल्हा) (महाराष्ट्र, कर्नाटक). == मोरे घराणे == * [[मोरे]] - सुर्यवंश, लक्षमणपुत्र चंद्रकेतूचे वंशज, (मौर्यखंड), चंद्रगुप्त मौर्याचे कोकणात स्थलांतरित झालेले वंशज. सुरुवातीस छत्रपती शिवरायांना स्वराज्यासाठी विरोध आणि नंतर यांच्याच वंशजानी हिंदवी स्वराज्याकरिता तसेच पानिपतात स्वतःच रक्त सांडवल. जावळी, रायगड किल्ल्याचा परिसर, खटाव (सातारा जिल्हा) या गावाजवळचा वर्धनगड (महाराष्ट्र). == मोहिते घराणे == *[[मोहिते]] - चव्हानकुळी, [[तळबीड]][[जालना|, गोवेे(सातारा) येेेथील 'मोहिते इनामदार]]' [पोखले-ता.पन्हाळा येथील-मोहिते पाटील]. सरसेनापती हंबीरराव मोहिते हे वीर पुरुष. == मानकर घराणे == *'''मानकर/माणकर :''' सेनापती खंडोजी दादजी माणकर (छत्रपती शाहू पर्व) यांचे सरदार घराणे.(सरखेल तुळाजी कान्होजी आंग्रे यांचे सासरे). "रायगड जिल्हा": माणकर वाडा-खरवली, ता.माणगांव (इनामदार) "पुणे जिल्हा": सांगरुण-कातवडी, ता.हवेली. (सरपाटील मोसे खोरे) मौजे पारगाव तर्फे खेड (पाटील) ता. आंबेगाव, मानकरवाडी-मुळशी, मावळ, भोर, जुन्नर, इंदापूर या तालुक्यात आणि महाड-रायगड जिल्ह्यात उपशाखा वस्तीस आहेत. (इतिहास संशोधन-श्री.गणेश संभाजी मानकर, पुणे दि.०९.०९.२०२३) == मारणे घराणे == *[[मारणे]] - [[मुठे खोरे]] , [[मुठे मावळ]] * [['मारणे देशमुख']] * == शिर्के घराणे == * [[शिर्के]] - कोकण, श्रीरंगपूर (महाराष्ट्र). बल्लाळ होयसळ यादव यांचे वंशज == शिवले घराणे == *शिवले - हे प्रतिष्ठित मराठा घराणे आहे, "देवक वडाचे, वढू बुद्रुक तुळापूर, म ुंगे, किवळे, शिवली - भड वली व रेडग/ महाराष्ट्र. शिवले देशमुख, शिवले पाटील, शिवले चौगुले, शिवले (शिवळे ) -इनामदार ई. पदावर काम केलेले आहे. महत्त्वाचे कार्य म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराज याचे अंतिम क्रिया याच घराण्यातील वीर पुरुषांनी केली." https://www.facebook.com/Shivale070419810704981/ संभाजी महाराजांची समाधी स्थळ वढू बुद्रुक गावी आहे. == सावंत घराणे == * [[सावंत]] - सावंतवाडी, (कोकण विभाग महाराष्ट्र आणि गोवा राज्य) == गायकवाड घराणे == * [[गायकवाड]] हे सूर्यवंशी क्षत्रिय मराठा घराणे आहे. घाटगे यांच्या प्रमाणेच मंगळवेढ्याच्या सूर्यवंशी कलचुरी/काळमुख घराण्याची एक शाखा. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळापासून ते मराठा साम्राज्याच्या अंतापर्यंत या घराण्याने महत्त्वाची कामगिरी बजावली. क्षत्रियांच्या अनेक धर्मांपैकी एक असलेला धर्म म्हणजे गाईचे रक्षण करणे, गाईला कवाड दिले म्हणून गायकवाड असे या घराण्याचे नाव पडले. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पत्नी सकवारबाई यांचे माहेर गायकवाड घराणे होते. पुणे भागातील गायकवाड घराण्याने गुजरातवर स्वारी करून गुजरातमध्ये बडोदा संस्थानची स्थापना केली. सुर्वे, थोरात, काकडे, हांडे, शितोळे, खंडागळे, राऊत, सूर्यवंशी, दिनकरराव ही सर्व मराठा घराणी या गायकवाड कुळातूनच उत्पन्न झालेली आहेत. या सर्व घराण्यांचे देवक सूर्यफूल आहे. == गरुड घराणे == *'''''गरुड''''' - राष्ट्रकुट शाखा. महाराष्ट्र बेलसर, (मावळ) सांगिसे, टाकवे(खुर्द). ==शेलार घराणे == * शेलार/ [[शिलाहार]] अपरांत- यांचे कोल्हापूर व कोकण (महाराष्ट्र). == जगताप घराणे == '''[[जगताप]] -''' गुट्टीच्या सूर्यवंशी जगताप चोळ राजांचे वंशज. हे जगताप चोळ देवगिरीच्या यादवांचे मंडलिक होत. '''राजगादी''' : गुट्टी, आंध्रप्रदेश '''निशाण''' :  ध्वज स्तंभावर ऐरावत '''हरजीराजे जगताप''' हे जगताप कुळातील मुळेपुरुष आहेत. '''सरदार गोदाजीराजे जगताप''' हे  त्यांच्या शौर्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात होते. ते छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जवळचे बालपणीचे मित्र होते. शिवाजी महाराजांनी जिंकलेल्या पहिल्या किल्ल्यासाठी त्यांनी तोरणा किल्ल्यावरील हल्ल्यात भाग घेतला होता. '''सरदार खंडोजी जगताप''' '''व''' '''सरदार कृष्णाजी जगताप''':पणदरे गावातील शिवाजी महारांजांच्या सैन्याखालील मराठा सरदार . == जाधव घराणे == * हिंदुस्थान च्या इतिहासातील मातब्बर शुर घराणे म्हणजे [[जाधव]] घराणे ,या घराण्यांचा वंश मुळत: यदुकुळ भगवान श्री कृष्णाच्या कुळाशी आणि रजपुत शाखा जाडोन कुळाशी आहे. * वंश- चंद्रवंश,कुळ-यदुकुळ, देवक- पानकणीस, गोत्र -अत्री, कुळदेवी जोगेश्वरी,श्री तुळजाभवानी पश्चिम महाराष्ट्रातील काही घराण्यांचे कुलदैवत श्री जोतिर्लिंग वाडी रत्‍नागिरी जि.कोल्हापुर,आणि , काही घराण्यांचे सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील जळव येथील श्री जोतिर्लिंग आहे * हिंदवी स्वराज्याच्या महान संकल्पनेचा जन्म जिच्या उदरातुन झाला त्या स्वराज्य जननी राजमाता माॅसाहेब जिजाऊ यांचे वडील ,राजे लखुजीराव जाधव राव यांच्या घराण्याच्या अनेक शाखा महाराष्ट्रात आहेत. या घराण्याला राव हा किताब आहे. राजे जाधवराव, जाधवराव इनामदार, सरदार जाधव, जाधव-पाटील, अशी अनेक हिंदवी स्वराज्यातील मातब्बर सरदार घराणी तथा सरंजामदार घराणी महाराष्ट्रात आहेत. शंभुसिंह जाधवराव,सरसेनापती धनाजीराव जाधवराव,चंद्रसेन जाधव असे अनेक वीर योद्धे या कुळात जन्माला आहे, पैकी, * सिंदखेडराजा चे राजे जाधवराव, सासवड चे जाधवराव,भुईंज चे जाधवराव,मालेगांव ,निनाम, बहे, परींचे,साताऱ्याच्या उत्तरेस असलेले लिंब गोवे गांव चे सरदार जाधव, कोरेगांव तालुक्यातील जळगांव चे सरदार जाधव-इनामदार, उंब्रज चे सरदार जाधव इनामदार ,आर्वी चे सरदार जाधव-पाटील इनामदार. वडोली चे सरदार जाधव, पाटण तालुक्यातील काही गावे,कुंभार्ली,कराड गोळेश्वर चे जाधव, सातारा सांगली कोल्हापुर इत्यादी अनेक गावांमध्ये मातब्बर आणि मानकरी सरदार घराणी या शाखेशी जोडली आहेत * जाधव म्हणजेच देवगिरीचे यादव. या कुळातील अजून काही आडनावाचे ही पुणे जिल्ह्यातील बारा मावळातील मरळ, घारे, कडू, निगडे ही आहेत. == थोरात घराणे == *थोरात - देवक सुर्यफूल, सूर्यवंशी, गोत्र वशिष्ठ, कोल्हापूर, सांगली, सातारा, अकोले, सिन्नर, पारनेर, [[वाळकी]], [[वीरगाव]], पिंपळगाव, खुटबाव, वाळवणे, अष्टा, भूम, ओंड, कार्वे, बहे, वाळवे, येळवी,‌‌ थोरातवाडी कौठा , अनगरें ता श्रीगोंदा. छत्रपती शिवाजी महाराजांपासून पेशवेकाळापर्यंतचे सरदार घराणे. == तुंवर (तौर) घराणे == * राजेतौर ([[ठाकुर]]) कुंतलवंशीय पांडवातील अर्जुनाचे व दिल्लीपती आणि ग्वाल्हेरचा तोमर, तंवर यांचे वंशज आणि साडेबावीस गावे गोदावरी नदीच्याकाठी जहागिरदार. जिल्हा जालना आणि बीड यांच्या सीमेवर आणि कोल्हापूर येथे भोज राजाची राजधानी कसबा बीड येथील पाटीलकी आणि सावकार. == घोरपडे घराणे == *[[घोरपडे]], सिसोदे वंश, [[राजे घोरपडे]] - [[मुधोळ]], (महाराष्ट्र, कर्नाटक). संताजी घोरपडे हे घराण्यातील प्रभावशाली विरपुरुष. देवाक पाच पालवी,कुळ दैवत पाली चा खंडोबा गावे -भाडळे,जांब ,चिचंणी,डिस्कळ कआंबळएश्वर,एकाब,शिरढोण नांदगाव, तासगांव == घार्गे घराणे == * [[घर्गे-देसाई]]:- शिरोळ आणि निमसोड महाभारतातील यशोवर्धन राजाचे वंशज. == परिहार-(पऱ्हाड) घराणे == *परिहार-(पऱ्हाड)- साडेबारा गावे (वंश सूर्यवंश) गोदरी, अंचरवाडी, भालगाव, पिंप्री, डिग्रस बु, यवता, माळशेंबा, केंदूर. == कड/कडू घराणे == *बारा मावळ पैकी एक मोसे खोऱ्याचे देशमुख वतनदार *चाकणच्या ८४ गावांची सरदेशमुखी *नायगाव(पुरंदर) *शिराळा, अमरावती, अहिल्यानगर येथे उपशाखा वास्तव्यास आहेत. *कडू आडनावामध्ये ब्रिटिशकाळात चूक होऊन काही ठिकाणी "कड" हे आडनाव झालेले पाहायला मिळते *कडू घराण्याच्या इतिहास संशोधनाचे व एकीकरणाचे कार्य श्री.कृणाल कडू देशमुख करत आहेत. *https://www.instagram.com/kadu_sardar?igsh=amRucGQ3M2VuY2s2 हे कडू घराण्याचे अधिकृत पेज आहे. == काळे घराणे == १) राशीन, ता.कर्जत, जि.नगर २)घोडेगाव, ता.आबेगाव,जि.पुणे 3) कुवर बहाद्दूर-देशमुख(काळे), सिन्नर, जि.नाशिक == शिळीमकर घराणे == * शिळीमकर-देशमुख: (मूळचे शिंदे) सरदार घराणे, देशमुख गुंजन मावळ (भोर - राजगड परिसर) == काटे घराणे == *काटे घराणे :- पूने, हिंगणगाव, टाकोबाईचीवाडी, ता. फलटण<br /> == शिरोळे घराणे == *इनामदार शिरोळे पाटील घराणे - शिवाजीनगर (भांबुर्डे) पुणे शहर, पावनखिंड च्या युद्धात वीरगती झालेले शिलेदार राणोजी शिरोळे व पानिपत वीर शेखोजी शिरोळे पाटील. शिरोळे हे पुणे जिल्ह्यातील एक प्रमुख घराणं आहे. या घराण्याचे आडनाव मूळचे शिरवले होते. शिरवळे बुरुज हे रोहिडा किल्ल्याच्या सात बुरुजांपैकी एक आहे, त्यामुळे या कुटुंबाचे आडनाव शिरवळे या बुरुजावरून आले आहे. या कुटुंबाचा इतिहास मराठा साम्राज्यासाठी शौर्य आणि सेवेने चिन्हांकित आहे पावनखिंड येथे झालेल्या युद्धात बांदल सेनेत शिरोळे सरदार देखील होते त्या युद्धात वीरगती झालेले शिरोळे सरदार यांना छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी पुण्यातील भांबुर्डे आजचे छत्रपती शिवाजी नगर येथील काही जमीन इनाम म्हणून दिली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://doi.org/10.7717/peerj.19621/supp-3|title=Supplemental Information 3: Maternal characteristics of GH and non-GH participants|website=doi.org|access-date=2025-07-15}}</ref> पुढे देखील शिरोळे सरदार हे स्वराज्याच्या सेवेत होते पानिपत च्या तिसरा युद्धात शिरोळे घराण्यातील 7 कर्तबगार व्यक्ती यांना वीरगती झाल्यामुळे पेशव्यांनी त्यांना पिंपळे गुरव येथील जमीन इनाम म्हणून दिली शिरोळे कुटुंबाचा धर्म आणि जात -- हिंदू, क्षत्रिय ९६ कुळी मराठा, कुलदेव - जेजुरीचा खंडोबा, कुल देवी - तुळजापूरची तुळजाभवानी, गोत्र - शांडिल्य, देवक - सूर्यफुल (सूर्यफुल). येकोजी - १ शिरोळे (शिरवले) हे या घराण्याचे मूल पुरुष. शिरोळे वंशवृक्ष - येकोजी - (मुल पुरुष) -- शेखोजी -- राणोजी (पावनखिंडीच्या लढाईत लढले) -- रत्नोजी -- येकोजी - २ आणि मोराजी, येकोजीला तीन मुलगे होते -- जेसोजी, जोगोजी, गिरजोजी आणि मोराजीला पाच पुत्र - सुलतानजी, राणोजी, शेखोजी, आनंदराव, गोविंदराव. शिरोळे कुटुंबातील ओळखीच्या व्यक्ती आहेत -- डीआयजी अधिकारी कै. दिनकरराव आबुराव शिरोळे, महापौर व आमदार कै. भाऊसाहेब लक्ष्मणराव शिरोळे, आमदार कै. मालतीबाई माधवराव शिरोळे, माजी महापौर श्री. बाळासाहेब लक्ष्मणराव शिरोळे, आर्मी मेजर कै. कृष्णराव माधवराव शिरोळे, फर्ग्युसन महाविद्यालयाचे उपप्राचार्य कै. बाबुराव गणपतराव शिरोळे, आयआरएस अधिकारी कै. माधवराव कृष्णराव शिरोळे, डॉक्टर कै. धैर्यशील बाबुराव शिरोळे, डॉक्टर कै. धैर्यशील बाबुराव शिरोळे, अधिकारी डॉ. डॉक्टर श्री. श्रीरंग धैर्यशील शिरोळे, माजी खासदार श्री. अनिल गुलाबराव शिरोळे, मारोतीराव लक्ष्मणराव शिरोळे, माजी नगरसेवक श्री. श्रीकांत भाऊसाहेब शिरोळे, आमदार श्री. सिद्धार्थ अनिल शिरोळे, राजकीय नेते श्री. रणजित श्रीकांत शिरोळे, इ. == गोळे घराणे == *गोळे घराणे, भुजजी गोळे,धाकलोजी गोळे, रुद्रजी गोळे १५३ गावात सरनौबत गोळे ==दाभाडे घराणे == {{बदल}} *[[चऱ्होली|चऱ्होलीकर दाभाडे]] सरदार बजाजी दाभाडे पाटील ([[तळेगाव दाभाडे]]) यांना दोन मुले होती. १ले येसाजीराव व दुसरे सोमाजीराव होय. * सोमाजी बिन बजाजी दाभाडे च-होली गावच्या वतनावर आले. च-होली सरदार दाभाडे घराण्यातील सोमाजीराव दाभाडे हे मूळ पुरुष होय. सोमाजी दाभाडे यांना २ मुले होती. थोरले कृष्णाजी व '''धाकटे बाबुराव''' होय. [[कृष्णाजी दाभाडे]] यांचा अनेक ऐतिहासिक पत्रांमध्ये उल्लेख आढळतो. छत्रपती_शाहू_महाराज शाहू महाराज १६९० पासून महाराणी येसुबाईसाहैब यांचे सोबत औरंगजेबच्या कैदेत होते. औरंगजेबच्या शेवटच्या काळात शाहू राजांना सोडवण्यासाठी ज्या मराठा सरदारांनी प्रयत्नांची शिकस्त केली, त्यामध्ये सरदार कृष्णाजी दाभाडे चऱ्होलीकर ही होते. छत्रपती शाहू महाराज यांनी सुटकेनंतर दाभाडे घरण्यावर महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सोपविल्या होत्या. स्व पराक्रमाचा जोरावर त्यांनी त्या सार्थ केल्या. शाहू महाराजांनी खंडेराव दाभाडे यांना सेनापतीपदी नियुक्त केले तर, कृष्णाजी दाभाडे यांना सुभेदार व सेनाबारासहश्री म्हणून नेमले. महाराणी येसूबाई यांची दिल्लीहून सुटका करण्यासाठी गेलेल्या मराठा सैन्यात कृष्णाजी दाभाडे हे सुभेलष्कर म्हणून सामील होते. सातारा व कोल्हापूर छत्रपतींमधील वारणेच्या तहात ते उपस्थित होते. गुजरात, खान्देश, मिरज, बारामती, कोकण, दिल्लीमधील लढ्यात त्यांचा सहभाग होता. त्यांच्या पराक्रमावर खुश होऊन शाहू छत्रपतीकडून त्यांना अनेक गावची वतनदारी मिळाले होती. त्यांना १२ गावांची जहागिरी होती, त्यापैकी चऱ्होली हे प्रमुख वतनाचे गाव आहे. इ स 1725 मध्ये चऱ्होली येथील डोंगरावर वाघेश्वर महादेवाचे मंदिर सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे यांनी बांधले. श्रीमंत सुभेदार श्री कृष्णाजी दाभाडे यांचा कार्याचा सन्मान म्हणून चऱ्होली ग्रामस्थच्या वतीने व श्री सागर दाभाडे आणि दाभाडे घराणे यांच्या विशेष प्रयत्नांमधून चऱ्होली येथील प्रमुख चौकाला "श्रीमंत सुभेदार कृष्णाजी दाभाडे" चौक असे नामकरण पूर्वी करण्यात आले होते. शिवाय मरकड रोडला इंद्रायणी नदीवर असणाऱ्या पुलाला "श्रीमंत सरसेनापती खंडेराव दाभाडे सरकार"पूल असे नामकरण करण्यात आले आहे. = मराठा राज्ये = ब्रिटिशांच्या भारतातील आगमनापूर्वी भारतावर मराठ्यांचे साम्राज्य होते. भारत देशावर ब्रिटिश सत्ता येण्यापुर्वी भारताच्या अटक ते कटक (पुर्व-पश्चिम दिशा), पंजाब-हरियाना ते तंजावर (उत्तर-दक्षिण दिशा) या भूभागावर सातारा(चक्रवर्ती राजधानी) अंकित अनेक मराठी महाराजांची बडोदा, धार, ईंदौर, ग्वाल्हेर, तंजावर अशी राज्ये तसेच मराठी सरदारांची संस्थाने होती. * [[अक्कलकोट]] * [[इचलकरंजी]] * [[इंदूर]] * [[औंध]] * [[कुरुंदवाड]] * [[कोल्हापूर]] * [[ग्वाल्हेर|ग्वाल्ह]].[[ग्वाल्हेर|र]] * [[धनुर]] * [[जत]] * [[जव्हार]] * [[झांशी]] * [[तंजावर]] * [[देवास]] (थोरली पाती, धाकटी पाती) * [[धार]] * [[नागपूर]] * [[फलटण]] * [[बडोदे]] * [[भोर]] * [[मुळशी]] * [[मुधोळ]] * [[सांदूर]] ([[कर्नाटक]]) * [[सांगली]] * [[सातारा]] * [[सावंतवाडी]] * म्हसवड * मलवडी *[[घाटगे|बुध]] * (कागल ) * (जावळी) *भाळवणी * भूम {{मराठा साम्राज्य}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:याद्या]] ==दांडाईत घराणे== ई.१८ ते १९ व्या शतकात भारत स्वातंत्र्य होण्याच्या अगोदर दांडाईत घराणे हे निजामकालीन शुरविर -दानविर मराठा घराणे आहे. या घराण्याला निजामकालीन पट्टेदार(जमिनदार)हि उपाधी होती.दांडाईत घराणे हे मुळचे पुरातन ब्राम्हणखेडा कल्याणी तिरावर वसलेले गावचे (पुरातन ब्राम्हणखेडा). ई.स.१८६७-६८ साली पुरातन ब्राम्हणखेडा हे गाव कल्याणी नदीला महापुर आल्याने या महापुरात नेस्तनाबूत झाले.आज इ.स.२०२४ रोजी सुद्धा या पुरातन ब्राम्हणखेडा या गावाचे आवशेस सापडते पहायला मिळतात येथे पुरातन गाव स्थीर होते याची साक्ष म्हणुन पवन पुत्र मारोतीरायाचे मंदिर येथे पहावयास मिळते तसेच गावगढीचे आवशेस पांढरी माती पहावयास मिळते. गाव महापुरात वाहुन गेले पण मारोतीरायाचे मंदिर येथे स्थिर उभे राहिले म्हणुन गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी त्यांच्या मोठ्या मुलांचे नाव(मारोती गोविंदा दांडाईत) ठेवले. त्या महापुरात नंतर पुन्हा गाव वस्ती स्थीरवण्यासाठी गोविंदा देवराव दांडाईत यांनी नविन ब्राम्हण खेडा या गाव उभारण्यासाठी आपली स्वतःची २३ एक्कर जमिन गावांसाठी दानपत्र करून दिली.हे दानपत्रक पुरविच्या निजामकालीन हैद्राबाद संस्थानातकडे आहे. <nowiki>*</nowiki>गोविंदा देवराव दांडाईत यांची वंशवाळ* ता.जालना जि.औरंगाबाद महाराष्ट्र भारत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://accounts.google.com/v3/signin/identifier?continue=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&emr=1&followup=https%3A%2F%2Fmail.google.com%2Fmail%2Fu%2F0%2F&ifkv=Ab5oB3oJayiARpbMfjfkFVhfeoBi70YZI8-0avgWMzs9HWGmnya1F3Wy_9AV1tqD0RzWHD1O3YI4&osid=1&passive=1209600&service=mail&flowName=GlifWebSignIn&flowEntry=ServiceLogin&dsh=S-1153905163%3A1723989572204402&ddm=0|title=Gmail|website=accounts.google.com|access-date=2024-08-18}}</ref>[अपत्ये: ४ मुल] १#)मारोती गोविंदा दांडाईत(अपत्ये नाही) २) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २ मुलं) ३)मंजाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुली) ४)लहानूजी गोविंदा दांडाईत (अपत्ये नाही) २#) आबाजी गोविंदा दांडाईत(अपत्ये २मुल) १#)बाबुराव आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३मुल २मुली) १/तुकाराम बाबुराव दांडाईत (अपत्ये १मुलगी) २)भाऊराव बाबुराव दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं २मुली) ३) बाबासाहेब बाबुराव दांडाईत (अपत्ये २मुल १मुलगी) २#)(२/पिराजी आबाजी दांडाईत(अपत्ये ३ मुलं १मुलगी) १)त्र्यंबकराव पिराजी दांडाईत(अपत्ये ४मुल १मुलगी) २)लिंबाजी पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल) ३)जनार्दन पिराजी दांडाईत(अपत्ये २मुल १मुलगी) ३#)३/मंजाजी गोविंदा दांडाईत( २मुली ) 5s8wgxilur6f55hw3qikj76f8uqwlgr 0 78674 2682437 2633228 2026-05-03T09:40:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682437 wikitext text/x-wiki {{भाषांतर|en}} मुंबई येथे असलेल्या हिंदी चित्रपट सृष्टीला अनौपचारिकपणे '''बॉलिवुड''' असे म्हणतात. बऱ्याचदा बॉलिवुड ही संज्ञा संपूर्ण भारतीय चित्रपटसृष्टीसाठी वापरली जाते, परंतु प्रत्यक्षात बॉलिवुड हा भारतीय चित्रपटसृष्टीचा एक हिस्सा आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,985129,00.html?internalid=atm100|title=Hooray for Bollywood!(हुर्रे फॉर बॉलिवुड!)|लेखक=रिचर्ड कॉर्लिस|प्रकाशक=टाईम मॅगझिन|दिनांक=१६ सप्टेंबर १९९६|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2010-06-09|archive-date=2013-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523095209/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,985129,00.html?internalid=atm100|url-status=dead}}</ref> बॉलीवूड भारतातील सगळ्यात मोठी चित्रपटसृष्टी असून, ती जगातील मोठ्या चित्रपटसृष्टींपैकी आहे, त्यामुळे त्याला स्वप्न नागरी असेही म्हणतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|लेखक=पिपा डि ब्र्यून; निलोफर वेंकटरामन; किथ बेन|title=Frommer's India(फ्रॉमर्स इंडिया)|वर्ष=२००६|प्रकाशक=फ्रॉमर्स|आयएसबीएन=0471794341|पृष्ठ=५७९|भाषा=इंग्लिश}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|लेखक=वास्को, जॅनेट|title=How Hollywood works(हाऊ हॉलीवूड वर्क्स)|वर्ष=२००३|प्रकाशक=सेज|आयएसबीएन=0761968148|पृष्ठ=१८५|भाषा=इंग्लिश}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|लेखक= के. झा; सुभाष|title=The Essential Guide to Bollywood(द इसेन्शियल गाईड टू बॉलिवुड)|भाषा=इंग्लिश|वर्ष=२००५|प्रकाशक=रोली बुक्स|आयएसबीएन=8174363785|पृष्ठ=१९७०}}</ref> बॉलीवूडला औपचारिकपणे हिंदी सिनेमा म्हणून संबोधले जाते,<ref name="britannica">{{स्रोत पुस्तक|author=Gulzar; Nihalani, Govind; Chatterji, Saibal|title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|year=2003|publisher= Encyclopaedia Britannica (India) Pvt Ltd.|isbn=8179910660|pages=10–18}}</ref> परंतु या हिंदी चित्रपटांत काव्यात्मक उर्दू शब्दांचा वारंवार वापर सामान्य आहे. संवाद आणि गाण्यांमध्येही भारतीय इंग्रजीचा वाढता वापर आहे. इंग्रजी शब्द आणि वाक्प्रचार किंवा अगदी संपूर्ण वाक्यांसह संवाद दर्शविणारे चित्रपट दुर्लभ नाहीत.<ref>{{स्रोत बातमी|title=English is recast in Indian films|दुवा=http://www.guardian.co.uk/education/2008/oct/17/bollywood-english|author=Ramesh, Randeep|publisher=''[[द गार्डियन]]''|date=24 October 2008|accessdate=2008-11-18 | location=London}}</ref> == नावाची व्युत्पत्ती == बॉलिवुड हे नाव [[मुंबई]]चे इंग्रजी नाव ''बॉम्बे'' आणि अमेरिकेतील [[हॉलिवूड]] या शहराच्या नावांचे मिश्रण आहे.<ref name="portmanteau">{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Rajghatta, Chidanand|title=Bollywood in Hollywood|दिनांक=6 July 2008|ॲक्सेसदिनांक=2009-02-20|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/Columnists/C_Rajghatta_Bollywood_in_Hollywood/articleshow/3201937.cms|प्रकाशक=''[[टाइम्स ऑफ इंडिया]]''}}</ref> हॉलिवूड [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] चित्रपटव्यवसायाचे केंद्र समजले जाते. हॉलीवूड हे एक ठिकाण असले तरी बॉलीवूड नावाचे कोणतेही ठिकाण नाही. हा उद्योग हॉलीवूडचा गरीब चुलत भाऊ आहे असे म्हणत जरी काहीजण या नावाची निंदा करत असत.<ref name="portmanteau"/><ref>{{स्रोत पुस्तक|author=Crusie, Jennifer;Yeffeth, Glenn|title=Flirting with Pride & Prejudice|year=2005|publisher=BenBella Books, Inc.|isbn=1932100725|pages=92}}</ref> "बॉलीवूड" या शब्दाचा उगम १९७० च्या दशकात झाला. या शब्दाचे श्रेय घेण्यासाठी गीतकार, चित्रपट निर्माते आणि अभ्यासक अमित खन्ना,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Amit Khanna: The Man who saw ‘Bollywood’|author=Subhash K Jha|date=8 April 2005|publisher=[[Sify]]|दुवा=http://sify.com/movies/bollywood/fullstory.php?id=13713296|accessdate=2009-05-31}}</ref> आणि पत्रकार बेविंदा कोलाको यांच्यासह अनेक वेगवेगळ्या लोकांनी दावा केला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=On the Bollywood beat|author=Anand|publisher=द हिंदू|date=7 March 2004|दुवा=http://www.hindu.com/lr/2004/03/07/stories/2004030700390600.htm|accessdate=2009-05-31|archive-date=2004-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20040403234115/http://www.hindu.com/lr/2004/03/07/stories/2004030700390600.htm|url-status=dead}}</ref> "बॉलीवूड" हे नामकरण "टॉलीवूड"वरून आल्याचाही समज आहे. टॉलीवूड हे नाव १९३२पासून [[पश्चिम बंगाल]]च्या सिनेमाचा संदर्भ देण्यासाठी वापरले जात होते. बंगाली चित्रपट उद्योग [[कोलकाता]]जवळील [[टॉलीगंज]] येथे केंद्रित असल्याने असे असावे. "बॉलीवूड" हे नाव नंतर उदयास आले असावे असाही समज आहे. याला कारण मुंबईमधील चित्रपट उद्योग भारतीय चित्रपट उद्योगाचे केंद्र म्हणून टॉलीगंज येथील चित्रपटसृष्टीनंतर पुढे आला.<ref name=Sarkar>{{citation|first=Bhaskar|last=Sarkar|title=The Melodramas of Globalization|journal=Cultural Dynamics|year=2008|volume=20|pages=31–51 [34]|quote=Madhava Prasad traces the origin of the term to a 1932 article in the ''[[American Cinematographer]]'' by Wilford E. Deming, an American engineer who apparently helped produce the first Indian sound picture. At this point, the Calcutta suburb of Tollygunje was the main center of film production in India. Deming refers to the area as Tollywood, since it already boasted two studios with ‘several more projected’ (Prasad, 2003) ‘Tolly’, rhyming with ‘Holly’, got hinged to ‘wood’ in the Anglophone Indian imagination, and came to denote the Calcutta studios and, by extension, the local film industry. Prasad surmises: ‘Once Tollywood was made possible by the fortuitous availability of a half-rhyme, it was easy to clone new Hollywood babies by simply replacing the first letter’ (Prasad, 2003).}}</ref> == इतिहास == [[चित्र:Alam Ara poster, 1931.jpg|thumb|right|200px|[[आलम आरा]] या सर्वप्रथम भारतीय बोलपटाचे जाहिरातचित्र]] [[चित्र:Awaara.jpg|thumb|200px|[[Nargis]] and [[Raj Kapoor]] in ''[[Awaara]]'' (1951), also directed and produced by Kapoor. It was nominated for the [[Palme d'Or|Grand Prize]] of the [[1951 Cannes Film Festival]].|दुवा=Special:FilePath/Awaara.jpg]] [[चित्र:GuruDutt.jpg|thumb|200px|[[Guru Dutt]] in ''[[Pyaasa]]'' (1957), for which he was the director, producer and leading actor. It is one of [[Time magazine's "All-TIME" 100 best movies]].]] १३ मे १९१३ रोजी [[दादासाहेब फाळके]] यांचा ''[[राजा हरिश्चंद्र (चित्रपट)|राजा हरिश्चंद्र]]'' हा भारतात निर्मित झालेला सर्वप्रथम चित्रपट होता. १९३० च्या सुमारास येथे दरवर्षी २००पेक्षा अधिक चित्रपटांची निर्मिती होऊ लागली होती.<ref name="britannica2">{{स्रोत पुस्तक|लेखक=Gulzar; Nihalani, Govind; Chatterji, Saibal|title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|वर्ष=२००३|प्रकाशक= Encyclopaedia Britannica (India) Pvt Ltd.|isbn=8179910660|pages=136–137}}</ref> १९३१मध्ये प्रदर्शित झालेला [[आलम आरा (हिंदी चित्रपट)|आलम आरा]] हा [[अरदेशर इरानी]]चा चित्रपट सफल झाला. यानंतर बॉलिवुड तसेच इतर भाषांतील बोलपट प्रदर्शित होऊ लागले. १९३० आणि ४०ची दशके भारतात मोठ्या घडामोडींचा काळ होता. [[महामंदी (१९२९)|जागतिक मंदी]]ची झळ भारतातही बसत होती तसेच [[दुसरे महायुद्ध]]ही याच काळात झाली. याच दरम्यान [[भारतीय स्वातंत्र्यसंग्राम]] आणि त्यानंतरची [[फाळणी]] आणि त्यातील हिंसाचार भारतीय समाजाला बसलेले मोठे झटके होते. या काळातील बव्हंश बॉलीवूट चित्रपट यांकडे दुर्लक्ष करणारे पळवादी चित्रपट होते. तरीही काही चित्रपट निर्माते आणि दिग्दर्शकांनी सामाजिक प्रश्नांना हात घातला तर काहींनी स्वातंत्र्यलढा आपल्या चित्रपटांचे नेपथ्य म्हणून वापरले.<ref name="britannica2"/> १९३७मध्ये आलम आरा चित्रपटाचे निर्माने अरदेशर इरानी यांनी [[किसान कन्या (१९३७ चित्रपट)|किसान कन्या]] हा रंगीत चित्रपट काढला. त्यानंतर लगेचच त्यांनी [[मदर इंडिया (१९३७ चित्रपट)|मदर इंडिया]] हा दुसरा रंगीत चित्रपटही काढला परंतु भारतात रंगीत चित्रपट १९५०पर्यंत फारसे प्रचलित झाले नाहीत. या काळात भव्य, गीत-संगीतमय प्रेमकथा आणि अतिरंजित नाट्यकथा असलेले चित्रपटांचा सुळसुळाट होता. === सुवर्णयुग === Following [[Indian independence movement|India's independence]], the period from the late 1940s to the 1960s are regarded by film historians as the "Golden Age" of Hindi cinema.Following [[Indian independence movement|India's independence]], the period from the late 1940s to the 1960s are regarded by film historians as the "Golden Age" of Hindi cinema.<ref>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|प्रकाशक=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=17}}</ref><ref>{{citation|title=Gender, Nation, and Globalization in Monsoon Wedding and Dilwale Dulhania Le Jayenge|first=Jenny|last=Sharpe|journal=Meridians: feminism, race, transnationalism|volume=6|issue=1|year=2005|pages=58–81 [60 & 75]}}</ref><ref>{{citation|first=Sharmistha|last=Gooptu|title=Reviewed work(s): ''The Cinemas of India'' (1896-2000) by Yves Thoraval|journal=[[Economic and Political Weekly]]|volume=37|issue=29|year=2002|date=July 2002|pages=3023–4}}</ref> Some of the most critically-acclaimed Hindi films of all time were produced during this period. Examples include the [[Guru Dutt]] films ''[[Pyaasa]]'' (1957) and ''[[Kaagaz Ke Phool]]'' (1959) and the [[Raj Kapoor]] films ''[[Awaara]]'' (1951) and ''[[Shree 420]]'' (1955). These films expressed social themes mainly dealing with working-class urban life in India; ''Awaara'' presented the city as both a nightmare and a dream, while ''Pyaasa'' critiqued the unreality of city life.<ref name=Gokulsing-18>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=18}}</ref> Some of the most famous [[epic film]]s of Hindi cinema were also produced at the time, including [[Mehboob Khan]]'s ''[[Mother India]]'' (1957), which was nominated for the [[Academy Award for Best Foreign Language Film]],<ref>{{imdb शीर्षक|id=0050188|title=Mother India}}</ref> and [[K. Asif]]'s ''[[Mughal-e-Azam]]'' (1960).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Film Festival - Bombay Melody {{मृत दुवा}}|publisher=[[University of California, Los Angeles]]|date=17 March 2004|दुवा=http://www.international.ucla.edu/calendar/showevent.asp?eventid=1618|accessdate=2009-05-20}}</ref> [[V. Shantaram]]'s ''[[Do Aankhen Barah Haath]]'' (1957) is believed to have inspired the [[Cinema of the United States|Hollywood]] film ''[[The Dirty Dozen]]'' (1967).<ref name=Bobby>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Do Ankhen Barah Haath (1957)|author=Bobby Sing|publisher=Bobby Talks Cinema|date=10 February 2008|दुवा=http://bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid041609102834|accessdate=2009-05-30|archive-date=2012-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114034802/http://bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid041609102834|url-status=dead}}</ref> ''[[Madhumati]]'' (1958), directed by [[Bimal Roy]] and written by [[Ritwik Ghatak]], popularized the theme of [[reincarnation]] in [[Reincarnation in popular western culture|Western popular culture]].<ref name=Doniger-35/> Other acclaimed mainstream Hindi filmmakers at the time included [[Kamal Amrohi]] and [[Vijay Bhatt]]. Successful actors at the time included [[Dev Anand]], [[Dilip Kumar]], Raj Kapoor and Guru Dutt, while successful actresses included [[Nargis]], [[Meena Kumari]], [[Nutan]], [[Madhubala]], [[Waheeda Rehman]] and [[Mala Sinha]].<ref name="actorsuntil90"/> While commercial Hindi cinema was thriving, the 1950s also saw the emergence of a new [[Parallel Cinema]] movement.<ref name=Gokulsing-18/> Though the movement was mainly led by [[Bengali cinema]], it also began gaining prominence in Hindi cinema. Early examples of Hindi films in this movement include [[Chetan Anand (producer & director)|Chetan Anand]]'s ''[[Neecha Nagar]]'' (1946)<ref name="Hindu">[http://www.thehindu.com/fr/2007/06/15/stories/2007061551020100.htm Maker of innovative, meaningful movies]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527160033/http://www.thehindu.com/fr/2007/06/15/stories/2007061551020100.htm|date=2009-05-27}} ''[[द हिंदू]]'', 15 June 2007</ref> and Bimal Roy's ''[[Two Acres of Land]]'' (1953). Their critical acclaim, as well as the latter's commercial success, paved the way for Indian [[Neorealism (art)|neorealism]]<ref name=filmreference>[http://www.filmreference.com/Films-De-Dr/Do-Bigha-Zamin.html Do Bigha Zamin at filmreference]</ref> and the ''Indian New Wave''.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Do Bigha Zamin: Seeds of the Indian New Wave{{मृत दुवा}}|author=Srikanth Srinivasan|publisher=Dear Cinema|date=4 August 2008|दुवा=http://dearcinema.com/review-do-bigha-zamin-bimal-roy|accessdate=2009-04-13}}</ref> Some of the internationally-acclaimed Hindi filmmakers involved in the movement included [[Mani Kaul]], [[Kumar Shahani]], [[Ketan Mehta]], [[Govind Nihalani]], [[Shyam Benegal]] and [[Vijaya Mehta]].<ref name=Gokulsing-18/> Ever since the [[Social realism|social realist]] film ''Neecha Nagar'' won the [[Palme d'Or|Grand Prize]] at the [[1946 Cannes Film Festival|first Cannes Film Festival]],<ref name=Hindu/> Hindi films were frequently in competition for the [[Palme d'Or]] at the [[Cannes Film Festival]] throughout the 1950s and early 1960s, with some of them winning major prizes at the festival.<ref name=passionforcinema>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=India and Cannes: A Reluctant Courtship|publisher=Passion For Cinema|year=2008|दुवा=http://passionforcinema.com/india-and-cannes-a-reluctant-courtship|accessdate=2009-05-20}}</ref> [[Guru Dutt]], while overlooked in his own lifetime, had belatedly generated international recognition much later in the 1980s.<ref name=passionforcinema/><ref>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|pages=18–9}}</ref> Dutt is now regarded as one of the greatest [[Asian cinema|Asian filmmakers]] of all time, alongside the more famous Indian Bengali filmmaker [[Satyajit Ray]]. The 2002 ''[[Sight & Sound]]'' critics' and directors' poll of greatest filmmakers ranked Dutt at #73 on the list.<ref name=Lee>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=A Slanted Canon|author=Kevin Lee|publisher=Asian American Film Commentary|date=2002-09-05|दुवा=http://www.asianamericanfilm.com/archives/000026.html|accessdate=2009-04-24|archive-date=2012-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218224432/http://www.asianamericanfilm.com/archives/000026.html|url-status=dead}}</ref> Some of his films are now included among the [[Films considered the greatest ever|greatest films of all time]], with ''[[Pyaasa]]'' (1957) being featured in [[Time magazine's "All-TIME" 100 best movies]] list,<ref name=Time>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.time.com/time/2005/100movies/the_complete_list.html|title=[[Time magazine's "All-TIME" 100 best movies|All-Time 100 Best Movies]]|year=2005|accessdate=2008-05-19|work=[[Time (magazine)|Time]]|publisher=Time, Inc.|archive-date=2007-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070314020006/http://www.time.com/time/2005/100movies/the_complete_list.html|url-status=dead}}</ref> and with both ''Pyaasa'' and ''[[Kaagaz Ke Phool]]'' (1959) tied at #160 in the 2002 ''Sight & Sound'' critics' and directors' poll of all-time greatest films. Several other Hindi films from this era were also ranked in the ''Sight & Sound'' poll, including [[Raj Kapoor]]'s ''[[Awaara]]'' (1951), [[Vijay Bhatt]]'s ''[[Baiju Bawra (1952 film)|Baiju Bawra]]'' (1952), [[Mehboob Khan]]'s ''[[Mother India]]'' (1957) and [[K. Asif]]'s ''[[Mughal-e-Azam]]'' (1960) all tied at #346 on the list.<ref name=Cinemacom>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=2002 Sight & Sound Top Films Survey of 253 International Critics & Film Directors|publisher=Cinemacom|year=2002|दुवा=http://www.cinemacom.com/2002-sight-sound.html|accessdate=2009-04-19}}</ref> === आधुनिक काळ === In the late 1960s and early 1970s, romance movies and action films starred actors like [[Rajesh Khanna]] and [[Dharmendra]], and actresses like [[Sharmila Tagore]], [[Mumtaz (actress)|Mumtaz]], [[Leena Chandavarkar]] and [[Helen (actress)|Helen]]. In the mid-1970s, romantic confections made way for gritty, violent films about gangsters (see [[Indian mafia]]) and bandits. [[अमिताभ बच्चन]], the star known for his "angry young man" roles, rode the crest of this trend with actors like [[Mithun Chakraborty]] and [[Anil Kapoor]], which lasted into the early 1990s. Actresses from this era included [[Hema Malini]], [[Jaya Bachchan]] and [[Rekha]].<ref name="actorsuntil90">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=The Present{{मृत दुवा}}|author=Ahmed, Rauf|publisher=[[रीडिफ.कॉम]]|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/millenni/rauf2.htm|accessdate=2008-06-30}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Some Hindi filmmakers such as [[Shyam Benegal]] continued to produce realistic [[Parallel Cinema]] throughout the 1970s,<ref name=Rajadhyaksa96-685>Rajadhyaksa, 685</ref> alongside [[Mani Kaul]], [[Kumar Shahani]], [[Ketan Mehta]], [[Govind Nihalani]] and [[Vijaya Mehta]].<ref name=Gokulsing-18/> However, the 'art film' bent of the Film Finance Corporation came under criticism during a Committee on Public Undertakings investigation in 1976, which accused the body of not doing enough to encourage commercial cinema. The 1970s thus saw the rise of commercial cinema in the form of enduring films such as ''[[Sholay]]'' (1975), which solidified Amitabh Bachchan's position as a lead actor. The devotional classic ''[[Jai Santoshi Ma]]'' was also released in 1975.<ref name=Rajadhyaksa96-688>Rajadhyaksa, 688</ref> Another important film from 1975 was ''[[Deewar (1975 film)|Deewar]]'', directed by [[Yash Chopra]] and written by [[Salim-Javed]]. A [[crime film]] pitting "a policeman against his brother, a gang leader based on real-life smuggler [[Haji Mastan]]", portrayed by Amitabh Bachchan, it was described as being “absolutely key to Indian cinema” by [[Danny Boyle]].<ref name=Kumar/> The most internationally-acclaimed Hindi film of the 1980s was [[Mira Nair]]'s ''[[Salaam Bombay!]]'' (1988), which won the [[Camera d'Or]] at the [[1988 Cannes Film Festival]] and was nominated for the [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]. During the late 1980s and early 1990s, the pendulum swung back toward family-centric romantic musicals with the success of such films as ''[[Qayamat Se Qayamat Tak]]'' (1988), ''[[Maine Pyar Kiya]]'' (1989), ''[[Hum Aapke Hain Kaun]]'' (1994) and ''[[Dilwale Dulhania Le Jayenge]]'' (1995), making stars out of a new generation of actors (such as [[आमिर खान]], [[सलमान खान]] and [[शाहरुख खान]]) and actresses (such as [[Sridevi]], [[माधुरी दिक्षित]], [[जुही चावला]] and [[Kajol]]).<ref name="actorsuntil90"/> In that point of time, action and comedy films were also successful, with actors like [[Govinda (actor)|Govinda]] and [[अक्षय कुमार]] and actresses such as [[रवीना टंडन]] and [[करिश्मा कपूर]] appearing in films of this genre. Furthermore, this decade marked the entry of new performers in [[Art films|arthouse]] and independent films, some of which succeeded commercially, the most influential example being ''[[Satya (film)|Satya]]'' (1998), directed by [[Ram Gopal Varma]] and written by [[Anurag Kashyap (director)|Anurag Kashyap]]. The critical and commercial success of ''Satya'' led to the emergence of a distinct genre known as ''[[Mumbai noir]]'',<ref name=Nayar>{{स्रोत बातमी| title = Bollywood on the table| author = Aruti Nayar| work = The Tribune| date = 2007-12-16| accessdate = 2008-06-19| url = http://www.tribuneindia.com/2007/20071216/spectrum/main11.htm}}</ref> urban films reflecting social problems in the city of [[मुंबई]].<ref name=Jungen>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Urban Movies: The Diversity of Indian Cinema|author=Christian Jungen|publisher=[[FIPRESCI]]|date=4 April 2009|दुवा=http://www.fipresci.org/festivals/archive/2009/fribourg/indian_cinema_chjungen.htm|accessdate=2009-05-11}}</ref> This led to a resurgence of [[Parallel Cinema]] by the end of the decade.<ref name=Nayar/> These films often featured actors like [[Nana Patekar]], [[मनोज बाजपाई]], [[मनीषा कोइराला]], [[तब्बू]] and [[Urmila Matondkar]], whose performances were usually critically approved. The 2000s saw a growth in Bollywood's popularity in the world. This led the nation's filmmaking to new heights in terms of quality, cinematography and innovative story lines as well as technical advances in areas such as special effects, animation, etc.<ref name="Us popularity">Anita N. Wadhwani. [http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2006&m=August&x=20060809124617nainawhdaw0.8614466 "Bollywood Mania" Rising in United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080109214446/http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2006&m=August&x=20060809124617nainawhdaw0.8614466 |date=2008-01-09 }}. USinfo. (9 August 2006. retrieved on 12 November 2007.</ref> Some of the largest production houses, among them [[Yash Raj Films]] and [[Dharma Productions]] were the producers of new modern films.<ref name="Us popularity"/> The opening up of the overseas market, more Bollywood releases abroad and the explosion of multiplexes in big cities, led to wider box office successes in India and abroad, including ''[[Lagaan]]'' (2001), ''[[Devdas (2002 film)|Devdas]]'' (2002), ''[[Koi... Mil Gaya]]'' (2003), ''[[Kal Ho Naa Ho]]'' (2003), ''[[Veer-Zaara]]'' (2004), ''[[Rang De Basanti]]'' (2006), ''[[Lage Raho Munnabhai]]'' (2006), ''[[Krrish]]'' (2006), ''[[Dhoom 2]]'' (2006), ''[[Om Shanti Om]]'' (2007), ''[[Chak De India]]'' (2007), ''[[Rab Ne Bana Di Jodi]]'' (2008), ''[[Ghajini (2008 film)|Ghajini]]''(2008) and ''[[3 Idiots]]'' (2009), delivering a new generation of popular actors ([[Hrithik Roshan]], [[अभिषेक बच्चन]]) and actresses ([[Aishwarya Rai]], [[प्रीती झिंटा]], [[राणी मुखर्जी]], [[करीना कपूर]] and [[Priyanka Chopra]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20100127357&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=bollywood |title=संग्रहित प्रत |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100126075759/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20100127357&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=bollywood |url-status=dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Who is the next Bollywood queen?|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/India_Buzz/Who_is_the_next_Bollywood_queen/articleshow/3085603.cms|author=Tridevi, Tanvi|date=31 May 2008|accessdate=2009-04-02|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|publisher=BoxOfficeIndia.Com|title=Top Actress{{मृत दुवा}}|दुवा=http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=top_actress|accessdate=2008-01-08|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017104803/http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=top_actress|url-status=dead}}</ref>), and keeping the popularity of actors of the previous decade. Among the mainstream films, ''Lagaan'' won the Audience Award at the [[Locarno International Film Festival]] and was nominated for Best Foreign Language Film at the [[74th Academy Awards]], while ''Devdas'' and ''Rang De Basanti'' were both nominated for the [[BAFTA Award for Best Film|BAFTA Award for Best Foreign Language Film]]. The Hindi film industry has preferred films that appeal to all segments of the audience (see the discussion in Ganti, 2004, cited in references), and has resisted making films that target narrow audiences. It was believed that aiming for a broad spectrum would maximise box office receipts. However, filmmakers may be moving towards accepting some box-office segmentation, between films that appeal to rural Indians, and films that appeal to urban and overseas audiences. ==बाॅलिवुडचे हिंदी चरित्रपट (कंसात चरित्र नायकाचे नाव)== * शहीद उधमसिंग (२०००) * गांधी : माय फादर (हिरालाल गांधी) - २००७ * गुरू ([[धीरुभाई अंबानी]]) - २००७ * ज़िला गोरखपूर (मुख्यमंत्री [[योगी आदित्यनाथ]]) - २०१८ * गौर हरी दास्तान (गौर हरी दास) (दिग्दर्शक - अनंत महादेवन, २०१५) * झॉंसी की रानी (१९५५) * द डर्टी पिक्चर ([[सिल्क स्मिता]]) - २०११ * दंगल ([[गीता फोगट]]) - २०१६ * एम.एस. धोनी : द अन्‌टोल्ड स्टोरी (हिंदी, २०१६) * नीरजा ([[नीरजा भानोत]]) - २०१६ * पवन सिंग तोमार (२०१२) * पूर्णा (मालावत पूर्णा) (दिग्दर्शक - राहुल बोस, २०१७) * बॅंडिट क्वीन ([[फूलनदेवी]]) - १९९४ * डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर (दिग्दर्शक - जब्बार पटेल, २०००) * बुधिया सिंग :बाॅर्न टु रन (हिंदी, २०१६) * ब्लॅक फ्रायडे (शहीद आझमी) - २००४ * भाग मिल्खा भाग ([[मिल्खासिंग]]) - २०१३ * मणिकर्णिका - ([[झाशीची राणी]]) - २०१७ * मांझी द माऊंटन मॅन (दशरथ मांझी) - २०१५ * द मेकिंग आॅफ महात्मा ([[महात्मा गांधी]]) - (दिग्दर्शक - श्याम बेनेगल, १९९६) * मेरी कोम (२०१४) * मैं और चार्लस (चार्लस शोभराज) - २०१५ * रंग रसिया ([[राजा रविवर्मा]]) २००८ * शहीद (शहीद आझमी) - २०१३ * संजू ([[संजय दत्त]]) - २०१८ * सरदार ([[वल्लभभाई पटेल]]) - १९९३ * [[सरबजित]] - २ ==मराठी चरित्रपट== * एक अलबेला ([[भगवान आबाजी पालव|भगवान]]) * संत एकनाथ महाराज (दिग्दर्शक - राजू फुलकर) * तुकाराम (दिग्दर्शक - चंद्रकांत कुलकर्णी, २०१२) * संत [[तुकाराम]] (१९३१), ('''१९३६'''), (२००२), (१९६५) * डाॅ. प्रकाश बाबा आमटे ([[प्रकाश आमटे]]) * [[बालगंधर्व]] * लोकमान्य : एक युगपुरुष ([[लोकमान्य टिळक]]) * वीर सावरकर (निर्माते - [[सुधीर फडके]]) * व्हॉट अबाऊट सावरकर? (दिग्दर्शक - रूपेश केतकर आणि नितीन गावडे, २०१५) * हरिश्चंद्राची फॅक्टरी ([[दादासाहेब फाळके]]) * संत [[ज्ञानेश्वर]] == Influences == Gokulsing and Dissanayake identify six major influences that have shaped the conventions of Indian popular cinema:<ref name=Gokulsing>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=Gokulsing|first=K. Moti|coauthors= Dissanayake, Wimal|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|pages=98–99}}</ref> * The ancient '''[[Indian epic poetry|Indian epics]]''' of ''[[Mahabharata]]'' and ''[[Ramayana]]'' which have exerted a profound influence on the thought and imagination of Indian popular cinema, particularly in its narratives. Examples of this influence include the techniques of a [[side story]], [[back-story]] and [[story within a story]]. Indian popular films often have plots which branch off into sub-plots; such narrative dispersals can clearly be seen in the 1993 films ''[[Khalnayak]]'' and ''[[Gardish]]''.<ref name=Gokulsing/> * Ancient '''[[Sanskrit drama]]''', with its highly stylized nature and emphasis on spectacle, where [[Classical Indian music|music]], [[Classical Indian dance|dance]] and gesture combined "to create a vibrant artistic unit with dance and mime being central to the dramatic experience." Sanskrit dramas were known as ''[[Natya Shastra|natya]]'', derived from the root word ''nrit'' (dance), characterizing them as specacular dance-dramas which has continued Indian cinema.<ref name=Gokulsing/> The theory of ''[[Rasa (aesthetics)|rasa]]'' dating back to ancient Sanskrit drama is believed to be one of the most fundamental features that differentiate Indian cinema, particularly Hindi cinema, from that of the Western world.<ref>{{citation|title=Bollywood, Rasa and Indian Cinema: Misconceptions, Meanings and Millionaire|author=Matthew Jones|journal=Visual Anthropology|volume=23|issue=1|date=January 2010|pages=33–43|doi=10.1080/08949460903368895}}</ref> * The traditional folk '''[[theatre of India]]''', which became popular from around the 10th century with the decline of Sanskrit theatre. These regional traditions include the [[Yatra]] of [[Bengal]], the [[Ramlila]] of [[Uttar Pradesh]], and the [[Terukkuttu]] of [[Tamil Nadu]].<ref name=Gokulsing/> * The '''[[Parsi]] theatre''', which "blended [[Neorealism (art)|realism]] and [[fantasy]], music and dance, narrative and spectacle, earthy dialogue and ingenuity of stage presentation, integrating them into a dramatic discourse of [[melodrama]]. The Parsi plays contained crude humour, melodious songs and music, sensationalism and dazzling stagecraft."<ref name=Gokulsing/> * '''[[Cinema of the United States|Hollywood]]''', where [[musical film|musicals]] were popular from the 1920s to the 1950s, though Indian filmmakers departed from their Hollywood counterparts in several ways. "For example, the Hollywood musicals had as their plot the world of entertainment itself. Indian filmmakers, while enhancing the elements of fantasy so pervasive in Indian popular films, used song and music as a natural mode of articulation in a given situation in their films. There is a strong Indian tradition of narrating mythology, history, fairy stories and so on through song and dance." In addition, "whereas Hollywood filmmakers strove to conceal the constructed nature of their work so that the realistic narrative was wholly dominant, Indian filmmakers made no attempt to conceal the fact that what was shown on the screen was a creation, an illusion, a fiction. However, they demonstrated how this creation intersected with people's day to day lives in complex and interesting ways."<ref name=Gokulsing/> * Western '''musical television''', particularly [[MTV]], which has had an increasing influence since the 1990s, as can be seen in the pace, camera angles, dance sequences and music of 2000s Indian films. An early example of this approach was in [[Mani Ratnam]]'s ''[[Bombay (film)|Bombay]]'' (1995).<ref name=Gokulsing/> == Influence == In the 2000s, Bollywood began influencing [[musical film]]s in the [[Western world]], and played a particularly instrumental role in the revival of the American musical film genre. [[Baz Luhrmann]] stated that his musical film ''[[Moulin Rouge!]]'' (2001) was directly inspired by Bollywood musicals.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://movies.about.com/library/weekly/aa030902a.htm|title=Baz Luhrmann Talks Awards and "Moulin Rouge"|access-date=2010-06-09|archive-date=2012-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120502074825/http://movies.about.com/library/weekly/aa030902a.htm|url-status=dead}}</ref> The film incorporated an Indian-themed play based on the ancient [[Sanskrit drama]] ''[[Mṛcchakatika|The Little Clay Cart]]'' and a Bollywood-style dance sequence with a song from the film ''[[China Gate (1998 film)|China Gate]]''. The critical and financial success of ''Moulin Rouge!'' renewed interest in the then-moribund Western musical genre, and subsequently films such as ''[[Chicago (2002 film)|Chicago]], [[The Producers (2005 film)|The Producers]], [[Rent (film)|Rent]]'', ''[[Dreamgirls (film)|Dreamgirls]]'', ''[[Hairspray (2007 film)|Hairspray]]'', ''[[Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street (2007 film)|Sweeney Todd]]'', ''[[Across the Universe (film)|Across the Universe]]'', ''[[The Phantom of the Opera (2004 film)|The Phantom of the Opera]]'', ''[[Enchanted (film)|Enchanted]]'' and ''[[Mamma Mia! (film)|Mamma Mia!]]'' were produced, fueling a renaissance of the genre.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Guide Picks - Top Movie Musicals on Video/DVD|publisher=[[About.com]]|दुवा=http://movies.about.com/library/weekly/aatpmusicals.htm|accessdate=2009-05-15|archive-date=2009-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090124220433/http://movies.about.com/library/weekly/aatpmusicals.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Hollywood/Bollywood|publisher=[[Public Broadcasting Service]]|दुवा=http://www.pbs.org/independentlens/cosmopolitan/bollywood.html|accessdate=2010-02-12|archive-date=2012-09-08|archive-url=https://archive.today/20120908084028/http://www.pbs.org/independentlens/cosmopolitan/bollywood.html|url-status=dead}}</ref> [[A. R. Rahman]], an Indian film composer, wrote the music for [[Andrew Lloyd Webber]]'s ''[[Bombay Dreams]]'', and a musical version of ''[[Hum Aapke Hain Koun]]'' has played in London's West End. The Bollywood musical ''[[Lagaan]]'' (2001) was nominated for the [[Academy Award for Best Foreign Language Film]], and two other Bollywood films ''[[Devdas (2002 film)|Devdas]]'' (2002) and ''[[Rang De Basanti]]'' (2006) were nominated for the [[BAFTA Award for Best Film|BAFTA Award for Best Foreign Language Film]]. [[Danny Boyle]]'s ''[[Slumdog Millionaire]]'' (2008), which has won four [[66th Golden Globe Awards|Golden Globes]] and [[81st Academy Awards nominees and winners|eight Academy Awards]], was also directly inspired by Bollywood films,<ref name=Kumar>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Amitava Kumar|title=Slumdog Millionaire's Bollywood Ancestors|publisher=''[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]''|date=23 December 2008|दुवा=http://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors.html|accessdate=2008-01-04|archive-date=2012-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529011746/http://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors|url-status=dead}}</ref><ref name=Age>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Slumdog draws crowds, but not all like what they see|publisher=''[[The Age]]''|date=25 January 2009|दुवा=http://www.theage.com.au/world/slumdog-draws-crowds-but-not-all-like-what-they-see-20090124-7p33.html|accessdate=2008-01-24}}</ref> and is considered to be a "homage to Hindi commercial cinema".<ref name=Hindu/> Several other Hollywood films are also believed to have been inspired by Bollywood films. For example, [[V. Shantaram]]'s ''[[Do Aankhen Barah Haath]]'' (1957) is believed to have inspired the [[Cinema of the United States|Hollywood]] film ''[[The Dirty Dozen]]'' (1967).<ref name=Bobby/> The theme of [[reincarnation]] was also popularized in [[Reincarnation in popular western culture|Western popular culture]] through Bollywood films, with ''[[Madhumati]]'' (1958) inspiring the Hollywood film ''[[The Reincarnation of Peter Proud]]'' (1975),<ref name=Doniger-35>{{citation|last=Doniger|first=Wendy|title=The woman who pretended to be who she was: myths of self-imitation|chapter=Chapter 6: Reincarnation|pages=112–136 [135]|publisher=[[ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस]]|year=2005|isbn=0195160169}}</ref> which in turn inspired the Bollywood film ''[[Karz (film)|Karz]]'' (1980), which in turn influenced another Hollywood film ''[[Chances Are (film)|Chances Are]]'' (1989).<ref name=Doniger>{{citation|last=Doniger|first=Wendy|title=The woman who pretended to be who she was: myths of self-imitation|chapter=Chapter 6: Reincarnation|pages=112–136 [128–31 & 135]|publisher=[[ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस]]|year=2005|isbn=0195160169}}</ref> The 1975 film ''[[Chhoti Si Baat]]'' is believed to have inspired ''[[Hitch (film)|Hitch]]'' (2005), which in turn inspired the Bollywood film ''[[Partner (2007 film)|Partner]]'' (2007).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Exploits of a date doc|publisher=''[[द हिंदू]]''|date=15 April 2005|दुवा=http://www.hindu.com/fr/2005/04/15/stories/2005041503170200.htm|accessdate=2009-03-15|archive-date=2005-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420032602/http://www.hindu.com/fr/2005/04/15/stories/2005041503170200.htm|url-status=dead}}</ref> The influence of Bollywood ''[[filmi]]'' music can also be seen in [[popular music]] elsewhere in the world. For example, [[Devo]]'s 1988 hit song "Disco Dancer" was inspired by the song "I am a Disco Dancer" from the Bollywood film ''[[Disco Dancer]]'' (1982).<ref>{{YouTube|id=T-BGltttqaE|title=DEVO - disco dancer with commentary}}</ref> The 2002 song "[[Addictive (song)|Addictive]]", sung by [[Truth Hurts]] and produced by [[DJ Quik]] and [[Dr. Dre]], was lifted from [[Lata Mangeshkar]]'s "Thoda Resham Lagta Hai" from ''Jyoti'' (1981).<ref name=VH1>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Truth Hurts{{मृत दुवा}}|publisher=[[VH1]]|date=2002-09-19|दुवा=http://www.vh1.com/artists/news/1457672/09192002/truth_hurts.jhtml|accessdate=2009-05-18|archive-date=2009-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413172839/http://www.vh1.com/artists/news/1457672/09192002/truth_hurts.jhtml|url-status=dead}}</ref> The [[Black Eyed Peas]]' [[Grammy Award]] winning 2005 song "[[Don't Phunk with My Heart]]" was inspired by two 1970s Bollywood songs: "Ye Mera Dil Yaar Ka Diwana" from ''[[Don (1978 film)|Don]]'' (1978)<ref name=Innes>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=In honor of A R Rahman - examples of Indian music in America|date=28 February 2009|author=Erikka Innes|publisher=SF Indie Music Examiner|दुवा=http://www.examiner.com/x-2629-SF-Indie-Music-Examiner~y2009m2d28-In-honor-of-A-R-Rahman---examples-of-Indian-music-in-America|accessdate=2009-03-01}}</ref> and "Ae Nujawan Hai Sub" from ''[[Apradh]]'' (1972).<ref name=Apradh>{{YouTube|id=fWsSXjIDL3Q|title=ae naujawan hai sub kuchh yahan - Apradh 1972}}</ref> Both songs were originally composed by [[Kalyanji Anandji]], sung by [[Asha Bhosle]], and featured the dancer [[Helen (actress)|Helen]].<ref name=Denselow>{{स्रोत बातमी|author=Robin Denselow|title=Kalyanji Anandji, The Bollywood Brothers|publisher=''[[द गार्डियन]]''|date=2 May 2008|दुवा=http://www.guardian.co.uk/music/2008/may/02/worldmusic1|accessdate=2009-03-01 | location=London}}</ref> Also in 2005, the [[Kronos Quartet]] re-recorded several [[R. D. Burman]] compositions, with [[Asha Bhosle]] as the singer, into an album ''You've stolen my heart - Songs From R D Burman's Bollywood'', which was nominated for "Best Contemporary World Music Album" at the 2006 Grammy Awards. ''Filmi'' music composed by [[A. R. Rahman]] (who would later win two [[Academy Award]]s for the [[Slumdog Millionaire (soundtrack)|''Slumdog Millionaire'' soundtrack]]) has frequently been sampled by musicians elsewhere in the world, including the [[Singapore]]an artist [[Kelly Poon]], the [[Music of Uzbekistan|Uzbek artist]] Iroda Dilroz, the [[France|French]] rap group [[La Caution]], the American artist [[Ciara]], and the [[जर्मनी|German]] band [[Löwenherz]],<ref name=Lowenherz>{{YouTube|id=afpx7qJB_ag|title=Löwenherz - Bis in die Ewigkeit}}</ref> among others. Many [[Asian Underground]] artists, particularly those among the [[Non-resident Indian and Person of Indian Origin|overseas Indian diaspora]], have also been inspired by Bollywood music. == Genre conventions == {{हे सुद्धा पहा|Masala (film genre)|Parallel Cinema}} Bollywood films are mostly [[Musical film|musicals]], and are expected to contain catchy music in the form of song-and-dance numbers woven into the script. A film's success often depends on the quality of such musical numbers.<ref>Kalita, S. Mitra (2005). Suburban Sahibs: Three Immigrant Families And Their Passage from India to America. [[Rutgers University Press]], p. 134. ISBN 0-8135-3318-X</ref> Indeed, a film's music is often released before the movie itself and helps increase the audience. Indian audiences expect full value for their money, with a good entertainer generally referred to as ''[[paisa]]'' ''vasool'', (literally, "money's worth").<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Gangadhar, V.|title=Moving with the times|date=April 13, 2007|publisher=''[[द हिंदू]]''|दुवा=http://www.hindu.com/fr/2007/04/13/stories/2007041300860100.htm|accessdate=2009-12-09}}</ref> Songs and dances, love triangles, [[comedy]] and dare-devil thrills are all mixed up in a three-hour-long extravaganza with an intermission. Such movies are called ''[[Masala (film genre)|masala]]'' films, after the Hindi word for a spice mixture. Like ''masalas'', these movies are a mixture of many things such as action, comedy, romance etc. Most films have ''heroes'' who are able to fight off villains all by themselves. [[चित्र:Achhut Kanya.jpg|thumb|right|Melodrama and romance are common ingredients to Bollywood films. Pictured ''[[Achhut Kanya]]'' (1936)]] Bollywood plots have tended to be [[melodramatic]]. They frequently employ formulaic ingredients such as star-crossed lovers and angry parents, love triangles, family ties, sacrifice, corrupt politicians, kidnappers, conniving villains, [[Hooker with a heart of gold|courtesans with hearts of gold]], long-lost relatives and siblings separated by fate, dramatic reversals of fortune, and convenient coincidences. There have always been Indian films with more artistic aims and more sophisticated stories, both inside and outside the Bollywood tradition (see [[Parallel Cinema]]). They often lost out at the box office to movies with more mass appeal. Bollywood conventions are changing, however. A large Indian diaspora in English speaking countries, and increased [[Western culture|Western]] influence at home, have nudged Bollywood films closer to Hollywood models.<ref name="Migration">{{स्रोत पुस्तक|author=Gupta, Suman; Omoniyi, Tope|दुवा=http://books.google.co.uk/books?id=nr2724-bOfMC&pg=PA202&lpg=PA202&dq=bollywood+western+blue+eyes+resistance&source=web&ots=J7Eng2e8Vr&sig=wsK06OLbD0HSLdCHKSepr-bMBEM&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result|year=2001|title=The Cultures of Economic Migration: International Perspectives|pages=202|publisher=Ashgate Publishing Ltd}}</ref> Film critic Lata Khubchandani writes,"..our earliest films...had liberal doses of sex and kissing scenes in them. Strangely, it was after Independence the censor board came into being and so did all the strictures."<ref>Free Reeling, PLAY, Sunday Mid-day, 11 March 2007, Mumbai. MH/MR/WEST/66/2006-08 {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.mid-day.com/smd/play/2007/march/153266.htm|title=Memories of another day{{मृत दुवा}}|publisher=mid-day.com|first=Lata|last=Khubchandani}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Plots now tend to feature Westernised urbanites dating and dancing in clubs rather than centering on pre-arranged marriages. Though these changes can widely be seen in contemporary Bollywood, traditional conservative ways of Indian culture continue to exist in India outside the industry and an element of resistance by some to western-based influences.<ref name="Migration"/> Despite this, Bollywood continues to play a major role in fashion in India.<ref name="Migration"/> Indeed some studies into fashion in India have revealed that some people are unaware that the changing nature of fashion in Bollywood films which are presented to them are often influenced by globalisation and many consider the clothes worn by Bollywood actors as authentically Indian.<ref name="Migration"/> == Cast and crew == :''for further details see [[Indian movie actors]], [[Indian movie actresses]], [[Indian film directors]], [[Indian film music directors]] and [[Indian playback singers]]'' Bollywood employs people from all parts of India. It attracts thousands of aspiring actors and actresses, all hoping for a break in the industry. Models and beauty contestants, television actors, theatre actors and even common people come to Mumbai with the hope and dream of becoming a star. Just as in Hollywood, very few succeed. Since many Bollywood films are shot abroad, many foreign extras are employed too.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Where East meets West|दुवा=http://www.tribuneindia.com/2007/20070630/saturday/main1.htm|date=30 June 2007|accessdate=2008-08-09|author=A. Chatterji, Shoma|publisher=''[[The Tribune]]''}}</ref> Stardom in the entertainment industry is very fickle, and Bollywood is no exception. The popularity of the stars can rise and fall rapidly. [[Film director|Directors]] compete to hire the most popular stars of the day, who are believed to guarantee the success of a movie (though this belief is not always supported by box-office results). Hence many stars make the most of their fame, once they become popular, by making several movies simultaneously. Only a very few non-Indian actors are able to make a mark in Bollywood, though many have tried from time to time. There have been some exceptions, one recent example is the hit film ''[[Rang De Basanti]]'', where the lead actress is [[Alice Patten]], an Englishwoman. ''[[Kisna]]'', ''[[Lagaan]]'', and ''[[Mangal Pandey: The Rising|The Rising: Ballad of Mangal Pandey]]'' also featured foreign actors. Bollywood can be very clannish, and the relatives of film-industry insiders have an edge in getting coveted roles in films or being part of a film's crew. Industry connections are no guarantee of a long career: competition is fierce and if film industry scions do not succeed at the box office, their careers will falter. Some of the biggest stars, such as [[Dharmendra]], [[अमिताभ बच्चन]], and [[शाहरुख खान]] have succeeded despite total lack of show business connections. For film clans, see [[List of Bollywood film clans]]. == ध्वनिमुद्रण== सहसा बॉलिवूड चित्रपटांचे ध्वनीमुद्रण चित्रीकरणासह होत नाही. चित्रीकरण संपल्यावर स्टु़डियोमध्ये अभिनेते व इतर ध्वनिकलाकार चित्रांसोबत संवाद/आवाचांचे मुद्रीकरण करतात.<ref name="dubbing">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://movies.indiatimes.com/News-Gossip/Did-you-Know-/Lagaan-used-synchronized-sound/articleshow/3987370.cms|title=Lagaan used synchronized sound|date=January 16, 2009|प्रकाशक=[[Indiatimes]]|accessdate=2009-12-29}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Process known as "looping in the sound" or [[Dubbing (filmmaking)|ADR]]—with the [[Voice Foley|foley]] and sound effects added later. This creates several problems, since the sound in these films usually occurs a frame or two earlier or later than the mouth movements or gestures.<ref name="dubbing"/> The actors have to act twice: once on-location, once in the studio—and the emotional level on set is often very difficult to recreate. Commercial Indian films, not just the Hindi-language variety, are known for their lack of ambient sound, so there is a silence underlying everything instead of the background sound and noises usually employed in films to create aurally perceivable depth and environment. The ubiquity of ADR in Bollywood cinema became prevalent in the early 1960s with the arrival of the [[Arri|Arriflex 3]] camera, which required a blimp (cover) in order to shield the sound of the camera, for which it was notorious, from on-location filming. Commercial Indian filmmakers, known for their speed, never bothered to blimp the camera, and its excessive noise required that everything had to be recreated in the studio. Eventually, this became the standard for Indian films. The trend was bucked in 2001, after a 30-year hiatus of synchronized sound, with the film ''[[Lagaan]]'', in which producer-star [[आमिर खान]] insisted that the sound be done on location.<ref name="dubbing"/> This opened up a heated debate on the use and economic feasibility of on-location sound, and several Bollywood films have employed on-location sound since then. == Bollywood song and dance == {{see|Hindi dance songs|Filmi}} [[चित्र:Bolywood.jpg|thumb|right|Bollywood dances usually follow ''[[filmi]]'' songs]] Bollywood film music is called [[filmi]] music (from Hindi, meaning "of films"). Songs from Bollywood movies are generally pre-recorded by professional playback singers, with the actors then [[lip sync]]hing the words to the song on-screen, often while dancing. While most actors, especially today, are excellent dancers, few are also singers. One notable exception was [[Kishore Kumar]], who starred in several major films in the 1950s while also having a stellar career as a playback singer. [[Kundan Lal Saigal|K. L. Saigal]], Suraiyya, and [[Noor Jehan]] were also known as both singers and actors. Some actors in the last thirty years have sung one or more songs themselves; for a list, see [[Singing actors and actresses in Indian cinema]]. Playback singers are prominently featured in the opening credits and have their own [[Fan (aficionado)|fans]] who will go to an otherwise lackluster movie just to hear their favourites. Going by the quality as well as the quantity of the songs they rendered, most notable singers of Bollywood are [[Lata Mangeshkar]], [[Asha Bhosle]], [[Geeta Dutt]], [[Shamshad Begum]] and [[Alka Yagnik]] among female playback singers; and K. L. Saigal, Talat Mahmood, [[Mukesh (singer)|Mukesh]], [[Mohammed Rafi]], [[Manna Dey]], [[Hemant Kumar]], [[Kishore Kumar]], [[Kumar Sanu]], [[S.P.Balasubramanyam]], [[Udit Narayan]] and [[Sonu Nigam]] among male playback singers. Mohammed Rafi is often considered arguably the finest of the singers that have lent their voice to Bollywood songs, followed by Lata Mangeshkar, who, through the course of a career spanning over six decades, has recorded thousands of songs for Indian movies. The [[composer]]s of film music, known as music directors, are also well-known. Their songs can make or break a film and usually do. [[Remix]]ing of film songs with modern beats and rhythms is a common occurrence today, and producers may even release remixed versions of some of their films' songs along with the films' regular [[soundtrack]] albums. The dancing in Bollywood films, especially older ones, is primarily modelled on Indian dance: classical dance styles, dances of historic northern Indian courtesans ([[tawaif]]), or [[folk dance]]s. In modern films, Indian dance elements often blend with Western dance styles (as seen on [[MTV]] or in Broadway musicals), though it is not unusual to see Western pop ''and'' pure classical dance numbers side by side in the same film. The hero or heroine will often perform with a troupe of supporting dancers. Many song-and-dance routines in Indian films feature unrealistically instantaneous shifts of location or changes of costume between verses of a song. If the hero and heroine dance and sing a [[pas de deux]], it is often staged in beautiful natural surroundings or architecturally grand settings. This staging is referred to as a "picturisation". Songs typically comment on the action taking place in the movie, in several ways. Sometimes, a song is worked into the plot, so that a character has a reason to sing; other times, a song is an externalisation of a character's thoughts, or presages an event that has not occurred yet in the plot of the movie. In this case, the event is almost always two characters falling in love. Bollywood films have always used what are now called "[[item number]]s". A physically attractive female character (the "item girl"), often completely unrelated to the main cast and plot of the film, performs a catchy song and dance number in the film. In older films, the "item number" may be performed by a courtesan (''tawaif'') dancing for a rich client or as part of a cabaret show. The dancer [[Helen (dancer)|Helen]] was famous for her cabaret numbers. In modern films, item numbers may be inserted as [[discotheque]] sequences, dancing at celebrations, or as stage shows. For the last few decades Bollywood producers have been releasing the film's soundtrack, as tapes or CDs, before the main movie release, hoping that the music will pull audiences into the cinema later. Often the soundtrack is more popular than the movie. In the last few years some producers have also been releasing music videos, usually featuring a song from the film. However, some promotional videos feature a song which is not included in the movie. == संवाद आणि गीत == {{Main|Bollywood songs}} The film script or lines of dialogue (called "dialogues" in Indian English) and the song lyrics are often written by different people. Dialogues are usually written in an unadorned Hindi<ref name="britannica"/> or [[Hindustani language|Hindustani]] that would be understood by the largest possible audience. Some movies, however, have used regional dialects to evoke a village setting, or old-fashioned courtly [[उर्दू भाषा]] in [[Mughal era]] historical films. Contemporary mainstream movies also make great use of English. Some movie scripts are first written in [[Roman alphabet]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Us Salam, Ziya|title=Assault of the mixed doubles|date=August 12, 2007|publisher=''[[द हिंदू]]''|दुवा=http://www.hindu.com/mag/2007/08/12/stories/2007081250070400.htm|accessdate=2009-12-09|archive-date=2012-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105153839/http://www.hindu.com/mag/2007/08/12/stories/2007081250070400.htm|url-status=dead}}</ref> Characters may shift from one language to the other to express a certain atmosphere (for example, English in a business setting and Hindi in an informal one). Cinematic language, whether in dialogues or lyrics, is often melodramatic and invokes God, family, mother, duty, and self-sacrifice liberally. Music directors often prefer working with certain lyricists, to the point that the lyricist and composer are seen as a team. This phenomenon is not unlike the pairings of American composers and songwriters that created old-time Broadway musicals (''e.g.,'' [[Richard Rodgers]] and [[Oscar Hammerstein II]], or [[Alan Jay Lerner]] and [[Frederick Loewe]]). Song lyrics are usually about love. Bollywood song lyrics, especially in the old movies, frequently use Arabo-Persic Urdu vocabulary. Another source for love lyrics is the long [[Hindu]] tradition of poetry about the mythological amours of [[Krishna]], [[Radha]], and the [[gopi]]s. Many lyrics compare the singer to a devotee and the object of his or her passion to Krishna or Radha. == Finances == Bollywood films are multi-million dollar productions, with the most expensive productions costing up to 100 [[crore]]s [[Indian rupee|rupees]] (roughly [[USD]] 20 million). [[Set (drama)|Sets]], costumes, [[special effects]], and [[cinematography]] were less than world-class up until the mid-to-late 1990s, although with some notable exceptions. As Western films and television gain wider distribution in India itself, there is an increasing pressure for Bollywood films to attain the same production levels, particularly in areas such as action and special effects. Recent Bollywood films have employed international technicians to improve in these areas, such as ''[[Krrish]]'' (2006) which has action choreographed by [[Hong Kong]] based [[Tony Ching Siu-Tung|Tony Ching]]. The increasing accessibility to professional action and special effects, coupled with rising film budgets, has seen an explosion in the action and sci-fi genres. Sequences shot overseas have proved a real [[box office]] draw, so Mumbai film crews are increasingly filming in [[ऑस्ट्रेलिया]], [[Canada]], [[न्यू झीलंड]], the [[United Kingdom]], the [[United States]], [[continental Europe]] and elsewhere. Nowadays, Indian producers are winning more and more funding for big-budget films shot within India as well, such as ''[[Lagaan]]'', ''[[Devdas (2002 film)|Devdas]]'' and other recent films. Funding for Bollywood films often comes from private distributors and a few large [[Movie studio|studios]]. Indian banks and financial institutions were forbidden from lending money to movie studios. However, this ban has now been lifted.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/entertai/2001/mar/31sush.htm|title=Rediff: 'I & B Ministry will help film industry'}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> As finances are not regulated, some funding also comes from illegitimate sources, such as the [[Mumbai underworld]]. The Mumbai underworld has been known to be involved in the production of several films, and are notorious for their patronisation of several prominent film personalities; On occasion, they have been known to use money and muscle power to get their way in cinematic deals. In January 2000, Mumbai mafia hitmen shot [[Rakesh Roshan]], a film director and father of star [[Hrithik Roshan]]. In 2001, the [[Central Bureau of Investigation]] seized all prints of the movie ''[[Chori Chori Chupke Chupke]]'' after the movie was found to be funded by members of the [[Mumbai underworld]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Singh, Vijay|title=Bharat Shah sentenced, but won't have to spend time in prison|date=1 October 2003|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/news/2003/oct/01shah.htm|publisher=[[रीडिफ.कॉम]]|accessdate=2008-02-14}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Another problem facing Bollywood is widespread [[copyright infringement]] of its films. Often, bootleg [[DVD#DVD Video|DVD]] copies of movies are available before the prints are officially released in [[movie theater|cinemas]]. Manufacturing of bootleg DVD, VCD, and VHS copies of the latest movie शीर्षकs is a well established 'small scale industry' in parts of [[South Asia]] and [[South East Asia]]. The Federation of Indian Chambers of Commerce and Industry (FICCI) estimates that the Bollywood industry loses $100 million annually in loss of revenue from pirated home videos and DVDs. Besides catering to the homegrown market, demand for these copies is large amongst some sections of the [[Indian diaspora]], too. (In fact, bootleg copies are the only way people in Pakistan can watch Bollywood movies, since the Government of Pakistan has banned their sale, distribution and telecast). Films are frequently broadcast without compensation by countless small cable TV companies in India and other parts of South Asia. Small convenience stores run by members of the Indian diaspora in the U.S. and the UK regularly stock tapes and DVDs of dubious provenance, while consumer copying adds to the problem. The availability of illegal copies of movies on the Internet also contributes to the piracy problem. Satellite TV, television and imported foreign films are making huge inroads into the domestic Indian entertainment market. In the past, most Bollywood films could make money; now fewer tend to do so. However, most Bollywood producers make money, recouping their investments from many sources of revenue, including selling ancillary rights. There are also increasing returns from theatres in Western countries like the United Kingdom, Canada, and the United States, where Bollywood is slowly getting noticed. As more Indians migrate to these countries, they form a growing market for upscale Indian films. For an interesting comparison of Hollywood and Bollywood financial figures, see [http://www.businessweek.com//magazine/content/02_48/art02_48/a48tab37.gif chart]. It shows tickets sold in 2002 and total revenue estimates. Bollywood sold 3.6 billion tickets and had total revenues (theatre tickets, DVDs, television etc.) of [[अमेरिकन डॉलर|US$]]1.3 billion, whereas Hollywood films sold 2.6 billion tickets and generated total revenues (again from all formats) of US$51 billion. == Advertising == Many Indian artists used to make a living by hand-painting movie billboards and posters (The well-known artist [[M F Husain|M.F. Hussain]] used to paint film posters early in his career) This was because human labour was found to be cheaper than printing and distributing publicity material.<ref name="paint">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1027777.cms|title=A different canvas|publisher=''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''|date=21 February 2005|accessdate=2008-11-21|author=Ramanan, Manju}}</ref> Now, a majority of the huge and ubiquitous billboards in India's major cities are created with computer-printed vinyl. The old hand-painted posters, once regarded as ephemera, are becoming increasingly collectible as [[folk art]].<ref name="paint"/> Releasing the film music, or music videos, before the actual release of the film can also be considered a form of advertising. A popular tune is believed to help pull audiences into the theaters.<ref>{{स्रोत पुस्तक|author=Skelton, Tracey;Allen, Tim|title=Culture and Global Change|year=1999|publisher=Routledge|isbn=0415139171|pages=269}}</ref> Bollywood publicists have begun to use the Internet as a venue for advertising. Most of the better-funded film releases now have their own websites, where browsers can view trailers, stills, and information about the story, cast, and crew.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/36007765.cms|title=Bollywood wakes up to the power of Web|publisher=''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''|date=31 January 2003|accessdate=2008-11-21|author=Ferrao, Dominic}}</ref> Bollywood is also used to advertise other products. [[Product placement]], as used in Hollywood, is widely practiced in Bollywood.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indiantelevision.com/special/y2k3/valuecreation5.htm|title=Indian Television: Leo Entertainment capitalises on film placements}}</ref> Bollywood movie stars appear in print and television advertisements for other products, such as watches or soap (see [[Celebrity endorsement]]). Advertisers say that a star endorsement boosts sales. == Awards == The [[Filmfare Awards]] ceremony is one of the most prominent film events given for [[Hindi film]]s in India.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://movies.indiatimes.com/articleshow/msid-1367349,prtpage-1.cms|title=Filmfare Awards gets new sponsor - Special Features-Indiatimes - Movies<!-- Bot generated शीर्षक -->|access-date=2010-06-09|archive-date=2009-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220033512/http://movies.indiatimes.com/articleshow/msid-1367349%2Cprtpage-1.cms|url-status=dead}}</ref> The Indian screen magazine ''[[Filmfare]]'' started the first Filmfare Awards in 1954, and awards were given to the best films of 1953. The ceremony was referred to as the ''Clare Awards'' after the magazine's editor. Modelled after the poll-based merit format of the [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]], individuals may submit their votes in separate categories. A dual voting system was developed in 1956.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.dnnworld.com/filmfare.php|title=Diaspora News & Network Ltd<!-- Bot generated शीर्षक -->}}</ref> Like the Oscars, the Filmfare awards are frequently accused of bias towards commercial success rather than artistic merit. As the Filmfare, the [[National Film Awards]] were introduced in 1954. Since 1973, the Indian government has sponsored the National Film Awards, awarded by the government run [[Directorate of Film Festivals]] (DFF). The DFF screens not only Bollywood films, but films from all the other regional movie industries and independent/art films. These awards are handed out at an annual ceremony presided over by the President of India. Under this system, in contrast to the National Film Awards, which are decided by a panel appointed by Indian Government, the Filmfare Awards are voted for by both the public and a committee of experts.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.bollywoodsoundtracks.com/html/filmfareawards.htm|title=Filmfare Awards Complete Winners List - BollywoodSoundtracks.com<!-- Bot generated शीर्षक -->|access-date=2010-06-09|archive-date=2007-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070703214358/http://www.bollywoodsoundtracks.com/html/filmfareawards.htm|url-status=dead}}</ref> Additional ceremonies held within India are: * [[Stardust Awards]] * [[Star Screen Awards]] Ceremonies held overseas are: * [[Bollywood Movie Awards]] - [[Long Island]], New York, United States * [[Global Indian Film Awards]] - (different country each year) * [[IIFA Awards]] - (different country each year) * [[Zee Cine Awards]]- (different country each year) Most of these award ceremonies are lavishly staged spectacles, featuring singing, dancing, and numerous celebrities. == Film education == * [[Film and Television Institute of India]] * [[Satyajit Ray Film and Television Institute]] * [[Asian Academy of Film & Television]] == Popularity and appeal == {{हे सुद्धा पहा| List of highest-grossing Bollywood films}} Besides being popular among the India diaspora, such far off locations as Nigeria to Egypt to Senegal and to Russia generations of non-Indian fans have grown up with Bollywood during the years, bearing witness to the cross-cultural appeal of Indian movies.<ref name="samar"/> Over the last years of the twentieth century and beyond, Bollywood progressed in its popularity as it entered the consciousness of Western audiences and producers.<ref name="Us popularity"/><ref name=businessweek>[http://www.businessweek.com/magazine/content/02_48/b3810013.htm Can new money create a world-class film industry in India?]. Business Week.</ref> === Africa === Historically, Hindi films have been distributed to some parts of Africa, largely by [[Lebanon|Lebanese]] businessmen. ''[[Mother India]]'' (1957), for example, continued to be played in [[Nigeria]] decades after its release. Indian movies have also gained ground so as to alter the style of [[Hausa people|Hausa]] fashions, songs have also been copied by Hausa singers and stories have influenced the writings of Nigerian novelists. Stickers of Indian films and stars decorate taxis and buses in Northern Nigeria, while posters of Indian films adorn the walls of tailor shops and mechanics' garages in the country. Unlike in [[युरोप]] and [[North America]] where Indian films largely cater to the expatriate Indian market yearning to keep in touch with their homeland, in [[West Africa]], as in many other parts of the world, such movies rose in popularity despite the lack of a significant Indian audience, where movies are about an alien culture, based on a religion wholly different, and, for the most part, a language that is unintelligble to the viewers. One such explanation for this lied in the similarities between the two cultures. Other similarities include wearing turbans; the presence of animals in markets; porters carrying large bundles, chewing sugar cane; youths riding [[Bajaj]] motor scooters; wedding celebrations, and so forth. With the strict Muslim culture, Indian movies were said to show "respect" toward women, where Hollywood movies were seen to have "no shame". In Indian movies women were modestly dressed, men and women rarely kiss, and there is no [[nudity]], thus Indian movies are said to "have culture" that Hollywood films lack. The latter choice was a failure because "they don't base themselves on the problems of the people," where the former is based [[socialist]] values and on the reality of developing countries emerging from years of colonialism. Indian movies also allowed for a new youth culture to follow without such ideological baggage as "becoming western."<ref name="samar">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.samarmagazine.org/archive/article.php?id=21|title=www.samarmagazine.org/archive/article.php?id=21{{मृत दुवा}}<!--INSERT TITLE-->|access-date=2010-06-09|archive-date=2010-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20100731164710/http://www.samarmagazine.org/archive/article.php?id=21|url-status=dead}}</ref> Bollywood is also popular among [[Somali people|Somalis]] and the Somali diaspora, where the emerging [[Islamic Courts Union]] found a [[bete noire]].<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4435366.stm|title=Cinema clashes end in Mogadishu | work=BBC News | date=2005-11-14 | accessdate=2009-12-31}}</ref> [[Chad]] and [[Ethiopia]] have also shown an interest in the movies.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://washingtonbureau.typepad.com/nairobi/2008/08/you-from-indian.html|title=washingtonbureau.typepad.com/nairobi/2008/08/you-from-indian.html<!--INSERT TITLE-->}}</ref> Several Bollywood personalities have avenued to the continent for both shooting movies and off-camera projects. The film ''[[Padmashree Laloo Prasad Yadav]]'' (2005) was one of many movies shot in South Africa.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Balchand, K.|title=Lalu Prasad, at home|date=September 26, 2004|publisher=''[[द हिंदू]]''|दुवा=http://www.hindu.com/2004/09/26/stories/2004092600682000.htm|accessdate=2009-12-09}}</ref> ''[[Dil Jo Bhi Kahey]]'' (2005) was shot almost entirely in [[Mauritius]], which has a large ethnically Indian population. Ominously, however, the popularity of old Bollywood versus a new, changing Bollywood seems to be diminishing the popularity on the continent. The changing style of Bollywood has begun to question such an acceptance. The new era features more sexually explicit and violent films. Nigerian viewers, for example, commented that older films of the 1950s and 1960s had culture to the newer, more westernized picturizations.<ref name="samar"/> The old days of India avidly "advocating decolonization&nbsp;... and India's policy was wholly influenced by his missionary zeal to end racial domination and discrimination in the African territories" were replaced by newer realities.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.salon.com/tech/htww/2007/06/13/bollywood_in_africa/|title=www.salon.com/tech/htww/2007/06/13/bollywood_in_africa/<!--INSERT TITLE-->}}</ref> The emergence of [[Nollywood]], Africa's local movie industry has also contributed to the declining popularity of Bollywood films. A greater [[globalization|globalised]] world worked in tandem with the sexualisation of Indian films so as to become more like American films, thus negating the preferred values of an old Bollywood and diminishing Indian [[soft power]]. === Asia === Bollywood films are widely watched in [[South Asia]]n countries, such as [[Bangladesh]], [[Nepal]], [[Pakistan]] and [[श्रीलंका]]. Many Pakistanis watch Bollywood films, as they understand Hindi (due to its linguistic similarity to [[उर्दू भाषा]]).<ref name="Pakistan">{{संकेतस्थळ स्रोत| url=http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEE20051004061008&Page=E&Title=Startrek&Topic=0| title=Despite official ban, Hindi movies are a craze in Pakistan| accessdate=2008-02-05| archive-date=2008-02-24| archive-url=https://web.archive.org/web/20080224205938/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEE20051004061008&Page=E&Title=Startrek&Topic=0| url-status=dead}}</ref> Pakistan banned the legal import of Bollywood movies in 1965. However, a thriving trade in pirated DVDs<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=67664|title=Bollywood stumbles in Pak with Taj Mahal|accessdate=2008-11-21|publisher=''[[द इंडियन एक्सप्रेस]]''|date=14 May 2006|archive-date=2009-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090330002107/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=67664|url-status=dead}}</ref> and illegal cable broadcasts ensured the continued popularity of Bollywood releases in Pakistan. Exceptions were made for a few films, such as the 2006 colorized re-release of the classic ''[[Mughal-e-Azam]]'' or the 2006 film ''[[Taj Mahal]]''. Early in 2008, the Pakistani government eased the ban and allowed the import of even more movies; 16 were screened in 2008.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thaindian.com/newsportal/politics/will-it-be-curtains-for-indian-films-in-pakistan_100137752.html|title=Will it be curtains for Indian films in Pakistan?|accessdate=2010-02-23|publisher=''[[ThaIndian]]''|date=09 January 2009|archive-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107144559/http://www.thaindian.com/newsportal/politics/will-it-be-curtains-for-indian-films-in-pakistan_100137752.html|url-status=dead}}</ref> Continued easing followed in 2009 and 2010. The new policy is controversial in Pakistan. It is opposed by ardent nationalists and representatives of Pakistan's small film industry; it is embraced by cinema owners, who are booking large profits after years of poor receipts.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.outlookindia.com/article.aspx?264316|title=The Mirror is Watching\accessdate=2009-02-23|publisher=''[[Outlook India]]''|date=01 March 2010}}</ref> Bollywood movies are also popular in [[Afghanistan]] due to the country's proximity with the Indian subcontinent and certain other cultural perspectives present in the movies.<ref>India, more so than Pakistan seems to share a similar style of music and musical instruments with Afghanistan. [http://www.thehindubusinessline.com/2005/05/09/stories/2005050900561400.htm द हिंदू Business Line: It's Bollywood all the way in Afghanistan]</ref> A number of Bollywood movies were filmed inside Afghanistan while some dealt with the country, including ''[[Dharmatma]]'', ''[[Kabul Express]]'', ''[[Khuda Gawah]]'' and ''[[Escape From Taliban]]''.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://archives.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/central/08/29/kabul.tv/index.html|title=CNN World: Kabul TV bans 'explicit' Indian films, soaps|date=2002-08-29|accessdate=2010-04-26|archive-date=2009-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090809155213/http://archives.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/central/08/29/kabul.tv/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/1679115.stm|title=BBC: Bollywood eyes Afghan market | date=2001-11-27 | accessdate=2009-12-31 | work=BBC News}}</ref> Hindi films have also been popular in numerous [[Arab world|Arab countries]], including Palestine, Jordan, Egypt and the [[Persian Gulf States|Gulf countries]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2121632.cms|title=Bollywood films gaining popularity in Gulf countries|date=8 October 2006|accessdate=2008-11-21|publisher=''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''|author=PTI}}</ref> Imported Indian films are usually subशीर्षकd in Arabic upon the film's release. Since the early 2000s, Bollywood has progressed in [[Israel]]. Special channels dedicated to Indian films have been displayed on cable television.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.tribuneindia.com/2004/20041116/world.htm|title=Indian films swamp Israel|date=16 November 2004|accessdate=2008-11-21|publisher=''[[The Tribune]]''|author=PTI}}</ref> Bollywood films are also popular across [[Southeast Asia]] (particularly the [[Malay Archipelago]])<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Yogendra Singh|title=Bollywood in Southeast Asia|publisher=[[Institute of Peace and Conflict Studies]]|date=19 November 2008|दुवा=http://www.ipcs.org/article_details.php?articleNo=2734|accessdate=2009-05-18}}</ref> and [[Central Asia]] (particularly in [[Uzbekistan]]<ref>{{स्रोत बातमी|date=24 October 1998|title=Bollywood stirs Uzbek passions|title=Indian films are known for their all singing all dancing formula|author=Louise Hidalgo|दुवा=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/200689.stm|accessdate=2009-05-18 | work=BBC News}}</ref> and [[Tajikistan]]).<ref>{{स्रोत बातमी|date=Wednesday, 23 June 2004|title=Bollywood bowls Tajiks over|publisher=[[BBC News]]|author=Monica Whitlock & Rahim Rahimian|दुवा=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3834295.stm|accessdate=2009-05-18}}</ref> Some Hindi movies also became big successes in the [[People's Republic of China]] during the 1940s and 1950s. The most popular Hindi films in [[China]] were ''[[Dr. Kotnis Ki Amar Kahani]]'' (1946), ''[[Awaara]]'' (1951) and ''[[Two Acres of Land]]'' (1953). [[Raj Kapoor]] was a famous [[movie star]] in China, and the song "Awara Hoon" ("I am a Tramp") was popular in the country. Since then, Hindi films significantly declined in popularity in China, until the [[Academy Award]] nominated ''[[Lagaan]]'' (2001) became the first Indian film to have a nation-wide release there in decades.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Lagaan revives memories of Raj Kapoor in China|author=Anil K. Joseph|publisher=[[Press Trust of India]]|date=20 November 2002|दुवा=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=16983|accessdate=2009-01-30|archive-date=2012-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120924055801/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=16983|url-status=dead}}</ref> The [[Cinema of China|Chinese]] filmmaker [[He Ping]] was impressed by ''Lagaan'', especially its soundtrack, and thus hired the film's music composer [[A. R. Rahman]] to score the soundtrack for his film ''[[Warriors of Heaven and Earth]]'' (2003).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Rahman's 'Lagaan' cast a spell on me|publisher=[[Sify]]|date=13 February 2004|दुवा=http://sify.com/peopleandplaces/fullstory.php?id=13388284|accessdate=2009-02-24}}</ref> Several older Hindi films also have a cult following in [[Japan]], particularly the films directed by the late [[Guru Dutt]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Asian Film Series No.9 GURU DUTT Retorospective|publisher=[[Japan Foundation]]|year=2001|दुवा=http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|accessdate=2009-05-13|archive-date=2009-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090620144748/http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|url-status=dead}}</ref> === युरोप === बॉलीवूडचे सिनेमे [[रशिया]]मधे विशेषतः प्रसिद्ध आहेत. Bollywood films have been [[Dubbing (filmmaking)|dubbed]] into Russian, and shown in prominent theatres such as [[Mosfilm]] and [[Lenfilm]]. [[सुरिनाम]]मधील भारतीय दूत अशोक शर्मा, जे आपल्या कारकिर्दीत तीन वेळेस [[स्वतंत्र राज्यांचा राष्ट्रसंघ|स्वतंत्र राज्यांच्या राष्ट्रसंघात]] कार्यरत होते, म्हणतात : {{वचन|The popularity of Bollywood in the CIS dates back to the Soviet days when the films from Hollywood and other Western countries were banned in the Soviet Union. As there was no means of other cheap entertainment, the films from Bollywood provided the Soviets a cheap source of entertainment as they were supposed to be non-controversial and non-political. In addition, the Soviet Union was recovering from the onslaught of the Second World War. The films from India, which were also recovering from the disaster of partition and the struggle for freedom from colonial rule, were found to be a good source of providing hope with entertainment to the struggling masses. The aspirations and needs of the people of both countries matched to a great extent. These films were dubbed in Russian and shown in theatres throughout the Soviet Union. The films from Bollywood also strengthened family values, which was a big factor for their popularity with the government authorities in the Soviet Union.|अशोक शर्मा,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.chillibreeze.com/articles/Indian-films.asp|title=Promoting Bollywood Abroad Will Help to Promote India{{मृत दुवा}}|last=Ashreena|first=Tanya|access-date=2010-06-09|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203003948/http://www.chillibreeze.com/articles/Indian-films.asp|url-status=dead}}</ref>}} The film ''[[Mera Naam Joker]]'' (1970), sought to cater to such an appeal and the popularity of [[Raj Kapoor]] in Russia, when it recruited Russian actress [[Kseniya Ryabinkina]] for the movie. In the contemporary era, [[Lucky: No Time for Love]] was shot entirely in Russia. After the collapse of the Soviet film distribution system, Hollywood occupied the void created in the Russian film market. This made things difficult for Bollywood as it was losing market share to Hollywood. However, Russian newspapers report that there is a renewed interest in Bollywood among young Russians.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.russiatoday.ru/features/news/11895|title=RussiaToday : Features : Bollywood challenges Hollywood in Russia{{मृत दुवा}}<!-- Bot generated शीर्षक -->|access-date=2010-06-09|archive-date=2008-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626020120/http://www.russiatoday.ru/features/news/11895|url-status=dead}}</ref> The awareness of Hindi cinema is also substantial in the United Kingdom,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.businessweek.com/magazine/content/02_48/b3810013.htm|title=Can new money create a world-class film industry in India?}}</ref> where they frequently enter the UK top ten. Many films, such as ''[[Kabhi Khushi Kabhie Gham]]'' (2001) have been set in London. Bollywood is also appreciated in [[फ्रांस]], [[जर्मनी]], the [[Netherlands]], and the [[Scandinavia]]n countries. Various Bollywood movies are dubbed in German and shown on the German television channel [[RTL II]] on a regular basis.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.tribuneindia.com/2004/20041205/spectrum/main3.htm|title=Bollywood in जर्मनी|publisher=''[[The Tribune]]''|date=5 December 2004|author=Lehmann, Ana|accessdate=2008-11-21}}</ref> A considerable number of Hindi movies has been shot in Western Europe as well, particularly in [[Switzerland]], starting with ''[[Dilwale Dulhania le Jayenge]]''. === उत्तर अमेरिका === गेल्या काही वर्षांत उत्तर अमेरिकेमध्ये बॉलिवूड चित्रपटांच लोकप्रियता वाढलेली आहे. मुख्यत्वे शिकागो, डॅलस सारख्या मोठ्या शहरांतील दक्षिण आशियाई लोकांमध्ये हे अधिक दिसून येते.<ref name="Us popularity"/> [[Yash Raj Films]], one of India's largest production houses and distributors, reported in September 2005 that Bollywood films in the United States earn around $100 million a year through theater screenings, video sales and the sale of movie soundtracks.<ref name="Us popularity"/> In other words, films from India do more business in the United States than films from any other non-English speaking country.<ref name="Us popularity"/> Numerous films in the mid-1990s and onwards have been largely, or entirely, shot in New York, Los Angeles, Vancouver and Toronto. Bollywood's immersion in the traditional Hollywood domain was further tied with such films as ''[[The Guru (2002 film)|The Guru]]'' (2002) and ''[[Marigold: An Adventure in India]]'' (2007) trying to popularise the Bollywood-theme for Hollywood. === Oceania === Bollywood is not as successful in the Oceanic countries and Pacific Islands such as [[New Guinea]]. However, it ranks second to Hollywood in countries such as [[Fiji]], with its large Indian minority, Australia and New Zealand.<ref name="Oceania">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/News/News_By_Industry/ET_Cetera/Bollywood_clubs_popular_among_Australians/articleshow/2372640.cms|title=Bollywood clubs popular among Australians{{मृत दुवा}}|publisher=''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]''|date=15 September 2007|accessdate=2007-11-12|author=IANS|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080212095151/http://economictimes.indiatimes.com/News/News_By_Industry/ET_Cetera/Bollywood_clubs_popular_among_Australians/articleshow/2372640.cms|archivedate=2008-02-12|url-status=dead}}</ref> Australia is one of the countries where there is a large South Asian Diaspora. Bollywood is popular amongst non-Asians in the country as well.<ref name="Oceania"/> Since 1997 the country has provided a backdrop for an increasing number of Bollywood films.<ref name="Oceania"/> Indian filmmakers have been attracted to Australia's diverse locations and landscapes, and initially used it as the setting for song-and-dance sequences, which demonstrated the contrast between the values.<ref name="Oceania"/> However, nowadays, Australian locations are becoming more important to the plot of Bollywood films.<ref name="Oceania"/> Hindi films shot in Australia usually incorporate aspects of Australian lifestyle. The [[Yash Raj Films|Yash Raj Film]] ''[[Salaam Namaste]]'' (2005) became the first Indian film to be shot entirely in Australia and was the most successful Bollywood film of 2005 in the country.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Phillips, Mark|दुवा=http://www.theage.com.au/news/Film/Bollywood-on-Bourke-Street/2005/05/12/1115843307939.html|title=Bollywood on Bourke Street|publisher=''[[The Age]]''|date=13 May 2005|accessdate=2008-08-18}}</ref> This was followed by ''[[Heyy Babyy]]'' (2007) ''[[Chak De! India]]'' (2007) and ''[[Singh Is Kinng]]'' (2008) which turned out to be box office successes.<ref name="Oceania"/> Following the release of ''Salaam Namaste'', on a visit to India the then Prime Minister [[John Howard]] also sought, having seen the film, to have more Indian movies shooting in the country to boost tourism, where the Bollywood and cricket nexus, was further tightened with [[Steve Waugh]]'s appointment as tourism ambassador to India.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.bonza.rmit.edu.au/essays/2006/Mithila%20Gupta/CollectionofAnnotatedRef.html|title=Australian PM says Salaam Namaste to Bollywood|publisher=bonza.rmit.edu.au|date=7 March 2006|accessdate=2008-11-17|archive-date=2009-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090120112704/http://bonza.rmit.edu.au/essays/2006/Mithila%20Gupta/CollectionofAnnotatedRef.html|url-status=dead}}</ref> Australian actress [[Tania Zaetta]], who co-starred in ''Salaam Namaste'', among other Bollywood films, expressed her keenness to expand her career in Bollywood.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.smh.com.au/news/people/tania-zaettas-bollywood-career-in-doubt/2008/05/23/1211183051898.html|title=Tania Zaetta's Bollywood career in doubt|publisher=''[[The Sydney Morning Herald]]''|date=23 May 2008|accessdate=2008-11-17|author=Ramachandran, Arjun}}</ref> === South America === Bollywood movies are not influential in South America, though Bollywood culture and dance is recognised. In 2006, ''[[Dhoom 2]]'' became the first Bollywood film to be shot in [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.रीडिफ.कॉम/movies/2006/sep/15sfa.htm|title=Will Hrithik's Dhoom 2 prove lucky for Brazil?|date=15 September 2006|author=Firdaus Ashraf, Syed|publisher=[[रीडिफ.कॉम]]|accessdate=2008-03-05}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Plagiarism == Constrained by rushed production schedules and small budgets, some Bollywood writers and musicians have been known to resort to plagiarism. Ideas, plot lines, tunes or riffs have been copied from other [[Cinema of India|Indian film industries]] or foreign films (including [[Cinema of the United States|Hollywood]] and other [[Asian cinema|Asian films]]). This has led to criticism towards the film industry.<ref name="Times plagiarism">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/cms.dll/html/uncomp/articleshow?msid=46715385|title=Plagiarism issue jolts Bollywood |publisher=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=2007-10-17}}</ref> In past times, this could be done with impunity. Copyright enforcement was lax in India and few actors or directors ever saw an official contract.<ref name="Ayres">{{स्रोत पुस्तक|author=Ayres, Alyssa; Oldenburg, Philip|दुवा=http://books.google.co.uk/books?id=gi7w-vTfELsC&pg=PA174&dq=bollywood+plagiarism#PPA174,M1|title=India briefing: takeoff at last|publisher=M.E. Sharpe|year=2005|pages=174}}</ref> The Hindi film industry was not widely known to non-Indian audiences (excluding the [[Soviet Union|Soviet]] states), who would not even be aware that their material was being copied. Audiences may also not have been aware of the plagiarism since many audiences in India were unfamiliar with foreign films and music. While copyright enforcement in India is still somewhat lenient, Bollywood and other film industries are much more aware of each other now and Indian audiences are more familiar with foreign movies and music. Organizations like the India EU Film Initiative seek to foster a community between film makers and industry professional between India and the EU.<ref name="Times plagiarism"/> One of the common justifications of plagiarism in Bollywood is that producers often play a safer option by remaking popular Hollywood films in an Indian context. Screenwriters generally produce original scripts, but due to financial uncertainty and insecurity over the success of a film many were rejected.<ref name="Times plagiarism"/> Screenwriters themselves have been criticised for lack of creativity which happened due to tight schedules and restricted funds in the industry to employ better screenwriters.<ref name="Cloning">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/thehindu/mag/2003/08/03/stories/2003080300090400.htm|title=Cloning Hollywood|date=3 August 2003|publisher=[[द हिंदू]]|accessdate=2009-04-14|archive-date=2004-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20040422165848/http://www.hindu.com/thehindu/mag/2003/08/03/stories/2003080300090400.htm|url-status=dead}}</ref> Certain filmmakers see plagiarism in Bollywood as an integral part of globalisation where American and western cultures are firmly embedding themselves into Indian culture, which is manifested, amongst other mediums, in Bollywood films.<ref name="Cloning"/> [[Vikram Bhatt]], director of films such as ''[[Raaz]]'', a remake of ''[[What Lies Beneath]]'', and ''[[Kasoor]]'', a remake of ''[[Jagged Edge (film)|Jagged Edge]]'', has spoken about the strong influence of American culture and desire to produce box office hits based along the same lines in Bollywood, "Financially, I would be more secure knowing that a particular piece of work has already done well at the box office. Copying is endemic everywhere in India. Our TV shows are adaptations of American programmes. We want their films, their cars, their planes, their diet cokes and also their attitude. The American way of life is creeping into our culture."<ref name="Cloning"/> [[Mahesh Bhatt]] has said ,"If you hide the source, you're a genius. There's no such thing as originality in the creative sphere".<ref name="Cloning"/> There have been very few cases of film copyright violations taken to court because of serious delays in the legal process, and due to the long time they take to decide a case.<ref name="Times plagiarism"/> There have been some notable cases of conflict though. The makers of ''[[Partner (2007 film)|Partner]]'' (2007) and ''[[Zinda]]'' (2005) have been targeted by the owners and distributors of the original films, ''[[Hitch (film)|Hitch]]'' and ''[[Oldboy]]''.<ref>{{स्रोत बातमी| url =http://economictimes.indiatimes.com/Partner_may_face_30_mn_Hitch/articleshow/2264000.cms/| title =Partner may face $30&nbsp;mn Hitch| accessdate =2010-06-09| archive-date =2016-08-11| archive-url =https://web.archive.org/web/20160811091044/http://economictimes.indiatimes.com/Partner_may_face_30_mn_Hitch/articleshow/2264000.cms| url-status =dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.hindu.com/fr/2006/01/20/stories/2006012002530300.htm|title=Copycat filmmaker lacks creativity|publisher=''[[द हिंदू]]''|date=20 January 2006|accessdate=2009-02-13}}</ref> American Studio [[Twentieth Century Fox]] brought the Mumbai-based B.R. Films to court over its forthcoming ''Banda Yeh Bindaas Hai'', allegedly an illegal remake of its 1992 film ''[[My Cousin Vinny]]''. B.R. Films eventually settled out of court by paying the studio at a cost of about $200,000, paving the way for the film's release.<ref>[http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/bollywood/article6742092.ece Plagiarism case could stop Bollywood borrowing from Hollywood]{{मृत दुवा|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Some on the other hand do comply with copyright law, with [[Orion Pictures]] recently securing the rights to remake the Hollywood film ''[[Wedding Crashers]]''.<ref>[http://www.bollywoodhungama.com/news/2008/05/03/11326/index.html Orion Pictures produce official remake to Wedding Crashers], [[बॉलिवूड हंगामा]]</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:चित्रपट]] [[वर्ग:चित्रपटसृष्टी]] [[वर्ग:बॉलीवूड]] i9rzlfvkbklx1aktz7j8q9sassmm8b0 0 90148 2682369 2344041 2026-05-02T22:00:23Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682369 wikitext text/x-wiki [[चित्र:DenverPostHQ 30Sep2017.jpg|इवलेसे]] '''डेन्व्हर पोस्ट''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कॉलोराडो]] राज्यातील [[डेन्व्हर]] शहरातून प्रसिद्ध होणारे वृत्तपत्र आहे. अमेरिकेतील सर्वाधिक खपाच्या ५० वृत्तपत्रांतील एक असलेल्या पोस्टच्या रोज २,५५,४५२ रविवारच्या आवृत्तीच्या ७ लाखांपेक्षा जास्त प्रती खपतात.<ref name=circ>{{संकेतस्थळ स्रोत |title=2006 Top 100 Daily Newspapers in the U.S. by Circulation |publisher=Burrelles''Luce'' |दुवा=http://www.burrellesluce.com/top100/2006_Top_100List.pdf |format=PDF |accessdate=2007-03-06 |date=2006-03-31 |archive-date=2015-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722124337/http://www.burrellesluce.com/top100/2006_Top_100List.pdf |url-status=dead }}</ref> या वृत्तपत्राच्या संकेतस्थळाला महिन्यातून ४६ लाख लोक भेट देतात.<ref>Denver Post Media Press Kit, http://mediakit.denverpost.com/audience.html</ref> ===पुलित्झर पुरस्कार=== आत्तापर्यंत डेन्व्हर पोस्टला आठ वेळा [[पुलित्झर पुरस्कार]] मिळालेला आहे. * १९६४: संपादकीय व्यंगचित्रे - [[पॉल कॉन्राड]] * १९६७: संपादकीय व्यंगचित्रे - [[पॅट ऑलिफांट]] * १९८४: छायाचित्रण - [[ॲंथोनी सुआऊ]] * १९८६: समाजसेवा हरवलेल्या मुलांवरील मालिकेबद्दल - पॅट ऑलिफांट * २०००: घडत असलेल्या बातम्या - कोलंबाईन हाय स्कूल हत्याकांडाबद्दल * २०१०: छायाचित्रण - [[क्रेग एफ. वॉकर]]<ref>http://www.pulitzer.org/citation/2010-Feature-Photography{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * २०११: संपादकीय व्यंगचित्रे - [[माइक कीफ]]<ref>{{स्रोत बातमी|last=Cavna|first=Michael|title=THE PULITZERS: Denver’s Mike Keefe wins for Editorial Cartooning|url=http://www.washingtonpost.com/blogs/comic-riffs/post/the-pulitzers-denvers-mike-keefe-wins-for-editorial-cartooning/2011/04/18/AFPvUg0D_blog.html|newspaper=The Washington Post|date=April 18, 2011}}</ref> * २०१२: छायाचित्रण - क्रेग एफ. वॉकर<ref>http://www.pulitzer.org/citation/2012-Feature-Photography</ref> {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:देशानुसार वृत्तपत्रे]] [[वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|वृत्तपत्रे]] [[वर्ग:डेन्व्हर]] cf3rrzwx6s05urydq9av7k7k0nfe5h2 0 92484 2682290 2681709 2026-05-02T14:47:55Z ~2026-26768-99 182745 About thier surname and title and occupation 2682290 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} {{बदल}} '''लोणारी''' हे हिंदू धर्म व चालीरीती पाळणारे, पूर्वी क्षत्रिय धर्माचे पालन करणारे, छत्रपती शिवाजी महाराजांना मानणारे तसेच शिव व विष्णूची आराधना करणारे लोक आहेत. मुंबई गॅझेटियरच्या नोंदीनुसार लोणारी हे [[मराठा]] जातिधारक आहेत. लोणारी ही हिंदू क्षत्रिय जात मराठा जातीशी संलग्न असून मुख्यत्वेकरून महाराष्ट्रातील [[अकोला]], अमरावती, (बुलढाणा, खामगाव, शेगाव, नांदुरा), भुसावळ, रावेर,[[अहमदनगर]], [[औरंगाबाद]], [[कोल्हापूर]] [[जळगाव]], [[जालना]], [[धुळे]], [[नाशिक]], [[पुणे]], [[वाशीम]], [[सांगली]], [[सातारा]], [[सोलापूर]] या जिल्ह्यांत, तसेच [[मुंबई]], [[बारामती]], [[बेळगाव]], [[बैतूल]], [[हैदराबाद]]सारख्या ठिकाणीसुद्धा वास्तव्यास आहे. याशिवाय, गुजरात, मध्य प्रदेश तसेच दक्षिणेकडील आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, तमिळनाडूमधेही लोणारी आढळतात. [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशात]] [[बैतूल]] जिल्ह्यात ते लोणारी कुणबी म्हणून ओळखले जातात. महाराष्ट्रात या जातीला इतर मागासवर्गीय असा (ओबीसीचा) दर्जा आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://mumbaicitysetu.org/castelist_maha.html |title=मुंबईसिटीसेतू.ऑर्ग हे संकेतस्थळ |access-date=2016-06-29 |archive-date=2016-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160625045212/http://www.mumbaicitysetu.org/Castelist_Maha.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160625045212/http://www.mumbaicitysetu.org/Castelist_Maha.html |date=2016-06-25 }}</ref> लोणारी समाजात [[चुना]] व [[मीठ]] तसेच [[कोळसा]] बनवणारे मूळचे मराठे पण स्वतंत्र व्यवसाय स्वीकारल्याने त्यांच्यात लोणारी व चुनारी असे प्रकार पडले. जातिविवेक या ग्रंथानुसार लोणारी लोकांचे शुद्ध लोणारी, कडू लोणारी, अक्करमासे लोणारी अशा शाखा आहेत. विविध शाखांमध्ये रोटी व्यवहार आहे, पण बेटी व्यवहार नाही. त्यामुळे हे लोक जेवण एकत्र करू शकतात पण आपआपसात लग्न करू शकत नाहीत. विजयादशमीला ते तलवारी, भाले, घोडे आणि हत्तींची पूजा करतात. अजूनही काही लोक त्यांची स्वतःची संस्कृती बोलतात. स्थलांतरामुळे त्यांना आता मराठा म्हटले जाते आणि मराठी लोक सांस्कृतिकदृष्ट्या मिश्रित झाले आहेत. सध्या, लोणाऱ्यांना लोणारी कुणबी म्हणून ओळखले जाते, जे जेजुरीमध्ये खंडोबाची आणि तुळजापूरमध्ये तुळजा भवानीची पूजा करतात. काही लोणारी कुणबी नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चिंदवाडा येथे आढळतात. वास्तविक आनुवंशिकता इतर जातींशी मिसळत नाही जसे की क्षत्रिय सूर्यवंशी लोणारी मराठ्यांची काही आडनाव भांगे, बडवाईक ( महाजन), ,भक्ते (पाटिल) , गायधने, कामठे, कापसे, लाडसे, खंडाईत, हिंगणे, गुरवे, मस्के, रुंगे, भांडके, ढोले, कौशल, सिंह, झांझ, कुशाल, मा. देशमुख, शेंडे (महाजन), सांडिल्य, शिंदे, बारस्कर, कुबडे, उपासे, जामकर, खंडागरे, पानसे, पातुरकर खोपडे , भांनगे . आणि मध्य प्रदेश प्रदेशात बरेच काही लोणारी हे मुघलांशी युद्ध करत करत जेव्हा महाराष्ट्र आले तेव्हा त्यांच्या कडे काही नाही राहिले होते मग मराठा सरदार जशी रघुजी भोसले त्यांचे मूल भिंभाजी भोसले त्यांनी जमिनी दिल्या आणि पद सोपवले पण त्यांनी काही शर्ती मंजूर केल्या तुम्ही लोक आमच्या देवी आणि देवाची पूजा करा.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://doi.org/10.4324/9780429348525-42|title=From the Bombay Gazette (30 August 1820)|last=ní Fhlathúin|first=Máire|date=2020-03-19|publisher=Routledge|isbn=978-0-429-34852-5|pages=177–185}}</ref> आणि मराठी संस्कृती मिसळा, जेकी लोणारी सरदारांनी मान्य केले. हे १६ शे मध्ये घडले.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://doi.org/10.4324/9780429348525-42|title=From the Bombay Gazette (30 August 1820)|last=ní Fhlathúin|first=Máire|date=2020-03-19|publisher=Routledge|isbn=978-0-429-34852-5|pages=177–185}}</ref> सेनापती मान सिंग सूर्यवंशीविजनकर ( शेंडे) - महाजन मुंढारी बा.क गावाची महाजनकी दिली तेव्हा पासून महाजन लावतात आणि राजा रन सिंग कोतवाले ( बडवाईक) देवी रमाकोना या गावाची महाजन की सोपावली सरदार जात सिंग -भक्ते (पाटिल) देवी रामाकोना या गावाची पाटील - की भेटली . (अंगरक्षक प्रमुख) विटा सिंग (मस्के ) लोणारी मग ९६ कुळी झाले आणि जे बाकी चे लोणारी होते ते मराठा सैन्यात जाऊन गाजवले . ते आता स्वतःला मराठा असे म्हणतात. ते आता सध्या मराठवाडा आणि पश्चिम महाराष्ट्रात ,खानदेश , कोकण मध्ये आहेत. विदर्भातले शेती करून ते कुणबी मनू लागले. आते ते लोणारी कुणबी म्हणून ओळखले जातात. ==लोकसंख्या== लोणारी जातिधारकांची एकूण लोकसंख्या १९०१ सालच्या जनगणनेनुसार १९२२२ इतकी होती. त्यापैकी पुरुष ९६७२ व स्त्रिया ९५५० होत्या. ==जातीचा इतिहास== मल्लाट पुरुष व आवर्त स्त्री यांच्यापासून लोणारी समाज सुरू झाला, असे मानले जाते. लोणारी समाजाचे [[संस्कृत]] नाव "सौमिक" आणि समुद्राच्या पाण्यापासून मीठ बनविणे हा पारंपरिक व्यवसाय असे दिसते. "मूलस्तंभ" नुसार लोणारी हे मूळचे क्षत्रिय असून [[मराठा]] जातीपासून विभक्त झालेले आहेत. काही जणांचे मानणे आहे की लोणारी हे [[लिंगायत]] धर्माचेसुद्धा पालन करत होते कारण त्यांच्या धार्मिक विधी जंगमामार्फत केले जात होते. लिंगायत धर्मीयांशी मिळणारा हा एक छोटासा दुवा आहे. एका मिथकानुसार लोणारी जातीचा उल्लेख हा [[महाभारत|महाभारतात]]सुद्धा आलेला दिसून येतो. "जेंव्हा विदुर [[धृतराष्ट्र]]ाला सल्ला देतो की हे राजन, तू माळ्यासारखा वाग. माळी झाडे लावतो, जगवतो व त्याची फळे चाखतो, तसेच लोणारी झाडे कापतो, जाळतो आणि कोळसा बनवतो"(टीप : त्या काळी लोणारी जात अस्तित्वात असल्याचा तसा अजून कोणताही ठोस पुरावा नाही, कारण लोणारी समाज हा काही शतकापासून मराठ्यांमधून स्वतंत्र झालेले आढळतात) लोणारी जातीत मूल जन्माला आल्यानंतर साधारण वर्षभरात [[धनगर]] त्याचे केस कापी आणि त्या बदल्यात त्याला तांब्याचे नाणे दिले जाई. लोणारी जात पंचायत मानत असत. समाजातील विविध तंटे बखेडे जात पंचायत सोडवीत असे. लोणाऱ्यांमध्ये सारख्या आडनावाच्या कुटुंबात लग्ने जुळत नाहीत. ==कुलदैवत== लोणारी लोकांची विविध कुलदैवते असली तरी, मुख्यत्वे करून [[तुळजापूर|तुळजापूरची]] [[तुळजाभवानी]] आणि [[जेजुरी|जेजुरीचा]] [[खंडोबा]] तसेच सिद्धनाथ आणि दरिदेव ही कुलदैवत आहेत. ==लग्न समारंभ== दोन भाऊ अन्य कुटुंबातील दोन बहिणीशी लग्न करू शकतात. मुलाच्या लग्नाचे तसे निश्चित वय ठरलेले नाही, पण आजकाल हे नियम बदलले आहेत. लग्नापूर्वी शारीरिक संबध निषिद्ध मानले जातात. लग्नाआधी जर एखाद्या मुलीला [[गर्भधारणा]] झाली तर तर संबंधित व्यक्तीशी तिचा विवाह लावणे हे सक्तीचे आहे. लोणारी पुरुष एकच लग्न करू शकतो परंतु जर त्याची पत्‍नी विकलांग झाली किंवा पत्‍नीधर्म निभावण्यास अक्षम ठरली तर तिच्या संमतीने दुसरा विवाह करू शकतो. विवाहानंतर जन्माला आलेल्या प्रत्येक अपत्याची नोंद ठेवण्याचे काम भाट करत असतो. भाटमार्फत सर्व जातींच्या वंशावळी लिहिण्याचे काम आजही केले जाते. एकाच गोत्रात विवाहास परवानगी नाही. लग्न जुळवण्याचे काम साधारणपणे चार पाच मध्यस्थांमार्फत होते व मुलाचा पिता हा मुलीच्या पित्याकडे तशी मागणी घालतो. ब्राम्हणाकडून लग्नाची तिथी व लग्नविधीचे धार्मिक कार्य पार पाडले जाते. मुला-मुलीची पत्रिका बघूनच व गुण जुळवून लग्न पक्के केले जाते. त्यासाठी सुपारी, हळद व कुंकू अशा सौभाग्य अलंकाराने धार्मिक विधी संपन्न होतो. लग्न समारंभाची सुरुवात कुंकू लावणे या कार्यक्रमाने सुरू होते व लग्न चिठ्ठी किंवा लग्नाची तारीख पक्की करणे हा दुसरा कार्यक्रम असतो. त्यानंतर लग्नाच्या आदल्या दिवशी किंवा लग्नाच्या दिवशी देवकार्य म्हणजे सवाद्य देवक काढणे, त्यानंतर हळद लावणे, मग देवकार्य अश्या प्रथा पाळल्या जातात. तसेच पाच पानांनी सीमान्तपूजन केले जाते त्यात आंबा, जांभूळ, उंबर, रुई व शमीची पाने असतात. कन्यादान करून वधुपिता किंवा मोठे काका हा समारंभ पूर्ण करतात त्यात आलेल्या वऱ्हाडींना गोड व रुचकर पण फक्त शाकाहारी जेवण दिले जाते. लग्न लावताना वधुवरांच्या डोक्यावर अक्षता व फुले फेकून मंगलाष्टके म्हणून, सप्तपदी, होम हवन व पूर्ण पूजापाठ करून लग्नविधी पार पडतो. लोणारी लोकांना पुनर्विवाह तसेच घटस्फोट सुद्धा मान्य आहे. ==धर्म== लोणारी [[हिंदू धर्म|हिंदू धर्माला]] तसेच [[छत्रपती शिवाजी महाराज|छत्रपती शिवाजी महाराजांना]] मानतात. वारकरी [[वैष्णव]] व [[शैव]] पंथाचा अनुयायी असतो. हिंदू धर्माच्या चालीरीतींप्रमाणे लोणारी लोकांची गणपती, शंकर, विष्णू, लक्ष्मी, भवानी, विठ्ठल आदींवर श्रद्धा असते. तसेच ते नाग, गाय, घोडा, बैल आणि पिंपळ, शमी, आपटा, वड, तुळस, बेल यांना पूजतात. लोणारी हे हिंदू धर्माचा कट्टर अनुयायी असल्याने ते भागवत, रामायण, महाभारत आदी धार्मिक ग्रंथ याचे वाचन करतात. एकादशी, चतुर्थी, सोमवार, मंगळवार, गुरुवार, शुक्रवार, शनिवार व खंडोबाचा रविवार उपवास धरतात. खंडोबा कुलदैवत असणारे लग्नविधी करण्यापूर्वी जागरण गोंधळ करतात. जावळ काढणे, कान टोचणे हे धार्मिक कार्यक्रम करतात. हे सर्व धार्मिक कार्य पौरोहित्य करणारा ब्राह्मणामार्फत केले जाते. लोणारी लोकांना विविध धार्मिक क्षेत्रांना भेटी देणे आवडते. ते पंढरपूर, तुळजापूर, आळंदी येथे सहकुटुंब जात असतात. ==व्यवसाय== पुरातन काळात चुना, मीठ व कोळसा बनवणारी लोणारी जात आता विविध क्षेत्रात प्रावीण्य कमावीत आहे. डॉक्टर, इंजिनिअर, वैज्ञानिक ,वकील, लेखक, संशोधक, उद्योजक, तसेच प्रशासकीय सेवा, लष्करी सेवा, पोलीस दल, क्रीडा विश्व, शिक्षक, प्राध्यापक, चित्रपट उद्योगातील विविध कामे असे सर्व क्षेत्रे आता लोणारी जातिधारकांनी काबीज केली आहेत. ==अन्न व खाणे== लोणारी तसे मुख्यत्वे शाकाहारी, पण बोकडाचे, मेंढीचे, कोंबड्याचे मटण तसेच मासे खाऊ शकतात. ==अंत्यसंस्कार विधी== लोणारे जातीच्या मृत व्यक्तीचे हिंदू धर्माच्या प्रचलित पद्धतीने अंतिम संस्कार केले जातात. मृतदेहाला अग्निसंस्कार व लहान असेल तर पुरणे अशी प्रथा आहे. दहाव्या दिवशी दशक्रिया व तेराव्या दिवशी ज्ञातिबांधवांना जेवण दिले जाते. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:व्यवसाय]] [[वर्ग:बलुतेदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] k4dwtyxciwegjesjya2a4dyj8ohsj4s 0 124373 2682431 2298058 2026-05-03T09:22:44Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682431 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name =बेनझीर भुट्टो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ | nativename =इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ <br /> بینظیر بھٹو بین الاقوامی ہوائی اڈہ | nativename-a = | nativename-r = | image =Islamabad-Airport-40156.JPG | image-width = <!-- if less than 200 --> | caption = | image2 = | image2-width = <!-- if less than 200 --> | caption2 = | IATA =ISB | ICAO =OPRN | FAA = | TC = | LID = | GPS = | WMO = | type =सार्वजनिक/सैन्यवापर | owner-oper = | owner = | operator = | city-served =[[इस्लामाबाद]] आणि [[रावळपिंडी]] | location = | hub =<div> *[[पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय एरलाइन्स]] *शाहिन एर इंटरनॅशनल </div> | built = <!-- military airports --> | used = <!-- military airports --> | commander = <!-- military airports --> | occupants = <!-- military airports --> | metric-elev = | elevation-f =१६८८ | elevation-m =५०८ | coordinates ={{Coord|33|36|59|N|73|05|57|E|}} | website =[http://www.islamabadairport.com.pk/ www.islamabadairport.com.pk] | metric-rwy =आहे | r1-number =१२/३० | r1-length-f =१०७८५ | r1-length-m =३२८७ | r1-surface = डांबरी | h1-number = | h1-length-f = | h1-length-m = | h1-surface = <!-- up to h12 --> | stat-year = | stat1-header = | stat1-data = <!-- up to stat4 --> | footnotes = }} '''बेनझीर भुट्टो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ''' {{विमानतळ संकेत|ISB|OPRN}} हा [[इस्लामाबाद]] ह्या पाकिस्तानच्या शहरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. हा विमानतळ पूर्वी ''इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ'' म्हणून ओळखला जात असे. == अपघात आणि घटना == * दिनांक [[एप्रिल २०]], [[इ.स. २०१२|२०१२]]ला भोजा एरचे [[बोईंग ७३७-२००]] विमान, [[भोजा एर फ्लाइट २१३|फ्लाइट क्रमांक २१३ च्या]] दरम्यान [[कराची]]च्या [[कराची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जिना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] येथून [[बेनझीर भुट्टो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], [[इस्लामाबाद]]च्या दिशेने स्थानिक उड्डाण करीत होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.thenews.com.pk/article-45354-Pakistan-plane-crash:-127-feared-dead|accessdate=20 April 2012|title=द न्यूझ|date=20 April 2012|archive-date=2012-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422173525/http://www.thenews.com.pk/article-45354-Pakistan-plane-crash:-127-feared-dead|url-status=dead}}</ref> विमान गंतव्य स्थानासाठी १० किलोमीटर अंतर राहिले असताना, हुसेन आबाद ह्या खेड्यानजीक स्थानिक वेळेनुसार सायंकाळी ६.४० वाजता दुर्घटनाग्रस्त झाले. विमानात ११ मुले धरून एकूण १२१ प्रवासी आणि ६ कर्मचारी होते. अपघातात सर्वच प्रवासी मृत्युमुखी पडले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पाकिस्तानमधील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] 8m96jmg48lgdxwyaxwztish54x03c7i 0 128678 2682381 2643757 2026-05-02T23:30:53Z ~2026-26745-37 182757 पुरावे निजाम काळापासूनच आहेत. त्यानुसार बदल. 2682381 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट हिंदू संत | नाव = संत भगवानबाबा | चित्र = Bhagawanbaba.png | चित्र_title = संत भगवानबाबा | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक |1896|07|29}} | जन्म_स्थान = सुपे सावरगाव, [[पाटोदा]], [[बीड]], निजामाचे हैदराबाद संस्थान | मूळ_पूर्ण_नाव = आबाजी तुबाजी सानप | मृत्यू_दिनांक ={{मृत्यू दिनांक आणि वय|1965|01|18|1896|07|29}} |मृत्यू_स्थान= [[रुबी हॉल क्लिनिक]], [[पुणे]] | गुरू = {{*}} [[एकनाथ|संत एकनाथ]],{{*}}[[तुकाराम|संत तुकाराम]],{{*}}[[गीतेबाबा दिघुळकर]],{{*}} [[माणिकबाबा]],<br>{{*}} [[बंकटस्वामी]] | शिष्य = [[भीमसिंह महाराज]] | संबंधित_तीर्थक्षेत्रे = [[भगवानगड]],[[सोनगिरी]] | तळटिपा = }} संत '''भगवानबाबा ''' (''जन्म'' : [[२९ जुलै]], [[इ.स. १८९६|१८९६]] ''मृत्यू'' : [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९६५|१९६५]]) हे महाराष्ट्रातील [[वारकरी संप्रदाय|वारकरी संप्रदायातील]] संत आहेत. यांचे पूर्ण नाव आबाजी तुबाजी सानप होते. राष्ट्रसंत भगवानबाबांनी महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात कीर्तनाच्या माध्यमातून शैक्षणिक, सामाजिक, नैतिक व सांस्कृतिक प्रबोधन केले. [[भक्तिमार्ग]], [[कर्ममार्ग]] व [[ज्ञानमार्ग]] यांचा त्रिवेणी समन्वय त्यांनी साधला होता. तो त्यांच्या कीर्तनातही दिसून येई. [[कीर्तनकार]] म्हणून त्यांना प्रचंड लोकप्रियता मिळाली होती. आपल्या कीर्तनांतून ते जातिभेद, धर्मभेद, अज्ञान, अंधश्रद्धा, अनिष्ट रुढी-परंपरा यांच्यावर प्रहार करीत. प्रबोधनकार्यासाठी त्यांनी [[मराठवाडा]], [[विदर्भ]], [[तेलंगणा]], [[आंध्रप्रदेश]], [[कर्नाटक|कर्नाटकातील]] काही भाग व [[पश्चिम महाराष्ट्र|पश्‍चिम महाराष्ट्रासह]] उभा महाराष्ट्र पिंजून काढला. विठूनामाचा प्रचार करतानाच त्यांनी समता, बंधुता, एकता, मानवता यांसारख्या आधुनिक विचारांचा आयुष्यभर प्रचार केला. त्यामुळेच वारकरी धर्माला आधुनिक रूप देणारे संत म्हणून त्यांना ओळखले जाते. त्यांनी वार्षिक नारळी सप्ताहाची स्थापना केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.globalmarathi.com/20101215/5196390036716621748.htm | title =वंजारी संत - भगवान बाबा | भाषा =मराठी | प्रकाशक =http://www.globalmarathi.com | दिनांक =१५ डिसेंबर २०१० | ॲक्सेसदिनांक =३१ जुलै २०१२ | विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20160304221103/http://www.globalmarathi.com/20101215/5196390036716621748.htm | विदा दिनांक=४ मार्च २०१६ }}</ref> ==सानप घराण्याची पूर्वपीठिका== [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] [[वंजारी]] जातीत जन्मले होते. त्यांच्या आईचे नाव कौतिकाबाई आणि वडिलांचे नाव तुबाजीराव सानप असे होते. तुबाजीराव सानप यांना निजाम काळापासून पाटीलकी दिली होती, म्हणून ते आडनावाच्या पाठीमागे पाटील असे उपनाम लावीत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.lokmat.com/beed/saint-bhagwan-baba-the-enlightener-of-modern-thought-learn-the-biography-and-history-of-bhagwan-gad-a320/ |title=आधुनिक विचारांचे प्रबोधनकार संत भगवान बाबा; जाणून घ्या जीवनचरित्र आणि भगवानगडाचा इतिहास |date=18 January 2022 |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20220119031859/https://www.lokmat.com/beed/saint-bhagwan-baba-the-enlightener-of-modern-thought-learn-the-biography-and-history-of-bhagwan-gad-a320/ |विदा दिनांक= १९ जानेवारी २०२२}}</ref> == जन्म आणि बालपण == [[बीड]] जिल्ह्यातील पाटोदा तालुक्यांतल्या सुपे घाट सावरगाव येथे श्रावण कृष्ण पंचमी, शके १८१८ (२९ जुलै, इ.स. १८९६), सोमवार रोजी सूर्योदयाच्या समयी भगवानबाबांचा जन्म झाला. बारशाच्यावेळी मुलाचे नाव 'आबा' किंवा 'आबाजी' ठेवण्यात आले. त्यामुळे भगवानबाबांचे पूर्ण नाव आबाजी तुबाजी सानप. ते कौतिकाबाई आणि तुबाजीराव यांचे पाचवे अपत्य होते. गावात चौथीपर्यंत शाळा होती. तेव्हा गुरुजींच्या सांगण्यावरून पुढील शिक्षणासाठी त्यांना त्यांच्या मामाच्या गावी लोणी, ता. शिरूर, जि. बीड येथे पाठवले गेले. अधिक शिक्षणसोयी नसल्याने आबाजी पुन्हा गावाकडे परत आला. ग्रामीणभागात रीतीरिवाजानुसार गुरेढोरे राखायला जात. आबाजीला शेती व गुरांची निगराणी राखायला फार आवडत असे. घरात धार्मिक वातावरण असल्यामुळे उपजतच आबाजीला आध्यात्मिक ज्ञानाची व विठ्ठलनामाची आवड निर्माण झाली. आबाजी घरी शेतीकाम सांभाळून विठ्ठलभक्ती करीत असे. त्यांनी पंढरपूर दिंडीस जाण्यास सुरुवात केली. दिघुळ येथील प्रख्यात वारकरी गितेबाबा यांच्या सोबत प्रथम दिंडीस गेले. 'पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे दर्शन झाले तर जीवनाचे कल्याण होते' अशी त्यांच्या परिवारात आणि आसपासच्या समाजात समजूत असल्याने त्यांनी गीतेबाबा दिघुळकरांसोबत पंढरपूरची वारी केली. त्यासाठी ते वयाच्या ५-६व्या वर्षी घर सोडून पायी चालत पंढरपूरला गेले. पहिल्या वारीच्या शेवटीच पंढरपूरात पोहोचल्यावर त्यांनी संपूर्ण जीवन विठ्ठलचरणी अर्पण करण्याचे ठरविले. त्यांनी गीतेबाबानाच आध्यात्मिक गुरू मानले. पंढरपूरच्या वारीवरून गावी परतल्यावर आबाजी घरी परत गेला नाही. गावातील हनुमान मंदिरात जाऊन बसला. घरच्यांना ही बातमी कळताच ते मंदिरात आले. तेव्हा लहान आबाजीने तुळशीमाळ घालण्यासाठी आग्रह केला. लहान आबाजीचे भगवंताविषयी असलेले प्रेम पाहून घरच्यांनी आग्रह स्वीकारला आणि नंतर आबाजी घरी परत आला. आबाजीचे पूर्वज हे लहानपणापासून नारायणगडाचे उपासक होते. नारायणगडाचे महंत हे त्यांचे वंशपरंपरागत गुरू होते. तत्कालीन नारायणगडाच्या गादीवर माणिकबाबा होते. आबाजीचे आईवडील नेमाने माणिकबाबाच्या दर्शनासाठी नारायणगडावर येत. एकदा आबाजीचे आईवडील त्याला घेऊन विजयादशमीच्या दिवशी नारायणगडावर आले. आबाजीने माणिकबाबांना गुरुपदेश द्या असे म्हणले. त्यावर अल्पवयात गुरुपदेश देता येत नाही असे माणिकबाबा म्हणाले, पण आबाजीच्या मनाचे समाधान झाले नाही. माणिकबाबांनी घेतलेल्या शिष्यत्वाच्या परीक्षेत आबाजी उत्तीर्ण झाले म्हणून माणिकबाबांनी आबाजीला अनुग्रह दिला आणि गुरुपदेश केला. नंतर माणिकबाबांनी आबाजीचे नाव 'भगवान' ठेवले. असे सांगितले जाते की पंढरपूरला गेल्यानंतर तेथेच त्यांची भेट नारायणगड येथील माणिकबाबांशी झाली व ते सांप्रदायिक शिक्षणासाठी नारायणगडी गेले. माणिकबाबा हे त्यांचे गुरू होय. त्यानंतर भगवानबाबा पुढील शिक्षणासाठी आळंदीतील ह.भ.प. श्री बंकट स्वामी यांच्याकडे गेले. त्यानंतर ते पुन्हा नारायणगडावर आले. त्यावेळी भगवानबाबांचे वय २१ वर्षे होते. त्यानंतर भगवानबाबा नारायणगडाचे महंत झाले व त्यांनी तेथे वारी, नारळी सप्ताह असे अनेक धार्मिक कार्यक्रम राबवले. == गुरू परंपरा == भगवानगडाच्या मान्यतेनुसार भगवानबाबाची गुरुपरंपरा पुढील प्रमाणे आहे. [[नारायण]] [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] [[ब्रह्मदेव]] [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] [[अत्रि|अत्री ऋषी]] [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] [[दत्तात्रेय]] [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] [[जनार्दनस्वामी]] [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] [[एकनाथ|संत एकनाथ]] [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] गावोबा किंवा नित्यानंद [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] अनंत [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] दयानंद स्वामी पैठणकर [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] आनंदॠषी [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] नगदनारायण महाराज [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] महादेव महाराज (पहिले) [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] शेटीबाबा (दादासाहेब महाराज) [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] गोविंद महाराज [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] नरसू महाराज [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] महादेव महाराज (दुसरे) [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] माणिकबाबा [[Image:Flecha tesela.svg|15px|link=|alt=→]] '''भगवानबाबा''' <ref name="santeknath.org">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://santeknath.org/shishya%20parampara.html | title =शिष्य परंपरा | भाषा =मराठी | प्रकाशक = | दिनांक =१३ सप्टेंबर २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =१३ सप्टेंबर २०१२ | archive-date =2013-12-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20131206060026/http://santeknath.org/shishya%20parampara.html | url-status =dead }}</ref> भगवान बाबा आणखी काही विठ्ठलभक्तांना आपले गुरू मानत. बाबांचे हे गुरू असे * भगवानबाबा यांना तुळशीमाळ घालणारे गुरू - [[गीतेबाबा दिघुळकर]] * भगवानबाबा यांना आध्यात्मिक उपदेश देणारे गुरू - [[माणिकबाबा]] * भगवानबाबांचे अध्यात्मज्ञान देणारे गुरू - [[बंकटस्वामी]] महाराज * भगवानबाबांचे पारमार्थिक गुरू - संत [[एकनाथ]] * भगवानबाबांचे नाथ/पैठणकर फडाचे गुरू - संत [[एकनाथ]]<ref name="santeknath.org"/> * संत श्री [[वामनभाऊ महाराज]] यांना भगवानबाबा थोरले बंधू मानत. त्यांनी पारमार्थिक गुरू संत [[नामदेव]]बाबांना मानले होते व त्यांच्या दर्शनासाठी श्री सदगुरू मठ, मेहकरी येथे भगवानबाबा जात असत. संत [[नामदेव]]बाबांच्या वैकुंठवासानंतर त्यांच्या चाळिसाव्या हरिनाम सप्ताहाचे [[कीर्तन]] भगवानबाबांनीच केले होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.ahmednagarpride.com/shri_sadguru_math_mehkari_ahmednagar.html | title =श्री सदगुरु मठ, मेहकरी | भाषा =मराठी | प्रकाशक = | दिनांक =२० सप्टेंबर २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =२० सप्टेंबर २०१२ | archive-date =2013-01-27 | archive-url =https://web.archive.org/web/20130127024926/http://www.ahmednagarpride.com/shri_sadguru_math_mehkari_ahmednagar.html | url-status =dead }}</ref> === शिक्षण === एकदा श्री बंकट स्वामी हे नारायणगडावर आले असताना, माणिकबाबांनी भगवानबाबांना बंकटस्वामींच्या स्वाधीन केले. बंकटस्वामींनी भगवानबाबांना आळंदी येथील वारकरी संस्थेत नेले. बंकटस्वामीच्या विचारांचा त्यांच्यावर प्रभाव पडला. तेथे त्यांनी संन्यासी धर्म स्वीकारला. == नारायणगडावरील कार्य== आळंदीवरून नारायणगडावर भगवानबाबा परत आल्यानंतर त्यांच्या भेटीसाठी पंचक्रोशीतील भाविक येऊ लागले. त्याच सुमारास बंकटस्वामींच्या [[कीर्तन]] प्रसारासाठी वार्ता कानी पडल्याने त्यांनी प्रभावित होऊन समाजप्रबोधन करण्याचा निश्चय केला. भगवानबाबा भाविकांच्या आग्रहास्तव [[कीर्तन]] करू लागले. इ.स.१९१८ साली त्यांनी नारायणगड ते [[पंढरपूर]] अशी पायी दिंडी चालू केली. तेव्हापासून नारायणगडाला 'धाकटी पंढरी' म्हणतात. इ.स.१९२७ साली नाथषष्ठीनिमित्त पैठणपर्यंत दिंडी चालू केली. पुढे सात दिवस अखंड हरिनाम सप्ताह सुरू केले. सप्ताहात [[भजन]], [[कीर्तन]], [[प्रवचन]], कथाकथन, हरिनामजप व गाथापारायणे होत. पहिला अखंड हरिनाम सप्ताह इ.स.१९३४ साली पखालडोह या ठिकाणी केला. भगवानबाबा नारायणगडावर असेपर्यंत १७ हरिनाम सप्ताह झाले. भगवानबाबांचे गुरू नारायणगडाचे माणिकबाबा आजारी असल्याची बातमी भगवानबाबांना कळली तसे ताबडतोब ते नारायणगडावर आले. माणिकबाबांनी हात उंचावून भगवानबाबांना जवळ बोलवले. 'भगवान, तुझ्यावर गडाची आता सर्व जबाबदारी राहील' असे सांगितले. ज्येष्ठ शु. १३ शके १८५९, (इ.स. १९३७) रोजी माणिकबाबांनी आपला देह ठेवला. भगवानबाबांवर लोभाचा आळ घेतल्यावर त्यांनी नारायणगड सोडला. खरवंडी येथील बाजीराव पाटील भगवानबाबांना धौम्यगडावर घेऊन गेले. भगवानबाबांनी आसपासच्या गावात जाऊन लोकांना वारकरी संप्रदायाकडे वळविले. ==धौम्यगडाचा जीर्णोद्धार== गड उभारणीचे काम सुरू झाले, बाबा स्वतः वास्तुशास्त्रात निपुण होते. विशेष म्हणजे गडाचे संपूर्ण बांधणी पाषाणात असून लाकडाचा वापर न करता केलेले आहे. ओवऱ्यांसाठी [[नवगण राजुरी]] येथील राजूबाईच्या डोंगरावरून पाषाणखांडे आणले होते. सर्व पाषाणखांडे बैलगाडीने आणले गेले आणि त्यांनी चौकोनी चिऱ्यांचे रूप दिले गेले. गड उभारणीच्या कामाला आजूबाजूच्या परिसरातील भक्तगणांनी भरभरून मदत केली. स्त्रियांनी स्वतःचे दागदागिने, अलंकार, आभूषणे दिली आणि बांधकामासाठी निधी उपलब्ध झाला. प्रत्येक भक्तगण या कार्याला हातभार लावत होते. भक्तगणांनी घरून स्वतःच्या भाकरी-भाजी आणून, रात्रंदिवस गडाचे बांधकाम पार पाडले. पाहता पाहता भक्तीचा गड श्रीक्षेत्र भगवानगड ही अत्यंत विस्तीर्ण प्रचंड भव्य वास्तू नावारूपास आली. उत्कृष्ट वास्तुशिल्पकलेचा हा एक अलौकिक आविष्कार आहे. त्यांच्या संकल्पनेतूनच धौम्यगडाचा जीर्णोद्धाराची खऱ्या अर्थाने मुहूर्तमेढ ही रोवली गेली व भक्तीच्या गडाची स्थापना झाली. त्यानंतर खऱ्या अर्थाने धौम्यगडाचा कायापालट झाल्याचे पहावयास मिळाले. त्यांनी रस्त्यांच्या दुर्दशेवर प्रकाश टाकत रस्ता विकास करण्यावर भर दिला. भक्तांना एकत्र करून श्रमदानाने धौम्यगड ते पायथ्याच्या खरवंडी गाव रस्ता करण्याचे काम पूर्ण झाले. पुढे इ.स. १९५८ मध्ये स्वामी [[सहजानंद सरस्वती]], [[शंकर वामन दांडेकर|ह.भ.प. मामासाहेब दांडेकर]] आणि [[बाळासाहेब भारदे]] यांच्या हस्ते [[विठ्ठल|विठ्ठलाच्या]] मूर्तीची देवळात प्रतिष्ठापना केली. गडाचे उद्‌घाटन [[मुंबई इलाखा|मुंबई प्रांताचे]] तत्कालीन मुख्यमंत्री [[यशवंतराव चव्हाण]] यांच्या हस्ते १ मे १९५८ रोजी झाले. यावेळी मुख्यमंत्री [[यशवंतराव चव्हाण]] बोलताना म्हणाले की, ‘‘धर्मरक्षणासाठी भगवानबाबांनी भक्तांना एकत्र करून शास्त्राच्या आधाराने भक्तीचा गड उभारण्याचे काम केले आहे. आजपासून धौम्यगड हा [[भगवानगड]] म्हणून ओळखला जावा.’’ तेव्हापासून धौम्यगडाचे नाव [[भगवानगड]] असे पडले. याचवेळेस बाबांच्या संकल्पनेतून भगवान विद्यालयाने आकार घेतला. शालेय शिक्षणाची सोय व्हावी म्हणून गडावर भगवान विद्यालयाची कोनशिला बसविली आहे. वाड्या, पाड्या, तांड्यांवरील मुले या ठिकाणी शिक्षणासाठी आहेत. <ref name ="श्रीक्षेत्र भगवानगड">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.lokprabha.com/20090116/utsav.htm | title =श्रीक्षेत्र भगवानगड | भाषा =मराठी | प्रकाशक =लोकप्रभा | दिनांक =११ जानेवारी २०१० | ॲक्सेसदिनांक =३१ जुलै २०१२ }}</ref> ==पालखी== भगवानबाबांनी आपल्या कार्यातील बराच काळ नारायणगडावर व [[भगवानगड|भगवानगडावर]] व्यतीत केला असला तरीही कीर्तन कारणे भगवानबाबांची भ्रमंती पश्चिम महाराष्ट्र व मराठवाड्यातल्या खेड्यापाड्यांतून झालेली आहे. भगवानबाबांनी पंढरपूर, आळंदी, पैठणवारीच्या पालखीची प्रथा पाडली. भगवानबाबा आपल्या भाविक भक्तांसोबत दरवर्षी नित्यनेमाने आषाढीवारीच्या निमित्ताने [[पंढरपूर]] येथे जात असत. ही पालखी पंढरपूरला भगवानबाबांच्या पादुका घेऊन भारजवाडी, खरवंडी, खोकरमोहा,करंजवण, पाटोदा, भूम, कुर्डूवाडी, परंडा या मार्गाने जाते. पादुकास्थान येथे आपल्या गुरुपरंपरेची सेवा म्हणून संत [[एकनाथ]] महाराजांच्या पालखीला आडवे जाण्याचा मान या दिंडीस आहे. भगवानबाबा [[भगवानगड|भगवानगडावर]] असताना पालखीकरिता हत्ती, घोडे, अंबारीसह सर्व लवाजमा असे. [[भगवानगड|भगवानगडाची]] पालखी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या पालखीसोबत मराठवाड्याचे असंख्य वारकरी पंढरपूर वारीला निघतात. दरवर्षी वारकरी परंपरेनुसार हरी विठ्ठल, श्री ज्ञानदेव तुकाराम, पंढरीनाथ महाराज की जय, शान्तिब्रह्म श्री एकनाथमहाराज की जय , भगवानबाबा की जय’चा नामस्मरण करीत भगव्या पताका खांद्यावर घेऊन वारीमध्ये सहभागी होतात. भगवानबाबांना आपल्या परंपरेचा अभिमान होता. ’मी श्रीएकनाथमहाराजांच्या पैठणकर फडाचा टाळकरी आहे’ असे ते म्हणत. नाथसंस्थान पैठण येथे पालखी व नाथषष्ठी दिंडीचा भगवानगडास मान आहे. संत श्री [[एकनाथ]] महाराज संस्थान [[पैठण]] येथे नाथषष्ठी [[दिंडी]]चा मान [[भगवानगड]]<nowiki/>ला आहे. नाथषष्ठीनिमित्त ‘भानुदास एकनाथ’चा नामस्मरण करत भगव्या पताका घेऊन पालखी श्रीक्षेत्र पैठण येथे एकनाथ मंदिरात जातात. दक्षिण गंगा असलेल्या [[गोदावरी]] पात्रात पवित्र स्नान करून वारकरी संत श्री [[एकनाथ]] दर्शन घेतात. पालखीत एकनाथ वारीसाठी भाविकांचा ओघ सुरूच आहे. [[भगवानगड|भगवानगडाची]] पालखीत दर्शनासाठी गर्दी करत व या निमित्ताने पालखी भाविक भक्तांनी फुलून जात आहे. == व्यक्तिमत्त्व== भगवानबाबांची वेशभूषा तत्कालीन जनसामान्य लोकांसारखीच होती. त्यांची राहणी साधी व विचारसरणी उच्च होती. श्री संत भगवानबाबा पांढरेशुभ्र साधे धोतर, पांढराशुभ्र सदरा, पांढरा फेटा वापरत. कधी गुडघ्यापर्यंत पोचणारा कोट घालत. रुंद, भव्य कपाळ, कपाळावर गंध, गळ्यात तुळशीमाळ हाच त्यांचा थाट होता. रुबाबदार मिशा, भव्य देहयष्टी, उंचेपुरे, तेजस्वी कांती व गौरवर्ण यांमुळे ते भारदस्त वाटत. हातांत काठी, पायात चप्पल किंवा बूट असे. ते शिस्तीचे तसेच उत्तम मनुष्यपारखी होते. == जीवनकार्य == अठराव्या शतकातील महाराष्ट्राची परिस्थिती अत्यंत बिकट होती. मराठवाड्यानजीकच असलेल्या प्रदेशात तर परिस्थिती फारच बिघडलेली होती. या प्रदेशावर मराठेशाहीच्या अस्तानंतर निजामाची राजवट प्रस्थापित झाली होती. या दशकाच्या उत्तरार्धात निजामाचे वर्चस्व वाढले. त्याबरोबर निजामाच्या आक्रमणामुळे धर्म, देवांचे उत्सव बंद पडले होते. त्यांच्या अमानुष अन्यायात, त्रासात आणि जुलमात समाज भरडला जात होता. बायका, मुले, आयाबहिणी, देव, धर्म, संस्कृती काहीच सुरक्षित नव्हते. धर्माचे साम्राज्य बुडाले होते. धर्माचे पालन करणे समाज विसरला होता. धर्म बाटविला जात होता. आकांत, कर्मकांड आणि कर्मठपणा यात अडकलेला समाज बळी पडत होता. अज्ञान, अंधकार, अंधश्रद्धा, मांसाहार, धर्मांतरण अशा परिस्थितीत समाज पिचून निघाला होता. समाज हीन, दीन, त्रस्त व अपमानित अवस्थेत होता. अशा समयी राजकीय अस्थिरतेच्या काळात माजलेला हाहाकार संपवण्यासाठी, धर्मसंकट पार करण्यासाठी, समाजाचे चाललेले शोषण रोखण्यासाठी, अंधश्रद्धांनी जर्जर झालेल्या समाजाला सुधारण्यासाठी, समाजाकल्याणसाठी, भावनिक एकात्मता जपण्यासाठी आणि समाजाला दिशा दाखवण्यासाठी, अधर्माच्या अंधकारातून आध्यात्मिक प्रकाशाकडे जाण्यासाठी, रूढी-परंपरेला चिकटून बसलेल्या समाजाला बाहेर काढण्यासाठी तसेच अंध:कारमय जीवनात प्रकाशाचा कवडसा निर्माण करण्यासाठी गीतेतील वचनाप्रमाणे भगवानबाबा अवतरले. त्यामुळे समाजपरिवर्तनास गती आली, भागवत धर्माचे पुनरुज्जीवनासाठी प्रेरणा दिली. आधुनिक समाजप्रबोधनात त्यांनी मोलाची कामगिरी बजावली. महाराष्ट्रातील जनतेच्या हितासाठी झटणाऱ्या बाबांनी आपल्या श्रद्धा व मूल्यांशी कधीही तडजोड केली नाही. बाबांनी जनतेच्या भक्तिसुरक्षाकवच म्हणून महारथीची भूमिका बजावली. त्यांनी कायम आदर्श महानायकाच्या, समाजसुधारकाच्या, सामाजिक संतुलनाच्या भूमिकेत मार्गदर्शन केले. सोबतच डोंगरदऱ्यांत विविध पोटशाखा विभागलेला वंजारी समाज व इतर बहुजन समाज एक केला. ;भक्तिमार्गप्रसाराचे कार्यः भगवानबाबांनी भक्तिमार्गप्रसाराचा यज्ञ सुमारे इ.स.१९१८ साली चेतवला. त्यांनी आयुष्यभर भक्तिमार्गप्रसाराचे अस्मितेचा अंगार पेटता ठेवला. महाराष्ट्राच्या लाखो माणसांचे भगवानबाबा प्रमुख आधारस्तंभ होते तर वारकरी संप्रदायाचे तारणहार होते. भगवानबाबांची सामाजिक, शैक्षणिक, धार्मिक विचारांची बैठक एका श्रेष्ठ कृतिशील समाजसुधारकाची होती. त्यांनी असंख्य भाविकांना व्यसने, दुराचरण, दुरभिमान, कलह यांपासून सोडविले. गोरक्षण, अन्नदान, वैदिक अनुष्ठान, नामस्मरण, [[भजन]]सप्ताह, तीर्थयात्रा अशारीतीने भाविकांमध्ये धर्माबद्दल व भक्तीबद्दल जागृती केली. भगवानबाबांनी समाजात समता, बंधुता, एकात्मता, जागृती, हरिनामाची गोडी स्थापन करण्यासाठी रुजविण्यासाठी त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केले. त्यांच्या कीर्तनात [[विठ्ठल|विठ्ठलावरील]] प्रेम, भक्तिभाव व भावसामर्थ्य ओतप्रोत भरलेले दिसत असे. त्यांचे [[कीर्तन]] सर्वसामान्य माणसांच्या हृदयाला जाऊन भिडत असे. त्यांच्या कीर्तनाने भाविक भारावले जात असत. कीर्तनाच्या माध्यमातून त्यांनी भागवत धर्म व वारकरी संप्रदाय प्रसाराचे कार्य केले. भगवानबाबांनी वारकरी संप्रदायात राहून समाजपरिवर्तनाचे काम केले. भरकटलेल्या समाजाला शिक्षित करण्यासाठी भगवानबाबांनी गावागावांमध्ये वार्षिक नारळी हरिनाम सप्ताह सुरू केले. भगवानबाबा गावागावांमध्ये हिंडून सर्व स्तरांशी संपर्क साधून त्यांच्या बोलीत हृद्यसंवाद साधणारे आदर्श भक्तवात्सल्य पंथप्रसारक होते. त्यांनी भाविकांना आत्मोन्नतीचा मार्ग दाखविला. त्यांनी धर्माच्या वचनांचा खरा अर्थ सांगून भाविकांना सन्मार्गाला लावले. त्यांनी [[कीर्तन]]द्वारे भगवंताच्या नामस्मरणभक्तीचा संदेश सर्वत्र पसरवला. मराठेशाहीच्या अस्तानंतर एखाद्या झंझावाताप्रमाणे बाबा अवतरले व भागवत धर्माचा वारसा त्यांनी पुढे चालवला. त्यांनी महाराष्ट्रातील जनतेच्या मनात स्वाभिमानाचे, धर्मचळवळीचे स्फुर्ती चेतवण्याचे काम केले. त्यांच्या वारकरी संप्रदायातील योगदानामुळे कारकिर्दीलाही वेगळा आयाम प्राप्त झाला होता व त्यांनी स्वतःची अशी एक पकड सामान्य माणसांवर निर्माण केली होती. भागवत धर्मावरील निजामाचे आक्रमण कारणीभूत आहे अशी खात्री बाळगून भगवानबाबा यांनी [[कीर्तन|कीर्तनां]]च्या माध्यमातून लक्ष्य करण्यास सुरुवात केली व त्यातूनच धर्मचळवळ जन्मास आली. केवळ आपल्या [[कीर्तन|कीर्तनां]]द्वारे आणि स्वतःच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या माध्यमातून महाराष्ट्रावर जबर पकड बसविण्याच्या बाबांच्या व्यक्तिमत्त्वातील लौकिक गुण याची इतिहासाला अत्यंत गौरवाने दखल घ्यावी लागली. ;अहिंसावादाची शिकवण जिवंत प्राण्यांचा बळी देणे धार्मिक भावनेने हा धर्म नसून महान अधर्म आहे. मराठवाड्यात देवतांपुढे बोकडांची हत्या करण्याची रूढी-परंपरा त्यांनी बंद पाडली आणि समाजाला अहिंसावादाची शिकवण दिली. [[माजलगाव]], [[पाथर्डी]], [[धारूर]], [[केज]], [[शेगाव]] यांसह अनेक गावांतील पशुहत्या त्यांनी बंद केली. माळ घालणाऱ्याला मांसाहार करशील का? असा प्रश्न विचारून त्याचं नकारात्मक उत्तर आल्यावरच ते त्याला माळ घालीत. वंजारी समाजातील मांस खाण्याच्या प्रथेला भगवानबाबांनी विरोध केला. आजही वंजारी समाजात माताभगिनी त्यांचे श्रद्धेने पालन करतात. गोहत्याबंदीची भावना त्यांनी रुजविली व त्या काळातील रूढी-परंपरेला छेद दिला. देवाची खरी भक्ती समजावण्यासाठी आपले आयुष्य जनसेवेला अर्पिले. ;धर्मनिरपेक्षतेची शिकवण भगवानबाबापुढे सर्व लोक समान होते. भगवानबाबा हे मानवतेचे मोठे पुरस्कर्ते प्रतीक होते. त्यांनी धर्मसहिष्णुता, धर्मनिरपेक्षतेची शिकवण दिली.बाबांनीही आयुष्यभर याच भूमिकांचा पुरस्कार केला. मानवतेची ज्योत मनामनांत तेवत ठेवण्याचे कार्य त्यांनी आयुष्यभर केले. समाजव्यवस्था सुधारण्यासाठी कोणत्याही फळाची अपेक्षा न ठेवता सातत्याने सर्वसामान्यांसाठी अहोरात्र काम केले. भगवानबाबांचे नाव इतके लोकप्रिय झाले की ते आपलेच संत आहेत असे विविध धर्मांच्या आणि पंथांच्या लोकांना वाटे. त्यांच्या भाविकांमध्ये अनेक जाती, धर्म आणि पंथांचे लोक आहेत. वेगवेगळ्या धर्मपंथातील लोकांचा त्यांचा भक्त-परिवार वाढत चालला. त्यांनी सामाजिक तेढ निर्माण झालेल्या चिंचाळा गावात दोन समाजांत समेट घडवून आणली. एका गावात दैवताच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना करायची होती, तेथे मुस्लिम मिस्त्री असल्यामुळे संयोजकांनी त्याला विरोध केला, तो भगवानबाबांनी अमान्य करत त्या मुस्लिम मिस्त्रीलाच ते काम करू दिले. जातपात, उच्चनीचता, जातीभेद, धर्मभेद व पंथभेद दूर करण्यासाठी त्यांनी आटोकाट प्रयत्न केले. ते धर्मप्रबोधनाचे उद्गाते ठरले. समाजात प्रामाणिकपणा, नीतिमत्ता, आदरभाव, एकदुसऱ्यबद्दल प्रेमाची भावना, दया, क्षमा, शांतता, त्यागी वृत्ती आणि भक्ती या ज्या संकल्पना आहेत, त्याचा खोलवर विचार केल्यास ही धर्मनिरपेक्षतेची शिकवण भगवानबाबांनी बहाल केली. ;समाजप्रबोधनचे कार्य माणसाची सेवा हीच ईश्वराची सेवा आहे तसेच सर्वमध्ये ज्यांना भगवंताचा साक्षात्कार झालेला आहे असे स्पष्ट सांगणारे, कीर्तनातून देव दगडात नसून तो माणसांत आहे हे भगवानबाबांनी सर्वसामान्यांच्या मनावर ठसविण्याचा प्रयत्न केला. खरे तत्त्वज्ञान बहुजन समाजापुढे आल्याने त्यांच्यात अज्ञान, अंधश्रद्धा, अशिक्षितपणामुळे खरा देव समजला. बहुजन समाजातील अनेक वाईट चालिरीती कीर्तनाच्या माध्यमातून पूर्णपणे बंद करण्याचा प्रयत्न केला आणि समाजाला एक रोकडा धर्म दिला. तिच खरी भक्ती आणि देवपूजा सांगितली. भगवानबाबांनी अत्यंत अशिक्षित, दीनदुबळ्या समाजाला नवचैतन्य दिले. दीनदुबळ्या समाजाला नवा आशेचा किरण दाखवला. समाजातील चुकीच्या, कालबाह्य प्रथा, अंधश्रद्धा, भोळ्या समजुती, अनिष्ट रूढी, अन्यायकारक परंपरा, अज्ञान, दुर्गुण, दोष, बुवाबाजी, गंडेदोर, अंगारा धुपार व जातीभेद वर्णव्यवस्था दूर करण्यासाठी त्यांनी आपले उभे आयुष्य वेचले. त्यांनी अनेकांना दुःख, संकटे, रोग यांपासून मुक्त करून सन्मार्गाला लावले. भगवानबाबा शैक्षणिक विकास व कृषिविकास करू इच्छिणाऱ्यांसाठी हितैषी होते. आयुष्याचा प्रत्येक दिवस सार्थकी लावण्याची पराकाष्ठा करणारा लोकशिक्षक व लोकनेता त्यांच्यात दडला होता. आपल्या [[कीर्तन]]ाद्वारे तसेच कार्याच्या माध्यमातून जनकल्याणाची धुरा सांभाळत होते. जनसामान्यांवर उदात्त सुसंस्कार करण्याचे जणू व्रतच भगवानबाबांनी घेतले होते. त्यांनी जनकल्याणाचे व्रत स्वीकारले. प्रतिकूल परिस्थितीतही टीकेचे व निंदेचे प्रहार झेलत जनकल्याणाचे व्रत अखंडपणे विचलित न होता पूर्ण केले. जनकल्याणाची कामे सर्वांनी एकवटून केली पाहिजेत हा धडा समाजाला पटवून दिला. त्यांनी समाजातल्या घटकांचा उद्धार कसा होईल याविषयी समाजप्रबोधन केले. ओळख नसलेल्या सर्वसामान्यांना अस्तित्त्व मिळवून देणारे व माणसे घडविणारे ते चालते बोलते विद्यापीठ होते. सामाजिक परिवर्तनाचे ते शिल्पकार ठरले. समाजप्रबोधनचे चळवळीतील त्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण होते. पुरोगामी विचारांचा व आक्रमक वृत्तीचा वारसा त्यांनी जपला. ;शिक्षणप्रसाराचे कार्य कोणत्याही दानापेक्षा ज्ञानदान हे सहस्रपटीने श्रेष्ठ आहे. हे दान जनतेस अर्पण करून या दानामुळे समाजाचा सर्वागीण विकास होण्यास मदत होते. म्हणून मनुष्यजीवन दिशाहीन बनले असते. तत्कालीन समाजात शिक्षणाचे प्रमाण अत्यल्प होते. हे धोरण लक्षात घेऊन बाबांनी शिक्षणप्रसाराचे कार्य सुरू केले. भगवानबाबांनी खेडोपाडी हिंडून समाजात शिक्षणाचा प्रसार केला. ते शिक्षणाचा प्रसार होऊन समाज सुबुद्ध व्हावा अशी जनहिताची कळवळ जपणारे शिक्षणमहर्षी होते. भगवानबाबांनी सामान्य माणसाला अज्ञानापासून दूर करण्यासाठी जागोजागी शाळा, वसतिगृहे इत्यादी असंख्य बांधकामे केली व त्यांची नीट व्यवस्था लावून दिली. समाज सुधारण्यासाठी समाजाने शिकले पाहिजे यासाठी त्यांनी शाळा काढल्या. समाज साक्षर व्हावा यासाठी त्यांनी शाळामोहीम काढली. विद्यावाघिणीचे दूध कष्टकरी कामकरी यांच्या मुलांना मिळाले पाहिजे. याच उदात्त हेतूने भगवानगडावर शालेय शिक्षणाची सोय व्हावी म्हणून गडावर भगवान विद्यालयाची कोनशिला बसविली आहे. वाड्या, पाड्या, तांड्यांवरील मुले या ठिकाणी शिक्षणासाठी आहेत. औरंगाबादला वसतिगृहाचे उद्घाटन तत्कालीन मुख्यमंत्री [[वसंतराव नाईक]] यांच्या हस्ते केले. औरंगाबादलाच भगवान होमिओपॅथी कॉलेजची स्थापना त्यांनी केली. त्यांनी अनेक मुलींना शाळेत घातले. त्या मुली शिकल्या व त्यांनी आपले चांगले संसारही थाटले, हे दगडाबाईच्या प्रसंगावरून आपल्या लक्षात येते. या दगडाबाईनी त्यांच्या विषयीची गौरवगीते, भक्तिगीते व अभंग लिहिले. आपला वंजारी वेष घालूनच वारीला पंढरपूरला वारकऱ्यांबरोबर घेण्याविषयीही भगवानबाबांनी तिला सांगितले. त्यांना आपल्या वारकरी परंपरेचा अभिमान होता. 'माझ्या दिंडीत असे वारकरी आहेत, याचा मला अभिमान वाटतो ' असे भगवानबाबा म्हणाले होते. ते वाक्य व तो विचार समाज परिवर्तनाच्या व सामाजिक अभिसरणाच्या दृष्टीने मोलाचे ठरले. याच दगडाबाईचा १९७४ साली महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्री [[वसंतराव नाईक]] यांनी पुरस्कार देऊन सत्कार केला यामागे भगवानबाबांचीच प्रेरणा होती. बाई इंदिरा गांधींना भेटल्या व प्रत्येक तांड्याला पाण्याची सोय करा अशी त्यांनी विनंती केल्यावर प्रत्येक तांड्यावर दोन हापसे बसविले गेले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.esakal.com/esakal/20120413/5597400571699500850.htm | title =भगवानबाबांनी केले समाजाला दिशा देण्याचे काम | भाषा =मराठी | प्रकाशक =[[सकाळ (वृत्तपत्र)]] | दिनांक =१३ एप्रिल २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =१३ सप्टेंबर २०१२ | archive-date =2012-12-23 | archive-url =https://web.archive.org/web/20121223202055/http://esakal.com/esakal/20120413/5597400571699500850.htm | url-status =dead }}</ref> <ref name="divyamarathi.bhaskar.com">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://divyamarathi.bhaskar.com/article/MAH-MAR-gopinath-munde-in-aurangabad-2892212.html | title =भगवान बाबांमुळे वंजारी समाजाची ओळख : मुंडे | भाषा =मराठी | प्रकाशक = | दिनांक =२२ फेब्रुवारी २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =२० सप्टेंबर २०१२ }}</ref> == भगवानबाबांचे उपदेश == अमोघवाणीने केलेली भगवानबाबांची कीर्तने समाजाला तळागाळातून ढवळून काढणारी आणि म्हणून समाजाला योग्य दिशा देणारी ठसठशीत असत. कीर्तन म्हणजे भगवानबाबा व भगवानबाबा म्हणजे कीर्तन असे समीकरण या दशकांत रूढ झाले होते. ‘कीर्तन म्हणजे भगवानबाबांचेच' असे लोक गौरवाने म्हणत. अंतःकरणापर्यंत पोहोचणारा [[कीर्तन]]कार असे त्यांचे वर्णन करतात. भगवानबाबा निर्मळ मनाचे, सचोटीचे, धैर्यवान, पारदर्शक, दृढनिश्चयी, दूरदृष्टी, स्पष्टवक्तेपणा, परखड वक्तृत्व, जनमनावर पकड, भागवत धर्म अस्मितेची रोकठोक विचार, विसंगतीवर मार्मिक भाष्य करणारे उत्तम वक्ते दशस्रेषु व्यक्तिमत्त्व होते. प्रेमवात्सल्यता, कोमलता, सहनशीलता, करुणा, त्यागीवृत्ती, समर्पणता, सहिष्णुता, रसाळ, निर्भयता, प्रासादिकता आदी भावना भगवानबाबांच्या कीर्तनात प्रकर्षाने दिसून येत. तत्त्वचिंतनता, सोपेपणा, तर्कशुद्धता, सदाचारी, परिपक्व, मनमोकळी, विचारी, स्पष्टवक्ती, समृद्ध शब्दरचना, नेटकी मांडणी, दिलदार शैली, विचारांची रेखीव प्रकटीकरण, वैभवशाली शब्दांची उधळण अशा भाषाशैलीत कीर्तने करत. त्यांच्या कीर्तनात भावसामर्थ्य ओतप्रोत भरलेले दिसत असे. त्यांचे कीर्तन सर्वसामान्य माणसांच्या हृदयाला जाऊन भिडत असे. त्यांच्या कीर्तनाने भाविक भारावले जात. प्रत्येकाशी ते भावनिक नात्याने जोडले गेले होते. आपल्या कीर्तनात सहजपणे गुंतवून लोकजागृतीचा करत. त्यांनी सर्व क्षेत्रांत कीर्तने गाजविली. जवळपास चार दशके त्यांनी कीर्तनद्वारे तमाम समाजाच्या हृदयावर राज्य केले. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील सच्चेपणामुळे त्यांच्या [[कीर्तन]]ाला गर्दी होत गेली. भगवानबाबांनी पहिला अखंड हरिनाम सप्ताह इ.स.१९३४ साली पखालडोह या ठिकाणी केला. या अखंड हरिनाम सप्ताहास लाखो लोकांनी गर्दी केली होती. या सप्ताहापासूनच भगवानबाबा आणि कीर्तनासाठी माणसांची प्रचंड गर्दी यांच्यामध्ये हे इथे जुळलेले गणित फ़िसकटले नाही. अशी विलक्षण लोकप्रियता असलेले भगवानबाबा हे एक संस्थानच होते. आपल्या कीर्तनातून ते संत अभंगांचा मुबलक वापरही करत. भगवानबाबा कीर्तनात नेहमी उपदेश साधे, सोपे सांगत. सत्कर्म, सत्याचरण, परोपकार, न्याय, प्रीती आणि कर्तव्यकर्म यांचे पालन करा, कर्ज काढून व प्रपंचाकडे दुर्लक्ष करून भगवंत भेटीसाठी तीर्थक्षेत्रास जाणे ही सर्वात मोठी चूक आहे. गळ्यात तुळशीमाळ घाला, भगवंताचे चिंतन करा, परमार्थ वाढवा, मुलांना चांगले शिक्षण द्या, चोरी करू नका, उपाशी राहा पण कर्ज काढू नका, व्यसनांच्या आहारी जाऊ नका, लाचार बनू नका, पशुहत्या करू नका, हिंसा करू नका, जातिभेद व अस्पृश्यता मानू नका असे रोखठोकपणे जनतेला सांगणारे समाजउद्धारक कर्मयोगी होते. त्यांनी जनसेवा हीच भगवंतची सेवा आहे म्हणून माणसाने गोरगरीबांना, दीनदलित, गरीब, दरिद्री माणसांशी माणसांसारखे वागावे तथा मुक्या प्राण्यांवर दया दाखवावी इत्यादी गोष्टींची शिकवण दिली. हाच संदेश प्रत्येक घराघरात पोहचवण्याचे महान कार्य केले आहे. त्यांचे तत्त्वज्ञान प्रत्येक मानवाला माणसांसारखे जगण्यास भाग पाडले. त्यांच्या विचाराने समाजात फार मोठे परिवर्तन झाले. एक नवीन पिढी अधिक त्यांनी घडविली. संत भगवानबाबा महाराजांनी त्यांच्या संपूर्ण जीवनकाळात आपल्या वागण्यातून महाराष्ट्राला समता, एकता, बंधुत्वाची व प्रामुख्याने शांततेची शिकवण दिली होती . == वार्षिक नारळी हरिनाम सप्ताह == भगवानबाबांनी इ.स. १९३४ साली वार्षिक नारळी हरिनाम सप्ताहाला पखालडोह या गावी सुरुवात केली. त्यानंतर प्रत्येकवर्षी एक गाव अशी या सप्ताहांची मालिका चालू झाली. भगवानबाबा नारायणगडावर असेपर्यंत १७ हरिनाम सप्ताह झाले. [[भगवानगड|भगवानगडाची]] उभारणी झाल्यावर इ.स. १९५१ साली नाथापूर येथे पहिला नारळी अखंड हरिनाम सप्ताह घेण्यात आला तर इ.स. १९६४ साली शिंगोरी येथे भगवानबाबांच्या हस्ते शेवटचा हरिनाम सप्ताह पार पडला. [[भगवानगड|भगवानगडावर]] १८ एप्रिल ते २५ एप्रिल २००८ दरम्यान अमृत महोत्सवनिमित्त राष्ट्रीय पातळीवरचा अखंड हरिनाम सप्ताह झाला. भगवानबाबांनी सुरू केलेल्या नारळी सप्ताहास २००८ या वर्षी ७५ वर्षे पूर्ण होत असल्यामुळे त्या दिवशी ७५ हजारांपेक्षा जास्त भाविक ज्ञानेश्वरी पारायणास बसले होते. सप्ताहादरम्यान ह. भ. प. रामराव महाराज ढोक यांचे रामायण, काकडा आरती, गाथा, [[भजन]], [[कीर्तन]], [[प्रवचन]], चक्री प्रवचन, भारूड, रात्रजागर आयोजित केला आहे. शेवटच्या पंगतीत भाविकांना पुरणपोळी व दूध दिले गेले. {| class="wikitable sortable" |- ! # ! वर्षे ! गावाचे नाव |- |१ |[[इ.स. १९३४]] |पखालडोह ('''खांबा''' लिंबा ) |- |२ |[[इ.स. १९३५]] |लाखेफळ |- |३ |[[इ.स. १९३६]] |साक्षाळ पिंप्री |- |४ |[[इ.स. १९३७]] |खर्डा गितेवाडी |- |५ |[[इ.स. १९३८]] |शिरसमार्ग |- |६ |[[इ.स. १९३९]] |पाडळी |- |७ |[[इ.स. १९४०]] |शिरूर कासार |- |८ |[[इ.स. १९४१]] |तांदळवाडी |- |९ |[[इ.स. १९४२]] |मूर्ती |- |१० |[[इ.स. १९४३]] |गुळज |- |११ |[[इ.स. १९४४]] |पोखरी मैदा |- |१२ |[[इ.स. १९४५]] |खांबा |- |१३ |[[इ.स. १९४६]] |नाथापूर |- |१४ |[[इ.स. १९४७]] |मूर्ती |- |१५ |[[इ.स. १९४८]] |नाथापूर |- |१६ |[[इ.स. १९४९]] |मादळमोही |- |१७ |[[इ.स. १९५०]] |तरडगव्हाण |- |१८ |[[इ.स. १९५१]] |नाथापूर |- |१९ |[[इ.स. १९५२]] |तिंतरवणी |- |२० |[[इ.स. १९५३]] |शेकटे |- |२१ |[[इ.स. १९५४]] |बोरगाव |- |२२ |[[इ.स. १९५५]] |राळसांगवी |- |२३ |[[इ.स. १९५६]] |तागडगाव |- |२४ |[[इ.स. १९५७]] |आरगडे गव्हाण |- |२५ |[[इ.स. १९५८]] |जोड हिंगणी |- |२६ |[[इ.स. १९५९]] |मूर्ती |- |२७ |[[इ.स. १९६०]] |थेरला |- |२८ |[[इ.स. १९६१]] |लिंबा |- |२९ |[[इ.स. १९६२]] |आंमोरा |- |३० |[[इ.स. १९६३]] |कंडारी |- |३१ |[[इ.स. १९६४]] |शिंगोरी |- |३२ |[[इ.स. १९६५]] |सावखेड तेजन |- |७५ |[[इ.स. २००८]] |[[थेरला]] |- |७९ |[[इ.स. २०१२]] |सावरगाव (चकला) |- |८० |[[इ.स. २०१३]] |येळी (ता. पाथर्डी) |- |८१ |[[इ.स. २०१४]] |फुंदेटाकळी |- |८२ |[[इ.स. २०१५]] |गोळेगांव |- |८३ |[[इ.स. २०१६]] |कोठारबन |- |८४ |[[इ.स. २०१७]] |बावी (दरेवाडी) |- |८५ |[[इ.स. २०१८]] |तागडगांव ता.शिरूर(का) जि. बीड |- |८६ |[[इ.स. २०१९]] |मालेवाडी |- |८७ | | |- |८८ | | |- |८९ |[[इ.स. २०२३]] |भारजवाडी |} == भगवानबाबांवर आरोप == भगवानबाबा नारायणगडावर असताना त्यांची कीर्ती दूरवर पसरली. या कीर्तीमुळे समाजातील वाईट प्रवृत्तीच्या लोकांकडून त्यांना त्रास झाला. त्यांना मारण्यासाठी मारेकरी पाठवून हत्येचा प्रयत्न झाला. समाजातील वाईट प्रवृत्तीच्या रोषालाही भगवानबाबांना बळी पडावे लागले. यातूनच त्यांच्यावर काही आरोप करण्याचाही प्रयत्न झाला. यातील प्रमुख आरोप म्हणजे 'भगवानबाबा ब्रिटिश सरकारसाठी खबऱ्याचे काम करतात, निजामाला मदत करतात, स्वातंत्र्यलढ्यात अडचणी आणतात.' असा आरोप त्यावेळी बीड जिल्ह्यात आलेल्या [[क्रांतिसिंह नाना पाटील]] यांच्याकडे भगवानबाबांच्या विरोधकांनी केला. नाना पाटलांनी 'प्रति सरकार' स्थापन केलेले होते व ते शेतकरीवर्गात 'पत्री सरकार' या नावाने प्रसिद्ध होते. ब्रिटिश अधिकारी, रझाकार यांना वठणीवर आणण्यासाठी किंवा त्यांचे खबरे म्हणून काम करणाऱ्यांना नाना पकडत आणि त्यांच्यावर दहशत बसवण्यासाठी एका लांब कातड्याच्या खेटराने (ज्याला सुंदरी किंवा भरमाप्पा म्हणले जाई) भयंकर मार देत. त्याचबरोबर पालथे पाडून पाय घोट्याजवळ बांधून तळपायावर काठीने जबर मार देत. (शेतकरी बैलाला अशा प्रकारे बांधून त्यांच्या पायातील नख्यांना लोखंडी पत्री ठोकतात. याच प्रकाराला पत्री म्हणतात.) भगवानबाबांविषयीच्या आरोपांची माहिती मिळाल्यावर भगवानबाबांना चांगलीच शिक्षा करायची असे ठरवून [[क्रांतिसिंह नाना पाटील]] नारायणगडावर भगवानबाबांकडे गेले. त्या ठिकाणी भगवानबाबा आणि [[क्रांतिसिंह नाना पाटील]] यांच्यात चर्चा झाली. नानांना भगवानबाबांच्या डोळ्यातील प्रामाणिकता, करारीबाणा व सत्यवचनीपणा दिसला. भगवानबाबांविषयी आपल्याला चुकीची माहिती मिळाली हे नानांनी कबूल केले व भगवानबाबांचा निरोप घेऊन ते निघून गेले. भगवानबाबांच्या प्रेरणेने थेरला, वडझरी, बेलसूर, चिंचपूर, पिंपळनेर, वंजारवाडी ,करंजवण, खोकरमोह या व अशा अनेक गावांनी हैदराबाद मुक्तिसंग्रामात योगदान नोंदविले होते. हा कट फसल्यानंतर विघ्नसंतोषींनी भगवानबाबांच्या चारित्र्यावर संशय घेण्याचा प्रयत्न केला. == समाधी == अनेक वर्षे बाबांची कीर्तनकारणे भ्रमंती सुरू असताना त्यांनी समाजाचे जवळून निरीक्षण केले, अभ्यास केला आणि समाजाचे विदारक चित्र दिसल्यावर ते बाबांनी कीर्तनाद्वारे समाजप्रबोधन केले. समाजातील अनेक वाईट प्रथा, चालीरीती बंद करण्याचा प्रयत्न केला. अंध:कारातून प्रकाशाकडे जाणारा मार्ग बाबांनी सांगितला. इ.स. १९६५ च्या प्रारंभी भगवानबाबांची प्रकृती खालावत चालली होती. अनेक दिवसांपासून त्यांच्या प्रकृतीत चढ उतार होत होते, त्यांची प्रकृती आणखी खालावली व प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे भगवानबाबांना [[पुणे जिल्हा|पुणे जिल्ह्यातील]], [[रुबी हॉल क्लिनिक]] इथे औषधपाण्याकरिता दाखल केले. भगवानबाबा ह्दयविकाराने आजारी असताना उपचार करण्यासाठी [[रुबी हॉल क्लिनिक]] इस्पितळातील डॉ.के. बी. ग्रँट व त्यांची टीम दाखल झाली. त्यांच्या विनंतीला मान देऊन नाथा मिसाळ हा ज्ञानेश्वरीचे पारायण करत असे. तेथेच पौष कृ. १, शके १८८६, सोमवार, दि. १८ जानेवारी १९६५ रोजी रात्री एक वाजता वयाच्या ६९ व्या वर्षी समाधिस्थ होऊन जगाचा निरोप घेतला. तीन वेळा ‘पुंडलीक वरदा हरी विठ्ठल, श्री ज्ञानदेव तुकाराम, पंढरीनाथ महाराज की जय, जगद्गुरू तुकाराम महाराज की जय, शान्तिब्रह्म श्री एकनाथमहाराज की जय’ हा जयघोष करून आत्मा पांडुरंगचरणी विलीन केला व देह ठेवला. लाखोंचा पोशिंदा अनंताकडे झेपावला. त्या भूमीला धरणीकंपसारखा भासला. १९१८ च्या दशकामध्ये तमाम समाजाच्या ह्रदयाला हात घालत जवळपास चार दशके महाराष्ट्रच नव्हे तर देशभर पसरलेली धर्मचळवळ शांत झाली. भागवत धर्मात कधीही भरून न निघणारी पोकळी निर्माण झाली. महाराष्ट्राचे उत्तुंग कीर्तनकार व्यक्तिमत्त्व हरपल्याने शोककळा पसरली. अटकेपार जाऊन डौलाने फडफडणारा जरीपटका स्थंबावरून अनंताकडे झेपावला. भगवानबाबा हे भागवत धर्मप्रसाराचे कार्यकारणातले एक पर्व होते आणि त्या पर्वाची सांगता झाली. भगवानबाबा नावाच्या एका पर्वाचा अस्त झाला. एका युगाचा अंत झाला. एक वादळ शांत झाले. झंझावात विरून गेला. शतकानुशतके वाट पहावी लागलेला भागवत धर्माच्या सूर्याच्या अंत झाला. वारकरी संप्रदायाचा आधारवड गेला. भागवत धर्माचा वटवृक्ष उन्मळून पडला. महाराष्ट्राच्या वारकरी संप्रदायातील एक अध्याय संपला. शुन्यातून सामर्थ्य निर्माण करणारा कुशल संघटक तारा हरपला. सामान्य माणसासाठी झटणारा एक सिंह गमावला. कीर्तनातून निघणारे सूर पांडुरंगचरणी विलीन केला होता. तब्बल पंचेचाळीस वर्षे वा त्याहूनही अधिकचा प्रदीर्घकाळ महाराष्ट्रात ज्या [[भगवानगड|भगवानगडावर]] त्यांनी कीर्तने गाजविले ते सुन्न पडले. बाबांच्या निमित्ताने जनतेला त्यांचा ‘देव’ गवसला होता. त्यांची शैली, भाषा, व्यक्तिमत्त्व, बाणा हा पुन्हा होणे नाही. प्रखर अलौकिक भागवत भक्तीचा विचार देणाऱ्या एका विचारसूर्याचा अस्त झाला. सूर्य मावळतीला जाताना कधी नाही इतका गहिवरला. त्यांच्या अंतिम विनंतीला मान देऊन त्यांचे पार्थिव पुण्याहून [[भगवानगड|भगवानगडावर]] आणले गेले. उत्तराधिकारी नेमल्याशिवाय त्यांचा पुढील विधी करता येत नव्हता त्यामुळे भगवानबाबांचे आवडते शिष्य म्हणून [[भीमसिंह महाराज]] यांना भगवानबाबांच्या गादीवर बसण्याची विनंती केली गेली. परंतु [[भीमसिंह महाराज|भीमसिंह महाराजांनी]] 'आपली भगवानबाबांच्या गादीवर बसण्याची लायकी नाही' असे म्हणून गादीवर बसण्यास नकार दिला. त्यामुळे भगवानबाबांचे परममित्र बाबुलाल महाराज पाडळीकर यांनी [[शंकर वामन दांडेकर|ह.भ.प. मामासाहेब दांडेकर]] यांच्याकडे जाऊन आज्ञापत्र आणले. ते आज्ञापत्र पाहिल्यावर [[भीमसिंह महाराज]] गादीवर बसण्यास तयार झाले व भगवानबाबांच्या गळ्यातील पवित्र तुळशीची माळ काढून [[भीमसिंह महाराज|भीमसिंह महाराजांच्या]] गळ्यात घालण्यात आली. त्यांच्या पार्थिवाचे अंत्यसंस्कार [[भीमसिंह महाराज]] यांनी केले. भगवानबाबांचा कीर्तने ऐकलेले मंडळी आपल्या लाडक्या सम्राटाच्या बाबांचे जाण्याने. भगवानबाबांना शेवटचा निरोप देण्यासाठी, भगवानबाबांचा आशीर्वाद घेण्यासाठी गावोगावची भजनी मंडळी, दिंड्या, टाळ, पखवाज, मृदंग, तालमणी घेऊन आली होती. लाडक्या बाबांचे अंत्यदर्शन घेण्यासाठी सकाळपासून [[भगवानगड|भगवानगडावर]] भाविक येत होते. पार्थिवाची प्रतिक्षा करीत भर ऊनात [[भगवानगड|भगवानगडावर]] कानाकोपऱ्यात बसले. त्यातही जनसागर उपस्थितीमुळे गर्दी आवरणे पोलिसांनाही अवघड ठरले. जनसागर उसळल्यामुळे बाबांचे पार्थिव [[भगवानगड|भगवानगडावर]] आणण्यास उशीर होत होता तरीही सकाळपासून बाबांच्या अखेरच्या दर्शनासाठी आसुलेले भाविक जागचे हलत नव्हते. भाविकांचा महासागर पार करीत बाबांचे पार्थिव [[भगवानगड|भगवानगडावर]] आणण्यात आले. मोठा जनसागर त्यांच्या समाधिप्रसंगी हजर होता. सांयकाळी सुमारास रथातून पार्थिव व्यासपीठावर ठेवण्यात आले. पार्थिव व्यासपीठावर ठेवण्यात आल्यानंतर परत या परत या भगवानबाबा बाबा परत या...एकच बाबा.भगवानबाबा...भगवानबाबांचा जयजयकाराच्या घोषणा सुरू झाल्या व या घोषणांनी परिसर दुमदुमून गेला. पार्थिव व्यासपीठावर ठेवताच दर्शन घेण्यासाठी भाविकांची रीघ लागू लागली. दर्शन घेताना सर्व भाविक भावनाविवश झाले होते व भाविक अक्षरशः धाय मोकलून रडत होते. कुणी हात जोडून तर कुणी डोळे बंद करून गहिवरले होते. आर्त हाक घालण्यास भाविकांनी सुरुवात करताच [[भगवानगड|भगवानगडही]] हेलावले. आपल्या लाडक्या बाबांला निरोप देताना भाविकांचे डोळे पाणावले. भाविक निघालेल्या अंत्ययात्रेत सामिल होत होते. जसजशी अंत्ययात्रा पुढे सरकत होती, तसतसे भाविक आणखीनच भावूक होत होते. अंत्यविधी सुरू झाल्यानंतर अनेक भाविकांना शोक अनावर झाला व यावेळी अनेक भाविकांना आपले अश्रू आवरता येत नव्हते. जनसागर जणू शोकसागरात बुडाला होता. सर्वत्र दुःखाश्रूंचा पूर लोटला. लाखो भाविकांचाही अश्रूंचा बांध फुटला होता. अंत्यविधी झाल्यानंतर रात्री मोठय़ा संख्येने भाविक उपस्थित राहून जयजयकाराच्या घोषणा देत होते. नंतर लाडक्या बाबांचे पार्थिव विठ्ठलाच्या मंदिराजवळच येथे आणण्यात आले. तेथेच श्री संत भगवानबाबाची संगमरवरी पाषाणबांधणी समाधी बांधली गेली व भाविकांसाठी श्रद्धास्थान ठरली. श्रीक्षेत्र [[भगवानगड|भगवानगडावर]] भगवानबाबा यांची समाधी गीतेतील वचनाप्रमाणे अजूनही भाविकांना दिशा दाखवत आहे. समाधीनंतरही भाविकांची काळजी घेण्याबरोबरच पांडुरंगचरणी विलीन झाल्याकारणाने लाखो भाविकांना त्यांची कृपा, प्रेम, आशीर्वाद, दर्शन आणि मार्गदर्शन लाभत आहे. भगवानबाबा आज देखील अनन्यभावाने भक्ती करणाऱ्या भाविकांच्या सदैव पाठीशी राहून त्यांना मार्गदर्शन करून कार्यरत आहेत व अनंतकाळपर्यंत करीत राहतील. भगवानबाबांचा भक्तिरसाचा वारसा आजही शेकडो भाविक जपताना दिसतात आणि उत्तरोत्तर तो वाढतच जाईल यात शंकाच नाही. आजही त्यांच्या समाधीला पाहून भाविक भगवानबाबांच्या चरणी नतमस्तक होतात. भक्तिभावात एकरूप झालेल्याना भाविकांना बाबांच्या समाधीजवळ त्यांच्या विठ्ठलनामाचा गजर ऐकू येतो असे बोलले जाते. [[भगवानगड|भगवानगडावर]] आल्यावर प्राप्त होणारी मनःशांतीमुळे लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान बनले आहे. योगियाची संपदा... त्याग आणि शांती प्रसन्न आचार्य... उभयलोकी किर्तीसोहळामान सम्राट... ईश्वर विभूती... प्रकाशमान... ब्रह्मचारीरूप गुरुवर्य... सर्वश्री... वैराग्यमुर्ती... समाजाला ज्ञानरूपी प्रकाश देणारे... समाजाचे चंद्रसूर्य समजले जाणारे... प्रबोधनाचा महामेरु... भक्तिरसाचा सागर... मायेचा पाझर... पंढरीचा अखंड वारकरी... तुळशीच्या माळेने क्रांतीची ज्योत पेटविणारे... परोपकारी... भक्तीचा गड उभारणारे... [[भजन]]-[[कीर्तन]], प्रवचनाची गंगा... शुद्ध आचरणाचा पितामह... स्नेहप्रेमाचे सम्राट...परमविठ्ठलभक्त ... ऐश्वर्यसंपन्न संत... ह.भ.प. श्री भगवानबाबांचे कार्य अलौकिक होते. समाजात झालेले वैचारिक प्रदूषण भगवानबाबांनी कमी केले होते. अधःपतित समाजाला सन्मार्गावर आणले होते. == संत श्री भगवानबाबांचे तथाकथित चमत्कार== भगवानबाबांनी अनेक चमत्कार केले. भक्तांच्या आध्यात्मिक उन्नतीकरिता भगवानबाबांकडून अनेक चमत्कार घडले. ; || बैसोनी पाण्यावरी वाचली ज्ञानेश्वरी || त्यातील एक म्हणजे त्यांनी पाण्यावर बसून ज्ञानेश्वरी वाचली. पाण्यावर तरंगून भगवानबाबांनी ज्ञानेश्वरीचे पारायण केल्याचे बोलले जाते. ह्या घटनेतूनच भाविकांना भगवानबाबांच्या दिव्यत्वाची प्रचिती आली. बालपणीही त्यांनी अनेक चमत्कार केले. एकदा अगदी लहान असताना त्यांनी भूक लागलेल्याला स्वतःच्या हाताने भाकरी जमिनीतून काढून दिले असे बोलले जाते. == संत श्री भगवानबाबांची मंदिरे == भगवानबाबांची कीर्ती वाढत गेल्यानंतर महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी भगवानबाबांची मंदिरे स्थापन झालेली आहेत. पंढरपूर, पैठण अशा बऱ्याच ठिकाणी बाबांचे मठ आहे. * पंढरपूर येथे श्रीक्षेत्र भगवानगडाचे संस्थान बांधण्यात आले आहे. *भगवान बाबा मंदिर चिचोंडी शिराळ *बीड तालुक्यातील वंजारवाडी या गावात संत श्री.भगवानबाबांचे श्री क्षेत्र किल्ले भगवानगड म्हणून भव्य मंदिर उभारण्यात आले आहे. *भगवान बाबा मंदिर कोल्हार * आळंदी येथे श्रीक्षेत्र भगवानगडाचे संस्थान बांधण्यात आले आहे. * बीड जिल्ह्यातील बार्शी रोड भागात "राष्ट्रसंत भगवानबाबा सामाजिक प्रतिष्ठान" बांधण्यात आले. * बीड जिल्ह्यातील वडवणी तालुक्यांत संत भगवानबाबा यांचे मंदिर सभाग्रह आहे. * बीड जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील क-हेवाडी ता.आष्टी या गावी संत भगवानबाबा यांचे मंदिर आहे. * बीड जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील [विठ्ठलगड, बीड] या गावी संत भगवानबाबा यांचे मंदिर आहे. * बीड जिल्ह्यातील वडवणी तालुक्यांत "संत भगवानबाबा सामाजिक प्रतिष्ठान" बांधण्यात आले आहे. * बीड जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील नारायनडोह या गावी संत भगवानबाबा यांचे मंदिर आहे. * इ.स. २०११ मध्ये बीड जिल्ह्यातील जोडहिंगणी येथे भाविकांसाठी भगवानबाबांचे मंदिर बांधण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://72.78.249.125/esakal/20120318/4676052005247762753.htm | title =भगवानबाबांच्या मूर्तीसाठी दिले मजूर महिलेने नऊ तोळे सोने | भाषा =मराठी | प्रकाशक =सकाळ (वृत्तपत्र) | दिनांक =१८ मार्च २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =२७ सप्टेंबर २०१२| विदा संकेतस्थळ दुवा=http://archive.isu51L | विदा दिनांक=२६ जुलै २०१४ }}</ref> *बीड जिल्ह्यातील अंबाजोगाई तालुक्यांतल्या नागझरी परिसरात २५ वर्षापूर्वी काही भक्तांनी एकत्रित येऊन भगवानबाबांचे मंदिर उभारले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.marathwadaneta.com/marathwadaneta/20120730/4734408838160743221.htm | title =अंबाजोगाईत भगवानबाबा मंदिराचा जीर्णोद्धार करणार - दिलीप सांगळे यांची माहिती{{मृत दुवा}} | भाषा =मराठी | प्रकाशक = | दिनांक =३० जुलै २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =२७ सप्टेंबर २०१२ }}{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * बीड जिल्ह्यातील अंबाजोगाई तालुक्यातील शेपवाडी या गावी संत भगवानबाबा यांचे मंदिर आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.marathwadaneta.com/MarathwadaNeta/20100901/4991628411172069006.htm | title =संत भगवान बाबा जयंती साजरी{{मृत दुवा}} | भाषा =मराठी | प्रकाशक = | दिनांक =१ सप्टेंबर २०१० | ॲक्सेसदिनांक =२७ सप्टेंबर २०१२ }}{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *बीड शहरातील इंद्रप्रस्थ कॉलनी येथील संत वामनभाऊ व भगवानबाबा प्रतिष्ठान मंदिर आहे <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://epaperdivyamarathi.bhaskar.com/beed/251/11052013/0/1/ | title =बीडमध्ये तीन दिवस पंचकुंडीय यज्ञ सोहळा | भाषा =मराठी | प्रकाशक = | दिनांक = | ॲक्सेसदिनांक = }}{{मृत दुवा|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *औरंगाबाद जिल्ह्यातील रामनगर भागात संत भगवानबाबा यांचे मंदिर आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.dainikekmat.com/articledetailshow.php?&id=40934&cat=Aurangabad | title =भगवानबाबा जयंतीनिमित्त वाहन रॅली | भाषा =मराठी | प्रकाशक = | दिनांक =०९ ऑगस्ट २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =२७ सप्टेंबर २०१२ }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *औरंगाबाद जिल्ह्यातील पैठण तालुक्यांत संत भगवानबाबा यांचे मंदिर आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://marathi.yahoo.com/%E0%A4%AA%E0%A5%88%E0%A4%A0%E0%A4%A3%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%A2%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A5%87-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA-185017165.html | title =पैठणला पंढरीचे स्वरूप| विदा संकेतस्थळ दुवा=http://archive.iskIgxW | विदा दिनांक=१४ ऑगस्ट २०१४ | भाषा =मराठी | प्रकाशक = | दिनांक = १ जुलै २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =२७ सप्टेंबर २०१२ }}</ref> * औरंगाबाद जिल्ह्यातील ता. फुलंब्री परिसरात लिंगदरी भागात भगवानबाबा यांचे मंदिर आहे <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://72.78.249.187/esakal/20120222/5562846932547982880.htm | title =भारतात गरीबही दानशूर, म्हणून तर मंदिरे उभी - मुंडे | भाषा =मराठी | प्रकाशक =सकाळ (वृत्तपत्र) | दिनांक =२२ फेब्रुवारी २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =२७ सप्टेंबर २०१२ }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * औरंगाबाद जिल्ह्यातील सेव्हन हिल परिसरातील विद्यानगरमध्ये भगवानगड ज्ञानेश्‍वरी अध्यासन केंद्राचे उद्‌घाटन अक्षयतृतीयेच्या मुहूर्तावर सायंकाळी पाचला खासदार गोपीनाथ मुंडे यांच्या हस्ते झाले. अध्यासन, अध्यापन, प्रचार आणि प्रसार करणे हा केंद्राचा मुख्य उद्देश असून, भगवानगडाचे विशेष कार्यालयही येथून चालविण्यात येणार आहे. गडाशी जोडल्या जाणाऱ्या लोकांसाठी नोव्हेंबरमध्ये वार्षिक सप्ताह व त्याच वेळी मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली.<ref name="online3.esakal.com">{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://online3.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=4669689743731831986&SectionId=14&SectionName=%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A4%BE&NewsDate=20130512&NewsTitle=%E0%A4%AD%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%A1%20%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9E%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8%20%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%87%20%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%20%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E2%80%8C%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A4%A8 | title =भगवानगड ज्ञानेश्‍वरी अध्यासन केंद्राचे उद्या उद्‌घाटन | भाषा =मराठी | प्रकाशक =सकाळ (वृत्तपत्र) | दिनांक = | ॲक्सेसदिनांक = | archive-date =2016-03-05 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160305060533/http://online3.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=4669689743731831986&SectionId=14&SectionName=%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A4%BE&NewsDate=20130512&NewsTitle=%E0%A4%AD%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%A1%20%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9E%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8%20%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%87%20%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%20%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E2%80%8C%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A4%A8 | url-status =dead }}</ref> * पश्‍चिम महाराष्ट्रातील गोंदवले शहरालगत बोरजाईवाडी परिसरात श्री संत भगवान बाबा मंदिराच्या पायाभरणीचा प्रारंभ करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.esakal.com/eSakal/20100118/5678370165266959814.htm | title =समाजाच्या विकासासाठी कटिबद्ध - पंकजा पालवे- मुंडे | भाषा =मराठी | प्रकाशक =सकाळ (वृत्तपत्र) | दिनांक =१८ जानेवारी २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =२७ सप्टेंबर २०१२ }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * औरंगाबाद जिल्ह्यातील ता. पैठण येथे शाखा स्थापन होत असून <ref name="online3.esakal.com"/> भगवानगड संस्थानचे कार्यालय पुणे, पिंपरी, मुंबई येथे सुरू होत असून <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://online3.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5099699352574406085&SectionId=14&SectionName=%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A4%BE&NewsDate=20130515&NewsTitle=%E0%A4%AD%E0%A4%97%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%A1%E0%A4%9A%E0%A5%87%20%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AF%E0%A4%A8%20%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%B9%E0%A5%87%20%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%87%20%E0%A4%B6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8 | title =भगवानगडचे अध्ययन केंद्र हे भाविकांचे शक्‍तिस्थान | भाषा =मराठी | प्रकाशक =सकाळ (वृत्तपत्र) | दिनांक = | ॲक्सेसदिनांक = }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==श्रीक्षेत्र भगवानगडाचे उत्तराधिकारी == ;[[भीमसिंह महाराज]]: भगवानबाबाच्या मृत्यूनंतर भगवानगडावरील गादीचे उत्तराधिकारी म्हणून भीमसिंह महाराज यांनी भगवानगडाची जबाबदारी ४० वर्षे सांभाळली. त्यानी भगवानबाबांच्या चालीरीती पुढे जोपासल्या. ९ नोव्हेंबर २००३ रोजी भीमसेन महाराजांचा मृत्यू झाला. ;[[नामदेवशास्त्री सानप]]: [[भीमसिंह महाराज]]च्या मृत्यूनंतर नामदेवशास्त्री सानप यांची दुसरे उत्तराधिकारी म्हणुन निवड झाली. भगवानबाबांचा वारसा पुढे चालू ठेवत त्यांनी तेथील मंदिराचे काम केले. नामदेवशास्त्री सानप हे महाराष्ट्रातील एक संत, प्रवचनकार व थोर कीर्तनकार आहेत. तेथून पुढे गडाचा विकास वाढीस लागला. गडावर अनेक सुविधा झाल्या. नामदेव महाराजांनी गडावर ज्ञानेश्वरी विद्यापीठाची स्थापना केली. नामदेव महाराज ज्ञानेश्वरीचे गाढे अभ्यासक आहेत. गडातर्फे प्रत्येक गावात मासिक अन्नदान चालू आहे. हे सर्वकाम लोकवर्गणीतून होत आहे. येथे येण्याऱ्या भाविकांची राहण्याची व जेवणाची मोफत सोय केली जाते. येथे श्री क्षेत्र भगवानगड ट्रस्ट कार्यरत आहे. ==माध्यमांतील चित्रण== वर्धा येथील यशवंतराव दाते स्मृती संस्थेद्वारे संत भगवानबाबा काव्यसंग्रह पुरस्कार दिला जातो. पाच हजार रुपये, सन्मानचिन्ह आणि मानपत्र असे पुरस्कारांचे स्वरूप आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://www.esakal.com/esakal/20120121/5109931532599966684.htm | title =शारदा साठे, मुक्ता मनोहर, विंगकर, जावडेकर, पाटेकर मानकरी | भाषा =मराठी | प्रकाशक =[[सकाळ (वृत्तपत्र)]] | दिनांक =२१ जानेवारी २०१२ | ॲक्सेसदिनांक =२० सप्टेंबर २०१२ | archive-date =2012-04-02 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120402155532/http://www.esakal.com/esakal/20120121/5109931532599966684.htm | url-status =dead }}</ref> दिवंगत [[प्रमोद महाजन]] यांनी टपाल तिकीट काढून भगवानबाबांचे जगात नाव पोहचविले. <ref name="divyamarathi.bhaskar.com"/> संत भगवानबाबा यांच्यावर भक्तिगीतांची व्हिडिओ सीडी प्रसिद्ध गायक मुरली कुटे याने तयार केली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://divyamarathi.bhaskar.com/article/BOL-gopinath-munde-driver-murali-kute-2220575.html | title = गोपीनाथ मुंडेंचा चालक मुरली बनला गायक | भाषा =मराठी | प्रकाशक = | दिनांक =२६ जून २०११ | ॲक्सेसदिनांक = २० सप्टेंबर २०१२ }}</ref> संत भगवानबाबा यांच्या जीवनचरित्रावर आधारित असलेल्या पोवाडा प्रसिद्ध शाहीर कल्याण काळे याने तयार केली आहे. ==लेखन== भगवानबाबा यांनी काही लेखन केल्याचे ज्ञात नाही. == चित्रपट == संत भगवानबाबा यांच्या विचारांचा अधिकाधिक प्रसार होण्यासाठी भगवानबाबांच्या जीवन व कार्यावर आधारित असलेल्या [[राजयोगी भगवानबाबा (मराठी चित्रपट)|राजयोगी भगवानबाबा]] या [[मराठी]] चित्रपटाची निर्मिती [[शेवगाव]] (जिल्हा [[अहमदनगर]]) येथील शिक्षक उमेश घेवरीकर व मफिज इनामदार यांनी केली आहे. हा चित्रपट १३ जून, इ.स. २०१० या दिवशी प्रथम प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाचे पटकथालेखन, संवादलेखन, चित्रीकरण, संकलन, डबिंग ही सर्व कामे महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील शेवगाव येथेच करण्यात आली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://72.78.249.107/esakal/20100608/5747127513402627397.htm | title =शिक्षकांनी बनविला समाजप्रबोधनपर मराठी चित्रपट! | भाषा =मराठी | प्रकाशक =[[सकाळ (वृत्तपत्र)]] | दिनांक =८ जून २०१० | ॲक्सेसदिनांक = २० सप्टेंबर २०१२| विदा संकेतस्थळ दुवा=http://archive.isDiQ2 | विदा दिनांक=२६ जुलै २०१४ }}</ref> [[दयानिधी संत भगवानबाबा]] चित्रपट: विसाव्या शतकातील महान संत भगवानबाबा यांच्या जीवनावर आधारित 'दयानिधी संत भगवानबाबा' या चित्रपटाची निर्मिती पूर्ण झाली आहे. बीड जिल्ह्यातील आजिनाथ ढाकणे, भरत डोंगरे व ऋषिकेश बाम निर्मित असलेल्या या चित्रपटात बीड जिल्यातील नवोदित कलाकारांना संधी मिळाली आहे. भगवानबाबा यांच्या भूमिकेत ऋषिकेश बाम, संत वामनभाऊ महाराज यांच्या भूमिकेत रवींद्र महाजनी आहेत. अन्य अभिनेते [[कुलदीप पवार]], [[रवी पटवर्धन]], [[सुहाशिनी देशपांडे]], [[अतुल अभ्यंकर]], [[मुक्ता पटवर्धन]], [[श्रेयस कुलकर्णी]], सुरेश विश्वकर्मा व भरत डोंगरे यांनी विविध भूमिका केल्या आहेत. बाबांच्या पुण्यतिथीनिमित्त श्री क्षेत्र भगवानगड येथे या चित्रपटाच्या DVDचे प्रकाशन करण्यात आले. आता ही DVD सर्वत्र मिळते. === दूरचित्रवाहिनी मालिका === भगवानबाबांच्या जीवनचरित्रावर आधारित '[[भगवानबाबा (दूरचित्रवाहिनी मालिका)]]', साधना या आध्यात्मिक वाहिनीवरून पहिल्यांदा दिनांक ३ ऑक्टोबर, इ.स. २०१२ला प्रसारित झाली. डॉ. विलास उजवणे हे भगवानबाबांच्या भूमिकेत आहेत. सतीश परदेशी हे या मालिकेचे दिग्दर्शक आणि पुणे येथील द टायगर फिल्म्स ॲंन्ड एन्टरटेन्मेंटतर्फे रमेश सस्ते हे निर्माते आहेत. विलास उजवणे यांच्याबरोबरच अभिनेते प्रकाश धोत्रे, [[राघवेंद्र कडकोळ]], [[रवी पटवर्धन]], वृंदा बाळ, पोपट चव्हाण, निकिता कुलकर्णी, सीमा पिसे, महेश शेजवळ हे कलाकारही या मालिकेत होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा =http://72.78.249.107/esakal/20120413/5378440327690557355.htm | title =संदीप पवार, सचिन येवले यांचे हिंदी चित्रपटाला संगीत | भाषा =मराठी | प्रकाशक =[[सकाळ (वृत्तपत्र)]] | दिनांक =१३ एप्रिल २०११ | ॲक्सेसदिनांक = २० सप्टेंबर २०१२| विदा संकेतस्थळ दुवा=http://archive.isnMlA | विदा दिनांक=२६ जुलै २०१४ }}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==हे सुद्धा पहा== * [[भगवानगड]] * [[आवजीनाथ महाराज]] * [[भीमसिंह महाराज]] * [[नामदेवशास्त्री सानप]] * [[वामनभाऊ महाराज]] * [[गहिनीनाथगड]] * [[विठ्ठल महाराज]] == बाह्य दुवे == * http://santeknath.org/shishya%20parampara.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131206060026/http://santeknath.org/shishya%20parampara.html |date=2013-12-06 }} * [http://www.bhagwanbaba.com भगवानबाबा संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412205531/http://www.bhagwanbaba.com/ |date=2016-04-12 }} * [http://bhagwangad.com श्रीक्षेत्र भगवानगड संकेतस्थळ] * [http://www.bhagwangadh.com/ श्रीक्षेत्र भगवानगड संकेतस्थळ]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.lokprabha.com/20090116/utsav.htm श्रीक्षेत्र भगवानगड] * [http://www.globalmarathi.com/20101215/5196390036716621748.htm वंजारी संत - भगवान बाबा] * [http://www.bhagwanbaba.mazegav.com/ bhagwanbaba- भगवान बाबा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305024047/http://www.bhagwanbaba.mazegav.com/ |date=2016-03-05 }} * [http://www.stampsathi.in/php/search/stamps-search.php?keyword=personalities&page=80 stamp भगवान बाबा ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307230845/http://www.stampsathi.in/php/search/stamps-search.php?keyword=personalities&page=80 |date=2016-03-07 }} * [http://bhagwangad.weebly.com/gallary.html gallaryभगवान बाबा ] * [http://www.hindu-blog.com/2014/12/bhagwan-baba-punyaithi-at-bhagwangad.html - Bhagwan Baba Punyaithi at Bhagwangad near Pathardi] * [http://www.saavn.com/s/song/marathi/Bhagvan-Maharaj-Baba/Bhagvan-Baba-Mi-Pahila/PTsZSxJYZ1g Bhagvan Baba Mi Pahila भगवान बाबा ] * [https://www.youtube.com/watch?v=lV2YXvLYjIA - भगवानबाबाyoutube] * [https://www.youtube.com/watch?v=ljWv548hfIE - भगवानबाबाyoutube] * [https://www.youtube.com/watch?v=OhJEYf63ZLA - भगवानबाबाyoutube] * [https://www.youtube.com/watch?v=nZT9HPNKB-M - भगवानबाबाyoutube] * [https://www.youtube.com/watch?v=OhJEYf63ZLA - भगवानबाबाyoutube] * [https://www.youtube.com/watch?v=PrAWRSiLwto - भगवानबाबाyoutube] * [https://www.youtube.com/watch?v=FgehHZ1fuHs - भगवानबाबाyoutube] * [https://www.facebook.com/BhagwangadTheHeavan?filter=2 - Bhagwangad The Heavan] * [http://pathardi.in/bhagwangad/ - भगवानबाबाbhagwangad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151203213203/http://pathardi.in/bhagwangad/ |date=2015-12-03 }} * [http://bhagwangad.blogspot.in/2013/05/the-holly-place.html - H.H.SHRI BHAGWAN BABA] थोर संत {{हिंदू धर्मामधील पंथ आणि संप्रदाय}} [[वर्ग:वारकरी संत]] [[वर्ग:इ.स. १८९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:वारकरी संप्रदायातील व्यक्ती]] [[वर्ग:कीर्तनकार]] [[वर्ग:मराठी संत]] [[वर्ग:हिंदू संत]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] cugm6kzb1q9t49cl0a1165k5ukpgkcb 0 134364 2682301 2520530 2026-05-02T16:00:18Z अभय नातू 206 माहिती 2682301 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''इंडियन ओव्हरसीज बँक''' ही एक [[भारत|भारतीय]] राष्ट्रीयीकृत [[बँक]] आहे. मुत्तैया चिदंबरम चेट्टियार यांनी या बँकेची स्थापना १९३७ मध्ये केली. १९६९ साली हिचे राष्ट्रीयीकरण झाले. या बँकेची निर्मिती मुख्यत्वे परकीय चलन व्यापार आणि परदेशातील बँक व्यवहारांवर लक्ष केंद्रित करण्याच्या उद्देशाने करण्यात आली होती. १९६९ मध्ये भारत सरकारने त्यामध्ये इंडियन ओव्हरसीज बँके सह १४ प्रमुख बँकांचे राष्ट्रीयीकरण केले. आज या बँकेचे जाळे संपूर्ण भारतात पसरलेले असून, [[सिंगापूर]], [[हाँग काँग]] आणि [[बँकॉक]] व इतर आंतरराष्ट्रीय शहरांतही बँकेच्या शाखा आहेत. {{विस्तार}} {{भारतातील बँका}} [[वर्ग:भारतातील वित्तसंस्था]] [[वर्ग:भारतीय बँका]] [[वर्ग:इ.स. १९३७ मधील निर्मिती]] jcziafizmxlb509dfktp5l5ojp185i5 0 134668 2682339 2681698 2026-05-02T17:30:43Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 5 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682339 wikitext text/x-wiki [[File:ChitpavaniMarathi.wav|thumb|कर्नाटकातील काही भागात बोलल्या जाणाऱ्या चित्पावनी भाषेचा नमुना]] '''चित्पावनी''' ही [[मराठी भाषा|मराठी भाषेची]] एक बोलीभाषा आहे. ही भाषा महाराष्ट्रात दैनंदिन व्यवहारातून जवळजवळ लुप्त पावलेली असली तरी अजूनही गोव्याच्या काही भागात आणि कर्नाटकातील काही भागात विशेषतः कारवार, उडुपी भागात ही भाषा अजूनही काही कुटुंबांत बोलली जाते. हिचा वापर मुख्यत्वे [[चित्पावन ब्राह्मण]] समाजात होत असे.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thechitpavana.org/2024/02/24/chitpavni-amchi-bhas/|title=Chitpavni- Amchi Bhas|date=2024-02-24|website=thechitpavana.org|language=en|access-date=2024-03-11|archive-date=2024-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240311053240/https://thechitpavana.org/2024/02/24/chitpavni-amchi-bhas/|url-status=dead}}</ref> चित्पावनी बोलीवर पहिले प्रबळ कार्य करणाऱ्या डॉ. सौ वसुधा भिडे ह्यांनी पुणे विद्यापीठ येथून वर्ष १९८३ मध्ये पी एच डी पदवी "चित्पावनी बोली" ह्या विषयावर अर्जित केली. <ref name=":0" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thechitpavana.org/2024/03/19/dr-vasudha-bhide/|title=Dr. Vasudha Bhide|date=2024-03-19|website=thechitpavana.org|language=en|access-date=2024-03-19}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> कालान्वये अशोक नेने व श्रीधर बर्वे सारखे लेखक पुढे आले, आणि चित्पावनी भाषेत पुस्तके लिहून प्रकाशित केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thechitpavana.org/2024/02/25/%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%aa%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a4%a8%e0%a5%80-%e0%a4%ac%e0%a5%8b%e0%a4%b2%e0%a5%80%e0%a4%9a%e0%a4%be-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%b8/|title=चित्पावनी बोलीचा प्रवास- श्री अशोक नेने (मराठी लेख)|date=2024-02-25|website=thechitpavana.org|language=en|access-date=2024-03-11}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "साद चित्पावनीचो" हा पहिलाच चित्पावनी अंक फेब्रुवारी २०२४ मध्ये गणपुले फौंडेशन (ठाणे) ने प्रकाशित केला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thechitpavana.org/2024/02/24/saad-chitpavnicho-reviving-chitpavni-with-ganpule-foundation/|title=Saad Chitpavnicho- Reviving Chitpavni with Ganpule Foundation|date=2024-02-24|website=thechitpavana.org|language=en|access-date=2024-03-11}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==चित्पावनी बोलीतले काही शब्द== सलो - होतो<br /> सस - आहेस<br /> सां/से - आहे<br /> आत्वार - स्वैपाकघर<br /> आंबडणे - हाकलणे<br /> आमचेत्यां = आमच्याकडे, त्याचप्रमाणे मामात्यां=मामाकडे, तुमचेत्यां = तुमच्याकडे इत्यादी<br /> सत - आहेत<br /> ओखद - औषध<br /> कई =कधीतरी<br /> कामेरी - कामकरी स्त्री<br /> कार्रोय =कुठेही<br /> कितां - काय? कें - कोठे/कुठे? <br /> केडला - कधी<br /> केंथीन - कोठून? खळां= अंगण<br /> खायल्या =खालच्या<br /> गोरवां ढोरवां - गुरे ढोरे<br /> चिचाहारली - चिंचेकडली<br /> जपाचां - जपायला<br /> ठिकाण=कुळागर<br /> ठेयलांसे - ठेवले आहे<br /> तां - तें<br /> तेला - त्याला, तसेच हेला - ह्याला. माला - मला<br /> तोरेचां पाणी - गोड्या पाण्यात मासेमारी करताना एक प्रकारची फळे वापरतात. त्यामुळे ती फळे वापरली की पाणी बाधते. तशा पाण्याला तोरेचां पाणी म्हणतात.<br /> नी, मां, मरे - ?<br /> नेचे - नेते<br /> पणस=फणस<br /> पहू=पोहे<br /> पेरां= पेरू<br /> बेडे=सुपाऱ्या<br /> बोड्यो - मुलगा<br /> भाऊश - भाऊ<br /> भिंडा - कोकम<br /> भेणिश - बहीण<br /> माटव=मांडव<br /> माड्यो=माडीचे बहुवचन. माडी=पोफळीचे झाड<br /> में - मी<br /> म्हणीं - म्हणून <br /> येवजलाच नतलां = विचारच केला नव्हता<br /> ऱ्हेव्वे =रहायला; त्याचप्रमाणे ल्हेव्वे=लिहायला, खायवे=खायला, जेववे/जेव्वे = जेवायला, पव्वे=पोहायला<br /> रात्रीचां -रात्रीचे<br /> वय - झाड्या/काट्याकुट्यांचे कुंपण<br /> वर्खां=वर्षे<br /> शकसां= शकेन<br /> शिरश्याची=शिरशीची (शिरशी या गावची)<br /> सत =आहेत<br /> सनार=असणार<br /> सयन - असेन<br /> सलां = होतं<br /> सांगेव्यो= सांगाव्यात<br /> सांबारां - आमटी<br /> सोपसत - संपतात<br /> हाड - आण;<br /> ०हारी - ०कडे <br /> == चित्पावनी भाषेसंबंधी पुस्तके == * A Descriptive Study of Citpavni- A dialect of Marathi (Dr. Vasudha Bhide)<ref name=":0" /> * चित्पावन आणि चित्पावनी (डॉ. वसुधा भिडे) * ओळख चित्पावनीची (डॉ. वसुधा भिडे) * सुलभ चित्पावनी - लेखक श्री. श्रीधर बर्वे, अस्नोडा गोवा * खडतर जिणा - लेखक. श्री.अशोक नेने (कडतरी, गोवा) * काळजातले कुकारे - लेखक. श्री.अशोक नेने (कडतरी, गोवा) * चित्पावनी भाषेतील पहिले नाटक - [https://www.youtube.com/watch?v=eg0UiTgwVLY "ना घरना दार" लेखक. श्री. अशोक नेने] * चित्पावनी भाषेतील नाटक - निबरातील सावली लेखक. श्रीधर बर्वे (अस्नोडा, गोवा) ==संदर्भ== * बालकांड (लेखक [[ह.मो. मराठे]]) * [http://www.misalpav.com/node/35064 माजे मामात्यांच्यो गजाली] - लेखिका : सौ. स्मिता मोने अय्या * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=eg0UiTgwVLY ना घर ना दार]''''' * [https://thechitpavana.org/2024/02/24/chitpavni-amchi-bhas/ Chitpavni- Amchi Bhas (www.thechitpavana.org)]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://thechitpavana.org/2024/02/25/%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%aa%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a4%a8%e0%a5%80-%e0%a4%ac%e0%a5%8b%e0%a4%b2%e0%a5%80%e0%a4%9a%e0%a4%be-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%b8/ चित्पावनी बोलीचा प्रवास- श्री अशोक नेने (www.chitpavana.org)]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://thechitpavana.org/2024/03/19/dr-vasudha-bhide/ Dr. Vasudha Bhide]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्ग:लुप्त भाषा]] [[वर्ग:मराठी बोलीभाषा]] {{मराठीतील बोलीभाषा}} grrx36314va42zou61fb4q20n1aplut 0 139643 2682345 2681655 2026-05-02T18:26:01Z Wingstem 157534 /* प्रारंभीचे जीवन */ 2682345 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. 1792 चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले. kowveregmd37nu340rxf70f6xorn6nf 2682346 2682345 2026-05-02T18:26:23Z Wingstem 157534 /* प्रारंभीचे जीवन */ 2682346 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. 1792 चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> omoeh6xpjczq0z0n7jfoyywp8v2yqxo 2682347 2682346 2026-05-02T18:27:18Z Wingstem 157534 /* प्रारंभीचे जीवन */ 2682347 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Richard Wellesley.jpeg|right|thumb|250px|{{लेखनाव}}]] '''रिचर्ड कॉली वेलस्ली, पहिला मार्क्वेस वेलस्ली''' अर्थात '''लॉर्ड वेलस्ली''' (''जन्म'': [[२० जून]], [[इ.स. १७६०]] ''मृत्यू'': [[२६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १८४२]]) हा [[आयरिश लोक|आयरिश]] [[ब्रिटिश लोक|ब्रिटिश]] राजकारणी आणि वसाहतीय प्रशासक होता. रिचर्ड वेल्लेस्लीचा जन्म इ.स. १७६० मध्ये इंग्लंडच्या उमराव घराण्यात झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842 |url-status=dead }}</ref> तो इ.स. १७९८ ते १८०५ च्या दरम्यान भारतात [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]चा गव्हर्नर जनरल होता. त्याने तत्कालीन भारतीय राजकीय परिस्थितीचा पुरेपूर फायदा घेत ईस्ट इंडिया कंपनीला भारतातील सर्वश्रेष्ठ शक्ती बनवले आणि भारतात ब्रिटिश सत्तेची पाळमुळे आणखी घट्ट केली. यासाठी त्याने तैनाती फौजेच्या धोरणाचा अवलंब केला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-09 |archive-date=2014-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623121308/http://www.preservearticles.com/2012010720128/essay-on-the-subsidiary-alliance-system-by-wellesley.html |url-status=dead }}</ref>. त्याने शांततेच्या धोरणाचा त्याग करून सरळसरळ युद्धनीतीचा वापर केला. या त्याच्या कर्तृत्वामुळे ब्रिटिश भारतात बलशाली तर झालेच परंतु त्यामुळे [[नेपोलिअन]]च्या भारतावरील संभावित आक्रमणाची भीतीही कमी झाली. {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:वेलस्ली, रिचर्ड}} [[वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १८४२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आयरिश व्यक्ती]] [[वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]] [[वर्ग:ब्रिटिश व्यक्ती]] ==प्रारंभीचे जीवन== वेलस्ली यांचा जन्म १७६० मध्ये [[आयर्लंड|आयर्लंडमधील]] काउंटी मीथ येथील डॅंगन किल्ल्यात झाला. त्यांचे कुटुंब प्रोटेस्टंट असेंडन्सीचा भाग होते, जो जुन्या अँग्लो-आयरिश अभिजात वर्गाशी संबंधित होता. त्यांनी आर्माघ येथील रॉयल स्कूल, तसेच हॅरो स्कूल आणि ईटन कॉलेज येथे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी शास्त्रीय विषयांमध्ये विशेष प्रावीण्य मिळवले. पुढे त्यांनी [[ऑक्सफर्ड|ऑक्सफर्डमधील]] [[क्राइस्टचर्च|क्राइस्ट चर्च]] येथेही शिक्षण घेतले. [[हॅरो (लंडन)|हॅरो]] आणि ईटन या दोन्ही प्रतिष्ठित शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये त्यांची गणना होते.<ref>{{Cite web |title=Richard Colley Wellesley, Marquis Wellesley (1760-1842) |url=https://www.historyhome.co.uk/people/wellesle.htm |access-date=2026-03-22 |website=www.historyhome.co.uk}}</ref> १७८० साली, तो ट्रिम मतदारसंघाचा प्रतिनिधी म्हणून आयरिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून गेला.पुढील वर्षी त्याच्या वडिलांच्या निधनानंतर, तो मॉर्निंग्टनचा दुसरा अर्ल झाला आणि आयरिश हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये त्याने आपले स्थान ग्रहण केले.१७८२ साली त्याची आयर्लंडच्या ग्रँड लॉजचा ग्रँड मास्टर म्हणून निवड झाली आणि पुढील एक वर्ष त्याने हे पद भूषवले.<ref>{{cite book|last=Waite|first=Arthur Edward|title=A New Encyclopedia of Freemasonry|publisher=Cosimo, Inc.|year=2007|isbn=978-1-60206-641-0|volume=I|pages=400}}</ref> त्याच्या वडिलांच्या आणि आजोबांच्या उधळपट्टीमुळे तो इतका कर्जबाजारी झाला की शेवटी त्याला आयर्लंडमधील सर्व मालमत्ता विकावी लागली. तथापि, १७८१ मध्ये त्याची मीथ येथील "कस्टोस रोटुलोरम" या प्रतिष्ठित पदावर नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite web|title=WELLESLEY, Richard Colley, 2nd Earl of Mornington [I] (1760-1842), of Dangan Castle, co. Meath.|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|access-date=18 June 2014|publisher=History of Parliament|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806164635/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-richard-colley-1760-1842|url-status=dead}}</ref> १७८४ मध्ये त्यांनी डेव्हनमधील बेरे अल्स्टन या ‘रॉटन बरो’चे प्रतिनिधी म्हणून ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्समध्येही प्रवेश केला. त्यानंतर लवकरच विल्यम पिट द यंगर यांनी त्यांची ट्रेझरीचे लॉर्ड म्हणून नियुक्ती केली. १७९२ चा गुलाम व्यापार विधेयक हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये मंजूर झाले. पिट, अर्ल ऑफ मॉर्निंग्टन, एडवर्ड जेम्स एलियट आणि अटर्नी जनरल यांच्या बदल आणि दुरुस्त्यांमुळे ते विद्रूप आणि विकृत झाले होते, आणि ते अनेक वर्षे हाऊस ऑफ लॉर्ड्समध्ये प्रलंबित राहिले.<ref>{{cite web|year=1817|title=Parliamentary History|url=https://books.google.com/books?id=4wcxAQAAMAAJ|publisher=Corbett|page=1293}}</ref><ref>{{cite web|year=1790|title=Journal of the House of Lords|url=https://books.google.com/books?id=NxtDAAAAcAAJ|publisher=H.M. Stationery Office 1790|page=391 to 738}}</ref> 6lsdm1bfbode501nmzea65y7hy2thh8 0 141378 2682355 2532992 2026-05-02T20:26:55Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682355 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = ज्ञानेश महाराव | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = ज्ञानेश रामकृष्ण महाराव | टोपण_नाव = महाराव | जन्म_दिनांक = [[जून ११ ]], [[इ.स. १९६०|१९६०]] | जन्म_स्थान = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | कार्यक्षेत्र = [[संपादक]], [[पत्रकार]], [[लेखक]], [[साहित्य]], [[नाटककार]], [[अभिनेता]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय लोक|भारतीय]] [[चित्र:Flag of India.svg|18px]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = रामकृष्ण महाराव | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''ज्ञानेश महाराव''' हे [[मराठी]] [[साप्ताहिक]] "[[चित्रलेखा (साप्ताहिक)|चित्रलेखा]]"चे [[संपादक]] आहेत. ते १९८५ सालापासून पत्रकारिता क्षेत्रात कार्यरत आहेत. ते १९८५ ते १९८९ सालापर्यंत "विवेक" या मराठी साप्ताहिकाचे सहाय्यक-संपादक होते. जून १९८९ पासून आजपर्यंत ते मराठी साप्ताहिक "चित्रलेखा"चे संपादक म्हणून काम बघत आहेत.<ref>http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=145774 {{मृत दुवा}}</ref> त्यांनी २० पेक्षा अधिक मराठी पुस्तके लिहिली आहेत. परखड लेखक, वक्ते - व्याख्याते अशीही त्यांची ओळख आहे. त्यांनी विविध विषयांवर सडेतोड लेखन केले आहे. लातूर येथे २६ ते २८ नोव्हेंबर २०११ या काळात झालेल्या ४ थ्या राज्यस्तरीय समतावादी साहित्य संमेलनाचे ते संमेलनाध्यक्ष होते. == लेखन / [[लेखक]] / प्रकाशित साहित्य / त्यांनी लिहिलेले पुस्तके == {| class="wikitable sortable" |- ! अनुक्रमांक !! पुस्तकाचे नाव !! भाषा !! प्रकाशन वर्ष !!प्रकाशक !!पुस्तकाचा आशय / विषय |- | १ | देव-धर्म-संस्कृती भक्तीच्या नावाने प.पुंच्या लीला | मराठी | सप्टेम्बर १९९८ | साकेत प्रकाशन मुंबई | गणपतीला दूधखुळा करणाचा चमत्कार करणाऱ्यासारख्या महाराजांच्या सोंगा ढोंगावर प्रहार करणाऱ्या लेखांचा संग्रह |- | २ | उत्तरक्रिया | मराठी | जानेवारी २००० | पुष्प प्रकाशन मुंबई | सामाजिक राजकीय सांस्कृतिक साहित्यिक घडामोडींवर माहितीपूर्ण लेखांचा संग्रह |- | ३ | फक्त राष्ट्रभक्तांसाठी | मराठी | नोव्हेंबर २००० | पुष्प प्रकाशन मुंबई | राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय घटना, दुर्घटना आणि समस्यांवरील मर्मभेदी लेखांचा संग्रह |- | ४ | अस्सल मऱ्हाठ्यांसाठी | मराठी | नोव्हेंबर २००० | | जातीपातीचा अहंकार माजवणाऱ्या धर्मवाद्यांना गाडणाऱ्या आणि सामाजिक समतेच निशाण फडकवणाऱ्या मराठ्यांच्या महतीच जागरण करणारा लेखसंग्रह |- | ५ | उठावा महाराष्ट्र देश | मराठी | नोव्हेंबर २००० | | मराठी बाणा आणि महाराष्ट्रधर्म जगवणाऱ्या घणाघाती लेखांचा संग्रह |- | ६ | उजळावी ज्ञानाची दिवाळी | मराठी | नोव्हेंबर २००० | पुष्प प्रकाशन मुंबई | तारुण्य, वृद्धावस्था, मृत्यू, ज्योतिष, अंधश्रद्धा, भाषा, धर्म, जातीयता आदी विषयांवरील विचारप्रेरक लेखांचा संग्रह |- | ७ | असं घडलं | मराठी | जानेवारी १९९६ | पुष्प प्रकाशन मुंबई | अयोध्याकांड, महाआरती, महापूर, महाभूकंप, बॉम्बस्पोटांची मालिका आदि अपूर्व घटनांचा माहितीपूर्ण थरारक लेखांचा संग्रह |- | ८ | हिंदू - हिंदुत्व - हिंदुस्तानी | मराठी | नोव्हेंबर २००० | | लोकशाहीला तारक मारक विचारांचा समाचार घेणाऱ्या घणाघाती लेखांची पुस्तिका |- | ९ | सामाजिक आणि राजकीय बदलांसाठी लोकशक्ती | मराठी | नोव्हेंबर २००० | | नव्या राजकीय आणि सामाजिक बदलास हिंमत देणारा लेखसंग्रह |- | १० | भुता पेक्षा भट भारी | मराठी | २००५ | | |- | ११ | धर्मांचा विचार विचारांचा धर्म | मराठी | नोव्हेंबर २००२ | लोकशक्ती प्रकाशन मुंबई | जगभरच्या धर्मांतील जाणीव आणि उणीवा दाखवत लोकधर्माची आवश्यकता सांगणारी प्रेरणादायी चिकित्सा |- | १२ | धरिले पंढरीचे चोर | मराठी | नोव्हेंबर २००० | | बडवे आणि 'हभप' बुवांच्या पंढरपूर आणि आळंदी येथील बनवेगिरीचा समाचार घेणारा लेखसंग्रह |- | १३ | बहुजनांचे देव आणि त्यांचे दुश्मन | मराठी | नोव्हेंबर २००० | | छत्रपती शिवराय, महात्मा फुले, महात्मा गांधी, छत्रपती शाहू महाराज आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांची नेमक्या शब्दात ओळख करून देणारी पुस्तिका |- | १४ | ठाकरे फमिली : लाईफ आणि स्टाईल <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://prabodhankar.com/node/294/page/0/8 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111123944/http://prabodhankar.com/node/294/page/0/8 |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.dnaindia.com/mumbai/report_despite-split-uncle-loved-raj-thackeray_1765969</ref> | इंग्लिश / इंग्रजी | ऑगस्ट १९९५ | | |- | १५ | प्रबोधनकारांचे ज्वलंत हिंदुत्व <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/17494434.cms?prtpage=1 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111145759/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/17494434.cms?prtpage=1 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://prabodhankar.com/node/294/page/0/9 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2013-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130624161909/http://prabodhankar.com/node/294/page/0/9 |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.delhipubliclibrary.in/cgi-bin/koha/opac-MARCdetail.pl?biblionumber=67290 </ref> | मराठी | नोव्हेंबर २००० | पुष्प प्रकाशन मुंबई | प्रबोधनकार ठाकरे यांच्या दुर्मिळ पुस्तकांचा आणि भाषणांचा दीर्घ प्रस्तावनेसह संपादित संग्रह |- | १६ | गर्जे शिवरायांची तलवार | मराठी | मार्च २००४ | दर्पण प्रकाशन मुंबई | 'भांडारकर संस्थे'वरील हल्ल्याच्या आधी व नंतर उमटलेल्या क्रिया-प्रतिक्रियांचा घेतलेला घणाघाती समाचारांचा लेखसंग्रह |- | १७ | लोकशक्तीची चिंता आणि चिंतन | मराठी | | | |- |} == [[नाटक]]/ [[रंगमंच]] == {| class="wikitable sortable" |- ! अनुक्रम !! वर्ष !! नाटकाचे नाव !! भाषा !! भूमिका !! नाटकाचा प्रकार !! नाटकाचे लेखक |- | १. | ऑगस्ट २००६ | जिंकू या दाही दिशा <ref>http://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/reviews/jinkuya_dahahidisha.asp </ref> | मराठी | शाहीर, चीत्रवाला | [[संगीत नाटक]] |ज्ञानेश महाराव |- | २. | डिसेंबर २००९ | संगीत घालीन लोटांगण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.natakmandali.com/marathi-play/ghalin-lotangan |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111123956/http://www.natakmandali.com/marathi-play/ghalin-lotangan |url-status=dead }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=254234:2012-10-06-16-35-54&catid=364:2011-08-26-09-11-11&Itemid=368 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2013-06-29 |archive-url=https://archive.today/20130629173739/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=254234:2012-10-06-16-35-54&catid=364:2011-08-26-09-11-11&Itemid=368 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/rssarticleshow/msid-5823367,prtpage-1.cms |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-28 |archive-date=2016-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321225048/http://maharashtratimes.indiatimes.com/rssarticleshow/msid-5823367,prtpage-1.cms |url-status=dead }}</ref> | मराठी | चिलटे महाराज | [[संगीत नाटक]] |ज्ञानेश महाराव |- | ३. | ऑगस्ट २०१२ | संगीत सौभद्र <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://navshakti.co.in/aisee-akshare/90203/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111122721/http://navshakti.co.in/aisee-akshare/90203/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=250380:2012-09-15-16-01-17&catid=166:2009-08-11-13-00-15&Itemid=166 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107014328/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=250380:2012-09-15-16-01-17&catid=166:2009-08-11-13-00-15&Itemid=166 |url-status=dead }}</ref> <ref>http://prahaar.in/mahamumbai/1458 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130310201427/http://prahaar.in/mahamumbai/1458 |date=2013-03-10 }} {{वेबॅक आर्किव्ह |url=http://web.archive.org/web/20130310201427/http://prahaar.in/mahamumbai/1458}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://prahaar.in/uncategorized/3673 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2013-07-02 |archive-url=https://archive.is/20130702101216/http://prahaar.in/uncategorized/3673 |url-status=dead }}</ref> <ref>http://marathiactors.blogspot.in/2012/09/sangeet-soubhadra-marathi-play-cast.html</ref> | मराठी | नारद | [[संगीत नाटक]] |बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर (अण्णासाहेब किर्लोस्कर) |- |} ==[[पुरस्कार]]/ [[गौरव]]== {| class="wikitable sortable" |- ! अनुक्रमांक !! वर्ष !! पुरस्काराचे नाव !! पुरस्कार देणारी संस्था |- | १. | २००३ | कृषीवलकार प्रभाकर पाटील पुरस्कार - २००३ <ref>http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshowarchive.cms?msid=117420 {{Webarchive|url=https://archive.is/20130629121054/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshowarchive.cms?msid=117420 |date=2013-06-29 }} {{Webarchiv | url=http://archive.is/Yf5Hz | archive-is=Yf5Hz | text=विदागारातील आवृत्ती}}</ref> | अखिल भारतीय मराठी पत्रकार परिषद |- | २. | २००५ | माधवराव बागल पुरस्कार – २००५ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.loksatta.com/daily/20090527/lsv12.htm |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111122651/http://www.loksatta.com/daily/20090527/lsv12.htm |url-status=dead }}</ref> | राजर्षी छत्रपती शाहू स्मारक ट्रस्ट आणि भाई माधवराव बागल विद्यापीठ कोल्हापूर |- | ३. | २००८ | शिवनेरकार विश्वनाथराव वाबळे पत्रकारिता पुरस्कार २००८ | दैनिक शिवनेर |- | ४. | २००९ | वि. वा. शिरवाडकर उत्कृष्ट मराठी वाङ्‌मय निर्मिती पुरस्कार - नाटक - (जिंकू या दाहीदिशा) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.esakal.com/esakal/20091203/4669858990268922548.htm |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2012-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620225135/http://esakal.com/esakal/20091203/4669858990268922548.htm |url-status=dead }}</ref> | महाराष्ट्र सरकारचे मराठी साहित्य पुरस्कार २००८-०९ - नाटक <ref>http://www.manogat.com/node/18439</ref> |- | ५. | २००९ | 'आचार्य अत्रे स्मृती पुरस्कार' <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/4891888.cms |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111141249/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/4891888.cms |url-status=dead }}</ref> | मुंबई मराठी पत्रकार संघ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.loksatta.com/daily/20090815/mumbai.htm |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111122733/http://www.loksatta.com/daily/20090815/mumbai.htm |url-status=dead }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.patrakarsangh.com/index.php/2012-04-11-08-27-09 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111122852/http://www.patrakarsangh.com/index.php/2012-04-11-08-27-09 |url-status=dead }}</ref> |- | ६. | २०१० | नानासाहेब वैराळे स्मृती पुरस्कार <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.esakal.com/eSakal/20100221/5561845270467978933.htm |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111122702/http://www.esakal.com/eSakal/20100221/5561845270467978933.htm |url-status=dead }}</ref> | महाराष्ट्र संपादक परिषद |- | ७. | २०११ | चिंतामणराव देशमुख पत्रकारिता पुरस्कार २०११ | रोहा पत्रकार संघ |- | ८. | २०१२ | अत्रे प्रतिष्ठानचा पुरस्कार पत्रकारितेसाठी <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.saswadkar.com/?p=461 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111122433/http://www.saswadkar.com/?p=461 |url-status=dead }}</ref> | आचार्य अत्रे विकास प्रतिष्ठान सासवड |- | ९. | २०१२ | विद्याधर गोखले ललितलेखन पुरस्कार - २०१२ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.patrakarsangh.com/index.php/2012-04-11-08-22-05 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111122849/http://www.patrakarsangh.com/index.php/2012-04-11-08-22-05 |url-status=dead }}</ref> | मुंबई मराठी पत्रकार संघ |- | १०. | २०१३ | "दीनमित्र मुकुंदराव पाटील पत्रकारिता पुरस्कार" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://mahanews.gov.in/Home/DisplayTalukaNewsDetails.aspx?str=KW6XMPh2ooo= |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-22 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303212652/http://www.mahanews.gov.in/Home/DisplayTalukaNewsDetails.aspx?str=KW6XMPh2ooo= |url-status=dead }}</ref> <ref>http://onlinenews1.lokmat.com/staticpages/editions/2013-01-12/main/DetailedNews-All.php?nid=AhmedNagarEdition-12-1-12-01-2013-0aaf2&ndate=2013-01-12&editionname=ahmednagar{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]</ref> | दीनमित्र-विचारपत्र |- |} ==नाटक - संगीत जिंकू या दाही दिशा== २००६ मध्ये ज्ञानेश महाराव ह्यांनी स्वतः लिहिलेले संगीत "जिंकू या दाही दिशा" हे महानायकांचे महानाटक मराठी रंगमंच्यावर उतरविले. त्यांचे हे पहिलेच नाट्य लेखन आहे. ह्या नाटकातून त्यांनी अस्सल कलावंताची सामाजिक जाणीव, राजकीय व सामाजिक वर्तमानाबद्दलचा तीव्र असंतोष प्रकट केला आहे. ह्या नाटकात त्यांनी इतिहासातील आदर्श व्यक्तिमत्त्वांची सध्या त्यांनाच बोलावून जणू त्यांची साक्षच घेतली आहे. त्यांच्या नावाने आज बाजार करणाऱ्यांना अशा व्यक्तींच्या खऱ्या कर्तुत्वाचा पुराव्यानिशी वर्तमानाचा अन्वयार्थ लावून नामोहरम केले आहे. छत्रपती शिवाजी, महात्मा फुले, राजर्षी शाहू महाराज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, तसेच सावित्रीबाई फुले व जिजाबाई ह्यांच्या सारख्या व्यक्ती आज जर हयात असत्या तर त्यांनी आजचे समाजकारण किंवा राजकारण कसे हाताळली असती हे या नाटकातून सर्वांना बघायला मिळते. हे नाटक सादर करतांना त्यांनी पोवाडे, शाहिरी कवनं, लावणी या सारख्या पारंपारिक लोककलाकृतींचा उपयोग करत एकूण चरित्र कथनाचा उद्देश आणि मथितार्थ रोमहर्षक व तडफदारपणे मांडून मनोरंजनातून समाज प्रबोधनच केले आहे. ==नाटक - संगीत घालीन लोटांगण== "संगीत घालीन लोटांगण" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=130151:2011-01-18-15-07-40&Itemid=1 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2013-04-28 |archive-date=2016-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309102224/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=130151:2011-01-18-15-07-40&Itemid=1 |url-status=dead }}</ref> हे त्यांनी लिहिलेले दुसरे नाटक. या नाटकात बुवाबाजीचा दंभस्फोट करून, आजचे भोंदुबाबा, त्यांचे स्वार्थी शिष्यगण, भोळे भाविक, राजकारणी आदींची उत्कृष्ट चित्रण करून भोंदुगिरी व अंधविश्वासावर नाटकात सडकून टीका करण्यात आली आहे. एका अत्यंत महत्त्वाच्या विषयाला हे नाटक हात घालतं व सर्वसामान्यांना भोंदूगिरीपासून परावृत्त करण्याचा प्रयत्न करत. केवळ सस्तं मनोरंजन न करता मनोरंजनाच्या अवगुंठनातून लोकांना शहाणं करण्याचा प्रयत्न करतं. हे नाटक ६०-७० च्या दशकातील कलापथकाच्या नाटकप्रकाराप्रमाणे मुक्तनाट्यात रंजनाबरोबर प्रबोधनाचा जनजागरणाचा प्रयत्न करतांना दिसत. झी गौरव पुरस्कार २०१० च्या नामांकनात व्यावसायिक नाटक विभागातील "उत्कृष्ठ पार्श्वसंगीत" साठी चंद्रकांत कोळी व सुभाष खराटे ह्यांचे "संगीत घालीन लोटांगण" साठी नामांकन झाले होते.<ref>http://marathimaya.in/menu_karamanuk/june2010_lekh24.html{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == बाह्य दुवे == *[http://www.chitralekha.com/cm.php मराठी साप्ताहिक "चित्रलेखा"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502035533/http://www.chitralekha.com/cm.php |date=2013-05-02 }} *[http://magazine.evivek.com/ मराठी साप्ताहिक "विवेक"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130408144732/http://magazine.evivek.com/ |date=2013-04-08 }} *[http://www.patrakarsangh.com/ मुंबई मराठी पत्रकार संघ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130314103256/http://patrakarsangh.com/ |date=2013-03-14 }} ==संदर्भ यादी व नोंदी== <references/> {{विस्तार}} {{DEFAULTSORT:महाराव, ज्ञानेश}} [[वर्ग : संपादक|महाराव ज्ञानेश]] [[वर्ग : लेखक|महाराव ज्ञानेश]] [[वर्ग : मराठी लेखक|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : साहित्य|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : साहित्यिक|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : मराठी साहित्यिक|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : मराठी संपादक|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : नाटक‎|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : नाटककार|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : अभिनेते|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : मराठी पत्रकार|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : मराठी विचारवंत|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : मराठी तत्त्वज्ञ|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : मराठी व्यक्ती|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग : इ.स. १९६० मधील जन्म|ज्ञानेश महाराव]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] jwxp9p276glz9r3das8mmq5m1g5wfjy 0 141661 2682264 2681022 2026-05-02T13:06:52Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 8 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682264 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = कोरियन एर | चित्र = Korean Air 2025 (Alt).svg | चित्र_आकारमान = | IATA = KE | ICAO = KAL | callsign = KOREANAIR | स्थापना = १९४६ (कोरियन नॅशनल एरलाइन्स) | बंद = | विमानतळ = [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], [[गिम्पो विमानतळ]] (आता बंद) | मुख्य_शहरे = [[बुसान]], [[जेजू]], [[ओसाका]] | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''स्कायपास'' | एलायंस = [[स्कायटीम]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = १४८ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[सोल]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.koreanair.com }} [[चित्र:Korean Air takes delivery of its first A380 at Toulouse Blagnac International Airport.jpg|250 px|[[तुलूझ]] विमानतळावर पहिल्या [[एरबस ए३८०]]चा ताबा घेताना कोरियन एर|इवलेसे]] '''कोरियन एर''' ([[कोरियन भाषा|कोरियन]]: 대한항공) ही [[दक्षिण कोरिया]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९६२ साली कोरियन सरकारने कोरियन नॅशनल एरलाइन्स ह्या कंपनीचे रूपांतर कोरियन एर मध्ये करण्याचा निर्णय घेतला. सध्या जगातील ११६ मोठ्या शहरांमध्ये कोरियन एर प्रवासीवाहतूक व मालवाहतूक करते. जगातील सर्व सहा [[खंड]]ांपर्यंत पोचणाऱ्या काही निवडक विमानकंपन्यांपैकी कोरियन एर एक आहे. २०१२ साली कोरियन एरला [[आशिया]]मधील सर्वोत्तम विमानसेवेचा पुरस्कार मिळाला. == गंतव्यस्थाने == === प्रवासी === {| class="wikitable sortable" ! देश / प्रदेश ! शहर ! विमानतळ ! प्रकार !class="unsortable"|संदर्भ |- | ऑस्ट्रेलिया || [[ब्रिस्बेन]] || [[ब्रिस्बेन विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | ऑस्ट्रेलिया || [[सिडनी]] || [[सिडनी विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | ऑस्ट्रिया || [[व्हिएन्ना]] || [[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | कंबोडिया || [[फ्नॉम पेन्ह]] || [[टेको आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref>{{cite news|url=https://www.koreanair.com/contents/footer/customer-support/notice/2025/250813-Phnom-Penh-International-Airport|title=Relocation of Phnom Penh, Cambodia Airport|publisher=Korean Air|date=13 August 2025}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | कंबोडिया || [[सिएम रीप]] || [[सिएम रीप–अंगकोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || हंगामी प्रवासी || align=center|<ref name="J0"/><ref name="D1"/> |- | कॅनडा || [[टोरोंटो]] || [[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | कॅनडा || [[व्हॅन्कुव्हर]] || [[व्हॅन्कुव्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चीन || [[बीजिंग]] || [[बीजिंग कॅपिटल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[चांग्शा]] || [[चांग्शा हुआंगहुआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[डालियान]] || [[डालियान झोउशुईझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[फुझोउ]] || [[फुझोउ चांगले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref>{{cite press release|url=https://news.koreanair.com/...|title=Korean Air launches new Incheon~Fuzhou route|publisher=Korean Air|date=24 October 2024}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | चीन || [[ग्वांगझू]] || [[ग्वांगझू बाययुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चीन || [[हांगझोउ]] || [[हांगझोउ शियाओशान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[हेफेई]] || [[हेफेई शिनकियाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.fnnews.com/news/...|title=Korean Air launches Incheon-Hefei route|date=30 March 2015}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | चीन || [[कुनमिंग]] || [[कुनमिंग चांगशुई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref>{{cite news|url=https://n.news.naver.com/...|title=Korean Air launches new routes between Kunming and Wuhan|date=19 November 2001}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | चीन || [[मुदानजियांग]] || [[मुदानजियांग हायलांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref>{{cite news|url=https://n.news.naver.com/...|title=Korean Air launches Xi'an and Mudanjiang|date=4 May 2009}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | चीन || [[नानजिंग]] || [[नानजिंग लुकोउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="Hello Nanjing"/><ref name="KE_CHN_Expansion"/> |- | चीन || [[किंगदाओ]] || [[किंगदाओ जियाओडोंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[सान्या]] || [[सान्या फिनिक्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || हंगामी चार्टर || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[शांघाय]] || [[शांघाय होंगकियाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[शांघाय]] || [[शांघाय पुडोंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चीन || [[शेनयांग]] || [[शेनयांग ताओक्सियन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चीन || [[शेन्झेन]] || [[शेन्झेन बाओ'आन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[तियानजिन]] || [[तियानजिन बिन्हाई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चीन || [[वुहान]] || [[वुहान तियान्हे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[शीआन]] || [[शीआन शियानयांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[झियामेन]] || [[झियामेन गाओकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[यान्जी]] || [[यान्जी चाओयांगचुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[झांगजियाजी]] || [[झांगजियाजी हेहुआ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/...}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | चीन || [[झेंगझोउ]] || [[झेंगझोउ शिनझेंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref>{{cite press release|url=https://www.koreanair.com/...}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | कोलंबिया || [[बोगोटा]] || [[एल दोराडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref>{{cite news|url=https://aerolatinnews.com/...}}</ref> |- | क्रोएशिया || [[डब्रोव्हनिक]] || [[डब्रोव्हनिक विमानतळ]] || हंगामी चार्टर || align=center|{{cn|date=November 2025}} |- | झेक प्रजासत्ताक || [[प्राग]] || [[वॅक्लाव हॅव्हेल विमानतळ प्राग]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | फ्रान्स || [[मार्सेई]] || [[मार्सेई प्रोव्हॉन्स विमानतळ]] || हंगामी चार्टर || align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/...}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[शार्ल द गॉल विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | जर्मनी || [[फ्रँकफुर्ट]] || [[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | ग्रीस || [[अथेन्स]] || [[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || हंगामी चार्टर || align=center|<ref>{{cite web|url=http://news.gtp.gr/...}}</ref> |- | गुआम || [[हगात्न्या]] || [[अँटोनियो बी. वॉन पॅट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_COVID"/> |- | हाँगकाँग || [[हाँगकाँग]] || [[हाँगकाँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | हंगेरी || [[बुडापेस्ट]] || [[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | भारत || [[चेन्नई]] || [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref>{{cite news|url=https://news.naver.com/...}}</ref> |- | भारत || [[दिल्ली]] || [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | इंडोनेशिया || [[देनपसार]] || [[नगुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | इंडोनेशिया || [[जकार्ता]] || [[सुकर्णो–हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | इटली || [[मिलान]] || [[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | इटली || [[रोम]] || [[लिओनार्दो दा विंची–फ्युमिचिनो विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[आओमोरी]] || [[आओमोरी विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[फुकुओका]] || [[फुकुओका विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[कागोशिमा]] || [[कागोशिमा विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[किटाक्युशू]] || [[किटाक्युशू विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Cargo"/> |- | जपान || [[कोबे]] || [[कोबे विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[कोमात्सू]] || [[कोमात्सू विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[मात्सुयामा]] || [[मात्सुयामा विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[नागोया]] || [[चुबू सेंट्रेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[निईगाता]] || [[निईगाता विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[ओइता]] || [[ओइता विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[ओसाका]] || [[कान्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | जपान || [[साप्पोरो]] || [[न्यू चितोसे विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[सेन्दाई]] || [[सेन्दाई विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[टोकियो]] || [[हनिदा विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | जपान || [[टोकियो]] || [[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | जपान || [[तोयामा]] || [[तोयामा विमानतळ]] || प्रवासी || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |} === मालवाहू === {| class="wikitable sortable" ! देश / प्रदेश ! शहर ! विमानतळ ! प्रकार !class="unsortable"|संदर्भ |- | ऑस्ट्रिया || [[व्हिएन्ना]] || [[व्हिएन्ना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | बांगलादेश || [[ढाका]] || [[हजरत शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref>{{cite news|url=http://www.klnews.co.kr/news/articleView.html?idxno=106812|title=대한항공, 방글라데시 신규 항공화물시장 개척|language=Korean}}</ref> |- | बेल्जियम || [[ब्रुसेल्स]] || [[ब्रुसेल्स विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref>{{cite news|url=https://news.naver.com/main/read.nhn?oid=001&aid=0003953535|language=Korean}}</ref> |- | ब्राझील || [[कॅम्पिनास]] || [[विराकोपोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Cargo"/><ref name="KEcargo1SM"/><ref name="KEcargo2SM"/> |- | कॅनडा || [[एडमंटन]] || [[एडमंटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275311/korean-air-cargo-plans-edmonton-service-from-late-oct-2017/}}</ref> |- | कॅनडा || [[हॅलिफॅक्स, नोव्हा स्कोशिया|हॅलिफॅक्स]] || [[हॅलिफॅक्स स्टॅनफिल्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Cargo"/> |- | कॅनडा || [[टोरोंटो]] || [[टोरोंटो पिअर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | कॅनडा || [[व्हॅन्कुव्हर]] || [[व्हॅन्कुव्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चिली || [[सान्तियागो (चिले)|सांतियागो]] || [[आर्तुरो मेरीनो बेनिटेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Cargo"/><ref name="KEcargo2SM"/> |- | चीन || [[बीजिंग]] || [[बीजिंग कॅपिटल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[चेंगडू]] || [[चेंगडू शुआंगल्यू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref>{{cite news|url=https://www.ebn.co.kr/news/n_view.html?id=515824}}</ref> |- | चीन || [[ग्वांगझू]] || [[ग्वांगझू बैयुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चीन || [[शांघाय]] || [[शांघाय पुडोंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चीन || [[शेनयांग]] || [[शेनयांग ताओक्सियन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चीन || [[तियानजिन]] || [[तियानजिन बिन्हाई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | चीन || [[शीआन]] || [[शीआन शियानयांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/> |- | चीन || [[झेंगझोउ]] || [[झेंगझोउ शिनझेंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref>{{cite press release|url=https://www.koreanair.com/kr/en/footer/about-us/newsroom/list/230525-korean-air-launches-cargo-services-to-zhengzhou--china|title=संग्रहित प्रत|accessdate=2026-04-19|archive-date=2023-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527112716/https://www.koreanair.com/kr/en/footer/about-us/newsroom/list/230525-korean-air-launches-cargo-services-to-zhengzhou--china|url-status=dead}}</ref> |- | कोलंबिया || [[बोगोटा]] || [[एल दोराडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref>{{cite news|url=https://aerolatinnews.com/industria-aeronautica/con-nueva-ruta-de-korean-air-las-flores-llegaran-mas-rapido/}}</ref> |- | फ्रान्स || [[पॅरिस]] || [[शार्ल द गॉल विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | जर्मनी || [[फ्रँकफुर्ट]] || [[फ्रँकफुर्ट विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | हंगेरी || [[बुडापेस्ट]] || [[बुडापेस्ट फेरेन्क लिस्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | भारत || [[चेन्नई]] || [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref>{{cite news|url=https://news.naver.com/main/read.nhn?oid=019&aid=0000130643}}</ref> |- | भारत || [[दिल्ली]] || [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | इंडोनेशिया || [[जकार्ता]] || [[सुकर्णो–हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | इटली || [[मिलान]] || [[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | जपान || [[किटाक्युशू]] || [[किटाक्युशू विमानतळ]] || मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Cargo"/> |- | जपान || [[ओसाका]] || [[कान्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | जपान || [[टोकियो]] || [[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |- | हाँगकाँग || [[हाँगकाँग]] || [[हाँगकाँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || प्रवासी + मालवाहतूक || align=center|<ref name="KAL_Routes"/><ref name="KAL_Cargo"/> |} == विमानताफा == जानेवारी २०२६ च्या सुमारास कोरियन एर कडे खालील विमाने होती:<ref>{{cite web|url=https://www.koreanair.com/kr/en/in-flight/aircraft|title=Fleet|website=Korean Air|access-date=January 17, 2017|archive-date=January 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051332/https://www.koreanair.com/global/en/traveling/aircraft-info.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.koreanair.com/global/en/traveling/business-jet-services.html#|title=Business Jet Services|publisher=Korean Air|access-date=August 18, 2016|archive-date=August 26, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826123359/https://www.koreanair.com/global/en/traveling/business-jet-services.html#|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://atis.koca.go.kr/ATIS/aircraft/forwardPage.do?pageUrl=aircraftRegStat01|script-title=ko:항공기 등록현황|language=ko|website=[[Ministry of Land, Infrastructure and Transport]]|access-date=August 7, 2020|archive-date=September 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929010059/http://atis.koca.go.kr/ATIS/aircraft/forwardPage.do?pageUrl=aircraftRegStat01|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Boeing Commercial Orders & Deliveries |url=https://public.tableau.com/app/profile/salesoperations/viz/BoeingCommercialOrdersDeliveries_16788064876590/OrdersandDeliveries |access-date=10 December 2025 |website=The Boeing Company}}</ref><ref>{{Cite web |date= April 3, 2024|title=Orders and Deliveries {{!}} Airbus |url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/orders-and-deliveries |access-date=2025-12-10 |website=www.airbus.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin: auto;" |+ कोरियन एर विमान ताफा |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" style="width:15px;" | सेवेत ! rowspan="2" style="width:15px;" | ऑर्डर ! colspan="4" | प्रवासी क्षमता ! rowspan="2" | नोंदी |- ! style="width:25px;" | <abbr title="First Class">प्रथम</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="Prestige Class">प्रेस्टीज</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="Economy Class">इकॉनॉमी</abbr> ! style="width:25px;" | एकूण |- |[[एरबस ए२२०-३००]] |१० |— |— |— |१४० |१४० |१० पर्यायी विमाने आणि १० खरेदी हक्कांसह ऑर्डर.<ref>{{cite web|url=https://worldairlinenews.com/2017/12/23/korean-air-becomes-the-third-operator-of-the-bombardier-cs300/|title=Korean Air becomes the third operator of the Bombardier CS300|publisher=World Airline News|date=December 22, 2017|access-date=June 27, 2018|archive-date=June 27, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627091125/https://worldairlinenews.com/2017/12/23/korean-air-becomes-the-third-operator-of-the-bombardier-cs300/|url-status=live}}</ref> |- |[[एरबस ए३२१निओ]] |१९ |३७ |— |<abbr title="Prestige Sleeper">८</abbr> |१७४ |१८२ |२० पर्यायी विमानांसह ऑर्डर.<ref>{{cite press release|url=http://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2015/11/korean-air-finalises-order-for-30-a321neo.html|title=Korean Air finalises order for 30 A321neo|publisher=Airbus|date=November 6, 2015|access-date=April 17, 2018|archive-date=April 18, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418031729/http://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2015/11/korean-air-finalises-order-for-30-a321neo.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.fnnews.com/news/202210311814264528|script-title=ko:대한항공, '친환경 항공기' A321네오 도입…하늘길 확대|trans-title=Korean Air, introduces 'Eco-Frendly'aircraft, Airbus A321neo…expand its network|publisher=[[The Financial News]]|date=31 October 2022|language=Korean}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/news/148223-korean-air-exercises-options-for-six-a321-200nx|title=Korean Air exercises options for six A321-200NX|work=ch-aviation |date=17 December 2024}}</ref> |- |rowspan="3"|[[एरबस ए३३०-३००]] |rowspan="3"|१७ |rowspan="3"|— |rowspan="3"|— |<abbr title="Prestige Suites">२४</abbr> |२४८ |२७२ |rowspan="3"| |- |rowspan="2"|<abbr title="Prestige Sleeper">२४</abbr> |२५२ |२७६ |- |२६० |२८४ |- |[[एरबस ए३५०-९००]] |२ |४ |— |<abbr title="Prestige Suites">२८</abbr> |२८३ |३११ |जानेवारी २०२५ पासून सेवारत.<ref name="KE35">{{Cite press release|date=2024-03-21|title=Korean Air Orders 33 Airbus A350s|url=https://www.koreanair.com/kr/en/footer/about-us/newsroom/list/20240321-korean-air-to-sign-contract-with-airbus-for-a350s|access-date=21 March 2024|publisher=Korean Air}}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|author1=임성호 |work=연합뉴스 |date=6 January 2025|script-title=ko:대한항공, 에어버스 A350 1·2호기 도입완료…27일 첫 운항準備|trans-title=Korean Air has introduced its first and second Airbus A350...Prepare for the first flight on the 27th|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20250106110800003?input=1195m|language=Korean|publisher=[[Yonhap News Agency]]}}</ref> |- |[[एरबस ए३५०-१०००]] |— |२० | colspan="4" |<abbr title="To Be Announced">जाहीर करणे बाकी</abbr> |<ref name="KE35" /><ref name="auto">{{Cite news|title=Korean Air becomes new A350F customer |url=https://www.airbus.com/en/newsroom/press-releases/2025-10-korean-air-becomes-new-a350f-customer|publisher=Airbus|date=31 October 2025|access-date=31 October 2025}}</ref> |- |[[एरबस ए३८०-८००]] |६ |— |<abbr title="Kosmo Suites">१२</abbr> |<abbr title="Prestige Sleeper">९४</abbr> |३०१ |४०७ |मुळात २०२६ मध्ये निवृत्त करण्याचे नियोजन होते.<ref name="Retire4">{{cite news |date=20 August 2021 |title=Korean Air to phase out superjumbo jets within decade |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210820003600320 |publisher=[[Yonhap News Agency]]}}</ref>सध्या लांबणीवर टाकले आहे.<ref>{{cite web|date=13 January 2025|title=Korean Air to delay retirement of A380s - report |work=ch-aviation |url=https://www.ch-aviation.com/news/149153-korean-air-to-delay-retirement-of-a380s-report}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७-८००]] |२ |— |— |१२ |१२६ |१३८ | |- |[[बोईंग ७३७-९००]] |९ |— |— |८ |१८० |१८८ | |- |[[बोईंग ७३७-९००ईआर]] |६ |— |— |८ |१६५ |१७३ | |- |[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]] |६ |११ |— |८ |१३८ |१४६ |२० पर्यायी विमानांसह ऑर्डर.<ref>{{cite press release|url=https://boeing.mediaroom.com/2015-11-05-Boeing-Korean-Air-Finalize-Order-for-30-737-MAXs-Two-777-300ERs|title=Boeing, Korean Air Finalize Order for 30 737 MAXs, Two 777-300ERs|publisher=Boeing|date=5 November 2015|access-date=December 20, 2020|archive-date=February 8, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180208090934/http://boeing.mediaroom.com/2015-11-05-Boeing-Korean-Air-Finalize-Order-for-30-737-MAXs-Two-777-300ERs|url-status=live}}</ref><ref>{{cite press release|url=https://www.koreanair.com/kr/en/footer/about-us/newsroom/list/220214-korean-air-introduces-its-first-boeing-737-8|title=Korean Air introduces its first Boeing 737-8|publisher=Korean Air|date=14 February 2022|accessdate=2026-03-04|archive-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006075650/https://www.koreanair.com/kr/en/footer/about-us/newsroom/list/220214-korean-air-introduces-its-first-boeing-737-8|url-status=dead}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७ मॅक्स १०]] |— |६२ | colspan="4" |<abbr title="To Be Announced">जाहीर करणे बाकी</abbr> |१२ विमाने बोईंग ७३७ मॅक्स ८ मधून रूपांतरित.<ref>{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20250806150600003?input=1195m|title=대한항공, 2029년까지 더 큰 737-10 12대 첫 도입…737-8서 변경|trans-title=Korean Air, introducing 12 larger 737-10s until 2029…changing from 737-8|publisher=Yonhap News Agency|date=6 August 2025}}</ref><br />२५ ऑगस्ट २०२५ रोजी अतिरिक्त ५० विमानांची ऑर्डर.<ref name="OrderAugu25">{{cite press release|url=https://news.koreanair.com/%eb%8c%80%ed%95%9c%ed%95%ad%ea%b3%b5-70%ec%a1%b0%ec%9b%90-%ec%83%81%eb%8b%b9%ec%9d%98-%eb%8c%80%eb%af%b8-%ed%88%ac%ec%9e%90%ea%b3%84%ed%9a%8d-%eb%b0%9c%ed%91%9c-%eb%b3%b4/|title="대한항공, 70조원 상당의 대미 투자계획 발표"… 보잉 항공기 103대 및 예비엔진 도입 계획|trans-title="Korean Air announces investment plan in U.S. worth KRW 70 Trillion"... Plans to introduce 103 Boeing aircraft and spare engines|publisher=Korean Air|date=6 August 2025}}</ref> |- |[[बोईंग ७४७-८|बोईंग ७४७-८आय]] |४ |— |<abbr title="Kosmo Suites 2.0">६</abbr> |<abbr title="Prestige Suites">४८</abbr> |३१४ |३६८ |यात HL7644 समाविष्ट आहे, जे बांधलेले शेवटचे प्रवासी बोईंग ७४७ आहे.<ref>{{cite news|last=Sweeney|first=Sam|url=https://abc11.com/end-of-an-era-as-final-boeing-747-rolls-off-assembly-line/12539697/|title=End of an era as final Boeing 747 rolls off assembly line|publisher=[[ABC News (United States)|ABC News]]|date=8 December 2022|accessdate=2026-03-04|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202105416/https://abc11.com/end-of-an-era-as-final-boeing-747-rolls-off-assembly-line/12539697/|url-status=dead}}</ref> |- |[[बोईंग ७७७-३००]] |४ |— |— |<abbr title="Prestige Sleeper">४१</abbr> |२९७ |३३८ | |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७७७-३००ईआर]] |rowspan="2"|२५ |rowspan="2"|— |<abbr title="Kosmo Suites 2.0">८</abbr> |<abbr title="Prestige Suites">४२</abbr> |rowspan="2"|२२७ |२७७ |rowspan="2"| |- |<abbr title="Kosmo Suites">८</abbr> |<abbr title="Prestige Sleeper">५६</abbr> |२९१ |- |[[बोईंग ७७७-९]] |— |४० | colspan="4" | <abbr title="To be announced">जाहीर करणे बाकी</abbr> |२०२८ पासून वितरण.<ref name="FIAorder24">{{cite press release|url=https://www.koreanair.com/contents/footer/about-us/newsroom/list/240722-orderupto50|date=23 July 2024|publisher=Korean Air|title=Korean Air to order up to 50 widebody Boeing aircraft}}{{मृत दुवा|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="OrderAugu25" /> |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७८७-९]] |rowspan="2"|१४ |rowspan="2"|६ |rowspan="2"|— |rowspan="2"|<abbr title="Prestige Suites">२४</abbr> |२४५ |२६९ |rowspan="2"|१० पर्यायी विमानांसह ऑर्डर.<ref>{{cite web|url=http://boeing.mediaroom.com/2005-04-11-Korean-Air-Joins-Boeing-787-Family-with-up-to-20-Airplane-Order|title=Korean Air Joins Boeing 787 Family with up to 20-Airplane Order|publisher=Boeing|date=April 11, 2005|access-date=June 27, 2018|archive-date=June 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140119/http://boeing.mediaroom.com/2005-04-11-Korean-Air-Joins-Boeing-787-Family-with-up-to-20-Airplane-Order|url-status=live}}</ref><br />बोईंग ७८७-८ मधून रूपांतरित ऑर्डर.<ref>{{cite web|url=http://boeing.mediaroom.com/2017-02-22-Boeing-Delivers-Korean-Airs-First-787-9-Dreamliner|title=Boeing Delivers Korean Air's First 787-9 Dreamliner|date=February 22, 2017|access-date=February 22, 2017|archive-date=February 23, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223125820/http://boeing.mediaroom.com/2017-02-22-Boeing-Delivers-Korean-Airs-First-787-9-Dreamliner|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.flightglobal.com/articles/2011/03/18/354506/korean-air-converts-10-787-8s-to-9s.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110321133259/http://www.flightglobal.com/articles/2011/03/18/354506/korean-air-converts-10-787-8s-to-9s.html|archive-date=March 21, 2011|author=Ghim-Lay Yeo|title=Korean Air converts 10 787-8s to -9s|publisher=[[Flight International]]|location=[[Singapore]]|access-date=December 23, 2016}}</ref> |- |२५४ |२७८ |- |[[बोईंग ७८७-१०]] |१२ |५३<ref name="787addorder">{{cite press release |title=Korean Air to Introduce Boeing 787-10 for the First Time in Korea |date=19 June 2019 |publisher=Korean Air |url=https://www.koreanair.com/global/en/about/news/press_release/2019_06_B787-10/ |access-date=January 16, 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116034247/https://www.koreanair.com/global/en/about/news/press_release/2019_06_B787-10/ |archive-date=January 16, 2020}}</ref> |— |<abbr title="Prestige Suites 2.0">३६</abbr> |२८९ |३२५ |१० पर्यायी विमानांसह ऑर्डर.<ref name="FIAorder24" /><ref name="OrderAugu25" /> |- ! colspan="8" |{{anchor|Cargo_fleet}}कोरियन एर कार्गो विमान ताफा |- |[[एरबस ए३५०एफ]] |— |७ | colspan="4" class="unsortable" |मालवाहू |<ref name="auto" /> |- |[[बोईंग ७४७-४००ईआरएफ]] |४ |— | colspan="4" class="unsortable" |मालवाहू | |- |[[बोईंग ७४७-८एफ]] |७ |— | colspan="4" class="unsortable" |मालवाहू | |- |[[बोईंग ७७७एफ]] |१२ |— | colspan="4" class="unsortable" |मालवाहू | |- |[[बोईंग ७७७-८एफ]] |— |८ | colspan="4" class="unsortable" |मालवाहू |२०३० पासून वितरण.<ref name="OrderAugu25" /> |- ! colspan="8" |{{anchor|Executive_fleet}}कोरियन एर बिझनेस जेट ताफा<ref>{{cite web|url=https://bizjet.koreanair.com/html/e-main.html|title=Korean Air business jet fleets|publisher=Korean Air|access-date=21 June 2022|archive-date=October 8, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008114611/https://bizjet.koreanair.com/html/e-main.html|url-status=dead}}</ref><ref name="KALexpands">{{cite news|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/korean-air-expands-business-jet-charter-unit-430466/|date=October 18, 2016|author=Greg Waldron|title=Korean Air expands business jet charter unit|work=FlightGlobal|access-date=February 23, 2017|archive-date=February 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224054740/https://www.flightglobal.com/news/articles/korean-air-expands-business-jet-charter-unit-430466/|url-status=live}}</ref> |- |[[ऑगस्टावेस्टलँड एडब्ल्यू१३९]] |४ |— | colspan="4" class="unsortable" | ८–१४ बैठक क्षमता |हेलिकॉप्टर |- |[[एरबस हेलिकॉप्टर्स एच१६०-बी]] |१ |— | colspan="4" class="unsortable" | ६ बैठक क्षमता |<ref>{{cite news|url=https://www.ekn.kr/web/view.php?key=20250210026074057|script-title=ko:대한항공, 에어버스 회전익기 'H160-B' 도입…VVIP 항공 서비스 강화|trans-title=Korean Air, Introduces Airbus's new helicopter, 'H-160-B'…strengthen the VIP service|language=Korean|publisher=EKN News|date=10 February 2025}}</ref> |- |[[बोईंग ७३७-७००#बीबीजे१|बोईंग ७३७-७००/बीबीजे१]] |१ |— | colspan="4" class="unsortable" |१६–२६ बैठक क्षमता | |- |[[बोईंग ७८७-८#बीबीजे|बोईंग ७८७-८/बीबीजे]] |१ |— | colspan="4" class="unsortable" |३९ बैठक क्षमता |<ref>{{cite news|url=https://www.donga.com/news/article/all/20220616/113970489/1|script-title=ko:[단독]대한항공, 전용기 추가 도입… 첫 고객으로 삼성과 계약|trans-title=[Exclusive] Korean Air Introduces Additional Private Jet... Engage Samsung as First Customer|language=Korean|publisher=[[The Dong-A Ilbo]]|date=17 June 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/tech/2022/06/129_331213.html1|title=Korean Air expands private business jet service|publisher=[[The Korea Times]]|date=18 June 2022}}</ref> |- |[[बॉम्बार्डिये ग्लोबल एक्सप्रेस एक्सआरएस]] |१ |— | colspan="4" class="unsortable" |१३ बैठक क्षमता | |- |[[गल्फस्ट्रीम जी६५०ईआर]] |१ |— | colspan="4" class="unsortable" | १३ बैठक क्षमता |<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/48298-korean-air-adds-maiden-gulfstream-g650er|title=Korean Air adds maiden Gulfstream G650ER|work=ch-aviation |date=August 3, 2016|access-date=June 27, 2018|archive-date=June 27, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144304/https://www.ch-aviation.com/portal/news/48298-korean-air-adds-maiden-gulfstream-g650er|url-status=live}}</ref> |- |[[सिकॉर्स्की एस-७६सी+]] |१ |— | colspan="4" class="unsortable" | ५–६ बैठक क्षमता |हेलिकॉप्टर |- ! scope="row" | एकूण ! scope="row" | १६९ ! scope="row" | २४८ ! colspan="5" scope="row" | |} === चित्रदालन === <gallery mode="packed" caption="कोरियन एरकडील विमाने"> File:Korean Air A220-300 (HL8312) at Narita International Airport.jpg|[[एरबस ए२२०‑३००]] File:HL8530@PEK (20250104090736).jpg|[[एरबस ए३२१निओ]] File:Korean Air Airbus A330-300; HL7584@HKG;04.08.2011 615lt (6207877454).jpg|[[एरबस ए३३०‑३००]] File:HL8597 @ FUK, 2025-03-29.jpg|[[एरबस ए३५०‑९००]] File:Korean Air Airbus A380-861; HL7612@HKG;04.08.2011 615dq (6207233991).jpg|[[एरबस ए३८०‑८००]] File:HL8241 - Korean Air Lines - Boeing 737-8BK(WL) - TAO (13950726091).jpg|[[बोईंग ७३७‑८००]] File:HL7725@PEK (20191211164812).jpg|[[बोईंग ७३७‑९००]] File:Korean Air HL8248 run KE176(Hong Kong International Airport to South Korea Seoul Incheon International Airport) 25-05-2025.jpg|[[बोईंग ७३७‑९००ईआर]] File:HL8567 @ KMQ, 2025-10-05.jpg|[[बोईंग ७३७ मॅक्स ८]] File:"Korean Air Cargo" B-747 Hl7602 (3794356336).jpg|[[बोईंग ७४७‑४००ईआरएफ]] File:Boeing 747-8HTF ‘HL7610’ Korean Air Cargo (31227420953).jpg|[[बोईंग ७४७‑८एफ]] File:Korean Air HL7638 New Livery.jpg|[[बोईंग ७४७‑८आय]] File:Ken H. KAL B777-300 on final for R-W16L. (7618853358).jpg|[[बोईंग ७७७‑३००]] File:Korean Air Boeing 777-300ER HL8008 departing Boston, April 2025.jpg|[[बोईंग ७७७‑३००ईआर]] File:12042016 Korean Air Cargo HL8005 B772F PANC FLARE NASEDIT (27908733508).jpg|[[बोईंग ७७७एफ]] File:HL8083@HKG (20181006121139).jpg|[[बोईंग ७८७‑९]] File:Haneda-Airport-Terminal3---2025-06-15 186.jpg|[[बोईंग ७८७‑१०]] </gallery> == हे सुद्धा पहा == * [[गिम्पो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Korean Air|{{लेखनाव}}}} *[http://www.koreanair.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{स्कायटीम}} [[वर्ग:दक्षिण कोरियामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्कायटीम]] fvcyoeyvn51zx2ar6mjipbn49z3d6lu 0 149407 2682343 2672685 2026-05-02T17:55:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682343 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट रेल्वे गाडी | चौकटरुंदी = | नाव = छत्तीसगढ एक्सप्रेस | मानचिह्न = | मानचिह्नरुंदी = | चित्र = WAP-7 class electric locomotive of Indian Railways.jpg | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = | प्रकार = | सद्यस्थिती = | प्रदेश = | पहिली_धाव = [[इ.स. १९७७]] | शेवटची_धाव= | चालक_कंपनी=[[भारतीय रेल्वे]] | आधीच्या_चालक_कंपन्या= | प्रवासी = | सुरुवात = [[बिलासपूर रेल्वे स्थानक|बिलासपूर]], [[छत्तीसगढ]] | थांबे = | शेवट = [[अमृतसर रेल्वे स्थानक|अमृतसर]], [[पंजाब]] | अपक्रमांक=१८२३७ | निवेळ१ =१४.१५ | पोवेळ१ =८.१० | डाउनक्रमांक=१८२३८ | निवेळ२ =१६.१४ | पोवेळ२ =१२.२० | अंतर =२०११ किमी | प्रवासवेळ =४१ तास५५ मिनीटे | वारंवारिती = | वर्ग = | अपंगसोय = | बसण्याची_सोय = | झोपण्याची_सोय= | कार = | खानपान =उपलब्ध | निरीक्षण = | मनोरंजन = | सामान = | इतर_सुविधा= | डबे = | गेज = ब्रॉडगेज | विद्युतीकरण= | गती =४७ किमी/तास | नकाशा = | नकाशा_दाखवा = }} '''छत्तीसगढ एक्सप्रेस''' ही [[बिलासपूर]] आणि [[अमृतसर]] दरम्यान धावणारी एक जुनी भारतीय प्रवासी रेल्वेगाडी आहे. या गाडीला [[छत्तीसगढ]] या नव्याने स्थापन झालेल्या राज्याचे नाव दिले आहे. यापूर्वी १९७७ मध्ये 'छत्तीसगड ऑंचल एक्सप्रेस'' ही बिलासपूर आणि [[भेापाळ]]मधील हबीबगंज दरम्यान धावत होती. <ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.dailypioneer.com/state-editions/raipur/chhattisgarh-express-to-run-as-passenger-between-raipur-bilaspur.html|title=छत्तीसगड एक्सप्रेस धावणार रायपूर, बिलासपूर दरम्यान|प्रकाशक=डेली पायोनियर|दिनांक=२०१३-०६-२८|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2014-01-04|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011242/http://www.dailypioneer.com/state-editions/raipur/chhattisgarh-express-to-run-as-passenger-between-raipur-bilaspur.html|url-status=dead}}</ref> २०१९ साली नवीन बांधलेल्या भोपाळ हबीबगंज रेल्वे स्थानकामधून धावणारी ही पहिलीच गाडी आहे. १९८० मध्ये ती भोपाळ जंक्शन येथील मुख्य रेल्वे स्थानकापर्यंत जायला लागली. १९८७ नंतर ती हजरत निजामउद्दीन (दिल्ली) <ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Hazrat_Nizamuddin_Railway_Station हजरत निजामउद्दीन]</ref> तसेच नवी [[दिल्ली]] स्थानकांपर्यंत विस्तारली आणि शेवटी १९९० मध्ये ती अमृतसरपर्यंत जाऊ लागली. ==मार्ग== [[चित्र:Chhattisgarh Express (ASR-BSP) Route map.jpg|250px|इवलेसे|उजवे|छत्तीसगड एक्सप्रेसचे मार्गावरील मुख्य थांबे]] [[महाराष्ट्र]], छत्तीसगड, [[मध्य प्रदेश]] , [[उत्तर प्रदेश]], दिल्ली, [[हरयाणा]] आणि [[पंजाब]] या राज्यांमधून ही गाडी धावते आणि २०११ किमी अंतर पार करते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://railenquiry.in/runningstatus/18237 |title=छत्तीसगड एक्सप्रेस - सद्य स्थिती |access-date=2014-01-04 |archive-date=2014-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140101044641/http://railenquiry.in/runningstatus/18237 |url-status=dead }}</ref> २५१ स्थानकांपैकी ८१ स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.cleartrip.com/trains/18237 |title=छत्तीसगड एक्सप्रेस - १८२३७ |access-date=2014-01-04 |archive-date=2014-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140707234127/http://www.cleartrip.com/trains/18237 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 95%; text-align: center; width: auto;" |- ! अ.क्र. !! स्थानक संकेत !! स्थानक नाव !! सुटण्याची वेळ (१८२३८ - अप) !! सुटण्याची वेळ (१८२३७ - डाऊन) !! विशेष नोंद |- | १ || BSP || [[बिलासपूर रेल्वे स्थानक|बिलासपूर]] || -- || १४:१५ || दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वेचे मुख्यालय आणि गाडीचे उगमस्थान |- | २ || BYL || [[बेल्हा रेल्वे स्थानक|बेल्हा]] || १२:२५ || १४:३१ || बिलासपूर जिल्ह्यातील महत्त्वाचे स्थानक |- | ३ || BYT || [[भातपारा रेल्वे स्थानक|भातपारा]] || ११:५३ || १५:०३ || सिमॅंट उद्योगाचे प्रमुख केंद्र |- | ४ || HN || [[हातबंध रेल्वे स्थानक|हातबंध]] || ११:३३ || १५:२४ || ग्रामीण संपर्क केंद्र |- | ५ || TLD || [[टील्डा रेल्वे स्थानक|टील्डा]] || ११:१८ || १५:४४ || याला टील्डा नेवरा असेही ओळखले जाते |- style="background-color: #e6f2ff;" | ६ || R || [[रायपूर रेल्वे स्थानक|रायपूर]] || १०:५० || १६:३० || छत्तीसगढ राज्याची राजधानी (मोठा थांबा) |- | ७ || BPHB || [[भिलाई पॉवर हाउस रेल्वे स्थानक|भिलाई पॉवर हाउस]] || १०:०७ || १७:०८ || भिलाई पोलाद कारखान्यासाठीचे मुख्य प्रवासी स्थानक |- style="background-color: #e6f2ff;" | ८ || DURG || [[दुर्ग जंक्शन रेल्वे स्थानक|दुर्ग जंक्शन]] || ०९:५५ || १७:४५ || हावडा-नागपूर-मुंबई मार्गावरील महत्त्वाचे जंक्शन |- | ९ || RJN || [[राजनांदगाव रेल्वे स्थानक|राजनांदगाव]] || ०९:१६ || १८:०७ || ऐतिहासिक संस्थानाचे शहर |- | १० || DGG || [[डोंगरगड रेल्वे स्थानक|डोंगरगड]] || ०८:५० || १८:३६ || डोंगरगड येथील बम्बलेश्वरी देवीच्या मंदिरासाठी प्रसिद्ध |- | ११ || SKS || [[सालेकसा रेल्वे स्थानक|सालेकसा]] || ०८:१३ || १९:११ || महाराष्ट्र आणि छत्तीसगढ सीमेजवळील निसर्गरम्य घाट विभाग |- | १२ || AGN || [[आमगांव रेल्वे स्थानक|आमगांव]] || ०७:५९ || १९:२७ || गोंदिया जिल्ह्यातील कृषी व्यापार केंद्र |- style="background-color: #e6f2ff;" | १३ || G || [[गोंदिया रेल्वे स्थानक|गोंदिया]] || ०७:३५ || २०:०५ || विदर्भातील महत्त्वाचे रेल्वे जंक्शन आणि तांदूळ बाजार |- | १४ || TRO || [[तिरोरा रेल्वे स्थानक|तिरोरा]] || ०६:५७ || २०:२८ || अदानी पॉवर प्रकल्पासाठीचे महत्त्वाचे स्थानक |- | १५ || TMR || [[तुमसर रोड रेल्वे स्थानक|तुमसर रोड]] || ०६:४२ || २०:४५ || मॅंगनीज खाणींसाठी प्रसिद्ध |- | १६ || BRD || [[भंडारा Road रेल्वे स्थानक|भंडारा रोड]] || ०६:२५ || २१:०२ || वरठी येथील आयुध निर्माणी जवळचे स्थानक |- | १७ || KP || [[कांपटी रेल्वे स्थानक|कांपटी]] || ०५:४३ || २१:४१ || ऐतिहासिक लष्करी छावणी (कॅन्टोन्मेंट) विभाग |- style="background-color: #e6f2ff;" | १८ || NGP || [[नागपूर रेल्वे स्थानक|नागपूर जंक्शन]] || ०५:२० || २२:२० || महाराष्ट्राची उपराजधानी आणि मध्य रेल्वेचे महत्त्वाचे केंद्र |- | १९ || KATL || [[काटोल रेल्वे स्थानक|काटोल]] || ०३:५५ || २३:४५ || संत्र्यांच्या व्यापारासाठी प्रसिद्ध |- | २० || NRKR || [[नरखेड रेल्वे स्थानक|नरखेड]] || ०३:३० || ००:०५ || अमरावती मार्गाला जोडणारे जंक्शन |- | २१ || PAR || [[पांढुर्णा रेल्वे स्थानक|पांढुर्णा]] || ०३:१० || ००:२० || संत्रा उत्पादनासाठी प्रसिद्ध मध्य प्रदेशातील शहर |- | २२ || MTY || [[मुल्ताई रेल्वे स्थानक|मुल्ताई]] || ०२:२५ || ०१:१० || तापी नदीचे उगमस्थान |- style="background-color: #e6f2ff;" | २३ || AMLA || [[आमला रेल्वे स्थानक|आमला जंक्शन]] || ०२:०० || ०१:४५ || येथे छिंदवाडा-अमृतसर स्लिप कोच जोडले/काढले जातात |- | २४ || BZU || [[बैतूल रेल्वे स्थानक|बैतूल]] || ०१:३० || ०२:१० || मध्य प्रदेशातील महत्त्वाचे कोळसा क्षेत्र |- | २५ || GDYA || [[घोराडोंगरी रेल्वे स्थानक|घोराडोंगरी]] || ००:४५ || ०२:५५ || सारणी औष्णिक वीज केंद्राजवळचे स्थानक |- style="background-color: #e6f2ff;" | २६ || ET || [[इटारसी जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटारसी जंक्शन]] || २३:४० || ०४:३५ || भारतीय रेल्वेचे प्रमुख जंक्शन (मोठा तांत्रिक थांबा) |- | २७ || HBD || [[होशंगाबाद रेल्वे स्थानक|होशंगाबाद]] || २३:०५ || ०४:५५ || नर्मदा नदीच्या तीरावरील शहर |- | २८ || ODG || [[ओबेदुल्लागंज रेल्वे स्थानक|ओबेदुल्लागंज]] || २२:१५ || ०५:४० || भीमबेटका लेणींजवळचे स्थानक |- | २९ || MDP || [[मंडीदीप रेल्वे स्थानक|मंडीदीप]] || २२:०० || ०५:५५ || भोपाळ जवळील औद्योगिक क्षेत्र |- | ३० || MRD || [[मिसरोद रेल्वे स्थानक|मिसरोद]] || २१:४५ || ०६:१० || भोपाळचा उपनगरीय भाग |- | ३१ || RKMP || [[राणी कमलापती रेल्वे स्थानक|राणी कमलापती]] || २१:३० || ०६:२५ || पूर्वीचे हबीबगंज स्थानक |- style="background-color: #e6f2ff;" | ३२ || BPL || [[भोपाळ रेल्वे स्थानक|भोपाळ जंक्शन]] || २१:०० || ०६:५० || मध्य प्रदेशची राजधानी |- | ३३ || BHS || [[विदिशा रेल्वे स्थानक|विदिशा]] || २०:१० || ०७:४५ || ऐतिहासिक सांची स्तंभांजवळचे स्थानक |- | ३४ || BAQ || [[गंज बासोडा रेल्वे स्थानक|गंज बासोडा]] || १९:४० || ०८:१५ || कृषी बाजारपेठ |- | ३५ || MABA || [[मंडी भमोरा रेल्वे स्थानक|मंडी भमोरा]] || १९:१० || ०८:४५ || बीना जवळील महत्त्वाचे स्थानक |- style="background-color: #e6f2ff;" | ३६ || BINA || [[बीना रेल्वे स्थानक|बीना जंक्शन]] || १८:४५ || ०९:२५ || मोठी रिफायनरी येथे आहे |- | ३७ || DUA || [[ढौरा रेल्वे स्थानक|ढौरा]] || १८:०० || १०:०५ || ललितपूर मार्गावरील स्थानक |- | ३८ || LAR || [[ललितपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक|ललितपूर जंक्शन]] || १७:३५ || १०:३५ || उत्तर प्रदेशातील जंक्शन |- | ३९ || BZY || [[वसाई रेल्वे स्थानक|वसाई]] || १६:५० || ११:१५ || झांशी विभागातील स्थानक |- | ४० || BAB || [[बबिना रेल्वे स्थानक|बबिना]] || १६:३० || ११:३५ || लष्करी छावणी असलेले शहर |- style="background-color: #e6f2ff;" | ४१ || VGLJ || [[झांसी जंक्शन रेल्वे स्थानक|झांसी-वीरांगना लक्ष्मीबाई ]] || १५:५५ || १२:३५ || बुंदेलखंडचे प्रवेशद्वार |- | ४२ || DAA || [[दातिया रेल्वे स्थानक|दातिया]] || १५:१० || १३:०५ || पितांबरा पीठ मंदिरासाठी प्रसिद्ध |- | ४३ || SOR || [[सोनगीर रेल्वे स्थानक|सोनगीर]] || १४:४५ || १३:३० || ग्वाल्हेर मार्गावरील स्थानक |- | ४४ || DBA || [[डाबरा रेल्वे स्थानक|डाबरा]] || १४:३० || १३:४५ || साखर कारखान्यांसाठी प्रसिद्ध |- style="background-color: #e6f2ff;" | ४५ || GWL || [[ग्वाल्हेर रेल्वे स्थानक|ग्वाल्हेर जंक्शन]] || १३:५० || १४:४५ || ऐतिहासिक किल्ल्यांचे शहर |- | ४६ || BAO || [[बनमोर रेल्वे स्थानक|बनमोर]] || १३:१० || १५:२० || औद्योगिक क्षेत्र |- | ४७ || MRA || [[मोरेना रेल्वे स्थानक|मोरेना]] || १२:५० || १५:४५ || मधाचे शहर म्हणून प्रसिद्ध |- | ४८ || DHO || [[धोलपूर रेल्वे स्थानक|धोलपूर जंक्शन]] || १२:१० || १६:३० || राजस्थानमधील प्रसिद्ध लाल दगड मिळण्याचे ठिकाण |- style="background-color: #e6f2ff;" | ४९ || AGC || [[आग्रा छावणी रेल्वे स्थानक|आग्रा कॅन्टोन्मेंट]] || ११:३० || १७:४० || ताजमहालसाठी प्रसिद्ध केंद्र |- | ५० || RKM || [[राजा की मंडी रेल्वे स्थानक|राजा की मंडी]] || १०:५० || १८:०० || आग्रा शहरातील दुसरे स्थानक |- style="background-color: #e6f2ff;" | ५१ || MTJ || [[मथुरा जंक्शन रेल्वे स्थानक|मथुरा जंक्शन]] || १०:०५ || १८:५५ || भगवान श्रीकृष्णाची जन्मभूमी |- | ५२ || CHJ || [[छाता रेल्वे स्थानक|छाता]] || ०९:२५ || १९:३५ || मथुरा जिल्ह्यातील स्थानक |- | ५३ || KSV || [[कोसी कलान रेल्वे स्थानक|कोसी कलान]] || ०९:१० || १९:५० || हरियाणा-उत्तर प्रदेश सीमेजवळील स्थानक |- | ५४ || PWL || [[पालवाल रेल्वे स्थानक|पालवाल]] || ०८:३० || २०:४० || दिल्ली उपनगरीय रेल्वेचे टोक |- | ५५ || BVH || [[बल्लभगढ रेल्वे स्थानक|बल्लभगढ]] || ०८:०५ || २१:०५ || फरीदाबाद मधील उपनगर |- | ५६ || FDB || [[फरीदाबाद रेल्वे स्थानक|फरीदाबाद]] || ०७:५० || २१:२० || हरियाणातील मोठे औद्योगिक शहर |- style="background-color: #e6f2ff;" | ५७ || NZM || [[हजरत निजामुद्दीन रेल्वे स्थानक|हजरत निजामुद्दीन]] || ०७:१० || २२:१० || दिल्लीतील मुख्य टर्मिनल |- | ५८ || SRR || [[साहिबाबाद रेल्वे स्थानक|साहिबाबाद जंक्शन]] || ०६:२० || २३:१० || दिल्ली-गाझियाबाद सीमेजवळील स्थानक |- style="background-color: #e6f2ff;" | ५९ || GZB || [[गाझियाबाद रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]] || ०५:५५ || २३:३५ || उत्तर प्रदेशातील महत्त्वाचे जंक्शन |- | ६० || MUD || [[मुरादनगर रेल्वे स्थानक|मुरादनगर]] || ०५:३० || ००:०५ || आयुध निर्माणी असलेले शहर |- | ६१ || MDNR || [[मोदीनगर रेल्वे स्थानक|मोदीनगर]] || ०५:१५ || ००:२० || औद्योगिक शहर |- style="background-color: #e6f2ff;" | ६२ || MTC || [[मेरठ सिटी जंक्शन रेल्वे स्थानक|मेरठ सिटी जंक्शन]] || ०४:४५ || ००:५५ || क्रीडा साहित्यासाठी प्रसिद्ध |- | ६३ || MUT || [[मेरठ कॅन्टोन्मेंट रेल्वे स्थानक|मेरठ कॅन्टोन्मेंट]] || ०४:३० || ०१:१० || १८५७ च्या उठावाचे केंद्र |- | ६४ || KAT || [[खटौली रेल्वे स्थानक|खटौली]] || ०४:०० || ०१:४५ || उसाच्या शेतीसाठी प्रसिद्ध |- | ६५ || MOZ || [[मुझफ्फरनगर रेल्वे स्थानक|मुझफ्फरनगर]] || ०३:३५ || ०२:१० || साखरेचे कोठार |- | ६६ || DBD || [[देवबंद रेल्वे स्थानक|देवबंद]] || ०३:१० || ०२:४० || धार्मिक शिक्षणाचे केंद्र |- style="background-color: #e6f2ff;" | ६७ || SRE || [[सहारनपूर रेल्वे स्थानक|सहारनपूर जंक्शन]] || ०२:३० || ०३:४० || लाकडी कोरीव कामासाठी प्रसिद्ध |- | ६८ || JUD || [[जगाधरी रेल्वे स्थानक|जगाधरी]] || ०१:५० || ०४:३० || हरियाणातील औद्योगिक केंद्र |- | ६९ || JUDW || [[जगाधरी वर्कशॉप रेल्वे स्थानक|जगाधरी वर्कशॉप]] || ०१:४० || ०४:४० || रेल्वे डब्यांच्या दुरुस्तीचे काम |- | ७० || RAA || [[बरारा रेल्वे स्थानक|बरारा]] || ०१:१० || ५:१० || स्थानिक व्यापार केंद्र |- style="background-color: #e6f2ff;" | ७१ || UMB || [[अंबाला कॅन्टोन्मेंट रेल्वे स्थानक|अंबाला कॅन्टोन्मेंट]] || ००:४० || ०५:५० || हरियाणातील प्रमुख रेल्वे जंक्शन |- | ७२ || UBC || [[अंबाला सिटी रेल्वे स्थानक|अंबाला सिटी]] || ००:१५ || ०६:२० || अंबाला शहराचे दुसरे स्थानक |- | ७३ || RPJ || [[राजपूरा रेल्वे स्थानक|राजपूरा जंक्शन]] || २३:४५ || ०६:४५ || पंजाबमधील महत्त्वाचे औद्योगिक शहर |- | ७४ || SIR || [[सिरहिंद रेल्वे स्थानक|सिरहिंद जंक्शन]] || २३:१५ || ०७:१५ || ऐतिहासिक गुरुद्वारांसाठी प्रसिद्ध |- | ७५ || GVG || [[मंडी गोविंदगड रेल्वे स्थानक|मंडी गोविंदगड]] || २२:५५ || ०७:३५ || लोखंड आणि पोलाद बाजार |- | ७६ || KNN || [[खन्ना रेल्वे स्थानक|खन्ना]] || २२:३५ || ०७:५५ || आशियातील सर्वात मोठी धान्य बाजारपेठ |- style="background-color: #e6f2ff;" | ७७ || LDH || [[लुधियाना रेल्वे स्थानक|लुधियाना जंक्शन]] || २१:४५ || ०८:४५ || पंजाबचे औद्योगिक केंद्र |- | ७८ || PHR || [[फिल्लौर रेल्वे स्थानक|फिल्लौर जंक्शन]] || २१:१५ || ०९:१५ || सतलज नदीच्या काठावरील शहर |- | ७९ || PGW || [[फगवाडा रेल्वे स्थानक|फगवाडा जंक्शन]] || २०:५० || ०९:३५ || पंजाबमधील महत्त्वाचे औद्योगिक केंद्र |- | ८० || JRC || [[जालंधर कॅन्टोन्मेंट रेल्वे स्थानक|जालंधर कॅन्टोन्मेंट]] || २०:२० || १०:०५ || लष्करी छावणी असलेले स्थानक |- style="background-color: #e6f2ff;" | ८१ || JUC || [[जालंधर सिटी रेल्वे स्थानक|जालंधर सिटी जंक्शन]] || १९:५५ || १०:३५ || क्रीडा साहित्याचे उत्पादन केंद्र |- | ८२ || KRE || [[कर्तारपूर रेल्वे स्थानक|कर्तारपूर]] || १९:३० || ११:०० || लाकडी फर्निचरसाठी प्रसिद्ध |- style="background-color: #e6f2ff;" | ८३ || BEAS || [[बियास रेल्वे स्थानक|बियास]] || १९:०० || ११:३० || आध्यात्मिक केंद्र |- | ८४ || JNL || [[जंडियाला रेल्वे स्थानक|जंडियाला]] || १८:३० || १२:०० || अमृतसर जिल्ह्यातील स्थानक |- | ८५ || ASR || [[अमृतसर रेल्वे स्थानक|अमृतसर जंक्शन]] || १८:०० || १२:४५ || सुवर्ण मंदिराचे शहर आणि शेवटचे स्थानक |} ==रेल्वेचा तपशील== १८२३७ क्रमांकाची गाडी विलासपूरवरून तर १८२३८ क्रमांकाची गाडी अमृतसरवरून रोज धावते. <ref>[http://indiarailinfo.com/train/chhattisgarh-express-18238-asr-to-nzm/324/344/748 छत्तीसगड एक्सप्रेस १८२३८ - रेल्वेमार्ग नकाशा]</ref> <ref>[http://indiarailinfo.com/train/chhattisgarh-express-18237-bsp-to-asr/323 छत्तीसगड एक्सप्रेस १८२३७ - रेल्वेमार्ग नकाशा]</ref> या गाडीला २४ डबे आहेत. == संदर्भ व नोंदी == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:पंजाबमधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:छत्तीसगढमधील रेल्वे वाहतूक]] 8ocqgu3gt2emxy1i90cst605lhczyek 0 161285 2682286 2450549 2026-05-02T13:42:05Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682286 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमानतळ | name = क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ | nativename = Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur | nativename-a = | nativename-r = | image = KLIA MTB&Tower.jpg | image-width = 250 | caption = | IATA = KUL | ICAO = WMKK <center>{{Location map|मलेशिया|width=250|float=center |caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=KUL|position=bottom |lat_deg=2|lat_min=44|lat_sec=36|lat_dir=N |lon_deg=101|lon_min=41|lon_sec=53|lon_dir=E }}<small>मलेशियामधील स्थान</small></center> | type = | owner = मलेशिया सरकार | operator = | city-served = [[क्वालालंपूर]] | location = [[सलांगोर]], [[मलेशिया]] | hub = [[मलेशिया एरलाइन्स]]<br />[[एरएशिया]] | elevation-f = ७० | elevation-m = २१ | coordinates = {{coord|2|44|36|N|101|41|53|E|region:MX_type:airport|display=inline,शीर्षक}} | r1-number = 01R/19L | r1-length-m = 4,260 | r1-surface = डांबरी | r2-number = 01L/19R | r2-length-m = 3,810 | r2-surface = डांबरी | stat-year = २०१३ | stat1-header = एकूण प्रवासी | stat1-data = ४,७४,९८,१५७ | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = }} '''क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ''' ([[मलाय भाषा|मलाय]]: Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur) {{विमानतळ संकेत|KUL|WMKK}} हा [[मलेशिया]] देशामधील सर्वात मोठा व [[आग्नेय आशिया]]मधील एक प्रमुख आंतरराष्ट्रीय [[विमानतळ]] आहे. हा विमानतळ [[क्वालालंपूर]] शहरापासून ४५ किमी अंतरावर [[सलांगोर]] राज्यामधील सेपांग ह्या शहरामध्ये आहे. २०१३मध्ये ४.७५ कोटींहून अधिक प्रवाशांची वाहतूक करणाऱ्या क्वालालंपूर विमानतळ [[आशिया]]तील चौथ्या क्रमांकाचा वर्दळीचा विमानतळ आहे. ==विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने== [[File:A380 MH.jpg|thumb|उड्डाणासाठी निघालेले [[मलेशिया आरलाइन्स]]चे [[एरबस ए३८०]] प्रकारचे विमान]] [[File:Emirates A380-861 (A6-EEH) landing at Kuala Lumpur International Airport.jpg|thumb|[[एमिरेट्स]]चे ए३८० उतर असताना]] [[File:KLM Boeing 747-400 PH-BFL departing KUL 2013.jpg|thumb|[[केएलएम]]चे [[बोईंग ७४७-४००]] निघालेले असताना]] [[File:Lufthansa A340-600 at Kuala Lumpur International Airport.jpg|thumb| [[लुफ्तांसा]]चे [[आरबस ए३४०-६००]] येथे उतरायचा तयारीत]] [[File:SriLankan KUL.jpg|thumb|विमानतळावर आलेले [[श्रीलंकन एरलाइन्स]]चे [[एरबस ए३४०-६००]]]] [[File:Air India Express VT-AXB left MRD.jpg|thumb|[[एर इंडिया एक्सप्रेस]]चे [[बोईंग ७३७-८००]] निघालेले आहे. त्यासमोर [[चायना सदर्न एरलाइन्स]]चे [[एरबस ए३१९]] दिसते आहे]] [[File:Uzbekistan Airways KUL.jpg|thumb|[[उझबेकिस्तान एरवेझ]]चे [[एरबस ए३१०-२००]] निघायच्या तयारीत]] ===प्रवासी वाहतूक=== <!--Please DO NOT ADD speculative airlines UNLESS if they have an OFFICIAL PRESS RELEASE with the start date, as this is the consensus in WikiProject विमानतळs. Note, continuing to add airlines without official sources and/or removing this message at the same time will be considered as vandalism--> {{विमानतळ गंतव्यस्थान यादी | ३स्तंभमथळा = टर्मिनल | [[एर अस्ताना]] | [[अल्माटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अल्माटी]] | दूरचे | [[एर फ्रान्स]] | [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल]] | दूरचे | [[एर इंडिया एक्सप्रेस]] | [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेन्नई]], [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]] | दूरचे | [[एर कोर्यो]]|[[प्यॉंगयॉंग सुनान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|प्यॉंगयॉंग]]| दूरचे | [[एर मॉरिशस]]| [[सर सीवसागर रामगूलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉरिशस]]{{Ref|1|Note 1}}<!-- Do not add Singapore as they do not have traffic rights between Kuala Lumpur and Singapore.--> | दूरचे | [[एरएशिया]] |[[सुल्तान अब्दुल हलीम विमानतळ|अलोर सेतार]], [[सुलतान अजी मुहमद सुलैमान विमानतळ|बालिकपापन]], [[बंदा आचे]], [[बंदर स्री बगवान]], [[बांडुंग]], [[बँकॉक]], [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बंगळूर]], [[बिंतुलू]], [[सेबू शहर]], [[चियांग माई]], [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेन्नई]], [[मनिला]], [[दा नांग]], [[देनपसार]], [[क्वांगचौ]], [[गुइलिन]], [[हनोई]], [[हात याई]], [[हो चि मिन्ह सिटी]], [[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हाँग काँग]], [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हैदराबाद्]],<ref>http://www.themalaymailonline.com/travel/article/airasia-resumes-kuala-lumpur-hyderabad-route-in-dec</ref> [[जकार्ता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता]], [[जोहोर बारू]], कालिबो, [[कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोची]], [[नेताजी सुभाषचंद्र बोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलकाता]], [[सुलतान इस्माइल पेट्रा विमानतळ|कोटा भारू]], [[कोटा किनाबालू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोटा किनाबालू]], [[क्राबी विमानतळ|क्राबी]], [[सुलतान महमुद विमानतळ|क्वाला तेरेंग्गानू]], [[कुचिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुचिंग]], [[कुन्मिंग चांगशुइ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुन्मिंग]], [[लबुआन विमानतळ|लबुआन]], [[लांगकावी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लांगकावी]], [[लॉम्बॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉम्बॉक]], [[मकाऊ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मकाऊ]], [[सुलतान हसनुद्दीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मकासार]], [[क्वाला नामू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेदान]], [[मिरी विमानतळ|मिरी]], [[नानिंग वुशु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नानिंग]], [[नेप्यिदॉ विमानतळ|नेप्यिदॉ]], [[मिनांगकबाऊ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पदांग]], [[सुलतान महमुद बदरुद्दीन दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पालेंबांग]], [[सुलतान स्यरीफ कासिम दुसरा विमानतळ|पेकानबारु]], [[पेनांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेनांग]], [[फ्नोम पेन्ह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फ्नोम पेन्ह]], [[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फुकेट]], [[सांदाकान विमानतळ|सांदाकान]], [[अहमद यानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेमारांग]], [[शेन्झ्हेन बाओआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शेन्झ्हेन]], [[सिबु विमानतळ|सिबु]], [[सियेम रीप आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सियेम रीप]], [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]], [[अदिसुमार्मो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोलो]], [[जुआंदा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सुराबाया]], [[सुरत थानी विमानतळ|सुरत थानी]], [[तवाऊ विमानतळ|तवाऊ]], [[तिरुचिरापल्ली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तिरुचिरापल्ली]], [[वट्टाय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हियेंतियेन]], [[यांगोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|यांगोन]], [[अदिसुकिप्तो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|योग्यकर्ता]] | KLIA2 | [[एरएशिया एक्स]] | [[ॲडलेड विमानतळ|ॲडलेड]] (२४ जानेवारी, २०१५ पर्यंत),<ref>{{स्रोत बातमी| दुवा=http://www.adelaidenow.com.au/travel/australia/airasia-x-cuts-direct-flights-to-adelaide-because-of-financial-pressure/story-fnjjv0yb-1227145186670 | कृती=The Advertiser | title=AirAsia X cuts direct flights to Adelaide because of financial pressure}}</ref> [[बीजिंग राजधानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बीजिंग-राजधानी]], [[गिम्हे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुसान]], [[चेंग्डू श्वांग्लिउ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेंग्डू]], [[चॉंगचिंग ज्यांबै आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चॉंगचिंग]] (१३ फेब्रुवारी, २०१५ पासून),<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.thesundaily.my/news/1131620 |title=AirAsia X begins sixth stop in China |कृती=द सन डेली ऑनलाइन |date= |ॲक्सेसदिनांक=२०१४-०८-०५ }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबो]], [[गोल्ड कोस्ट, ऑस्ट्रेलिया|गोल्ड कोस्ट]], [[हांग्झू श्याओशान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हांग्झू]], [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]], [[त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|काठमांडू]], [[मेलबर्न विमानतळ|मेलबर्न]], [[चुबु सेंट्राएर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नागोया-सेंट्राआर]] , [[कन्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओसाका-कन्साई]], [[पर्थ विमानतळ|पर्थ]], [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल-इंचॉन]], [[शांघाय पुडोंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय-पुडोंग]], [[सिडनी विमानतळ|सिडनी]], [[तैवान ताओयुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तैवान-ताओयुआन]], [[हानेदा विमानतळ|तोक्यो-हानेदा]], [[नरिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तोक्यो-नरिता]],<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.themalaymailonline.com/travel/article/airasia-x-to-fly-to-narita-4-times-a-week |title=AirAsia X to fly to Narita 4 times a week &#124; Travel |प्रकाशक=द मलाय मेल ऑनलाइन |date= |ॲक्सेसदिनांक=२०१४-०८-०५}}</ref> [[शिआन शिआनयांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिआन]] | KLIA2 | [[एरएशिया झेस्ट]] | [[निनॉय ॲक्विनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मनिला]] | KLIA2 | [[बॅंगकॉक एरवेझ]] | [[सामुइ विमानतळ|कोह सामुइ]] | दूरचे |{{nowrap|[[बिमान बांगलादेश एरलाइन्स]]}} | [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ढाका]] | दूरचे | [[ब्रिटिश एरवेझ]] | [[लंडन हीथ्रो विमानतळ|लंडन-हीथ्रो]] (२८ मे २०१५पासून पुन्हा सुरू)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.theedgemalaysia.com/business-news/307712-highlight-british-airways-resumes-daily-flights-between-kl-london-in-may-2015.html#.VBlQ6g_QbJs.twitter |title=British Airways resumes daily flights between KL-London in May 2015 |publisher=The Edge Malaysia |date= |ॲक्सेसदिनांक=2014-09-17 }}{{मृत दुवा|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | दूरचे | [[कॅथे पॅसिफिक]] | [[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हाँग काँग]] | दूरचे | [[सेबु पॅसिफिक]] | [[निनॉय ॲक्विनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मनिला]] | KLIA2 | [[चायना एरलाइन्स]] | [[तैवान ताओयुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तैवान-ताओयुआन]] | दूरचे | [[चायना ईस्टर्न एरलाइन्स]] | [[वुहान तियान्हे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वुहान]] | दूरचे | [[चायना सदर्न एरलाइन्स]] | [[ग्वांग्झू बैयुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वांग्झू]] | दूरचे | [[इजिप्तएर]] | [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बॅंगकॉक-सुवर्णभूमी]], [[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कैरो]] | दूरचे | [[एमिरेट्स]] | [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]], [[मेलबर्न विमानतळ|मेलबर्न]] | दूरचे | [[इथियोपियन एरलाइन्स]] | [[बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अदिस अबाबा]], [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बॅंगकॉक-सुवर्णभूमी]] | दूरचे | [[एतिहाद एरवेझ]] | [[अबु धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अबु धाबी]] | दूरचे <!-- VA wetlease and 9W drylease for EY's flight. --> | [[एव्हा एर]] | [[तैवान ताओयुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तैवान-ताओयुआन]] | दूरचे | [[फ्लायनॅस]] | [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]] | दूरचे | [[गरुडा इंडोनेशिया]] | [[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]] | दूरचे | [[इंडोनेशिया एरएशिया]] | [[हुसेन सस्त्रनेगारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बांडुंग]], [[न्हुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|देपासार]], [[जाकार्ता]], [[क्वाला नामू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेदान]], [[सुरबया]] | KLIA2 | [[इराण एर]] | [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान-इमाम खोमेनी]] | दूरचे | [[इराण असेमान एरलाइन्स]] | [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान-इमाम खोमेनी]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.zawya.com/story/Irans_Aseman_Airlines_launches_new_TehranKuala_Lumpur_flight-ZAWYA20141206045713/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-12-30 |archive-date=2014-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227020607/https://www.zawya.com/story/Irans_Aseman_Airlines_launches_new_TehranKuala_Lumpur_flight-ZAWYA20141206045713/ |url-status=dead |आर्काईव्ह दिनांक=2014-12-27 |आर्काईव्ह दुवा=https://web.archive.org/web/20141227020607/https://www.zawya.com/story/Irans_Aseman_Airlines_launches_new_TehranKuala_Lumpur_flight-ZAWYA20141206045713/ }}</ref> | दूरचे | [[इराकी एरवेझ]] | [[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बगदाद]], [[बसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बसरा]], [[आरबिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एरबिल]]{{dubious|date=December 2014}} | दूरचे | [[जपान एरलाइन्स]] | [[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोक्यो]] | दूरचे | [[जेटस्टार एशिया एरवेझ]] | [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]] | दूरचे | [[केएलएम]] | [[अ‍ॅम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल|अ‍ॅम्स्टरडॅम]], [[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]] | दूरचे | [[कोरियन एर]] | [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल]] | दूरचे | [[कुवैत एरवेझ]] | [[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]], [[कुवैत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुवैत]] | दूरचे | [[लायन एर]] | [[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]]| KLIA2 | [[लुफ्तांसा]] | [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]] | दूरचे | [[महान एर]] | [[तेहरान इमाम खोमेनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तेहरान-इमाम खोमेनी]] | दूरचे | [[मलेशिया एरलाइन्स]] | [[सुलतान अब्दुल हलीम विमानतळ|अलोर स्टार]], [[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बंगळूर]], [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बॅंगकॉक-सुवर्णभूमी]], [[बिंतुलू विमानतळ|बिंतुलू]], [[ब्रुनेई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बंदर स्री बगवान]], [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेन्नई]], [[बंदरनायको आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबो]], [[डार्विन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डार्विन]], [[ग्वांग्झू बैयून आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वांग्झू]], [[नोई बै आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॅनॉई]], [[टान सोन न्हाट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हो चि मिन्ह सिटी]], [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हैदराबाद]], [[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]], [[सेनाई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जोहोर बारू]], [[त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|काठमांडू]], [[कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोची]], [[सुलतान इस्माइल पेट्रा विमानतळ|कोटा भारू]], [[कोटा किनाबालु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोटा किनाबालु]], [[सुलतान हाजी अहमद शाह विमानतळ|क्वांतान]], [[सुलतान महमुद विमानतळ|क्वाला तेरेंग्गानु]], [[कुचिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुचिंग]], [[कुन्मिंग चांगशुइ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुन्मिंग]], [[क्राबी विमानतळ|क्राबी]], [[लबुआन विमानतळ|लबुआन]], [[लांगकावी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लांगकावी]], [[इब्राहीम नसीर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माले]], [[निनॉय ॲक्विनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मनिला]], [[क्वाला नामू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेदान]], [[मिरी विमानतळ|मिरी]], [[पेनांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेनांग]], [[फ्नोम पेन्ह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फ्नोम पेन्ह]], [[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फुकेट]], [[संदाकान विमानतळ|संदाकान]], [[सिबु विमानतळ|सिबु]], [[सीम रीप आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सीम रीप]], [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]], [[तैवान ताओयुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तैवान-ताओयुआन]], [[तवाउ विमानतळ|तवाउ]], [[यांगोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|यांगोन]], [[श्यामेन गाओकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|श्यामेन]] | मुख्य | [[मलेशिया एरलाइन्स]] | [[ॲडलेड विमानतळ|ॲडलेड]], [[अ‍ॅम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल|अ‍ॅम्स्टरडॅम]], [[ऑकलॅंड विमानतळ|ऑकलॅंड]], [[बीजिंग राजधानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बीजिंग]], [[ब्रिस्बेन]], [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दिल्ली]], [[न्गुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|देनपासार]], [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ढाका]], [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई]], [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हाँग काँग]], [[इस्तंबुल अतातुर्क आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्तंबुल-अतातुर्क]], [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]], [[लंडन हीथ्रो विमानतळ|लंडन-हीथ्रो]], [[मेलबर्न विमानतळ|मेलबर्न]], [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]], [[कन्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओसाका-कन्साई]], [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल]], [[पर्थ]], [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल]], [[शांघाय पुडोंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय]], [[सिडनी विमानतळ|सिडनी]], [[नारिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोक्यो]]| दूरचे | [[मलिंदो एर]]| [[हुसेन शस्त्रनेगारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बांडुंग]], [[दॉन मुएआंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॅंगकॉक-दॉन मुएआंग]], [[शाह अमानत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चटगांव]], [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दिल्ली]], [[न्गुराह राय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|देनपासार]], [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ढाका]], [[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]], [[त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|काठमांडू]] (६ फेब्रुवारी, २०१५ पासून),<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://airlineroute.net/2014/12/19/od-ktm-feb15/|title=Malindo Air to Launch Kathmandu Service from Feb 2015|प्रकाशक=एरलाइन रूट|date=19 December 2014|ॲक्सेसदिनांक=19 December 2014}}</ref> [[कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोची]], [[सुलतान इस्माईल पेट्रा विमानतळ|कोटा भारू]], [[कोटा किनाबालू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोटा किनाबालू]], [[कुचिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुचिंग]], [[लांगकावी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लांगकावी]], [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]], [[पेनांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेनांग]], [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]], [[तिरुचिरापल्ली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तिरुचिरापल्ली]], [[विशाखापट्टणम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|विशाखापट्टणम]] (१५ फेब्रुवारी, २०१५ पासून)<ref>http://airlineroute.net/2014/12/01/od-vtz-feb15/</ref> | KLIA2 | [[मेगा मालदीव्ज]] | [[इब्राहीम नसीर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माले]] | दूरचे | [[म्यानमार एरवेझ इंटरनॅशनल]] | [[यांगोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|यांगोन]] | दूरचे | [[नेपाळ एर लाइन्स]] | [[त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|काठमांडू]] | दूरचे | [[ओमान एर]] | [[मस्कत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मस्कत]] | दूरचे | [[पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय एरलाइन्स]] | [[जीना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कराची]], [[अल्लामा इक्बाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लाहोर]], [[पेशावर]] | दूरचे | [[कतार एरवेझ]] | [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दोहा]] | दूरचे | [[रीजंट एरवेझ]] | [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ढाका]] | दूरचे | [[रॉयल ब्रुनेइ एरलाइन्स]] | [[ब्रुनेई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बंदर स्री बगवान]] | दूरचे | [[रॉयल जॉर्डेनियन]] | [[क्वीन अलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अम्मान-क्वीन अलिया]], [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बॅंगकॉक-सुवर्णभूमी]] | दूरचे | [[सौदिया]] | [[किंग अब्दुलअजीज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]], [[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअजीज विमानतळ|मदीना]], [[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रियाध]] | दूरचे | [[शांघाय एरलाइन्स]] | [[शांघाय-पुडॉंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय-पुडॉंग]] | दूरचे | [[सिल्क एर]] | [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]] | दूरचे | [[सिंगापूर एरलाइन्स]] | [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]] | दूरचे | [[श्रीलंकन एरलाइन्स]] | [[बंदरनायके आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबो]] | दूरचे | [[थाई एर एशिया]] |[[दॉन मुएआंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॅंगकॉक-दॉन मुएआंग]], [[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फुकेट]] | KLIA2 | [[थाई एरवेझ]] |[[सुवर्णभूमी विमानतळ|बॅंगकॉक-सुवर्णभूमी]] | दूरचे | [[टायगर एर]] | [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]] | KLIA2 | [[टर्किश एरलाइन्स]] | [[इस्तंबूल अतातुर्क आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्तंबूल-अतातुर्क]] | दूरचे | [[तुर्कमेनिस्तान एअलाइन्स]] | [[अश्गाबात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अश्गाबात]] (१२ फेब्रुवारी, २०१५ पासून)<ref>[http://turkmenistan.gov.tm/?id=7883 Расширяется география международных авиарейсов]</ref> | दूरचे | [[युनायटेड एरवेझ]] | [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ढाका]] | दूरचे | [[उझबेकिस्तान एरवेझ]] | [[ताश्कंद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ताश्कंद]] <!-- Do not add Singapore as HY have no right to operate it --> | दूरचे | [[व्हियेतनाम एरलाइन्स]] | [[हनोई]], [[तान सोन न्हात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हो चि मिन्ह सिटी]] | दूरचे | [[श्यामेन एरलाइन्स]] | [[दालियान झूशुइझी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दालियान]], [[फुझू छंगले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फुझू]], [[त्यान्जिन बिन्हाई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|त्यान्जिन]], [[श्यामेन गाओकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|श्यामेन]] | दूरचे | [[येमेनिया]] | [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]], [[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]], [[साना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साना]] | दूरचे }} <small>{{note|1|Note 1}} [[एर मॉरिशस]]चे विमान पुढे [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]]पर्यंत जाते परंतु त्यास क्वालांलंपुरला सिंगापूरचे प्रवासी चढविण्याची परवानगी नाही.</small> <small>{{note|2|Note 2}} [[मलेशिया एरलाइन्स]]ची छोटी विमाने मुख्य तळाच्या जी/एच गेटवरून निघतात. ही गेटे ए/बी गेटच्या वर आहेत. या मार्गांवर मोठी विमाने सोडली असताना ती वेगळ्या गेटांवरून निघतात.</small> ===सामानवाहतूक=== {{विमानतळ गंतव्यस्थान यादी |[[कार्गोलक्स]] | [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाकु]], [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेन्नई]], [[लक्झेंबर्ग विमानतळ|लक्झेंबर्ग]], [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]] |[[चायना एअलाइन्स कार्गो]]| [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेन्नई]], [[लक्झेंबर्ग विमानतळ|लक्झेंबर्ग]], [[पेनांग विमानतळ|पेनांग]], [[तैवान ताओयुआन विमानतळ|तैवान-ताओयुआन]] |[[फेडेक्स एक्सप्रेस]]| [[सेबु विमानतळ|सेबु]], [[ग्वांग्झू बैयुन विमानतळ|ग्वांग्झू]], [[पेनांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेनांग]], [[सिंगापूर चांगी विमानतळ|सिंगापूर]], [[तोक्यो नरिता विमानतळ|तोक्यो-नरिता]] |[[गडिंग सरी]] | [[कोटा किनाबालु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोटा किनाबालु]], [[कुचिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुचिंग]], [[मिरी विमानतळ|मिरी]] |[[हॉंगकॉंग एरलाइन्स]]| [[हॉंगकॉंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॉंगकॉंग]] |[[कोरियन एर कार्गो]]| [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल-इंचॉन]], [[पेनांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेनांग]] |[[मासकार्गो]] | [[अ‍ॅम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल|अ‍ॅम्स्टरडॅम]], [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाकु]], [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बॅंगकॉक-सुवर्णभूमी]], [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चेन्नई]], [[अल मक्तूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-अल मक्तूम]], [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]], [[ग्वांग्झू बैयुन विमानतळ|ग्वांग्झू]], [[टॅन सोन न्हाट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हो चि मिन्ह सिटी]], [[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॉंगकॉंग]], [[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]], [[कोटा किनाबालू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोटा किनाबालू]], [[कुचिंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कुचिंग]], [[लाबुआन विमानतळ|लाबुआन]], [[निनॉय ॲक्विनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मनिला]], [[पेनांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पेनांग]], [[पुडॉंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय-पुडॉंग]], [[सिडनी विमानतळ|सिडनी]], [[तैवान ताओयुआन विमानतळ|तैवान-ताओयुआन]], [[तोक्यो नरिता विमानतळ|तोक्यो-नरिता]],<ref>[http://www.maskargo.com/fleet/network MASkargo network]</ref> [[झ्हेंग्झू शिन्झेंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|झ्हेंग्झू]] |[[रिपब्लिक एक्सप्रेस एरलाइन्स]]|[[सुकर्ण-हट्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जकार्ता-सुकर्ण-हट्टा]] |[[यूपीएस एरलाइन्स]]| [[शेनझेन बाओआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शेनझेन]], [[कन्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओसाका-कन्साई]], [[नरिता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तोक्यो-नरिता]], [[हॉंगकॉंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॉंगकॉंग]], [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल-इंचॉन]], [[तैवान ताओयुआन विमानतळ|तैवान-ताओयुआन]], [[निनॉय ॲक्विनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मनिला]], [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बँकॉक]], [[छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]], [[टेड स्टीव्हन्स ॲंकोरेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ॲंकरेज]], [[लॉस एंजेल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेल्स]], [[लुईव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुईव्हिल]], [[अटलांटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[शिकागो ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[डलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डलास/फोर्ट वर्थ]], [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]], [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क-जेएफके]], [[व्हॅनकुव्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हॅनकुव्हर]], [[टोरोंटो पियरसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोरोंटो-पियरसन]] }} ==दालन== {{चित्र दालन |title=विमानतळ टर्मिनल |width=180 |align=center |File:KLIA_interior.jpg|प्रमुख टर्मिनल |File:KUL-Satellite2.jpg|सॅटेलाईट टर्मिनल ||चेक-इन काउंटर्स ||चेक-इन हॉल |File:KLIA_baggage_reclaim.jpg|बॅगेज क्लेम हॉल }} {{चित्र दालन |title=काही विमाने |width=180 |align=center |File:Emirates A380-861 (A6-EEH) landing at Kuala Lumpur International Airport.jpg|[[एमिरेट्स]]चे [[एरबस ए३८०]] |File:KLM Boeing 747-400 PH-BFL departing KUL 2013.jpg|[[के.एल.एम.]]चे [[बोइंग ७४७]] |File:Air_India_Express_VT-AXB_left_MRD.jpg|[[एर इंडिया एक्सप्रेस]]चे [[बोइंग ७३७]] |File:SriLankan_KUL.jpg|[[श्रीलंकन एरलाइन्स]]चे [[एरबस ए३४०]] |File:VN-A358 Airbus A.321 Vietnam Airlines (7921542014).jpg|[[व्हियेतनाम एरलाइन्स]]चे [[एरबस ए३२०|एरबस ए३२१]] }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [http://www.klia.com.my/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{कॉमन्स वर्ग|Kuala Lumpur International Airport|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:मलेशियामधील विमानतळ]] [[वर्ग:क्वालालंपूर|विमानतळ]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] a7ci8ckduat50z3ho8t3yoxuee92mod 0 167141 2682376 2477779 2026-05-02T22:54:16Z अभय नातू 206 /* गंतव्यस्थाने */ 2682376 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = एर कोस्टा | चित्र = Air_Costa_Logo.jpg | चित्र_आकारमान = | IATA = LB | ICAO = LEP | callsign = LECOSTA | स्थापना = | सुरुवात = [[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०१३|२०१३]] | बंद = [[२८ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१७|२०१७]] | विमानतळ = [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] (चेन्नई) | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ४ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = ''Happy Flying!'' | मुख्यालय = [[विजयवाडा]], [[आंध्र प्रदेश]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.aircosta.in }} [[चित्र:AirCosta_1.jpg|250 px|इवलेसे|एर कोस्टाचे विमान]] '''एर कोस्टा''' ही एक [[भारत]]ीय प्रादेशिक [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. ऑक्टोबर २०१३ पासून सेवा पुरवत असलेल्या एर कोस्टाचे मुख्यालय [[विजयवाडा]] येथे तर प्रमुख वाहतूकतळ [[चेन्नई]]च्या [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर आहे. भारतामधील दुय्यम क्ष्रेणीच्या शहरांना विमानसेवा पुरवणे हे एर कोस्टाचे उद्दिष्ट आहे. ==गंतव्यस्थाने== {|class="wikitable sortable toccolours" |- !style="background:#002FA7;color: white"|शहर !style="background:#002FA7;color: white"|राज्य !style="background:#002FA7;color: white"|IATA !style="background:#002FA7;color: white"|ICAO !style="background:#002FA7;color: white"|विमानतळ |- |[[अहमदाबाद]]|| [[गुजरात]] ||AMD||VAAH||[[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- |[[बंगळूर]]|| [[कर्नाटक]] ||BLR||VOBL||[[केंपेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- |[[चेन्नई]]|| [[तामिळ नाडू]] ||MAA||VOMM|| [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]^हब |- |[[कोइंबतूर]]|| [[तामिळ नाडू]] ||CJB||VOCB||[[कोइंबतूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- |[[हैदराबाद]]|| [[तेलंगणा]] ||HYD||VOHS||[[हैदराबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- |[[जयपूर]]|| [[राजस्थान]]||JAI||VIJP||[[जयपूर विमानतळ]] |- |[[विजयवाडा]]|| [[आंध्र प्रदेश]] ||VGA||VOBZ||[[विजयवाडा विमानतळ]] |- |[[विशाखापट्टणम]]|| [[आंध्र प्रदेश]] ||VTZ||VOVZ||[[विशाखापट्टणम विमानतळ]] |- |[[तिरुपती]]|| [[आंध्र प्रदेश]] ||TIR||VOTP||[[तिरुपती विमानतळ]] |} == ताफा == [[File:Air costa.JPG|thumb|एर कोस्टाचे [[एम्ब्राएर १९०]]]] फेब्रुवारी २०१७ मध्ये कंपनी बंद पडण्यापूर्वीची एर कोस्टाची विमाने:{{Cn|date=February 2025}} {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ एर कोस्टाची विमाने |- ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | खरेदीवर ! colspan="3" | प्रवासी ! rowspan="2" | नोंदी |- !<abbr title="Première">जे</abbr> !<abbr title="Economy">वाय</abbr> ! एकूण |- | [[एम्ब्राएर १९०]] | ३<ref>{{cite web|title=DGCA deregisters 2 aircraft of Air Costa|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/dgca-deregisters-2-aircraft-of-air-costa/articleshow/57808396.cms|work=Times of India|access-date=24 March 2017}}</ref> | १{{Cn|date=February 2025}} | ० | ११२ | ११२ | [[जीईसीएएस]] द्वारे ऑर्डर रद्द करण्यात आली{{Cn|date=February 2025}} |- | [[एम्ब्राएर ई-जेट ई२ परिवार|एम्ब्राएर १९०-ई२]] | — | २५ | ६ | ९२ | ९८ | आशियातील पहिले ग्राहक असणार होते<ref name="embraer1">{{cite press release|title=India's Air Costa places a firm order for 50 E-Jets E2s|url=http://www.embraer.com.br/en-US/ImprensaEventos/Press-releases/noticias/Pages/Air-Costa,-da-India,-faz-pedido-firme-para-50-E-Jets-E2.aspx|access-date=14 April 2016|work=[[Embraer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402191233/http://www.embraer.com.br/en-US/ImprensaEventos/Press-releases/noticias/Pages/Air-Costa%2C-da-India%2C-faz-pedido-firme-para-50-E-Jets-E2.aspx|archive-date=2 April 2016|url-status=dead}}</ref> |- | [[एम्ब्राएर ई-जेट ई२ परिवार|एम्ब्राएर १९५-ई२]] | — | २५ | १२ | १०६ | ११८ | आशियातील पहिले ग्राहक असणार होते<ref name="embraer1"/> |- |- ! एकूण ! ०<ref>{{cite web|title=DGCA deregisters 2 aircraft of Air Costa|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/dgca-deregisters-2-aircraft-of-air-costa/articleshow/57808396.cms|newspaper=Times of India|date=24 March 2017}}</ref> ! ५१ ! colspan="4" | |} == संदर्भ व नोंदी == {{संदर्भयादी|2}} ==बाह्य दुवे== *[http://www.aircosta.in/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131016090134/http://www.aircosta.in/ |date=2013-10-16 }} {{कॉमन्स वर्ग|Air Costa|एर कोस्टा}} {{भारतामधील विमानवाहतूक कंपन्या}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] 1o6tfjpofs65rmoeej3lchnt1wdw988 0 175567 2682438 2680318 2026-05-03T09:54:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682438 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = ब्रसेल्स एरलाइन्स | चित्र = | चित्र_आकारमान = | IATA = SN | ICAO = BEL | callsign = BEELINE | स्थापना = ७ नोव्हेंबर २००६ | सुरुवात = २५ मार्च २००७ | बंद = | विमानतळ = [[ब्रसेल्स विमानतळ]] | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = ''माइल्स अँड मोअर'' | एलायंस = [[स्टार अलायन्स]] | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ४९ | गंतव्यस्थाने = ७६ | मुख्य कंपनी = [[लुफ्तान्सा]] समूह (४५%) | ब्रीदवाक्य = ''We go the extra smile'' | मुख्यालय = [[ब्रसेल्स]], [[बेल्जियम]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = http://www.brusselsairlines.com/ }} [[चित्र:OO-SSG Airbus A.319 Brussels Airlines (7396767840).jpg|250 px|[[मॉस्को]]च्या [[दोमोदेदोवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील ब्रसेल्स एरलाइन्सचे [[एअरबस ए३१९]] विमान|इवलेसे]] '''ब्रसेल्स एरलाइन्स''' (Brussels Airlines) ही [[बेल्जियम]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. [[ब्रसेल्स]]जवळील [[ब्रसेल्स विमानतळ]]ावर मुख्यालय व प्रमुख तळ असलेली ब्रसेल्स एरलाइन्स २००६ साली स्थापन करण्यात आली. १९२३ साली स्थापन झालेल्या व २००१ साली दिवाळखोरीमध्ये निघालेल्या [[सबीना एरलाइन्स]]ची पुनर्रचना करून २००२ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' नावाची कंपनी निर्माण करण्यात आली. २००६ साली ''एस.एन. ब्रसेल्स एरलाइन्स'' व ''व्हर्जिन एक्सप्रेस'' ह्या दोन कंपन्यांचे एकत्रीकरण करून आजची ब्रसेल्स एरलाइन्स कंपनी बनवली गेली. २००८ साली [[जर्मनी]]च्या [[लुफ्तान्सा]] समूहाने ब्रसेल्स एरलाइन्सची ४५ टक्के भागीदारी घेतली. ब्रसेल्स एरलाइन्स २००९ पासून [[स्टार अलायन्स]]चा सदस्य आहे. सध्या ब्रसेल्स एरलाइन्सद्वारे जगातील ७५ शहरांना प्रवासी विमानसेवा पुरवण्यात येते. == ताफा == === वर्तमान ताफा === फेब्रुवारी २०२६ च्या सुमारास ब्रसेल्स एरलाइन्सकडे फक्त [[एरबस]]ची विमाने होती:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2025 - Brussels Airlines |journal=Airliner World |date=September 2025 |page=52}}</ref><ref>{{cite web |url=https://es.mobilit.fgov.be/aircraft-registry/ |title=Belgian Aircraft Register |publisher=Belgian Government - Official information and services |access-date=19 December 2023 }}</ref><ref name="Oct27">{{cite web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2022/10/27/brussels-airlines-positief/|title=Na topzomer: Brussels Airlines gaat coronasteun al tegen eind dit year terugbetalen en dat is veel vroeger dan voorzien|language=Dutch|website=vrt news|date=27 October 2022 |access-date=27 October 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse;text-align:center" |- !rowspan="2"|विमान !rowspan="2"|सेवेत असलेली !rowspan="2"| खरेदीवर !colspan="4"|प्रवासी क्षमता !rowspan="2"|नोंदी |- !<abbr title="Business Class">B</abbr> !<abbr title="Premium Economy Class">E+</abbr> !<abbr title="Economy Class">E</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३१९-१००]] |१३ |&mdash; |&mdash; |&mdash; |१४१ |१४१ |जुनी विमाने [[एरबस ए३२०नियो]] द्वारे बदलली जाणार आहेत.<ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/122354-brussels-airlines-expands-a320neo-fleet-wet-leases-crjs|title=Brussels Airlines expands A320neo fleet, wet-leases CRJs|website=ch-aviation|date=9 December 2022}}</ref> |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१६ |&mdash; |&mdash; |&mdash; |१८० |१८० | |- |[[एरबस ए३२०नियो]] |६ |७ |&mdash; |&mdash; |१८० |१८० |जुन्या [[एरबस ए३१९-१००]] विमानांची जागा घेणार. |- |[[एरबस ए३३०-३००]] |११ |२ |३० |२१ |२४२ |२९३ |[[लुफ्तान्सा]] कडून वर्ग केली जाणार.<ref>{{Cite web |last=Neeb |first=Joëlle |date=2024-09-13 |title=Brussels Airlines expands its fleet and invests in new cabin interior |url=https://press.brusselsairlines.com/brussels-airlines-expands-its-fleet-and-invests-in-new-cabin-interior |access-date=2024-09-13 |website=Brussels Airlines |language=en}}</ref> |- !एकूण !४६ !९ !colspan="5"| |} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Hamburg Airport Brussels Airlines Airbus A319-111 OO-SSX (DSC00119).jpg | caption1 = [[एरबस ए३१९-१००]] | image2 = BGN 190523 OO-SNL.jpg | caption2 = [[एरबस ए३२०-२००]] | image4 = Brussels Airlines, OO-SBA, Airbus A320-251N.jpg | caption4 = [[एरबस ए३२०नियो]] | image5 = (BEL-Flemish Brabant) Brussels Airlines Airbus A330-343 OO-SFC @ EBBR 2025-06-09.jpg | caption5 = [[एरबस ए३३०-३००]] }} {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Boeing 737-36N, Brussels Airlines AN1892173.jpg | caption1 = [[बोईंग ७३७-३००]] | image2 = British Aerospace Avro RJ85, Brussels Airlines JP6923852.jpg | caption2 = [[एव्हरो आरजे८५]] | image3 = Sukhoï SSJ100 Brussels airlines (34198488542).jpg | caption3 = [[सिटीजेट]] कडून भाड्याने घेतलेले [[सुखोई सुपरजेट १००]] | image4 = Dash 8-Q400 of Brussels Airlines at Hanover-Langenhagen International Airport.jpg | caption4 = [[फ्लायबी (१९७९–२०२०)|फ्लायबी]] कडून भाड्याने घेतलेले [[बोंबार्डियर डॅश ८]] }} === विशेष रंगसंगती === ब्रसेल्स एरलाइन्सने आपल्या एरबस ए३२० ताफ्यावर बेल्जियमच्या वैशिष्ट्यांचे प्रतिनिधित्व करणारीर रंगसंगती केलेली आहे. यामध्ये ''रॅकहॅम'' आणि ''ग्रॅव्हिटी'' (दोन [[टिनटिनची साहसे|टिनटिन]] विषयावरील विमाने), ''मॅग्रिट'' (प्रसिद्ध चित्रकार [[रेने मॅग्रिट]] यांना आदरांजली), ''ट्रायडेंट'' ([[बेल्जियम राष्ट्रीय फुटबॉल संघ]]ासाठीचे विमान) आणि ''आमेरे'' ([[टुमारोलँड (उत्सव)|टुमारोलँड फेस्टिव्हल]] विषयावर) यांचा समावेश आहे.<ref>{{cite web|url=http://www.brusselsairlines.com/en-be/misc/belgian-icons.aspx|title=Belgian Icons|website=brusselsairlines.com}}</ref> २४ मार्च २०१८ रोजी एरलाइनने ''[[द स्मर्फ्स]]'' विषयावरील एक अतिरिक्त विमान ताफ्यात सामील केले.<ref>{{cite web|url=https://press.brusselsairlines.com/the-smurfs-to-become-brussels-airlines-5th-belgian-icon|title=The Smurfs to become Brussels Airlines 5th Belgian Icon|website=press.brusselsairlines.com|date=24 September 2017 }}</ref> २०१९ च्या वसंत ऋतूत प्रसिद्ध फ्लेमिश चित्रकार [[पीटर ब्रुगेल द एल्डर|ब्रुगेल]] यांना समर्पित एक विमान सादर करण्यात आले.<ref>[https://www.brusselsairlines.com/be/en/flying-with-us/the-belgian-icons/bruegel brusselsairlines.com - Bruegel]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} retrieved 30 May 2024</ref> मॅग्रिट विशेष रंगसंगती मे २०२१ मध्ये स्टार अलायन्स रंगसंगतीत बदलण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.brusselstimes.com/news/art-culture/168265/brussels-airlines-paints-over-magritte-aircraft-surrealist-terrorist-attack-2016-red-devils-flames-trident-sports|title=Brussels Airlines paints over Magritte aircraft}}</ref> २०२४ च्या सुमारास पूर्वीच्या सहा अशा रंगसंगतींपैकी फक्त टिनटिनला समर्पित रंगसंगती शिल्लक राहिली असून इतर सर्व विमाने पुन्हा रंगवण्यात आली आहेत. टुमारोलँड आणि ट्रायडेंटच्या नवीन आवृत्त्यांचे अनावरण करण्यात आले आहे, तसेच [[ऍटोमियम]]ला समर्पित नवीन रंगसंगती देखील सादर करण्यात आली आहे.<ref>{{Cite web |last=Neeb |first=Joëlle |date=2025-03-26 |title=Brussels Airlines unveils "Atomium": the newest Belgian Icon |url=https://press.brusselsairlines.com/brussels-airlines-unveils-atomium-the-newest-belgian-icon |access-date=2025-12-16 |website=Brussels Airlines |language=en}}</ref> {{multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 175 | image1 = Airbus A320-214 (c-n 5658, OO-SNQ) 2025-11-28 Andre Gerwing Collection ID 027496.jpg | caption1 = [[स्टार अलायन्स]] रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०]] | image2 = Brussels Airlines (Red Devils & Red Flames Livery), OO-SNO, Airbus A320-214 (52548936207).jpg | caption2 = [[बेल्जियम राष्ट्रीय फुटबॉल संघ|रेड डेव्हिल्स]] रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०]] | image3 = Brussels Airlines (Amare Tomorrowland Livery), OO-SBB, Airbus A320-251N (54074885742).jpg | caption3 = ''टुमारोलँड'' रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०नियो]] | image4 = Brussels Airlines Airbus A320 (OO-SNB) after take off at Toulouse Blagnac International Airport (2).jpg | caption4 = टिनटिनची साहसे रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०-२००]] | image5 = Brussels Airlines (The Smurfs Livery), OO-SND, Airbus A320-214 (49589469126).jpg | caption5 = ''द स्मर्फ्स'' रंगसंगतीत [[एरबस ए३२०-२००]] }} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|Brussels Airlines|{{लेखनाव}}}} *{{अधिकृत संकेतस्थळ|http://www.brusselsairlines.com/}} [[वर्ग:बेल्जियममधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्टार अलायन्स]] 9z646cono6t7nu8c8u5zlisaqkxp5jt 0 175769 2682300 2676016 2026-05-02T15:57:29Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682300 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमानतळ | name = गॅटविक विमानतळ | nativename = | image = Gatwick_Airport,_10_Sept._2008_-_Phillip_Capper.jpg | image-width = 250 | caption = |IATA = LGW |ICAO = EGKK <center>{{Location map|इंग्लंड|width=250|float=center |caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=LGW|position=bottom |lat_deg=51|lat_min=8|lat_sec=53|lat_dir=N |lon_deg=0|lon_min=11|lon_sec=25|lon_dir=W }}<small>इंग्लंडमधील स्थान</small></center> | type = जाहीर | owner = | operator = | city-served = [[ग्रेटर लंडन]] | location = क्रॉली, [[वेस्ट ससेक्स]] | hub = [[ब्रिटिश एरवेझ]]<br />[[एर लिंगस]] | elevation-f = २०३ | elevation-m = ६२ | coordinates = {{coord|51|8|53|N|0|11|25|W|display=inline,शीर्षक}} | r1-number = 08L/26R | r1-length-m = 2,565 | r1-surface = डांबरी | r2-number = 08R/26L | r2-length-m = 3,316 |r2-surface = डांबरी | stat-year = २०१४ | stat1-header = प्रवासी | stat1-data = ३,८१,०३,६६७ {{वाढ}} ७.५% | stat3-header = विमाने | stat3-data = २,५९,९६२ {{वाढ}} ३.८% | footnotes = स्रोत: Statistics from the UK Civil Aviation Authority<ref name="Airportstats">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.caa.co.uk/default.aspx?catid=80&pagetype=88&pageid=3&sglid=3 |title=CAA: Annual UK Airport Statistics|publisher=UK Civil Aviation Authority |date= |accessdate=26 March 2015}}</ref> }} [[चित्र:A6-EGP@LGW 05JUN14 (15712258702).jpg|250 px|इवलेसे|येथे उतर असलेले [[एमिरेट्स]]चे [[बोईंग ७७७]] विमान]] '''गॅटविक विमानतळ''' (Gatwick Airport) {{विमानतळ संकेत|LGW|EGKK}} हा [[युनायटेड किंग्डम]] देशाच्या [[वेस्ट ससेक्स]] काउंटीमधील एक [[विमानतळ]] आहे. [[लंडन]] शहराच्या {{convert|29.5|mi}} दक्षिणेस स्थित असलेला हा विमानतळ प्रवाशांच्या संख्येनुसार [[लंडन हीथ्रो विमानतळ|लंडन हीथ्रोखालोखाल]] ब्रिटनमधील दुसऱ्या क्रमांकाच्या वर्दळीचा विमानतळ आहे. == विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने == {{Airport-dest-list |[[एजियन एरलाइन्स]]|'''मोसमी:''' [[अॅथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अॅथेन्स]]<ref>{{cite web | author=The Flight Detective | title=Review: Aegean एरलाइन्स economy class London Gatwick to अॅथेन्स | website=TravelUpdate | date=29 November 2025 | url=https://travelupdate.com/aegean-airlines-economy-lgw-ath/ | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[एर अरेबिया]] | [[शारजा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शारजा]] (२९ मार्च, २०२६ पासून),<ref>{{Cite web|url=https://travelgossip.co.uk/latestnews/air-arabia-launches-gatwick-to-शारजा-route/|title=Air Arabia launches Gatwick to शारजा route - Travel Gossip|date=24 November 2025}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[टँजियर इब्न बतूता विमानतळ|टँजियर]]<ref>{{cite web | title=Flights from London Gatwick to Tangier: LGW to TNG Flights + Flight Schedule | website=FlightConnections | date=8 June 2020 | url=https://www.flightconnections.com/flights-from-lgw-to-tng | access-date=14 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[एर चायना]] | [[बीजिंग राजधानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बीजिंग-राजधानी]],<ref>{{Cite web|url=https://www.airpaz.com/en/एरलाइन्स/CA-Air-China/airport-airport/beijing-capital-international-airport-pek-gatwick-airport-lgw|title=Air China Flight from Beijing Capital आंतरराष्ट्रीय विमानतळ to Gatwick विमानतळ|date=5 December 2025}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[शांघाय पुडाँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शांघाय-पुडाँग]]<ref>{{Cite web|url=https://www.airpaz.com/en/एरलाइन्स/CA-Air-China/airport-airport/shanghai-pudong-international-airport-pvg-gatwick-airport-lgw|title=Air China Flight from Shanghai पुडाँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ to Gatwick विमानतळ|date=5 December 2025}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- -->|[[एर युरोपा]] | [[माद्रिद–बराहास विमानतळ|माद्रिद–बराहास]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Madrid|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=609–616}}</ref> <!-- -->|[[एर फ्रांस]] | [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल]] (२९ मार्च, २०२६ पासून)<ref>{{cite web | last=Pole | first=Matt | title=London Gatwick announces new twice-daily service to popular European hotspot for summer 2026 | website=SussexWorld | date=4 December 2025 | url=https://www.sussexexpress.co.uk/business/london-gatwick-announces-new-twice-daily-service-to-popular-european-hotspot-for-summer-2026-5429254 | access-date=4 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[एर इंडिया]] | [[अहमदाबाद विमानतळ|अहमदाबाद]],<ref>{{Cite web|url=https://www.flightsfrom.com/LGW-AMD|title=Direct (non-stop) flights from London to Ahmedabad - schedules - FlightsFrom.com|website=www.flightsfrom.com}}</ref> [[श्री गुरु राम दास जी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अमृतसर]]<ref>{{Cite web|url=https://www.flightsfrom.com/LGW-ATQ|title=Direct (non-stop) flights from London to Amritsar - schedules - FlightsFrom.com|website=www.flightsfrom.com}}</ref> <!-- -->|[[एर मॉरिशस]] | [[सर सीवूसागुर रामगूलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉरिशस]]<ref>{{cite web | last=Honeywell | first=Exclusive partner | title=Air Mauritius shifts UK flights to Gatwick | website=Flight Global | date=21 March 2023 | url=https://www.flightglobal.com/networks/air-mauritius-shifts-uk-flights-to-gatwick/152547.article | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[एर पीस]] | [[न्नाम्डी अझिक्वे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अबुजा]],<ref>{{Cite web|url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/abuja-to-london-heathrow-air-peace-marks-new-milestone-with-flights-from-nigerias-capital/|title=Abuja to London Heathrow: Air Peace Marks New Milestone with Flights from Nigeria's Capital - Travel And Tour World|date=8 July 2025}}</ref> [[Murtala Muhammed आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|Lagos]]<ref>{{cite web |url=https://aviation.direct/air-peace-kuendigt-lagos-london-gatwick-an |work=aviation.direct |title=Air Peace announces Lagos-London (Gatwick) |language=de |date=20 February 2024}}</ref> <!-- -->|[[एर सियेरा लिओन]] | [[फ्रीटाउन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फ्रीटाउन]]<ref>{{cite web | last=Whitaker | first=Greg | title=Air Sierra Leone reopens Freetown-Gatwick route | website=Aviation Business News | date=1 May 2025 | url=https://www.aviationbusinessnews.com/industry-news/air-sierra-leone-reopens-freetown-gatwick-route/ | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[एर ट्रॅन्सॅट]] | [[टोराँटो पियर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो-पियर्सन]]<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Toronto, ON, Canada YTO|pages=1156-1162}}</ref> <br/> '''मोसमी:''' [[माँत्रिआल-त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँत्रिआल-त्रुदू]],<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=माँत्रिआल, QC, Canada YMQ|pages=768-771}}</ref> [[ऑटावा मॅकडॉनल्ड-कार्टिये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑटावा]] (१५ मे, २०२६ पासून)<ref>{{cite web |publisher=LogiMonde media |title=Air Transat adds Ottawa–London Gatwick, Quebec City–Marseille |website=PAX |date=8 October 2025 |url=https://www.paxnews.com/news/airline/summer-2026-air-transat-adds-ottawalondon-gatwick-quebec-citymarseille-boosts-year-round-service |access-date=8 October 2025}}</ref> <!-- -->|[[एरबाल्टिक]] | [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिगा]],<ref>{{cite web | title=Airbaltic | website=Wexco Cargo GSSA | date=19 June 2025 | url=https://gsawexco.com/partner/airbaltic/ | access-date=3 December 2025}}</ref> [[टॅलिन विमानतळ|टॅलिन]]<ref>{{cite web | title=airBaltic to add Tallinn-London route in 2018 | website=Eng.lsm.lv | date=19 December 2017 | url=https://eng.lsm.lv/article/economy/transport/airbaltic-to-add-tallinn-london-route-in-2018.a261435/ | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[अॅनिमाविंग्स]] | [[बुखारेस्ट हेन्री कोआंडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुखारेस्ट-ओतोपेनी]] (२२ मार्च, २०२६ पासून)<ref>{{Cite web|url=https://boardingpass.ro/animawings-zboruri-din-bucuresti-spre-londra-din-martie-2026/|title=Animawings: zboruri din București spre Londra din martie 2026|first=Vlad|last=Marcu|date=23 September 2025}}</ref> <!-- -->|[[अटलांटिक एरवेझ]]|'''मोसमी:''' [[व्हागार विमानतळ|व्हागार]]<ref>{{cite web |url=https://italiavola.com/2024/01/08/atlantic-airways-apre-i-voli-tra-londra-gatwick-e-faroe-vagar/ |title=Atlantic एरवेझ apre i voli tra Londra Gatwick e Faroe/Vagar |date=8 January 2024}}</ref> <!-- -->|[[ऑरिन्यी]] | [[गर्न्सी विमानतळ|गर्न्सी]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Guernsey|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=412}}</ref> <!-- -->|[[अझरबैजान एरलाइन्स]] | [[हैदर अलियेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाकु]]<ref>{{cite web | title=Azerbaijan एरलाइन्स launches flights to another London airport | website=News.az | date=18 March 2024 | url=https://news.az/news/azerbaijan-एरलाइन्स-launches-flights-to-another-london-airport | access-date=3 December 2025 }}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- -->|[[बीजिंग कॅपिटल एरलाइन्स]] | [[चिंगदाओ ज्यांगदाँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चिंगदाओ]] (२४ जून, २०२६ पासून)<ref>{{cite web | last=Shah | first=Dillon | title=This week's long-haul flight schedule changes from Europe | website=AGN | date=20 December 2025 | url=https://aerospaceglobalnews.com/news/long-haul-flight-schedule-changes-europe-10/ | access-date=23 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[ब्रिटिश एरवेझ]] | [[कोटोका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|आक्रा]],<ref>{{cite web | last=Gill | first=Rob | title=ब्रिटिश एरवेझ launches second route to Ghana | website=Business Travel News Europe | date=30 October 2023 | url=https://www.businesstravelnewseurope.com/Air-Travel/British-airways-launches-second-route-to-Ghana | access-date=3 December 2025}}</ref> [[अगादिर-अल मासिरा विमानतळ|अगादिर]],<ref>{{Cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/news/ba-returns-to-stansted-with-three-routes|title=BA returns to Stansted with three routes|website=Travel Weekly}}</ref> [[अलिकांते-एल्चे मिगेल हर्नांदेझ विमानतळ|अलिकांते]],<ref name="Moffat-2025a">{{cite web | last=Moffat | first=Macaully | title=Everywhere you can fly with ब्रिटिश एरवेझ from Gatwick amid expansion plans | website=The Argus | date=22 February 2025 | url=https://www.theargus.co.uk/news/24953824.british-airways-flights-gatwick-airport-listed/ | access-date=3 December 2025}}</ref> [[व्ही.सी. बर्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अँटिगा]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बँगकॉक–सुवर्णभूमी]],<ref>{{cite web |last=Brandler |first=Hannah |date=5 March 2024 |title=ब्रिटिश एरवेझ unveils cabin upgrades, free messaging and route resumptions to Kuala Lumpur and Bangkok |website=Business Traveller |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2024/03/05/british-airways-unveils-cabin-upgrades-free-messaging-and-route-resumptions-to-kuala-lumpur-and-bangkok/}}</ref> [[बोर्दू-मेरिन्याक विमानतळ|बोर्दू]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कान्कुन]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[दुब्रोव्निक विमानतळ|दुब्रोव्निक]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[फॅरो विमानतळ|फॅरो]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[मदैरा विमानतळ|फुंचाल]],<ref>{{Cite web|url=https://newsavia.com/british-airways-programa-nova-rota-entre-londres-gatwick-e-a-ilha-da-madeira/|title=ब्रिटिश एरवेझ programa nova rota entre Londres Gatwick e a ilha da Madeira|date=27 December 2023}}</ref> [[छेदी जगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॉर्जटाउन-छेदी जगन]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[ग्लासगो विमानतळ|ग्लासगो]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[ग्रान कॅनेरिया विमानतळ|ग्रान कॅनेरिया]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[ग्राझ विमानतळ|ग्राझ]],<ref name="Orban-2025"/> [[मॉरिस बिशप आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रेनाडा]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इस्लामाबाद]],<ref>{{cite web | last=Molyneaux | first=Ian | title=Gatwick launches 15 new routes this summer, 5 airline debuts | website=AeroTime | date=19 June 2024 | url=https://www.aerotime.aero/articles/london-gatwick-airport-new-routes-airlines | access-date=3 December 2025}}</ref> [[जर्सी विमानतळ|जर्सी]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[नॉर्मन मॅनली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|किंग्स्टन–नॉर्मन मॅनली]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[लांझारोटे विमानतळ|लांझारोटे]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]],<ref>{{cite web |url=https://centreforaviation.com/news/ba-euroflyer-to-launch-london-gatwick-larnaca-service-in-nov-2024-1266157 |title=News for एरलाइन्स, Airports and the Aviation Industry |work=CAPA}}</ref> [[मालागा विमानतळ|मालागा]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[माराकेश मेनारा विमानतळ|माराकेश]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[सर सीवूसागुर रामगूलाम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मॉरिशस]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[नीस कोते दाझुर विमानतळ|नीस]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ|पाल्मा दे मायोर्का]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[पोर्तो विमानतळ|पोर्तो]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[पियार्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पोर्ट ऑफ स्पेन]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[रबात-साले विमानतळ|रबात]],<ref name="Orban-2025">{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/एरलाइन्स/international-एरलाइन्स-group-iag/british-airways/british-airways-adds-rabat-graz-and-expanded-madrid-service-to-short-haul-network/|title=ब्रिटिश एरवेझ adds Rabat, Graz, and expanded Madrid service to short-haul network|first=André|last=Orban|date=9 July 2025}}</ref> [[साल्त्झबुर्ग विमानतळ|साल्त्झबुर्ग]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[सेव्हिया विमानतळ|सेव्हिया]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[रॉबर्ट एल. ब्रॅडशॉ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट किट्स]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[हेवानोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट लुसिया-हेवानोरा]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[टॅम्पा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टॅम्पा]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[तेनेरीफ साउथ विमानतळ|तेनेरीफ-साउथ]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[ए.एन.आर. रॉबिन्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोबेगो]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[तोरिनो विमानतळ|तोरिनो]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[व्हेरोना व्हियाफ्रांका विमानतळ|व्हेरोना]]<ref name="Moffat-2025a"/> <br/> '''मोसमी:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[बारी कॅरोल वॉय्तिला विमानतळ|बारी]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[कॅलियारी एल्मास विमानतळ|कॅलियारी]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[कातानिया-फाँतानारोसा विमानतळ|कातानिया]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[शाँबेरी विमानतळ|शाँबेरी]],<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/ba-cityflyer-to-launch-london-gatwick-chambery-service-1268946 | title=News for एरलाइन्स, Airports and the Aviation Industry |work=CAPA }}</ref> [[चानिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चानिया]] (२४ मे, २०६ पासून),<ref>{{cite web | title=NEWS & OFFERS: Radisson 35% off January Sale, ब्रिटिश एरवेझ Flies First New World Traveller Plus & BA Adds Gatwick to Chania | website=Turning left for less | date=22 December 2025 | url=https://www.turningleftforless.com/radisson-35-off-january-sale-british-airways-adds-gatwick-to-chania/ | access-date=23 December 2025}}</ref> [[कोर्फु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोर्फु]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[डालामान विमानतळ|डालामान]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[फुएर्तेव्हेंतुरा विमानतळ|फुएर्तेव्हेंतुरा]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[आल्पेस-इसेरे विमानतळ|ग्रेनोबल]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[हेराक्लियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हेराक्लियोन]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[इबिझा विमानतळ|इबिझा]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[इन्सब्रुक विमानतळ|इन्सब्रुक]],<ref>{{cite web |url=https://airlinergs.com/british-airways-adds-five-new-short-haul-services-to-its-london-gatwick-network/ |title=ब्रिटिश एरवेझ Adds Five New Short-Haul Services to Its London Gatwick Network |date=4 January 2023 |access-date=4 January 2023 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202234016/https://airlinergs.com/british-airways-adds-five-new-short-haul-services-to-its-london-gatwick-network/ |url-status=live}}</ref> [[इव्हालो विमानतळ|इव्हालो]],<ref>{{Cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/news/ba-euroflyer-to-operate-flights-to-lapland-and-larnaca-this-winter|title=BA Euroflyer to operate flights to Lapland and Larnaca this winter|website=Travel Weekly}}</ref> [[कालामाटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कालामाटा]] (begins 30 April 2026),<ref>{{cite web | title=CAPA | website=News for एरलाइन्स, Airports and the Aviation Industry | date=10 December 2025 | url=https://centreforaviation.com/news/ba-euroflyer-to-launch-london-gatwick-kalamata-service-from-end-of-apr-2026-1341948 | access-date=12 December 2025}}</ref> [[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोस]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[ल्यों-सें-एक्झुपेरी विमानतळ|ल्यों]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[मेनोर्का विमानतळ|मेनोर्का]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[माँतपेलिये-मेदितेराने विमानतळ|माँतपेलिये]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[पाफोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पाफोस]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऱ्होड्स]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[हुआन सांतामारिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सान होजे (कोस्ता रिका)]],<ref>{{cite news |last1=Paris|first1=Natalie |title=ब्रिटिश एरवेझ launches new flight to Costa Rica |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/news/British-airways-launches-new-flight-to-Costa-Rica/ |newspaper=The Telegraph |url-access=subscription |date=4 February 2016}}</ref> [[शर्म अल शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म अल शेख]],<ref>{{cite web |title=BA Returns To Sharm el Sheikh |url=https://www.circledivers.com/blog/ba-sharm-flights |website=Circle Divers}}</ref> [[थेसालोनिकी विमानतळ|थेसालोनिकी]],<ref name="Moffat-2025a"/> [[व्हँकूवर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हँकूवर]]<ref>{{cite web | url=https://londonairtravel.com/2022/08/24/british-airways-gatwick-vancouver/ | title=ब्रिटिश एरवेझ Launches Gatwick - Vancouver | date=24 August 2022 }}</ref> <!-- -->|[[चायना सदर्न एरलाइन्स]] | [[ग्वांग्झू बैयुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्वांग्झू]],<ref>{{cite web | last=Sharma | first=Anurag | title=China Southern Inaugurates New Flights from Guangzhou to London Gatwick with 787 | website=Aviation A2Z | date=22 June 2024 | url=https://aviationa2z.com/index.php/2024/06/23/china-southern-inaugurates-guangzhou-gatwick-flight/ | access-date=3 December 2025}}</ref> [[झ्हेंग्झू शिन्झेंग Xinzheng आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|झ्हेंगझू]]<ref>{{Cite web |url=https://centreforaviation.com/news/china-southern-एरलाइन्स-to-commence-zhengzhou-london-gatwick-service-in-dec-2023-1225575|title=News for एरलाइन्स, Airports and the Aviation Industry |work=CAPA |access-date=26 September 2023 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926075701/https://centreforaviation.com/news/china-southern-एरलाइन्स-to-commence-zhengzhou-london-gatwick-service-in-dec-2023-1225575 |url-status=live}}</ref> <!-- -->|[[काँडोर (विमानकंपनी)|काँडोर]] | [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ|फ्रांकफुर्ट]] (begins 1 April 2026)<ref>{{cite web | last=Recklies | first=Benjamin | title=Condor gibt weiter Gas bei Zubringerflügen: Neues Ziel London Gatwick | website=aeroTELEGRAPH | date=14 November 2025 | url=https://www.aerotelegraph.com/एरलाइन्स/condor-gibt-weiter-gas-bei-zubringerfluegen-neues-ziel-london-gatwick/w94wlme | language=de | access-date=14 November 2025}}</ref> <!-- -->|[[कॉरेंडन एरलाइन्स]]|'''मोसमी:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]],<ref>{{cite web | last=Green | first=Daniel | title=Airline opens first UK route from Gatwick, with more flights planned for summer | website=The Argus | date=4 April 2022 | url=https://www.theargus.co.uk/news/20043195.corendon-एरलाइन्स-opens-first-uk-route-gatwick-airport/ | access-date=3 December 2025}}</ref> [[हेराक्लियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हेराक्लियोन]]<ref>{{Cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/news/corendon-airlines-adds-crete-to-summer-2024-programme|title=Corendon एरलाइन्स adds Crete to summer 2024 programme|website=Travel Weekly}}</ref> <!-- -->|[[क्रोएशिया एरलाइन्स]]|'''मोसमी:''' [[स्प्लिट विमानतळ|स्प्लिट]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Split, Croatia|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=1021–1022}}</ref> <!-- -->|[[ईझीजेट]] | [[अॅबर्डीन विमानतळ|अॅबर्डीन]],<ref name="Lounge-2022">{{cite web | last=Lounge | first=Henry @ The Getaway | title=Where do easyJet fly to from London Gatwick Airport? | website=The Getaway Lounge UK | date=4 August 2022 | url=https://thegetawaylounge.co.uk/blog/where-do-easyjet-fly-to-from-london-gatwick | access-date=3 December 2025 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[अगादिर-अल मासिरा विमानतळ|अगादिर]],<ref name="Lounge-2022"/> [[अलिकांते-एल्चे मिगेल हर्नांदेझ विमानतळ|अलिकांते]],<ref name="Lounge-2022"/> [[अल्मेरिया विमानतळ|अल्मेरिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[अॅमस्टरडॅम विमानतळ शिफॉल|अॅमस्टरडॅम]],<ref name="Lounge-2022"/> [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]],<ref name="Lounge-2022"/> [[अॅथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अॅथेन्स]],<ref name="Lounge-2022"/> [[जोसेप तारादेयास बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना-एल प्रात]],<ref name="Lounge-2022"/> [[बारी कॅरोल वॉय्तिला विमानतळ|बारी]],<ref name="Lounge-2022"/> [[युरोएरपोर्ट बेसेल मुलहाउस फ्राइबुर्ग|बेसेल-मुलहाउस]],<ref name="Lounge-2022"/> [[बेलफास्ट सिटी विमानतळ|बेलफास्ट-सिटी]],<ref name="Lounge-2022"/> [[बेलफास्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलफास्ट-आंतरराष्ट्रीय]],<ref name="Lounge-2022"/> [[बर्लिन ब्रांडेनबुर्ग विमानतळ|बर्लिन-ब्रांडेनबुर्ग]],<ref name="Lounge-2022"/> [[बोर्दू-मेरिन्याक विमानतळ|बोर्दू]],<ref name="Lounge-2022"/> [[बुडापेश्त फेरेंत लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुडापेश्त]],<ref name="Lounge-2022"/> [[कातानिया-फाँतानारोसा विमानतळ|कातानिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]],<ref name="Lounge-2022"/> [[डालामान विमानतळ|डालामान]],<ref name="Lounge-2022"/> [[ड्युसेलडोर्फ विमानतळ|ड्युसेलडोर्फ]],<ref>{{cite web|url=https://www.aerotelegraph.com/easyjet-startet-mit-drei-routen-am-flughafen-duesseldorf|title=Easyjet startet mit drei Routen am Flughafen Düsseldorf|website=aerotelegraph.com|date=7 November 2024}}</ref> [[एडिनबरा विमानतळ|एडिनबरा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[एनफिधा-हामामेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एनफिधा-हामामेट]],<ref name="Lounge-2022"/> [[फॅरो विमानतळ|फॅरो]],<ref name="Lounge-2022"/> [[फुएर्तेव्हेंतुरा विमानतळ|फुएर्तेव्हेंतुरा]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> [[मदैरा विमानतळ|फुंचाल]],<ref name="Lounge-2022"/> [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[जिब्राल्टर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जिब्राल्टर]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> [[ग्लासगो विमानतळ|ग्लासगो]],<ref name="Lounge-2022"/> [[ग्रान कॅनेरिया विमानतळ|ग्रान कॅनेरिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[हांबुर्ग विमानतळ|हांबुर्ग]],<ref name="Lounge-2022"/> [[हुर्घादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हुर्घादा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[इन्सब्रुक विमानतळ|इन्सब्रुक]],<ref name="Lounge-2022"/> [[इन्व्हरनेस विमानतळ|इन्व्हरनेस]],<ref name="Lounge-2022"/> [[आइल ऑफ मान विमानतळ|न]],<ref name="Lounge-2022"/> [[जर्सी विमानतळ|जर्सी]],<ref name="Lounge-2022"/> [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्राकूफ]],<ref name="Lounge-2022"/> [[लांझारोते विमानतळ|लांझारोते]],<ref name="Lounge-2022"/> [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]],<ref name="Lounge-2022"/> [[लिस्बन विमानतळ|लिस्बन]],<ref name="Lounge-2022"/> [[ल्युब्लियाना विमानतळ|ल्युब्लियाना]],<ref name="Lounge-2022"/> [[ल्यों-सें-एक्झुपेरी विमानतळ|ल्यों]],<ref name="Lounge-2022"/> [[माद्रिद–बराहास विमानतळ|माद्रिद–बराहास]],<ref name="Lounge-2022"/> [[मालागा विमानतळ|मालागा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[माराकेश मेनारा विमानतळ|माराकेश]],<ref name="Lounge-2022"/> [[मार्सेल प्रोव्हाँस विमानतळ|मार्सेल]],<ref name="Lounge-2022"/> [[मेनोर्का विमानतळ|मेनोर्का]],<ref name="Lounge-2022"/> [[मिलान लिनाते विमानतळ|मिलान-लिनाते]],<ref name="Lounge-2022"/> [[मिलान माल्पेन्सा विमानतळ|मिलान माल्पेन्सा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[माँतपेलिये-मेदितेराने विमानतळ|माँतपेलिये]],<ref name="Lounge-2022"/> [[म्युन्शेन विमानतळ|म्युन्शेन]],<ref name="Lounge-2022"/> [[रेजियोन दि मुर्सिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुर्सिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[नांत अटलांटिक विमानतळ|नांत]],<ref name="Lounge-2022"/> [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेपल्स]],<ref name="Lounge-2022"/> [[नीस कोत दाझुर विमानतळ|नीस]],<ref name="Lounge-2022"/> [[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ|पाल्मा दे मायोर्का]],<ref name="Lounge-2022"/> [[पाफोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पाफोस]],<ref name="Lounge-2022"/> [[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल]],<ref name="Lounge-2022"/> [[पिसा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिसा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[पोर्तो विमानतळ|पोर्तो]],<ref name="Lounge-2022"/> [[वाक्लाव हावेल प्राग|प्राग]],<ref name="Lounge-2022"/> [[रेनेस-सें-जाक विमानतळ|रेनेस]],<ref name="Lounge-2022"/> [[रोम फ्युमिचनो विमानतळ|रोम-फ्युमिचनो]],<ref name="Lounge-2022"/> [[अमिल्कार काब्राल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|साल]],<ref>{{Cite web|url=https://www.ttgmedia.com/destinations/easyjet-to-launch-flights-and-holidays-to-cape-verde-next-summer-49228|title=EasyJet to launch flights and holidays to Cape Verde next summer|website=TTG}}</ref> [[सेव्हिया विमानतळ|सेव्हिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[शर्म अल शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म अल शेख]],<ref name="Lounge-2022"/> [[स्ट्रासबुर्ग विमानतळ|स्ट्रासबुर्ग]],<ref>{{cite web |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/grand-est/bas-rhin/strasbourg-0/italie-espagne-angleterre-easyjet-revient-a-l-aeroport-de-strasbourg-et-cree-quatre-nouvelles-lignes-2984915.html |title=Italie, Espagne, Angleterre... EasyJet revient à l'aéroport de Strasbourg et crée quatre nouvelles lignes |date=6 November 2024}}</ref> [[तेनेरीफ साउथ विमानतळ|तेनेरीफ-साउथ]],<ref name="Lounge-2022"/> [[थेसालोनिकी विमानतळ|थेसालोनिकी]],<ref name="Lounge-2022"/> [[तूलूझ-ब्लान्याक विमानतळ|तूलूझ]],<ref>{{cite web |url=https://www.connexionfrance.com/news/easyjet-resumes-toulouse-london-service-for-winter-season/728324 |title=EasyJet resumes Toulouse-London service for winter season |date=5 June 2025}}</ref> [[तोरिनो विमानतळ|तोरिनो]],<ref name="Lounge-2022"/> [[व्हालेन्सिया विमानतळ|व्हालेन्सिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ|व्हेनिस]],<ref name="Lounge-2022"/> [[व्हेरोना व्हियाफ्रांका विमानतळ|व्हेरोना]],<ref name="Lounge-2022"/> [[झ्युरिक विमानतळ|झ्युरिक]]<ref name="Lounge-2022"/> <br/> '''मोसमी:''' [[आकुरेरी विमानतळ|आकुरेरी]],<ref name="Lounge-2022"/> [[बास्तिया-पोरेत्ता विमानतळ|बास्तिया]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> [[बिआत्रिझ पेस बास्क विमानतळ|बिआत्रिझ]],<ref name="Lounge-2022"/> [[मिलास-बोद्रुम विमानतळ|बोद्रुम]],<ref name="Lounge-2022"/> [[ब्रेस्त ब्रेतान्य विमानतळ|ब्रेस्त]],<ref name="Lounge-2022"/> [[ब्रिंडिसी विमानतळ|ब्रिंडिसी]],<ref name="Lounge-2022"/> [[बर्गास विमानतळ|बर्गास]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> [[चानिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चानिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[कोर्फु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोर्फु]],<ref name="Lounge-2022"/> [[दुब्रोव्निक विमानतळ|दुब्रोव्निक]],<ref name="Lounge-2022"/> [[फिगारी-सुड कोर्से विमानतळ|फिगारी]],<ref name="Lounge-2022"/> [[फ्रीडरिकशाफेन विमानतळ|फ्रीडरिकशाफेन]],<ref name="Orban-2025" /> [[आल्पेस-इझेरे विमानतळ|ग्रेनोबल]],<ref name="Lounge-2022"/> [[हेराक्लियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हेराक्लियोन]],<ref name="Lounge-2022"/> [[इबिझा विमानतळ|इबिझा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[इझ्मिर अदनान मेंदेरेस विमानतळ|इझ्मिर]],<ref name="Lounge-2022"/> [[कालामाटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कालामाटा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[केफालोनिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केफालोनिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[कित्तिला विमानतळ|कित्तिला]],<ref>{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/easyjet/easyjet-to-start-direct-flights-from-london-gatwick-and-manchester-to-kittila-airport-in-november/|title=easyJet to start direct flights from London Gatwick and Manchester to Kittilä Airport in November|first=André|last=Orban|date=13 July 2023|website=Aviation24.be|access-date=14 July 2023|archive-date=14 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230714062202/https://www.aviation24.be/एरलाइन्स/easyjet/easyjet-to-start-direct-flights-from-london-gatwick-and-manchester-to-kittila-airport-in-november/|url-status=live}}</ref> [[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोस]],<ref name="Lounge-2022"/> [[ला रोशेल-इल दि रे विमानतळ|ला रोशेल]],<ref name="Lounge-2022"/> [[लुक्सोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुक्सोर]],<ref>{{Cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/news/easyjet-to-serve-luxor-for-first-time-in-more-than-a-decade|title=EasyJet to serve Luxor for first time in more than a decade|website=Travel Weekly}}</ref> [[मिकोनोस विमानतळ|मिकोनोस]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> [[ओल्बिया कोस्ता स्मेराल्दा विमानतळ|ओल्बिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[फाल्कोनी बोर्सेलिनो विमानतळ|पालेर्मो]],<ref name="Lounge-2022"/> [[अॅक्टियोन नॅशनल विमानतळ|प्रेवेझा-लेफ्काडा]],<ref name="Lounge-2022"/> [[पुला विमानतळ|पुला]],<ref name="Lounge-2022"/> [[रेउस विमानतळ|रेउस]] (begins 22 June 2026),<ref>{{cite web | title=EasyJet launches Reus to London Gatwick route for summer 2026 | website=Catalan News | date=18 December 2025 | url=https://www.catalannews.com/business/item/easyjet-reus-london-gatwick-route-summer-2026 | access-date=18 December 2025}}</ref> [[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेक्याविक–केफ्लाविक]],<ref name="Lounge-2022"/> [[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऱ्होड्स]],<ref name="Lounge-2022"/> [[रिमिनी-फेलिनी विमानतळ|रिमिनी]],<ref name="Lounge-2022"/> [[रोव्हानीमी विमानतळ|रोव्हानीमी]],<ref>https://www.easyjet.com/en/cheap-flights/finland/rovaniemi</ref> [[सालेन-स्कँडिनेव्हियन माउंटन्स विमानतळ|सालेन-ट्रिसिल]],<ref>{{Cite web|url=https://travelgossip.co.uk/latestnews/easyjet-adds-new-winter-flights-to-sweden-from-gatwick-and-manchester/|title=EasyJet adds new winter flights to Sweden from Gatwick and Manchester}}</ref> [[साल्त्झबुर्ग विमानतळ|साल्त्झबुर्ग]],<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Salzburg, Austria|date=February 2023|volume=24|issue=8|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=772–773}}</ref> [[सांतोरिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सांतोरिनी]],<ref name="Lounge-2022"/> [[स्कियाथोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|स्कियाथोस]],<ref>{{Cite web|url=http://travelweekly.co.uk/news/air/easyjet-to-start-serving-skiathos-next-summer|title=EasyJet to start serving Skiathos next summer|first=Jacobs Media Group|last=Ltd|website=Travel Weekly|access-date=31 October 2023|archive-date=31 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031032402/http://travelweekly.co.uk/news/air/easyjet-to-start-serving-skiathos-next-summer|url-status=live}}</ref> [[व्हासिल लेव्स्की सोफिया विमानतळ|सोफिया]],<ref name="Lounge-2022"/> [[स्प्लिट विमानतळ|स्प्लिट]],<ref name="Lounge-2022"/> [[तिव्हात विमानतळ|तिव्हात]],<ref name="Lounge-2022"/> [[ट्रोम्सो विमानतळ|ट्रोम्सो]],<ref>{{cite web|url=https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/18136051/easyjet-establishes-itself-in-norway?publisherId=17507039&lang=en|title=EasyJet establishes itself in Norway|date=11 June 2024|website=The Avinor Group}}</ref> [[व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हियेना]],<ref>{{cite web |url=https://aviation.direct/easyjet-verstaerkt-winterangebot-am-flughafen-wien-mit-fuenf-neuen-verbindungen |title=Easyjet verstärkt Winterangebot am Flughafen Wien mit fünf neuen Verbindungen |date=17 June 2025}}</ref> [[झादार विमानतळ|झादार]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> [[झॅकिन्थोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|झॅकिन्थोस]]<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> <!-- -->|[[एमिरेट्स|एमिरेट्स]] | [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई–आंतरराष्ट्रीय]]<ref>{{OAGWorldMay2025Ref|title=Dubai, United Arab Emirates DXB|pages=337-343}}</ref><ref>{{cite web|url=https://aircargoweek.com/emirates-ramps-up-operations-to-london-gatwick-with-a-third-daily-a380-service/ |title=Emirates ramps up operations to London Gatwick with a third daily A380 service - Air Cargo Week |work=Air Cargo Week |date=December 2022 }}</ref> <!-- -->|[[इथियोपियन एरलाइन्स]] | [[अदिस अबाबा बोले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अदिस अबाबा]]<ref>{{OAGWorldMay2025Ref|title=Addis Ababa, Ethiopia ADD|pages=17-19}}</ref> <!-- -->|[[फ्लायएर्बिल]] | [[एर्बिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एर्बिल]]<ref>{{cite web | last=Aviation | first=EX-YU | title=Iraq's UR एरलाइन्स to maintain Rijeka refuelling flights | website=EX-YU Aviation News | date=27 March 2025 | url=https://www.exyuaviation.com/2025/03/iraqs-ur-एरलाइन्स-to-maintain-rijeka.html | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[गल्फ एर]] | [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बहरैन]]<ref>{{OAGWorldMay2025Ref|title=Bahrain, Bahrain BAH|pages=88-90}}</ref> <!-- -->|[[इबेरिया एक्सप्रेस]] | [[माद्रिद–बराहास विमानतळ|माद्रिद–बराहास]]<ref>{{cite web | last=Gibbons | first=Brett | title=New Spanish airline strike threat with Iberia Express cabin crew to walkout | website=Wales Online | date=17 August 2022 | url=https://www.walesonline.co.uk/whats-on/travel/latest-spanish-airline-strike-threat-24780453 | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[आइसलँडएर]] | [[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेक्याविक–केफ्लाविक]]<ref>{{cite web | title=New आइसलँड-एडिनबरा route to operate year round | website=Travel Weekly | date=31 March 2025 | url=https://travelweekly.co.uk/news/new-icelandair-एडिनबरा-route-to-operate-year-round | language=pt | access-date=3 December 2025 }}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- -->|{{nowrap|[[आइल्स ऑफ सिली स्कायबस]]}}|[[न्यूक्वे विमानतळ|न्यूक्वे]]<ref>{{cite web | last=Calder | first=Simon | title=London Gatwick to Cornwall flights to resume this month after Eastern एरलाइन्स collapse | website=The Independent | date=7 November 2025 | url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/new-newquay-cornwall-london-gatwick-flights-b2860574.html | access-date=7 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Sipinski | first=Dominik | title=UK's Skybus secures own Gatwick slots for PSO ops | website=ch-aviation | date=24 December 2025 | url=https://www.ch-aviation.com/news/162028-uks-skybus-secures-own-gatwick-slots-for-pso-ops | access-date=24 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[जेट२.कॉम]]<ref>{{cite web | title=Jet2 to introduce Gatwick flights and holidays | website=Travel Weekly | date=31 March 2025 | url=https://travelweekly.co.uk/all-content/jet2-to-introduce-gatwick-flights-and-holidays | language=pt | access-date=12 November 2025}}</ref>|[[अलिकांते-एल्चे मिगेल हर्नांदेझ विमानतळ|अलिकांते]] (२६ मार्च, २०२६ पासून), [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]] (२७ मार्च, २०२६ पासून), [[फॅरो विमानतळ|फॅरो]] (२८ मार्च, २०२६ पासून), [[फुएर्तेव्हेंतुरा विमानतळ|फुएर्तेव्हेंतुरा]] (begins 29 March 2026), [[ग्रान कॅनेरिया विमानतळ|ग्रान कॅनेरिया]] (begins 29 March 2026), [[हुर्घादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हुर्घादा]] (begins 12 February 2027),<ref name="TTG Media-2025">{{cite web | title=Jet2 puts first winter programme on sale at new Gatwick base after 'truly phenomenal response' to launch | website=TTG Media | date=18 December 2025 | url=https://www.ttgmedia.com/travel-industry-news/jet2-puts-first-winter-programme-sale-new-gatwick-base-after-truly-phenomenal | access-date=18 December 2025}}</ref> [[लांझारोते विमानतळ|लांझारोते]] (२८ मार्च, २०२६ पासून), [[मालागा विमानतळ|मालागा]] (begins 29 March 2026), [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]] (begins 2 May 2026), [[पाफोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पाफोस]] (begins 30 March 2026), [[शर्म अल शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म अल शेख]] (begins 11 February 2027),<ref name="TTG Media-2025"/> [[तेनेरीफ साउथ विमानतळ|तेनेरीफ-साउथ]] (२६ मार्च, २०२६ पासून)<br> '''मोसमी:''' [[अगादिर-अल मासिरा विमानतळ|अगादिर]] (begins 26 October 2026),<ref name="TTG Media-2025"/> [[बुर्गास विमानतळ|बुर्गास]] (begins 2 May 2026), [[चांबेरी विमानतळ|चांबेरी]] (begins 21 December 2026),<ref name="TTG Media-2025"/> [[कोलोन-बॉन विमानतळ|कोलोन-बॉन]] (begins 26 November 2026),<ref name="www.travelweekly.co.uk">{{Cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/jet2-unveils-gatwick-winter-programme-for-202627|title=Jet2 unveils गॅटविक winter programme for 2026-27|website=www.travelweekly.co.uk}}</ref> [[कोर्फु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोर्फु]] (begins 6 April 2026), [[मदैरा विमानतळ|फुंचाल]] (begins 26 October 2026),<ref name="TTG Media-2025"/> [[ग्डान्स्क लेक वालेंसा विमानतळ|ग्डान्स्क]] (begins 27 November 2026),<ref name="www.travelweekly.co.uk"/> [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा]] (begins 19 December 2026),<ref name="TTG Media-2025"/> [[गिरोना-कोस्ता ब्राव्हा विमानतळ|गिरोना]] (begins 3 May 2026), [[आल्पेस-इझेरे विमानतळ|ग्रेनोबल]] (begins 13 December 2026),<ref name="TTG Media-2025"/> [[हेराक्लियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हेराक्लियोन]] (begins 30 March 2026), [[इबिझा विमानतळ|इबिझा]] (begnis 1 May 2026), [[कालामाटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कालामाटा]] (begins 1 July 2026), [[केफालोनिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केफालोनिया]] (begins 1 May 2026), [[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोस]] (begins 6 May 2026), [[ला पाल्मा विमानतळ|ला पाल्मा]] (begins 24 October 2026),<ref name="TTG Media-2025"/> [[मेनोर्का विमानतळ|मेनोर्का]] (begins 1 May 2026), [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेपल्स]] (begins 1 May 2026), [[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ|पाल्मा दे मायोर्का]] (२७ मार्च, २०२६ पासून), [[अॅक्टियॉन नॅशनल विमानतळ|प्रेवेझा-लेफ्काडा]] (begins 2 May 2026), [[पुला विमानतळ|पुला]] (begins 2 May 2026), [[रेउस विमानतळ|रेउस]] (begins 30 March 2026), [[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऱ्होड्स]] (begins 3 May 2026), [[साल्त्झबुर्ग विमानतळ|साल्त्झबुर्ग]] (begins 26 December 2026),<ref name="TTG Media-2025"/> [[स्कियाथोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|स्कियाथोस]] (begins 7 July 2026), [[टॅलिन विमानतळ|टॅलिन]] (begins 19 November 2026),<ref>{{cite web | url=https://news.err.ee/1609891478/jet2-launches-winter-2026-flights-from-tallinn-to-leeds-and-london-gatwick | title=Jet2 launches winter 2026 flights from Tallinn to Leeds and London Gatwick}}</ref> [[थेसालोनिकी विमानतळ|थेसालोनिकी]] (begins 30 April 2026), [[तोरिनो विमानतळ|तोरिनो]] (begins 13 December 2026),<ref name="TTG Media-2025"/> [[व्हेरोना व्हियाफ्रांका विमानतळ|व्हेरोना]] (begins 6 May 2026), [[व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हियेना]] (begins 19 November 2026),<ref>{{cite web | url=https://www.visahq.com/news/2025-12-20/at/jet2-adds-gatwick-vienna-christmas-market-flights-boosting-uk-austria-capacity/ | title=Jet2 Adds Gatwick–Vienna Christmas-Market Flights, Boosting UK-Austria Capacity}}</ref> [[झॅकिंथोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|झॅकिंथोस]] (begins 6 May 2026) <!-- -->|[[जेटब्लू]]|'''मोसमी:''' [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॉस्टन]]<ref>{{cite web | last=Brandler | first=Hannah | title=Jetblue launches Gatwick-Boston route | website=Business Traveller | date=6 August 2022 | url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/jetblue-launches-gatwick-boston-route/ | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[केन्या एरवेझ]] | [[जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नैरोबी–जोमो केन्याटा]]<ref>{{cite web | last=Caswell | first=Mark | title=Kenya एरवेझ' Gatwick service to start in July | website=Business Traveller | date=19 March 2025 | url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/kenya-airways-gatwick-service-to-start-in-july/ | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[केएम माल्टा एरलाइन्स]] | [[माल्टा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माल्टा]]<ref>{{Cite web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/new-airline-replacing-air-malta-fly-march-31.1058754|title=New airline replacing Air Malta to fly on March 31, 2024|date=2 October 2023|website=Times of Malta|access-date=24 October 2023|archive-date=17 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231017065245/https://timesofmalta.com/articles/view/new-airline-replacing-air-malta-fly-march-31.1058754|url-status=live}}</ref> <!-- -->|[[नॉर्स अटलांटिक एरवेझ]]<ref>{{Cite web|url=https://flynorse.com/experience/where-we-fly|title=Norse Atlantic एरवेझ|website=Norse Atlantic एरवेझ|access-date=13 August 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307185049/https://flynorse.com/experience/where-we-fly|url-status=live}}</ref>|[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू यॉर्क-जेएफके]],<ref name="Moffat-2025b">{{cite web | last=Moffat | first=Macaully | title='Landmark' new route launches at Gatwick Airport to 'vibrant' Asian city | website=The Argus | date=28 October 2025 | url=https://www.theargus.co.uk/news/25575333.norse-atlantic-airline-launches-new-gatwick-route-bangkok/ | access-date=3 December 2025}}</ref> [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]]<ref name="Moffat-2025b"/> <br/> '''मोसमी:''' [[सुवर्णभूमी विमानतळ|बँगकॉक–सुवर्णभूमी]],<ref>{{cite web|url=https://uknip.co.uk/news/uk/breaking/norse-atlantic-connects-gatwick-with-bangkok-on-new-direct-service/#google_vignette |title=Norse Atlantic Connects Gatwick with Bangkok on New Direct Service |date=22 February 2025}}</ref> [[केप टाउन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केप टाउन]],<ref>{{cite web|url=https://news.cision.com/norse-atlantic-airways-as/r/norse-atlantic-airways-introduces-new-route-between-london-gatwick-and-cape-town,c3963664|title=Norse Atlantic एरवेझ Introduces New Route Between London Gatwick and केप टाउन|date=8 April 2024}}</ref> [[लॉस एंजेलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लॉस एंजेलस]]<ref name="Moffat-2025b"/> <!-- -->|[[नॉर्वेजियन एर शटल]]<ref>{{cite web| url=https://www.norwegian.com/uk/destinations/LondonGatwick-Alldestinations?SplitDatesInto=3&CurrencyCode=GBP&IncludeTransit=False| title=Our Destinations| website=Norwegian Air| access-date=16 November 2021| archive-date=22 October 2021| archive-url=https://web.archive.org/web/20211022153618/https://www.norwegian.com/uk/destinations/LondonGatwick-Alldestinations?SplitDatesInto=3&CurrencyCode=GBP&IncludeTransit=False| url-status=live}}</ref>|[[बर्गन विमानतळ फ्लेसलँड|बर्गन]],<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=122–123}}</ref> [[बिलुंड विमानतळ|बिलुंड]],<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/norwegian-air-to-start-gatwick-route-to-home-of-lego | title=Norwegian Air to start Gatwick route to home of Lego }}</ref> [[कोपनहेगन विमानतळ|कोपनहेगन]],<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=258–262}}</ref> [[हेलसिंकी विमानतळ|हेलसिंकी]],<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=427–430}}</ref> [[ऑस्लो विमानतळ गार्डेरमोएन]],<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=793–797}}</ref> [[स्टॅव्हेंजर विमानतळ|स्टॅव्हेंजर]],<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=1004–1005}}</ref> [[Stockholm Arlanda विमानतळ|Stockholm–Arlanda]],<ref name="Travel Weekly-2025">{{cite web | title=Norwegian Air releases summer 2026 schedule from UK | website=Travel Weekly | date=31 March 2025 | url=https://travelweekly.co.uk/news/norwegian-air-releases-summer-2026-schedule-from-uk | language=pt | access-date=3 December 2025}}</ref> [[ट्राँडहाइम विमानतळ|ट्राँडहाइम]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=1065–1066}}</ref> <br/> '''मोसमी:''' [[आलेसुंड विमानतळ व्हिग्रा|आलेसुंड]],<ref name="Travel Weekly-2025"/> [[ग्योटेबर्ग लँडव्हेटर विमानतळ|गोथेनबर्ग]],<ref>{{Cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/news/norwegian-air-to-start-gatwick-gothenburg-service|title=Norwegian Air to start Gatwick-Gothenburg service|website=Travel Weekly}}</ref> [[रिगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिगा]],<ref name="Travel Weekly-2025"/> [[रोव्हानीमी विमानतळ|रोव्हानीमी]]<ref>{{cite web|url=https://dfly.no/norwegian-starter-nissefly-fra-london-og-munchen|title=Norwegian starter "nissefly" fra London og München|date=6 May 2024}}</ref> <!-- -->|[[कानोत शार्क]] | [[ताश्केंत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ताश्केंत]]<ref>{{cite web | last=Umarova | first=Nigora | title=Qanot Sharq Launches Regular Flights Between Tashkent and London | website=Kursiv Media Uzbekistan | date=15 November 2025 | url=https://uz.kursiv.media/en/2025-11-15/qanot-sharq-launches-regular-flights-between-tashkent-and-london/ | access-date=15 November 2025}}</ref> <!-- -->|[[कतार एरवेझ]] | [[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दोहा]]<ref>{{Cite web|url=https://www.qatarएरवेझ.com/press-releases/en-WW/215175-qatar-airways-to-resume-flights-to-london-gatwick/|title=Qatar एरवेझ to Resume Flights to London Gatwick|website=Qatar एरवेझ}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- -->|[[रॉयल एर मारोक]] | [[मोहम्मद पाचवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅसाब्लांका]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Casablanca|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=194–195}}</ref> <br/> '''मोसमी:''' [[टँजियर इब्न बतूता विमानतळ|टँजियर]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Tangier, Morocco|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=1056}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.marokkonu.nl/ram-onthult-uitzonderlijk-zomervluchtschema/|title=RAM onthult "uitzonderlijk" zomervluchtschema|date=27 March 2023|website=MarokkoNU.nl|language=nl|access-date=27 March 2023|archive-date=27 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327210120/https://www.marokkonu.nl/ram-onthult-uitzonderlijk-zomervluchtschema/|url-status=dead}}</ref> <!-- -->|[[रायनएर]] | [[अलिकांते-एल्चे मिगेल हर्नांदेझ विमानतळ|अलिकांते]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=London, UK|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=572–595}}</ref> [[कॉर्क विमानतळ|कॉर्क]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> [[डब्लिन विमानतळ|डब्लिन]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> [[शॅनन विमानतळ|शॅनन]]<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2023"/> <!-- -->|[[सौदिया]] | [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]],<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Jeddah, Saudi Arabia JED|pages=597-600}}</ref> [[निऑम बे विमानतळ|निऑम बे]]<ref>{{cite web | title=Saudia Launches New Neom Bay to London Gatwick Flights | website=Body and Soul International | date=17 January 2025 | url=https://bodyandsoulinternational.com/activities/2835-saudia-launches-new-neom-bay-to-london-gatwick-flights | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[सिंगापूर एरलाइन्स]] | [[चांगी विमानतळ|सिंगापूर]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Singapore, Singapore SIN|pages=1214-1219}}</ref><ref>{{cite web |title=Singapore एरलाइन्स to launch London Gatwick service |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2023/12/18/singapore-एरलाइन्स-will-launch-london-gatwick-service/ |website=Business Traveller |date=18 December 2023 }}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- -->|[[स्काय आल्प्स]] | [[बोल्झानो विमानतळ|बोल्झानो]]<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2024/02/06/skyalps-atterrera-a-londra-gatwick-da-meta-aprile/ | title=SkyAlps atterrera' a Londra Gatwick da meta' aprile | date=6 February 2024 }}</ref> <!-- -->|[[स्काय एक्सप्रेस (ग्रीस)|स्काय एक्सप्रेस]] | [[अॅथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अॅथेन्स]]<ref>{{cite web | title=CAPA | website=News for एरलाइन्स, Airports and the Aviation Industry | date=23 March 2023 | url=https://centreforaviation.com/news/sky-express-moving-अॅथेन्स-service-from-heathrow-to-gatwick-from-apr-2023-1192727 | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[सनएक्सप्रेस]] | [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]],<ref name="u927">{{cite web | last=Software | first=Caria | title=SunExpress opens 2024 in UK, goes for big capacity increase | website=Caria Holidays | date=31 March 2024 | url=https://www.cariaholidays.co.uk/en/news/sunexpress-opens-2024-in-uk-goes-for-big-capacity-increase | access-date=3 December 2025}}</ref> [[इझ्मिर अदनान मेंदेरेस विमानतळ|इझ्मिर]]<ref name="u927"/> <br/>'''मोसमी:''' [[मिलास-बोद्रुम विमानतळ|बोद्रुम]] (begins 4 May 2026),<ref>{{cite web |url=https://herdemaviation.com/sunexpressten-2026-yazinda-londra-ve-manchester-hamlesi/ |title=SunExpress'ten 2026 Yazında Londra ve Manchester Hamlesi |date=26 May 2025 }}</ref> [[डालामान विमानतळ|डालामान]]<ref name="u927"/> <!-- -->|{{nowrap|[[स्विस इंटरनॅशनल एर लाइन्स]]}}|[[झ्युरिक विमानतळ|झ्युरिक]]<ref>{{cite web | last=Gill"] | first=["Rob | title=Swiss to extend new summer services into winter season | website=Business Travel News Europe | date=28 May 2024 | url=https://www.businesstravelnewseurope.com/Air-Travel/Swiss-to-extend-new-summer-services-into-winter-season | access-date=3 December 2025}}</ref> <br/> '''मोसमी:''' [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Geneva, Switzerland|date=February 2023|volume=24|issue=8|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=318–323}}</ref> <!-- -->|[[टॅप एर पोर्तुगाल]] | [[लिस्बोआ विमानतळ|लिस्बन]],<ref name="Orban-2017">{{cite web | last=Orban | first=André | title=TAP serves three airports in London: the City Airport joins Heathrow and Gatwick | website=Aviation24.be | date=31 October 2017 | url=https://www.aviation24.be/एरलाइन्स/tap-portugal/tap-serves-three-airports-london-city-airport-joins-heathrow-gatwick/ | access-date=3 December 2025}}</ref> [[पोर्तो विमानतळ|पोर्तो]]<ref name="Orban-2017"/> <!-- -->|[[टीयूआय एरवेझ]] | [[अगादिर-अल मासिरा विमानतळ|अगादिर]],<ref name="TUItimetable">{{cite web| url=https://www.tui.co.uk/flight/timetable| title=Flight Timetable| website=TUI| language=en-GB}}</ref> [[अॅरिस्टिडेस परेरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोआ व्हिस्ता]],<ref name="Nath-20240403">{{Cite web|url=https://www.traveldailymedia.com/tui-uk-bolsters-summer-2025-flying-programme-with-focus-on-choice-and-flexibility/|title=TUI UK bolsters summer 2025 flying programme with focus on choice and flexibility|first=Kanchan|last=Nath|date=3 April 2024}}</ref> [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कान्कुन]],<ref name="TUItimetable"/> [[एनफिधा-हामामेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एनफिधा-हामामेट]],<ref name="TUItimetable"/> [[फुएर्तेव्हेंतुरा विमानतळ|फुएर्तेव्हेंतुरा]],<ref name="TUItimetable"/> [[ग्रान कॅनेरिया विमानतळ|ग्रान कॅनेरिया]],<ref name="TUItimetable"/> [[हुर्घादा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हुर्घादा]],<ref name="TUItimetable"/> [[ला पाल्मा विमानतळ|ला पाल्मा]],<ref name="Nath-20240403"/> [[लांझारोते विमानतळ|लांझारोते]],<ref name="TUItimetable"/> [[माराकेश मेनारा विमानतळ|माराकेश]],<ref name="TUItimetable"/> [[सँग्स्टर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँटेगो बे]],<ref>{{Cite web|url=https://www.loopnews.com/content/tui-to-re-start-flights-from-uk-to-jamaica/|title=TUI to re-start flights from UK to Jamaica|website=Loop News}}</ref> [[पुंता काना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पुंता काना]],<ref name="TUItimetable"/> [[Amílcar Cabral आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|Sal]],<ref name="TUItimetable"/> [[शर्म अल शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म अल शेख]],<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-scotland-business-50644381|title=Tui to reintroduce Scotland to Sharm el-Sheikh flights|date=3 December 2019|via=www.bbc.co.uk}}</ref> [[तेनेरीफ साउथ विमानतळ|तेनेरीफ-साउथ]]<ref name="TUItimetable"/> <br/> '''मोसमी:''' [[अलिकांते-एल्चे मिगेल हर्नांदेझ विमानतळ|अलिकांते]],<ref name="TUItimetable"/> [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]],<ref name="TUItimetable"/> [[बांजुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बांजुल]],<ref>{{Cite web|url=https://thepoint.gm/africa/gambia/headlines/tourism-season-maiden-flights-kick-start-in-october|title=Tourism season maiden flights kick-start in October - The Point|website=thepoint.gm}}</ref> [[ग्रँटली अॅडम्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बार्बाडोस]],<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/barbados-cheap-flight-discount-tui-caribbean-bridgetown-last-minute-a9287326.html|title=How to fly to बार्बाडोस for £269 return|date=16 January 2020|newspaper=The Independent}}</ref> [[बुडापेश्त फेरेंत लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुडापेश्त]],<ref>{{cite web |url=https://travelweekly.co.uk/articles/477037/tui-river-cruises-unveils-summer-2024-programme |title=Tui River Cruises unveils summer 2024 programme |access-date=15 December 2022 |archive-date=15 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215112141/https://travelweekly.co.uk/articles/477037/tui-river-cruises-unveils-summer-2024-programme |url-status=live}}</ref> [[बुर्गास विमानतळ|बुर्गास]],<ref name="TUItimetable"/> [[चांबेरी विमानतळ|चांबेरी]],<ref name="TUItimetable"/> [[चानिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चानिया]],<ref name="TUItimetable"/> [[कोर्फु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोर्फु]],<ref name="TUItimetable"/> [[ब्लेझ दियान्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डकार–दियासृ]],<ref name="TUItimetable"/> [[डालामान विमानतळ|डालामान]],<ref name="TUItimetable"/> [[दुब्रोव्निक विमानतळ|दुब्रोव्निक]],<ref name="TUItimetable"/> [[ड्युसेलडोर्फ विमानतळ|ड्युसेलडोर्फ]],<ref name="TUItimetable"/> [[जिनिव्हा विमानतळ|जिनिव्हा]],<ref name="TUItimetable"/> [[गिरोना-कोस्ता ब्राव्हा विमानतळ|गिरोना]],<ref>{{Cite web|url=https://www.catalannews.com/discover-catalonia/item/girona-airport-gets-nine-additional-summer-destinations|title=Girona airport gets nine additional summer destinations|date=10 May 2024|website=www.catalannews.com}}</ref> [[मनोहर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|गोवा-मोपा]],<ref name="TUItimetable"/> [[हेराक्लियोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हेराक्लियोन]],<ref name="TUItimetable"/> [[इबिझा विमानतळ|इबिझा]],<ref name="TUItimetable"/> [[इन्सब्रुक विमानतळ|इन्सब्रुक]],<ref name="TUItimetable"/> [[Ivalo विमानतळ|Ivalo]],<ref name="TUItimetable"/> [[हेरेझ विमानतळ|हेरेझ दि ला फ्रंतेरा]],<ref name="Nath-20240403"/> [[केफालोनिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|केफालोनिया]],<ref name="TUItimetable"/> [[Kittilä विमानतळ|Kittilä]],<ref>{{Cite web|url=https://travelgossip.co.uk/latestnews/tui-puts-2026-lapland-day-trips-on-sale/|title=TUI puts 2026 Lapland day trips on sale}}</ref> [[कोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोस]],<ref name="TUItimetable"/> [[कूसामो विमानतळ|कूसामो]],<ref name="TUItimetable"/> [[La Romana आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|La Romana]],<ref>{{Cite web|url=https://travelweekly.co.uk/destinations/twin-dual-stop-caribbean-flights|title=A new airline and more direct routes – what's in store for UK to Caribbean flights?|website=Travel Weekly}}</ref> [[लामेझिया तेर्मे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लामेझिया तेर्मे]],<ref name="Nath-20240403"/> [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]],<ref name="TUItimetable"/> [[लुक्सोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुक्सोर]],<ref name="TUItimetable"/> [[मालागा विमानतळ|मालागा]],<ref name="TUItimetable"/> [[मार्सा आलम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मार्सा आलम]],<ref name="TUItimetable"/> [[मेलबोर्न-ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेलबोर्न-ओरलँडो]],<ref name="Nath-20240403"/> [[मेनोर्का विमानतळ|मेनोर्का]],<ref name="TUItimetable"/> [[नेपल्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नेपल्स]],<ref name="TUItimetable"/> [[ओह्रिड सेंट पॉल द अपॉसल विमानतळ|ओह्रिड]] (resumes 27 May 2026),<ref>{{cite web | url=https://www.exyuaviation.com/2024/12/tui-returning-to-ohrid-in-2026.html | title=TUI returning Ohrid route in 2026 | date=31 December 2024 }}</ref> [[ओल्बिया कोस्ता स्मेराल्दा विमानतळ|ओल्बिया]],<ref>{{Cite web|url=https://ukaviation.news/new-tui-airways-uk-summer-2018-routes/|title=New TUI एरवेझ UK Summer 2018 Routes|first=Rhys|last=Hutchings|date=22 December 2017}}</ref> [[ऑस्लो विमानतळ गार्डेरमोएन|ऑस्लो]],<ref name="TUItimetable"/> [[पाल्मा दे मायोर्का विमानतळ|पाल्मा दे मायोर्का]],<ref name="TUItimetable"/> [[पाफोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पाफोस]],<ref name="TUItimetable"/> [[फुकेट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फुकेट]],<ref>{{Cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/tui-expands-winter-holiday-options-with-early-release-of-2026-27-programme|title=Tui expands winter holiday options with early release of 2026-27 programme|website=Travel Weekly}}</ref> [[रेउस विमानतळ|रेउस]],<ref name="Nath-20240403"/> [[केफ्लाविक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रेक्याविक–केफ्लाविक]],<ref>{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/tui-aviation/thomson-एरवेझ/a-tui-airways-boeing-737-max-8-is-named-reykjavik-during-a-ceremony-at-keflavik-airport/|title=A TUI एरवेझ Boeing 737 MAX 8 is named "Reykjavik" during a ceremony at केफ्लाविक विमानतळ|first=André|last=Orban|date=21 December 2023}}</ref> [[ऱ्होड्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऱ्होड्स]],<ref name="TUItimetable"/> [[रोव्हानीमी विमानतळ|रोव्हानीमी]],<ref name="TUItimetable"/> [[सालेन-स्कँडिनेव्हियन माउंटन्स विमानतळ|सालेन-ट्रिसिल]],<ref>{{cite web|url=https://scandinavianmountains.se/en/about-us/news/|title=Crystal Ski Holidays, part of TUI, launches ski trips with direct flights from London Gatwick to Sälen Trysil|website=scandinavianmountains.se|access-date=25 September 2024}}</ref> [[साल्त्झबुर्ग विमानतळ|साल्त्झबुर्ग]],<ref name="TUItimetable"/> [[सामोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सामोस]],<ref name="Nath-20240403"/> [[स्कियाथोस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|स्कियाथोस]],<ref>{{Cite web|url=https://news.gtp.gr/2024/11/06/wtm-london-skiathos-strengthens-airline-connections-for-2025/|title=WTM London: Skiathos Strengthens Airline Connections for 2025 &#124; GTP Headlines |work=GTP Headlines |date=6 November 2024 }}</ref> [[व्हासिल लेव्स्की सोफिया विमानतळ|सोफिया]],<ref>{{cite web |title=TUI announces brand new Newcastle to Sofia flights for winter 2026 season |date=25 June 2025 |url=https://www.newcastleworld.com/community/tui-announces-brand-new-newcastle-to-sofia-flights-for-winter-2026-season-5195128}}</ref> [[स्प्लिट विमानतळ|स्प्लिट]],<ref name="TUItimetable"/> [[थेसालोनिकी विमानतळ|थेसालोनिकी]],<ref name="TUItimetable"/> [[तूलूझ-ब्लान्याक विमानतळ|तूलूझ]],<ref name="TUItimetable"/> [[तोरिनो विमानतळ|तोरिनो]],<ref name="TUItimetable"/> [[व्हेरोना व्हियाफ्रांका विमानतळ|व्हेरोना]],<ref name="TUItimetable"/> [[व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|व्हियेना]] (begins 22 November 2026),<ref name="TUItimetable"/> [[Zakynthos आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|Zakynthos]]<ref name="TUItimetable"/> <!-- -->|[[ट्युनिसएर]] | [[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ट्युनिस]]<ref>{{cite web | title=Tunisia: Tunisair operates 4 weekly flights to Heathrow, 2 to Gatwick | website=African Manager | date=5 July 2024 | url=https://en.africanmanager.com/tunisia-tunisair-operates-4-weekly-flights-to-heathrow-2-to-gatwick/ | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[टर्किश एरलाइन्स]] | [[इस्तंबूल विमानतळ|इस्तंबूल]]<ref>{{cite web | last=Caswell | first=Mark | title=Turkish एरलाइन्स adds flights from Birmingham, Dublin, एडिनबरा, Gatwick, Heathrow and Manchester | website=Business Traveller | date=10 June 2025 | url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/turkish-एरलाइन्स-adds-flights-from-birmingham-dublin-एडिनबरा-gatwick-heathrow-and-manchester/ | access-date=3 December 2025 }}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- -->|[[तुर्कमेनिस्तान एरलाइन्स]] | [[अश्गाबात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अश्गाबात]]<ref>{{cite web | title=Instead of Heathrow, the "Turkmenistan" एरलाइन्स plane will land at Gatwick | website=Turkmenportal | date=3 December 2025 | url=https://turkmenportal.com/en/news/75236 | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[युगांडा एरलाइन्स]] | [[एंटेबे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एंटेबे]]<ref>{{cite web |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uganda-एरलाइन्स-launches-london-gatwick-route-4972076 |title=Uganda एरलाइन्स launches London Gatwick route |newspaper=[[डेली मॉनिटर]] |date=20 March 2025 |access-date=20 March 2025 |author=Anthony Wesaka |location=Kampala}}</ref> <!-- -->|[[उझबेकिस्तान एरवेझ]] | [[ताश्केंत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ताश्केंत]]<ref>{{cite web | last=Gill"] | first=["Rob | title=Uzbekistan एरवेझ to introduce new route from Gatwick | website=Business Travel News Europe | date=12 March 2024 | url=https://www.businesstravelnewseurope.com/Air-Travel/Uzbekistan-airways-to-introduce-new-route-from-Gatwick | access-date=3 December 2025}}</ref> <!-- -->|[[व्हुएलिंग]] | [[अलिकांते-एल्चे मिगेल हर्नांदेझ विमानतळ|अलिकांते]],<ref name="Casey-2022">{{cite web | last=Casey | first=David | title=Vueling To Open London Gatwick Base | website=Aviation Week Network | date=20 January 2022 | url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/vueling-open-london-gatwick-base-0 | access-date=3 December 2025}}</ref> [[आस्तुरियास विमानतळ|आस्तुरियास]],<ref name="Casey-2022"/> [[जोसेप तारादेयास बार्सेलोना-एल प्रात विमानतळ|बार्सेलोना-एल प्रात]],<ref name="Casey-2022"/> [[बिल्बाओ विमानतळ|बिल्बाओ]],<ref name="Casey-2022"/> [[फिरेंझे विमानतळ|फिरेंझे]],<ref name="Casey-2022"/> [[मालागा विमानतळ|मालागा]],<ref name="Casey-2022"/> [[पॅरिस-ओर्ली विमानतळ|पॅरिस-ओर्ली]],<ref name="Casey-2022"/> [[सांतियागो-रोसालिया दि कास्त्रो विमानतळ|सांतियागो दि कॉम्पोस्तेला]],<ref name="Casey-2022"/> [[सेव्हिया विमानतळ|सेव्हिया]],<ref name="Casey-2022"/> [[व्हालेन्सिया विमानतळ|व्हालेन्सिया]]<ref name="Casey-2022"/> <!-- -->|[[वेस्टजेट]]|'''मोसमी:''' [[हॅलिफॅक्स स्टॅनफील्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॅलिफॅक्स]],<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=Halifax, NS, Canada YHZ|pages=456-457}}</ref> [[सेंट जॉन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट जॉन्स]]<ref>{{OAGWorldJuly2025Ref|title=सेंट जॉन्स, NL, Canada YYT|pages=996-996}}</ref> <!-- -->|[[विझ्झ एर]] | [[बुडापेश्त फेरेंत लिश्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बुडापेश्त]],<ref>{{OAGWorldMay2025Ref|title=Budapest, Hungary BUD|pages=186-188}}</ref> [[फॅरो विमानतळ|फॅरो]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/> [[इस्तंबूल विमानतळ|इस्तंबूल]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/> [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जेद्दा]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/><ref>{{cite web |title=Wizz Air is to start serving Jeddah in Saudi Arabia from Gatwick|url=https://travelweekly.co.uk/news/air/wizz-air-to-start-saudi-service-from-gatwick|website=travelweekly|access-date=9 September 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Wizz Air to base first ever A321XLR at Gatwick for launch of direct Jeddah route|url=https://airlinergs.com/wizz-air-to-base-first-ever-a321xlr-at-gatwick-for-launch-of-direct-jeddah-route/|website=airlinergs|access-date=9 September 2024|archive-date=2025-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112065456/https://airlinergs.com/wizz-air-to-base-first-ever-a321xlr-at-gatwick-for-launch-of-direct-jeddah-route/|url-status=dead}}</ref> [[क्राकूफ जॉन पॉल दुसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्राकूफ]],<ref>{{OAGWorldMay2025Ref|title=Krakow, Poland KRK|pages=557-559}}</ref> [[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लार्नाका]],<ref>{{OAGWorldMay2025Ref|title=Larnaca, Cyprus LCA|pages=579-580}}</ref> [[मालागा विमानतळ|मालागा]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/> [[माराकेश मेनारा विमानतळ|माराकेश]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/> [[प्रिन्स मोहम्मद बिन अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मदीना]],<ref name="Wizz Air adds second Saudi destination to Gatwick network">{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/wizz-air-adds-second-saudi-destination-to-gatwick-network | title=Wizz Air adds second Saudi destination to Gatwick network }}</ref> [[वाक्लाव हावेल विमानतळ प्राग|प्राग]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/><ref>{{cite web |url=https://travelweekly.co.uk/news/air/wizz-air-adds-prague-and-hurghada-to-gatwick-network |title=Wizz Air adds Prague and Hurghada to Gatwick network |access-date=25 May 2023 |archive-date=2 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602150021/https://travelweekly.co.uk/news/air/wizz-air-adds-prague-and-hurghada-to-gatwick-network |url-status=live}}</ref> [[बेन गुरियन विमानतळ|तेल अवीव]],<ref>{{cite web | last=McNeill | first=Linsey | title=Wizz announces 14 new routes from Gatwick | website=Travel Gossip - Home | date=20 June 2025 | url=https://travelgossip.co.uk/latestnews/wizz-announces-14-new-routes-from-gatwick/ | access-date=16 November 2025}}</ref> [[व्हालेन्सिया विमानतळ|व्हालेन्सिया]] (begins 30 March 2026),<ref>{{cite web | last=Italiavola | first=Pubblicato da | title=Nuova rotta Wizz Air in vendita | website=Italiavola &amp; Travel | date=11 December 2025 | url=https://italiavola.com/2025/12/11/nuova-rotta-wizz-air-in-vendita/ | language=it | access-date=12 December 2025}}</ref> [[वर्झावा चॉपिन विमानतळ|वर्झावा चॉपिन]],<ref name="Wizz Air adds second Saudi destination to Gatwick network"/> [[रॉक्लॉ विमानतळ|रॉक्लॉ]]<ref>{{Cite web|url=https://travelweekly.co.uk/news/news/wizz-air-confirms-new-polish-connection-from-gatwick|title=Wizz Air confirms new Polish connection from Gatwick|website=Travel Weekly}}</ref> <br/> '''मोसमी:''' [[अंताल्या विमानतळ|अंताल्या]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025">{{OAGWorldMay2025Ref|title=London, UK LON|pages=609-633}}</ref> [[कातानिया-फाँतानारोसा विमानतळ|कातानिया]],<ref>{{OAGWorldMay2025Ref|title=Catania, Italy CTA|pages=216-218}}</ref> [[डालामान विमानतळ|डालामान]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/> [[आल्पेस-इझेरे विमानतळ|ग्रेनोबल]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/> [[ल्यों-सें-एक्झुपेरी विमानतळ|ल्यों]],<ref>{{Cite web|url=https://www.sussexexpress.co.uk/business/wizz-air-launches-new-मोसमी-route-from-gatwick-airport-to-lyon-3904483|title=Wizz Air launches new मोसमी route from Gatwick Airport to Lyon|date=3 November 2022 }}</ref> [[पॉद्गोरिका विमानतळ|पॉद्गोरिका]],<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/> [[शर्म अल शेख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शर्म अल शेख]],<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Sharm el-Sheikh, Egypt|date=February 2023|volume=24|issue=8|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=लुटॉन, युनायटेड किंग्डम|issn=1466-8718|language=en|pages=828}}</ref> [[तिराना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ नेने तेरेझा|तिराना]],<ref>{{Cite web|url=https://www.gbnews.com/travel/wizz-air-albania-tirana-new-routes|title=Wizz Air launches new route from the UK to the 'Maldives of Europe' with flights from £19.99|website=www.gbnews.com}}</ref> [[व्हार्ना विमानतळ|व्हार्ना]]<ref name="OAG Flight Guide Worldwide-2025"/><ref>{{cite web |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/wizz-air-launches-new-direct-flight-from-london-gatwick-to-varna-bulgaria/ |title=Wizz Air Launches New Direct Flight from London Gatwick to Varna, Bulgaria - Travel and Tour World |date=14 May 2024 }}</ref> <!-- --> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.gatwickairport.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626050308/http://www.gatwickairport.com/ |date=2012-06-26 }} {{कॉमन्स वर्ग|London Gatwick Airport|{{लेखनाव}}}} [[वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील विमानतळ]] [[वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू]] [[वर्ग:लंडनमधील विमानतळ]] pdlf45427ojy265d5w8dyfqt6h0xh6v 0 176791 2682405 2680644 2026-05-03T06:52:42Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682405 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान सेवा | नाव = प्रिव्हेटेर | चित्र = Boeing 737-800 (9527930171) (3).jpg | चित्रवर्णन = प्रिव्हेटेरचे [[बोईंग ७३७-८००]] प्रकारचे विमान | चित्र_आकारमान = | IATA = PV | ICAO = PTI | callsign = प्रिव्हेटेर | स्थापना = [[इ.स. १९७७]] | बंद = | विमानतळ = [[फ्रांकफुर्ट विमानतळ]] ([[लुफ्तांसा]] उड्डाणे)<br /> [[माया-माया विमानतळ]] ([[ईसी एर]] उड्डाणे) <br />[[स्टेव्हेंजर विमानतळ]] ([[स्कॅन्डिनेव्हियन एरलाइन्स]] उड्डाणे) | मुख्य_शहरे = | फ्रिकवंट_फ्लायर = | एलायंस = | उपकंपन्या = | विमान संख्या = ८ | गंतव्यस्थाने = १३ | मुख्य कंपनी = | ब्रीदवाक्य = | मुख्यालय = [[मेरिन]], [[स्वित्झर्लंड]] | मुख्य व्यक्ती = | संकेतस्थळ = [privatair.com प्रिव्हेटेर.कॉम] }} '''प्रिव्हेटेर''' ही एक [[स्वित्झर्लंड|स्विस]] विमानवाहतूक कंपनी होती. [[मेयरिन]] येथे मुख्यालय असलेली ही कंपनी प्रमुख विमान कंपन्यांच्या वतीने नियोजित सेवा पुरवत असे. याव्यतिरिक्त ही कंपनी कर्मचारी आणि वैमानिक प्रशिक्षण सुविधा देखील चालवत असे. ५ डिसेंबर २०१८ रोजी प्रिव्हेटेरने [[दिवाळखोरी]]साठी अर्ज केला आणि आपले कामकाज बंद केले.<ref name="ch-aviation.com">[https://www.ch-aviation.com/portal/news/73501-privatairs-swiss-german-units-file-for-insolvency ch-aviation.com - PrivatAir's Swiss, German units file for insolvency] 5 December 2018</ref><ref name="privatairpressrelease">{{cite press release |url= http://www.privatair.com/last-news |title= Press Release |publisher= privatair |date= 5 Dec 2018 |access-date= 5 December 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190120115319/http://www.privatair.com/last-news |archive-date= 20 January 2019 |url-status= dead }}</ref><ref name=AIN6dec2018>{{cite news |url= https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2018-12-06/privatair-files-insolvency |title= PrivatAir Files for Insolvency |author= Cathy Buyck |date= December 6, 2018 |work= AIN online}}</ref><ref name="Kossmann2006">{{स्रोत पुस्तक|लेखक=मारियो कॉसमान|title=Delivering excellent service quality in aviation: a practical guide for internal and external service providers|दुवा=http://books.google.com/books?id=Hgbl8DAxJp8C&pg=PA19|ॲक्सेसदिनांक=२०११-०२-१८|दिनांक=२००६-१०-३०|प्रकाशक=ॲशगेट पब्लिशिंग लिमिटेड|आयएसबीएन=978-0-7546-4725-6|पृष्ठे=१९-}}</ref><ref name="Taneja2003">{{स्रोत पुस्तक|लेखक=नवल के. तनेजा|title=Airline survival kit: breaking out of the zero profit game|दुवा=http://books.google.com/books?id=sGBAEtR75yoC&pg=PA117|ॲक्सेसदिनांक=२०११-०२-१८|दिनांक=२००३|प्रकाशक=ॲशगेट पब्लिशिंग, लिमिटेड|आयएसबीएन=978-0-7546-3452-2|पृष्ठे=११७-}}</ref> == गंतव्यस्थाने == २०१८ मध्ये कामकाज बंद होण्यापूर्वी प्रिव्हेटेर मुख्यत्वे इतर विमान कंपन्यांसाठी ठराविक मार्गांवर सेवा पुरवत असे:<ref name="ch-aviation.com"/> {| class="wikitable sortable" |+ प्रिव्हेटेर: सक्रिय गंतव्यस्थाने (२०१८) |- ! देश !! शहर !! विमानतळ !! मुख्य विमान कंपनी (ज्यांच्यासाठी सेवा दिली) |- | [[सौदी अरेबिया]] || [[दम्माम]] || [[किंग फहद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[सौदिया|सौदिया प्रायव्हेट एव्हिएशन]] |- | [[सौदी अरेबिया]] || [[जेद्दाह]] || [[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[सौदिया|सौदिया प्रायव्हेट एव्हिएशन]] |- | [[सौदी अरेबिया]] || [[रियाध]] || [[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || [[सौदिया|सौदिया प्रायव्हेट एव्हिएशन]] |- | [[जर्मनी]] || [[फ्रँकफर्ट]] || [[फ्रँकफर्ट विमानतळ]] || [[लुफ्तान्सा]] (Lufthansa)<ref>{{cite web |url=https://www.lufthansagroup.com/en/newsroom/releases/lufthansa-to-offer-private-jet-services-with-privatair.html |title=Lufthansa and PrivatAir cooperation |publisher=Lufthansa Group |access-date=2026-04-23 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[भारत]] || [[पुणे]] || [[पुणे विमानतळ]] || [[लुफ्तान्सा]]<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/pune-to-frankfurt-flight-to-resume-from-october-28-5399581/ |title=Pune to Frankfurt flight to resume |work=[[The Indian Express]] |date=2018-10-12 |access-date=2026-04-23 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[स्वित्झर्लंड]] || [[जिनिव्हा]] || [[जिनिव्हा विमानतळ]] || (मुख्यालय/बेस) |- | [[जर्मनी]] || [[म्युनिक]] || [[म्युनिक विमानतळ]] || [[लुफ्तान्सा]] |} == विमानताफा == डिसेंबर २०१८ च्या सुमारासची प्रिव्हेटेरची विमाने. <ref name="ch-aviation.com"/> यांशिवाय कंपनीकडे [[दस्सो एव्हिएशन|दस्सो]], [[बॉम्बार्डियर एरोस्पेस|बॉम्बार्डियर]] आणि [[गल्फस्ट्रीम एरोस्पेस|गल्फस्ट्रीम]] बनावटीची आरामदायी सोयी असलेली विमाने होती.<ref>{{cite web |url=http://privatair.com/website/index.php?q=jet-guide |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027000354/http://privatair.com/website/index.php?q=jet-guide |archive-date=2012-10-27 |title=Jet Guide {{!}} PrivatAir {{!}} Global leader in business aviation}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse;text-align:center" |- !विमान !! सेवेत !! खरेदीवर !! नोंदी |- |[[एरबस ए२२०|एरबस ए२२०-१००]] |&mdash; |५<ref name="Flightglobal">{{cite web |url=https://www.flightglobal.com/news/articles/privatair-signs-for-up-to-10-cs100s-367155/ |title=PrivatAir signs for up to 10 CS100s |publisher=Flightglobal |date=2012-01-20}}</ref> | |- |[[एरबस ए३१९|एरबस ए३१९सीजे]] |३<ref name="ch-aviation.com"/> |&mdash; |[[सौदिया|सौदिया प्रायव्हेट एव्हिएशन]]साठी प्रिव्हेटेर स्वित्झर्लंडद्वारे संचलित<ref name="ch-aviation.com"/> |- |[[बोईंग बीबीडीजे|बोईंग बीबीडीजे]] |२<ref name="ch-aviation.com"/> |&mdash; |प्रिव्हेटेर जर्मनीद्वारे संचलित; साठवणुकीत<ref name="ch-aviation.com"/> |- !एकूण !! ५ !! ५ !! |} प्रिव्हेटेरने यापूर्वी [[बोईंग ७५७]] आणि [[बोईंग ७६७]] यांसारख्या अधिक आणि विस्तीर्ण श्रेणीतील विमानांचे संचालन केले होते.<ref>{{Cite web |title=PrivatAir plots course out of publicity bunker with world golf tour|url=https://www.businessairnews.com/mag_story.html?ident=100516|website=businessairnews.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=PrivatAir flies high with large jets|url=https://www.ainonline.com/aviation-news/business-aviation/2007-05-10/privatair-flies-high-large-jets|website=ainonline.com}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९७७ मध्ये स्थापन झालेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. २०१८ मधील समाप्ती]] 356b773q983j0z5zu3molleu51mvjmf 0 177130 2682344 2638845 2026-05-02T18:00:38Z ~2026-26763-87 182755 रंगनाथ स्वामी मंदिर वणी 2682344 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|वऱ्हाड (लग्न)}} वऱ्हाड (मराठी: वऱ्हाड; इंग्रजी: Berar/Brar) हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील विदर्भ विभागातील एक ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या समृद्ध प्रदेश आहे. दख्खनच्या पठाराच्या मध्यभागी वसलेला हा प्रदेश प्राचीन काळापासून अनेक बलाढ्य साम्राज्ये आणि राजवटींच्या उदयास्तांचा साक्षीदार राहिला आहे, ज्यामुळे त्याला एक वैविध्यपूर्ण आणि सखोल इतिहास लाभला आहे. भौगोलिकदृष्ट्या, वऱ्हाड हा प्रामुख्याने पूर्णा नदीच्या खोऱ्यात (जी तापी नदीची प्रमुख उपनदी आहे) वसलेला आहे. या प्रदेशाच्या उत्तरेला सातपुडा पर्वतरांगा असून, येथील जमीन अत्यंत सुपीक बनली आहे आणि तो कापूस उत्पादनासाठी विशेषतः ओळखला जातो. आजच्या प्रशासकीय रचनेत अमरावती, अकोला, बुलढाणा, यवतमाळ, वाशीम जिल्ह्यांचा ऐतिहासिक वऱ्हाड प्रदेशात समावेश होतो. वऱ्हाड हा प्राचीन पौराणिक साहित्यात असलेल्या 'विदर्भ' प्रदेशाचाच काही भाग आहे. महाभारतातील 'विदर्भ' राज्याची राजधानी [[कौंडण्यपूर]] याच भूमीवर होती. सातवाहन, वाकाटक, राष्ट्रकूट, देवगिरीचे यादव, आणि मध्ययुगीन काळात इमादशाही सल्तनत, मुघल साम्राज्य, मराठा साम्राज्य (विशेषतः नागपूरचे भोसले) आणि हैदराबादचा निजाम अशा अनेक सत्तांनी या प्रदेशावर राज्य केले. ब्रिटिश राजवटीत, हा प्रदेश '''मध्य प्रांत आणि बेरार'''चा भाग बनला, तर स्वातंत्र्यानंतर भाषावार प्रांतरचनेनुसार तो महाराष्ट्राचा अविभाज्य भाग बनला. {{Infobox settlement | name = वऱ्हाड | native_name_lang = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | other_name = बेरार (आंग्ल भाषेत) | settlement_type = ऐतिहासिक प्रदेश | image_skyline = [[File:Amravati Division.png|thumb | महाराष्ट्राच्या मानचित्रावर निळ्या रंगात दर्शवलेला वर्तमान वऱ्हाड प्रदेश]] | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = राज्य | subdivision_type2 = जिल्हे | subdivision_type3 = भाषा | subdivision_type4 = सर्वात मोठे शहर | subdivision_type5 = वासीनाम | subdivision_type6 = प्रमाणवेळ | subdivision_name1 = [[महाराष्ट्र]] | subdivision_name2 = १][[बुलढाणा जिल्हा|बुलढाणा]]<br> २][[अकोला जिल्हा|अकोला]]<br> ३][[अमरावती जिल्हा|अमरावती]]<br> ४][[वाशिम जिल्हा|वाशिम]]<br> ५][[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ]] | subdivision_name3 = [[मराठी भाषा|मराठी]] <br>[[गोंडी भाषा|गोंडी]] <br> [[कोलामी बोलीभाषा|कोलामी]] <br> कोरकू | subdivision_name4 = [[अमरावती]] | subdivision_name5 = वऱ्हाडी | subdivision_name6 = [[भारतीय प्रमाणवेळ| भाप्रवे]] [[यूटीसी+५:३०|(यूटीसी+५:३०)]] }} वऱ्हाडची स्वतःची अशी एक विशिष्ट [[वऱ्हाडी भाषा|वऱ्हाडी]] बोली आणि समृद्ध लोककला व परंपरा आहेत, ज्यामुळे त्याला महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक नकाशावर एक आगळेवेगळे स्थान प्राप्त झाले आहे. ==भूगोल== वऱ्हाड हा महाराष्ट्रातील विदर्भ विभागाचा एक महत्त्वाचा आणि ऐतिहासिक प्रदेश आहे. याचे भौगोलिक स्थान, रचना, नद्या, हवामान आणि मृदा प्रकार यांमुळे या प्रदेशाला एक विशिष्ट नैसर्गिक ओळख मिळाली आहे. ===१. स्थान आणि विस्तार=== * '''स्थान:''' वऱ्हाड हा महाराष्ट्राच्या पूर्वेकडील विदर्भ विभागाचा पश्चिम आणि मध्य भाग व्यापतो. हा दख्खनच्या पठाराच्या उत्तर-मध्य भागात वसलेला आहे. * '''आजचे जिल्हे:''' आजच्या प्रशासकीय विभागानुसार, वऱ्हाडमध्ये प्रामुख्याने अमरावती, अकोला, बुलढाणा, यवतमाळ, वाशीम जिल्ह्यांचा समावेश होतो. * '''अक्षांश आणि रेखांश:''' साधारणतः हा प्रदेश १९.५° उ ते २१.५° उ अक्षांश आणि ७६° पू ते ७९° पू रेखांश दरम्यान पसरलेला आहे. '''शेजारील प्रदेश:''' * '''उत्तरेला:''' सातपुडा पर्वतरांगा आणि मध्य प्रदेश राज्याच्या दक्षिणेकडील भाग (ज्यात छिंदवाडा, बैतूल, खंडवा, बऱ्हाणपूर यांसारखे जिल्हे आहेत). * '''पूर्वेला:''' नागपूर विभागातील काही जिल्हे (उदा. नागपूर, वर्धा, चंद्रपूरचा पश्चिम भाग). * '''दक्षिणेला:''' मराठवाडा विभाग (विशेषतः जालना, परभणी, हिंगोली, नांदेड जिल्हे) आणि तेलंगणा राज्याचा उत्तरेकडील भाग (कामारेड्डी, निजामाबाद, निर्मल, आदिलाबाद, कुमुरम भीम आसिफाबाद, मंचिर्याल, जयशंकर भुपालपल्ली जिल्हे). * '''पश्चिमेला:''' खानदेश विभाग (जळगाव जिल्हा). ===२. प्राकृतिक भूभाग आणि रचना=== वऱ्हाडाचा भूभाग हा प्रामुख्याने सपाट पठारी प्रदेश असला तरी, काही ठिकाणी डोंगररांगा आणि टेकड्या आढळतात. * '''पठारी प्रदेश:''' वऱ्हाड हा दख्खनच्या पठाराचा एक भाग आहे. येथील मुख्य भूभाग सपाट असून, तो बेसॉल्ट खडकांपासून बनलेला आहे, ज्यामुळे काळ्या कसदार मृदेची निर्मिती झाली आहे. हा पठारी प्रदेश पूर्वेकडे काहीसा उताराचा आहे. * '''सातपुडा पर्वतरांगा:''' वऱ्हाडच्या उत्तरेला सातपुडा पर्वतरांगांचा विस्तार आहे. या पर्वतरांगांमध्ये घनदाट वनराई आणि उंच शिखरे आढळतात. गाविलगड डोंगर (अमरावती जिल्ह्यात) हे याच सातपुडा रांगांचा भाग आहेत आणि येथे गाविलगड किल्ला आहे. या डोंगररांगांमुळे वऱ्हाड आणि मध्य प्रदेश यांच्यात एक नैसर्गिक सीमा निर्माण होते. * '''अजिंठा डोंगररांगा:''' वऱ्हाडच्या नैऋत्य दिशेला (विशेषतः बुलढाणा जिल्ह्याच्या दक्षिणेकडील बाजूला) अजिंठा डोंगररांगांचा काही भाग पसरलेला आहे, जो मराठवाडा आणि खानदेशच्या सीमेलगत आहे. ही डोंगररांग वऱ्हाडच्या मैदानी प्रदेशाला काही ठिकाणी मर्यादित करते. * '''मैदानी प्रदेश:''' पूर्णा नदीचे खोरे हे वऱ्हाडातील मुख्य मैदानी प्रदेश आहे. ही मैदानी खोरी अत्यंत सुपीक असून, शेतीसाठी अत्यंत उपयुक्त आहेत. ===३. नद्या आणि जलप्रणाली=== वऱ्हाड प्रदेश अनेक नद्या आणि त्यांच्या उपनद्यांनी समृद्ध आहे, ज्यामुळे येथे शेतीचा विकास झाला आहे. * '''पूर्णा नदी:''' ही वऱ्हाडातील सर्वात महत्त्वाची नदी आहे. ती सातपुडा पर्वतरांगांमध्ये उगम पावते आणि बुलढाणा, अकोला, अमरावती जिल्ह्यांमधून पूर्वेकडे वळून तापी नदीला मिळते. पूर्णा नदीच्या खोऱ्यातील सुपीक जमीन कापूस लागवडीसाठी आदर्श आहे. * '''वर्धा नदी:''' ही मध्य प्रदेशात उगम पावते आणि वऱ्हाडच्या पूर्वेकडील सीमेवरून (वर्धा, यवतमाळ जिल्ह्यांच्या पूर्वेकडील बाजूने) वाहते. ही नदी वैनगंगा नदीला मिळते आणि त्यांच्या संगमातून प्राणहिता नदी तयार होते, जी गोदावरीला मिळते. * '''पैनगंगा नदी:''' ही यवतमाळ आणि वाशीम जिल्ह्यांच्या दक्षिणेकडील सीमेवरून वाहते आणि वर्धा नदीला मिळते. या नदीच्या खोऱ्यातही सुपीक जमीन आढळते. * '''उपनद्या:''' पूर्णा नदीच्या अनेक उपनद्या आहेत, जसे की नळगंगा, वान, मोरणा, कटना, शाहनूर, बोर्डी, निपान, इत्यादी, ज्या वऱ्हाडच्या जलप्रणालीला हातभार लावतात. वर्धा नदीच्या उपनद्यांमध्ये कार, वेण्णा यांचा समावेश होतो. * '''जलाशये आणि सिंचन:''' या नद्यांवर अनेक लहान-मोठे बंधारे आणि प्रकल्प (उदा. अप्पर वर्धा प्रकल्प, वान प्रकल्प, पूर्णा प्रकल्प) उभारले गेले आहेत, जे सिंचनासाठी आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी महत्त्वाचे आहेत. ===४. हवामान=== वऱ्हाडचे हवामान प्रामुख्याने उष्ण आणि कोरड्या स्वरूपाचे आहे. * '''उन्हाळा:''' मार्च ते मे महिन्यांदरम्यान उन्हाळा तीव्र असतो. तापमान ४०° सेल्सिअसच्या वर जाते, काही वेळा ४५° सेल्सिअसपर्यंत पोहोचते. हा काळ कोरडा आणि उष्ण वाऱ्यांचा असतो. * '''पावसाळा:''' जून ते सप्टेंबर या काळात नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून पाऊस पडतो. पावसाचे प्रमाण मध्यम असते, परंतु ते अनियमित आणि अनिश्चित असू शकते, ज्यामुळे अनेकदा दुष्काळाचा धोका निर्माण होतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ७०० ते ९०० मि.मी. असते. * '''हिवाळा:''' ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी या काळात हिवाळा सौम्य ते मध्यम असतो. रात्रीचे तापमान १०° ते १५° सेल्सिअसपर्यंत खाली येते, तर दिवसा तापमान आरामदायक असते. ===५. मृदा प्रकार:=== वऱ्हाडमध्ये प्रामुख्याने खालील मृदा प्रकार आढळतात: * '''काळी मृदा:''' हा मुख्य मृदा प्रकार आहे. ज्वालामुखीच्या बेसॉल्ट खडकांच्या विघटनामुळे ही मृदा तयार झाली आहे. ही मृदा कापूस, ज्वारी, गहू आणि सोयाबीन यांसारख्या पिकांसाठी अत्यंत सुपीक मानली जाते, कारण ती पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता चांगली असते. * '''गाळाची मृदा:''' नद्यांच्या काठावर आणि त्यांच्या खोऱ्यांमध्ये गाळाची मृदा आढळते. ही मृदा देखील सुपीक असून, विविध पिकांसाठी उपयुक्त आहे. ===६. वनस्पती आणि वन्यजीव=== * '''नैसर्गिक वनस्पती:''' वऱ्हाडच्या काही भागांमध्ये, विशेषतः सातपुडा आणि अजिंठा डोंगररांगांमध्ये, उष्णकटिबंधीय पानझडीची वने आढळतात. सागवान, खैर, बाभूळ यांसारखी झाडे येथे प्रमुख आहेत. मैदानी प्रदेशात शेती असल्याने नैसर्गिक वनराई कमी झाली आहे. * '''वन्यजीव:''' येथील वनप्रदेशात नीलगाय, ससा, कोल्हा, लांडगा, रानडुक्कर यांसारखे वन्यजीव आढळतात. मेळघाट व्याघ्र प्रकल्प अमरावती जिल्ह्यात आहे, जो वन्यजीव संरक्षणासाठी महत्त्वाचा आहे. ===७. नैसर्गिक आपत्त्या=== * '''दुष्काळ:''' वऱ्हाड प्रदेशात पावसाचे प्रमाण अनियमित असल्याने, अनेकदा दुष्काळ आणि पाणी टंचाईची समस्या निर्माण होते, ज्यामुळे शेती आणि जनजीवनावर विपरीत परिणाम होतो. * '''अतिवृष्टी/पूर:''' काही वेळा अतिवृष्टीमुळे नद्यांना पूर येऊन शेतीचे आणि घरांचे नुकसान होते, परंतु ही घटना कमी वेळा घडते. ==इतिहास== वऱ्हाड, ज्याला ऐतिहासिकदृष्ट्या 'बेरार' म्हणूनही ओळखले जाते, हा महाराष्ट्रातील विदर्भ विभागाचा एक महत्त्वाचा भौगोलिक आणि सांस्कृतिक प्रदेश आहे. प्राचीन काळापासून विविध राजवंशांच्या अधिपत्याखाली असलेला हा प्रदेश, मध्ययुगीन काळात एक विशिष्ट प्रशासकीय ओळख बनला आणि आधुनिक काळात महाराष्ट्राचा अविभाज्य भाग बनला. ===१. प्राचीन काळ (इ.स.पूर्व ६००० ते इ.स. १२ वे शतक)=== * '''पौराणिक आणि वैदिक काळ:''' वऱ्हाड हा प्राचीन पौराणिक साहित्यात असलेल्या 'विदर्भ' प्रदेशाचाच काही भाग आहे. महाभारत काळात 'विदर्भ राज्य' अस्तित्वात होते, ज्याची राजधानी 'कुंडनपूर' (आजच्या अमरावती जिल्ह्यातील कौंडिण्यपूर) होती आणि राजा भीमक दमयंतीचा पिता होता. विदर्भाचा उल्लेख अथर्ववेदातही आढळतो, जो या प्रदेशाच्या प्राचीनत्वाची साक्ष देतो. *'''मौर्य साम्राज्य (इ.स.पूर्व ३२२ - इ.स.पूर्व १८५)''' चंद्रगुप्त मौर्याच्या नेतृत्वाखालील मौर्य साम्राज्याने विदर्भासह दख्खनच्या मोठ्या भागावर आपले नियंत्रण प्रस्थापित केले. सम्राट अशोकाच्या शिलालेखांमध्ये विदर्भाचा उल्लेख आढळतो, जो सूचित करतो की हा प्रदेश त्यांच्या साम्राज्याचा एक भाग होता. *'''सातवाहन साम्राज्य (इ.स.पूर्व २ रे शतक - इ.स. २ रे शतक)''' मौर्यांच्या ऱ्हासानंतर, सातवाहनांनी दख्खनमध्ये आपले राज्य प्रस्थापित केले. प्रतिष्ठान (पैठण) ही त्यांची राजधानी होती. त्यांच्या राजवटीत, वऱ्हाडचा भौगोलिक प्रदेश त्यांच्या साम्राज्यात समाविष्ट होता. गौतमीपुत्र सातकर्णी आणि वसिष्ठीपुत्र पुलुमावी यांसारख्या शासकांनी या भागावरही राज्य केले. *'''वाकाटक साम्राज्य (इ.स. ३ रे - ६ वे शतक)''' वाकाटक हे विदर्भाचे स्थानिक आणि सर्वात महत्त्वाचे प्राचीन राजवंश होते. त्यांची राजधानी 'नंदीवर्धन' (आजचे नगरधन, रामटेकजवळ) आणि नंतर 'प्रवरपूर' (आजचे पवनार, वर्धाजवळ) येथे होती. त्यांनी या प्रदेशावर जवळपास अडीच शतके राज्य केले. प्रवरसेन प्रथम आणि प्रवरसेन द्वितीय हे या वंशातील प्रमुख राजे होते. त्यांच्या काळात वऱ्हाड प्रदेशात कला आणि संस्कृतीचा विकास झाला. *'''नंतरचे राजवंश (इ.स. ६ वे - १२ वे शतक)''' वाकाटकांनंतर या प्रदेशावर बदामीचे चालुक्य, राष्ट्रकूट आणि नंतर देवगिरीचे यादव यांसारख्या मोठ्या राजवटींचा प्रभाव होता. या प्रत्येक राजवटीत, वऱ्हाडचा भौगोलिक प्रदेश त्यांच्या साम्राज्याचा एक भाग होता, परंतु त्याला 'वऱ्हाड' अशी स्वतंत्र प्रशासकीय ओळख नव्हती. ===२. मध्ययुगीन काळ (इ.स. १३ वे - १८ वे शतक)=== * '''दिल्ली सल्तनत (इ.स. १३ वे - १४ वे शतक):''' अलाउद्दीन खिलजीने इ.स. १२९६ मध्ये देवगिरीवर हल्ला करून यादव साम्राज्याचा पराभव केला. त्यानंतर वऱ्हाड प्रदेश दिल्ली सल्तनतीच्या अप्रत्यक्ष नियंत्रणाखाली आला. मुहम्मद बिन तुघलकाच्या काळात हा प्रदेश दिल्ली सल्तनतीचा भाग होता. * '''बहमनी सल्तनत (इ.स. १३४७ - १५२७):''' बहमनी सल्तनतीने वऱ्हाडला प्रथमच एक विशिष्ट प्रशासकीय ओळख दिली. त्यांनी आपल्या विशाल राज्याला चार प्रमुख प्रांतांमध्ये (तर्फ) विभागले, ज्यापैकी एक 'वऱ्हाड तर्फ' (Berar Taraf) होता. या 'तर्फ'चा प्रमुख 'तरफदार' (राज्यपाल) असे. बिदर हे बहमनींची राजधानी होती. या काळात वऱ्हाड हा बहमनी प्रशासनाचा अविभाज्य भाग बनला, ज्यामुळे त्याला एक स्वतंत्र प्रशासकीय एकक म्हणून ओळख मिळाली. * '''वऱ्हाडची इमादशाही सल्तनत (इ.स. १४९० - १५७४):''' बहमनी सल्तनतीच्या विघटनानंतर उदयास आलेल्या पाच दख्खनच्या सल्तनतींपैकी 'वऱ्हाडची इमादशाही' ही एक होती. फतुल्ला इमाद-उल-मुल्क याने १४९० मध्ये वऱ्हाडमध्ये आपले स्वतंत्र राज्य घोषित केले. अचलपूर (एलचपूर) ही त्यांची राजधानी होती. इमादशहांनी वऱ्हाडवर सुमारे ८० वर्षे राज्य केले. त्यांचे राज्य प्रामुख्याने आजच्या अमरावती, अकोला, बुलढाणा, वाशीम आणि यवतमाळ जिल्ह्यांच्या परिसरात पसरले होते. * '''अहमदनगरची निजामशाही (इ.स. १५७४ - १५९६):''' १५७४ मध्ये अहमदनगरच्या निजामशाहीचा शासक मूर्तजा निजामशहा प्रथम याने वऱ्हाडची इमादशाही जिंकून वऱ्हाड आपल्या राज्यात विलीन केला. त्यामुळे वऱ्हाडवरील इमादशाहीचे स्वतंत्र अस्तित्व संपुष्टात आले. * '''मुघल साम्राज्य (इ.स. १५९६ - १८ वे शतक):''' इ.स. १५९६ मध्ये मुघल सम्राट अकबराने निजामशाहीकडून वऱ्हाड जिंकला आणि त्याला मुघल साम्राज्याचा एक 'सुभा' (प्रांत) बनवले. अचलपूर ही मुघल प्रशासनातील वऱ्हाडची राजधानी होती. जहांगीर, शाहजहान आणि औरंगजेब यांच्या राजवटीत वऱ्हाड मुघल साम्राज्याचा एक महत्त्वाचा महसुली प्रांत राहिला. औरंगजेबाच्या दख्खन धोरणात वऱ्हाडचे स्थान महत्त्वाचे होते. * '''मराठे (नागपूरचे भोसले) आणि हैदराबादचे निजाम (इ.स. १८ वे शतक):''' १८ व्या शतकात वऱ्हाड (बेरार) प्रदेशावरील नागपूरच्या भोसले आणि हैदराबादच्या निजाम यांच्यातील नियंत्रण हे अत्यंत गुंतागुंतीचे आणि नेहमीच संघर्षाचे कारण ठरले होते. ही केवळ सरळ सत्ता गाजवण्याची बाब नव्हती, तर त्यात औपचारिक सार्वभौमत्व, महसूल गोळा करण्याचे हक्क आणि प्रत्यक्ष लष्करी वर्चस्व या गोष्टींचा समावेश होता. त्या काळात वऱ्हाडवर या दोन मोठ्या शक्तींचा नेमका कसा प्रभाव होता, हे खालीलप्रमाणे स्पष्ट करता येईल: १. '''हैदराबादचा निजाम ( आसफ जाह प्रथम आणि त्यांचे वंशज):''' '''औपचारिक सार्वभौमत्व आणि प्रशासकीय नियंत्रण''' * '''स्थापना:''' १७२४ मध्ये आसफ जाह प्रथम (निजाम-उल-मुल्क) यांनी दख्खनमध्ये स्वतंत्र हैदराबाद राज्याची स्थापना केली. यामध्ये वऱ्हाड (बेरार) हा त्यांच्या राज्याचा एक मोठा आणि महत्त्वाचा प्रांत म्हणून समाविष्ट होता. * '''राजकीय आणि महसुली अधिकार:''' निजामाकडे वऱ्हाडचा औपचारिक (legal/de jure) सार्वभौमत्वाचा अधिकार होता. ते या प्रांतासाठी प्रशासक (सुभेदार) नेमून महसूल गोळा करत होते. वऱ्हाडच्या अनेक भागांवर त्यांचा प्रशासकीय ताबा होता आणि कायदेशीररित्या हा प्रदेश त्यांच्याच राज्याचा भाग मानला जात होता. * '''बळकट करण्याचा प्रयत्न:''' निजाम नेहमीच मराठ्यांचे वऱ्हाडवरील दावे कमी करण्याचा आणि आपला प्रशासकीय ताबा अधिक बळकट करण्याचा प्रयत्न करत होते. त्यासाठी त्यांनी वेळोवेळी मराठ्यांशी संघर्षही केला. २. '''नागपूरचे भोसले (रघुजी भोसले प्रथम आणि त्यांचे वंशज)''' '''महसूल गोळा करण्याचे हक्क ('चौथ' आणि 'सरदेशमुखी'):''' * '''मराठ्यांचे हक्क:''' १७ व्या शतकात छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आणि नंतर पेशव्यांनी मुघल प्रदेशातून 'चौथ' (एक चतुर्थांश महसूल) आणि 'सरदेशमुखी' (एक दशमांश अतिरिक्त महसूल) वसूल करण्याचे हक्क मिळवले होते. हे हक्क दख्खनच्या सर्व सुभ्यांवर लागू होते, ज्यात वऱ्हाडचाही समावेश होता. * '''रघुजी भोसले यांची भूमिका:''' १७२८ मध्ये, छत्रपती शाहू महाराजांनी रघुजी भोसले यांना वऱ्हाड आणि इतर काही प्रदेशांतून चौथाई (चौथ) गोळा करण्याचा अधिकार दिला. हा अधिकार भोसल्यांच्या वाढत्या सामर्थ्याचा आणि मराठा साम्राज्यातील त्यांच्या महत्त्वाचा एक भाग होता. * '''प्रत्यक्ष वर्चस्व आणि प्रशासकीय ढवळाढवळ:''' केवळ चौथाई गोळा करणे एवढेच भोसल्यांचे काम नव्हते. त्यांनी आपल्या लष्करी बळाचा वापर करून वऱ्हाडमध्ये मोठ्या प्रमाणावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले. अनेकदा त्यांनी निजामाचे अधिकारी काढून टाकून आपले स्वतःचे अधिकारी नेमले आणि प्रत्यक्ष महसूल गोळा केला. यामुळे वऱ्हाडच्या प्रशासनात भोसल्यांचा थेट सहभाग होता. त्यांनी अनेकदा वऱ्हाडच्या काही भागांचे प्रत्यक्ष प्रशासनही चालवले. ३. '''वऱ्हाडवरील नियंत्रण : एक संघर्ष आणि दुहेरी अंमल''' * '''संघर्ष आणि अस्थिरता:''' १८ व्या शतकात वऱ्हाड हा निजाम आणि भोसले यांच्यातील सततच्या संघर्षाचे केंद्र बनला होता. दोन्ही बाजूंनी वऱ्हाडवर दावा सांगितला आणि वेळोवेळी तो आपल्या नियंत्रणाखाली आणण्याचा प्रयत्न केला. * '''करारांचे उल्लंघन:''' अनेकदा निजाम आणि मराठे यांच्यात वऱ्हाडबद्दल करार झाले, ज्यात चौथाई देण्याचे किंवा काही भागांवर नियंत्रण ठेवण्याचे मान्य केले गेले. परंतु हे करार अनेकदा मोडले जात होते आणि पुन्हा संघर्ष सुरू होत असे. * '''आर्थिक महत्त्व:''' वऱ्हाड हा सुपीक कापूस उत्पादक प्रदेश असल्याने दोन्ही सत्तांसाठी तो आर्थिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा होता. यातून मिळणारा महसूल त्यांच्या सैन्याच्या देखभालीसाठी आणि राज्यकारभारासाठी आवश्यक होता. * '''अखेरीस निजामाच्या हाती (१९ व्या शतकाची सुरुवात):''' मराठा साम्राज्याला ब्रिटिश-मराठा युद्धांमध्ये पराभव पत्करावा लागल्यानंतर (विशेषतः तिसऱ्या इंग्रज-मराठा युद्धानंतर १८१८ मध्ये), मराठ्यांची ताकद खूप कमी झाली. याचा फायदा घेऊन निजामाने वऱ्हाडवरील आपला औपचारिक ताबा अधिक दृढ केला. अखेरीस, १८५३ मध्ये, निजामाला ब्रिटिशांना काही कर्ज फेडायचे होते आणि त्यासाठी त्यांनी वऱ्हाड प्रांत ब्रिटिशांना 'सोपवला' (ceded/assigned), ज्यामुळे वऱ्हाड ब्रिटिश प्रशासनाखाली आला. ===३. आधुनिक काळ (इ.स. १९ वे शतक ते वर्तमान)=== * '''ब्रिटिश राजवट (इ.स. १८५३ - १९४७):'''१८५३ मध्ये, हैदराबादच्या निजामाला त्याच्या कर्जाची परतफेड म्हणून ब्रिटिशांना वऱ्हाड प्रांत 'करार' (Assigned Districts) म्हणून द्यावा लागला. याला 'बेरार प्रांत' असे म्हटले गेले आणि तो थेट ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या नियंत्रणाखाली आला, नंतर ब्रिटिश राजच्या (१८५८ नंतर) नियंत्रणाखाली आला. ब्रिटिशांनी बेरारमध्ये कापूस लागवडीला प्रोत्साहन दिले आणि ते एक महत्त्वाचे कापूस उत्पादन केंद्र बनले. १९०३ मध्ये, ब्रिटिश प्रशासनाने 'मध्य प्रांत' आणि 'बेरार' (वऱ्हाड) या दोन प्रशासकीय विभागांना एकत्र करून 'मध्य प्रांत आणि वऱ्हाड' (Central Provinces and Berar) असा एक मोठा प्रांत बनवला, ज्याची राजधानी नागपूर होती. तरीही, वऱ्हाडचे त्याचे स्वतःचे प्रशासकीय महत्त्व कायम राहिले. *'''स्वातंत्र्योत्तर काळ (१९४७ नंतर)''' **१९४७ मध्ये भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, 'मध्य प्रांत आणि वऱ्हाड' हा प्रांत १९५० मध्ये मध्य प्रदेश राज्याचा भाग बनला, ज्यात वऱ्हाडचा समावेश होता. ** १९५६ मध्ये, भाषावार प्रांतरचना झाल्यावर, विदर्भासह वऱ्हाड मुंबई राज्याचा भाग बनला. ** १ मे १९६० रोजी, संयुक्त महाराष्ट्राची निर्मिती झाल्यावर, वऱ्हाड महाराष्ट्रातील विदर्भ प्रदेशातील एक अविभाज्य भाग बनला. प्रशासकीयदृष्ट्या वऱ्हाडला अमरावती विभाग म्हणून ओळखले जाते. ==पर्यटन== ===१. अमरावती जिल्हा:=== * '''चिखलदरा हिल स्टेशन:''' विदर्भातील एकमेव थंड हवेचे ठिकाण. सातपुडा पर्वतरांगांमध्ये वसलेले हे निसर्गरम्य स्थळ, कॉफीच्या बागा, खोल दऱ्या, हिरवीगार वनराई आणि धुक्याने वेढलेल्या दृश्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. येथे भीमकुंड (किचकदरी) आणि गाविलगड किल्ला जवळ आहेत. * '''मेळघाट व्याघ्र प्रकल्प:''' भारतातील प्रमुख व्याघ्र प्रकल्पांपैकी एक. मेळघाटमध्ये वाघ, बिबट्या, अस्वल, सांबर यांसारख्या वन्यजीवांसह विविध प्रकारच्या पक्ष्यांची समृद्ध जैवविविधता आहे. निसर्गप्रेमी, वन्यजीव छायाचित्रकार आणि साहसप्रेमींसाठी हे उत्तम ठिकाण आहे. * '''अंबादेवी मंदिर:''' अमरावती शहराच्या मध्यभागी असलेले हे प्राचीन मंदिर देवी अंबाबाईला समर्पित आहे. नवरात्रीत येथे भाविकांची मोठी गर्दी होते. * '''गाविलगड किल्ला:''' चिखलदराजवळ असलेला हा ऐतिहासिक किल्ला सातपुडा पर्वतांच्या उंच शिखरावर वसलेला आहे. हा किल्ला बहमनी, मुघल आणि मराठ्यांच्या इतिहासाचा साक्षीदार आहे. *'''श्री आनंदेश्वर मंदिर, लासूर:''' हे मंदिर 13 व्या शतकात राजा रामचंद्र यादव यांनी बांधले. हे मंदिर भगवान शिव यांना समर्पित आहे. हे हेमाडपंथी शैलीतील असून काळ्या दगडाचे आहे. भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागाने या मंदिराला संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित केले आहे. ===२. अकोला जिल्हा:=== * '''नरनाळा किल्ला:''' अकोला जिल्ह्याच्या अकोट तालुक्यात असलेला हा एक मजबूत डोंगरकिल्ला. या किल्ल्यामध्ये हिंदू आणि इस्लामिक स्थापत्यशैलीचे मिश्रण दिसून येते. * '''बाळापूर किल्ला:''' अकोला जिल्ह्याच्या बाळापूर येथे असलेला हा एक ऐतिहासिक किल्ला आहे, जो मुघल काळातील स्थापत्याचे एक उत्तम उदाहरण आहे. या किल्ल्याला औरंगजेबाच्या काळात विशेष महत्त्व होते. * '''राजेश्वर मंदिर:''' अकोला शहराच्या मध्यभागी असलेले हे भगवान शंकराला समर्पित प्राचीन मंदिर आध्यात्मिक शांतीसाठी ओळखले जाते. * '''काटेपूर्णा वन्यजीव अभयारण्य:''' अकोला आणि वाशीम जिल्ह्यांच्या सीमेवर असलेले हे अभयारण्य काटेपूर्णा जलाशयाच्या पाणलोट क्षेत्रात आहे. येथे विविध प्रकारचे पक्षी आणि वन्यजीव आढळतात, विशेषतः पाणथळ पक्ष्यांसाठी हे महत्त्वाचे आहे. ===३. बुलढाणा जिल्हा:=== * '''लोणार सरोवर:''' हे एक जागतिक स्तरावरील अद्वितीय भूगर्भीय स्थळ आहे. उल्कापातामुळे निर्माण झालेले हे खाऱ्या पाण्याचे सरोवर भूशास्त्रज्ञांसाठी आणि पर्यटकांसाठी एक मोठे आकर्षण आहे. येथील निसर्गरम्य परिसर आणि सभोवतालची मंदिरे पाहण्यासारखी आहेत. लोणार क्रेटर हे एक वन्यजीव अभयारण्य म्हणूनही घोषित केले आहे. * '''श्री संत गजानन महाराज मंदिर, शेगाव:''' महाराष्ट्रातील सर्वात प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्रांपैकी एक. येथे संत गजानन महाराजांची समाधी आहे. लाखो भाविक दरवर्षी या मंदिरात दर्शनासाठी येतात. * '''आनंद सागर, शेगाव:''' गजानन महाराज संस्थानने विकसित केलेले हे एक भव्य आध्यात्मिक आणि मनोरंजनात्मक केंद्र आहे. यामध्ये सुंदर बाग, कृत्रिम सरोवर, ध्यान केंद्रे आणि इतर आकर्षक गोष्टींचा समावेश आहे. * '''सिंदखेड राजा:''' राजमाता जिजाऊ भोसले यांचे जन्मस्थान. येथे लखुजीराव जाधव यांचा ऐतिहासिक राजवाडा आणि इतर प्राचीन अवशेष आहेत, जे मराठा साम्राज्याच्या इतिहासाशी जोडलेले आहेत. ===४. वाशीम जिल्हा:=== * '''पोहरादेवी मंदिर:''' बंजारा समाजाचे एक महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र. हे मंदिर संत श्री गुरू गोविंद महाराज यांना समर्पित असून, 'बंजारा समाजाची काशी' म्हणून ओळखले जाते. * '''बालाजी मंदिर, वाशीम:''' वाशीम शहरातील हे प्राचीन बालाजी मंदिर एक महत्त्वाचे धार्मिक स्थळ आहे. * '''अंतरिक्ष पार्श्वनाथ जैन मंदिर, शिरपूर जैन:''' हे एक प्राचीन आणि प्रसिद्ध जैन मंदिर आहे, जे जैन भाविकांसाठी पवित्र स्थान आहे. ===५. यवतमाळ जिल्हा:=== * '''[[टिपेश्वर अभयारण्य|टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्य]]:''' यवतमाळ जिल्ह्यातील पांढरकवडा तालुक्यात असलेले हे एक महत्त्वाचे वन्यजीव अभयारण्य आहे, जे वाघ, बिबट्या, अस्वल आणि इतर वन्यजीवांसाठी ओळखले जाते. निसर्गप्रेमींसाठी हे एक उत्तम ठिकाण आहे. * '''कळंब येथील चिंतामणी गणपती मंदिर:''' हे एक प्राचीन गणपती मंदिर आहे, जे भाविकांमध्ये लोकप्रिय आहे. * '''[[सहस्रकुंड धबधबा]]:''' यवतमाळ आणि नांदेड जिल्ह्याच्या सीमेवर (पैनगंगा नदीवर) असलेला हा एक सुंदर धबधबा आहे. पावसाळ्यात याचे सौंदर्य अधिकच वाढते. * रंगनाथ स्वामी मंदिर : हे प्राचीन मंदिर वणी येथे स्थित आहे.येथे मोठी यात्रा भरते. == भाषा == वर्तमान वऱ्हाड हा महाराष्ट्र राज्याचा भाग असून येथील कार्यालयीन व अधिकृत भाषा ही मराठी आहे. मराठीची [[वऱ्हाडी भाषा|वऱ्हाडी]] बोली ही या भागातील प्रमुख बोलीभाषा असून वऱ्हाडी व्यतिरीक्त मेळघाटात गवळी बोली सुद्धा बोलली जाते. गोंडी, कोलामी व कोरकू या द्रविड भाषाही या प्रदेशात काही ठिकाणी बोलल्या जातात. तसेच ऐतिहासिक काळापासून विविध प्रांतांतून स्थलांतरीत झालेल्या स्थायी व अस्थायी परप्रांतीयांकडून हिंदी, उर्दू, सिंधी, लंबाडी इत्यादी भाषाही बोलल्या जातात. ==हे देखील पहा== १.[[कोकण]]<br>२.[[खानदेश]]<br>३.[[मराठवाडा]]<br>४.[[वऱ्हाडी भाषा]]<br>५.[[मध्य प्रांत आणि वऱ्हाड]] [[वर्ग:वऱ्हाड]] 4xitcgfkb0c4mrngx5n6nbxt8j978fm 0 180208 2682409 2619659 2026-05-03T07:50:43Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682409 wikitext text/x-wiki "बॅंग-बॅंग क्लब" हे एका [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेतील]] [[छायाचित्रकार|छायाचित्रकारांच्या]] गटाचे अनौपचारिक नाव होते. हा गट इ.स.१९९० ते १९९४ च्या दरम्यान दक्षिण आफ्रिकेमध्ये कार्यरत होता. या कालखंडात [[दक्षिण आफ्रिकेमधील वर्णद्वेष|दक्षिण आफ्रिकेमध्ये वर्णभेदी धोरणे]] संपुष्टात आणून [[दक्षिण आफ्रिकेतील कृष्णवर्णीयांची समान मताधिकाराची चळवळ|कृष्णवर्णीयांना समान मताधिकार]] मिळवून देण्यासाठीच्या चर्चा सुरू होत्या, <ref name="बी.बी.सी. कालरेखा">[[दक्षिण आफ्रिकेतील कृष्णवर्णीयांची समान मताधिकाराची चळवळ|दक्षिण आफ्रिकेतील कृष्णवर्णीयांच्या समान मताधिकाराच्या]] चळवळीचा कालक्रम, संदर्भ: [[बी.बी.सी.]] आफ्रिका: २०१० [https://www.bbc.com/news/world-africa-14094918 South Africa profile - Timeline]</ref>. या चळवळीचे समर्थक असलेल्या [[इंकाथा मुक्ती दल]] ([https://www.ifp.org.za/ Inkatha Freedom Party]) व [[आफ्रिकी राष्ट्रीय कॉग्रेस]] ([https://www.anc.org.za/ African National Congress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150814171007/http://www.anc.org.za/ |date=2015-08-14 }}) या दोन राजकीय पक्षांच्या कार्यकर्त्यांमध्ये आधीपासूनच सशस्त्र चकमकी घडायला सुरुवात झाली होती <ref name="टाइम साप्ताहिक">[[टाइम साप्ताहिक]], दिनांक: २६ जानेवारी १९८७, खंड: १२९, अंक: ४, लेखक: [[जॉन ग्रीनवाल्ड]] [http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,963332,00.html South Africa The War of Blacks Against Blacks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309181951/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,963332,00.html |date=2016-03-09 }}</ref>. बॅंग-बॅंग क्लबच्या सदस्यांनी याच काळात (इ.स.१९९० ते १९९४) दक्षिण आफ्रिकेतील विविध उपनगरांमधून वृत्तांकणाची व छायाचित्रणाची जबाबदारी पार पाडली. या गटामध्ये मुख्यत: "[[केविन कार्टर]]", "[[ग्रेग मारिनोविच]]", "[[केन ऊस्टरब्रोएक]]" आणि "[[होआव सिल्वा]]" या चार छायाचित्रकार व [[पत्रकार|पत्रकारांचा]] समवेश केला जातो, तथापि, आणखीही काही पत्रकारांनी तसेच छायाचित्रकारांनी बॅंग-बॅंग क्लब सोबत काम केलेले आहे (ऊदाहणार्थ: [[जेम्स नाख्टवे]] आणि [[गॅरी बर्नार्ड]]). <ref name="द बॅंग-बॅंग क्लब"/>. बॅंग-बॅंग क्लबच्या कारकिर्दीवर आधारित असलेला [[बॅंग-बॅंग क्लब (चित्रपट)|याच नावाचा इंग्रजी चित्रपट]] २०१० साली प्रदर्शित झाला होता, [[स्टीव्हन सिल्व्हर]] हे या चित्रपटाचे [[दिग्दर्शक]] होते. <ref name="द बॅंग-बॅंग क्लब चित्रपट">[[द बॅंग-बॅंग क्लब (चित्रपट)]], दिग्दर्शक:[[स्टीव्हन सिल्व्हर]], साल: २०१० [https://www.imdb.com/title/tt1173687 The Bang-Bang club]</ref>. == इतिहास == बॅंग-बॅंग क्लब या नावाचा उगम दक्षिण आफ्रिकेतील "लिव्हिंग आफ्रिका" नावाच्या एका स्थानिक [[मासिक|मासिकातील]] लेखामधून झाला. या लेखामध्ये बॅंग-बॅंग क्लब मधील छायाचित्रकारांचे वर्णन होते, आणि लेखाचे नाव "बॅंग-बॅंग पापारात्सी" असे होते. यातील "बॅंग-बॅंग" हा शब्द बंदूकीचा आवाज दर्शवतो, परंतु "पापारात्सी" (एकवचन: पापारात्सो) या [[इटली|इटालीयन]] शब्दाचा अर्थ "प्रसिद्ध व्यक्तींचा पाठलाग करून, त्यांची छायाचित्रे काढून विकणारे छायाचित्रकार" असा होतो <ref name="डिक्शनरी">[[मॅरीयम-वेब्स्टर शब्दकोश]], [http://www.merriam-webster.com/dictionary/paparazzo paparazzo]</ref>. या शब्दाला असलेल्या नकारात्मक अर्थामुळे, होआव सिल्वा आणि ग्रेग मारिनोविच यांनी, लिव्हिंग आफ्रिका मासिकाच्या संपादकाला ([[ख्रीस मॅरीस]]) विनंती करून तो शब्द बदलण्यास भाग पाडले. आणि शेवटी हा गट "बॅंग-बॅंग क्लब" या नावाने ओळखला जाऊ लागला. <ref name="द न्यूयॉर्क टाईम्स">[[द न्यूयॉर्क टाईम्स]], दिनांक: २० ऑगस्ट २००९, लेखिका: [[सॅंड्रा रोआ]] [https://lens.blogs.nytimes.com/2009/08/20/showcase-38/?_r=0 Showcase: The Bang Bang Club (Part 1 of 2)]</ref><ref name="द बॅंग-बॅंग क्लब"/><ref name="अल-जझीरा">[[अल-जझीरा]], दिनांक: २४ जुलै २०१५, लेखक: [[ग्रेग मारिनोविच]] [http://www.aljazeera.com/indepth/features/2015/07/magazine-tales-bang-bang-club-south-africa-apartheid-marikana-150716090027541.html Magazine: Tales from The Bang Bang Club]</ref>. १८ एप्रिल १९९४ रोजी [[थोकोझा]] नावाच्या वस्तीमध्ये, राष्ट्रीय शांती सेना व आफ्रिकी राष्ट्रीय कॉग्रेसच्या कार्यकर्त्यांमध्ये झालेल्या गोळीबारात ३१ वर्षीय केन ऊस्टरब्रोएक मारले गेले आणि ग्रेग मारिनोविच गंभीर जखमी झाले. केन यांचा मृत्यू शांतीसेनेच्या गोळीमुळेच झाला आहे असे ग्रेग मारिनोविचचे मत होते. केन यांच्या मृत्यूला कोण कारणीभूत आहे हे शोधण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकी सरकारने १९९५ मध्ये एक समिती बसवली, त्या समितीने पुढच्या १५ महिण्यांमध्ये केन यांच्या मृत्यूचा अहवाल न्यायालयासमोर मांडला. या अहवालामध्ये राष्ट्रीय शांती सेनेच्या विरुद्ध पुरावे असूनही न्यायाधिशांनी "कोणालाही दोष देता येणार नाही" असा निकाल दिला <ref name="जेस्टोर">[[जर्नल ऑफ मॉडर्न आफ्रिकन स्टडीज]], दिनांक: मार्च १९९५, खंड: ३३, अंक: १, लेखक: [[डग्लस ॲंग्लीन]], [https://www.jstor.org/stable/161544 The Life and Death of South Africa's National Peacekeeping Force]</ref>. पुढे १९९९ मध्ये ग्रेग मारिनोविच आणि होआव सिल्वा यांची [[ब्रायन मखीजे]] नावाच्या राष्ट्रीय शांती सेनेच्या सैनिकाशी भेट झाली, ब्रायन यांच्या म्हणण्यानुसार केन यांचा मृत्यू राष्ट्रीय शांती सेनेच्या गोळीमुळेच झाला <ref name="द बॅंग-बॅंग क्लब">[[द बॅंग-बॅंग क्लब (पुस्तक)]], लेखक: [[ग्रेग मारिनोविच]] आणि [[होआव सिल्वा]], साल: २००० [https://books.google.de/books?id=_6cyzX7DzYkC&printsec=frontcover&dq=Marinovich+and+Silva+%282000%29&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Marinovich%20and%20Silva%20%282000%29&f=false The Bang-Bang club]</ref>. [[केविन कार्टर|२७ जुलै १९९४ रोजी केविन कार्टन यांनी जोहान्सबर्ग शहराजवळ आत्महत्या केली]]. २३ ऑक्टोबर २०१० रोजी [[अफगाणिस्तान|अफगाणिस्तानमधल्या]] [[कंदहार]] शहरात झालेल्या [[भूसुरूंग|भूसुरूंगाच्या]] स्फोटामध्ये सिल्वा यांनी आपले दोनही पाय गमावले. सिल्वा हे त्यावेळी [[अमेरिकेचे सैन्य|अमेरिकेच्या सैन्य दलासोबत]], [[अफगाणिस्तानचे युद्ध|अफगाणी युद्धाचे]] वार्तांकन करत होते. <ref name="संडे टाइम्स">[[संडे टाईम्स]], लेखक: [[रोवान फिलिप]], दिनांक: २४ ऑक्टोबर २०१० [https://www.timeslive.co.za/sundaytimes/2010/10/24/war-photographer-maimed-in-blast War photographer maimed in blast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105033044/http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/2010/10/24/war-photographer-maimed-in-blast |date=2012-11-05 }}</ref>. == पुरस्कार == बॅंग-बॅंग क्लबच्या सदस्याना विविध पुरस्कार मिळालेले आहेत. १९९० साली ग्रेग मारिनोविच यांनी [[लिंडसे त्शबालाला]] नावाच्या इंकाथा मुक्ती दलाच्या कार्यकर्त्याच्या हत्येचे छायाचित्र काढले <ref name="सी.एन.एन.">[[सी.एन.एन. वृत्तसंस्था]], लेखक: [[टॉम कोहेन]], दिनांक: २१ एप्रिल २०११ [https://edition.cnn.com/2011/US/04/21/conflict.journalists.bang.bang.club/ Photographing the horrors of conflict] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305142650/https://edition.cnn.com/2011/US/04/21/conflict.journalists.bang.bang.club/ |date=2016-03-05 }}</ref>. या छायाचित्रासाठी त्यांना १९९१ सालचा [[पुलित्झर पुरस्कार]] मिळाला <ref name="पुलित्झर पुरस्कार">[[पुलित्झर पुरस्कार]], १९९१ सालच्या पुलित्झर पुरस्कार विजेत्यांची यादी [https://www.pulitzer.org/awards/1991 1991 Winners and Finalists]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. त्याचप्रमाणे बॅंग-बॅंग क्लबचे आणखी एक सदस्य, [[केविन कार्टर|केविन कार्टर यांनी, मार्च १९९३ मध्ये सुदानी दुष्काळाचे स्वरूप दाखवणारे एक छायाचित्र काढले, या छायाचित्रामध्ये "कुपोषणाने बाधीत झालेली एक सुदानी मुलगी व तीच्या मागावर असलेले एक गिधाड" असा प्रसंग छायांकित केला होता. या छायाचित्रासाठी केविन यांनाही १९९४ सालचा पुलित्झर पुरस्कार मिळाला]]. == इतर सांस्कृतिक संदर्भ == *इ.स. २००० साली ग्रेग मारिनोविच आणि होआव सिल्वा यांनी बॅंग-बॅंग क्लबच्या अनुभवांवर आधारित "द बॅंग-बॅंग क्लब: स्नॅपशॉटस् फ्रॉम अ हिडन वॉर" नावाचे एक इंग्रजी पुस्तक लिहिले <ref name="द बॅंग-बॅंग क्लब"/>. *[[स्टीव्हन सिल्व्हर]] या [[दिग्दर्शक|दिग्दर्शकाचा]], २०१० साली प्रदर्शित झालेला [[द बॅंग-बॅंग क्लब (चित्रपट)]] हा इंग्रजी चित्रपट मारिनोविच आणि सिल्वा यांच्या पुस्तकावर आधारीत आहे <ref name="द बॅंग-बॅंग क्लब चित्रपट"/>. *केविन कार्टर यांच्या आयुष्यावर आधारीत असलेला [[द लाईफ ऑफ केविन कार्टर: कॉजॅलिटी ऑफ द बॅंग-बॅंग क्लब]] या नावाचा माहितीपट २००४ साली प्रदर्शित झालेला आहे, ज्याला २००६ सालच्या [[ऑस्कर पुरस्कार|ऑस्कर पुरस्कारांसाठीचे]] नामांकनही मिळाले होते <ref name="माहितीपट">[[द लाईफ ऑफ केविन कार्टर: कॉजॅलिटी ऑफ द बॅंग-बॅंग क्लब (माहितीपट)]], दिग्दर्शक: [[डॅन क्राऊस]] [https://www.imdb.com/title/tt0439676/]</ref>. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकी छायाचित्रकार व पत्रकार]] [[वर्ग:युद्ध छायाचित्रकार]] [[वर्ग:बॅंग-बॅंग क्लब]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचा इतिहास]] nic8996emaofrr3oagvz1lmwfq5y3un 0 186053 2682311 2344474 2026-05-02T16:30:05Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682311 wikitext text/x-wiki '''गौतमी एक्सप्रेस''' ही [[भारतीय रेल्वे]]ची [[काकीनाडा बंदर रेल्वे स्थानक|काकीनाडा बंदर]] ते [[सिकंदराबाद रेल्वे स्थानक|सिकंदराबाद जंक्शन स्टेशन]] दरम्यान धावणारी रेल्वे गाडी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://railenquiry.in/runningstatus/12737|title=गौतमी एक्सप्रेस लाइव्ह चालू स्थिती|प्रकाशक=रेलइनक्वायरी.इन|दिनांक=१४ ऑक्टोबर २०१५}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> या गाडीला [[गोदावरी नदी]]ची उपनदी असलेल्या [[गौतमी नदी]]चे नाव दिलेले आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.cleartrip.com/trains/12737 |title=गौतमी एक्सप्रेस रेल्वे मार्ग |प्रकाशक=क्लिरट्रिप.कॉम |दिनांक=१४ ऑक्टोबर २०१५ |accessdate=2015-10-14 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014307/http://www.cleartrip.com/trains/12737 |url-status=dead }}</ref> [[File:Goutami Express at Moula Ali.jpg|thumb|right|260px|गौतमी एक्सप्रेस]] [[File:Goutami Express (Kakinada - Lingampalli) Route map.png|thumb|right|260px|गौतमी एक्सप्रेस मार्गे]] ==इतिहास== गौतमी सुपरफास्ट एक्सप्रेस ही गाडी [[दक्षिण मध्य रेल्वे]]च्या प्रसिद्ध गाड्यांपैकी एक समजली जाते. हिची पहिली धाव [[३ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८७]] रोजी झाली. या गाडीला [[हैदराबाद रेल्वे स्थानक|हैदराबाद]] आणि [[विशाखापट्टणम रेल्वे स्थानक|विशाखापट्टणम]] दरम्यान धावणाऱ्या [[गोदावरी एक्सप्रेस]]ची जुळी गाडी समजतात. या गाडीला २००७ साली सुपरफास्ट एक्सप्रेसचा दर्जा दिला गेला. त्यावेळी तिचे मूळचे ७०४७/७०४८ हे गाडी क्रमांक बदलून १२७३७/१२७३८ हे क्रमांक दिले गेले<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://indiarailinfo.com/train/gowthami-sf-express-12738-sc-to-coa/510|title=गौतमी एक्सप्रेस २७३८|प्रकाशक=इंडियारेलइन्फो. कॉम|दिनांक=१४ ऑक्टोबर २०१५}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://indiarailinfo.com/train/gowthami-sf-express-12737-sc-to-coa/510|title=गौतमी एक्सप्रेस २७३७|प्रकाशक=इंडियारेलइन्फो.कॉम |दिनांक=१४ ऑक्टोबर २०१५}}</ref> गौतमी सुपरफास्ट एक्सप्रेस ही आंध्र प्रदेशच्या तटीय जिल्ह्यांचे हैदराबादशी अंतर कमी करण्याचे साधन समजली जाते. या गाडीतील डबे नेहमी स्वच्छ असल्याची ख्याती आहे.{{दुजोरा हवा}} == रचना == रोज २४ डबे असलेली ही गाडी भारतीय रेल्वेमधील सर्वाधिक लांबीच्या गाड्यांपैकी एक आहे. तिला ४ वातानुकूलित, १५ शयनयाने ३ द्वितीय श्रेणी सामान्य डबे आणि २ सामानवजा दुरुस्ती उपकरणांचे डबे असतात. या गाडीला [[इरोड]] येथे WAP4 प्रकारचे इंजिन लागते.. या एकाच इंजिनाच्या मदतीने ही गाडी काकीनाडा बंदर (COA) ते विजयवाडा (BZA)पर्यंत धावते. विजयवाडा येथून सिकंदराबादपर्यंत या गाडीला लल्लागुडा येथे WAP7 इंजिन लावले जाते. क्वचित WAP7 उपलब्ध नसल्यास WAP4 इंजिन लावण्यात येते. == दुर्घटना व अपघात == जुलै २००८ मध्ये गौतमी एक्सप्रेसच्या एका डब्यात दुपारी अचानक शॉर्ट सर्किट होउन आग लागली. जागे झालेल्या प्रवाशांनी आपात्कालीन साखळी ओढता गाडीची गती मंदावली. त्यावेळी प्रवाशांनी गाडीतून बाहेर उड्या टाकल्या. आगीमुळे आणि उड्या मारताना ४० प्रवासी या दुर्घटनेत दगावले. ही घटना [[वरंगळ जिल्हा|वरंगळ जिल्ह्यातील]] केशमुद्रा स्टेशन ओलांडत असताना दुपारी १:०७ वाजता घडली. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या]] [[वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे वाहतूक]] joncrsvtdwv002ibo91242kdww9vgxz 0 195575 2682400 2681361 2026-05-03T05:11:09Z ~2026-26887-42 182760 2682400 wikitext text/x-wiki [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]<nowiki/>तील '''हिंदू-गवळी समाज''' हा प्रामुख्याने उत्तर कोकणात राहणारा समाज आहे. मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी भागात गवळी समाजाची लोकसंख्या मोठी आहे. महाराष्ट्रात त्यांच्या गोपालन (गाय) व्यवसायावरून त्यांना गवळी असे म्हणले गेले, तरी त्यांचा महाराष्ट्रातील प्रमुख व्यवसाय शेती हाच आहे.गवळी समाजाच्या अनेक उपजाती आहेत,“गवळी" ही "यादव" समाजातील एक महत्त्वाची व प्रमुख उपजात आहे.”, ज्यांचा संबंध यादव कुळा शी जोडला जातो आणि "भगवान श्रीकृष्णा" चे वंशज मानले जाते, [[चित्र:SRI fields left almost dry.jpg|इवलेसे| भातशेती ]] [[File:Agrees, or Salt Cultivators of Salsette (9842277595).jpg|thumb|Agrees, or Salt Cultivators of Salsette ]] कोकणपट्टीतील भूमीपुत्र गवळी, कुणबी, आगरी या शेतकरी जातींचा पारंपरिक पोशाख.'''.''' कमरेला रुमाल नेसलेला, खांद्यावर घोंगडी, विशेष प्रसंगी धोतीर (धोतर) नेसल्यास ढोपरापर्यंतच, डोक्याला गवारीटोपी, पागोटे, पगडी किंवा मुंडासे, कानात वाळ्या-भिकबाळी, गळ्यात गोफ, पायात जाड करकरीत वहाणा, कमरेवर आकडी आणि कोयती सदोनीत अडकवलेली असा पुरुषांचा भारी रुबाब. स्त्रियांमध्ये नाकात मोठीनथ, कानात कुड्या कानपट्ट्या बुगडया, हातात पाटल्या/ गोठ, गळ्यात गळसरी-गाठवण-पुतळीहार, पायात जोडव्या तोडे, कपाळावर गोल मोठे ठसठशीत कुंकू किंवा कुंकवाची जाडसर आडवी चिरी, डोईवर वेणी किंवा सुवासिक रानफुले खोचलेली यासारख्या सौंदर्यालंकारासोबतच ढोपरापर्यंतच लुगडे नेसण्याची पद्धत प्रचलित. त्याला 'मांडकास नेसणे’ असेही म्हणतात. तांदळाची भाकरी, भात, मळ्यातल्या भाज्या, सुकीमासळी हे नियमित अन्न. भाताची खीर, चामट्या, पानगे, उकडीचा शेंगा-दिवे, नेवऱ्या, मुगवऱ्या, फेण्या पापड्या, तांदळाची बोरं, गोडाचेवडे (पोल्या) हे गवळी चे सणासुदीचे पारंपरिक खाद्य. एकेकाळी भाता सोबत नाचणी, वरी, हारीक ही धान्ये आणि कडधान्ये, भाजीपाला पिकवणारा भूमीपूत्र समाज. == स्थान == मुंबई, पालघर, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर या जिल्ह्यांत गवळी समाजाची मोठी लोकसंख्या आहे. याशिवाय पुणे, सोलापूर, धाराशिव (उस्मानाबाद), जालना, अहमदनगर, लातूर, धुळे, नाशिक, मालेगांव,हिंगोली, नांदेड, परभणी, अमरावती, बुलडाणा, जळगाव, अकोला इत्यादी जिल्ह्यांत देखील गवळी समाज आहे. == इतिहास == मूळ सोमवंशी (चंद्रवंशी) क्षत्रिय हिंदू-गवळी जमातीच्या उपजाती वेगवेगळ्या असल्या, तरी '''श्रीकृष्ण''' हा त्यांचा महापुरुष आहे. '''श्रीकृष्ण "यदु कुळा"'''('''यदुवंशी''') होते. त्यांची वसाहत मथुरेच्या प्रदेशात होती. पुढे चंद्रवंशी तील यादव यमुनेच्या काठी येऊन राहू लागले. त्यांनी शेती आणि गोपालन सुरू केले. तत्कालीन राजकारणा मध्येही त्यांना महत्त्वाचे स्थान मिळाले. महाभारत कालखंडामध्ये त्यांनी मानाचे स्थान मिळवले होते. चंद्रवंशी वंश (ज्याला सोमवंशी किंवा चंद्र राजवंश असेही म्हणतात) हा चंद्रदेवा पासून उद्गम झाला पुढे हा वंश दोन प्रमुख शाखांमध्ये विभागला गेला—राजा यदूच्या वंशातून निर्माण झालेला "'''यदुवंश'''" ('''यदुवंशी''') आणि राजा पुरूच्या वंशातून उदयास आलेला पुरूवंश.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2025-11-18|title=Lunar dynasty|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lunar_dynasty&oldid=1322864234|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> श्रीकृष्णाच्या काळात अंधक, कुकर, दाशीह, भोज, भौम, यादव आणि वृष्णी असे सात सोमवंशीय (चंद्रवंशी) राजे राज्य कारभार करत होते. या सर्व राज्यांमध्ये यादवकुळ प्रबळ आणि बलवान होते. त्या काळामध्ये काही विध्वंसक वृत्तीच्या व्यक्ती होत्या. त्यांनी समाजावर जुलूम सुरू केला होता. त्यांमध्ये कंस, कौरव, जरासंध आणि शिशुपाल इत्यादी होते. जरासंधाच्या त्रासाला कंटाळून अंधक, यादव आणि वृष्णी हे वंश मथुरेलगतचा परिसर सोडून सौराष्ट्रात गेले. प्रबळ असलेले राजे मथुरेतच राहिले, तर अन्य राजे आणि लोक स्थलांतरित झाले. श्रीकृष्णांच्या निधनानंतर यादव कुळातील राजे आपापसात भांडू लागले आणि त्यांतून यादवी माजली त्यात यादवकुळाचा भयंकर संहार झाला. त्यातून काही यादव सौराष्ट्रातून निघून समुद्रमार्गे व भूमार्गे महाराष्ट्राच्या दिशेने आले आणि येथील लोकसंस्कृतीशी समरस झाले. * त्यापैकी प्रमुख जमातीची ओळख आणि सद्यस्थिती अशी आहे. :- ही प्राचीन कृषिप्रधान जमात सर्व भारतात परसली तसेच हजारो वर्षांपूर्वी महाराष्ट्राच्या वसई आणि दाभोळ या बंदरांवर आणि तिथून उर्वरित कोकणात पसरली अनेक वर्षे या परिसरात वास्तव्य केल्यानंतर ही जमात येथील संस्कृतीशी समरस झाली. महाराष्ट्रात ठाणे, रायगड आणि रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांमध्ये बहुसंख्येने असलेली ही जात प्रामुख्याने खाडीकिनारी व नदीकिनारी भागातील भातशेतीच्या तसेच डोंगरी भातशेतीच्या प्रदेशात वास्तव्य करून आहे. प्राचिन काळापासून गवळी हे महाराष्ट्रात ले मूळ रहिवासी आहेत. महाराष्ट्रात ज्ञात इतिहास इ.स. पूर्व २५० अर्थात मौर्य/अशोकाच्या काळापर्यंत जातो. प्राचीन काळात कोकणच्या किनारपट्टीवर अनेक बंदरे भरभराटीला आली होती. आफ्रिका, भूमध्यसमुद्रापासून ते रोमन साम्राज्यापर्यंतचे व्यापारी येथून समुद्रमार्गाने भारतात येत होते. कोकण विभागावर शिलाहार, मौर्य, शक, राष्ट्रकुट, सातवाहन, वाकाटक, बहमनी सुलतान, आदिलशाही, मुघल, सिद्दी, '''मराठेशाही''' आणि त्यानंतर स्वातंत्र्यापर्यंत ब्रिटिशांची राजवट होती. डच, पोर्तुगिज आणि ब्रिटिशांच्या कोकण किनारपट्टीवर वसाहती होत्या. स्वातंत्र्यापर्यंत कोकणावर ब्रिटिशांचे राज्य असले, तरीही सावंतवाडी, मुरुड-जंजिरा, जव्हार अशी संस्थानेही येथे होती. कोकणचा प्रदेश हा जास्तकरून शिलाहारांच्या ताब्यात होता. त्यांची राजधानी स्थानक म्हणजे ठाणे येथे होती. '''<big>देवगिरीचे यादव :</big>''' देवगिरी यादव राजघराणे (इ.स. ८५० - इ.स. १३१७), यांना सेवुण/सेऊण राजवंश असेही म्हणले जात होते. हे महाराष्ट्रातील प्राचीन पूर्वमध्ययुगीन काळातील राजघराणे होते.देवगिरी यादवांचे साम्राज्य नर्मदा नदीपासून तुंगभद्रा नदीपर्यंत पसरले होते. यादव घराण्यातील राजांच्या सापडलेल्या शिलालेखात त्यांची बिरूदे, हे राजघराणे महाभारत कालीन श्रीकृष्णांचे वंशज असण्यासंबंधाने असल्याची आढळतात. यादवांचे राज्य महाराष्ट्र, उत्तरकर्नाटक आणि मध्यप्रदेशच्या काही भागात पसरलेले होते. सुरुवातीच्या काळात ते चालुक्यांचे मित्र असावेत, असे दिसते.चालुक्यांच्या दुर्लक्षित प्रशासनामुळे पुढे ते सुबाहूच्या कारकिर्दीत स्वतंत्र सम्राट झाले. सुबाहू यांनी साम्राज्य व्यवस्थापनासाठी वारंगळ व हाळेबीड येथे उपराजधान्या स्थापून आपल्या दोन्ही मुलांना तिकडे पाठवले.त्यांचाच वंशज असणाऱ्या भिल्लम याने देवगिरी येथे राजधानी स्थापन केली. सिंघनदेव यादवांनी अनेक मंदिरे बांधली. हेमाडपंथी पद्धतीची बांधकाम हे यादव काळातील मानले जाते.यादव काळात या शैलीला वेगळे नाव होते. पुढे मूळचा यादवकुलीन सम्राट रामदेवराव यादव यांच्या दरबारी असणारा हेमाड पंडिताने स्वतःचे नाव त्या शैलीला दिले.सिंघणदेव (द्वितीय) आणि राजा महादेव यादव यांच्या काळात या राज्याची भरभराट झाली.सिंघणदेव यादव सम्राटांची तुलना महान सम्राटांशी होऊ शकते, सिंघणदेवच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रजा सुखी होती.१ले मराठी साम्राज्य हे यादवराजांनी जन्माला आणले यात सिंघणदेव राजाचा अमूल्य वाटा आहे, त्याच्याच नावाने आजचे सातारा जिल्ह्यातील शिंगणापूर हे गाव हे अजरामर झाले.शिखर शिंगणापूर चे महादेव मंदिर सिंघणदेवांनी बांधले, सिंघणवरून शिंगणापूर झाले.यादव राजवंशाचा शेवटचा सम्राट शंकरदेेव होय, तर त्यांचे वडिल रामचंद्राच्या यांच्या काळातच मराठी भाषेला राजाश्रय मिळाला.त्यांचा पराभव अल्लाउद्दिन खिलजी व मलिक काफूरने त्यांना फितूरीने केला. रामचंद्रदेव रायांचे जावई व सेनापती हरपालदेव यांची क्रूर हत्या करून त्यांना देवगिरीच्या प्रवेशद्वाराला टांगून ठेवले होते.इ.स.च्या १३व्या शतकाच्या प्रारंभी '''देवगिरीच्या यादवां''' नी कोकणचा ताबा मिळवला होता. देवगिरीचा पाडाव झाला त्या वेळीही ठाणे यादवांच्या आधिपत्याखाली होते. देवगिरीच्या पराभवानंतर रामदेवराय यांचा दुसरा मुलगा बिंबराज (भीमदेव) यादव कोकणात आला. यादव-गवळी यांना '''<nowiki/>'देवगिरीचे यादव'''<nowiki/>' असेही ओळखले जाते. [[चित्र:Map of the Yadavas.png|इवलेसे|सेऊना (यादव) साम्राज्य [1187 ते 1317]]] [[चित्र:Aurangabad - Daulatabad Fort (95).JPG|इवलेसे|देवगिरी किल्ला ]] '''महाराष्ट्रात राहणारे हे यादव शुद्ध क्षत्रिय त्यांच्या पिढीजात धंद्यावरून त्यांना ” गवळी ” हे नामाभिधान पडून त्यांची वेगळीच जात निर्माण झाली.''' महाराष्ट्रात यादव- गवळी ही जी अलग अशी जात दिसून येते त्याचे मुख्य कारण हेच कि, त्यांनी क्षात्रवृत्ती किंचित बाजूला ठेवली व साधारण शेतकऱ्यांप्रमाणे राहू लागले. '''<big>पोट-जाती</big>''' '''-''' यादव गवळी अहिर गवळी कुणबी गवळी नंद गवळी गवलान गवळी गोल्ला गवळी ग्वालवंशी गवळी ग्वाला गवळी गोपाळ गवळी गोलेवार गवळी लाड गवळी हणबर गवळी शेती व गोपालन हा मुख्य धंदा आणि यादवी युद्धामुळे कायमची भरलेली धडकी यामुळे त्यांनी दुर्गम अशा अपरांत म्हणजेच महाराष्ट्रात वसाहती करण्यास सुरुवात केली. परंतु मूळ पिंड हा क्षात्रवृत्तीचा असल्यामुळे ते ज्या ठिकाणी वसाहत करून राहिले त्या त्या ठिकाणी आपले वर्चस्व स्थापिले. यादव कुळी गवळी समाज गुलामी वृत्तीने केव्हाच राहिला नाही किंवा दास्यवृत्ती स्वीकारून इतरांची सेवा केली नाही.जरी गवळीं ना अनेक वेगवेगळ्या जातींच्या उप-जातींमध्ये वर्गीकृत केले आहे - अहिर गवळी (यादव जातीची उप-जाती ) तर हनबर गवळी, सिंगाजी गवळी आणि लिंगायत गवळी हे यादव-अहिर गवळीं पेक्षा वेगळे आहेत.मराठा आणि कुणबीं सोबत अहिर गवळी हे मराठा जातीच्या सहयोगी जातींपैकी एक मानले जातात आणि भूतकाळात त्यांचा मराठा रेजिमेंटमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. '''<big>गवळी लोकांतील आडनावे</big>-''' गवळी, यादव, यादवराव, जाधव, जाधवराव,अहिर, अहिरराव,अहिरवार, गोलेवार, ग्वाला,गोपाल, गोल्ला,अहिर, पंचखजुरीवाले, खाकीवाले, बंजारीवले, कजलीवाले, टेकळेवाले, देवावाले, गोखले, कापसिवाले, बाडेवाले, गोकुलवाले, गोकुले, रिन्दकवाले, संतवाले,, देवर्षी,परळकर,अलंकर, अवधूत, कविस्कर, काटकर, काते, किलजे, केलस्कर, केसरकर, कोटकर, खताडे, खरपुडे, खेडेकर, गायकर, घाटवळ, घोले, चाचे, चिले, चोगले,चौकेकर, टोपरे, ठसाळ, डाकरे, डिगे, ढगे, तटकरे, तळकर, तांबडे, दर्गे, दळवी, दहीहंडे, दिवेकर, दुखले, धुमाळ, मेहेतर, पायकर, रायकर,साखरले, दुर्गावळे, कोदेरे, नटे, पंदेरे, परलकर, औरंगे, घुले, पवार, पागार, पाडगे, बांडागळे, बाठे, बिरवटकर, बिरवाडकर, बोबडे, बोरे, भालेकर, भास्कर, भुरण, भेरले, भोजने, महागावकर, महाडीक, माटे, मिरगळ, मोडशिंग, सारंगे, राईन, रायगवळी, लटके, लाड, वरणकर, वरेकर, वाजे, शिंदे, साठे, हिरणवाळे, खडके, येवले, हेकडे, भाकरे, शेळके, शनवारे, चावंडे, काळे, गायन, सुडस्कर, बावस्कर, निखाडे, तोटे, भक्ते, आलोकर, घाटोळ, पाटणकर, घुमारे,कापदुले,आसोले , चौधरी, लंगोटे, यमगवळी, खोपेकर,मोरळे, कस्तुरे, मेटकर, पाटणकर, बावस्कर, वाघमारे, खंडेलवाल, पटोरकर, शेळेकर,राणीया, ठाकरे, मुंडे, रेचे, येवले, पाठणकर, ढावकर, काळा, बामळेकर, पोटे, पोकळे, भक्ते, घाटोळ, अलोकार, डंमाले इ. [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:मराठी समाज]] stejqhhw4ow10amhzbpzh9w54kk0zkp 0 198606 2682307 2556608 2026-05-02T16:20:43Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682307 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''गोवर्धनराम माधवराम त्रिपाठी''' (२० ऑक्टोबर १८५५ - ४ जानेवारी १९०७) हे १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात आणि २० व्या शतकाच्या सुरुवातीचे [[गुजराती भाषा|गुजराती भाषेतील]] कादंबरीकार होते. ते त्यांच्या चार खंडांच्या कादंबरी ''सरस्वतीचंद्र'' साठी ओळखले जातात, जी [[गुजराती साहित्य|गुजराती साहित्यातील]] उत्कृष्ट कलाकृतींपैकी एक म्हणून प्रसिद्ध आहे. ही कादंबरी १९ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात गुजरातच्या जीवनाचे प्रतिनिधित्व करते.<ref name="Malhotra2005">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=Z0v8xZwx2OIC&pg=PA290|title=Encyclopaedic Dictionary of Asian Novels and Novelists: A-I|last=R. P. Malhotra|publisher=Global Vision Publishing House|year=2005|isbn=978-81-8220-067-8|location=New Delhi|page=290|access-date=15 March 2018}}</ref> २०१६ मध्ये त्रिपाठी यांचे चित्र असलेल्या टपालतिकिटाचे प्रकाशन झाले.<ref name="DeshGujarat 2016">{{cite web|url=http://deshgujarat.com/2016/04/27/gujarat-cm-releases-postal-stamp-of-shri-govardhanram-tripathi/|title=Gujarat CM releases postal stamp of Shri Govardhanram Tripathi|date=27 April 2016|website=DeshGujarat|access-date=14 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://philamirror.info/2016/04/28/stamp-released-on-gujrati-writer-govardhanram-tripathi/|title=Stamp Released on Gujrati Writer Govardhanram Tripathi|date=28 April 2016|website=PhilaMirror}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://anandibenpatel.com/en/gujarat-cm-launches-postal-stamp-memory-shri-govardhanram-tripathi/|title=Gujarat CM launches postal stamp in the memory of Shri Govardhanram Tripathi - Official Website of Gujarat Chief Minister &#124; SMT Anandiben Patel|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501160550/http://anandibenpatel.com/en/gujarat-cm-launches-postal-stamp-memory-shri-govardhanram-tripathi/|archive-date=1 May 2016|access-date=2 May 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:गुजराती लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १९०७ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १८५५ मधील जन्म]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] hla6hfr01bi7hmxx1jcgn615gnmaxou 0 219561 2682366 2680314 2026-05-02T21:36:20Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 5 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682366 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ट्रॉपिक एर''' ही [[बेलीझ]]मधील विमानवाहतूक कंपनी आहे. [[बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बेलीझ सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] मुख्य ठाणे असलेली ही कंपनी बेलीझ, [[मेक्सिको]], [[होन्डुरास]] आणि [[ग्वातेमाला]]मधील १८ शहरांना विमानसेवा पुरविते. ट्रॉपिक एर बेलीझ सिटीतून पर्यटकांच्या सहलीही आयोजित करते. == गंतव्यस्थाने == {| class="wikitable sortable" ! देश ! शहर ! विमानतळ ! संदर्भ |- | rowspan="9" | [[बेलीझ]] || [[ॲम्बरग्रीस के]] || [[जॉन ग्राइफ II विमानतळ]] || rowspan="9" | <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/destinations/ |title=Tropic Air Destinations |publisher=Tropic Air |language=en }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="2" | [[बेलीझ सिटी]] || [[सर बॅरी बोवेन म्युनिसिपल विमानतळ]] |- | [[फिलिप एस. डब्ल्यू. गोल्डसन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | काय कॉल्कर || [[काय कॉल्कर विमानतळ]] |- | कोरोझाल || [[कोरोझल विमानतळ]] |- | [[डांग्रिगा]] || [[डांग्रिगा विमानतळ]] |- | [[प्लासेंतिया]] || [[प्लासेंतिया विमानतळ]] |- | [[पुंता गोर्दा (बेलीझ)|पुंता गोर्दा]] || [[पुंता गोर्दा विमानतळ (बेलीझ)|पुंता गोर्दा विमानतळ]] |- | [[सान पेद्रो (बेलीझ)|सान पेद्रो]] || [[सान पेद्रो (बेलीझ) विमानतळ|सान पेद्रो विमानतळ]] |- | [[ग्वातेमाला]] || [[ग्वातेमाला सिटी]] || [[ला ऑरोरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.aviation24.be/airlines/tropic-air-belize-launches-service-to-guatemala-city/ |title=Tropic Air launches service to Guatemala City |language=en }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="2" | [[हाँडुरास]] || [[रोआतान]] || [[जुआन मॅन्युएल गॅल्व्हेझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || rowspan="2" | <ref>{{Cite web |url=https://sanpedrosun.com/travel-and-tourism/2022/11/17/tropic-air-announces-service-to-san-pedro-sula-honduras/ |title=Tropic Air announces service to San Pedro Sula |language=en }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[सान पेद्रो सुला]] || [[रॅमन विलेडा मोरालेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] |- | [[मेक्सिको]] || [[कान्कुन]] || [[कान्कुन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-to-resume-cancun-mexico-service/ |title=Tropic Air to resume Cancun service |language=en }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[एल साल्वादोर]] || [[सान साल्वादोर]] || [[एल साल्वादोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || <ref>{{Cite web |url=https://www.tropicair.com/tropic-air-announces-new-service-to-san-salvador/ |title=Tropic Air announces new service to San Salvador |language=en }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ==ताफा== [[File:Tropic Air, Belize International Airport (8455462314).jpg|thumb|ट्रॉपिक एरचे [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]]]] या कंपनीच्या ताफ्यात १५ छोटी विमाने आहेत.<ref>{{Cite news|url=https://www.tropicair.com/en/about-tropic/|title=About Tropic Air|newspaper=Tropic Air|language=en-US|access-date=2020-09-17}}</ref> {| class="wikitable" |- ! प्रकार !! संख्या |- | [[सेसना २०८ कॅरॅव्हॅन]] || ११ |- | [[गिप्सलॅंड जीए८ एरव्हॅन]] || २ |- | [[सेसना १८२]] || २ |- | [[सेसना १७२]] || १ |- | [[डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] || १ (भाड्याने घेतलेले) |} यांशिवाय गरजेप्रमाणे एक [[डी हॅविलँड कॅनडा डीएचसी-६ ट्विन ऑटर]] प्रकारचे हेलिकॉप्टर भाड्याने घेउन वापरले जाते.<ref>{{cite journal|title=Global Airline Guide 2016 (Part One)|journal=Airliner World|issue=October 2016|page=7}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:बेलीझमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:इ.स. १९७९ मधील निर्मिती]] f2rbvi1mxj9mrzustspwy4cx0w3o2hz 0 229082 2682357 2397727 2026-05-02T20:53:32Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682357 wikitext text/x-wiki [[File:Wedge tailed eagle in flight05.jpg|thumb|टकला गरुड]] '''टकला गरुड''' पक्षाला शिकारी पक्षी म्हणून ओळखले जाते. टकला गरुड हा १७८२ पासून अमेरिकेचा राष्ट्रीय पक्षी आहे. अमेरिकेमध्ये ह्या पक्षाला संरक्षण देण्यात आले आहे. टकला गरुडचे पंख मोठे असतात. नर आणि मादी एकसारखे असतात. हे गरुड [[कॅनडा]] आणि [[अलास्का]] यांपैकी सर्वात जवळ असलेली [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] आणि [[उत्तर मेक्सिको]] आढळतात. हे गरुड मोठ्या प्रमाणावर खुल्या पाण्याच्या जवळ आढळतात आणि जेथे भरपूर अन्नधान्य आणि घनदाट झाडे आहेत तेथे यांचे वास्तव्य असते. १२ जुलै १९९५ रोजी अमेरिकेच्या लुप्त होणाऱ्या प्रजातींच्या यादीतून ही प्रजाती काढून टाकण्यात आली आणि धोकादायक प्रजातींच्या यादीत टाकण्यात आले. अमेरिकेतील बहुतेक ठिकाणी आढळतात, जगभरात गरुडांच्या ६० पेक्षा जास्त जाती आहेत. दर महिन्याला 30 मैलांचा सरासरी दराने वेगाने प्रवास करणारे गरुड प्रवास करतात. १० जानेवारी हा जागतिक [[गरुड बचाव दिवस]] म्हणून पाळला जातो. ==शरीर रचना== [[File:Back to the Six Mile Lake eagles (Haliaeetus leucocephalus)."feed me mom". (19159890706).jpg|thumb|Adult and chick]] [[File:Haliaeetus leucocephalus MHNT.ZOO.2010.11.96.5.jpg|thumb|''Haliaeetus leucocephalus'']] टकला गरुडचे डोके हे पांढऱ्या रंगाचे तर शरीर हे पूर्ण गडद तपकिरी रंगाचे असते. त्यांची शेपटी पांढऱ्या रंगाची असते. चोच, पाय चमकदार पिवळ्या रंगाचे असतात. गरुडांच्या चोचीदेखील इतर शिकारी पक्ष्यांसारख्या मोठ्या व बळकट असतात. त्यांच्या बाकदार चोचींमुळे त्यांना मांस फाडणे सोपे जाते. गरुडांचे पाय व पंजे भक्ष्य पकडण्यासाठी बळकट असतात. टकला गरुडाच्या पंखाचा फैलाव सुमारे सहा फुट असतो. आकाशात उंच उडणाऱ्या गरुडांचे पंख मात्र भरारी घेण्यासाठी लांब असतात आणि शेपूट तोकडी असते. त्यामुळे हवेत तरंगणे त्यांना सोपे जाते परंतु झेप घेणे मात्र तुलनेत थोडे कठीण जाते. गरुडाचे पंजे आणि नख्या सुद्धा बळकट असतात ज्यांचा उपयोग भक्ष्य पकडण्यासाठी आणि जखडून ठेवण्यासाठी होतो. चोच मोठी आणि आकड्यासारखी असते. टकला गरुडला सामान्यपणे ४० मैल पर्यंत उडता येऊ शकते, परंतु शिकार साठी सूर मारत असताना ते १०० च्या गतीपर्यंत पोहोचू शकतात. टकला गरुड हा ५ वर्षाचा वयात प्रौढ पिसारा प्राप्त करतो. ते जंगलामध्ये किमान ३८ वर्षे जगू शकतात. नरांचे वजन ८ ते ९ पाउंड असते; तर मादीचे वजन १० ते १४ पाउंड असते. ==वास्तव्य== [[File:Bald Eagle flying over ice (Southern Ontario, Canada).jpg|thumb|Bald eagle anatomy]] टकला गरुड सहसा जंगल जवळील भागात राहतात, ते शक्य असेल तेवढे मोठ्या प्रमाणात विकसित भागात राहणे टाळतात. ते उंच झाडांवर राहणे पसंत करतात. जिथे मोठ्या प्रमाणावर पाणीसाठा आहे व मासेमारीसाठी जवळ आहे अशा ठिकाणी राहतात. तर हिवाळ्यात, ते कोरड्या, खुल्या क्षेत्रामध्ये आढळू शकतात. हिवाळा सुरू झाल्यावर ते मोठ्या वृक्षावर व खुल्या ठिकाणी राहणे पसंत करतात. रात्रीच्या वेळी, दरीमध्ये मोठ्या झाडांवर राहतात आणि हिवाळा दरम्यान गरुड लहान गट पडून बसतात. ==घरटे== <div style="margin-right:1em; bottom:1em; float:left;"> {{ऐका | filename = Bald_Eagle_Yellowstone_National_Park.ogg | title = Bald eagle | description = A recording of a bald eagle at Yellowstone National Park }} </div> गरुडांची घरटी काट्याकुट्यांपासून बनलेली असतात व ती बहुधा उंच कड्यांवर किंवा उंच झाडांवरती असतात. प्रौढ गरुड घरटे सोडून जातात. प्रौढ गरुड ४ किंवा ५ वर्षांच्या होईपर्यंत आळशी होऊ लागतात. घरटे सोडून गेल्यावर ते आपला जोडीदार निवडतात व ते पुन्हा त्याच ठिकाणी दरवर्षी येतात जिथे ते राहत होते. तिथेच जवळ आपले घर बांधतात. त्यांचे घरटे हे खूप मोठे असते. कोणत्याही उत्तर अमेरिकन पक्ष्याचा घरट्यापेक्षा मोठे असते. साधारणपणे ५-६ फूट रूंद आणि २ फूट खोल असते. गरुड एका खेपेस एक किंवा दोन अंडी घालतात. पिल्लाचे संगोपन दोघे मिळून करतात. ==खाद्य== [[File:Bald Eagle, wings and tail feathers.jpg|thumb|This eagle has a sizeable wingspan]] टकला गरुडचा प्राथमिक आहार म्हणजे मासे, जे पाण्याच्या पृष्ठभागाजवळ मिळतात. ते गोड्या पाण्यातील मासे पकडून झाडावर जाऊन त्याचे सेवन करतात. तसेच, ससे, गिलहरी आणि इतर लहान सस्तन प्राणी देखील खातात. ==दृष्टी== गरुडाकडे उत्कृष्ट दृष्टी असते. त्यांची ही दृष्टी माणसांच्या चौपट तीक्ष्ण असते. टकला गरुड हा उडत असताना, फडफड करत असताना शंभर फुटावरून पाण्यातील मासे पाहू शकतो. गरुडाचा डोळ्यातील पडदा अर्धपारदर्शक असल्यामुळे गरुड डोळ्यावरही पाहू शकतो. गरुडाचे डोळे हे मोठे असतात. डोळ्याच्या रचनेमुळे एकाच वेळी समोरचे तसेच बाजूचे पाहू शकतात. ते माणसांपेक्षा अधिक रंग पाहू शकतात. ==संदर्भ== https://www.in.gov/dnr/fishwild/3383.htm{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} http://www.baldeagleinfo.com/eagle/eagle2.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111224061450/http://www.baldeagleinfo.com/eagle/eagle2.html |date=2011-12-24 }} https://ourpastimes.com/characteristics-eagle-bird-6717089.html http://www.bluepage.org/bald-eagles/bald-eagle-eyesight.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219001100/http://www.bluepage.org/bald-eagles/bald-eagle-eyesight.html |date=2011-12-19 }} http://www.baldeagleinfo.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222210745/http://baldeagleinfo.com/ |date=2011-02-22 }} [[वर्ग:शिकारी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षीशास्त्र]] c4pfl4pwdkxx655gwjv3boye2snc73l 0 230083 2682402 2642914 2026-05-03T05:37:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682402 wikitext text/x-wiki '''पुणे प्राईड''' ही पुण्यात आयोजित केली जाणारी वार्षिक [[प्राईड परेड]] आहे. [[समलिंगी]], [[द्विलिंगी]] लैंगिकता असणारे स्त्री-पुरुष, [[हिजडा|हिजडे]], आणि इतर [[विषमलिंगी]] लैंगिकतेशिवाय इतर [[लैंगिकता]] असणारे आणि त्यांच्या हक्कांना पाठिंबा देणाऱ्या अनेक व्यक्ती, कार्यकर्ते आणि संघटना मिळून ही प्राईड आयोजित करतात. [[पुणे|पुण्याची]] प्राईड परेड ही [[मुंबई|मुंबईमध्ये]] होणाऱ्या [[क्विअर आझादी मुंबई प्राईड मार्च]] नंतर [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रात]] होणारा दुसरा प्राईड मार्च आहे. == पुणे प्राईड परेडचा इतिहास == == २०११ == पुण्याच्या इतिहासात अशा प्रकारची प्राईड परेड ११ डिसेंबर २०११ रोजी पहिल्यांदा आयोजित करण्यात आली होती. ह्या प्राईड परेडचे आयोजन समपथिक ट्रस्ट, पुणे या समलिंगी, हिजडे/तृतीयपंथी. आणि पुरुषांच्या आरोग्यावर काम करणाऱ्या तसेच लैंगिकता हक्कांसाठी लढणाऱ्या संघटनेचे प्रमुख बिंदुमाधव खिरे यांनी केले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-12/pune/30508480_1_lgbt-rally-bindumadhav-khire|title=LGBT community holds rally in city|publisher=Times of India|date=12 December 2011<!--, 01.18AM IST-->|access-date=2018-06-20|archive-date=2012-07-09|archive-url=https://archive.today/20120709023537/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-12/pune/30508480_1_lgbt-rally-bindumadhav-khire|url-status=dead}}</ref> ही प्राईड पुणे येथे आयोजित होणारी पहिलीच प्राईड असल्याने आणि पुण्याच्या सनातनी आवेशात मिसळण्यासाठी मुद्दामच साधे कपडे घालून आणि कसल्याही प्रकारचे मुखवटे (अश्या परेडमध्ये अनेकदा सहभागी आपला चेहेरा लपवून सहभागी होतात) न परिधान करता सहभागी झाले होते. पाथफाईंडर इंटरनॅशनल, पुणेच्या संचालिका [[दर्शना व्यास]] ह्या या प्राईड परेडच्या ग्रॉंड मार्शल होत्या. ह्या पुण्याच्या पहिल्या-वहिल्या प्राईडमध्ये ८०-९० जण हजर होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/news/2011/dec/121211-Punes-first-LGBT-pride-parade-low-on-pageantry-but-outlook-bright.htm|title=Pune's first LGBT pride parade low on pageantry, but outlook bright|author=Kaumudi Gurjar|publisher=Mid-day.com|date=2011-12-12}}</ref> मुंबईच्या क्विअर आझादी मार्चमध्ये भाग घेणारे अनेकजण ह्या पुण्याचा प्राईडमध्ये सहभागी झाले होते. त्या अनेकांनी पुणे प्राईडचे वेगळेपण आणि साधेपणाबद्दल आश्चर्य व्यक्त केले होते. (Source: [http://www.indianexpress.com/news/ezine-expressway/872372 Indian Express], 8 November 2012). == २०१२ == ९ डिसेंबर २०१२ रोजी समपथिक ट्रस्टने पुण्याची दुसरी प्राईड परेड आयोजित केली. ह्यावेळच्या प्राईड परेडमध्ये गे समाजाबद्दल जनसामान्यांमध्ये असलेले, खास करून टीव्ही-मालिकांमध्ये दाखवले जाणाऱ्या ठोकळेबद्ध विद्रूप कल्पनांनी निर्माण केलेले आणि अाधीच प्रचलित असलेले गैरसमज दूर करण्याचा प्रयत्न केला गेला. त्याबद्दलची जाणीव ह्या प्राईडच्या निमित्ताने करण्यात आली. या प्राईड परेडचे ग्रॉंड मार्शल हमसफर ट्रस्टचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी [[विवेक राज आनंद]] हे होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mid-day.com/articles/pune-to-witness-2nd-queer-pride-parade-on-dec-9/191409|title=Pune to witness 2nd queer pride parade on Dec 9|work=mid-day|access-date=2017-06-17|language=en}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == २०१३ == २४ नोव्हेंबर २०१३ रोजी पुण्याच्या समपथिक ट्रस्टद्वारे तिसरी प्राईड आयोजित करण्यात आली. ह्या प्राईडमध्ये जवळपास १५० च्या वर लोकांनी भाग घेतला. यावेळी समलिंगी आणि त्यांना पाठिंबा देणारे त्यांचे मित्र, नातेवाईक, पालक यांचा सहभाग जास्त प्रमाणात होता.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://pink-pages.co.in/news-digest/delhi-bangalore-pune-hold-pride-marches/|title=Delhi, Bangalore & Pune hold Pride marches - Pink Pages|date=2013-11-25|work=Pink Pages|access-date=2017-06-17|language=en-US|archive-date=2018-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180315150531/https://pink-pages.co.in/news-digest/delhi-bangalore-pune-hold-pride-marches/|url-status=dead}}</ref> ह्या प्राईड परेडचे ग्रॉंड मार्शल मुंबई येथील उमंग ह्या गटाच्या सोनल गियानी ह्या होत्या.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gaylaxymag.com/latest-news/police-distribute-roses-to-marchers-in-punes-third-gay-pride/#gs.M_QAM3U|title=Police Distribute Roses To Marchers In Pune's Third Gay Pride - Gaylaxy Magazine|website=www.gaylaxymag.com|language=en-US|access-date=2017-06-17}}</ref> या प्राईडचे वैशिष्ट्य म्हणजे या प्राईड परेडचे स्वागत पोलिसांनी गुलाबपुष्प देऊन केले, त्यामध्ये तेव्हाचे फरासखाना पोलीस ठाण्याचे प्रमुख वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक भानुप्रताप बर्गे (सध्याचे उपायुक्त, दहशतवाद विरोधी कक्षाचे) यांनी लैंगिकता हक्कांच्या चळवळीला पाठिंबा म्हणून पुढाकार घेतला होता. == २०१४ == पुण्याची चौथी प्राईड परेड रविवार ९ नोव्हेंबर २०१४ रोजी झाली.. <ref name=":5">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://epaperbeta.timesofindia.com/Article.aspx?eid=31814&articlexml=Gay-pride-march-to-see-increased-involvement-of-06112014101049 |title=Times of India |access-date=2018-06-20 |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315135815/http://epaperbeta.timesofindia.com/Article.aspx?eid=31814&articlexml=Gay-pride-march-to-see-increased-involvement-of-06112014101049 |url-status=dead }}</ref> या वर्षीच्या प्राईडचा उद्देश यंगिस्तान झिंदाबाद असा होता.<ref name=":5" /> ह्या वर्षीची प्राईड नव युवक/युवतींच्या लैंगिकितेच्या प्रश्नांकडे, त्यांना स्वतःची लैंगिकता स्वीकारण्यास मदत करण्यासाठी, त्यांच्या हक्कांबाबत जागरुक होण्यासाठी म्हणून समर्पित होती.<ref name=":5" /> या परेडच्या ग्रॉंड मार्शल हमसफर ट्रस्टच्या तृतीयपंथी कार्यकर्त्या सौम्या या होत्या. जास्त नव युवतींनी सहभाग घ्यावा या साठी या वर्षीपासून प्राईडचा मार्गही बदलण्यात आला. आता पर्यंतच्या प्राईड पुणे सार्वजनिक सभा, बुधवार पेठ येथून निघून शनिवार वाड्यासमोरून फिरून दगडूशेठ चौकातून परत पुणे सार्वजनिक सभेपाशी, समपथिक ट्रस्टचे कार्यालय आहे तेथे परत येत असत. पण ह्या वर्षीपासून संभाजी बागेपासून जंगली महाराज रस्त्याने सुरुवात करून गरवारे पुलावरून फिरून फर्ग्युसन महाविद्यालय रस्त्याने, शिरोळे रस्त्याने परत संभाजी बागेला परत असा नवा मार्ग निवडण्यात आला. पुण्यातील पेठ भागांतील पारंपारिक भागांत चालण्यापेक्षा डेक्कन भागात चालणे नवयुवकांना मोकळेपणाचे वाटेल असा अंदाज आयोजन कर्त्यांना होता.<ref name=":5" /> == २०१५ == २३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पाचवी पुणे प्राईड झाली, याचे आयोजन समपथिक ट्रस्ट पुणे यांनी केले होते.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gaylaxymag.com/latest-news/pune-to-host-5th-lgbt-pride-march-on-23rd-august/#gs.9BNnGW8|title=Pune to host 5th LGBT Pride March on 23rd August - Gaylaxy Magazine|website=www.gaylaxymag.com|language=en-US|access-date=2017-06-17}}</ref> या वेळच्या प्राईडमध्ये दरवर्षीपेक्षा सहभागींची संख्या लक्षणीय जास्त होती, तसेच वेगवेगळ्या शहरांतून मुला-मुली आणि त्यांच्या पालक, आप्तांनी सहभाग घेतला होत. या वेळी परेडचे ग्रॉंड मार्शल म्हणून नेतृत्व उमंग एल.जी.बी. ग्रुप, मुंबई यांनी केले. दरवर्षी पेक्षा सहभागी लोकांच्या वेशभुषांमुळे, रंगित छत्र्यांमुळे यावर्षीची प्राईड बरीच रंगबिरंगीही झालेली दिसली. ३७७ च्या कायद्यामुळे आणि समाजातील कलंकाच्या भावनेने हिजडा समुदायाला जो त्रास सहन करावा लागतो, त्याविषयीची जाणिव जागुती करणे, हिजड्यांच्या हक्कांविषयी आवाज उठवणे हे या वर्षीच्या प्राईडचा उद्देश होते. मुंबईवरून प्राईडमध्ये सहभागी होणाऱ्या सहभागींसाठी मुंबईच्या हमसफर ट्रस्ट या संस्थेने मुंबई-पुणे प्रवासासाठी एका खास बसची व्यवस्था केली होती, त्यामुळे मुंबईवरून अनेक जण सहभागी झाले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://gaybombay.org/2015/08/19/gay-bombay-goes-to-pune-pride/|title=Gay Bombay Goes to Pune Pride|last=gaybombaywp|date=2015-08-19|website=Gay Bombay|access-date=2017-06-17|archive-date=2018-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180315134437/https://gaybombay.org/2015/08/19/gay-bombay-goes-to-pune-pride/|url-status=dead}}</ref> == २०१६ == ७ ऑगस्ट २०१६ रोजी पुण्याची सहावी प्राईड परेड झाली.<ref name=":2">{{स्रोत बातमी|url=https://www.thequint.com/lgbt/2016/08/07/azadi-slogans-raised-at-pune-lgbti-pride-march|title=‘Azadi’ Slogans Raised at Pune’s LGBTI Pride March|work=The Quint|access-date=2017-06-17|language=en}}</ref>  या वर्षीचा उद्देश समलिंगी मुला-मुलींना कामाच्या ठिकाणी होणारा भेदभाव आणि छळ याविरुद्ध आवाज उठवणे हा होता.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/pune-lgbt-pride-walk-inclusivity-in-the-workplace-theme-of-this-year-s-parade/story-lTLEIl4cPgoU7oEE3HupaN.html|title=LGBT activists take out march against workplace discrimination in Pune|date=2016-08-07|work=hindustantimes.com/|access-date=2017-06-17|language=en}}</ref> या वेळी ग्रॉंड मार्शल म्हणून परेडचे नेतृत्व समलिंगी कार्यकर्ते सौविक घोष यांनी केले. सतत पाऊस चालू असतानाही परेडमध्ये पूर्वीपेक्षा जास्त संख्येने लोक आले होते. आय.बी.एम, सिमेन्टेक आणि थॉटवर्क्स अश्या कंपन्यांनी कंपन्यांच्या नावाच्या फलकांसह त्यांच्या प्रतिनिधींना कंपनीचे टी-शर्ट्&zwnj;स घालून पाठवलेले होते. अशा प्रकारे कंपन्यांचे प्रतिनिधी सहभागी होण्याची ही पहिलीच वेळ होती.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indianexpress.com/article/cities/pune/corporate-sector-marks-its-presence-in-pride-march-in-pune-2960693/|title=Corporate sector marks its presence in Pride March in Pune|date=2016-08-08|work=द इंडियन एक्सप्रेस|access-date=2017-06-17|language=en-US}}</ref> == २०१७ == सातवी परेड ११ जून २०१७ला झाली, यावेळी सहभागी लोकांची संख्या लक्षणयीरीत्या वाढून ती ७०० पेक्षा जास्त झाली होती.<ref name=":3">{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/pune-pride-2017/articleshow/59096213.cms|title=700 people rally for support from allies at Pune Pride 2017 - टाइम्स ऑफ इंडिया|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=2017-06-17}}</ref> ह्या प्राईडचे आयोजनही समपथिक ट्रस्टच्या बिंदूमाधव खिरे यांनी केले होते.<ref name=":4">{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/pune-news/family-friends-and-pune-s-lgbti-the-pride-walk-for-2017/story-Qe6pVaMEL0XLAysRNWekDI.html|title=Family, friends and Pune’s LGBTI: The Pride Walk for 2017|date=2017-06-10|work=hindustantimes.com/|access-date=2017-06-17|language=en}}</ref> या वर्षीही आय.बी.एम, ए.डी.पी, थॉटवर्क्स, सीमेनटेक,ॲक्सेन्चर, बी. एन. वाय. मेलन या कंपन्यांनी आपला खुला पाठिंबा दर्शवला होता. ह्या वर्षींच्या प्राईडचा उद्देश समलिंगी मुला-मुलींना पाठिंबा देणाऱ्या आणि समजून घेणाऱ्या पालक, मित्रमंडळी, नातेवाईक यांना धन्यवाद देणे हा होता. म्हणून या वर्षीच्या प्राईडचे नेतृत्व भावंडे, मित्र-मैत्रिणी यांनी केले.<ref name=":6">{{स्रोत बातमी|url=http://www.gaystarnews.com/article/wear-decent-clothes-pride-goers-told-in-india/|title='Wear decent clothes': Pride goers told in India|date=2017-06-14|work=Gay Star News|access-date=2017-06-17|language=en-GB}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> या वर्षीच्या प्राईडवर सनातनी असल्याचेही आरोप झाले होते, अनेक सहभाग्यांनी त्यांना त्यांच्या इच्छेप्रमाणे अत्यंत कमी कपड्यांत सहभागी होण्यास परवानगी न दिल्यामुळे आयोजकांवरती नाराजी व्यक्त केली होती. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भेदभाव]] [[वर्ग:लैंगिकता]] [[वर्ग:सामाजिक चळवळी]] [[वर्ग:प्राईड परेड]] b4oddxg007v1kbj0q2lcguum6qbdn6d 0 231477 2682370 2582069 2026-05-02T22:05:35Z Kiranveer Chahal 182756 2682370 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Janhvi Kapoor during baume and mercier event in 2026.jpg|इवलेसे|जान्हवी कपूर]] '''जान्हवी कपूर''' (६ मार्च,१९९७, [[मुंबई]]) ही एक [[हिंदी]] चित्रपटातील अभिनेत्री आहे. == प्रारंभिक आयुष्य == चित्रपट अभिनेत्री [[श्रीदेवी]] आणि चित्रपट निर्माते [[बोनी कपूर]] यांची जान्हवी कपूर ही कन्या आहे. {{विस्तार}} == चित्रपट कारकीर्द == २०१८ साली प्रदर्शित झालेला [[धडक]] हा जान्हवी कपूरचा अभिनेत्री म्हणून पहिला चित्रपट आहे. {{विस्तार}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कपूर, जान्हवी}} [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 33ky5nhfp2n6g10keis0sstk9of2pre 0 232220 2682373 2642995 2026-05-02T22:39:52Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682373 wikitext text/x-wiki [[File:Tania Sachdev.jpg|thumb|तानिया सचदेव]] '''तनिया सचदेव''' (जन्म:२० [[ऑगस्ट महिना|ऑगस्ट]],१९८६) ही एक [[भारतीय]] बुद्धिबळपटू आहे.तसेच तानिया हिने FIDEचा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१८|आंतरराष्ट्रीय]] मास्टर (आयएम) आणि [[महिला]] ग्रॅंडमास्टर (डब्लूजीएम) किताब जिंकला आहे.तसेच ती बुद्धिबळ या खेळाची प्रस्तुतर देखील आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.chessdom.com/tania-sachdev-joins-the-chessdom-commentators-team/|title=Tania Sachdev joins the Chessdom commentators team {{!}} Chessdom|website=www.chessdom.com|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-21}}</ref> ==सुरुवातीचे जीवन== तानियाचा जन्म [[दिल्ली|दिल्लीत]] १९८६ साली झाला.तानिया ६ वर्षाची असताना तिच्या आईने म्हणजेच अंजु यांनी तिला या खेळाचा परिचय करून दिला.तिच्या पालकांनी तिला व्यावसायिक प्रशिक्षण दिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thehindu.com/2000/04/04/stories/0704020b.htm|title=द हिंदू : Young champions are back|website=www.thehindu.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-21}}</ref>आठ वर्षांची असताना तिने पहिली आंतरराष्ट्रीय [[स्पर्धक|स्पर्धा]] जिंकली.के.सी.जोशी यांनी तिला प्रशिक्षित केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://old.chess.gr/tourn/1998/wrld_u18/index.html|title=World Championship in U18 categories. 25/10-7/11/1998|website=old.chess.gr|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044010/http://old.chess.gr/tourn/1998/wrld_u18/index.html|url-status=dead}}</ref> जोशी आपल्या सुरुवातीच्या काळात आपल्या बालपणी बरेच कार्यक्रम जिंकले होते.तानिया हिने २००२ साली मारवीला मध्ये [[आशियाई खेळ|आशीयाई]] जूनियर गर्ल्स चैम्पियनशिप जिंकली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://chess-results.com/tnr7855.aspx?lan=1&art=1&flag=30&wi=821|title=Chess-Results Server Chess-results.com - 12th Asian Women Indevidual Chess Championship|last=http://chess-results.com|first=Dipl.Ing. Heinz Herzog -|website=chess-results.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-21}}</ref> ==राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय प्रशंसा== २००५ मध्ये तिने महिला ग्रॅंडमास्टरचा किताब मिळवून देणारी आठवी भारतीय खेळाडू ठरली.तिने २००६ आणि २००७ मध्ये झालेल्या भारताच्या [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ|राष्ट्रीय]] महिला प्रीमियर [[बुद्धिबळ]] चॅम्पियनशिप मध्ये विजय मिळवला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/chess/Abhijeet-wins-Reykjavik-Open-Tania-makes-Grandmaster-norm/articleshow/51441690.cms|title=Abhijeet wins Reykjavik Open; Tania makes Grandmaster norm - टाइम्स ऑफ इंडिया|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=2018-08-21}}</ref>२००७ मध्ये तेहरानमध्ये ९ राऊंडमध्ये सहा गुण मिळवून महिला आशियाई बुद्धिबळ चॅम्पियनशिप देखील जिंकली.२०००मध्ये तिला [[अर्जुन पुरस्कार|अर्जुन पुरस्कारा]]<nowiki/>ने सन्मानित करण्यात आले होते. २०१६ मध्ये,तानिया ने रेजिझीक ओपन स्पर्धेत सर्वोत्तम [[स्त्रीचा पोशाख|स्त्रीचा]] [[पुरस्कार]] जिंकला आणि राष्ट्रकुल महिला स्पर्धेचे विजेतेपद कलुतारा येथे जिंकले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://en.chessbase.com/post/improve-your-chess-with-tania-sachdev|title=Improve your chess with Tania Sachdev|date=2014-04-07|work=Chess News|access-date=2018-08-21|language=en-US}}</ref> २००८ मध्ये महिलांच्या बुद्धिबळ ऑलिम्पियाडमध्ये तिने भारतीय राष्ट्रीय संघाकडून,२००९ व २०११ मध्ये महिला [[विश्वचषक स्पर्धा|विश्वचषक]] बुद्धिबळ चॅम्पियनशीप,२००३ मध्ये महिला आशियाई संघ बुद्धिबळ चॅम्पियनशीप,२००६ मध्ये आशियाई खेळ व २००९ आशियाई इंडोर गेम्समध्ये खेळली आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.mid-day.com/articles/dont-mind-being-called-a-chess-hottie-tania-sachdev/15362167|title=Don t mind being called a chess hottie: Tania Sachdev|date=2014-06-08|work=mid-day|access-date=2018-08-21|language=en}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>सचदेवने इस्तंबूलमध्ये २०१२ मध्ये महिला बुद्धिबळ ऑलिम्पियाडमध्ये ३ संघांसाठी वैयक्तिक [[कांस्यपदक]] पटकावले.चार [[रौप्यपदक|रौप्य पदक]] (२००८,२००९,२०१२ आणि २०१४)पटकावले.(तीन रौप्य आणि एक कांस्य) महिला एशियन टीक चॅम्पियनशिप जिंकली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.redbull.com/in-en/athlete/tania-sachdev|title=https://www.redbull.com/in-en/athlete/tania-sachdev|website=www.redbull.com|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-21}}</ref> ==वैयक्तिक जीवन== तानिया सचदेव हिने दिल्लीतील वसंत विहार येथील मॉडर्न स्कूलमध्ये शालेय [[शिक्षण]] पूर्ण केले आणि श्री वेंकटेश्वर कॉलेजमध्ये पदवी प्राप्त केली. ती रेड बुल याची स्पॉन्सर आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.imdb.com/name/nm6425026/|title=Tanya Sachdeva|website=IMDb|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-21}}</ref> नोव्हेंबर २०१४ मध्ये तिने [[दिल्ली]] मधील आर्किटेक्ट विराज कटारियाशी [[विवाह]] केला. ती एक प्रशिक्षित भारतीय शास्त्रीय नृत्यक आहे. तिचे छंद खरेदी करणे आणि वाचन करणे आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://navbharattimes.indiatimes.com/photomazza/sports-photos/-/photomazaashow/20335012.cms|title=तानिया सचदेवा- Navbharattimes Photogallery|website=https://navbharattimes.indiatimes.com|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2018-08-21}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]] [[वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:भारतीय ग्रँडमास्टर]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 0kecptlmbf5qtnlv2wm404k70dcsl6f 0 260231 2682323 2500378 2026-05-02T17:01:14Z अभय नातू 206 प्रस्तावना 2682323 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट_विमान_सेवा |नाव=एर डेक्कन |subsidiaries=|गंतव्यस्थाने=४|मुख्य कंपनी=डेक्कन चार्टर्स|traded_as=|ISIN=|मुख्यालय=[[अहमदाबाद]], [[गुजरात]], [[भारत]]|मुख्य व्यक्ती=अरुण कुमार सिंग (सीईओ) <ref name="Air Deccan ceases operations">{{cite news|title=Air Deccan ceases operations|publisher=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|accessdate=24 April 2020|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/covid-19-crisis-air-deccan-ceases-operations-asks-employees-to-go-on-sabbatical-without-pay/videoshow/74993818.cms}}</ref><ref name="Operations ceased">{{cite news|title=Operations ceased |publisher=[[Mint (newspaper)|liveMint]]|accessdate=24 April 2020|url=https://www.livemint.com/companies/news/air-deccan-ceases-operations-all-employees-put-on-sabbatical-without-pay-11586077400459.html}}</ref><ref name="Air Deccan eyes post-crisis relaunch">{{cite news|title=Air Deccan eyes post-crisis relaunch|publisher=[[FlightGlobal]]|accessdate=24 April 2020|url=https://www.flightglobal.com/strategy/indias-air-deccan-eyes-post-crisis-relaunch-with-new-aircraft/138063.article}}</ref>|fleet_size=2|revenue=|net_income=|profit=|assets=|equity=|num_employees=|संकेतस्थळ={{URL|https://airdeccan.co.in|airdeccan.co.in}}|operating_income=|alliance=|उड्डाणांची सुरुवात=२३ डिसेंबर २०१७|frequent_flyer=|image_size=200px|alt=|caption=|IATA=डी एन|ICAO=डी के एन |callsign=एर डेक्कन|चित्र=Air deccan.png|founded=2017|ceased=|विमान संख्या=2|तळ=सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ <small>([[अहमदाबाद]])</small>|hubs=|secondary_hubs=|focus_cities=|notes= }} {{गल्लत|किंगफिशर रेड}} [[File:Air Deccan Beechcraft.jpg|thumb|मुंबई विमानतळावरील एर डेक्कन बीचक्राफ्ट १९०० डी व्हीटी-डीएनडी]] '''एर डेक्कन''' ही एक भारतीय [[प्रादेशिक विमानसेवा|प्रादेशिक विमान कंपनी]] होती. हिचे मुख्यालय [[अहमदाबाद]], [[गुजरात]] येथे होते. नोव्हेंबर २०१९ पर्यंत, ही कंपनी [[बीचक्राफ्ट १९००|बीच १९००डी]] विमानांचा वापर करून एकूण चार गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे करत होती.<ref name="CHAV1">{{cite news|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/62926-indias-air-deccan-air-odisha-to-combine-ops|title=India's Air Deccan, Air Odisha to combine ops|date=30 December 2017|website=[[ch-aviation]]|accessdate=5 January 2018}}</ref> ५ एप्रिल २०२० रोजी [[कोविड-१९ महामारी]] आणि त्यानंतर लागू झालेल्या टाळेबंदीमुळे ही कंपनी बंद पडली.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/air-deccan-ceases-its-operations-all-employees-put-on-sabbatical-without-pay/articleshow/74994496.cms</ref> == गंतव्यस्थाने == एर डेक्कन भारतातील अपुरी हवाई सेवा असलेल्या शहरांना सेवा पुरवत असे: {| class="wikitable sortable" ! style="background:#e3c800;color: white;" |राज्य ! style="background:#e3c800;color: white;" |शहर ! style="background:#e3c800;color: white;" |विमानतळ ! style="background:#e3c800;color: white;" |संदर्भ |- | rowspan="4" |[[गुजरात]] |[[अहमदाबाद]] |सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ |<ref name="Air Deccan Flight Schedule">{{cite web|url=https://airdeccan.co.in/eng/flight-schedule.aspx|title=Air Deccan Flight Schedule|work=Air Deccan|accessdate=4 January 2020}}</ref> |- |भावनगर |भावनगर विमानतळ |<ref name="Air Deccan Flight Schedule" /> |- |दिऊ |दिऊ विमानतळ |<ref name="Air Deccan Flight Schedule" /> |- |मुंद्रा |मुंद्रा विमानतळ |<ref name="Air Deccan Flight Schedule" /> |} ==हे सुद्धा पहा== * [[किंगफिशर रेड]] == संदर्भ == <references /> [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील स्थापना]] [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:भारतीय ब्रँड]] [[वर्ग:२०१७ मधील स्थापित एरलाइन्स]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील समाप्ती]] 79rpgmesqho3r1pi22szdw5ivrit4vj 2682326 2682323 2026-05-02T17:05:55Z अभय नातू 206 /* हे सुद्धा पहा */ 2682326 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट_विमान_सेवा |नाव=एर डेक्कन |subsidiaries=|गंतव्यस्थाने=४|मुख्य कंपनी=डेक्कन चार्टर्स|traded_as=|ISIN=|मुख्यालय=[[अहमदाबाद]], [[गुजरात]], [[भारत]]|मुख्य व्यक्ती=अरुण कुमार सिंग (सीईओ) <ref name="Air Deccan ceases operations">{{cite news|title=Air Deccan ceases operations|publisher=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|accessdate=24 April 2020|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/covid-19-crisis-air-deccan-ceases-operations-asks-employees-to-go-on-sabbatical-without-pay/videoshow/74993818.cms}}</ref><ref name="Operations ceased">{{cite news|title=Operations ceased |publisher=[[Mint (newspaper)|liveMint]]|accessdate=24 April 2020|url=https://www.livemint.com/companies/news/air-deccan-ceases-operations-all-employees-put-on-sabbatical-without-pay-11586077400459.html}}</ref><ref name="Air Deccan eyes post-crisis relaunch">{{cite news|title=Air Deccan eyes post-crisis relaunch|publisher=[[FlightGlobal]]|accessdate=24 April 2020|url=https://www.flightglobal.com/strategy/indias-air-deccan-eyes-post-crisis-relaunch-with-new-aircraft/138063.article}}</ref>|fleet_size=2|revenue=|net_income=|profit=|assets=|equity=|num_employees=|संकेतस्थळ={{URL|https://airdeccan.co.in|airdeccan.co.in}}|operating_income=|alliance=|उड्डाणांची सुरुवात=२३ डिसेंबर २०१७|frequent_flyer=|image_size=200px|alt=|caption=|IATA=डी एन|ICAO=डी के एन |callsign=एर डेक्कन|चित्र=Air deccan.png|founded=2017|ceased=|विमान संख्या=2|तळ=सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ <small>([[अहमदाबाद]])</small>|hubs=|secondary_hubs=|focus_cities=|notes= }} {{गल्लत|किंगफिशर रेड}} [[File:Air Deccan Beechcraft.jpg|thumb|मुंबई विमानतळावरील एर डेक्कन बीचक्राफ्ट १९०० डी व्हीटी-डीएनडी]] '''एर डेक्कन''' ही एक भारतीय [[प्रादेशिक विमानसेवा|प्रादेशिक विमान कंपनी]] होती. हिचे मुख्यालय [[अहमदाबाद]], [[गुजरात]] येथे होते. नोव्हेंबर २०१९ पर्यंत, ही कंपनी [[बीचक्राफ्ट १९००|बीच १९००डी]] विमानांचा वापर करून एकूण चार गंतव्यस्थानांसाठी उड्डाणे करत होती.<ref name="CHAV1">{{cite news|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/62926-indias-air-deccan-air-odisha-to-combine-ops|title=India's Air Deccan, Air Odisha to combine ops|date=30 December 2017|website=[[ch-aviation]]|accessdate=5 January 2018}}</ref> ५ एप्रिल २०२० रोजी [[कोविड-१९ महामारी]] आणि त्यानंतर लागू झालेल्या टाळेबंदीमुळे ही कंपनी बंद पडली.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/air-deccan-ceases-its-operations-all-employees-put-on-sabbatical-without-pay/articleshow/74994496.cms</ref> == गंतव्यस्थाने == एर डेक्कन भारतातील अपुरी हवाई सेवा असलेल्या शहरांना सेवा पुरवत असे: {| class="wikitable sortable" ! style="background:#e3c800;color: white;" |राज्य ! style="background:#e3c800;color: white;" |शहर ! style="background:#e3c800;color: white;" |विमानतळ ! style="background:#e3c800;color: white;" |संदर्भ |- | rowspan="4" |[[गुजरात]] |[[अहमदाबाद]] |सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ |<ref name="Air Deccan Flight Schedule">{{cite web|url=https://airdeccan.co.in/eng/flight-schedule.aspx|title=Air Deccan Flight Schedule|work=Air Deccan|accessdate=4 January 2020}}</ref> |- |भावनगर |भावनगर विमानतळ |<ref name="Air Deccan Flight Schedule" /> |- |दिऊ |दिऊ विमानतळ |<ref name="Air Deccan Flight Schedule" /> |- |मुंद्रा |मुंद्रा विमानतळ |<ref name="Air Deccan Flight Schedule" /> |} == ताफा == एर डेक्कनच्या दोन [[बीचक्राफ्ट १९००|बीचक्राफ्ट १९००डी]] विमानांमध्ये १८ प्रवासी बसू शकत होते.<ref>{{Cite web|url=https://airdeccan.co.in/en/about-us/our-fleet|title=Air Deccan|website=airdeccan.co.in|language=en|access-date=2018-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129004454/https://airdeccan.co.in/en/about-us/our-fleet|archive-date=2018-01-29|url-status=dead}}</ref><ref name="PTI">{{cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/air-deccan-looks-to-stimulate-demand-in-smaller-cities/article10001122.ece|title=Air Deccan looks to stimulate demand in smaller cities|agency=[[प्रेस ट्रस्ट ऑफ इंडिया]]|website=[[द हिंदू बिझनेस लाईन]]|date=23 December 2017|access-date=6 January 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:0.5em auto" |+ एअर डेक्कनचा ताफा |- ! विमान !! सेवेत !! प्रवासी |- | [[बीचक्राफ्ट १९००|बीचक्राफ्ट १९००डी]] || २ || १९ |- ! एकूण !! २ !! |} ==हे सुद्धा पहा== * [[किंगफिशर रेड]] == संदर्भ == <references /> [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील स्थापना]] [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:भारतीय ब्रँड]] [[वर्ग:२०१७ मधील स्थापित एरलाइन्स]] [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील समाप्ती]] 5n7ine3x2oaxac2ltzmlmw4scyxd4kq 0 273513 2682349 2659417 2026-05-02T18:40:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682349 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = {{लेखनाव}} | स्थानिक = जलकोट | प्रकार = शहर | चित्र = | चित्र_वर्णन = | ध्वज = | चिन्ह = | नकाशा१ = महाराष्ट्र | देश = भारत | राज्य = [[महाराष्ट्र]] | प्रांत = | जिल्हा = [[लातूर जिल्हा|लातूर]] | बेट = | स्थापना = २३ जून १९९९ | महापौर = | क्षेत्रफळ = | किमान उंची = ६४६ मीटर> | कमाल उंची = <!--समुद्रसपाटीपासून उंची--> | लोकसंख्या = ७९१२ | लोकसंख्यावर्ष = इ.स. २००१ | पिनकोड= ४१३५३२ | घनता = | वेळ = [[भाप्रवे]] (+५:३० जीएमटी) | वेब = | latd = 18 | latm = 37 | lats = 45 | latNS = N | longd = 77 | longm = 10 | longs = 52 | longEW = E }} '''जळकोट''' हे शहर [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[लातूर जिल्हा|लातूर जिल्ह्यातील]] जळकोट तालुक्याचे मुख्यालय आहे. हे शहर [[मण्याड नदी]]च्या खोऱ्यामध्ये, लातूर जिल्ह्याच्या पश्चिम भागात आहे. येथील महादेवाचे मंदिर लातूरभर प्रसिद्ध आहे. याच शहराच्या जवळ इ.स. १९४७ साली [[हैदराबाद मुक्तिसंग्राम|हैदराबाद मुक्तिसंग्रामादरम्यान]] पोलीस कारवाई झाली होती. या शहरात देशमुख व भोसले घराणे राहते. ==भौगोलिक स्थान== === चतुःसीमा === जळकोट तालुक्याच्या सीमा प्रामुख्याने [[लातूर जिल्हा|लातूर]] आणि [[नांदेड जिल्हा|नांदेड]] या दोन जिल्ह्यांना जोडलेल्या आहेत. या तालुक्याच्या उत्तरेस [[नांदेड जिल्हा|नांदेड जिल्ह्यातील]] [[कंधार तालुका]] असून पूर्वेस [[मुखेड तालुका|मुखेड तालुक्याची]] सीमा लागते. तालुक्याच्या दक्षिणेस लातूर जिल्ह्यातील [[उदगीर तालुका]] आहे, तर पश्चिमेस [[अहमदपूर तालुका|अहमदपूर तालुक्याची]] भौगोलिक सीमा आहे. जळकोट तालुका हा [[बालाघाट डोंगररांगा|बालाघाट डोंगररांगांच्या]] कुशीत वसलेला असल्याने याच्या सीमावर्ती भागात काही ठिकाणी डोंगराळ भूभाग आढळतो.<ref>{{Cite web |title=District Census Handbook, Latur |url=https://censusindia.gov.in/census.2011/census_data_village_directory/Maharashtra/Census_Town_and_Villages_List.pdf |access-date=२२ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=Directorate of Census Operations, Maharashtra}}</ref> ==तालुक्यातील गावे== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 95%;" |+ जळकोट तालुक्यातील गावे: लोकसंख्या, साक्षरता आणि स्त्री-पुरुष प्रमाण (२०११) |- ! अ.क्र. !! गावाचे नाव !! एकूण लोकसंख्या !! स्त्री-पुरुष प्रमाण !! साक्षरता दर |- | १ || [[अतनूर]] || ३,२२६ || ९३६ || ६७.७९% |- | २ || [[बेलसंगवी]] || १,१८९ || ९९२ || ७२.७७% |- | ३ || बोरगाव खुर्द || ७२४ || ९३६ || ७२.६३% |- | ४ || [[चेरा]] || २,८०७ || ९७४ || ७२.३३% |- | ५ || [[चिंचोळी]] || ६०७ || ९६४ || ७३.२४% |- | ६ || [[धामणगाव]] || २,३४० || ९१६ || ७४.१५% |- | ७ || [[धोंडवाडी]] || ६०५ || ९०३ || ६५.२५% |- | ८ || [[ढोरसंगवी]] || १,०१४ || ८६१ || ७८.२८% |- | ९ || [[डोमगाव]] || ८८२ || ९९१ || ८०.५२% |- | १० || [[डोंगरगाव]] || १,२५३ || ८८७ || ७१.३९% |- | ११ || [[एकुरका खुर्द]] || १,०३३ || ९३४ || ७१.४८% |- | १२ || [[गव्हाण]] || १,७५० || ९३६ || ६७.८३% |- | १३ || [[घोणसी]] || ३,११९ || ९५८ || ७७.९८% |- | १४ || [[गुट्टी]] || ४,०५१ || ९०९ || ७४.४५% |- | १५ || [[हळदवाधवान]] || ९९४ || ९६८ || ७५.२३% |- | १६ || [[हावरगा]] || १,०७३ || ९३३ || ७७.४६% |- | १७ || [[होकरणा]] || २,१४५ || ९१७ || ७४.०९% |- | १८ || [[जगळपूर बुद्रुक]] || २,६७९ || ९४० || ७४.४४% |- | १९ || '''[[जळकोट]]''' || ९,३५६ || ९४९ || ८१.९२% |- | २० || [[जिरगा]] || ४४३ || ९८७ || ७०.३४% |- | २१ || [[कारंजी]] || १,४४४ || ९६५ || ७८.६५% |- | २२ || [[केकाटसिंदगी]] || १,६८६ || ९२९ || ७०.८९% |- | २३ || [[कोळणूर]] || १,७१० || ८७९ || ७६.९३% |- | २४ || [[कोणाळीडोंगर]] || १,१६२ || ९११ || ७०.०२% |- | २५ || [[कुणकी]] || २,३८१ || ९१६ || ६९.८०% |- | २६ || [[लाली बुद्रुक]] || १,१७८ || ९८३ || ७८.९६% |- | २७ || [[लाली खुर्द]] || १,१३५ || ९८८ || ६८.३६% |- | २८ || [[माळीहप्परगा]] || ३,४२५ || ९४४ || ७१.६०% |- | २९ || [[मांगरुळ]] || २,५६० || ९६० || ७४.७२% |- | ३० || [[मारसांगवी]] || २,२४९ || ९१७ || ७३.२४% |- | ३१ || [[मेवापूर]] || १,१०० || ८७४ || ७२.१९% |- | ३२ || [[पाटोदा बुद्रुक]] || २,९३३ || ९४८ || ६९.८९% |- | ३३ || [[पाटोदा खुर्द]] || ९८६ || ९४५ || ७२.७२% |- | ३४ || [[रवणकोळा]] || २,८९५ || ८९९ || ७१.४४% |- | ३५ || [[शेळदरा]] || १,३३१ || ८४६ || ७९.६७% |- | ३६ || [[शिवाजीनगरतांडा]] || ७७१ || ९१३ || ५८.६३% |- | ३७ || [[सोनवळा]] || २,२६४ || ९३० || ७५.३३% |- | ३८ || [[सोरगा]] || ३२० || ९६३ || ७१.६१% |- | ३९ || [[सुल्हाळी]] || १,४१८ || ९९२ || ७६.७२% |- | ४० || [[तिरुका]] || २,२३४ || ८८२ || ८०.७२% |- | ४१ || [[उमरदरा]] || १,३४२ || ९४८ || ७५.१३% |- | ४२ || [[उमरगारेतु]] || १,७६० || ९२६ || ७६.३९% |- | २३ || [[विराळ]] || १,०६० || ९८५ || ७१.९६% |- | ४४ || [[वडगाव]] || ५७४ || ८८८ || ७६.५३% |- | ४५ || [[वंजारवाडा]] || ३,९०८ || ९२७ || ७२.३८% |- | ४६ || [[येळदरा]] || ८८८ || ८८५ || ७५.४७% |- | ४७ || [[येवरी]] || १,१९७ || ९६२ || ७७.९७% |- ! scope="row" colspan="2" | एकूण (तालुका) !! ८७,२०१ !! ९३८ !! ७४.२५% |} <small>टीप: * सर्वात जास्त साक्षरता: जळकोट शहर (८१.९२%) आणि तिरुका (८०.७२%). * सर्वात कमी साक्षरता: शिवाजीनगर तांडा (५८.६३%). * चांगले स्त्री-पुरुष प्रमाण: सुल्हाळी आणि बेलसंगवी सारख्या गावांत स्त्रियांचे प्रमाण सरासरीपेक्षा जास्त आहे. </small> ==हवामान== जळकोट तालुक्यातील हवामान प्रामुख्याने उष्ण व कोरडे आहे. तालुक्यात मुख्यत्वे तीन ऋतू जाणवतात. उन्हाळ्यात येथील तापमान ३८°C ते ४५°C पर्यंत वाढते, तर हिवाळ्यात ते किमान १२°C ते १५°C पर्यंत खाली येते. येथील पर्जन्यमान प्रामुख्याने नैऋत्य [[मान्सून]] वाऱ्यांवर अवलंबून असून सरासरी वार्षिक पाऊस ७५० ते ८५० मिमीच्या दरम्यान असतो. == अर्थव्यवस्था == तालुक्याची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेतीवर आधारित आहे. येथील मृदा प्रामुख्याने मध्यम ते भारी काळ्या स्वरूपाची असून ती [[खरीप]] आणि [[रब्बी]] अशा दोन्ही हंगामांसाठी उपयुक्त आहे. खरीप हंगामात [[सोयाबीन]], [[तूर]], आणि [[मूग]] ही प्रमुख पिके घेतली जातात. अलीकडच्या काळात सोयाबीन हे तालुक्यातील मुख्य नगदी पीक म्हणून उदयास आले आहे. रब्बी हंगामात [[ज्वारी]], [[हरभरा]] आणि [[गहू]] यांची मोठ्या प्रमाणावर पेरणी केली जाते. तालुक्यातील सिंचनासाठी प्रामुख्याने विहिरी आणि लघु प्रकल्पांचा वापर केला जातो.<ref>{{Cite web |title=Agriculture Contingency Plan for Latur District |url=https://crida.in/CP-2012/statewiseplans/Maharashtra%20(Full)/Latur%2031.3.2011.pdf |access-date=२२ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=ICAR - Central Research Institute for Dryland Agriculture }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} {{लातूर जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील गावे]] 37cm0y4v5jjd8ogq9ae5f8quwkhczm8 0 280285 2682384 2590875 2026-05-03T01:18:11Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682384 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = धनगोपाल मुकर्जी <br>[[बंगाली]]: ধন গোপাল মুখোপাধ্যায় | चित्र = Dhan_Gopal_Mukerji.jpg | चित्र_रुंदी = 220px | चित्र_शीर्षक =धनगोपाल मुकर्जी | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = {{जन्म_दिनांक|1890|07|06}} | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|1936|07|14|1890|07|06}} | मृत्यू_स्थान = | शिक्षण = | कार्यक्षेत्र = | राष्ट्रीयत्व = | धर्म = | भाषा = | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = | विषय = | चळवळ = | संघटना = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''धनगोपाल मुकर्जी''' ( [[बंगाली]] : ধন গোপাল মুখোপাধ্যায়<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2021-04-19|title=ধন গোপাল মুখোপাধ্যায়|url=https://bn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%A7%E0%A6%A8_%E0%A6%97%E0%A7%8B%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%B2_%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%96%E0%A7%8B%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC&oldid=5056834|journal=উইকিপিডিয়া|language=bn}}</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|date=2021-04-18|title=Dhan Gopal Mukerji|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dhan_Gopal_Mukerji&oldid=1018570356|journal=Wikipedia|language=en}}</ref>, धनगोपाल मुखोपाध्याय) (<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://biography.yourdictionary.com/dhan-gopal-mukerji|title=Dhan Gopal Mukerji|website=biography.yourdictionary.com|access-date=2021-04-25}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ०६ जुलै, [[इ.स. १८९०|१८९०]], - १४ जुलै, [[इ.स. १९३६|१९३६]]) हे [[अमेरिका|अमेरिकेतील]] 'बुद्बधिवादी साहित्यिक ([[:en:Intellectual#Man of Letters|man of letters]]) हा बहुमान मिळविणारे आणि अमेरिकेतील प्रतिष्ठेचा समजला जाणारा [[:en:Newbery Medal|Newbery Medal]] पुरस्कार मिळविणारे पहिले यशस्वी भारतीय लेखक होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nbcnews.com/news/asian-america/remembering-first-indian-american-children-s-book-win-newbery-n778311|title=Remembering the first Indian-American children's book to win a Newbery|website=NBC News|language=en|access-date=2021-04-25}}</ref> हा पुरस्कार त्यांना १९२८ साली मिळाला. == निवडक लेखन == # ''[https://archive.org/details/sandhyasongsoftw00mukerich/mode/2up?view=theater Sandhya, or Songs of Twilight]'' (San Francisco: Paul Elder and Co., 1917) # ''Rajani, or Songs of the Night'' (Elder, 1922) # ''Laila Majnu'' (Elder, 1922) # ''Kari the Elephant'' (New York: E. P. Dutton<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2021-03-31|title=E. P. Dutton|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=E._P._Dutton&oldid=1015258687|journal=Wikipedia|language=en}}</ref>, 1922), illustrated by J. E. Allen<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2021-04-20|title=James E. Allen (artist)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=James_E._Allen_(artist)&oldid=1018919528|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> # ''Caste and Outcaste'' (Dutton, 1923) # ''Hari: the Jungle Lad'' (Dutton, 1924), illus. Morgan Stinemetz<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.askart.com/artist/Morgan_Stinemetz/10051996/Morgan_Stinemetz.aspx|title=Morgan Stinemetz - Biography|website=www.askart.com|access-date=2021-04-25}}</ref> # ''My Brother's Face'' (Dutton, 1924) # ''The Face of Silence'' (Dutton, 1926) # ''Gay Neck: The Story of a Pigeon''<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2021-04-09|title=Gay Neck, the Story of a Pigeon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gay_Neck,_the_Story_of_a_Pigeon&oldid=1016774936|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> (Dutton, 1927), illustrated by Boris Artzybasheff # ''Ghond, the Hunter'' (Dutton, 1928), illus. [[:en:Boris Artzybasheff|Boris Artzybasheff]] # ''A Son of Mother India Answers'' (Dutton, 1928) # ''The Chief of the Herd'' (Dutton, 1929), illus. Mahlon Blaine # ''Devotional Passages from द हिंदू Bible'' (Dutton, 1929) # ''Hindu Fables for Little Children'' (Dutton, 1929), illus. [[:en:Kurt Wiese|Kurt Wiese]] # ''Visit India With Me'' (Dutton, 1929) # ''Disillusioned India'' (Dutton, 1930) # ''Rama: The Hero of India'' (Dutton, 1930), illus. Edgar Parin D'Aulaire # ''The Song of God: Translation of the Bhagavad-Gita'' (Dutton, 1931) # ''The Master Monkey'' (Dutton, 1932), illus. Florence Weber # ''Fierce-face, the Story of a Tiger'' (Dutton, 1936), illus. Dorothy P. Lathrop<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2021-04-21|title=Dorothy P. Lathrop|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dorothy_P._Lathrop&oldid=1018994504|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> == मराठीतील अनुवाद == धनगोपाल मुकर्जी यांच्या ''Gay Neck: The Story of a [[:en:Gay Neck, the Story of a Pigeon|Pigeon]]'' ह्या कादंबरीचा अनुवाद मराठीतील ज्येष्ठ साहित्यक [[भानू शिरधनकर]] यांनी 'चित्रकंठ' या नावाने केला आहे. == संदर्भ == [[वर्ग:इंग्लिश लेखक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 8difj6n4ti553960ecwzwdpwo5syr6i 0 282291 2682348 1905532 2026-05-02T18:32:35Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682348 wikitext text/x-wiki {{बदल}} जय पिग्गीन (जन्म २६ सप्टेंबर १९९० - नोबल पार्क, व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया) एक ऑस्ट्रेलियन शरीरसौष्ठवकर्ता आणि फिटनेस प्रशिक्षक आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/lifestyle/health-&-fitness/article/Jay-Piggin-Is-Smashing-The-Internet-With-His-Journey-As-A-Fitness-Influencer-22033156|title=https://www.mid-day.com/lifestyle/health-&-fitness/article/Jay-Piggin-Is-Smashing-The-Internet-With-His-Journey-As-A-Fitness-Influencer-22033156|date=2019-11-04|website=www.mid-day.com|language=en|access-date=2021-05-16}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == मागील जीवन आणि शिक्षण == २०११-१५ या काळातपिग्गीन फुटबॉल (एएफएल) खेळला. २००८  साली त्यांनी हेलीबरी महाविद्यालयातून पदवी संपादन केली. == कारकीर्द == २०११ मध्ये जेने आपल्या महाविद्यालयीन संघासाठी खेळलेल्या खेळाच्या खेळाडू म्हणून कारकीर्द सुरू केली. २०१५ मध्ये त्याने बॉडीबिल्डिंगमध्ये प्रवेश केला जेथे २०१६ मध्ये त्याने गॅस्ट्रो फिटनेस पुरस्कार आणि २०१७ मध्ये आयएफबीबी पुरुष प्रो लीग पुरस्कार जिंकला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://in.news.yahoo.com/jay-piggin-speaking-experience-sports-072459519.html|title=Jay Piggin, Speaking About His Experience in Sports and How This Motivated Him to Enter into a Career in Fitness|website=in.news.yahoo.com|language=en-US|access-date=2021-05-16}}</ref> == पुरस्कार == आयएफबीबी पुरुष प्रो लीग - २०१८ गॅस्ट्रो फिटनेस पुरस्कार - २०१७ == संदर्भ == <references /> 2qhavbw81a4723xu4cnfcxvyzn98f4k 0 283741 2682401 2675484 2026-05-03T05:12:17Z ~2026-24679-89 182431 /* आदिलाबाद-वाशिम रेल्वेमार्ग */ 2682401 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट रेल्वेमार्ग |box_width= |locale= |website= |linenumber=51119 |गेज= |close=<!--{{Start date|2024|02|28|df=y}}--> |planopen=<!--{{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}}--> |ridership2= |daily_ridership = | प्रदेश = [[महाराष्ट्र]](विदर्भ-मराठवाडा) | मालक = [[भारतीय रेल्वे]] | चालक = [[दक्षिण मध्य रेल्वे क्षेत्र|द.म.रे.]] |routes= यवतमाळ मार्गे DEMU Passenger |stations= कळंब |end= [[हुजूर साहेब नांदेड रेल्वे स्थानक]] |start= [[वर्धा रेल्वे स्थानक]] |status=१ टप्पा पूर्ण (कळंबपर्यंत) |other_name= विदर्भ-मराठवाडा मैत्री मार्ग | मार्ग लांबी = {{convert|२८४|km|mi|0|abbr=on}} | ट्रॅक = १ | गेज = १६७६ मिमी [[ब्रॉड गेज]] | विद्युतीकरण = सोबतच प्रगतीपथावर |system= |type= |caption= |image_alt= |image_width= |image= |logo_alt= |logo_width= |logo= |native_name_lang= mr लोहमार्ग |native_name= नांदेड लोहमार्ग |map_state=collapsed }} '''वर्धा-यवतमाळ-नांदेड''' किंवा '''नांदेड-वर्धा रेल्वेमार्ग''' हा [[महाराष्ट्र]] राज्यातील निर्माणाधीन रेल्वे प्रकल्प आहे. या मार्गामुळे [[यवतमाळ]] मार्गे [[वर्धा]] आणि [[नांदेड]] दरम्यान रेल्वे वाहतूक सुविधा सुरू होईल. [[भारतीय रेल्वे मंत्रालय|भारत सरकारच्या रेल्वे मंत्रालयाने]] या प्रकल्पाला '''विशेष प्रकल्प''' दर्जा दिला आहे.<ref name="fe">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.financialexpress.com/india-news/wardha-nanded-rail-line-project-gets-special-status/325296/|title=Wardha–Nanded rail line project gets special status}}</ref> हा रेल्वे मार्ग २८४.६५ किलोमीटर लांबीचा असेल.<ref name="Hindu">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://m.thehindubusinessline.com/economy/logistics/land-acquisition-for-new-rail-line-in-yavatmal-fasttracked/article9627794.ece|title=Land acquisition for new rail line in Yavatmal fast-tracked}}</ref> सध्या वर्धा-नांदेड प्रवासाला १० तास लागतात, या मार्गाच्या पूर्णत्वानंतर हे अंतर ४ तासांवर येऊन वेळ व इंधनाची बचत होईल. == इतिहास == * मंजूरी: २००९ * प्रत्यक्ष सुरुवात: २०१६ * पहिला टप्पा: वर्धा ते कळंब (३८.६१ किमी)चे पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] यांनी २८ फेब्रुवारीला २०२४ रोजी या मार्गाचे यवतमाळ दौऱ्यात लोकार्पण केले आहे. सद्यस्थितीत वर्धा-कळंब पॅसेंजर आठवड्यातून ५ (रविवार व बुधवार वगळता) दिवस यांवर सुरू आहे. या रेल्वे गाडीला एकूण १० कोच राहणार आहेत. यामध्ये जनरलचे आठ, तर एसएलआरचे दोन कोच राहणार आहे. * २०२४, फेब्रुवारी ०२: राज्याच्या अर्थसंकल्पात ७५० कोटींची तरतूद पण अजुन ३००० कोटींची गरज == भुसंपादन प्रक्रिया == या मार्गाची लांबी २८४ किमी आहे आणि त्यासाठी ७२२ हेक्टर जमीन आवश्यक आहे. [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र शासनाने]] ७२२ हेक्टर जमीन संपादन करण्यास मान्यता दिली आहे. वर्धा-यवतमाळ-नांदेड रुंदमापी रेल्वे मार्गासाठी लागणारी जवळपास ९०% जमीन अधिग्रहित करण्यात आली असून आता [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र सरकारने]] [[भारतीय रेल्वे मंत्रालय|रेल्वे मंत्रालयाला]] निविदा प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी विनंती केली.<ref name="c">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/work-on-wardha-nanded-railway-line-to-start-soon/articleshow/64263753.cms|title=Work will start soon}}</ref> भूसंपादन २०१८ मध्ये पूर्ण झाले.<ref>[https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/land-acquisition-for-new-rail-line-in-yavatmal-fasttracked/article9627794.ece Land acquisition for new rail line in Yavatmal fast-tracked]</ref> == बांधकाम == पूर्ण मार्गासाठी निविदा फेब्रुवारी २०१९ मध्ये देण्यात आली होती आणि बरेच बांधकाम यापूर्वीच बांधकाम चालू झाले. ७७&nbsp;कि.मी. वर्धा - यवतमाळ विभागाच्या कामाला [[मध्य रेल्वे क्षेत्र|मध्य रेल्वे क्षेत्राच्या]] बांधकाम संस्थेला देण्याची मंजूरी मिळाली तर २०७&nbsp;यवतमाळ - नांदेड विभागाच्या कामाला [[रेल विकास निगम लिमिटेड|रेल्वे विकास निगमला]] देण्याची मंजूरी मिळाली. फेब्रुवारी २०१९ पर्यंत मार्गावरील सर्व पुल (यशोदा नदी व भिंडी नदीवरील २ मोठे पूल आणि २६ छोटे पूल), आणि किमान ५४ रेल्वे अंडर ब्रिज पूर्ण झाले होते. ९.८ किमीचे एकूण 6 बोगदे या मार्गावर असतील, यापैकी सर्वात आव्हानात्मक २.५ किमी लांबीचा [[यवतमाळ विमानतळ|यवतमाळ विमानतळामागील]] टेकड्यातून जाणारा बोगदा आहे. सर्व स्टेशन इमारतींचे कंत्राट फेब्रुवारी २०१९ पर्यंत देण्यात आले आहेत आणि बांधकाम सुरू झाले आहे.<ref name="refwas">[https://ournagpur.com/cr-to-lay-track-on-wardha-nanded-route/ CR to lay track on Wardha–Nanded route]</ref> यवतमाळ नवीन रेल्वे स्थानकाचे प्रारंभिक काम सुरू झाले असून, ह्या काळादरम्यान जिल्हा परिषद शाळेच्या(आर्णी मार्ग) परिसरात हे स्थानक उभारण्यात येत आहे.<ref name="e">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ntvmarathinews.com/2018/09/blog-post_825.html?m=1|title=Work Started|access-date=2021-06-09|archive-date=2018-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924185452/http://www.ntvmarathinews.com/2018/09/blog-post_825.html?m=1|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180924185452/http://www.ntvmarathinews.com/2018/09/blog-post_825.html?m=1 |date=2018-09-24 }}</ref> === किंमत === २८४ किमी लांबीच्या या प्रकल्पाची एकूण सुधारित किंमत ₹३१६८.२९ कोटी आहे.<ref name="refwas"/> या प्रकल्पासाठी२०१९-२० च्या पिंक बुकनुसार त्या आर्थिक वर्षासाठी ₹३५० कोटीचे वाटप करण्यात आले होते, कारण बांधकाम आधीच चालूझाले होते आणि यामुळे काही भाग जलदगतीने पूर्ण करण्यात मदत होईल.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/no-new-railway-projects-but-ongoing-ones-get-fund-boost/articleshow/67800098.cms No new railway projects but ongoing ones get fund boost]</ref> == लोहमार्गावरील रेल्वेस्थानके == मार्गावर खालीलप्रमाणे एकूण २७ स्थानकांचे नियोजन केले गेले आहे.<ref name="refwas"/> # [[सेवाग्राम जंक्शन रेल्वे स्थानक]] # [[वर्धा रेल्वे स्थानक|वर्धा जंक्शन]], (विद्यमान स्थानक) # [[देवळी]] जंक्शन # भिडी (हॉल्ट स्थानक) # [[कळंब]] (कामठवाडा) # [[तळेगाव रेल्वे स्थानक|तळेगाव]], (हॉल्ट स्थानक) # [[यवतमाळ रेल्वे स्थानक|यवतमाळ जंक्शन]], # लसीना, ([[शकुंतला रेल्वे]] जंक्शन) # लडखेड # तपोना # [[दारव्हा]] [[दारव्हा मोतीबाग जंक्शन|जंक्शन]] # अंतरगांव # हर्सूल/हरसुल # [[दिग्रस]] # बेलगव्हाण # [[पुसद]] (होणारे जंक्शन) [[आदिलाबाद-वाशिम रेल्वेमार्ग]] # वसंतपूर # शिलोना # पळसा # [[उमरखेड]] # [[हदगाव]] # बामणी # [[वारंगा]] (मसाई) # देववाडी (ता.[[कळमनुरी]]) # [[अर्धापूर]] # [[मुगट जंक्शन रेल्वे स्थानक]] # मालटेकडी # [[हुजूर साहेब नांदेड रेल्वे स्थानक]] == भविष्यकालीन व्याप्ती == या रेल्वे मार्गाचे [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] [[वर्धा]], [[यवतमाळ]], [[वाशिम]], [[हिंगोली]] आणि [[नांदेड]] जिल्ह्यातील सहा [[तालुका|तालुक्यांमध्ये]] आणि ९० गावात काम होईल.<ref name="bs">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://wap.business-standard.com/article/pti-stories/wardha-nanded-rail-line-project-gets-special-status-116072200227_1.html|title=Wardha–Nanded rail line project gets special status}}{{मृत दुवा|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> हा मार्ग कार्यान्वित झाल्यावर [[नागपूर]] व [[विदर्भ]] आणि [[मराठवाडा]] भागातील इतर जिल्ह्यांमधील थेट संपर्क साधला जाईल. * कळंब ते नांदेड हा एकूण २०६ किलोमीटर लांबीचा हा मार्ग साडेतीन हजार कोटी रुपये खर्चून पूर्णत्वास जात आहे. वर्धा ते यवतमाळ या मार्गाचे ९०% काम पूर्ण झाले आहे. मार्गावर १५ मोठे पूल, २९ बोगदे व ५ उड्डाण पुलाचे काम प्रगतीपथावर आहे. * वर्धा-यवतमाळ-नांदेड या २७० कि.मी. रेल्वे मार्गाकरीता केंद्राच्या अर्थसंकल्पात नुकतीच ₹७५० कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे. * सध्या कळंब-यवतमाळ-दारव्हा या मार्गाचे काम प्रगतीपथावर आहे. या रेल्वेमुळे विदर्भ-मराठवाड्यातील दळणवळणाची गती वाढणार आहे. * नागपूरहून थेट नांदेड येथे जाण्यासाठी रेल्वे सुविधा मिळण्यासोबतच यवतमाळची उत्तर-दक्षिण अशी कनेक्टिव्हीटी होणार आहे. या रेल्वेमार्गामुळे यवतमाळ जिल्ह्यात उद्योग, व्यवसायांना चालना मिळणार आहे. दुसऱ्या टप्प्यातील कळंब-यवतमाळ हा मार्ग पूर्ण होताच नागपूर-वर्धा-यवतमाळ अशी रेल्वे सुरू होण्याची आशा पल्लवीत झाली आहे, यवतमाळहून दररोज हजारो नागरिक नागपूरला ये-जा करतात. रेल्वेमार्ग पूर्ण झाल्यावर नागपूर-यवतमाळ ही ब्रॉडगेज मेट्रोसेवा सुरू करण्याची मागणीही नागरिकांनी केली आहे. == मार्गाचे फायदे == या नवीन मार्गाच्या पूर्ततेमुळे विदर्भ आणि मराठवाड्यातील प्रामुख्याने वर्धा, यवतमाळ, [[वाशिम]], हिंगोली व [[नांदेड]] या ५ जिल्ह्यांमधील एकूण १०० गावांचा ज्यातील ७५ गावे यवतमाळ जिल्हात आहेत, त्यांचा रेल्वेसंपर्क सुधारेल आणि या प्रदेशांच्या सामाजिक-आर्थिक विकासात लक्षणीय योगदान मिळेल. वर्धा ते यवतमाळ विभागाला रेल्वे आणि महाराष्ट्र सरकार यांच्यात ६०:४० खर्चाच्या वाटणीतत्वावर मंजूरी देण्यात आली, ज्याची अंमलबजावणी मध्य रेल्वेकडून केली जात आहे. * यवतमाळ ते नांदेड हा दुसरा भाग २०१८ मध्ये (RVNL) रेल्वे विकास निगमकडे हस्तांतरित करण्यात आला. ===आदिलाबाद-वाशिम रेल्वेमार्ग=== आदिलाबाद ते वाशिम या नव्या रेल्वे मार्गाचे सर्वेक्षण रेल्वे बोर्डाने केले आहे. * हा रेल्वे मार्ग [[आदिलाबाद]]-किनवट-[[माहूर]]-पुसद-[[पोहरादेवी]] मार्गे वाशिमपर्यंत आहे. **[[पुसद]] येथे हे रेल्वेजंक्शन बनणार. == हे सुद्धा पहा == * [[भारतीय रेल्वे]] * [[शकुंतला रेल्वे]] == संदर्भ ==  {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://cr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1626347389140-Laout%20Plans.pdf Wardha – Nanded (via Yavatmal – Pusad) 3. Name of Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220705034656/https://cr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1626347389140-Laout%20Plans.pdf |date=2022-07-05 }} [[वर्ग:यवतमाळ जिल्हा]] [[वर्ग:वर्धा जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील प्रस्तावित आधारभूत संरचना]] h7l44pykoq34vgruv85tkf3okkajik2 0 286094 2682367 2116188 2026-05-02T21:46:51Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682367 wikitext text/x-wiki '''डायना दीया''' (जन्म [[ऑगस्ट १|१ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९९३|१९९३]] , [[दिल्ली]]) ही एक भारतीय [[अभिनेत्री]] आहे जिला कसम तेरे प्यार की मालिकेत तिच्या भूमिकेसाठी ओळखले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/actress-deana-dia-emerges-as-a-surprise-element-in-the-new-music-video-titled-jiss-waqt-tera-chehra-23175933|title=Actress Deana Dia emerges as a surprise element in the new music video titled 'Jiss Waqt Tera Chehra'|date=2021-05-31|website=www.mid-day.com|language=en|access-date=2021-07-08}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तिने सह अभिनेता [[रणदीप हुड्डा]] सह जन्नत २ या चित्रपटात भूमिका साकारली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/mommy-to-be-dia-mirza-shares-beautiful-pictures-on-social-media-day-2021/articleshow/81706478.cms|title=Mommy-to-be Dia Mirza shares beautiful pictures on Social Media Day 2021 {{!}} Photogallery - ETimes|website=photogallery.indiatimes.com|access-date=2021-07-08}}</ref> == अभिनय कारकीर्द == दीयाने एर होस्टेस म्हणून करिअरची सुरुवात केली, त्यानंतर काही वर्षांनी तिने मॉडेलिंग केली. तिने दिल्ली विद्यापीठातून पदवी पूर्ण केली.२०१२ मध्ये ती कुणाल देशमुख दिग्दर्शित जन्नत २ या चित्रपटात काम केले.२००३ मध्ये तिने मार्केट  नावाच्या बोलिव्होड चित्रपटात काम केले.दीया , बालाजी टेलिफिल्म कसम तेरे प्यार की या मालिकेत वर्ष २०१८  मध्ये दिसली होती. २०२० मध्ये तिने लव्हस्कोप हा चित्रपट केला. == फिल्मोग्राफी == {| class="wikitable" |+ !नाव !वर्ष |- |जन्नत २ |२०१२ |- |लव्हस्कोप |२०२० |- |मार्केट |२००३ |- |कसम तेरे प्यार की |२०१८ |} == बाह्य दुवे == [[imdbname:11641069|डियाना दीया आयएमडीबीवर]] == संदर्भ == <references /> {{DEFAULTSORT:दीया, डायना}} [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 7fcpve26zelgp785q9kcffjgek2zddu 0 286153 2682350 1927382 2026-05-02T18:49:00Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682350 wikitext text/x-wiki '''जाईबाई चौधरी''' (२ मे १८९२ - ????) ह्या पहिल्या [[दलित]] महिला शिक्षिका- मुख्याध्यापक, लेखक, वक्त्या आणि [[दलित स्त्रीवाद|दलित स्त्रीवादी]] चळवळीच्या नेत्या होत्या. २ मे १८९२ रोजी नागपूर जिल्ह्यातल्या उमरेड गावातील [[महार]] कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. जाईबाईंचा प्रवास रेल्वेस्टेशनवर सामान उचलणारी हमाल ते [[शिक्षक|शिक्षिका]] ते [[दलित चळवळ|दलित चळवळीतल्या]] कार्यकर्त्या असा झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/marathi/media-57770126|title=जाईबाई चौधरी : पहिल्या दलित महिला मुख्याध्यापक आणि दलित स्त्रीवादी चळवळीच्या नेत्या|date=2021-07-09|website=BBC News मराठी|language=mr|access-date=2021-07-10}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/hindi/india-57770419|title=महिला कुली जिन्होंने 1938 में किया था दलित महिलाओं का बड़ा सम्मेलन|date=2021-07-09|website=BBC News हिंदी|language=hi|access-date=2021-07-10}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nari.punjabkesari.in/nari/news/jaibai-chaudhary-dalit-activist-1417172|title=नारी शक्ति! जाईबाई चौधरी एक ऐसी सशक्त महिला जो कुली, फिर टीचर और बाद में दलितों की बुलंद आवाज़ बनीं|date=2021-07-09|website=punjabkesarinari|access-date=2021-07-10}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://velivada.com/2017/07/15/dalit-woman-activist-jaibai-chaudhary/|title=दलित समाज की महान समाज-सुधारिका “जाईबाई चौधरी”, जिसको समाज कभी नहीं भुला सकता - Velivada - Educate, Agitate, Organize|date=2017-07-15|website=Velivada|language=en-US|access-date=2021-07-10}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जाईबाई जुलै १९४२ मध्ये झालेल्या "अखिल भारतीय दलित महिला परिषदे"च्या सदस्याही होत्या. ज्यामध्ये [[बाबासाहेब आंबेडकर|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] स्वतः उपस्थित होते. या परिषदेतील महिलांची जागरूकता पाहून बाबासाहेबांनी आनंद व्यक्त केला आणि म्हणाले - या परिषदेत मोठ्या संख्येने महिलांचा सहभाग पाहून आपण प्रगती केली याचा मला दिलासा व आनंद झाला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://velivada.com/2017/07/15/dalit-woman-activist-jaibai-chaudhary/|title=दलित समाज की महान समाज-सुधारिका “जाईबाई चौधरी”, जिसको समाज कभी नहीं भुला सकता - Velivada - Educate, Agitate, Organize|date=2017-07-15|website=Velivada|language=en-US|access-date=2021-07-11}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[सावित्रीबाई फुले]] व [[फातिमा शेख]] यांच्यासारख्या जाईबाई देखील दलित मुलींसाठी शाळा सुरू करण्याच्या एक प्रणेत्या मानल्या जातात. त्या रेल्वे स्टेशनवर हमाल म्हणून काम करत असे. त्या शिक्षिका झाल्या, त्यानंतर मुख्याध्यापक आणि दलित कार्यकर्त्या बनून दलितांच्या हक्कांसाठी आवाज उठविला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://velivada.com/2017/07/15/dalit-woman-activist-jaibai-chaudhary/|title=दलित समाज की महान समाज-सुधारिका “जाईबाई चौधरी”, जिसको समाज कभी नहीं भुला सकता - Velivada - Educate, Agitate, Organize|date=2017-07-15|website=Velivada|language=en-US|access-date=2021-07-11}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:चौधरी, जाईबाई}} [[वर्ग:मराठी महिला]] [[वर्ग:दलित महिला]] [[वर्ग:मराठी लेखिका]] [[वर्ग:दलित कार्यकर्ते]] [[वर्ग:दलित चळवळ]] [[वर्ग:दलित लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:महिला शिक्षण]] [[वर्ग:मराठी शिक्षिका]] pnpkxre28149b2haupsza7o8tkzfjb3 0 290187 2682390 2592019 2026-05-03T04:12:42Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682390 wikitext text/x-wiki '''पवनदीप राजन''' ([[जुलै २|२ जुलै]], [[इ.स. १९९६|१९९६]]:[[चंपावत|चंपावत, उत्तराखंड]] - ) हा एक भारतीय गायक आहे जो गायन आणि वाद्य वाजवण्याच्या अष्टपैलुत्वासाठी ओळखला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tv/pawandeep-rajan-indian-idol-12-winner-says-he-was-not-feeling-very-great-after-bagging-the-trophy-101629078302203.html|title=Pawandeep Rajan, Indian Idol 12 winner, says he 'was not feeling very great' after bagging the trophy|date=2021-08-16|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2021-09-04}}</ref> तो द व्हॉइस इंडिया सीझन १ आणि इंडियन आयडॉल सीझन १२चा विजेता आहे.<ref>{{cite news |title=Indian Idol 12 winner Pawandeep Rajan’s sister gets married; Arunita Kanjilal attends the wedding |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/indian-idol-12-winner-pawandeep-rajans-sister-gets-married-arunita-kanjilal-attends-the-wedding/articleshow/89430641.cms|newspaper=timesofindia.com}}</ref> २५ ऑगस्ट २०२१ रोजी पवनदीप राजन यांना उत्तराखंडचे कला, पर्यटन आणि संस्कृतीचे ब्रँड अँबॅम्बेसेडर बनवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/indian-idol-12-winner-pawandeep-rajan-performs-to-raatan-lambiyan-with-arunita-kanjilal-fan-says-cute-couple-7480617/|title=Indian Idol 12 winner Pawandeep Rajan performs to ‘Raataan Lambiyan’ with Arunita Kanjilal, fans say, ‘Cute couple’|date=2021-09-01|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-09-04}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/-rupesh-sawarkar-meets-ex-cm-of-maharashtra-fadnavis-with-idol-winner-pawandeep-rajan-23190769|title=Rupesh Sawarkar meets Ex-CM of Maharashtra Fadnavis with Indian Idol Winner Pawandeep Rajan|date=2021-09-03|website=www.mid-day.com|language=en|access-date=2021-09-04}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == गाणी == * तेरे बॅगेयर * तेरी उम्मेद * 'हिमेश के दिल से * तुही बाटा * याकीन * तेरी मेरी माया * इश्क होया * सतरंगी झाला रे * माया बँड रे * ओई दक्के आकाश == बाह्य दुवे == [[imdbname:12594259|पवनदीप राजन]] आयएमडीबीवर == संदर्भ == <references /> {{DEFAULTSORT:राजन, पवनदीप}} [[वर्ग:उत्तराखंड पर्यटन]] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] nnz9ig662wd8481ho9z36ppgl46fb1g 0 295198 2682372 2681752 2026-05-02T22:21:28Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682372 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | नाव = तडाको उराता | चित्र = Tadako Urata (About 60 years old).jpg | चित्रशीर्षक_पर्याय = An older Japanese woman, hair dressed back from her face, wearing a dark kimono | चित्रशीर्षक = Urata Tadako, aged about 60 years | जन्मनाव = 宇良田 唯子 | टोपणनावे = उराता तडा, युई नाकामुरा | birth_name = | जन्म_दिनांक = ३ मे १८७३ | जन्म_स्थान = उशिबुका | मृत्यू_दिनांक = १८ जून १९३६ (वय ६३) | मृत्यू_स्थान = [[तोक्यो]], [[जपान]] | पेशा = वैद्य | years_active = | known_for = | notable_works = | spouse(s) = | relatives = }} '''तडाको उराता''' '''(宇良田唯子)''' या एक जपानी वैद्य (डॉक्टर) होत्या. त्यांनी [[नेत्रशल्यचिकित्सा|डोळा व त्याला होणाऱ्या रोगांचा अभ्यास]] जर्मनी मध्ये केला होता. त्यांचा जन्म ३ मे १८७३ रोजी झाला होता. त्यांचा मृत्यु १८ जून १९३६ रोजी झाला. त्या आणि त्यांचा नवरा मिळून १९१२ ते १९३२ या काळात चीनमधील [[त्यांजिन]] येथे क्लिनिक चालवत होते. == प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण == उराता यांचा जन्म उशिबुका (सध्याचे अमाकुसा शहराचा भाग) येथे झाला होता, त्या लेखक आणि व्यापारी उराता गेन्शो यांच्या मुलगी आहेत. त्यांनी कुमामोटो येथे फार्मासिस्ट म्हणून प्रशिक्षण घेतले. त्यानंतर १८९९ मध्ये तोक्यो येथे वैद्यकीय परवाना मिळवला. त्यांनी किटासाटो शिबासाबुरोच्या इन्स्टिट्यूट फॉर स्टडी ऑफ इन्फेक्शियस डिसीजमध्ये संसर्गजन्य रोगांचा अभ्यास केला.<ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=hqJ8DwAAQBAJ&dq=Urata+clinic+Tianjin&pg=RA1-PA414|title=IBBO-International Biography and Bibliography of Ophthalmologists and Visual Scientist (A-Z)|date=2018-11-30|publisher=Wayenborgh Publishing|isbn=978-90-6299-896-8|pages=414|language=en}}</ref> स.न. १९०३ मध्ये त्यांनी नेत्ररोगशास्त्रात पुढील शिक्षण घेण्यासाठी त्या जर्मनीला गेल्या. परदेशात प्रगत पदवी मिळवणाऱ्या जपानी महिलांच्या पहिल्या गटांपैकी त्या एक होत्या.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Fujimoto|first=Hiro|date=2020-04-02|title=Women, missionaries, and medical professions: the history of overseas female students in Meiji Japan|url=https://doi.org/10.1080/09555803.2018.1516688|journal=Japan Forum|volume=32|issue=2|pages=185–208|doi=10.1080/09555803.2018.1516688|issn=0955-5803}}</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|last=Ogawa|first=Mariko|date=September 2017|title=History of Women's Participation in STEM Fields in Japan|url=http://e-asianwomen.org/_common/do.php?a=full&b=12&bidx=878&aidx=11616|journal=Asian Women|volume=33|issue=3|pages=65–85|doi=10.14431/aw.2017.09.33.3.65|accessdate=2021-11-23|archive-date=2021-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114045403/http://e-asianwomen.org/_common/do.php?a=full&b=12&bidx=878&aidx=11616|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.keio.ac.jp/en/keio_in_depth/research/2011/03.html|title=Interview with Aeka Ishihara|website=Keio University|url-status=dead|access-date=2021-11-14|archive-date=2025-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320115226/https://www.keio.ac.jp/en/keio_in_depth/research/2011/03.html}}</ref> उराता यांनी नवजात गोनोकोकल नेत्रश्लेष्मलाशोथ प्रतिबंधक प्रबंधासह स.न. १९०५ मध्ये मारबर्ग विद्यापीठात डॉक्टरेट पदवी मिळवली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://newspapers.library.wales/view/4150376/4150378/46/Japanese%20lady|title=Japanese Lady Doctor|date=9 March 1905|work=Evening Express|page=2|access-date=November 13, 2021|via=Welsh Newspapers, The National Library of Wales}}</ref> त्यांचे डिसर्टेशन संशोधन "प्रायोगिक संशोधन उबर" हा लेख "सो कॉल्ड क्रेडस् ड्रॉप" नावाने प्रकाशित झाला होता.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Urata|first=Tada|date=1905|title=Experimentelle Untersuchungen über den Wert des sogenannten Credéschen Tropfens|url=https://www.karger.com/Article/FullText/290336|journal=Ophthalmologica|language=english|volume=13|issue=4|pages=335–346|doi=10.1159/000290336|issn=0030-3755}}</ref> स.न. २०१६ मध्ये हेल्मुट सीस यांनी नमूद केले, "उराता ही केवळ पहिली महिला जपानीच नव्हती, तर मारबर्ग विद्यापीठात वैद्यकीय डॉक्टरची पदवी मिळवणारी पहिली महिला देखील होती."<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Sies|first=Helmut|date=December 2016|title=German-Japanese relationships in biochemistry: a personal perspective|journal=Nagoya Journal of Medical Science|volume=78|issue=4|pages=335–347|doi=10.18999/nagjms.78.4.335|issn=0027-7622|pmc=5159459|pmid=28008189}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=_gM_BAAAQBAJ&dq=Urata+Tada+doctor&pg=PA190|title=Doctors of Empire: Medical and Cultural Encounters between Imperial Germany and Meiji Japan|last=Kim|first=Hoi-eun|date=2014-07-31|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1-4426-6048-9|pages=190, note 47|language=en}}</ref> हा मैलाचा दगड आंतरराष्ट्रीय स्तरावर व्यावसायिक जर्नल्स आणि दैनिक वर्तमानपत्रांमध्ये नोंदवला गेला.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=September 1906|title=Medical News|url=https://books.google.com/books?id=M1gCAAAAYAAJ&dq=Urata+Tada+doctor&pg=PA426|journal=Physician and Surgeon|volume=28|pages=426}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.newspapers.com/clip/88915710/honors-for-japanese-co-ed/|title=Honors for Japanese Co-Ed|date=1905-03-28|work=The Miami News|pages=1|access-date=2021-11-14|via=Newspapers.com}}</ref> == कारकीर्द == उराता १९०६ मध्ये जपानला परतल्या. त्यानंतर त्यांनी तोक्योमध्ये नेत्ररोगशास्त्रात प्रॅक्टिस सुरू केली. नंतर त्यांनी त्यांचा नवऱ्याबरोबर टिॅंजिन, चीन भागात एक दवाखाना १९१२ पासून १९३२ पर्यंत चालवला.<ref name=":0" /> त्या जपानी वुमेन्स मेडिकल असोसिएशनच्या अधिकारी होत्या. त्यांना जपानी सरकारकडून मेडिसिनच्या प्राध्यापकाची मानद पदवी बहाल केली होती.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=June 1906|title=News and Notes: A Japanese Woman Professor of Medicine|url=https://books.google.com/books?id=s1BDAQAAMAAJ&dq=Urata%20Tada%20doctor&pg=PA176|journal=American Medicine|volume=12|pages=176}}</ref> == वैयक्तिक जीवन आणि वारसा == उरता यांचे तरुणीपणीच लग्न झाले होते. परंतु त्यांचे शिकण्यासाठी लग्न तोडले. त्यांनी १९११ मध्ये नाकामुरा त्सुनेसाबुरो या सहकारी डॉक्टरशी लग्न केले. स.न. १९३६ मध्ये तोक्योमध्ये नाकामुरा त्सुनेसाबुरो मरण पावले.<ref name=":0" /> १९९२ मध्ये त्यांना कुमामोटो प्रीफेक्चरसाठी "पर्सन ऑफ कल्चरल मेरिट" पदवी बहाल करण्यात आली. त्यांच्या मुळ गावी उराता यांचे स्मारक आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ushibuka.site/english/play/tada.html|title=Monument Urata Tada|website=Ushibuka Tour Guide|url-status=live|access-date=2021-11-13}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}}   [[वर्ग:इ.स. १९३६ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १८७३ मधील जन्म]] [[वर्ग:जपानी महिला चिकित्सक]] [[वर्ग:मारबर्ग विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:कुमामोटो येथील लोक]] [[वर्ग:जपानी नेत्रतज्ज्ञ]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] abmqh7xgivlzvuozb983wmv33o10xu4 0 295437 2682289 2083591 2026-05-02T13:45:53Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682289 wikitext text/x-wiki '''क्षमा चंदन''' (जन्म [[सप्टेंबर ३०|३० सप्टेंबर]] [[इ.स. १९९१|१९९१]] [[मुंबई|मुंबई, महाराष्ट्र]]) ही भारतीय संशोधक आणि दंतवैद्य आहे. तिला २०२० मधील जागतिक लीडर पुरस्कारांद्वारे वर्षातील सर्वात नाविन्यपूर्ण आणि अग्रगण्य दंतचिकित्सक पुरस्कार दाण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/lifestyle/health-&-fitness/article/Dr-Kshama-Chandan-introduces-The-Smile-Diet;-explains-how-what-you-eat--drink-can-give-you-a-healthier-smile-22693238|title=Dr Kshama Chandan introduces The Smile Diet|date=2020-03-23|website=www.mid-day.com|language=en|access-date=2021-11-30}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == शिक्षण आणि कारकीर्द == तिने मुंबईतून दंत शस्त्रक्रियेत बॅचलर पूर्ण केले. तिने प्रोस्टोडोन्टिक्स आणि ओरल इम्प्लांटोलॉजीमध्ये पदव्युत्तर पदवी घेतली. २०१७ मध्ये तिने इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ करंट रिसर्च आणि आय.ओ.एस.आर जर्नल ऑफ डेंटल अँड मेडिकल सायन्सेसमध्ये तिचा शोधनिबंध प्रकाशित केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.iwmbuzz.com/lifestyle/fashion/dr-kshama-chandan-talks-ageing-changes-teeth-gums/2021/03/18|title=Dr. Kshama Chandan talks about ageing changes on teeth and gums|last=IWMBuzz|first=Author:|date=2021-03-18|website=IWMBuzz|language=en|access-date=2021-11-30}}</ref> == शोधनिबंध == इम्प्लांट समर्थित ओव्हरडेंचर संलग्नक<ref>{{जर्नल स्रोत|date=25-11-2017|title=Implant Supported Overdenture Attachments- A Review|url=https://www.iosrjournals.org/iosr-jdms/papers/Vol16-issue11/Version-10/S1611108791.pdf|journal=IOSR Journal of Dental and Medical Sciences (IOSR-JDMS)}}</ref> प्रोस्टोडॉन्टिक्समध्ये मॅग्नेट<ref>{{जर्नल स्रोत|date=31 October 2017|title=MAGNETS IN PROSTHODONTICS|url=https://www.journalcra.com/sites/default/files/issue-pdf/26842.pdf|journal=International Journal of Current Research}}</ref> == पुरस्कार == भारतातील सर्वात प्रमुख आरोग्य सेवा पुरस्कारांद्वारे सर्वात तरुण स्माईल मेकओव्हर तज्ञ वर्षातील सर्वात नाविन्यपूर्ण आणि अग्रगण्य दंतचिकित्सक’ जागतिक नेते पुरस्कार २०२० == संदर्भ == <references /> {{DEFAULTSORT:चंदन, क्षमा}} [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 2igndrt7btj3ln7dk1boqa1verie2zn 0 296446 2682353 2084680 2026-05-02T19:43:27Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682353 wikitext text/x-wiki जेक सितलानी (जन्म [[डिसेंबर २४|२४ डिसेंबर]] [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[मुंबई|मुंबई, महाराष्ट्र]]) एक भारतीय छायाचित्रकार आहे. त्यांनी ह्युमन्स ऑफ बॉम्बेसाठी छायाचित्रकार आणि व्हिडिओग्राफर म्हणून काम केले. त्याला सकाळ २०२०चा सर्वोत्कृष्ट फोटो-व्हिजन पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/indias-well-known-content-creator-jake-sitlani-is-the-definition-of-self-made-23199461|title=India's Well Known Content Creator Jake Sitlani is the definition of self-made!|date=2021-11-03|website=www.mid-day.com|language=en|access-date=2021-12-19}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == कारकीर्द == सितलानी यांनी २०१५ मध्ये छायाचित्र पत्रकार म्हणून त्यांच्या कारकिर्दीला सुरुवात केली आणि त्यांनी लोकमत येथे फोटोग्राफी विभागात काम केले. २०१७ मध्ये त्याने  पँटालून्स , बाटा , न्याका , ओप्पो या ब्रँड्ससोबत काम केले. प्रोडक्ट शूटसाठी त्याने गार्नियर मेन , सेंट्रल , ताजमहाल यासारख्या काही प्रसिद्ध ब्रँड्ससोबत काम केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mynation.com/lifestyle/popular-digital-content-creator-jake-sitlani-visits-an-ancient-temple-at-the-highest-point-of-shimla-r4azrf|title=Popular digital content creator Jake Sitlani visits an ancient temple at the highest point of Shimla|last=sanjana|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=en|access-date=2021-12-19}}</ref> == पुरस्कार == सकाळ २०२०चा सर्वोत्कृष्ट फोटो-व्हिजन पुरस्कार लोकमत (२०१८) वर्षातील सर्वात यशस्वी छायाचित्रकार == संदर्भ == <references /> [[वर्ग:भारतीय छायाचित्रकार]] [[वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] omxqjcep19tr1memjwu999q2mgu025d 0 296959 2682371 2569201 2026-05-02T22:07:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682371 wikitext text/x-wiki '''{{लेखनाव}}''' हे [[सोलापूर]] जिल्ह्यातील [[सांगोला]] तालुक्यातील एक उच्च महाविद्यालय आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.careers360.com/colleges/vidnyan-mahavidyalaya-sangola/amp|title=Vidnyan Mahavidyalaya, Sangola: Admission, Fees, Courses, Placements, Cutoff, Ranking|website=www.careers360.com|access-date=2021-12-29}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> हे महाविद्यालय [[पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ|पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठा]]<nowiki/>शी संलग्न आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sus.ac.in/bcud/List-of-Affiliated-Colleges|title=List of Affiliated Colleges, bcud section, Punyashlok Ahilyadevi Holkar Solapur University, Solapur|website=www.sus.ac.in|access-date=2021-12-29}}</ref> पूर्वी याचे नाव '''विज्ञान महाविद्यालय''' असे होते. २०२३ मध्ये, या महाविद्यालयाचे संस्थापक आणि माजी [[आमदार]] [[गणपतराव देशमुख]] यांच्या नावावरून नामांतर करण्यात आले. १९९१ साली देशमुख यांनी महाविद्यालयाची स्थापना केली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://vmssangola.org/The_vms.php|title=Vidnyan Mahavidyalaya Sangola|website=vmssangola.org|access-date=2021-12-29}}</ref> येथे २५ प्रकाराच्या विषयांचे अध्यापन चालते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील शैक्षणिक संस्था]] dkdbayhc1ojzvwkbg35z5ccqv6jns8y 0 297861 2682387 2448219 2026-05-03T02:58:53Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682387 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती |नाव=नुपूर पाटील|जन्म_स्थान=अहमदनगर, महाराष्ट्र|जन्म_दिनांक=२६ जुलै १९९०|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|पुरस्कार=आयर्न मॅन ७०.३ पुरस्कार </br> |पेशा=खेळाडू </br>पोषणतज्ञ }} '''नुपूर पाटील''' (जन्म [[जुलै २६|२६ जुलै]] [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[अहमदनगर|अहमदनगर, महाराष्ट्र)]] ही एक भारतीय खेळाडू आणि पोषणतज्ञ आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/health/2020/oct/18/bond-with-the-band-2210768.html|title=Bond with the band|website=The New Indian Express|access-date=2022-01-17}}</ref> २०१९ मध्ये तिला आयर्न मॅन ७०.३ पुरस्कार मिळाला. फिट इंडिया मोमेंटची राजदूत म्हणून तिची ओळख आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://fitindia.gov.in/fit-india-ambassador?page=4|title=Fit India Ambassador {{!}} Fit India|website=fitindia.gov.in|access-date=2022-01-17}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/pools-were-shut-my-intent-wasnt-nupuur-patil-on-her-unconventional-pool-training-for-ironman70-3-23176169|title=“Pools were shut,My Intent wasn’t”- Nupuur Patil on her unconventional pool training for Ironman70.3|date=2021-06-01|website=www.mid-day.com|language=en|access-date=2022-01-28}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == कारकीर्द == पाटील यांनी तिच्या करिअरची सुरुवात पायलट म्हणून केली, नंतर जेव्हा तिला फिटनेसचे क्षेत्र सापडले तेव्हा ती पोषणतज्ञ बनली. तिने पुणे विद्यापीठातून बायोटेक्नॉलॉजीमध्ये विज्ञान शाखेत पदवी पूर्ण केली. तिला ऑलिमिक्स समितीकडून क्रीडा पोषणतज्ञ म्हणून प्रमाणपत्र मिळाले. २०१९ मध्ये तिने आयर्न मॅन ७०.३ ट्रायलेथॉन पूर्ण केली जी लांब पल्ल्याच्या शर्यतींपैकी एक मानली जाते. २०२१ मध्ये ती फिट इंडिया मोमेंटची राजदूत बनली जी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या पुढाकाराने चालू केले मोहीम आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/sports/others/triathlon-and-the-science-behind-it-101627112597859.html|title=Triathlon and the science behind it|date=2021-07-24|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-01-17}}</ref> == पुरस्कार आणि ओळख == * आयर्न मॅन ७०.३ पुरस्कार * फिट इंडिया मोमेंटचे राजदूत == संदर्भ == <references /> 348vg210owmi432t8tl1ng5wqjclujx 0 301742 2682380 2677667 2026-05-02T23:30:02Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682380 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट | नाव = द काश्मीर फाइल्स | छायाचित्र = | चित्र रुंदी = | चित्र शीर्षक = द काश्मीर फाइल्स | निर्मिती वर्ष = | भाषा = हिंदी | इतर भाषा = हिंदी | देश = भारत | निर्मिती = {{*}} तेज नारायण अग्रवाल,<br> {{*}} [[अभिषेक अग्रवाल (चित्रपट निर्माता)|अभिषेक अग्रवाल]],<br> {{*}} [[पल्लवी जोशी]],<br> {{*}} [[विवेक अग्निहोत्री]] | दिग्दर्शन = [[विवेक अग्निहोत्री]] | कथा = [[विवेक अग्निहोत्री]], [[सौरभ पांडे]] | पटकथा = | संवाद = | संकलन = | छाया = उदयसिंग मोहिते | कला = | गीते = | संगीत = [[स्वप्नील बांदोडकर]] | ध्वनी = | पार्श्वगायन = | नृत्यदिग्दर्शन = | वेशभूषा = | रंगभूषा = | साहस दृष्ये = | ॲनिमेशन = | विशेष दृक्परिणाम = | प्रमुख कलाकार = {{*}}[[मिथुन चक्रवर्ती]],<br> {{*}} [[अनुपम खेर]],<br> {{*}} [[दर्शन कुमार]],<br> {{*}} [[पुनीत इस्सार ]],<br> {{*}} [[प्रकाश बेलवाडी]],<br> {{*}} [[चिन्मय मांडलेकर]],<br> {{*}} [[पल्लवी जोशी]] | प्रदर्शन तारीख = ११ मार्च २०२२ | वितरक= | अवधी = १७० मिनिटे | पुरस्कार = | निर्मिती_खर्च = | उत्पन्न = | संकेतस्थळ दुवा = | तळटिपा = }} '''द काश्मीर फाइल्स''' हा इ.स. २०२२ मधील [[विवेक अग्निहोत्री]] लिखित आणि दिग्दर्शित, झी स्टुडिओज निर्मित हिंदी चित्रपट आहे.<ref name=BBFC>{{cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-kashmir-files-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdazmtuw|title=The Kashmir Files|date= 9 March 2022|publisher=[[British Board of Film Classification]]|access-date=9 March 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-02-08 |title=Vivek Agnihotri’s The Kashmir Files to CLASH with Prabhas-starrer Radhe Shyam on March 11 : Bollywood News |website=Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/vivek-agnihotris-kashmir-files-clash-prabhas-starrer-radhe-shyam-march-11/ |access-date=2022-03-11}}</ref> या चित्रपटात [[जम्मू-काश्मीर मधील उग्रवाद|जम्मू आणि काश्मीर मधील उग्रवादा दरम्यान]] पीडित [[काश्मिरी पंडितांचे पलायन|काश्मिरी पंडितांच्या नरसंहाराचे]] चित्रण दाखवल्या गेले आहे.<ref>{{cite news |date=1 January 2020 |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files to go on floors next month |publisher=[[Cinema Express]] |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/jan/01/vivek-agnihotris-the-kashmir-files-to-go-on-floors-next-month-16315.html |access-date=31 December 2020}}</ref> यात [[अनुपम खेर|अनुपम]] खेर, दर्शन कुमार, [[मिथुन चक्रवर्ती]] आणि [[पल्लवी जोशी]] यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.<ref>{{Cite web |last=Negi |first=Shrishti |date=2022-03-09 |title=The Kashmir Files Producer Pallavi Joshi: Am I Making the Film for Hindu Rashtra? I'm Just Telling a Story |url=https://www.news18.com/news/movies/the-kashmir-files-producer-pallavi-joshi-am-i-making-the-film-for-hindu-rashtra-im-just-telling-a-story-4854995.html |access-date=2022-03-11 |website=News18}}</ref> हा चित्रपट सुरुवातीला २६ जानेवारी २०२२ रोजी भारताच्या प्रजासत्ताक दिनाच्या अनुषंगाने जगभरात प्रदर्शित होणार होता,<ref>{{cite web|title=Anupam Kher, Mithun Chakraborty's 'The Kashmir Files' to release on Republic Day 2022|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/nov/19/anupam-kher-mithun-chakrabortys-the-kashmir-files-to-release-on-republic-day-2022-2385617|date=19 November 2021|work=The New Indian Express|access-date=19 November 2021}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> परंतु [[ओमिक्रॉन कोरोना विषाणू|ओमिक्रॉन]] प्रकाराच्या कोरोनाच्या प्रसारामुळे तो पुढे ढकलण्यात आला होता.<ref name="post:bh">{{Cite web |date=10 January 2022 |title=Vivek Ranjan Agnihotri's 'The Kashmir Files' release postponed amid rising COVID-19 cases|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/vivek-ranjan-agnihotris-kashmir-files-release-postponed-amid-rising-covid-19-cases/|access-date=10 January 2022 |work=Bollywood Hungama}}</ref> नंतर ४ मार्च २०२२ रोजी या चित्रपटाचे विशेष प्रीमियर होते. परंतु एका भारतीय जवानाच्या विधवेने दाखल केलेल्या खटल्याच्या बाजूने निर्णय दिल्यानंतर, या चित्रपटाचे प्रदर्शन स्थगित करण्यात आले होते. ठराविक दृश्यांवर कात्री लावून हा चित्रपट प्रदर्शित करण्यास परवानगी मिळाली.<ref name=":02">{{Cite web |last=Dipali |first=Patel |date=10 March 2022 |title=Court stays release of Vivek Agnihotri's The Kashmir Files |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/court-stays-release-of-vivek-agnihotri-s-the-kashmir-files-1923950-2022-03-10 |access-date=2022-03-10 |website=India Today}}</ref><ref>{{Cite news |last=Keshri |first=Shweta |date=11 March 2022 |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files releases today all over India |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/vivek-agnihotri-s-the-kashmir-files-releases-today-all-over-india-1924274-2022-03-11}}</ref> शेवटी ११ मार्च २०२२ रोजी हा चित्रपट विविध चित्रपटगृहात प्रदर्शित करण्यात आला.<ref>{{Cite web |date=8 February 2022 |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files to CLASH with Prabhas-starrer Radhe Shyam on March 11|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/vivek-agnihotris-kashmir-files-clash-prabhas-starrer-radhe-shyam-march-11/|access-date=8 February 2022 |work=Bollywood Hungama}}</ref> प्रदर्शनाच्या अवघ्या तीन दिवसात हा चित्रपट [[हरियाणा]], [[मध्य प्रदेश]], [[गुजरात]] आणि [[कर्नाटक]] मध्ये करमुक्त घोषित करण्यात आला आहे.<ref name="ANI tax-free">{{Cite news|date=11 March 2022|title='The Kashmir Files' film declared tax-free in Haryana|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/the-kashmir-files-film-declared-tax-free-in-haryana20220311221608|url-status=dead|access-date=11 March 2022|website=Asian News International|archive-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311190952/https://www.aninews.in/news/national/general-news/the-kashmir-files-film-declared-tax-free-in-haryana20220311221608/}}</ref><ref name="TOI Madhya Pradesh">{{Cite news|date=13 March 2022|title='The Kashmir Files' becomes tax-free in Madhya Pradesh|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-kashmir-files-gets-tax-break-in-mp/articleshow/90187829.cms|url-status=live|access-date=13 March 2022|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref><ref name="TOI Gujarat">{{Cite news|date=13 March 2022|title=Anupam Kher starrer 'The Kashmir Files' gets tax-free in Gujarat|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/anupam-kher-starrer-the-kashmir-files-gets-tax-free-in-gujarat/articleshow/90183117.cms|url-status=live|access-date=12 March 2022|website=Times of India}}</ref><ref name="DH tax-free">{{Cite news|date=13 March 2022|title='The Kashmir Files' to be tax-free in Karnataka|url=https://www.deccanherald.com/state/top-karnataka-stories/the-kashmir-files-to-be-tax-free-in-karnataka-1090965.html|url-status=live|access-date=13 March 2022|website=Deccan Hearld}}</ref><ref>{{Cite news|date=11 March 2022|title='The Kashmir Files' film declared tax-free in Haryana|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/the-kashmir-files-film-declared-tax-free-in-haryana20220311221608|url-status=dead|access-date=11 March 2022|website=Asian News International|archive-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311190952/https://www.aninews.in/news/national/general-news/the-kashmir-files-film-declared-tax-free-in-haryana20220311221608/}}</ref><ref>{{Cite news|date=11 March 2022|title=MP में टैक्स फ्री हुई The Kashmir Files, देशभक्तों ने पूरा थियेटर बुक कर देखी फिल्म|url=https://ghamasan.com/the-kashmir-files-became-tax-free-in-mp-patriots-booked-the-entire-theater-and-watched-the-film-ak/|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=ghamasan.com}}{{मृत दुवा|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == कथानक == हा चित्रपट कृष्णा (दर्शन कुमार) या तरुण विद्यार्थ्याच्या प्रवासाभोवती फिरतो, जो प्रोफेसर राधिका मेनन (पल्लवी जोशी) कडून प्रथम ब्रेनवॉश केला जातो. परंतु शेवटी काश्मिरी पंडितांच्या पलायनाचे सत्य त्यांच्यापुढे येते जो ते तो इतरांपुढे मांडतो. हा चित्रपट काश्मिरी हिंदूंवर झालेल्या नरसंहाराचे आणि हजारो बाळ-अबाल आणि महिलांवर झालेल्या अत्याचाराचे विदीर्ण चित्र मांडतो, ज्यामध्ये हजारो काश्मिरी हिंदूंची हत्या करण्यात आली, महिलांवर बलात्कार करण्यात आला आणि मुलांना गोळ्या घालण्यात आल्या. काश्मिरी हिंदूंची विस्थापित कुटुंबे आजपर्यंत निर्वासित म्हणून जगत असल्याचे यात दाखवले गेले आहे.<ref>{{Cite news |last=Gupta |first=Shubhra |date=12 March 2022 |title=The Kashmir Files movie review: Anupam Kher is the emotional core of this overwrought film |website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]] |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/the-kashmir-files-anupam-kher-emotional-core-vivek-ranjan-agnihotri-7816266/ |url-status=live |access-date=12 March 2022}}</ref> ===साधारण १९८९-१९९०=== १९८९-९० काश्मीरमध्ये, इस्लामिक अतिरेक्यांनी "रालिव गालिव या चालीव" ("धर्मांतर (इस्लाम करा), सोडा किंवा मरा") असा नारा वापरून काश्मिरी हिंदू पंडितांना खोऱ्यातून हुसकावून लावले. पुष्कर नाथ पंडित या शिक्षकाला आपला मुलगा करणच्या सुरक्षेची भीती वाटते, ज्यावर अतिरेक्यांनी भारतीय गुप्तहेर असल्याचा आरोप केला आहे. पुष्करने करणच्या संरक्षणासाठी त्याचा मित्र ब्रह्मा दत्त, एक सरकारी कर्मचारी, याला विनंती केली. ब्रह्मा पुष्करसोबत काश्मीरला जातो आणि काश्मिरी पंडितांवरील अत्याचार आणि हिंसाचार पाहतो. ब्रह्मा यांना निलंबित करणाऱ्या जम्मू आणि काश्मीरच्या मुख्यमंत्र्यांकडे त्यांनी हा मुद्दा उचलला. अतिरेकी कमांडर फारुख मलिक बिट्टा, जो पुष्करचा माजी विद्यार्थी होता, त्याने पुष्कर नाथ यांचे घर फोडले. करण तांदळाच्या डब्यात लपतो पण बिट्टाने त्याला शोधून काढले. पुष्कर आणि त्याची सून शारदा आपल्या जीवाची याचना करतात. बिट्टा शारदाला त्यांच्या जीवाच्या बदल्यात करणच्या रक्तात भिजलेला भात खाण्यास भाग पाडतो. बिट्टा आणि त्याची टोळी घरातून निघून गेल्यानंतर, पुष्कर करणला हॉस्पिटलमध्ये घेऊन जातो आणि त्याचा डॉक्टर मित्र महेश कुमारला करणचा जीव वाचवण्याची विनंती करतो. तथापि, रुग्णालय अतिरेक्यांनी ताब्यात घेतले, जे रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांना गैर-मुस्लिमांवर उपचार करण्यास मनाई करतात. त्यानंतर, बंदुकीच्या गोळ्यांनी जखमी झालेल्या करणचा मृत्यू झाला. पत्रकार विष्णू राम पुष्कर आणि त्याच्या कुटुंबाला मुस्लिमांशी सौहार्दपूर्ण संबंध ठेवणाऱ्या कौल या हिंदू कवीकडे घेऊन जातात. कौल अनेक पंडितांना आपल्या घरी घेऊन जातो पण संरक्षण देण्याच्या वेषात कौल आणि त्याच्या मुलाला उचलण्यासाठी अतिरेकींचा एक गट येतो. बाकीचे पंडित तेथून निघून जातात पण नंतर कौल आणि त्याच्या मुलाचे मृतदेह झाडाला लटकलेले पाहून त्यांना धक्का बसला. काश्मीर खोऱ्यातील निर्वासित पंडित जम्मूमध्ये स्थायिक होतात आणि तुटपुंज्या रेशनवर आणि हानीकारक परिस्थितीत राहतात. ब्रह्मा यांची J&Kच्या नवीन राज्यपालांचे सल्लागार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. त्यांच्या विनंतीवरून, गृहमंत्री जम्मूच्या छावण्यांना भेट देतात जिथे पुष्कर कलम 370 हटवण्याची आणि काश्मिरी पंडितांच्या पुनर्वसनाची मागणी करतात. ब्रह्मा शारदाला काश्मीरमधील नदीमार्ग येथे सरकारी नोकरी मिळवून देतो आणि कुटुंब तिथे स्थायिक होते. एके दिवशी बिट्टा यांच्या नेतृत्वाखालील अतिरेक्यांचा एक गट भारतीय सैन्याचा वेषभूषा करून नदीमार्ग येथे पोहोचला. ते तिथे राहणाऱ्या पंडितांना घेरतात. अतिरेक्यांनी तिचा मोठा मुलगा शिवला पकडल्यावर शारदा प्रतिकार करते. रागावलेल्या फारूकने तिला विवस्त्र केले आणि तिचे अर्धे शरीर पाहिले. तो शिव आणि उर्वरित पंडितांना रांगेत उभे करतो आणि त्यांना सामूहिक कबरीत गोळ्या घालतो. पुष्करला घडलेल्या प्रकाराची माहिती देण्यासाठी वाचले आहे. ===२०२१=== सध्याच्या काळात, शारदाचा धाकटा मुलगा कृष्ण हा पुष्करने वाढवला आहे. त्याचे आई-वडील अपघातात मरण पावले असा त्याचा समज आहे. JNUचा विद्यार्थी, कृष्णा हा प्रोफेसर राधिका मेननच्या प्रभावाखाली आहे जो "काश्मीर कारणावर" विश्वास ठेवतो. पुष्करचे मित्र ब्रह्मा, विष्णू, महेश आणि पोलीस अधिकारी हरी नारायण, ज्यांनी करणला मारले तेव्हा काश्मीरमध्ये काम केले होते, त्यांच्या आठवणीतून काश्मीरच्या घटना आठवतात ज्याला ब्रह्मा "नरसंहार" म्हणतो. कृष्णा एएनयूची विद्यार्थी निवडणूक लढवतो. प्रोफेसर राधिका मेनन यांच्या सल्ल्यानुसार, पुष्करच्या रागाच्या भरात त्यांनी काश्मीरच्या प्रश्नासाठी भारत सरकारला जबाबदार धरले. पुष्कर मरण पावतो आणि पुष्करच्या शेवटच्या इच्छेनुसार राख विखुरण्यासाठी कृष्ण काश्मीरमधील त्याच्या वडिलोपार्जित घरी जातो. सरकारचा पर्दाफाश करण्यासाठी मेनन कृष्णाला काश्मीरमध्ये काही फुटेज शूट करण्यास सांगतात. मेननच्या एका संपर्काच्या मदतीने, कृष्ण बिट्टाला भेटतो आणि त्याच्यावर पंडितांच्या परिस्थितीला जबाबदार असल्याचा आरोप करतो. पण बिट्टा स्वतःला नवीन काळातील गांधी असल्याचे घोषित करतात जे अहिंसक लोकशाही चळवळीचे नेतृत्व करत आहेत. कृष्णाची आई आणि भावाची हत्या भारतीय लष्करानेच केली, असा बिट्टाचा दावा आहे. जेव्हा कृष्णाने ब्रह्माला या दाव्याबद्दल प्रश्न विचारला, तेव्हा ब्रह्माने त्याला वर्तमानपत्राचे कटिंग्ज दिले (पुष्करने गोळा केलेले), ज्यामध्ये असे म्हणले आहे की भारतीय सैन्याच्या सैनिकांच्या वेशात आलेल्या अतिरेक्यांनी त्यांना मारले. कृष्णा दिल्लीला परतला आणि JNU कॅम्पसच्या गर्जना करणाऱ्या गर्दीमध्ये विद्यापीठाच्या अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीसाठी नियोजित भाषण देतो. त्यांनी काश्मीरचा इतिहास आणि त्यांचे कुटुंब आणि इतर काश्मिरी हिंदू पीडितांच्या दुर्दशेबद्दल तपशीलवार वर्णन केले जे त्यांना त्यांच्या प्रवासातून जाणवले. हे त्यांचे गुरू प्रोफेसर मेनन आणि त्यांच्या विद्यार्थ्यांसाठी निळ्या रंगाचे बोल्ट आहे. त्यानंतर कृष्णाला विद्यार्थ्यांकडून विरोध आणि उपहासाचा सामना करावा लागतो आणि काही जणांनी त्याला मिठी मारली. == पात्र == * ब्रह्मा दत्त (आय. ए. एस.)च्या भूमिकेत [[मिथुन चक्रवर्ती]] * पुष्कर नाथ पंडितच्या भूमिकेत [[अनुपम खेर]] * कृष्णा पंडितच्या भूमिकेत [[दर्शन कुमार]] * राधिका मेननच्या भूमिकेत [[पल्लवी जोशी]] * फारुख अहमद दार (बिट्टा कराटे)च्या भूमिकेत [[चिन्मय मांडलेकर]] * महेश कुमारच्या भूमिकेत [[प्रकाश बेलवाडी]] * DGP हरी नारायणच्या भूमिकेत [[पुनीत इस्सार ]] * शारदा पंडितच्या भूमिकेत ''भाषा सुंबळी'' * अफजलच्या भूमिकेत ''सौरव वर्मा'' * लक्ष्मी दत्तच्या भूमिकेत [[मृणाल कुलकर्णी]] * विष्णू रामच्या भूमिकेत ''अतुल श्रीवास्तव'' * ''पृथ्वीराज सरनाईक'' * करण पंडितच्या भूमिकेत ''अमान इक्बाल'' == निर्मिती == दिनांक १४ ऑगस्ट २०१९ रोजी, [[विवेक अग्निहोत्री]]ने चित्रपटाच्या पहिल्या लूक पोस्टरसह अशी घोषणा केली की, "हा चित्रपट सर्वात मोठ्या मानवी शोकांतिकेपैकी एकाचा प्रामाणिक तपास असेल". दिग्दर्शक [[विवेक अग्निहोत्री]] यांनी हिमालयातील एका अज्ञात स्थानावर ही स्क्रिप्ट पूर्ण केली. ८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आणि ९० च्या दशकाच्या सुरुवातीच्या काळात झालेल्या [[काश्मिरी पंडितांचे पलायन]] हा या चित्रपटाचा विषय आहे.<ref>{{cite news |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files to go on floors next month |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/jan/01/vivek-agnihotris-the-kashmir-files-to-go-on-floors-next-month-16315.html |access-date=31 December 2020 |publisher=[[Cinema Express]] |date=1 January 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=The Kashmir Files: Vivek Agnihotri announces new film through poster, announces its release on 15 August, 2020 |url=https://www.firstpost.com/entertainment/the-kashmir-files-vivek-agnihotri-announces-new-film-through-poster-announces-its-release-on-15-august-2020-7162381.html |access-date=31 December 2020 |publisher=[[Firstpost]] |date=14 August 2019}}</ref> निर्मितीचा एक भाग म्हणून, विवेक अग्निहोत्रीने दोन वर्षांच्या कालावधीत ७००हून अधिक स्थलांतरितांच्या मुलाखती घेतल्या आणि त्यांच्या कथा रेकॉर्ड केल्याचा दावा केला.<ref>{{Cite web |date=2022-03-07 |title=Vivek Agnihotri on The Kashmir Files: 'I wanted to make a film about people who did not pick up guns'-Entertainment News , Firstpost |url=https://www.firstpost.com/entertainment/vivek-agnihotri-on-the-kashmir-files-i-wanted-to-make-a-film-about-people-who-did-not-pick-up-guns-10416331.html |access-date=2022-03-11 |website=Firstpost}}</ref> मे २०२० मध्ये अनुपम खेर यांनी या चित्रपटात काम करण्याचे ठरवले. [[२०१९-२०२० वुहान कोरोना व्हायरसचा उद्रेक|कोरोनाव्हायरसच्या उद्रेकामुळे]] चित्रपटाचे पहिले शेड्यूल रद्द करण्यात आले होते.<ref>{{cite news |title=COVID 19 effect: Shooting of 'The Kashmir Files' called off |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/covid-19-effect-shooting-of-the-kashmir-files-called-off/articleshow/74673912.cms |access-date=31 December 2020 |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=17 May 2020}}</ref> नंतर अग्निहोत्री यांनी अभिनेता योगराज सिंग यांना २०२०-२०२१ भारतीय शेतकऱ्यांच्या निषेधार्थ भाषण केल्याबद्दल काढून टाकले.<ref>{{cite news |title=Yograj Singh out of Vivek Ranjan Agnihotri's The Kashmir Files |url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/yograj-singh-out-of-vivek-ranjan-agnihotris-the-kashmir-files-183221 |access-date=31 December 2020 |publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]] |date=12 December 2020 |archive-date=2022-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318152700/https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/yograj-singh-out-of-vivek-ranjan-agnihotris-the-kashmir-files-183221 |url-status=dead }}</ref> आणि पुनीत इस्सारला त्या जागी घेतले.<ref>{{cite news |title=Puneet Issar Replaces Yograj Singh In 'The Kashmir Files' Post Singh's Derogatory Remark |url=https://www.mid-day.com/articles/puneet-issar-replaces-yograj-singh-in-the-kashmir-files-post-singhs-derogatory-remarks/23144242 |access-date=31 December 2020 |publisher=[[मिड-डे]] |date=15 December 2020 |archive-date=2020-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201218032517/https://www.mid-day.com/articles/puneet-issar-replaces-yograj-singh-in-the-kashmir-files-post-singhs-derogatory-remarks/23144242 |url-status=dead }}</ref> मिथुन चक्रवर्ती दुसऱ्या शेड्यूल दरम्यान पोटाच्या संसर्गामुळे आजारी पडले, परंतु काही तासांनंतर त्यांनी आपली भूमिका पार पाडली.<ref>{{cite news |title=Mithun Chakraborty shoots The Kashmir Files despite serious infection |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/mithun-chakraborty-shoots-the-kashmir-files-despite-serious-infection-1751693-2020-12-21 |access-date=31 December 2020 |publisher=[[इंडिया टुडे (नियतकालिक)|इंडिया टुडे]] |date=21 December 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Mithun Chakraborty falls ill on the sets of 'The Kashmir Files'; shoot comes to halt |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/mithun-chakraborty-falls-ill-on-the-sets-of-the-kashmir-files-shoot-comes-to-halt/articleshow/79833685.cms |access-date=31 December 2020 |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=21 December 2020}}</ref> एक लाईन प्रोड्यूसर, साराहना हिने चित्रपट निर्मिती दरम्यान आत्महत्या केली होती.<ref>{{cite news |title=The Kashmir Files line producer dies by suicide; heartbroken Anupam Kher writes that the news 'shook' him |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/article/the-kashmir-files-line-producer-dies-by-suicide-heartbroken-anupam-kher-writes-that-the-news-shook-him/782425 |access-date=9 July 2021 |publisher=[[टाइम्स नाऊ]] |date=9 July 2021}}</ref> तर शूटिंगच्या अंतिम टप्प्यात, दिग्दर्शक अग्निहोत्रीचा सेटवर पाय फ्रॅक्चर झाला होता.<ref>{{cite news |title='द कश्मीर फाइल्स' के सेट पर डायरेक्टर विवेक अग्निहोत्री को लगी चोट, पैर में हुआ फ्रैक्चर |url=https://hindi.news18.com/news/entertainment/bollywood-director-vivek-ranjan-agnihotri-leg-fractured-on-set-of-the-kashmir-files-ss-3395661.html |access-date=31 December 2020 |publisher=[[न्यूझ१८ इंडिया]] |language=hi |date=30 December 2020 |archive-date=2022-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110194950/https://hindi.news18.com/news/entertainment/bollywood-director-vivek-ranjan-agnihotri-leg-fractured-on-set-of-the-kashmir-files-ss-3395661.html |url-status=dead }}</ref> ==सरकारी पाठबळ== सत्ताधारी भारतीय जनता पक्ष (भाजप) ने चित्रपटाचे समर्थन आणि प्रचार केला आहे. गृहमंत्री [[अमित शाह]] आणि अर्थमंत्री [[निर्मला सीतारामन]] यांच्यासह अनेक मुख्यमंत्री आणि वरिष्ठ कॅबिनेट मंत्र्यांनी चित्रपटाला मान्यता दिली आहे. केंद्रीय मंत्री [[स्मृती इराणी]] यांचा प्रचार करण्यात सर्वात जास्त आवाज होता. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नकारात्मक पुनरावलोकनांना प्रतिसाद म्हणून समीक्षकांवर हल्ला केला आहे, असा दावा केला आहे की चित्रपटाला बदनाम करण्याचे षड्यंत्र आहे, जे त्यांच्या मते "सत्य प्रकट करते". पक्षाचे प्रचार युनिट म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भाजप माहिती आणि तंत्रज्ञान सेलने चित्रपटाचा प्रचार केला आणि लोकांना तो पाहण्याचे आवाहन केले. त्याच्या प्रचारात सरकार समर्थक माध्यमांचाही सहभाग होता; OpIndia या वेबसाईटने चित्रपटावर कौतुकाचा वर्षाव करणारे अनेक लेख प्रकाशित केले आणि त्यावरील विरोधी पक्षांच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले, तर दूरचित्रवाणी वाहिन्यांनी चित्रपटाची प्रशंसा करणारे अनेक कार्यक्रम आणि वादविवादांचे आयोजन केले आणि टीकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. हा चित्रपट [[गोवा]], [[गुजरात]], [[हरियाणा]], [[कर्नाटक]], [[मध्य प्रदेश]], [[त्रिपुरा]], [[उत्तर प्रदेश]], [[उत्तराखंड]] यांसारख्या अनेक भाजपशासित राज्यांमध्ये करमुक्त घोषित करण्यात आला होता. अनेक मुख्यमंत्री आणि संसद सदस्यांनी " प्रत्येकाने चित्रपट पाहावा". इतर भाजप शासित राज्यांपाठोपाठ [[बिहार]] आणि [[हिमाचल प्रदेश]]मध्येही हा चित्रपट करमुक्त करण्यात आला. त्याचवेळी, भाजप शासित आसाम राज्याने घोषित केले की त्यांनी करमाफीची घोषणा केली नाही कारण राज्यात करमणूक कर आहे. आसाम आणि मध्य प्रदेशने सरकारी कर्मचारी आणि पोलीस कर्मचाऱ्यांनी चित्रपट पाहण्यासाठी तिकीट खरेदी केल्यास त्यांना अनुक्रमे सुट्टी दिली जाईल अशी घोषणा केली. आसाम, कर्नाटक आणि त्रिपुरामध्येही चित्रपटाचे सरकार समर्थित विशेष प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते, तर मध्य प्रदेशमध्ये, एका भाजप प्रवक्त्याने प्रेक्षकांना चित्रपट विनामूल्य पाहता यावा यासाठी संपूर्ण चित्रपटगृहाची तिकिटे खरेदी केली होती. याशिवाय, छत्तीसगड, महाराष्ट्र आणि पश्चिम बंगाल या राज्यांमध्ये, ज्यात विरोधी पक्ष सत्तेत आहेत, भाजपच्या आमदारांनी आपापल्या राज्य सरकारांना चित्रपट करमुक्त करण्याची मागणी केली आहे. ==राजकीय संदेश आणि ऐतिहासिक अचूकता== चित्रपटाचे निर्माते [[विवेक अग्निहोत्री]] हा चित्रपट "काश्मीरच्या सत्याचे" चित्रण असल्याचा दावा करतात. त्याचा मुख्य संदेश असा आहे की ज्याला काश्मिरी पंडितांचे निर्गमन म्हणून ओळखले जाते ते खरेतर "नरसंहार" आहे. हा चित्रपट १९९० मध्ये आणि त्यानंतरच्या काश्मिरी हिंदूंच्या हत्यांवर विशेष लक्ष केंद्रित करतो, तर काश्मिरी मुस्लिमांनाही बंडखोरी दरम्यान मारले गेले आणि मोठ्या संख्येने. चित्रपटाला ऐतिहासिक सुधारणावाद आणि अनाठायी कथाकथनाच्या आरोपांचा सामना करावा लागला, ज्यामध्ये काही मुस्लिमांविरुद्ध पूर्वग्रह वाढवण्याचा डाव मानला आहे. हिंदूंवरील मुस्लिमांच्या हिंसाचारावर चित्रपटाचा विशेष फोकस काही जणांनी [[इस्लामोफोबिया|इस्लामोफोबियाला]] प्रोत्साहन म्हणून पाहिले आहे. या चित्रपटात [[जवाहरलाल नेहरू]] विद्यापीठाला दहशतवादाविषयी सहानुभूती दाखवणारी देशभक्ती नसलेली संस्था म्हणून दाखवण्यात आले आहे. जम्मू आणि काश्मीरला नाममात्र स्वायत्त दर्जा देणारे संविधानाचे कलम ३७० हे काश्मिरी पंडितांच्या विस्थापनाचे एक कारण आहे. 1990 मध्ये जम्मू आणि काश्मीरचे मुख्यमंत्री [[फारुख अब्दुल्ला]] तिरप्या मुद्राक्षरातील मजकूर यांच्यावरही आरोप आहे; माजी पंतप्रधान राजीव गांधी आणि मुफ्ती मोहम्मद सईद, 1990 मध्ये गृहमंत्री आणि काश्मिरी वारसा असलेली व्यक्ती. 1990 मध्ये पंतप्रधान असलेले व्ही. पी. सिंग आणि त्यांच्या सरकारला पाठिंबा देणारे भारतीय जनता पक्ष जबाबदारीतून मुक्त झाले आहेत. कृष्णा पंडित हे केंद्रीय पात्र दहशतवाद्यांच्या प्रभावामुळे सध्याचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या विरोधात वळताना दाखवले आहे. माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांची देखील काश्मिरी लोकांची मने जिंकण्याचा प्रयत्न केल्याबद्दल थट्टा केली जाते. फारुख मलिक बिट्टा नावाच्या एका काश्मिरी दहशतवाद्याचे चित्रपटात चित्रण करण्यात आले आहे, जो फारुख अहमद दार ("बिट्टा कराटे") आणि यासिन मलिक यांनी एकत्र आल्यावर तयार केला आहे. पण २००३ च्या नदीमार्ग हत्याकांडातही त्याचा सहभाग असल्याचे दाखवण्यात आले आहे, जे दारचे नव्हते. कृष्णाची आई, मिसेस गंजूच्या नावाने बनलेली, या हत्याकांडात मारली गेल्याचे दाखवले आहे, जे वास्तविक जीवनात घडले नव्हते. बिट्टा कराटेची शिक्षा आणि दीर्घ काळ तुरुंगवास या गोष्टींचाही उल्लेख नाही. == बॉक्स ऑफिस == हा चित्रपट ११ मार्च २०२२ रोजी जगभरात एकूण ६३० चित्रपटगृहात प्रदर्शित झाला.<ref>{{Cite news|date=12 March 2022|title=The Kashmir Files box office day 1 collection: Anupam Kher's film opens at ₹3.55 crore despite limited release|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-kashmir-files-box-office-day-1-collection-anupam-kher-s-film-opens-at-rs-3-55-crore-despite-limited-release-101647069549164.html|url-status=live|access-date=12 March 2022|website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] }}</ref><ref>{{cite web|date=12 March 2022|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1502522266571083778?t=ItZJ6bGutHG3ZVBF5yz-Pg&s=19|title=#TheKashmirFiles springs a BIGGG SURPRISE on Day 1… Despite limited showcasing [630+ screens], the film goes from strength to strength during the course of the day… Evening and night shows EXTRAORDINARY… SOLID GROWTH on Day 2 and 3 is a surety… Fri ₹ 3.55 cr. #India biz.|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312094746/https://twitter.com/taran_adarsh/status/1502522266571083778?t=DqDlQs8qL7Dzt-SE3-tTBw&s=19|archive-date=12 March 2022|via=[[Taran Adarsh]] (Twitter)|access-date=12 March 2022}}</ref> काश्मीर फाईल्सने पहिल्या दिवशी देशांतर्गत बॉक्स ऑफिसवर ₹ ३.५५ कोटी कमावले.<ref name="bo">{{cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/the-kashmir-files/box-office/|title=The Kashmir Files Box Office|website=Bollywood Hungama|access-date=12 March 2022}}</ref> दुस-या दिवशी, चित्रपटाने १३९.४४%ची वाढ दर्शविली आणि ₹८.५० कोटी कमावले, ज्यामुळे त्याचे एकूण देशांतर्गत बॉक्स ऑफिस कलेक्शन ₹१२.०५ कोटी झाले. यशस्वी ओपनिंगनंतर, १३ मार्च २०२२ रोजी स्क्रीनची संख्या २००० पर्यंत वाढवण्यात आली आणि वीकेंडला ₹२४ कोटीचे लक्ष्य सेट करण्यात आले. काश्मीर फाइल्स रिलीजच्या पहिल्या दोन दिवसांत बॉक्स ऑफिसवर हिट म्हणून उदयास आला. १६ मार्च २०२२ पर्यंत, चित्रपटाने देशांतर्गत बॉक्स ऑफिसवर ₹७९.२५ कोटी जमा केले आहेत. याव्यतिरिक्त, चित्रपटाने त्याच्या सुरुवातीच्या वीकेंडमध्ये विदेशी बाजारांमध्ये अंदाजे ₹५ कोटींची कमाई केली. == चित्रपटाची समीक्षा आणि प्रतिसाद== द क्विंटच्या स्तुती घोष यांनी चित्रपटाला ५ पैकी ३.५ तारे असे रेट केले आणि असे म्हणले की, "या चित्रपटाने काश्मिरी पंडित आणि त्यांच्या 'आतापर्यंत न भरलेल्या जखमा' यांच्यासाठी एक आकर्षक कथानक बनवलेले आढळले. परंतु अधिक सूक्ष्मतेची आवश्यकता असल्याचे सांगितले" तसेच अनुपम खेरचा अभिनय आणि वास्तववादी चित्रण यांचे विशेष कौतुक देखील केले.<ref>{{Cite news|date=10 March 2022|title=Review: 'The Kashmir Files' Makes a Compelling Case For Kashmiri Pandits|url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/the-kashmir-files-review-vivek-agnihotri-anupam-kher-mithun-chakraborty|url-status=dead|access-date=11 March 2022|website=[[The Quint]]|archive-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311055820/https://www.thequint.com/amp/story/entertainment/movie-reviews/the-kashmir-files-review-vivek-agnihotri-anupam-kher-mithun-chakraborty}}</ref> हिंदुस्तान टाईम्सच्या मोनिका रावल कुकरेजा यांनी अग्निहोत्रीच्या नॉन-मॅलोड इव्हेंट्सचे कौतुक केले आणि कलाकारांच्या अभिनयाची प्रशंसा केली. तसेच त्यांनी या चित्रपटाचे वर्णन एक 'आतरे-रेंचिंग चित्रपट जो निर्लज्ज आणि क्रूर आहे' असे केले आणि खेर यांना या चित्रपटाचा 'आत्मा' असे संबोधले. तिने लिहिले, "काश्मीर फाइल्स ही सोपे कथा नाही. रातोरात निर्वासित बनलेल्या लाखो स्त्री-पुरुषांची शोकांतिका पाहून तुम्हाला रडू येईल, भीती वाटेल. सुदैवाने, खऱ्या घटनांवर आधारित आणि इंद्रधनुष्याच्या रंगांनी सांगितलेला हा तुमचा ठराविक बॉलीवूड मसाला चित्रपट नाही."<ref>{{Cite news|date=10 March 2022|title=The Kashmir Files movie review: Anupam Kher is the soul of this gut-wrenching film that's brazen and brutal|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-kashmir-files-movie-review-anupam-kher-is-the-soul-of-this-gut-wrenching-film-that-s-brazen-and-brutal-101646904407351.html|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] }}</ref> फर्स्टपोस्टच्या सत्य डोसपतीने याला एक 'उल्लेखनीय' चित्रपट म्हणले आणि लिहिले,"द काश्मीर फाइल्सएक चित्रपट आहे जो सर्वांनी पहाणे आवश्यक आहे. भारतीय संस्कृतीला ज्या धोक्यांचा सामना करावा लागत आहे आणि ती ज्या धोक्यांना तोंड देत आहे - आणि होत आहे - त्या धोक्यांचा सामना करण्यासाठी आम्ही अधिक दृढ आणि सशक्त रीतीने कसे वागलो याची ही एक आठवण आहे. काश्मिरी हिंदू नरसंहाराचा खरा चेहरा दाखवण्यासाठी - चित्रपट निर्माते विवेक अग्निहोत्री यांनी ३१ वर्षांपासून भारत जे करू शकले नाही ते केले आहे".<ref>{{Cite news|date=11 March 2022|title=The Kashmir Files movie review: A remarkable film that brings out gory truth about Hindu genocide in the Valley|url=https://www.firstpost.com/entertainment/the-kashmir-files-a-remarkable-film-that-brings-out-gory-truth-about-hindu-genocide-in-the-valley-10184041.html|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[Firstpost]] }}</ref> टाईम्स ऑफ इंडियाच्या रेणुका व्यवहारे यांनी चित्रपटाला ३ तारे (५ पैकी) रेटिंग दिले आणि लिहिले,"विधू विनोद चोप्राचे रोमँटिक नाटक शिकारा ही काश्मिरी पंडितांची अनकथित कथा नसल्याबद्दल टीका झाली. जसे ते प्रेक्षकांना दाखवले होते. तथापि, यामुळे तुम्हाला त्यांची संस्कृती, वेदना आणि निराशेची स्थिती जवळ आली. विवेक अग्निहोत्री गोळी चुकवत नाही. त्याला राजकारण आणि लष्करशाही चव्हाट्यावर येते. आपल्या घरापासून दूर जाण्याचा आघात पार्श्वभूमीत दिसतो"..<ref>{{Cite news|date=10 March 2022|title=The Kashmir Files Movie Review: The Kashmir Files is an unfiltered, disturbing plea to be heard|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/movie-reviews/the-kashmir-files/movie-review/90110494.cms|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] }}</ref> रायझिंग काश्मीरचे अश्वनी कुमार चरुंगू यांनी लिहिले,"द काश्मीर फाइल्सकाश्मीरबद्दलची खरी वस्तुस्थिती जाणून घेण्यासाठी समाजातील गैर-काश्मिरी वर्गांना अधिक पाहण्याची गरज आहे आणि या संदर्भात, चित्रपटातील इंग्रजीतील सबटायटल्स त्यांना विषय चांगल्या प्रकारे समजण्यास मदत करतील. चित्रपटात शेवटी खूप सकारात्मक संदेश आहे. चित्रपट निर्माते काश्मीरचे सकारात्मक पैलू जगासमोर नेण्याची जबाबदारी आणि जबाबदारी काश्मीरच्या तरुण पिढीवर टाकतात आणि त्यांच्यावर खूप विश्वास आहे".<ref>{{Cite news|date=9 March 2022|title=The Kashmir Files: A Review|url=https://www.risingkashmir.com/-The-Kashmir-Files--A-Review-102143|url-status=dead|access-date=11 March 2022|website=[[Rising Kashmir]]|archive-date=2022-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220313042715/https://www.risingkashmir.com/-The-Kashmir-Files--A-Review-102143}}</ref> इंडिया टुडेच्या चैती नरुला यांनी चित्रपटाला ४ तारे (५ पैकी) दिले आणि लिहिले,"द काश्मीर फाइल्सन सांगितल्या गेलेल्या कथांकडे तुमचे डोळे उघडतात - फुटीरतावादी सहानुभूती दाखवणारे राजकारणी, धार्मिक अतिरेक्याचा प्रभाव, एक प्रेस ज्याने जमिनीवरील कठोर वास्तवाकडे दुर्लक्ष केले आणि एक प्रकारचे क्रांतिकारक म्हणून दहशतवाद्यांचा गौरव कसा केला गेला हे दाखवते. आणि हे तुम्हांला खरे, वास्तविक तथ्य दाखवते की, या वश आणि रक्तपातानंतरही काश्मिरी पंडितांनी शस्त्रे कशी उचलली नाहीत. ही वस्तुस्थिती अधोरेखित करण्याचा या चित्रपटात ठळक प्रयत्न केला जात असल्याने हे हृदयस्पर्शी आहे".<ref>{{Cite news|date=7 March 2022|title=Review: The Kashmir Files opened, the bandage ripped off. What do you see?|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/review-the-kashmir-files-opened-the-bandage-ripped-off-what-do-you-see-1921895-2022-03-07|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[इंडिया टुडे (नियतकालिक)|इंडिया टुडे]]}}</ref> कोइमोईच्या ओशिन कौलने या चित्रपटाला ४ स्टार (५ पैकी) दिले आणि लिहिले, "गेल्या ३२ वर्षांत जे काही इतर करू शकले नाहीत ते विवेक रंजन अग्निहोत्रीने केले. त्याच्या भारदस्त आणि स्पष्ट दृष्टीमुळे केवळ काश्मिरीच नव्हे तर वेदना जाणवणाऱ्यांकडूनही त्याची प्रशंसा झाली".<ref>{{Cite news|date=11 March 2022|title=The Kashmir Files Movie Review By A Kashmiri Pandit: The Truth Is So True, It Almost Feels Like A Lie!|url=https://www.koimoi.com/bollywood-movies/movie-reviews/the-kashmir-files-movie-review-by-a-kashmiri-pandit-the-truth-is-so-true-it-almost-feels-like-a-lie/|url-status=live|access-date=11 March 2022|website=[[Koimoi]] }}</ref> याउलट, [[द इंडियन एक्स्प्रेस]]च्या शुभ्रा गुप्ता यांनी या चित्रपटाला ५ पैकी केवळ १.५ स्टार दिले आणि हा चित्रपट सत्ताधारी पक्षाच्या प्रवचनाशी संरेखित प्रचाराचे कार्य असून याचा उद्देश केवळ पंडितांचा "खोल बसलेला राग" पुन्हा उफाळून काढण्याचा प्रयत्न आहे असे म्हणले.<ref name="Shubhra Gupta">{{संकेतस्थळ स्रोत| दुवा=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/the-kashmir-files-anupam-kher-emotional-core-vivek-ranjan-agnihotri-7816266/ | title=The Kashmir Files movie review: Anupam Kher is the emotional core of this overwrought film | भाषा=इंग्रजी |access-date=11 March 2022|website= द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> फिल्म कम्पॅनियनचे राहुल देसाई यांनी, हे काम "फँटसी-रिव्हिजनिस्ट" असल्याचे म्हणले. तसेच या चित्रपटात स्पष्टता, कलाकुसर आणि अर्थाचा अभाव आहे. येथे प्रत्येक मुस्लिम नाझी आणि प्रत्येक हिंदू, ज्यू होता; न पटणारी पटकथा आणि कमकुवत पात्रांसह, केवळ हिंदू राष्ट्रवादीशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करणारा हा प्रचार आहे असे म्हणले.<ref>{{Cite web |last=Desai |first=Rahul |date=2022-03-11 |title=The Kashmir Files Is A Defensive And Dishonest Dive Into The Past |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/bollywood-review/the-kashmir-files-movie-review-a-defensive-and-dishonest-dive-into-the-past/ |access-date=2022-03-13 |website=Film Companion |language=en-US}}</ref> [[द प्रिंट]]चे अमोघ रोहमेत्रा यांनी चित्रपटाचे पुनरावलोकन करताना , अग्निहोत्रीच्या घटनांच्या दस्तऐवजीकरणात अनेक तथ्यात्मक त्रुटी लक्षात घेतल्या आणि जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाला बदनाम करण्याच्या प्रयत्न आणि एकंदरीत, इस्लामोफोबियाचा प्रचार असे देखील म्हणले. द न्यू इंडियन एक्स्प्रेसचे शिलाजित मित्रा यांनी चित्रपटाला ५ पैकी केवळ १ स्टार रेटिंग दिले आणि अग्निहोत्री यांना "जातीयवादी अजेंडा" असे हिणवत काश्मिरी पंडितांच्या दुःखाचे शोषण केल्याबद्दल निंदा केली.<ref>{{Cite web |date=2022-03-13 |title=The Kashmir Files tries showing 1990 exodus 'truth' but Vivek Agnihotri gives it death blow |url=https://theprint.in/features/reel-take/the-kashmir-files-tries-showing-1990-exodus-truth-but-vivek-agnihotri-gives-it-death-blow/871254/ |access-date=2022-03-14 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> == खटला == या चित्रपटावर उत्तर प्रदेशातील एका रहिवाशाने एक जनहित याचिका दाखल केली होती. ज्यामध्ये असे म्हणले होते की चित्रपटाच्या ट्रेलरमध्ये असे दिसते की चित्रपट मुस्लिम काश्मिरी पंडितांना मारत आहे आणि मुस्लिम समुदायाच्या भावना दुखावत आहे. मात्र मुंबई उच्च न्यायालयाने ही याचिका फेटाळून लावत. काश्मीर फाइल्स काश्मिरी पंडितांच्या जीवनावर आधारित आहे आणि खऱ्या घटनांनी प्रेरित आहे असे म्हणले.<ref name=":1"/><ref name=":2">{{Cite news |last=Keshri |first=Shweta |date=11 March 2022 |title=Vivek Agnihotri's The Kashmir Files releases today all over India |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/vivek-agnihotri-s-the-kashmir-files-releases-today-all-over-india-1924274-2022-03-11}}</ref> त्यानंतर शहीद स्क्वाड्रन लीडर रवी खन्ना यांच्या पत्नी निर्मल खन्ना यांनी या चित्रपटाविरोधात एक तक्रार दाखल केली होती. चित्रपट प्रदर्शित होण्याच्या एक दिवस आधी, गुरुवारी, १० मार्च रोजी जम्मू आणि काश्मीरमधील न्यायालयाने, द काश्मीर फाइल्स चित्रपटाच्या प्रवर्तकांना शुक्रवारी प्रदर्शित होणाऱ्या चित्रपटात दिवंगत IAF स्क्वॉड्रन लीडर रवी खन्ना यांचे चित्रण करणारी दृश्ये दाखवण्यास प्रतिबंध केला. भारतीय हवाई दलाच्या अधिकाऱ्याची पत्नी निर्मल खन्ना यांनी आपल्या पतीचे चित्रण करणारी दृश्ये वस्तुस्थितीच्या विरुद्ध असल्याचा दावा करून ती हटवण्याची किंवा त्यात सुधारणा करण्याची मागणी करत कोर्टात धाव घेतल्यानंतर हा आदेश आला. जम्मू आणि काश्मीर लिबरेशन फ्रंट (JKLF) प्रमुख [[यासीन मलिक]] यांच्या नेतृत्वाखालील गटाने २५ जानेवारी १९९० रोजी श्रीनगरमध्ये गोळ्या घालून ठार केलेल्या चार IAF जवानांपैकी रवी खन्ना एक होते.<ref name=":2"/><ref name=":1">{{Cite web |last=Vidya |date=8 March 2022 |title=Plea against The Kashmir Files dismissed by Bombay High Court |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/plea-against-the-kashmir-files-dismissed-by-bombay-high-court-1922316-2022-03-08 |access-date=2022-03-10 |website=India Today}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT: फाइल्स, द काश्मीर}} [[वर्ग:इ.स. २०२२ मधील हिंदी चित्रपट]] [[वर्ग:जम्मू आणि काश्मीर]] [[वर्ग:विवेक अग्निहोत्री दिग्दर्शित चित्रपट]] 20up2evrunh6dxiimhjb4m9zvcg8a7b 0 302217 2682407 2067066 2026-05-03T07:33:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682407 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''फैझल शकशीर''' (जन्म [[ऑक्टोबर २३|२३ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[सौदी अरेबिया]]) हा आंतरराष्ट्रीय किकबॉक्सिंग खेळाडू आहे. त्याने २०१६ मध्ये राष्ट्रीय किक बॉक्सिंग चॅम्पियन जिंकला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.outlookindia.com/outlook-spotlight/faisal-shaksheer-talks-about-the-importance-of-communication-in-any-relationship-news-32160|title=Faisal Shaksheer Talks About The Importance Of Communication|date=2022-01-18|website=https://www.outlookindia.com/|language=en|access-date=2022-03-18}}</ref> == किकबॉक्सिंग कारकीर्द == फैजलला लहानपणापासूनच बॉक्सिंगमध्ये रस होता आणि त्याने रिंगमध्ये किकबॉक्सिंगचा सराव केला. २००२ ते २००६ मध्ये त्याला त्याच्या हायस्कूलच्या ४ वेळा चॅम्पियन अवॉर्डने सन्मानित करण्यात आले. त्याने जॉर्डनमध्ये आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्पर्धा करणाऱ्या मोठ्या लीगमध्ये भाग घेतला आणि नंतर राष्ट्रीय चॅम्पियनशिप जिंकली. २०१९ मध्ये त्याला कॅनेडियन युथ क्लबसाठी प्रथम श्रेणी प्रशिक्षक म्हणून सन्मानित करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/the-chink-in-our-armour-is-temporary-faisal-shaksheer-journey-23207285|title=“The Chink in our armour is temporary” - Faisal Shaksheer’s journey|date=2021-12-30|website=www.mid-day.com|language=en|access-date=2022-03-18}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == पुरस्कार == * २ वेळा आंतरराष्ट्रीय किक बॉक्सिंग चॅम्प लाइट वेट विभाग * बॉडी लाइन्स क्लब जॉर्डनमध्ये मस्कुलर फिजिकमध्ये पहिले स्थान * कॅनेडियन युवा क्लबसाठी प्रथम श्रेणी प्रशिक्षक == संदर्भ == <references /> s7gmb5fyoa9mybehjkfyd0jbd26dii6 0 305235 2682404 2587905 2026-05-03T06:49:39Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682404 wikitext text/x-wiki '''प्रिया पारमिता पॉल''' (जन्म [[३ सप्टेंबर]] [[इ.स. १९८६|१९८६]]-  नौगाव, आसाम)  एक भारतीय अभिनेत्री आणि मॉडेल आहे जी लूप लपेटा, जर्सी आणि इंजिनियरिंग गर्ल्स सारख्या चित्रपटांमधील तिच्या भूमिकांसाठी प्रसिद्ध आहे. मिसेस इंडिया इंक द्वारा आयोजित मिसेस इंडिया वर्ल्ड २०२०-२१ च्या टॉप २० फायनलिस्टमध्ये ती होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-priya-paul-drives-candidly-about-her-life-changing-experience-from-it-desk-to-glamour-2911979|title=Priya Paul drives candidly about her life-changing experience from IT desk to glamour|website=DNA India|language=en|access-date=2022-05-24}}</ref> मियामी, फ्लोरिडा येथे होणाऱ्या मिस वर्ल्ड इंटरनॅशनल २०२२ मध्ये ती मिस इंडिया म्हणून प्रतिनिधित्व करणार आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theweek.in/leisure/lifestyle/2021/10/27/priya-paramita-pauls-preparation-for-the-international-beauty-pa.html|title=Priya Paramita Paul’s preparation for the international beauty pageants is courageous|website=The Week|language=en|access-date=2022-05-24}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/the-undying-spirit-of-priya-paramita-paul-23158424|title=The undying spirit of Priya Paramita Paul|date=2021-02-04|website=www.mid-day.com|language=en|access-date=2022-05-24}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == कारकीर्द आणि शिक्षण == पॉलने बेंगळुरू येथून माहिती विज्ञानात अभियांत्रिकी पदवी घेतली. तिने तिच्या करिअरची सुरुवात मॉडेलिंगपासून केली जिथे ती बॉम्बे टाइम्स फॅशनसह शोसाठी फिरली. तिने नायका, सॅमसंग इंडिया, डिस्नी हॉटस्टार सारख्या ब्रँडसाठी दूरदर्शन जाहिराती केल्या. मिसेस इंडिया इंकच्या मिसेस इंडिया वर्ल्ड २०२०-२१ च्या टॉप २० फायनलिस्टमध्ये ती होती. २०२० मध्ये ती इंजिनियरिंग गर्ल्स नावाच्या वेब सीरिजमध्ये दिसली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.outlookindia.com/website/story/outlook-spotlight-priya-paramita-paul-talks-about-her-three-life-changing-journeys/397682|title=Priya Paramita Paul Talks About Her Three Life-Changing Journeys|last=Desk|first=Outlook Web|date=2022-01-01|website=https://www.outlookindia.com/|language=en|access-date=2022-05-24}}</ref> २०२२ मध्ये तिने लूप लपेटा या हिंदी कॉमेडी चित्रपटात झोयाची भूमिका साकारली होती. त्यातच ती जर्सी चित्रपटात श्वेताची भूमिका साकारताना दिसली. मियामी, फ्लोरिडा येथे होणाऱ्या मिस वर्ल्ड इंटरनॅशनल २०२२ मध्ये पॉल मिस इंडिया म्हणून प्रतिनिधित्व करणार आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/india/priya-paramita-paul-s-transformational-journey-teaches-a-lesson-to-never-give-up-in-life-2403512.html|title=Priya’s transformational journey teaches a lesson to never give up in life|date=2021-10-18|website=Zee News|language=en|access-date=2022-05-24}}</ref> == फिल्मोग्राफी == * लूप लपेटा * [[जर्सी (चित्रपट)|जर्सी]] * इंजिनीरिंग गर्ल्स == पुरस्कार == * मिस इंडिया वर्ल्ड इंटरनॅशनल २०२२ * मिसेस इंडिया वर्ल्ड २०२०-२१ ची फायनलिस्ट == बाह्य दुवे == [https://www.imdb.com/name/nm13693984 प्रिया पारमिता पॉल] आयएमडीबीवर == संदर्भ == <references /> [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 14q2gfsf66h9xuc9l0l4a71kpopes5k 0 306122 2682305 2281052 2026-05-02T16:08:30Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682305 wikitext text/x-wiki '''गोपाल गोस्वामी''' (जन्म [[८ जुलै]] [[इ.स. १९७४|१९७४]] - [[बागेश्वर जिल्हा|बागेश्वर, उत्तराखंड]]) एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्ते, पत्रकार आणि स्तंभलेखक आहेत. रणनीती, धोरण, संस्कृती, पायाभूत सुविधा आणि व्यवसाय यासारख्या विषयांवर ते त्यांच्या योगदानासाठी ओळखले जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/philanthropist-gopal-goswami-surat-mails-an-oxygen-generation-plant-to-hills-of-uttarakhand-23181422|title=Philanthropist Gopal Goswami (Surat) mails an Oxygen Generation Plant to hills of Uttarakhand|date=2021-07-05|website=www.mid-day.com|language=en|access-date=2022-06-05}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> २०२१ मध्ये त्यांना प्रिंटच्या वर्षातील सर्वात इमर्सिव्ह लेखकाचा पुरस्कार देण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/haryana/karnal-join-the-campaign-of-cooperation-of-gaushalas-inspire-others-gopal-goswami-22682478.html|title=गोशालाओं के सहयोग की मुहिम से जुडें, दूसरों को करें प्रेरित : गोपाल गोस्वामी|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2022-06-05}}</ref> त्यांच्या कामांना भारत सरकारकडून मान्यता मिळाली आहे आणि २०१९ मध्ये त्यांना राष्ट्र कल्याण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे. पाणी पुरवठा, सांडपाणी, रस्ते, पूल आणि हायड्रोकार्बन आणि धोलेरा-एसआयआर प्रकल्पात २०१४ - २०२२ पासून गुंतलेले. २०१८ मध्ये ते एम.एस.एन  इंडिया, सीएनएन न्युझ १८ , फर्स्टपोस्ट , फायनांशयल एक्सप्रेस  चे पत्रकार होते. २०२१ मध्ये ते एक ज्येष्ठ स्तंभलेखक म्हणून द प्रिंटमध्ये सामील झाले, त्याच वर्षी ते द डेली गार्डियन,  टीवि९  भारतवर्षमध्ये रुजू झाले. कोविड १९ च्या  काळात, गोस्वामी यांनी ऑक्सिजन जनरेशन प्लांट सुरत, गुजरात येथून दिल्ली मार्गे बागेश्वरला पाठवले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/india/surat-based-gopal-goswami-generously-donates-an-oxygen-generator-plant-at-his-hometown-bageshwar-to-cope-up-with-the-urgent-need-of-oxygen-2374545.html|title=Surat based Gopal Goswami donates an Oxygen Generator Plant at hometown|date=2021-07-07|website=Zee News|language=en|access-date=2022-06-05}}</ref> == पुरस्कार == * राष्ट्र कल्याण पुरस्कार (२०१९) * वर्षातील (२०२१) प्रिंटचे सर्वात इमर्सिव्ह लेखक == संदर्भ == <references /> == बाह्य दुवे == [https://muckrack.com/gopal-goswami गोपाल गोस्वामी मूकरँकवर] [[वर्ग:भारतीय पत्रकार]] [[वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] jsq11gvs0akhpurmg3gmw1uqpim45d2 0 307418 2682377 2615746 2026-05-02T23:05:51Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682377 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = तेजस ठाकरे | चित्र = | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = तेजस उद्धव ठाकरे | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1995|08|07}} | जन्म_स्थान = मुंबई | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | कलेवर_सापडलेले_स्थान = | चिरविश्रांतिस्थान = | चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश = | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = भारतीय | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = | मूळ_गाव = | पगार = | निव्वळ_मालमत्ता = | उंची = | वजन = | ख्याती = | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = हिंदू | जोडीदार = | अपत्ये = | वडील = [[उद्धव ठाकरे]] | आई = [[रश्मी ठाकरे]] | नातेवाईक =[[बाळ ठाकरे]] (आजोबा) <br> [[राज ठाकरे]] (काका) <br> [[आदित्य ठाकरे]] (भाऊ) | पुरस्कार = | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''तेजस उद्धव ठाकरे''' (जन्म:७ ऑगस्ट १९९५) हे भारतीय संरक्षक आणि वन्यजीव संशोधक आहेत. ते महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री [[उद्धव ठाकरे]] यांचे पुत्र आणि [[बाळ ठाकरे]] यांचे नातू आहेत. == प्रारंभिक जीवन == तेजस यांचा जन्म मुंबईत रश्मी ठाकरे आणि उद्धव ठाकरे यांच्या पोटी झाला. त्यांचा मोठा भाऊ [[आदित्य ठाकरे]] हे महाराष्ट्राचे पर्यटन आणि पर्यावरण मंत्री म्हणून काम करणारे भारतीय राजकारणी आहेत. == कारकीर्द == * Gubernatoriana Thackerayi - फेब्रुवारी 2016 मध्ये ठाकरे यांनी गोड्या पाण्यातील खेकड्यांच्या 5 नवीन प्रजाती शोधून काढल्या, त्यापैकी एकाला त्यांच्या आडनावावरून नाव देण्यात आले. पश्चिम घाटातील गोड्या पाण्यातील खेकड्यांच्या काही प्रजाती शोधून काढल्या गेल्या आणि त्यांचे वर्णन करण्यात आले. हे पेपर 23 फेब्रुवारी 2016 रोजी Zootaxa मध्ये प्रकाशित झाले होते. तेव्हा तेजसने 21 वर्षांचा असताना, शहरातील महाविद्यालयीन विद्यार्थ्याने घाटियाना अट्रोपुरपुरीया (आंबोली), घाटियाना स्प्लेन्डिडा (चकुल) आणि गुबरनाटोरियाना ठाकरे (रघुवीर घाट) यांचे प्रकार शोधून काढले होते. . ठाकरे, डॉ. पती आणि अनिल खैरे यांनी विविध नमुन्यांची नावे दिली.<ref>{{cite web |title=A crab named Thackerayi: Tejas Thackeray & team find 5 new species of crabs |url=http://www.catchnews.com/environment-news/a-crab-named-thackeray-tejas-thackeray-team-discover-5-new-species-of-crabs-1456838507.html |website=Catch News |accessdate=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Uddhav Thackeray's Son Tejas Thackeray 'Discovers' Crab Species |url=https://www.ndtv.com/india-news/uddhav-thackerays-son-tejas-thackeray-discovers-crab-species-1281949 |website=NDTV |publisher=NDTV CONVERGENCE LIMITED |accessdate=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Uddhav Thackeray's younger son discovers new species of crab, names it after family |url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-uddhav-thackeray-s-younger-son-discovers-new-species-of-crab-names-it-after-family-2182959 |website=DNA India |publisher=Diligent Media Corporation Ltd. |accessdate=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Young thackeray goes wild, names new crab he found after family |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Young-thackeray-goes-wild-names-new-crab-he-found-after-family/articleshow/51164485.cms |website=द टाइम्स ऑफ इंडिया |publisher=Bennett, Coleman & Co. Ltd |accessdate=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Five new species of freshwater crabs of the genera Ghatiana Pati & Sharma, 2014, and Gubernatoriana Bott, 1970 (Crustacea, Decapoda, Brachyura: Gecarcinucidae Rathbun, 1904) from the Western Ghats, India |url=https://www.researchgate.net/publication/295626478 |website=Research Gate |accessdate=1 August 2020}}</ref> हे आहेत: ** घाटियाना अट्रोपुरपुरीया (आंबोली जवळ गोळा) ** घटियाना स्प्लेन्डिडा (चाकुळजवळ आढळतो) ** Gubernatoriana Thackerayi (रघुवीर घाटाजवळ सापडलेला) ** Gubernatorianas alcocki ** Gubernatorianas वाघी ZSI चे डॉ. एस.के. पाटी आणि अनिल खैरे यांच्या सोबत, ते घाटियाना अट्रोपुरपुरिया आणि घाटियाना स्प्लेंडिडा यांच्या नामकरणाचा आणि वर्णनाचा भाग होते. तीन Gubernatorianas (अल्कोकी, ठाकरे आणि वाघी) वर्णन आणि नाव डॉ. पती यांनी. * Cnemaspis thackerayi - मे 2019 मध्ये, गेकोची नवीन शोधलेली प्रजाती, एक निशाचर आणि बहुतेक वेळा उच्च स्वर असलेला सरडा, जो भारतीय संशोधकांनी तामिळनाडूमध्ये शोधला होता, त्याला ठाकरे यांचे नाव देण्यात आले आहे. महाराष्ट्रातील डझनभर हून अधिक गोड्या पाण्यातील खेकड्याच्या प्रजाती शोधून त्यांची नावे देऊन सिस्टिमॅटिक प्राणीशास्त्रातील त्यांच्या योगदानाची ओळख म्हणून श्री. ठाकरे यांच्या नावावरून याला Cnemaspis Thackerayi असे नाव देण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Newly discovered gecko named after Tejas Thackeray |url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/newly-discovered-gecko-named-after-tejas-thackeray/article27212633.ece |website=द हिंदू |publisher=THG PUBLISHING PVT LTD. |accessdate=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Researchers name gecko after Tejas Thackeray |url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-researchers-name-gecko-after-tejas-thackeray-2752432 |website=DNA India |publisher=Diligent Media Corporation Ltd. |accessdate=1 August 2020}}</ref> * बोइगा ठाकरे - सप्टेंबर 2019 मध्ये, महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटात सापांची एक नवीन प्रजाती शोधण्यात आली आणि या शोधात दिलेल्या योगदानाबद्दल ठाकरे यांचे नाव देण्यात आले. बोईगा ठाकरे यांनी स.प. nov – ठाकरेंचा मांजर साप, महाराष्ट्रातील सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पातून वाघासारखे पट्टे असलेली एक नवीन प्रजाती आढळून आली आहे.<ref>{{cite web |title=Uddhav's son Tejas Thackeray discovers new snake species |url=https://www.theweek.in/news/india/2019/09/27/news-snake-species-found-names-after-uddhavs-younger-son.html |website=The Week |accessdate=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Newly discovered snake named after Uddhav Thackeray's son |url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/newly-discovered-snake-named-after-uddhavs-son-tejas-6032476/ |website=द इंडियन एक्सप्रेस |publisher=द इंडियन एक्सप्रेस [P] Ltd. |accessdate=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=News Species Of Cat Snake Found In Maharashtra, Named After Uddhav Thackeray's Family |url=https://www.mid-day.com/articles/news-species-of-cat-snake-found-in-maharashtra-named-after-uddhav-thackeray-s-son-tejas/21807190 |website=Mid-Day |publisher=Mid-Day Infomedia Ltd. |accessdate=1 August 2020 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Thackeray's cat snake and a case of mistaken identity |url=https://scroll.in/article/943832/thackerays-cat-snake-and-a-case-of-mistaken-identity |website=Scroll.in |accessdate=1 August 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=New Snake Species Named After Uddhav Thackeray's Younger Son For His Contribution To Its Discovery |url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-new-species-of-snakes-named-after-uddhav-thackerays-younger-son-for-his-contribution-to-its-discovery/339513 |website=Outlook India |accessdate=1 August 2020}}</ref> ऑक्‍टोबर 2020 मध्ये ठाकरे हे शिस्तुरा हिरण्यकेशी नावाच्या माशाचा नवीन प्रकार शोधणाऱ्या टीमचा भाग होते.<ref>{{cite news |last1=Bose |first1=Mrityunjay |title=Uddhav Thackeray's son, Tejas, discovers new fish species: The Hiranyakeshi Loach |url=https://www.deccanherald.com/science-and-environment/uddhav-thackerays-son-tejas-discovers-new-fish-species-the-hiranyakeshi-loach-902720.html |accessdate=25 October 2020 |work=Deccan Herald |date=16 October 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |first1=Jayasimhan |last1=Praveenraj |first2=Tejas |last2=Thackeray |first3=Shankar |last3=Balasubramanian |location=Maharashtra, Northern Western Ghats, India |title=Schistura hiranyakeshi a new loach (Cypriniformes: Nemacheilidae) |journal=aqua, International Journal of Ichthyology |date=27 September 2020 |volume=26 |issue=2 |pages=49–56 |url=https://aqua-aquapress.com/product/aqua-262_schistura-hiranyakeshi/ |accessdate=25 October 2020 |archive-date=2022-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403175804/https://aqua-aquapress.com/product/aqua-262_schistura-hiranyakeshi/ |url-status=dead }}</ref> २०२१ मध्ये, इतर समवयस्क सदस्यांसह त्यांनी ठाकरे वाइल्डलाइफ फाउंडेशनची स्थापना केली. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:ठाकरे, तेजस}} [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:ठाकरे कुटुंब]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म]] fitf3zd175w58h4mue8mca8oweg8p6i 0 308355 2682374 2611552 2026-05-02T22:49:01Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682374 wikitext text/x-wiki '''तारिक खान''' (जन्म ४ ऑक्टोबर १९९७ मुंबई, महाराष्ट्र) हा एक भारतीय दूरचित्रवाणी आणि चित्रपट अभिनेता आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/tariq-khan-is-a-prominent-model-for-the-world-of-entertainment-and-businessman/cid/1839212|title=Tariq Khan is a prominent model for the world of entertainment and businessman|website=www.telegraphindia.com|access-date=2022-07-21}}</ref> सुई धागा या चित्रपटात इशानची भूमिका आणि'शी इज टू मच या म्युझिक व्हिडिओसाठी तो ओळखला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oneindia.com/partner-content/the-rising-star-tariq-ahmed-khan-3436488.html|title=The Rising Star: Tariq Ahmed Khan|last=Cariappa|first=Anuj|date=2022-07-20|website=https://www.oneindia.com|language=en|access-date=2022-07-21}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/businessman-turned-actor-tariq-khan-is-going-to-be-featured-in-the-next-fhigh-music-video-with-m-zee-bella-23192796|title=Businessman turned actor Tariq Khan is going to be featured in the next FHigh Music Video with M-Zee Bella|date=2021-09-17|website=Mid-day|language=en|access-date=2022-07-21}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == शिक्षण आणि कारकीर्द == तारिकने आपले प्राथमिक आणि माध्यमिक शिक्षण लखनौ येथील कॅथेड्रल स्कूल आणि एमिटी विद्यापीठातून पूर्ण केले. त्याने २०१८ साली कॉलेज रोमास या वेबसीरिजमधून अभिनयाची सुरुवात केली होती जिथे त्याने २०१८ साली राजची भूमिका साकारली होती. त्याच वर्षी त्याने वरुण धवन आणि अनुष्का शर्मा अभिनीत 'सुई धागा' या चित्रपटाद्वारे बॉलिवूड इंडस्ट्रीत पदार्पण केले होते. २०२१ मध्ये तो दिसला होता. या गाण्यात अभिनेत्री कोमल जेटलीसोबत तो मुख्य भूमिकेत आहे. २०२२ मध्ये तो सोनी लिव्हच्या [[रॉकेट बॉईज]] या वेबसीरिजमध्ये दिसला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/social-media/report-tariq-khan-the-influencer-icon-is-radiating-the-world-with-the-tips-of-his-fitness-2919695|title=Tariq Khan the influencer icon is radiating the world with the tips of his fitness|website=DNA India|language=en|access-date=2022-07-21}}</ref> == फिल्मोग्राफी == {| class="wikitable" |+ !शीर्षक !वर्ष |- |कॉलेज रोमास |२०१८ |- |सुई धागा |२०१८ |- |रॉकेट बॉईज |२०२२ |} == पुरस्कार == टाईम्स नाऊ म्युझिक व्हिडिओमध्ये सर्वोत्कृष्ट देखाव्यासाठी पुरस्कार (२०२२) फोगटफिल्मचा पुरूष श्रेणीतील पदार्पण अभिनेता पुरस्कार (२०१८) == बाह्य दुवे == [[imdbname:13009705|तारिक खान]] आयएमडीबीवर == संदर्भ == <references /> [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] rejn28epkn5yzclp08pm8jj2599jqx0 0 321616 2682444 2650760 2026-05-03T10:48:16Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682444 wikitext text/x-wiki राजकीय, आर्थिक आणि कॉर्पोरेट घोटाळ्यांसह [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|स्वातंत्र्यानंतर]] ''भारतात सिद्ध झालेल्या घोटाळ्यांची यादी'' खालीलप्रमाणे आहे. वर्ष, किंवा दशक, जेव्हा घोटाळा पहिल्यांदा नोंदवला गेला. == १९४० चे दशक == * १९४७ - INA खजिना गायब <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/news/report/must-read-the-first-scam-of-independent-india/20120814.htm?|title=Must Read: The first scam of independent India|access-date=16 November 2016}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * १९४८ - जीप घोटाळा प्रकरण * १९४९ - जेम्स ग्राफ्ट केस <ref name=":0" /> == १९५० चे दशक == * १९५१ सायकल घोटाळा <ref name="Scandal Sheet"/> <ref name=":0">{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?204016|title=Scam story|date=13 August 1997|work=Outlook|location=India|access-date=3 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201071224/http://www.outlookindia.com/article.aspx?204016|archive-date=2014-02-01|df=dmy-all|url-status=bot: unknown}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">. ''Outlook''. India. 13 August 1997. Archived from [http://www.outlookindia.com/article.aspx?204016 the original] on 1 February 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 January</span> 2012</span>.</cite></ref> * १९५६ BHU निधीचा गैरवापर ( ) <ref name="Scandal Sheet" /> * १९५८ मुंधरा घोटाळा ( १२ दशलक्ष ) <ref name="Scandal Sheet" /> <ref name="indiatimes2">{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-20/india/28371611_1_animal-husbandry-dept-fodder-scam-satyam-scam|title=Long Playing Record|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://archive.ph/20120712100736/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-20/india/28371611_1_animal-husbandry-dept-fodder-scam-satyam-scam|archive-date=2012-07-12|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">. ''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया|The Times of India]]''. Archived from [http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-20/india/28371611_1_animal-husbandry-dept-fodder-scam-satyam-scam the original] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120712100736/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-20/india/28371611_1_animal-husbandry-dept-fodder-scam-satyam-scam |date=2012-07-12 }} on 12 July 2012.</cite></ref> <ref name=":0" /> == १९६० चे दशक == * १९६० तेजा कर्ज घोटाळा ( २२० दशलक्ष ) <ref name="Scandal Sheet"/> <ref name=":0" /> * 1964 प्रताप सिंग कैरॉन चौकशी <ref name=":0"/> * 1965 कलिंग ट्यूब घोटाळा <ref name="indiatimes2"/> == १९७० चे दशक == * 1971 नगरवाला केस ( ) * 1974 मारुती घोटाळा <ref name="Scandal Sheet">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20060703-india-rated-among-most-corrupt-in-the-world-785043-2006-07-03|title=Scandal sheet|date=3 July 2006|work=India Today|location=India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20060703-india-rated-among-most-corrupt-in-the-world-785043-2006-07-03 "Scandal sheet"]. ''India Today''. India. 3 July 2006.</cite></ref> * १९७६ कुओ तेल घोटाळा ( ) <ref name="indiatimes2"/> == १९८० चे दशक == * 1981 [[अब्दुल रहमान अंतुले|सिमेंट घोटाळा]] ( ) <ref name="Scandal Sheet"/> * 1985 चारा घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/cbi-court-calls-lalu-in-fodder-scam-case/907746/|title=CBI court calls Lalu in fodder scam case|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_fodder-scam-cbi-court-frames-charges-against-lalu-3-others_1657037|title=Charges framed against Lalu Prasad, Jagannath Mishra in fodder scam case|work=DNA}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/article2893206.ece|title=Lalu appears before CBI court in fodder scam, denies charges|date=14 February 2012|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Lalu-Prasad-convicted-in-fodder-scam-case-faces-disqualification-as-MP/articleshow/23295574.cms|title=Lalu Prasad convicted in fodder scam case, faces disqualification as MP|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Balaji|first=J.|url=http://www.thehindu.com/news/national/lalu-sharma-disqualified/article5260738.ece|title=Lalu, Sharma disqualified|date=22 October 2013|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> * 1987 HDW पाणबुडी घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|last=Chawla|first=Prabhu|url=https://www.indiatoday.in/magazine/special-report/story/19900315-hdw-submarine-deal-assumes-centre-stage-again.-an-exclusive-inside-story-812418-1990-03-15|title=HDW submarine deal assumes centre stage again. An exclusive inside story|date=15 March 1990|work=India Today}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Past-still-haunts-defence-ministry/articleshow/28251007.cms|title=Past still haunts defence ministry|date=2 January 2014|work=Times of India}}</ref> * 1987 बोफोर्स घोटाळा * 1989 सेंट किट्स बनावट <ref name="Scandal Sheet" /> == १९९० चे दशक == * 1992 भारतीय शेअर बाजार घोटाळा * बबनराव घोलप बेहिशेबी मालमत्ता प्रकरण <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Disproportionate-asset-case-Ex-minister-Babanrao-Gholap-wife-get-three-year-jail-term/articleshow/32431695.cms|title=Disproportionate asset case: Ex-minister Babanrao Gholap, wife get three-year jail term|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * 1996 मध्ये जयललिता यांच्याविरुद्ध बेहिशोबी मालमत्तेचा खटला <ref>{{स्रोत बातमी|last=Venkatesan|first=J.|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/jayalalithaa-must-face-trial-sc/article5634073.ece|title=Jayalalithaa must face trial: SC|date=30 January 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.deccanchronicle.com/140130/news-current-affairs/article/supreme-court-refuses-discharge-jayalalithaa-income-tax-case|title=Supreme Court refuses to discharge Jayalalithaa from income tax case|date=30 January 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jayalalithaas-trial-in-da-case-to-go-on-supreme-court/articleshow/35072102.cms|title=Jayalalithaa's trial in DA case to go on: Supreme Court - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-09-29/news/54437514_1_j-jayalalithaa-jail-term-conviction|title=Jayalalithaa moves High Court against conviction, seeks bail - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222417/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-09-29/news/54437514_1_j-jayalalithaa-jail-term-conviction|url-status=dead}}</ref> * मोची घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/Storyold/6788/|title=Chargesheets in shoe scam filed|date=17 July 1997|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?202844|title=Beneficiaries All|date=15 January 1997|work=Outlook India|location=India}}</ref> * 1998 अजमेर बलात्कार प्रकरण <ref name="mid-day1992">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/news/2012/jan/041211-Accused-in-1992-Ajmer-sex-scandal-case-arrested.htm|title=Accused in 1992 Ajmer sex scandal case arrested|date=2012-01-04|publisher=Mid-day.com|access-date=2013-05-13}}</ref> * 1998 अनुभव वृक्षारोपण घोटाळा * जळगाव गृहनिर्माण घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-12-31/news/45739863_1_maharashtra-jalgaon-housing-scam-gulabrao-deokar|title=Jalgaon housing scam: Former Maharashtra minister Gulabrao Deokar arrested - The Economic Times<!-- Bot generated title -->|access-date=2022-12-29|archive-date=2014-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140102191613/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-12-31/news/45739863_1_maharashtra-jalgaon-housing-scam-gulabrao-deokar|url-status=dead}}</ref> * शेरेगर घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mumbaimirror.com/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=2&contentid=20070727035957937c1416105&subsite=|title=EOW! Look who's been cheated|work=Mumbai Mirror|archive-url=https://archive.today/2012.09.08-101805/http://www.mumbaimirror.com/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=2&contentid=20070727035957937c1416105&subsite=|archive-date=8 September 2012}}</ref> * आईस्क्रीम पार्लर सेक्स स्कँडल * 1996 सुख राम दूरसंचार उपकरणे घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/sukhrams-conviction-in-1996-telecom-scam-upheld/article2735137.ece|title=Sukhram's conviction in 1996 telecom scam upheld|date=21 December 2011|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * सीआर भन्साळी घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.रीडिफ.कॉम/money/jun/09crb.htm|title=C R Bhansali arrested, taken to Bombay|date=9 June 1997|work=Rediff|location=India}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/24636/|title=Like a dream, he raised 1,100 cr and made it vanish into thin air|date=26 May 2003|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=Mumbai, India}}</ref> * खत आयात घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?201582|title=Fertiliser Fraud|date=19 June 1996|work=Outlook|location=India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.expressindia.com/fe/daily/19980918/26155614.html|title=SBI gives itself clean chit in NFL urea scam|date=18 September 1998|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=Mumbai, India}}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * मेघालय वन घोटाळा ( ) * प्राधान्य वाटप घोटाळा ( ) * युगोस्लाव दिनार घोटाळा ( ) <ref name="rediff1" /> * पुरुलिया शस्त्रसाठा प्रकरण * साखर-आयात घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/government-and-policy/article1150395.ece|title=A rare case of arrest|date=2 February 2011|work=Business Line|location=New Delhi, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20110207040059/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/government-and-policy/article1150395.ece|archive-date=7 February 2011}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindubusinessline.in/mentor/2007/07/23/stories/2007072350441200.htm|title=Sugar scam|date=23 July 2007|work=Business Line|location=India}}</ref> * पामोलिन तेल आयात घोटाळा (केरळ) * [[इंडियन बँक]] घोटाळा ( ) <ref name="Scandal Sheet"/> * एरबस घोटाळा * हवाला घोटाळा * एसएनसी-लाव्हलिन केरळ जलविद्युत घोटाळा ( ) <ref name="rediff1" /> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/SNC-Lavalin-case-CBI-to-challenge-clear-chit-to-Vijayan/articleshow/28307036.cms|title=SNC Lavalin case: CBI to challenge clear chit to Vijayan|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * प्रेम खंडू थुंगन भ्रष्टाचार प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/graft-case-former-union-minister-p-k-thungon-3-others-convicted/article1-1371645.aspx|title=Graft case: Former union minister P K Thungon, 3 others convicted|date=21 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722222059/http://www.hindustantimes.com/india-news/graft-case-former-union-minister-p-k-thungon-3-others-convicted/article1-1371645.aspx|archive-date=22 July 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> == २००० चे दशक == === २००० === * भारत-दक्षिण आफ्रिका मॅच फिक्सिंग प्रकरण - [[मोहम्मद अझहरुद्दीन|मोहम्मद अझरुद्दीन]] आणि [[अजय जडेजा]] यांच्यावर अनुक्रमे ५ वर्षे आणि ४ वर्षांची क्रिकेटमधून बंदी घालण्यात आली. <ref name="Scandal Sheet"/> === २००१ === * ऑपरेशन वेस्ट एंड * केतन पारेख सिक्युरिटीज घोटाळा ( ) <ref name="rediff1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm|title=Rediff – India's Biggest Scams|publisher=Rediff}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm "Rediff – India's Biggest Scams"]{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Rediff.</cite></ref> * कलकत्ता स्टॉक एक्सचेंज घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.रीडिफ.कॉम/money/2002/nov/20cse.htm|title=Ex-CSE president Dinesh K Singhania arrested|access-date=25 September 2013}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * रोशनी कायदा भ्रष्टाचार घोटाळा <ref name="Yahoo News">{{स्रोत बातमी|last=M|first=Rahul|url=https://uk.news.yahoo.com/the-controversial-roshni-act-whats-it-all-about-and-why-has-jk-hc-ordered-a-cbi-probe-into-it-102338928.html|title=Explainer: What's the controversial Roshni Act all about and why has J&K HC ordered a CBI probe into it?|date=14 October 2020|work=Yahoo News}}</ref> === २००२ === * [[अब्दुल करीम तेलगी|स्टॅम्प पेपर घोटाळा]] ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.financialexpress.com/news/telgi-scam/83736/0|title=Telgi Scam|work=The Financial Express}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/Bribe-plea-does-not-save-Telgi-case-accused—court-sends-him-to-jail/922547/|title=Bribe plea does not save Telgi case accused, court sends him to jail|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-10/lucknow/28129800_1_stamp-papers-registration-act-sale-agreement|title=Stamp papers for property to go in UP|date=10 April 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202202549/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-10/lucknow/28129800_1_stamp-papers-registration-act-sale-agreement|archive-date=2014-02-02|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी|भविष्य निर्वाह निधी]] घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.frontlineonnet.com/fl1911/19110500.htm|title=Home Truths|date=7 June 2002|work=Frontline|location=Mumbai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20020610203137/http://www.frontlineonnet.com/fl1911/19110500.htm|archive-date=10 June 2002}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-08-04/mumbai/27300831_1_sunil-kedar-sanjay-agarwal-bank-scam|title=Sanjay Agarwal remanded in bank scam|date=4 August 2002|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|location=Mumbai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928101130/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-08-04/mumbai/27300831_1_sunil-kedar-sanjay-agarwal-bank-scam|archive-date=2013-09-28|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * ताज कॉरिडॉर प्रकरण === २००३ === * गृहनिर्माण व नागरी विकास महामंडळ घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2005/08/30/stories/2005083008241200.htm|title=Court orders probe into HUDCO scam|date=30 August 2005|work=[[द हिंदू]]|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120105070724/http://www.hindu.com/2005/08/30/stories/2005083008241200.htm|archive-date=5 January 2012}}</ref> * आंध्र प्रदेश समाज कल्याण शिष्यवृत्ती घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/18-convicted-in-scholarship-scam/article14776636.ece|title=18 Convicted in scholarship scam|work=द हिंदू|access-date=11 October 2017}}</ref> * उत्तर प्रदेश अन्नधान्य घोटाळा <ref name="indiatoday.intoday.in">{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/nrhm-scam-akhilesh-govt-faces-foodgrain-scam-heat/1/179520.html|title=UP Akhilesh govt faces Rs35,000-crore foodgrain scam heat|work=India Today}}</ref> <ref name="zeenews.india.com">{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/nation/massive-food-grain-scam-in-maya-s-up_672906.html|title=Massive food grain scam in Maya's UP|work=Zee News}}</ref> <ref name="ibnlive.in.com">{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/up-foodgrain-scam-to-come-under-ed-scanner/136710-3.html|title=UP foodgrain scandal to come under ED scanner|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101217023343/http://ibnlive.in.com/news/up-foodgrain-scam-to-come-under-ed-scanner/136710-3.html|archive-date=2010-12-17}}</ref> * [[हरियाणा]] शिक्षक भरती घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/india/31249262_1_ias-officers-recruitment-scam-ajay-chautala|title=Teachers' recruitment scam: Pleas to make 4 IAS officers, teachers accused rejected|date=28 March 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509163933/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/india/31249262_1_ias-officers-recruitment-scam-ajay-chautala|archive-date=9 May 2013}}</ref> === २००४ === * ताज सहकारी समूह गृहनिर्माण योजना घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-07/news/31610792_1_narayan-diwakar-rcs-office-anna-wankhede|title=Housing scam: Court to begin trial against Diwakar and others|date=7 May 2012|work=The Economic Times|accessdate=2022-12-29|archive-date=2012-07-09|archive-url=https://archive.today/20120709015507/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-07/news/31610792_1_narayan-diwakar-rcs-office-anna-wankhede|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CGHS-scam-Court-frames-charges-against-ex-registrar/Article1-852299.aspx|title=CGHS scam: Court frames charges against ex-registrar|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511060650/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CGHS-scam-Court-frames-charges-against-ex-registrar/Article1-852299.aspx|archive-date=11 May 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/delhi/report-ias-officer-convicted-in-housing-societies-scam-in-delhi-1930798|title=IAS officer convicted in Housing societies scam in Delhi - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=6 December 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[प्राथमिक खुला देकार|आयपीओ]] घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/ipo-scam-what-when-who-and-how/8980-7-single.html|title=IPO Scam: What, when, who and how?|date=29 April 2006|work=IBN Live|location=New Delhi, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20100629221505/http://ibnlive.in.com/news/ipo-scam-what-when-who-and-how/8980-7-single.html|archive-date=29 June 2010}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-01/news/30233123_1_nsdl-appeals-ipo-scam-sebi-directive|title=NSDL appeals to SAT against Sebi directive in 6-yr-old IPO scam case|date=1 October 2011|work=The Economic Times|location=Mumbai, India|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222131/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-01/news/30233123_1_nsdl-appeals-ipo-scam-sebi-directive|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/ipos/fpos/2005-ipo-scam-karvy-consultants-rs-65-lakh-fds-seized/articleshow/32956244.cms|title=2005 IPO scam: Karvy Consultants' Rs 65 lakh FDs seized - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[बिहार]] पूर-मदत घोटाळा ( ) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm|title=Rediff – India's Biggest Scam|publisher=Rediff}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.telegraphindia.com/1110330/jsp/bihar/story_13783524.jsp|title=The Telegraph - Calcutta (Kolkata) - Bihar - Flood scam glare on Sadhu|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[नटवर सिंग|अन्न घोटाळ्यासाठी तेल]] <ref name="10 scams">{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/10+scam,+scandal+and+shame/1/22821.html|title=10 scam, scandal and shame|work=India Today}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://indiatoday.intoday.in/story/10+scam,+scandal+and+shame/1/22821.html "10 scam, scandal and shame"]. ''India Today''.</cite></ref> === २००५ === * भानू प्रताप साही बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.telegraphindia.com/1140514/jsp/frontpage/story_18339250.jsp#.U3OXDYGSzeM|title=ED finally attaches Shahi property|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/ed-seizes-property-of-former-jharkhand-minister/|title=ED seizes property of former Jharkhand minister|date=14 May 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> [[झारखंड]] वैद्यकीय उपकरण घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://daily.bhaskar.com/article/BIH-jharkhands-ex-minister-surrenders-in-medicine-scam-2333259.html|title=Ex-Minister Surrenders in Medicine Scam|work=Daily Bhaskar|accessdate=2022-12-29|archive-date=2013-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615073736/http://daily.bhaskar.com/article/BIH-jharkhands-ex-minister-surrenders-in-medicine-scam-2333259.html|url-status=dead}}</ref> * स्कॉर्पीन डील घोटाळा, नेव्ही वॉर रूम लीकचा भाग <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.रीडिफ.कॉम/news/2008/mar/16def.htm|title=No headway in Rs 16,000 cr submarine scam probe|access-date=25 September 2013}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.financialexpress.com/news/scorpene-deal-hit-by-scam/149511/|title=Scorpene deal hit by scam|date=4 October 2005|work=The Financial Express|location=New Delhi, India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?236543|title=A Sea of Subterfuge|date=21 January 2008|work=Outlook India|location=India}}</ref> === २००६ === * [[पंजाब]] शहर-केंद्र प्रकल्प घोटाळा ( ) <ref name="rediff1"/> * [[उत्तर प्रदेश]] [[आयुर्वेद]] घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/cbi-moves-sc-to-prosecute-up-panchayat-minister/930867/|title=CBI moves SC to prosecute UP panchayat minister|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-06/india/31299783_1_cbi-heat-cbi-probe-scam|title=Mulayam Singh Yadav faces CBI heat in ayurveda scam|date=6 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509160633/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-06/india/31299783_1_cbi-heat-cbi-probe-scam|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-22/lucknow/30653073_1_scam-ayurveda-special-court|title=Two convicted in Ayurveda scam|date=22 January 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109191832/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-22/lucknow/30653073_1_scam-ayurveda-special-court|archive-date=2013-11-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CBI-moves-SC-against-Mulayam-Singh-close-aide-in-Ayurveda-scam/Article1-833119.aspx|title=CBI moves SC against Mulayam Singh close aide in Ayurveda scam|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511060624/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CBI-moves-SC-against-Mulayam-Singh-close-aide-in-Ayurveda-scam/Article1-833119.aspx|archive-date=11 May 2013}}</ref> * नेव्ही वॉर रूम लीक ( US$ 6 अब्ज) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianmirror.com/indian-industries/indian-scams/scorpenescam.html|title=Details of Navy War Room Scandal|work=Indian Mirror}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2006-05-13/news/27450507_1_navy-war-room-leak-red-corner-notice-ravi-shankaran|title=Red Corner Notice issued against Ravi Shankaran|work=Economic Times|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625035855/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2006-05-13/news/27450507_1_navy-war-room-leak-red-corner-notice-ravi-shankaran|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/India-gives-up-pursuit-of-Navy-war-room-leak-kingpin-Ravi-Shankaran/articleshow/47548352.cms|title=Times of India - Indian Govt failed to extradite Ravi Shankaran from UK}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Navy-leak-case-HC-grants-bail-to-Abhishek-Verma/articleshow/3086692.cms|title=Abhishek Verma granted bail in Navy Leak case|date=30 May 2008|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> * रोख घोटाळ्यासाठी फतवे <ref name="Time">{{स्रोत बातमी|last=Adiga|first=Aravind|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1537516,00.html|title=India's Cash-for-Fatwa Scandal|date=21 September 2006|work=Time|accessdate=2022-12-29|archive-date=2021-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522021718/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1537516,00.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="Arab News">{{स्रोत बातमी|last=Ali|first=S.A.|url=https://www.arabnews.com/node/289110|title=Muftis Caught On Camera Taking Money To Issue Fatwas|date=18 September 2006|work=Arab News}}</ref> === २००८ === * [[हसन अली खान]] मनी लाँड्रिंग प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-sc-cancels-hassan-ali-khans-bail/20110317.htm|title=SC cancels Hassan Ali Khan's bail – रीडिफ.कॉम Business|date=17 March 2011|website=रिडिफ.कॉम|access-date=20 January 2014}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-08-13/news/29880986_1_tax-defaulters-hasan-ali-khan-harshad-mehta|title=Hasan Ali Khan leads the list of top ten tax defaulters for 2008–09|date=13 August 2011|work=The Economic Times|location=New Delhi, India|accessdate=2022-12-29|archive-date=2013-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509162650/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-08-13/news/29880986_1_tax-defaulters-hasan-ali-khan-harshad-mehta|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.tehelka.com/story_main49.asp?filename=Ne160411Coverstory.asp|title=Bluff Master Ali|date=16 April 2011|work=Tehelka|location=India|access-date=23 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111017152328/http://tehelka.com/story_main49.asp?filename=Ne160411Coverstory.asp|archive-date=17 October 2011}}</ref> * स्टेट बँक ऑफ सौराष्ट्र घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/rbi-detects-rs-95.40crore-scam-after-sbisb/382474/|title=RBI detects Rs95.40-crore scam after SBI-SBS merger|date=7 November 2008|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?262842|title=After The Burial, At The Wake|date=23 November 2009|work=Outlook|location=India}}</ref> * लष्कराचा रेशन-चोरी घोटाळा ( ) <ref name="rediff2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm|title=India's Biggest Scams|publisher=Rediff}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.रीडिफ.कॉम/business/slide-show/slide-show-1-the-biggest-scams-in-india/20101230.htm "India's Biggest Scams"]{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Rediff.</cite></ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/article/india/army-ration-scam-three-year-jail-for-lieutenant-general-86371|title=Army ration scam: Three-year jail for Lieutenant General|access-date=16 November 2016}}</ref> * Paazee फॉरेक्स घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-03/india/31555544_1_paazee-cbi-officer-cbi-inquiry|title=Tamil Nadu IPS officer held in Delhi for Paazee scam|date=3 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509193304/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-03/india/31555544_1_paazee-cbi-officer-cbi-inquiry|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Palaniappan|first=V.S.|url=http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article3377264.ece?homepage=true&css=print|title=CBI arrests Pramod Kumar in Delhi|date=2 May 2012|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> * न्यायाधीशांच्या दारात रोख रक्कम <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cbi-court-frames-charges-against-nirmal-yadav-in-cash-at-judges-door-scam/articleshow/28995915.cms|title=CBI Court frames charges against Nirmal Yadav in cash-at-judge's door scam|date=18 January 2014|work=The Economic Times}}</ref> * [[२जी स्पेक्ट्रम घोटाळा|2G स्पेक्ट्रम केस]] <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://cag.gov.in/html/reports/civil/2010-11_19PA/Telecommunication%20Report.pdf|title=CAG's Report|work=CAG Report|access-date=25 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721155418/http://cag.gov.in/html/reports/civil/2010-11_19PA/Telecommunication%20Report.pdf|archive-date=21 July 2011}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-07-06/news/29743485_1_spectrum-allocation-fcfs-2g|title=2G case: Loss of Rs 30984 cr due to govt policy|date=6 July 2011|work=The Economic Times|access-date=25 September 2013|archive-date=2013-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928090348/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-07-06/news/29743485_1_spectrum-allocation-fcfs-2g|url-status=dead}}</ref> (सिद्ध नाही) * वीजचोरी घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Kolhapur-MLA-convicted-of-power-theft/articleshow/34603141.cms|title=Kolhapur MLA convicted of power theft|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * मतांसाठी रोख घोटाळा === २००९ === * [[गोवा]] [[विशेष आर्थिक क्षेत्र]] घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/Goa/CAG-report-exposes-Goa-land-scams-Civil-society-groups/Article1-394047.aspx|title=CAG report exposes Goa land scams: Civil society groups|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511061006/http://www.hindustantimes.com/India-news/Goa/CAG-report-exposes-Goa-land-scams-Civil-society-groups/Article1-394047.aspx|archive-date=11 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/nation/article231019.ece|title=Goa's land scam haunts two Congress ex-CMs|work=Express Buzz|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313053248/http://www.newindianexpress.com/nation/article231019.ece|url-status=dead}}</ref> * JVG घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/news/rs-1000-cr-scam-jvg...v-k-sharma.../1115718/|title=Rs 1,000 cr scam: JVG group's V K Sharma arrested after dramatic car chase in Delhi - Indian Express|website=indianexpress.com|access-date=18 November 2016}}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * तांदूळ निर्यात घोटाळा ( ) <ref name="rediff1"/> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Rice-export-scam-Govt-blocks-CBI-probe-20-babus-go-scot-free/articleshow/27811928.cms|title=Rice export scam: Govt blocks CBI probe, 20 babus go scot-free|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[ओडिशा|ओरिसा]] धान घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2010/07/21/stories/2010072159380300.htm|title=Paddy procurement scam unearthed|date=21 July 2010|work=[[द हिंदू]]|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726045152/http://www.hindu.com/2010/07/21/stories/2010072159380300.htm|archive-date=26 July 2010}}</ref> * सुखना जमीन घोटाळा ( [[दार्जीलिंग|दार्जिलिंग]] ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Court-of-Inquiry-into-Sukhna-land-scam-over-Army/Article1-489763.aspx|title=New Delhi Court of Inquiry into Sukhna land scam over: Army|work=Hidustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510150839/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Court-of-Inquiry-into-Sukhna-land-scam-over-Army/Article1-489763.aspx|archive-date=10 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=670402|title=Action Against Guilty in Land Scam After Probe Report|work=Outlook|access-date=5 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508203129/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=670402|archive-date=8 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/nation/darjeeling-land-scam-army-says-will-analyse-probe-report_589811.html|title=Darjeeling land scam: Army says will analyse probe report|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2011/06/28/stories/2011062860460700.htm|title=Court martial over Sukhna land scam begins|date=28 June 2011|work=[[द हिंदू]]|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20110704150447/http://www.hindu.com/2011/06/28/stories/2011062860460700.htm|archive-date=4 July 2011}}</ref> * [[वसुंधरा राजे शिंदे|वसुंधरा राजे]] दीनदयाल उपाध्याय ट्रस्ट जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/article374215.ece|title=Land scam case against Vasundhara|date=13 January 2009|work=द हिंदू|location=Chennai, India|access-date=25 August 2011}}</ref> * ऑस्ट्रल कोक घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://business.रीडिफ.कॉम/report/2009/sep/02/sebi-bars-austral-coke-from-raising-capital.htm|title=Sebi bars Austral Coke from raising capital|date=2 September 2009|work=Rediff India|location=India}}{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/companies-and-commodities/sfio-to-probe-into-austral-coke-s-alleged-rs-1000-cr-fraud_598599.html|title=SFIO to probe into Austral Coke's alleged Rs1000 cr fraud|date=24 January 2010|work=Zee news|location=India}}</ref> * [[गुजरात]] VDSGCU [[ऊस]] घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/sugarcane-scam-court-rejects-anticipatory-b/553222/|title=Sugarcane scam: Court rejects anticipatory bail plea of 10 accused|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/accused-in-sugarcane-scam-arrested/551878/|title=Accused in sugarcane scam arrested|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/sugarcane-scam-accused-held-from-maharashtr/542614/|title=Sugarcane scam: accused held from Maharashtra|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> * [[मधु कोडा]] विषम-मालमत्ता प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiatoday.intoday.in/story/madhu-koda-disproportionate-assets-case-cbi-chargesheet-former-jharkhand-chief-minister-enforcement-directorate/1/272519.html|title=CBI files chargesheet against Madhu Koda in disproportionate assets case|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/newdelhi/madhu-koda-s-assets-worth-rs-144-crore-attached/article1-1120684.aspx|title=Madhu Koda's assets worth Rs 144 crore attached|date=11 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130912055412/http://www.hindustantimes.com/India-news/newdelhi/Madhu-Koda-s-assets-worth-Rs-144-crore-attached/Article1-1120684.aspx|archive-date=12 September 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/koda-case-jharkhand-exministers-assets-frozen/article5601713.ece|title=Koda case: Jharkhand ex-ministers' assets frozen|date=21 January 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * सत्यम घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ibnlive.in.com/news/the-inside-story-of-how-satyam-scam-unfolded/83158-7.html|title=The inside story of how Satyam scam unfolded – Business News – IBNLive|date=20 January 2009|publisher=Ibnlive.in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090120091831/http://ibnlive.in.com/news/the-inside-story-of-how-satyam-scam-unfolded/83158-7.html|archive-date=20 January 2009|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Rahul|first=N.|url=https://www.thehindu.com/business/all-10-accused-found-guilty-in-satyam-case/article7084538.ece|title=Raju brothers sentenced to 7 years in jail, fined Rs. 5.5 crore|date=9 April 2015|work=द हिंदू|via=www.thehindu.com}}</ref> == २०१० चे दशक == === २०१० === * गृहकर्ज घोटाळा * [[माधवन नायर|भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था एस-बँड घोटाळा]], ज्याला इस्रो-देवस करार ( ) म्हणूनही ओळखले जाते <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/cag-suspects-scam-in-sband-spectrum-allotment/142674-3.html|title=ISRO under scanner over allotment of S-band|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209220651/http://ibnlive.in.com/news/cag-suspects-scam-in-sband-spectrum-allotment/142674-3.html|archive-date=2011-02-09}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Another-scam-auditor-probes-ISRO-s-S-Band-spectrum-deal/Article1-659631.aspx|title=Another scam: Auditor probes ISRO's S-Band spectrum deal|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511143208/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Another-scam-auditor-probes-ISRO-s-S-Band-spectrum-deal/Article1-659631.aspx|archive-date=11 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/opinion/editorial/article1200374.ece|title="Behind the S-band spectrum scandal" द हिंदू|date=10 February 2011|publisher=Thehindu.com|location=Chennai, India|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ibnlive.in.com/news/cag-suspects-scam-in-sband-spectrum-allotment/142674-3.html|title="ISRO under scanner over allotment of S-band" IBN live|date=7 February 2011|publisher=Ibnlive.in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209220651/http://ibnlive.in.com/news/cag-suspects-scam-in-sband-spectrum-allotment/142674-3.html|archive-date=9 February 2011|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.telegraphindia.com/1110208/jsp/northeast/story_13548501.jsp|title=Uproar in Assembly over NC Hills scam|date=8 February 2011|work=The Telegraph|location=Calcutta, India}}</ref> * [[आंध्र प्रदेश]] एम्मार घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/india/five-big-facts-on-andhra-pradeshs-emaar-case-171729|title=Five big facts on Andhra Pradesh's Emaar case|publisher=NDTV|accessdate=2022-12-29|archive-date=2012-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330182004/http://www.ndtv.com/article/india/five-big-facts-on-andhra-pradeshs-emaar-case-171729|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/hyderabad/babus-charged-emaar-scam-102|title=Babus charged in Emaar scam|work=Deccan Chronicle|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202093028/http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/hyderabad/babus-charged-emaar-scam-102|archive-date=2 February 2012}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.deccanchronicle.com/channels/nation/south/andhra-home-secretary-lands-jail-249|title=Andhra home secretary lands in jail|publisher=NDTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202203743/http://www.deccanchronicle.com/channels/nation/south/andhra-home-secretary-lands-jail-249|archive-date=2 February 2012}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-16/hyderabad/30405477_1_apiic-emaar-emaar-scam-emaar-hills-township-project|title=Naidu, YSR cut state's stake in Emaar|date=16 November 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|location=Hyderabad, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109052324/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-16/hyderabad/30405477_1_apiic-emaar-emaar-scam-emaar-hills-township-project|archive-date=2013-11-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[कर्नाटक]] जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-18/india/28226678_1_cm-flouts-rules-prime-land-allotment|title=Karnataka land scam: TOI on the trail|date=18 November 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530204618/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-18/india/28226678_1_cm-flouts-rules-prime-land-allotment|archive-date=2013-05-30|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/CMs-sons-buy-land-for-Rs-40-lakh-sell-it-for-a-massive-Rs-400&nbsp;million/articleshow/6977002.cms|title=CM's sons buy land for Rs40 lakh, sell it for a massive Rs40cr|date=24 November 2010|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/karnataka-land-scam-yeddyurappa-in-trouble/specialcoverage/7086681.cms|title=Karnataka Land Scam: Yeddyurappa In Trouble|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * कर्नाटक हाऊसिंग बोर्ड घोटाळा (₹350 दशलक्ष) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-15/bangalore/28380374_1_khb-karnataka-housing-board-land-purchase|title=Probe pending yet govt lifts ban on KHB land purchase|date=15 January 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509180948/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-15/bangalore/28380374_1_khb-karnataka-housing-board-land-purchase|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/scam-tainted-karnataka-minister-allots-plots-to-his-men/1/148667.html|title=Scam-tainted Karnataka minister allots plots to his men|work=India Today}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/karnataka-housing-scam-fir-against-yeddyurappa/233637-62-129.html|title=Karnataka scam: FIR against BS Yeddyurappa|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225080020/http://ibnlive.in.com/news/karnataka-housing-scam-fir-against-yeddyurappa/233637-62-129.html|archive-date=2012-02-25}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Lokayukta-Police-Indict-JDS-MLASon-in-KHB-Scam/2014/10/31/article2501024.ece|title=Lokayukta Police Indict JD(S) MLA, Son in KHB Scam|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215446/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Lokayukta-Police-Indict-JDS-MLASon-in-KHB-Scam/2014/10/31/article2501024.ece|url-status=dead}}</ref> * [[उत्तराखंड]] सितुर्गिया जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/election09/story.aspx?aid=691157|title=Judicial panel to probe role of officials in housing scam|work=Zee News|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524172934/http://zeenews.india.com/election09/story.aspx?aid=691157|archive-date=24 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=332618&catid=36&Itemid=66|title='Land scams' rock Uttarakhand|work=The Statesman|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511233629/http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=332618&catid=36&Itemid=66|archive-date=11 May 2013}}</ref> * मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडिया लाचखोरी घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-23/india/28143618_1_gyan-sagar-medical-college-cbi-on-corruption-charges-mci-boss-ketan-desai|title=MCI boss Ketan Desai arrested|date=23 April 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307090020/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-23/india/28143618_1_gyan-sagar-medical-college-cbi-on-corruption-charges-mci-boss-ketan-desai|archive-date=2012-03-07|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/nation/mci-president-caught-taking-rs-2-crore-bribe_621426.html|title=MCI president caught taking Rs2 crore bribe|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-01/india/28142926_1_medical-education-ketan-desai-medical-council|title=MCI bribe: Punjab orders probe in medical college scam|date=1 April 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509164712/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-01/india/28142926_1_medical-education-ketan-desai-medical-council|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> - केतन देसाईला २२ एप्रिल रोजी सीबीआयने अटक केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-06-22/news/32368919_1_ketan-desai-charge-sheet-mbbs|title=MCI scam: CBI files charge sheet against Ketan Desai - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222215/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-06-22/news/32368919_1_ketan-desai-charge-sheet-mbbs|url-status=dead}}</ref> * [[चंदिगढ|चंदीगड]] बूथ घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.expressindia.com/latest-news/panel-probing-booth-scam-to-take-action-in-2-weeks;-dozen-allotments-may-be-scrapped/946003/|title=Panel probing booth scam to take action in 2 weeks; dozen allotments may be scrapped|work=द इंडियन एक्सप्रेस|archive-url=https://archive.today/2012.07.29-113313/http://www.expressindia.com/latest-news/panel-probing-booth-scam-to-take-action-in-2-weeks;-dozen-allotments-may-be-scrapped/946003/|archive-date=29 July 2012}}</ref> * ओडिशा बेकायदेशीर खाण घोटाळा (₹५९,२०३ कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indianexpress.com/news/orissa-shuts-down-64-mines-probes-racket/540515/|title=Orissa shuts down 64 mines, probes racket|date=12 November 2009|publisher=Indian Express|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-03-09/news/28417779_1_mining-scam-mine-owners-orissa-government|title=Orissa mining scam runs to Rs 3 lakh crore: Congress|date=9 March 2010|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222206/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-03-09/news/28417779_1_mining-scam-mine-owners-orissa-government|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/recover-rs-60k-cr-from-miners-shah-panel-to-odisha/article1-1168686.aspx|title=Recover Rs 60k cr from miners: Shah panel to Odisha|date=2 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103063504/http://www.hindustantimes.com/india-news/recover-rs-60k-cr-from-miners-shah-panel-to-odisha/article1-1168686.aspx|archive-date=3 January 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * 2010 च्या कॉमनवेल्थ गेम्सबद्दल चिंता आणि वाद * महाराष्ट्र [[आदर्श हाऊसिंग सोसायटी घोटाळा|आदर्श गृहनिर्माण संस्था घोटाळा]] <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.business-standard.com/article/politics/parliament-panel-adopts-report-on-adarsh-housing-society-scam-113101700620_1.html|title=Parliament panel adopts report on Adarsh Housing Society scam|date=17 October 2013|work=Business Standard India|via=Business Standard|agency=Press Trust of India}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.financialexpress.com/news/cbi-completes-adarsh-housing-society-scam-probe-files-final-chargesheet-exmla-late-naval-officer-4-financers-named/1265977|title=CBI completes Adarsh Housing Society scam probe, files final chargesheet; ex-MLA, late Naval officer, 4 financers named|date=2 July 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * Gegong Apang PDS घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-25/india/28289027_1_gegong-apang-pds-scam-itanagar|title=Ex-Arunachal CM Apang arrested for PDS scam|date=25 August 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509191231/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-25/india/28289027_1_gegong-apang-pds-scam-itanagar|archive-date=9 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_former-arunachal-pradesh-cm-apang-arrested-in-pds-scam_1427975|title=Former Arunachal Pradesh CM, Apang arrested in PDS scam|work=DNA}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/arunachal-pds-scam-19-in-police-net/678193/|title=Arunachal PDS scam: 19 in police net|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> === २०११ === * बेलेकेरी बंदर घोटाळा, सरकारी तिजोरीचे अंदाजे ₹35,000 कोटींचे नुकसान (अंदाजे US$6 अब्ज) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/india/rs-35000-crore-illegal-mining-cases-being-buried-quietly-in-karnataka-1404383.html|title=Rs 35,000 Crore Illegal Mining Cases Being Buried Quietly in Karnataka|date=17 May 2017}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.deccanchronicle.com/131017/news-current-affairs/article/cbi-arrests-bjp-mla-anand-singh-karnataka-iron-ore-export-scam|title=CBI arrests BJP MLA Anand Singh in Karnataka iron ore export scam - Deccan Chronicle|date=18 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131018022655/http://www.deccanchronicle.com/131017/news-current-affairs/article/cbi-arrests-bjp-mla-anand-singh-karnataka-iron-ore-export-scam|archive-date=18 October 2013}}</ref> * टाट्रा घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_exposed-the-rs750-crore-tatra-scam_1568123|title=Exposed! The Rs750 crore Tatra scam|work=DNA}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dailypioneer.com/sunday-edition/sunday-pioneer/nation/tatra-truck-scam-cbi-gears-up-to-finalise-chargesheet.html|title=Tatra truck scam: CBI gears up to finalise chargesheet|access-date=16 November 2016|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060058/https://www.dailypioneer.com/sunday-edition/sunday-pioneer/nation/tatra-truck-scam-cbi-gears-up-to-finalise-chargesheet.html|url-status=dead}}</ref> * नॅशनल टेक्निकल रिसर्च ऑर्गनायझेशन घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_court-to-probe-into-national-research-organisation-rs800-crore-scam_1576748|title=Court to probe into national research organisation Rs800 crore scam|work=DNA}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/cag-finds-irregularities-in-ntro-purchases/1/130235.html|title=A security fraud|work=India Today}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://test.timesnow.tv/Intelligence-scam-gets-bigger/videoshow/4379771.cms|title=Intelligence scam gets bigger|work=Times Now|access-date=9 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130502021937/http://test.timesnow.tv/Intelligence-scam-gets-bigger/videoshow/4379771.cms|archive-date=2 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/thesundaystandard/article385893.ece|title=Scams galore in nation's top intelligence outfit|work=The New Indian Express|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314082834/http://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/article385893.ece|url-status=dead}}</ref> * [[गोवा]] खाण घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Goa-mining-scam-worth-Rs-10000-crore-Congress-legislator/articleshow/10019684.cms|title=Goa mining scam worth Rs 10,000 crore: Congress legislator - The Time…|date=14 July 2012|website=archive.is|archive-url=https://archive.today/2012.07.14-175540/http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Goa-mining-scam-worth-Rs-10000-crore-Congress-legislator/articleshow/10019684.cms|archive-date=14 July 2012}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.deccanherald.com/content/196186/goa-mining-scam-pac-report.html|title="Goa mining scam: PAC report not tabled" Deccan Herald|last=Panaji|date=7 October 2011|publisher=Deccanherald.com|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-10/news/50478518_1_m-b-shah-commission-case-information-report-money-laundering-act|title=Enforcement Directorate registers laundering case in Rs 35,000 crore Goa mining scam - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222445/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-10/news/50478518_1_m-b-shah-commission-case-information-report-money-laundering-act|url-status=dead}}</ref> * ब्रुहत बेंगळुरू महानगर पालीके घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mid-day.com/news/2011/nov/101111-BBMP-commissioner-seeks-probe-into-Rs-3207-cr-fund-scam.htm|title=BBMP commissioner seeks probe into Rs3,207 cr fund scam|work=Mid Day}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mid-day.com/news/2011/nov/211111-Post-Rs-3200-cr-scam-BBMP-has-another-burning-issue.htm|title=Post Rs3,200 cr scam: BBMP has another burning issue|work=Mid Day}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report_bbmp-scam-hc-notices-to-government-cbi_1632785|title=BBMP scam: HC notices to government, CBI|work=DNA}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.deccanherald.com/content/210641/protest-against-bbmp-scam.html|title=Protest against BBMP scam|work=Deccan Herald}}</ref> * [[हिमाचल प्रदेश]] गृहनिर्माण घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/hp-govt-admits-to-scam-in-housing-licences/772725/|title=HP govt admits to scam in housing license|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/maharashtra/housing-scam-cbi-raids-in-bhopal-and-nagpur_749334.html|title=Housing scam: CBI raids in Bhopal and Nagpur}}</ref> * [[पुणे]] गृहनिर्माण घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/cities/pune-housing-scam-using-kargil-to-grab-land-78514|title=Pune housing scam: Using 'Kargil' to grab land|publisher=NDTV}}</ref> * पुणे जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/cities/biggest-land-scam-in-pune-now-under-hazares-scanner-97161|title='Biggest land scam in Pune' now under Hazare's scanner|publisher=NDTV}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/india/this-scam-is-bigger-than-2g-say-judges-84058|title=This scam is bigger than 2G, say judges|publisher=NDTV}}</ref> * [[ओडिशा|ओरिसा]] डाळी घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/nation/orissa-minister-resigns-over-pulses-scam_685208.html|title=Orissa minister resigns over pulses scam|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://orissadiary.com/CurrentNews.asp?id=24412|title=Orissa Vigilance submits preliminary report on dal scam|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220195342/http://orissadiary.com/CurrentNews.asp?id=24412|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/pulses-scam-orissa-minister-steps-down/746631/|title=Pulses scam: Orissa minister steps down|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics/nation/pulses-scam-orissa-minister-quits-3-officers-face-action/articleshow/7432854.cms|title=Pulses scam: Orissa minister quits, 3 officers face action|work=The Economic Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209141533/http://economictimes.indiatimes.com/news/politics/nation/pulses-scam-orissa-minister-quits-3-officers-face-action/articleshow/7432854.cms|archive-date=9 February 2011}}</ref> * [[केरळ]] गुंतवणूक घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/police-uncover-rs-1-000cr-investment-scam-in-kerala/806033/|title=Police uncover Rs1,000-cr investment scam in Kerala|date=20 June 2011|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=Thiruvananthapuram, India}}</ref> * [[मुंबई]] [[विक्रीकर]] फसवणूक ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-02/mumbai/28368477_1_diamond-firms-diamond-imports-evasion-racket|title=Diamond firms in sales tax fraud|date=2 January 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509164435/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-02/mumbai/28368477_1_diamond-firms-diamond-imports-evasion-racket|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[महाराष्ट्र]] शिक्षण घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-rs-1000-cr-education-scam-exposed/191282-3.html|title=Maharashtra: Rs 1000 cr education scam exposed|date=9 October 2011|work=IBN Live|location=New Delhi, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010072729/http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-rs-1000-cr-education-scam-exposed/191282-3.html|archive-date=10 October 2011}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.oneindia.in/2011/10/09/rs-1-000-cr-education-scam-unearthed-in-maharashtra.html|title=Rs1,000 cr education scam unearthed in Maharashtra|date=9 October 2011|work=News – OneIndia|location=Mumbai, India}}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * महाराष्ट्र सार्वजनिक वितरण प्रणाली घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-mass-theft-of-food-for-poor/208708-3.html|title=RTI query busts major PDS scam in Maharashtra|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111207121047/http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-mass-theft-of-food-for-poor/208708-3.html|archive-date=2011-12-07}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.moneycontrol.com/news/current-affairs/rti-query-busts-major-pds-scammaharashtra_629116.html|title=RTI query busts major PDS scam in Maharashtra|work=Money Life}}</ref> * [[उत्तर प्रदेश]] शिक्षक पात्रता चाचणी घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.amarujala.com/national/nat-Uttar-Pradesh-Board-of-Secondary-Education-Director-Sanjay-Mohan-arrested-TET-22741.html|title=टीईटी मामलाः निदेशक संजय मोहन गिरफ्तार|work=Amar Ujala|archive-url=https://web.archive.org/web/20120208164134/http://www.amarujala.com/national/nat-Uttar-Pradesh-Board-of-Secondary-Education-Director-Sanjay-Mohan-arrested-TET-22741.html|archive-date=8 February 2012}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://hindi.oneindia.in/news/2012/02/08/uttar-pradesh-basic-education-council-director-arrested-aid0129.html|title=यूपी: मा‍ध्‍यमिक शिक्षा परिषद के डायरेक्‍टर गिरफ्तार|work=One India Hindi|accessdate=2022-12-29|archive-date=2014-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707021505/http://hindi.oneindia.in/news/2012/02/08/uttar-pradesh-basic-education-council-director-arrested-aid0129.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20120208/1923549.html|title=Secondary Education Secretary arrested in UP for irregularities|accessdate=2022-12-29|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060104/https://news.webindia123.com/news/Articles/India/20120208/1923549.html|url-status=dead}}</ref> * उत्तर प्रदेश [[महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा]] (मनरेगा) घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.oneindia.in/2011/11/15/trouble-to-maya-high-court-orders-cbi-probe-nrega-scam.html|title=Trouble for Maya;Allahabad HC orders CBI to probe NREGA scam|accessdate=2022-12-29|archive-date=2014-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707024821/http://news.oneindia.in/2011/11/15/trouble-to-maya-high-court-orders-cbi-probe-nrega-scam.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Pandhari-Yadav-transferred-out-of-CMs-office/articleshow/30873651.cms|title=Pandhari Yadav transferred out of CM's office|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[ओडिशा|ओरिसा]] मनरेगा घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/article/india/orissa-nrega-scam-supreme-court-pulls-up-centre-91560|title=Orissa NREGA scam: SC pulls centre|publisher=NDTV}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/Bhubaneshwar/CBI-begins-probe-into-MGNREGA-scam/Article1-701546.aspx|title=Bhubaneswar CBI begins probe into MGNREGA scam|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510215520/http://www.hindustantimes.com/India-news/Bhubaneshwar/CBI-begins-probe-into-MGNREGA-scam/Article1-701546.aspx|archive-date=10 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/8687-mgnrega-scam-six-ex-collectors-may-face-cbi.html|title=MGNREGA scam: Six ex-Collectors may face CBI|work=The Pioneer|accessdate=2022-12-29|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060107/https://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/8687-mgnrega-scam-six-ex-collectors-may-face-cbi.html|url-status=dead}}</ref> * [[भारतीय वायुसेना|भारतीय हवाई दल]] जमीन घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/cbi-probes-jammu-and-kashmir-defence-land-scam/1/163146.html|title=CBI probes Jammu and Kashmir defence land scam|work=India Today}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/jammu-and-kashmir/land-record-sought-in-scam-near-srinagar-airport_745643.html|title=Land record sought in scam near Srinagar airport|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/jammu-and-kashmir/cbi-probes-srinagar-air-force-land-scam_743414.html|title=CBI probes Srinagar Air Force land scam|work=Zee News}}</ref> * [[बिहार]] सौर दिवा घोटाळा ( ) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/bihar/now-a-solar-lamp-scam-in-bihar_691351.html|title=Now, a solar lamp scam in Bihar!|work=Zee News}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.asianage.com/india/solar-lamp-scam-rocks-bihar-339|title=Solar lamp scam rocks Bihar|work=Asian Age|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060103/https://www.asianage.com/india/solar-lamp-scam-rocks-bihar-339|archive-date=2022-12-29|accessdate=2022-12-29|url-status=bot: unknown}}</ref> * बीएल कश्यप, [[कर्मचारी भविष्यनिर्वाह निधी|कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना]] घोटाळा ( ) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiainfoline.com/Markets/News/B-L-Kashyap-hits-52-week-low-on-reports-of-provident-fund-evasion/3860152835|title=India Infoline|date=4 August 2011|publisher=Indiainfoline.com|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-08/india/29751146_1_epfo-employees-provident-fund-organisation-case-names|title=EPFO fraud: CBI books nine officials, private firm|date=8 July 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|location=New Delhi, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202094851/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-08/india/29751146_1_epfo-employees-provident-fund-organisation-case-names|archive-date=2014-02-02|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[आसाम]] शिक्षण घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/assam-education-scam-schools-exist-only-on-papers/147124-3.html|title=Assam education scam: schools exist only on papers|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707102114/http://ibnlive.in.com/news/assam-education-scam-schools-exist-only-on-papers/147124-3.html|archive-date=2014-07-07}}</ref> * पुणे ULC घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=2&contentid=20111012201110120613341443fc9f5ec|title=Agent arrested in ULC scam|work=Pune Mirror|archive-url=https://web.archive.org/web/20131028114549/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=2&contentid=20111012201110120613341443fc9f5ec|archive-date=28 October 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-20/pune/30302327_1_ulc-certificate-scam-pune-agglomeration|title=ULC scam: 4 partners of construction firm arrested|date=20 October 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509190713/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-20/pune/30302327_1_ulc-certificate-scam-pune-agglomeration|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-18/pune/31361149_1_ulc-scam-atul-panse-pune-agglomeration|title=ULC scam: 12 anticipatory bail pleas of three people rejected|date=18 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509172318/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-18/pune/31361149_1_ulc-scam-atul-panse-pune-agglomeration|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> === २०१२ === * Aadhaar scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/Aadhar-scam-accused-Ali-is-arrested-by-Mumbai-cops-City-cops-now-trying-to-figure-out-whether-there-is-any-terror-link-behind-the-racket—/articleshow/12896181.cms|title=Aadhar scam accused Ali is arrested by Mumbai cops. City cops now trying to figure out whether there is any terror link behind the racket.|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref><ref name="newindianexpress1">{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/cities/hyderabad/article389915.ece|title=Aadhar Scam probe begins|work=Express Buzz|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316200329/http://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/article389915.ece|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.financialexpress.com/news/Aadhaar-scam—UIDAI-fields-watchdog/944960/|title=Aadhaar scam: UIDAI fields watchdog|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> * [[आंध्र प्रदेश|Andhra Pradesh]] liquor scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/andhra-liquor-scam-hc-notice-to-cm-others/241830-62-127.html|title=Andhra Pradesh liquor scam: HC notice to Chief Minister, others|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324183418/http://ibnlive.in.com/news/andhra-liquor-scam-hc-notice-to-cm-others/241830-62-127.html|archive-date=2012-03-24}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/ap-liquor-scam-ministers-handingloves-with-mafia/233390-37-64.html|title=AP liquor scam: Ministers hand-in-gloves with mafia|work=CNN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226042336/http://ibnlive.in.com/news/ap-liquor-scam-ministers-handingloves-with-mafia/233390-37-64.html|archive-date=2012-02-26}}</ref> * [[बंगळूर|Bengaluru]] mayor's fund scam<ref name="indiatimes1" /> * [[बीईएमएल लिमिटेड|Bharat Earth Movers]] housing-society scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-01/news/31528236_1_urban-land-land-prices-form-cooperative-societies|title=BEML Housing Society scam: Distribution of urban land to a lucky few at the expense of the rest|date=1 May 2012|work=The Economic Times|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222402/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-01/news/31528236_1_urban-land-land-prices-form-cooperative-societies|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.tehelka.com/story_main52.asp?filename=Ws230412Corruption.asp|title=BEML chief Natarajan in yet another scam|work=Tehelka}}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-pm-manmohans-advisor-lands-in-controversy-3186095.html|title=PM Manmohan's advisor 'lands' in controversy|work=Daily Bhaskar|accessdate=2022-12-29|archive-date=2013-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615063113/http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-pm-manmohans-advisor-lands-in-controversy-3186095.html|url-status=dead}}</ref> * [[दिल्ली|Delhi]] surgical-glove procurement scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/generalnews/news/surgical-gloves-scam2-senior-doctors-sent-to-judicial-custody/6090/|title=Surgical gloves scam:2 senior doctors sent to judicial custody|work=Business Standard}}</ref> * DIAL Scam ()<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CAG-smells-Rs-1-63-lakh-cr-scam-in-Delhi-airport-deal/Article1-859905.aspx|title=CAG smells Rs1.63-lakh cr scam in Delhi airport deal|date=23 May 2012|website=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120525181859/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CAG-smells-Rs-1-63-lakh-cr-scam-in-Delhi-airport-deal/Article1-859905.aspx|archive-date=25 May 2012|access-date=22 September 2012}}</ref> * Flying Club fraud – {{INRConvert|1.9|b}}<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-02-28/india/31107497_1_clubs-fee-societies|title=Central Vigilance Commission unearths Rs190 crore flying club fraud|date=28 February 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509174220/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-02-28/india/31107497_1_clubs-fee-societies|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * Foreign exchange derivatives scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/rs-32000-crore-forex-scam-forgotten/263976-37-64.html|title=Rs32,000 crore forex scam forgotten!|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605011914/http://ibnlive.in.com/news/rs-32000-crore-forex-scam-forgotten/263976-37-64.html|archive-date=2012-06-05}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/nation/article534383.ece|title=Rs32,000 crore forex scam forgotten!|work=The New Indian Express|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426000734/http://www.newindianexpress.com/nation/article534383.ece|url-status=dead}}</ref> * Girivan land scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mid-day.com/news/2012/apr/090412-mumbai-Hill-station-in-mountain-of-trouble.htm|title=Hill station in mountain of trouble|work=Mid-Day}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Granite scam in Tamil Nadu (about {{INRConvert|160|b}})<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/article/south/a-scam-worth-16-000-crores-that-rests-on-granite-250382|title=A scam worth 16,000 crores that rests on granite|date=2 August 2012|publisher=[[एनडीटीव्ही]]|access-date=19 October 2012|archive-date=2012-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918131130/http://www.ndtv.com/article/south/a-scam-worth-16-000-crores-that-rests-on-granite-250382|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/companies/madras-hc-asks-state-union-govts-response-in-rs-16000-crore-granite-scam-114062700644_1.html|title=Madras HC seeks response in Rs 16,000 cr TN granite scam|date=27 June 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard}}</ref> * [[हरियाणा|Haryana]] forest scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/article2965141.ece|title=Multi-crore forest scam rocks Haryana Vidhan Sabha|date=6 March 2012|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-06/india/31126917_1_cbi-probe-chief-parliamentary-secretary-haryana|title=Forest scam rocks Haryana assembly|date=6 March 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509155441/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-06/india/31126917_1_cbi-probe-chief-parliamentary-secretary-haryana|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/haryana-forest-scams-cbi-lens-on-bhupinder-singh-hooda/1/168221.html|title=Haryana CM Bhupinder Singh Hooda may face CBI heat over forest scams|work=India Today}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-10/india/30611248_1_forest-scam-sanjiv-chaturvedi-environment-ministry|title=CVC in favour of CBI probe into Haryana forest scam|date=10 January 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509183100/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-10/india/30611248_1_forest-scam-sanjiv-chaturvedi-environment-ministry|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/haryana/haryana-forest-scam-decision-on-cbi-probe-soon_752691.html|title=Haryana forest scam: Decision on CBI probe soon|work=Zee News}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-16/india/31349580_1_cbi-inquiry-forestry-scam-environment-ministry|title=Forestry scam: MoEF seeks CBI probe|date=16 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509160207/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-16/india/31349580_1_cbi-inquiry-forestry-scam-environment-ministry|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/economy/article2787972.ece|title=CBI may probe Haryana forest scam|work=Business Line}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_cbi-probe-into-haryana-forest-scam-likely_1635395|title=CBI probe into Haryana forest scam likely|work=DNA}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-05/india/31123527_1_ifs-officers-ias-sanjiv-chaturvedi|title=Centre asks Haryana to get forestry scam probed by CBI|date=5 March 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509183038/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-05/india/31123527_1_ifs-officers-ias-sanjiv-chaturvedi|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/haryana/cvc-for-cbi-probe-into-forest-scam-in-haryana_751775.html|title=CVC for CBI probe into forest scam in Haryana|work=Zee News}}</ref> * [[हिमाचल प्रदेश|Himachal Pradesh]] pulse scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/himachal-pradesh/vigilance-bureau-registers-case-in-pulse-scam_756877.html|title=Vigilance Bureau registers case in Pulse scam|work=Zee News}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/two-officers-suspended-in-hp-pulse-scam/958639.html|title=Two officers suspended in HP pulse scam|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120917061457/http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/two-officers-suspended-in-hp-pulse-scam/958639.html|archive-date=17 September 2012}}</ref> * [[कोळसा खाण गैरव्यवहार|Indian coal allocation scam]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-01/news/51002757_1_devendra-darda-congress-mp-vijay-darda-coal-ministry|title=Coal scam: Enforcement Directorate attaches assets of Vijay Darda's firm, Nagpur company - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222408/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-01/news/51002757_1_devendra-darda-congress-mp-vijay-darda-coal-ministry|url-status=dead}}</ref><ref name="hindustantimes1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CAG-reports-tabled-in-Rajya-Sabha/Article1-914959.aspx|title=CAG estimates: Our likely loss Rs 38,00,00,00,00,000|date=17 August 2012|website=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821004418/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/CAG-reports-tabled-in-Rajya-Sabha/Article1-914959.aspx|archive-date=21 August 2012|access-date=22 September 2012}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/Images/Popup/2012/8/Final_Ministry_Coal.pdf|title=Allocation of Coal Block and Augmentation of Coal Production|date=18 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120818090631/http://www.hindustantimes.com/Images/Popup/2012/8/Final_Ministry_Coal.pdf|archive-date=18 August 2012}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://in.news.yahoo.com/10-facts-on-rs-1-86-lakh-crore—coalgate—loss.html|title=10 facts on Rs 1.86 lakh crore 'Coalgate' loss|date=17 August 2012|publisher=In.news.yahoo.com|access-date=20 January 2014}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Mehra|first=Puja|url=http://www.thehindu.com/news/national/government-to-bring-ordinance-on-cancelled-coal-blocks/article6519977.ece|title=Govt. to bring Ordinance on cancelled coal blocks|date=20 October 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> (Not Proved) * Jalgaon housing scam<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/india/report-former-maharashtra-minister-seeks-bail-in-hc-mumbai-2000042|title=Former Maharashtra minister seeks bail in HC Mumbai - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=6 July 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * Jammu and Kashmir Cricket Association scam (about )<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/jkca-scam-leaves-farooq-abdullah-on-backfoot/237791-37-64.html|title=JKCA scam leaves Farooq Abdullah on backfoot|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120312091030/http://ibnlive.in.com/news/jkca-scam-leaves-farooq-abdullah-on-backfoot/237791-37-64.html|archive-date=2012-03-12}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.brighterkashmir.com/index.php/nl/world/canada/204-50-crore-jkca-scam-surfaced|title=Rs.50 crore JKCA scam surfaced|work=Brighter Kashmir|archive-url=https://web.archive.org/web/20120917000800/http://www.brighterkashmir.com/index.php/nl/world/canada/204-50-crore-jkca-scam-surfaced|archive-date=17 September 2012}}</ref> * [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|Jammu and Kashmir]] PHE scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=750888|title=Court orders probe against minister|work=Outlook India|access-date=25 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211034104/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=750888|archive-date=11 February 2012}}</ref> * Jammu and Kashmir recruitment scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.risingkashmir.com/news/recruitment-scam-in-bandipora-mc-22347.aspx|title=Recruitment scam in Bandipora MC|work=Rising Kashmir|access-date=25 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20171221000847/http://www.risingkashmir.com/news/recruitment-scam-in-bandipora-mc-22347.aspx|archive-date=21 December 2017}}</ref> * Jammu and Kashmir exam scandal<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.greaterkashmir.com/ShowStoryLatest.asp?NewsID=3152|title=Examgate: CB report indicts Peerzada|work=Greater Kashmir|archive-url=https://web.archive.org/web/20130801030132/http://www.greaterkashmir.com/ShowStoryLatest.asp?NewsID=3152|archive-date=1 August 2013}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/jammu-and-kashmir/jandk-minister-s-son-helped-in-exams-probe-report_757330.html|title=J&K minister's son 'helped' in exams: Probe report|work=Zee News}}</ref> * Karnataka Wakf Board Land Scam<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://blogs.ft.com/beyond-brics/2012/03/27/another-39bn-indian-corruption-scandal-this-time-its-land/#axzz1qPnd4K3p|title=Another $39bn Indian corruption scandal: this time it's land|last=Neil Munshi|date=27 March 2012|website=The Financial Times}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/karnataka-news/karnatakas-waqf-land-scam-worth-rs-2-lakh-crore-five-facts-473536|title=Karnataka's Waqf land scam worth Rs 2 lakh crore: Five facts|website=NDTV.com|access-date=2019-10-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thenewsminute.com/article/wakf-board-scam-report-siddaramaiah-governments-nightmare-40844|title=Wakf board scam report: Siddaramaiah government's nightmare|last=Srinivasan|first=Sarayu|date=28 March 2016|website=The News Minute|access-date=2019-10-05}}</ref> * [[महाराष्ट्र|Maharashtra]] [[मुद्रांक|stamp duty]] scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/mumbai/31248900_1_adarsh-scam-registration-controller-franking|title=Sons of 2 ex-CMs in 640 crore stamp duty franking scam|date=28 March 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509165308/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/mumbai/31248900_1_adarsh-scam-registration-controller-franking|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Vyas|first=Sharad|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics/nation/sons-of-2-ex-cms-in-640-crore-stamp-duty-franking-scam/articleshow/12437487.cms|title=Sons of 2 ex-CMs in 640 crore stamp duty franking scam|work=The Economic Times}}</ref> * Maharashtra land scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-land-scam-trouble-for-deshmukh-rane/249579-37-64.html|title=Maharashtra land scam: Trouble for Deshmukh, Rane|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707131541/http://ibnlive.in.com/news/maharashtra-land-scam-trouble-for-deshmukh-rane/249579-37-64.html|archive-date=2014-07-07}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.asianage.com/india/cag-indicts-vilasrao-deshmukh-land-scam-440|title=CAG indicts Vilasrao Deshmukh in land scam|work=Asian Age|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060058/https://www.asianage.com/india/cag-indicts-vilasrao-deshmukh-land-scam-440|archive-date=2022-12-29|accessdate=2022-12-29|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/maharashtra/cag-indicts-vilasrao-deshmukh-in-land-scam_768268.html|title=CAG indicts Vilasrao Deshmukh in land scam|work=Zee News}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.oneindia.in/2012/04/05/maharashtra-congress-backs-vilasrao-deshmukh.html|title=Land scam: Congress backs Vilasrao Deshmukh|work=One India News|accessdate=2022-12-29|archive-date=2014-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707015636/http://news.oneindia.in/2012/04/05/maharashtra-congress-backs-vilasrao-deshmukh.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.news.yahoo.com/cag-indicts-vilasrao-deshmukh-land-scam-092223504.html|title=CAG indicts Vilasrao Deshmukh in land scam|work=Yahoo! India}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/adarsh-housing-scam-vilasrao-deshmukh-maharashtra/1/183054.html|title=After Adarsh, another housing scam unearthed in Mumbai|work=India Today}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/another-housing-scam-unearthed-in-mumbai/246159-3.html|title=Another housing scam unearthed in Mumbai|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120407011456/http://ibnlive.in.com/news/another-housing-scam-unearthed-in-mumbai/246159-3.html|archive-date=2012-04-07}}</ref> * [[महाराष्ट्र गृहनिर्माण व क्षेत्रविकास प्राधिकरण|Maharashtra Housing and Area Development Authority]] repair scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_rs100-crore-repair-scam-contractors-get-mhada-help_1678636|title=Rs100 crore repair scam: Contractors get MHADA help|work=DNA}}</ref> * Maharashtra Irrigation Scam (about )<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-25/india/34081252_1_ncp-legislators-ncp-mlas-ncp-ministers|title=Maharashtra deputy chief minister Ajit Pawar resigned on Tuesday amid allegations of Rs720000 crore irrigation scam|date=25 September 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=24 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926155013/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-25/india/34081252_1_ncp-legislators-ncp-mlas-ncp-ministers|archive-date=26 September 2012}}</ref> * [[परराष्ट्र मंत्रालय (भारत)|Ministry of External Affairs]] gift scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/MEA-officials-in-gift-scam-shame-nation/Article1-793897.aspx|title=MEA officials in gift scam shame nation|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120110010022/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/MEA-officials-in-gift-scam-shame-nation/Article1-793897.aspx|archive-date=10 January 2012}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/MEA-seeks-CBI-investigation-into-gift-scam/Article1-807715.aspx|title=MEA seeks CBI investigation into gift scam|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207224619/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/MEA-seeks-CBI-investigation-into-gift-scam/Article1-807715.aspx|archive-date=7 February 2012}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/mea-seeks-cbi-probe-into-gift-scam/1/172445.html|title=MEA seeks CBI probe in gift scam|work=India Today}}</ref> * MSTC gold-export scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=761458|title=CBI Arrests Former MSTC Officials in Rs.464 cr Scam|work=Outlook|access-date=9 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120513030043/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=761458|archive-date=13 May 2012}}</ref> * Nayagaon, Punjab land scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.financialexpress.com/news/Nayagaon-land-scam—Punjab-government-given-three-day-deadline-to-respond/940625/|title=Nayagaon land scam: Punjab government given three-day deadline to respond|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref> * [[भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरण|NHAI allegations]] – The [[जागतिक बँक|World Bank]]'s Institutional Integrity Unit identified fraud and corruption, requesting an investigation.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/rs-70-crore-fraud-in-nhai-world-bank-report/245317-3.html|title=Rs70 crore fraud in NHAI: World Bank report|work=IBN Live|access-date=3 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405210052/http://ibnlive.in.com/news/rs-70-crore-fraud-in-nhai-world-bank-report/245317-3.html|archive-date=5 April 2012}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/world-bank-cries-fraud-graft-in-highway.../931809/|title=Express Exclusive: World Bank cries fraud, graft in highways projects|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=Ne291011coverstory.asp|title=Highway Robbery|work=Tehelka|access-date=3 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205120141/http://tehelka.com/story_main50.asp?filename=Ne291011coverstory.asp|archive-date=5 February 2012}}</ref> * NHPC cement scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-08/india/31307730_1_godown-cbi-raids-cbi-team|title=Cement scam: CBI raids 3 NHPC godowns|date=8 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://archive.today/2012.07.16-064507/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-08/india/31307730_1_godown-cbi-raids-cbi-team|archive-date=16 July 2012}}</ref> * [[पतियाळा|Patiala]] land scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/patiala-land-scam-probe-complete-majithia/945944/|title=Patiala land scam probe complete: Majithia|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/india/31640864_1_ias-officer-patiala-sale-deeds|title=Patiala land scam: IAS officer, 5 others suspended|date=9 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530191558/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/india/31640864_1_ias-officer-patiala-sale-deeds|archive-date=2013-05-30|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://dailypioneer.com/nation/63887-ias-officer-5-others-suspended-over-patiala-land-scam.html|title=IAS officer, 5 others suspended over Patiala land scam|work=The Pioneer|accessdate=2022-12-29|archive-date=2012-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120610022327/http://www.dailypioneer.com/nation/63887-ias-officer-5-others-suspended-over-patiala-land-scam.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindustantimes.com/Punjab/Patiala/Patiala-land-scam-Badal-suspends-IAS-officer-orders-vigilance-probe/SP-Article1-852535.aspx|title=Patiala land scam: Badal orders suspension of IAS officer, 5 others|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511055229/http://www.hindustantimes.com/Punjab/Patiala/Patiala-land-scam-Badal-suspends-IAS-officer-orders-vigilance-probe/SP-Article1-852535.aspx|archive-date=11 May 2012}}</ref> * [[पंजाब|Punjab]] paddy scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.tribuneindia.com/2012/20120118/jal.htm#4|title=Akali leader's son booked in Rs18-cr paddy scam|work=The Tribune}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-18/chandigarh/30638566_1_markfed-fci-paddy-bagha-purana|title=SAD leader's son in 17cr paddy scam|date=18 January 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509164045/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-18/chandigarh/30638566_1_markfed-fci-paddy-bagha-purana|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[रांची|Ranchi]] real-estate scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/ranchi/31640480_1_real-estate-scam-police-move-court-properties|title=Real estate scam: Police move court|date=9 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://archive.today/2012.07.19-110554/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/ranchi/31640480_1_real-estate-scam-police-move-court-properties|archive-date=19 July 2012}}</ref> * [[सेवा कर|Service Tax]] and Central Excise fraud ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/economy/policy/rs-19k-cr-service-tax-central-excise-duty-frauds-in-2008-11-cag/articleshow/12472176.cms|title=Rs19k cr service tax, central excise duty frauds in 2008–11: CAG|date=30 March 2012|work=The Economic Times}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.firstpost.com/economy/19000-crore-service-tax-control-excise-duty-frauds-in-2008-11-cag-261601.html|title=19,000 crore service tax, control excise duty frauds in 2008–11: CAG|work=First Post}}</ref> * Tax refund scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/thane/31640461_1_tax-refund-thane-police-credit-society|title=I-T, SBI men in tax refund scam|date=9 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530194743/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-09/thane/31640461_1_tax-refund-thane-police-credit-society|archive-date=2013-05-30|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref name="indiatimes1">{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-08/bangalore/31625684_1_rti-query-bbmp-karnataka-information-commission|title=RTI trail reveals huge scam in mayor's fund|date=8 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120518021137/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-08/bangalore/31625684_1_rti-query-bbmp-karnataka-information-commission|archive-date=2012-05-18|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * Taxpayer identification number scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_insiders-are-involved-in-tin-scam_1641629|title=Insiders are involved in TIN scam|work=DNA}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report_tin-scam-was-exposed-late-says-bangalore-tax-official_1681317|title=TIN scam was exposed late, says Bangalore tax official|work=DNA}}</ref> * Toilet scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.telegraphindia.com/1120418/jsp/frontpage/story_15387948.jsp|title=Toilet scam leaps out of closet|date=18 April 2012|work=The Telegraph|location=Calcutta, India}}</ref> * Uttar Pradesh NRHM scam<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://newindianexpress.com/nation/article320874.ece|title=Mayawati misused funds for rural health: PM|work=Express Buzz}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/india/report_nrhm-scam-fir-against-6-in-official-s-death_1651513|title=NRHM scam: 6 officials booked in accountant's murder|work=DNA}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/article2780219.ece|title=NRHM scam: CBI arrests three in Uttar Pradesh|date=6 January 2012|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.indianexpress.com/news/nrhm-scam-2-former-up-ministers-to-appear-before-cbi/892257/|title=NRHM scam: 2 former UP ministers to appear before CBI|date=26 December 2011|work=द इंडियन एक्सप्रेस|location=New Delhi, India}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://zeenews.india.com/news/uttar-pradesh/nrhm-scam-cbi-interrogates-former-up-minister_749211.html|title=NRHM scam: CBI interrogates former UP minister|date=28 December 2011|work=Zee News|location=India}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/High-court-rejects-Babu-Singh-Kushwahas-bail-plea/articleshow/30210928.cms|title=High court rejects Babu Singh Kushwaha's bail plea|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/lok-sabha-elections-2014/news/ED-attaches-Kushwaha-property-worth-Rs-300-crore/articleshow/33196122.cms|title=ED attaches Kushwaha property worth Rs 300 crore|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * Ultra Mega Power Projects scam – The central government lost {{INRConvert|290.33|b}} due to undue benefits to Reliance Power.<ref name="hindustantimes1" /><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-08-18/news/33261655_1_chitrangi-project-sasan-project-coal-blocks|title=Reliance Power got undue benefits in bidding for ultra mega power projects: CAG – Economic Times|date=18 August 2012|work=The Economic Times|access-date=22 September 2012|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222517/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-08-18/news/33261655_1_chitrangi-project-sasan-project-coal-blocks|url-status=dead}}</ref> * Uttar Pradesh elephant-memorial scam (₹1,400 crore)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-20/india/39391777_1_babu-singh-kushwaha-lucknow-and-noida-dalit-memorial-scam|title=Mayawati's men siphoned off Rs 1,400 crore in dalit memorial scam, UP…|date=18 October 2013|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020000003/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-20/india/39391777_1_babu-singh-kushwaha-lucknow-and-noida-dalit-memorial-scam|archive-date=2013-10-20|access-date=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Memorial-scam-FIRs-against-Naseemuddin-Siddiqui-Babu-Singh-Kushwaha/articleshow/28251146.cms|title=Memorial scam: FIRs against Naseemuddin Siddiqui, Babu Singh Kushwaha|date=2 January 2014|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Cost-of-memorials-by-Mayawati-shot-1000-in-5-years-CAG/articleshow/37600771.cms|title=Cost of memorials by Mayawati shot 1000% in 5 years: CAG|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * Uttar Pradesh horticulture scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.expressindia.com/latest-news/minister-orders-probe-into-horticulture-scam/946805/|title=Minister orders probe into horticulture scam|work=Express India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120707214134/http://www.expressindia.com/latest-news/minister-orders-probe-into-horticulture-scam/946805/|archive-date=7 July 2012}}</ref> * Uttar Pradesh Labour and Construction Co-operative Federation scam<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/2-maya-ministers-accused-in-laccfed-scam-surrender/1057884|title=2 Maya ministers accused in LACCFED scam surrender - Indian Express|website=archive.indianexpress.com}}</ref> * Uttar Pradesh [[ताड|palm tree]] plantation scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-17/lucknow/31748128_1_palm-trees-dalit-memorials-crore-scam|title=One scam after another: Now it's the 'palm tree' scam in UP|date=17 May 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509175210/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-17/lucknow/31748128_1_palm-trees-dalit-memorials-crore-scam|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/now-up-cm-orders-a-probe-into-a-tree-scam/258566-37.html|title=Now, UP CM orders a probe into a tree scam under the Mayawati regime|work=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520055550/http://ibnlive.in.com/news/now-up-cm-orders-a-probe-into-a-tree-scam/258566-37.html|archive-date=2012-05-20}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-18116181|title=India probes Dalit leader Mayawati's palm tree imports|date=18 May 2012|publisher=BBC}}</ref> * Uttar Pradesh [[बी|seed]] scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://post.jagran.com/rs-50-crore-scam-unearthed-in-uttar-pradesh-seed-development-corporation-1335779800|title=Rs50 crore scam unearthed in Uttar Pradesh Seed Development Corporation|work=Jagaran|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117144516/http://post.jagran.com/rs-50-crore-scam-unearthed-in-uttar-pradesh-seed-development-corporation-1335779800|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-30/india/31506032_1_seed-scam-akhilesh-yadav-seed-corporation|title=Action against Mayawati if found guilty: Akhilesh Yadav|date=30 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530181215/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-30/india/31506032_1_seed-scam-akhilesh-yadav-seed-corporation|archive-date=2013-05-30|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * [[उत्तर प्रदेश|Uttar Pradesh]] [[मुद्रांक|stamp duty]] scam ()<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-30/lucknow/31506022_1_stamp-duty-sale-deeds-indian-stamp-act|title=Officials evaded stamp duty in sugar mills auction: Comptroller and Auditor General|date=30 April 2012|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509161631/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-30/lucknow/31506022_1_stamp-duty-sale-deeds-indian-stamp-act|archive-date=2013-05-09|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> === २०१३ === * [[वीरभद्र सिंह|वीरभद्र सिंग]] लाचखोरी वाद (₹२.४ कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|last=Delhi|first=New|url=http://www.thehindu.com/news/national/cbi-examining-jaitleys-letter-against-virbhadra-singh/article5523230.ece|title=CBI examining Jaitley's letter against Virbhadra Singh|date=31 December 2013|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.firstpost.com/politics/cbi-checking-claims-by-virbhadra-singhs-insurance-agent-1314719.html|title=CBI checking claims by Virbhadra Singh's insurance agent - Firstpost|date=30 December 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/its-a-state-subject-wont-probe-virbhadra-singh-loan-matter-cbi/articleshow/28205865.cms|title=It's a state subject, won't probe Virbhadra Singh loan matter: CBI|date=1 January 2014|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Virbhadra-Singh-rules-out-resignation-says-ready-to-face-probe/articleshow/28296637.cms|title=Virbhadra Singh rules out resignation, says ready to face probe|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * [[मध्य प्रदेश]] पूर्व वैद्यकीय चाचणी घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/news/madhya-pradesh/gang-involved-in-medical-college-seat-scam-busted-in-mp_891947.html|title=Gang involved in medical college seat scam busted in MP|date=23 November 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/mp-pre-medical-test-fraud-700-suspicious-candidates-appeared-in-2012/article1-1145986.aspx|title=MP pre-medical test fraud: 700 'suspicious' candidates appeared in 2012|date=1 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140420053930/http://www.hindustantimes.com/india-news/mp-pre-medical-test-fraud-700-suspicious-candidates-appeared-in-2012/article1-1145986.aspx|archive-date=20 April 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/MP-pre-medical-test-scam-HC-rejects-petitions-seeking-CBI-probe/articleshow/33841579.cms|title=MP pre-medical test scam: HC rejects petitions seeking CBI probe|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * मध्य प्रदेश गहू-खरेदी घोटाळा (₹4 कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-25/india/45561182_1_wheat-worth-procurement-price-societies|title=Procurement Scam: 27.5k quintal wheat goes missing in MP|date=25 December 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226074135/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-25/india/45561182_1_wheat-worth-procurement-price-societies|archive-date=26 December 2013}}</ref> * अरविंद आणि टीनू जोशी बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण (मध्य प्रदेश) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/City/Bhopal/Spl-court-to-hear-Lokayukta-charges-against-tainted-IAS-couple/articleshow/38183325.cms|title=Spl court to hear Lokayukta charges against tainted IAS couple|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * दिल्ली-गुडगाव टोल प्लाझा घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/delhi-police-eow-asked-to-probe-alleged-corruption-in-gurgaon-toll/articleshow/24430165.cms|title=Delhi Police EOW asked to probe alleged corruption in Gurgaon Toll|date=20 October 2013|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * [[कर्मचारी भविष्यनिर्वाह निधी|कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेचा]] घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/personal-finance/savings-centre/savings-news/scamsters-drain-out-pf-accounts-with-fake-claims-epfo-swings-into-damage-control-mode/articleshow/24313772.cms|title=Scamsters drain out PF accounts with fake claims, EPFO swings into damage-control mode|date=18 October 2013|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * हरियाणा बियाणे घोटाळा (₹५ कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/punjab/chandigarh/cbi-begins-probe-into-seed-scam-on-khemka-s-complaint/article1-1136724.aspx|title=CBI begins probe on Khemka's complaint|date=18 October 2013|archive-url=https://archive.today/20131018162339/http://www.hindustantimes.com/punjab/chandigarh/cbi-begins-probe-into-seed-scam-on-khemka-s-complaint/article1-1136724.aspx|archive-date=2013-10-18|access-date=16 November 2016|url-status=dead}}</ref> * नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय "मुक्त तिकीट" घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-15/india/43065537_1_dgca-officials-indian-civil-aviation-regulator-safety-norms|title=DGCA officials misused 90% of free tickets|date=15 October 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131018115150/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-15/india/43065537_1_dgca-officials-indian-civil-aviation-regulator-safety-norms|archive-date=18 October 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-14/india/43025379_1_dgca-officials-free-tickets-misuse|title=CBI probes 'free ticket' scam in DGCA|date=14 October 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131018021808/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-14/india/43025379_1_dgca-officials-free-tickets-misuse|archive-date=18 October 2013}}</ref> * रजा प्रवास सवलत घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dailypioneer.com/nation/criminality-in-ltc-scam-fir-soon-reveals-cbi.html|title=Criminality in LTC scam; FIR soon, reveals CBI|access-date=16 November 2016|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060101/https://www.dailypioneer.com/nation/criminality-in-ltc-scam-fir-soon-reveals-cbi.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Revise-LTC-norms-punish-all-guilty-CVC-tells-govt/articleshow/24274853.cms|title=Revise LTC norms, punish all guilty, CVC tells govt|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jdu-mp-booked-by-cbi-in-first-fir-in-ltc-scam/articleshow/25072359.cms|title=JD(U) MP booked by CBI in first FIR in LTC scam|date=1 November 2013|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/3-sitting-Rajya-Sabha-MPs-booked-by-CBI-in-LTC-scam/articleshow/36520096.cms|title=3 sitting Rajya Sabha MPs booked by CBI in LTC scam|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * तेलंगणा बलात्कार पीडितांची नावे आणि आईची प्रतिक्रिया 2019 <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hebaghbhau.com/latest/what-telangana-rape-accuseds-mother-said-on-his-son|title=Telangana rape victim names & Mother reaction|date=1 December 2019|website=hebaghbhau.com|access-date=2022-12-29|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060052/https://hebaghbhau.com/latest/what-telangana-rape-accuseds-mother-said-on-his-son|url-status=dead}}</ref> * NSEL प्रकरण (₹५,५०० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiatoday.intoday.in/story/nsel-scam-eow-first-arrest-amit-mukherjee/1/313905.html|title=First arrest in 5500 crore NSEL scam, Amit Mukherjee nailed by EOW|date=9 October 2013|publisher=India Today|access-date=9 October 2013}}</ref> * रेल्वे लोहखनिज मालवाहतूक घोटाळा (₹१७,००० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiatoday.intoday.in/story/cag-unearths-rs-17000-crore-railway-transportation-scam/1/308874.html|title=Now, CAG unearths Rs 17,000-crore railway transportation scam|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Chatterjee|first=Dev|url=http://www.business-standard.com/article/companies/essar-aims-to-steer-clear-of-brewing-iron-ore-scam-113091900005_1.html|title=Essar aims to steer clear of brewing iron ore scam|date=19 September 2013|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-31/india/45738837_1_iron-ore-test-audit-cag|title=Whiff of scam forces CAG to audit all wagons that carried iron ore since 2008|date=31 December 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101211757/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-31/india/45738837_1_iron-ore-test-audit-cag|archive-date=1 January 2014}}</ref> * उत्तर प्रदेश अवैध वाळू उत्खनन <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indianexpress.com/news/104-arrests-in-6-months-noida-ias-officers-sand-mafia-crackdown/1148490/0|title=104 arrests in 6 months: Noida IAS officer's sand mafia crackdown - Indian Express|date=30 July 2013|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiatoday.intoday.in/story/woman-ias-officer-durga-shakti-nagpal-illegal-sand-mafia/1/296743.html|title=IAS officer Durga Shakti Nagpal suspended after clamping down on UP sand mafia|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-10/noida/41266073_1_illegal-sand-dredgers-sand-mining-sand-mafia|title=Sand mining causes Yamuna to shift 500m east, threaten Noida|date=10 August 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131121020133/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-10/noida/41266073_1_illegal-sand-dredgers-sand-mining-sand-mafia|archive-date=2013-11-21|accessdate=2022-12-29|url-status=dead}}</ref> * व्होडाफोन कर विवाद <ref>{{स्रोत बातमी|last=Joji Thomas Philip|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-02/news/31538233_1_retrospectively-tax-overseas-transactions-warning-that-foreign-investment-ceo-vittorio-colao|title=Vodafone tax controversy: CEO Vittorio Colao meets FM Pranab Mukherjee - Economic Times|date=2 May 2012|publisher=The Economic Times|access-date=24 May 2013|agency=ET Bureau|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222429/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-02/news/31538233_1_retrospectively-tax-overseas-transactions-warning-that-foreign-investment-ceo-vittorio-colao|url-status=dead}}</ref> (₹११,००० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://businesstoday.intoday.in/story/pranab-mukherjee-vodafone-tax-issue/1/24654.html|title=Govt sticks to stand on Vodafone tax issue|date=7 May 2012|publisher=Business Today|access-date=24 May 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.financialexpress.com/news/law-ministry-does-uturn-agrees-to-conciliation-in-vodafone-tax-case/1115991|title=Law ministry does U-turn, agrees to conciliation in Vodafone tax case|publisher=Financial Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20130610072235/http://www.financialexpress.com/news/law-ministry-does-uturn-agrees-to-conciliation-in-vodafone-tax-case/1115991|archive-date=10 June 2013|access-date=24 May 2013}}</ref> * रेल्वे लाचखोरी घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ibnlive.in.com/news/railway-board-bribery-case-cbi-arrests-pawan-bansals-nephew/389471-37-64.html|title=Railway Board bribery case: CBI arrests Pawan Bansal's nephew|date=3 May 2013|publisher=CNN IBN|archive-url=https://web.archive.org/web/20130504172147/http://ibnlive.in.com/news/railway-board-bribery-case-cbi-arrests-pawan-bansals-nephew/389471-37-64.html|archive-date=4 May 2013|access-date=24 May 2013}}</ref> - [[केंद्रीय अन्वेषण विभाग|सीबीआयने]] रेल्वे मंत्री [[पवनकुमार बन्सल]] यांच्या पुतण्याला [[भारतीय रेल्वे मंत्रालय|रेल्वे बोर्ड]] सदस्यासाठी लाच घेतल्याच्या आरोपाखाली अटक केली <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-03/india/39007829_1_railway-minister-pawan-kumar-bansal-railway-official|title=Pawan Kumar Bansal's nephew booked by CBI for accepting Rs 90 lakh bribe|date=3 May 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=24 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130506060036/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-03/india/39007829_1_railway-minister-pawan-kumar-bansal-railway-official|archive-date=6 May 2013|agency=TNN}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/article/india/railway-minister-pawan-bansal-s-nephew-arrested-for-allegedly-accepting-bribe-362478|title=Railway Minister Pawan Bansal's nephew arrested by CBI for allegedly accepting bribe|date=3 May 2013|publisher=NDTV|access-date=24 May 2013}}</ref> . * 2013 इंडियन प्रीमियर लीग स्पॉट-फिक्सिंग आणि सट्टेबाजी प्रकरण * 2013 केरळ सोलर पॅनल घोटाळा * ओडिशा जमीन वाटप घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/news/odisha/odisha-govt-cancels-land-allotment-in-favour-of-minister-s-son_842041.html|title=Odisha govt cancels land allotment in favour of minister's son|date=14 April 2013|publisher=Zeenews.india.com|access-date=20 January 2014}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.financialexpress.com/news/cag-smells-rs.4000cr-land-scam-in-orissa/1061008/0|title=CAG smells Rs.4,000-cr land scam in Orissa|date=18 January 2013|publisher=Financial Express|access-date=20 January 2014}}</ref> ) * 2013 भारतीय हेलिकॉप्टर लाचखोरी घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/agustawestland-chopper-scam-sc-directs-chhattisgarh-government-to-produce-documents-of-purchase/articleshow/61671144.cms|title=AgustaWestland chopper scam: SC directs Chhattisgarh government to produce documents of purchase|date=16 November 2017|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Pandey|first=Devesh K.|url=https://www.thehindu.com/news/national/ed-books-sptyagi-in-vvip-chopper-deal-scam/article6177583.ece|title=ED books S.P.Tyagi in VVIP chopper deal scam|date=4 July 2014|work=द हिंदू|via=www.thehindu.com}}</ref> * मध्य प्रदेश शिष्यवृत्ती घोटाळा * [[शारदा समूह आर्थिक घोटाळा]] : शारदा समूहाने चालवलेल्या पोंझी योजनेचे पतन, 200 हून अधिक खाजगी कंपन्यांचे संघटन तथाकथित चिट फंड चालवत असल्याचे मानले जाते <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.telegraphindia.com/1130501/jsp/bengal/story_16847319.jsp#.UYES6sV4800|title=Chitti chitti bang bang|date=30 April 2013|work=The Telegraph|location=Mumbai|access-date=1 May 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://madlaw.in/what-exactly-happened-in-the-saradha-scam-understanding-chit-fund-mlm-corporate-deposits-and-collective-investment-schemes/|title=What exactly happened in the Saradha Scam? Understanding chit fund, MLM, corporate deposits and collective investment schemes|last=Agarwal|first=Abhyudaya|last2=Satyaditya Singh Dhakare|date=5 June 2013|publisher=Marketing and advertising law|access-date=13 June 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Kaul|first=Vivek|url=http://www.firstpost.com/business/heres-why-saradha-was-not-a-chit-fund-but-a-ponzi-scheme-739597.html|title=Here's why Saradha was not a chit fund but a Ponzi scheme|date=30 April 2013|work=Firstpost|access-date=3 May 2013}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/business/Industry/more-saradha-entities-under-sebi-scanner/article4650522.ece|title=More Saradha entities under SEBI scanner|date=24 April 2013|work=द हिंदू|access-date=25 April 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indianexpress.com/fullcoverage/chit-fund-scam/490/|title=Indianexpress.com :: Chit Fund Scam|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Saradha-scam-CBI-arrests-Trinamool-Congress-MP-Srinjoy-Bose/articleshow/45230685.cms|title=Saradha scam: CBI arrests Trinamool Congress MP Srinjoy Bose|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-09-25/bhubaneswar/42391745_1_chit-fund-scam-status-report-cbi-probe|title=State delays report on chit fund scam|date=25 September 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928231929/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-09-25/bhubaneswar/42391745_1_chit-fund-scam-status-report-cbi-probe|archive-date=28 September 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Saradha-scam-CBI-arrests-Trinamool-Congress-MP-Srinjoy-Bose/articleshow/45230685.cms|title=Saradha scam: CBI arrests Trinamool Congress MP Srinjoy Bose|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jolt-for-mamata-banerjee-madan-mitra-arrested-in-saradha-ponzi-scam/articleshow/45493780.cms|title=Jolt for Mamata Banerjee? Madan Mitra arrested in Saradha ponzi scam - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.impactnews.in/2017/11/03/narada-and-saradha-scam-accused-mukul-roy-joins-bjp/|title=Narada and Saradha Scam Accused, Mukul Roy joins BJP|access-date=2022-12-29|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024918/http://www.impactnews.in/2017/11/03/narada-and-saradha-scam-accused-mukul-roy-joins-bjp/|url-status=dead}}</ref> * [[एम.बी.बी.एस|एमबीबीएस]] जागा घोटाळा - रशीद मसूदला चार वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा आणि [[राज्यसभा|राज्यसभेतून]] हकालपट्टी करण्यात आली. <ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Convicted-Congress-MP-Rasheed-Masood-disqualified-from-Rajya-Sabha/articleshow/24484085.cms|title=Convicted Congress MP Rasheed Masood disqualified from Rajya Sabha|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Convicted-Congress-MP-Rasheed-Masood-disqualified-from-Rajya-Sabha/articleshow/24484085.cms "Convicted Congress MP Rasheed Masood disqualified from Rajya Sabha"]. ''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया|The Times of India]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 November</span> 2016</span>.</cite></ref> === २०१४ === * मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-11-02/news/55682622_1_mial-firs-mumbai-international-airport-ltd|title=FIRs registered over CAG report on Mumbai airport project - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222330/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-11-02/news/55682622_1_mial-firs-mumbai-international-airport-ltd|url-status=dead}}</ref> - GVK आणि [[भारतीय विमानतळ प्राधिकरण|भारतीय विमानतळ प्राधिकरणाच्या]] अधिकाऱ्यांवर फसवणूक आणि खोटेपणा केल्याबद्दल FIR नोंदवण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/india/report-fir-lodged-against-aai-bigwigs-for-undue-profits-of-rs-5800-cr-2031553|title=FIR lodged against GVK group chairman GVK Reddy and MIAL MD Sanjay Reddy for undue profits of Rs 5,800 crore - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=3 November 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> GVK ला ₹ 5,000 कोटी देण्यासाठी प्रकल्पाला तीन वर्षे जाणीवपूर्वक उशीर करण्यात आला. * अवीन घोटाळा - तामिळनाडू राज्य दूध संघाच्या सोसायट्यांमधून पुरवठा करण्यात आलेल्या दुधात दहा वर्षांची भेसळ, दररोज अंदाजे {{INR}} 27 लाख. <ref name="hindu1">{{स्रोत बातमी|last=T.|first=Ramakrishnan|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/van-seizure-blows-the-lid-off-aavin-scam/article6451108.ece|title=Van seizure blows the lid off Aavin scam|date=27 September 2014|work=द हिंदू|access-date=27 September 2014}}</ref> ट्रकच्या मालकाला चेन्नईत अटक करण्यात आली. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/Contractor-Remanded-in-Aavin-Scam/2014/09/22/article2443244.ece|title=Contractor Remanded in Aavin Scam|date=27 September 2014|work=The Express News Service|publisher=The New Indian Express|location=Villupuram|access-date=1 October 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304081530/http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/Contractor-Remanded-in-Aavin-Scam/2014/09/22/article2443244.ece|url-status=dead}}</ref> <ref name="deccan1">{{स्रोत बातमी|last=V.P.|first=Raju|url=http://www.deccanchronicle.com/140927/nation-crime/article/aavin-rip-was-well-planned|title=Aavin rip off was well planned|date=27 September 2014|publisher=Deccan Chronicle|location=Chennai|access-date=1 October 2014}}</ref> * स्मार्टसिटी, कोची घोटाळा - केरळ सरकारचा संयुक्त उपक्रम आणि दुबई होल्डिंगची उपकंपनी TECOM इन्व्हेस्टमेंट्स <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/smartcity-got-undue-favours-at-every-stage-cag/article6192246.ece|title=SmartCity got undue favours at every stage: CAG|date=9 July 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/smart-city-it-project-not-transparent-cag-114070801233_1.html|title=Smart City IT project not transparent:CAG|date=8 July 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard|agency=Press Trust of India}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Smart-City-terms-and-conditions-diluted-says-CAG-report/2014/07/09/article2321083.ece|title=Smart City terms and conditions diluted, says CAG report|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307034709/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Smart-City-terms-and-conditions-diluted-says-CAG-report/2014/07/09/article2321083.ece|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://keralaitnews.com/2199/cag-raps-kerala-government-over-smartcity-kochi-project|title=CAG raps Kerala Government over SmartCity Kochi project|date=9 July 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * एमएलसी जागा घोटाळ्यासाठी रोख - [[एच.डी. कुमारस्वामी|एचडी कुमारस्वामी]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/Former-Karnataka-CM-HD-Kumaraswamy-caught-on-tape-asking-for-bribe/articleshow/37875970.cms?|title=Former Karnataka CM HD Kumaraswamy caught on tape asking for bribe|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/ex-karnataka-cm-hd-kumaraswamy-caught-on-tape-demanding-40cr-from-mlc-aspirant/article1-1237249.aspx|title=Ex-Karnataka CM caught on tape demanding bribe|date=5 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706000017/http://www.hindustantimes.com/india-news/ex-karnataka-cm-hd-kumaraswamy-caught-on-tape-demanding-40cr-from-mlc-aspirant/article1-1237249.aspx|archive-date=6 July 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[प्रतापसिंह राणे]] लाचखोरी प्रकरण <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/sit-books-pratapsingh-rane-son-for-bribery/article6180191.ece|title=SIT books Pratapsingh Rane, son for bribery|date=5 July 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/special-investigation-team-books-former-cm-pratapsingh-rane-son-for-bribery/articleshow/37828793.cms|title=Special Investigation Team books former CM Pratapsingh Rane, son for bribery - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[अरवली पर्वतरांग|अरवली पर्वतरांगा]] ( [[हरियाणा]] आणि [[राजस्थान]] ) मध्ये अवैध खाणकाम <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/SC-pulls-up-Rajasthan-for-failing-to-curb-illegal-mining/articleshow/37817018.cms|title=SC pulls up Rajasthan for failing to curb illegal mining|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/SC-talks-tough-on-illegal-Aravali-mines/articleshow/37797547.cms?|title=SC talks tough on illegal Aravali mines|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * सिलीगुडी जलपाईगुडी विकास प्राधिकरण घोटाळा, [[पश्चिम बंगाल]] (₹200 कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ED-probe-heat-on-IAS-officer-in-SJDA-project-scam/articleshow/37733159.cms|title=ED probe heat on IAS officer in SJDA project scam|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[जिओ|रिलायन्स जिओ]] स्पेक्ट्रम-लिलाव-हेराफेरी घोटाळा- <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Auction-rigged-cancel-broadband-spectrum-held-by-Reliance-Jio-CAG-report-says/articleshow/37488064.cms|title=Auction rigged, cancel broadband spectrum held by Reliance Jio, CAG report says|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/telecom/dot-refutes-cags-charges-of-favouring-reliance-jio-by-allowing-it-to-convert-its-isp-permit-into-a-unified-license/articleshow/37537848.cms|title=DoT refutes CAG's charges of favouring Reliance Jio by allowing it to convert its ISP permit into a unified license|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[ओडिशा]] औद्योगिक-जमीन गहाण घोटाळा (₹५२,००० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/CAG-raps-Idco-for-favours-to-industries/articleshow/37113058.cms|title=CAG raps Idco for favours to industries|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/companies/idco-flouted-la-act-to-benefit-private-companies-says-cag-114062301128_1.html|title=Idco flouted LA act to benefit private companies, says CAG|date=23 June 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.financialexpress.com/archive/odisha-demands-report-from-idco-on-rs-52000-cr-land-scam/1265244/|title=Odisha demands report from Idco on Rs 52,000-cr land scam|date=30 June 2014|website=The Financial Express}}</ref> * ''[[नॅशनल हॅराल्ड|नॅशनल हेराल्ड]]'' जमीन घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.india.com/loudspeaker/national-herald-land-scam-will-the-gandhis-face-a-long-trial-in-the-case-84583/|title=National Herald land scam: Will the Gandhi's face a long trial in the case?|date=26 June 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Sonia-Rahul-now-face-I-T-heat-in-National-Herald-case/articleshow/37602227.cms|title=Sonia, Rahul now face I-T heat in National Herald case|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[व्यापम घोटाळा]] - [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशातील]] . प्रवेश परीक्षेतील हेराफेरीशी संबंधित असले तरी, या घोटाळ्याशी संबंधित अनैसर्गिक मृत्यूंची संख्या खूप जास्त आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/education/vyapam-how-a-munnabhai-style-exam-scam-turned-into-a-macabre-thriller|title=Vyapam: How a Munnabhai-style Exam Scam Turned Into a Macabre Thriller|website=thewire.in|language=en|access-date=2020-12-08}}</ref> योगायोगाने हा [[विकिपीडिया|विकिपीडियावरील]] [[Most viewed article|सर्वाधिक पाहिलेला लेख]] आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Vyapam-scam-on-Wikipedias-top-20-list/articleshow/48129815.cms|title=Vyapam scam on Wikipedia's top 20 list|date=July 19, 2015|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2020-12-08}}</ref> * [[मध्य प्रदेश|मध्य प्रदेशचे]] शेतकरी कल्याण आणि कृषी विकास मंत्री गौरी शंकर चतुर्भुज बिसेन बेहिशेबी मालमत्ता प्रकरण (₹२,००० कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/Lokayukta-orders-Rs-2000-crore-graft-charge-Bisen-faces-probe-heat/articleshow/36940396.cms|title=Lokayukta orders Rs 2,000 crore graft charge: Bisen faces probe heat|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-20/news/50739232_1_lokayukta-probe-land-worth-pil|title=Lokyaukta probe ordered against Gaurishankar Bisen on corruption allegation - The Economic Times|access-date=16 November 2016|archive-date=2014-06-26|archive-url=https://archive.today/20140626185512/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-20/news/50739232_1_lokayukta-probe-land-worth-pil|url-status=dead}}</ref> * हरी कुमार झा बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण (₹१५ कोटी) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/cities/bangalore/ifs-man-among-five-raided-by-lokayukta-15-crore-assets-unearthed/|title=IFS man among five raided by Lokayukta; 15 crore assets unearthed|date=29 May 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/karnataka/lokayukta-raids-on-five-officials-unearth-assets-worth-rs-15-crore/article6062794.ece|title=Lokayukta raids on five officials unearth assets worth Rs. 15 crore|date=30 May 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष|राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी]] (NCP) बेहिशेबी-रोख प्रकरण (₹34 कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/uaccounted-cash-case-it-grants-week-s-time-to-ncp-file-reply-114053001696_1.html|title=Uaccounted cash case: IT grants week's time to NCP file reply|date=30 May 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard|agency=Press Trust of India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nationalist-congress-party-gets-a-weeks-time-from-i-t-department-to-reply-in-unaccounted-cash-case/articleshow/35790736.cms|title=Nationalist Congress Party gets a week's time from I-T department to reply in unaccounted cash case - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * हरियाणा नागरी विकास प्राधिकरण (HUDA) विवेकाधीन कोटा भूखंड घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/gurgaon/Haryana-Urban-Development-Authority-names-former-ministers-MLAs-in-multiple-plots-scam/articleshow/35745751.cms|title=Haryana Urban Development Authority names former ministers, MLAs in multiple plots scam|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Ohri|first=Raghav|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sy-quraishi-and-many-others-got-more-than-one-plot-in-haryana-huda/articleshow/35744141.cms|title=SY Quraishi and many others got more than one plot in Haryana: HUDA - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * ज्योतिरादित्य माधवराव सिंधिया जमीन हडप प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Madhya-Pradesh-economic-offences-wing-starts-probe-against-Jyotiraditya-Scindia-for-land-grabbing/articleshow/35662502.cms|title=Madhya Pradesh economic offences wing starts probe against Jyotiraditya Scindia for land grabbing|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * आर.सी. कुरीएल विषम मालमत्ता प्रकरण ( [[मध्य प्रदेश]] ) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/Joint-director-of-industries-department-raided-by-MP-Lokayukta/articleshow/35370105.cms|title=Joint director of industries department raided by MP Lokayukta|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/mp-lokayukta-raids-industries-dept-joint-directors-premises/article6028022.ece|title=Madhya Pradesh Lokayukta raids Industries Dept. Joint Director's premises|date=20 May 2014|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * मयंक जैन बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/mp-ips-officer-owns-50-acres-land-8-houses-2-nursing-homes-114051501557_1.html|title=MP IPS officer owns 50 acres land, 8 houses, 2 nursing homes|date=15 May 2014|work=Business Standard India|access-date=16 November 2016|via=Business Standard|agency=Press Trust of India}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/nation/Lokayukta-Unearths-Assets-Worth-Crores-from-IPS-Officer/2014/05/16/article2226932.ece|title=Lokayukta Unearths Assets Worth Crores from IPS Officer|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304120847/http://www.newindianexpress.com/nation/Lokayukta-Unearths-Assets-Worth-Crores-from-IPS-Officer/2014/05/16/article2226932.ece|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/Fortnight-after-Lokayukta-raids-Madhya-Pradesh-CM-suspends-IPS-Mayank-Jain/articleshow/35883721.cms|title=Fortnight after Lokayukta raids, Madhya Pradesh CM suspends IPS Mayank Jain|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[राजस्थान]] गृहनिर्माण मंडळ (RHB) मालमत्तेचे अनियंत्रित भाडेपट्टी वाटप <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/lok-sabha-elections-2014/news/Irregularity-in-allotment-of-RHB-property-to-BJP-MLA-Lokayukta/articleshow/35130414.cms|title=Irregularity in allotment of RHB property to BJP MLA: Lokayukta|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Raje-may-leave-Singhvi-out-of-cabinet-expansion/articleshow/35355167.cms|title=Raje may leave Singhvi out of cabinet expansion|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * HPCA बेकायदेशीर जमीन वाटप घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/himachalpradesh/chargesheet-against-dhumal-anurag-thakur/article1-1212385.aspx|title=Chargesheet against Dhumal, Anurag Thakur|date=26 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429154832/http://www.hindustantimes.com/india-news/himachalpradesh/chargesheet-against-dhumal-anurag-thakur/article1-1212385.aspx|archive-date=29 April 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/charge-sheet-filed-against-dhumal-in-hpca-case/article5948630.ece|title=Charge sheet filed against Dhumal in HPCA case|date=25 April 2014|work=द हिंदू|via=www.thehindu.com}}</ref> - HPCA घोटाळ्यात [[प्रेम कुमार धुमल|प्रेम कुमार धुमाळ]] आणि [[अनुराग ठाकूर]] यांच्यावर आरोपपत्र दाखल करण्यात आले आहे. * [[भारतीय रेल्वे]] - [[रेलटेल कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया|RailTel Corporation of India]] मोबाइल घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/RailTel-official-under-CBI-lens-in-mobile-scam/articleshow/31909960.cms|title=RailTel official under CBI lens in 'mobile scam'|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * [[हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड]] आणि रोल्स-रॉईस संरक्षण घोटाळा (₹10,000 कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Another-scam-hits-defence-ministry-Antony-orders-CBI-probe/articleshow/31301383.cms|title=Another scam hits defence ministry, Antony orders CBI probe|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * [[एर इंडिया|एर इंडिया]] फॅमिली फेअर स्कीम घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-02-21/news/47559949_1_probe-report-chief-vigilance-officer-cbi|title=Air India hit by another scam; writes to CBI for probe|date=21 February 2014|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911114528/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-02-21/news/47559949_1_probe-report-chief-vigilance-officer-cbi|url-status=dead}}</ref> * बोकारो स्टील प्लांट भरती घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/CBI-raids-BJP-leader-ex-governor-in-steel-plant-scam/articleshow/29522156.cms|title=CBI raids BJP leader, ex-governor in steel plant scam|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/CBI-lens-on-Paswan-in-recruitment-scam/articleshow/30808710.cms|title=CBI lens on Paswan in recruitment scam|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * गुजरातचा मनमानी जमीन वाटप घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-24/news/46562825_1_agricultural-land-pil-top-court|title=Supreme Court sets aside land allotment made by Narendra Modi government as 'arbitrary'|date=24 January 2014|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=2022-12-29|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222500/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-24/news/46562825_1_agricultural-land-pil-top-court|url-status=dead}}</ref> * कृभको आणि यारा आंतरराष्ट्रीय खत फसवणूक वाद <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/lid-blown-off-fertilizer-fraud/article5583350.ece|title=Lid blown off fertilizer fraud|date=17 January 2014|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/not-a-penny-was-transacted-says-kribhco-md/article5584559.ece|title=Not a penny was transacted, says Kribhco MD|date=17 January 2014|work=द हिंदू|location=Chennai, India}}</ref> * दिल्ली जल बोर्ड घोटाळा (₹१०,००० कोटी) <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-03/delhi/36720833_1_raw-water-nangloi-wtp-mgd|title=Arvind Kejriwal alleges scam of over Rs 10,000cr in Delhi Jal Board|date=3 February 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130413005907/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-03/delhi/36720833_1_raw-water-nangloi-wtp-mgd|archive-date=13 April 2013}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ibnlive.in.com/news/djb-scam-cbi-raids-21-places-in-delhincr-files-5-firs/445833-3-244.html|title=DJB scam: CBI raids 21 places in Delhi-NCR; files 5 FIRs|date=16 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140120010242/http://ibnlive.in.com/news/djb-scam-cbi-raids-21-places-in-delhincr-files-5-firs/445833-3-244.html|archive-date=20 January 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[भारतीय रेल्वे]] "इमर्जन्सी कोटा" तिकीट घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Cash-for-job-trail-leads-CBI-to-major-railways-quota-scam/articleshow/28253991.cms|title=Cash-for-job trail leads CBI to major railways quota 'scam'|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> * स्मशान शेड घोटाळा- [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] खासदार टीएम सेल्वागणपती यांना दोन वर्षांची शिक्षा झाली आणि भ्रष्टाचारासाठी राजीनामा दिला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/elections/article/election-2014/first-tamil-nadu-politician-to-be-disqualified-as-mp-after-conviction-509972?pfrom=home-lateststories|title=First Tamil Nadu politician to be disqualified as MP after conviction|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/a-day-after-conviction-dmk-leader-t-m-selvaganapathy-resigns-from-rajya-sabha/articleshow/33913736.cms|title=A day after conviction, DMK leader T M Selvaganapathy resigns from Rajya Sabha - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[महाराष्ट्र]] मनी लाँडरिंग - [[छगन भुजबळ]] आणि त्यांच्या कुटुंबीयांच्या चौकशीसाठी विशेष तपास पथकाची स्थापना करण्यात आली होती. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-sit-to-probe-money-laundering-allegations-against-chhagan-bhujbal-kin-2045217|title=SIT to probe money-laundering allegations against Chhagan Bhujbal, kin - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=19 December 2014|access-date=16 November 2016}}</ref> === २०१५ === * [[भारताचे सर्वोच्च न्यायालय|सर्वोच्च न्यायालयाला]] असे आढळून आले की गृहनिर्माण आणि शहरी गरीबी निर्मूलन मंत्रालयाच्या राष्ट्रीय शहरी उपजीविका अभियानाने नऊ लाख (900,000) बेघर लोकांसाठी केवळ 208 घरे बांधली आहेत, जरी [[भारत सरकार|केंद्र सरकारने]] या मिशनसाठी तरतूद केली होती. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Anand Choudhary|first=Amit|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/SC-calls-urban-shelter-scheme-a-big-scam/articleshow/47045765.cms|title=SC calls urban shelter scheme 'a big scam'|date=25 April 2015|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> * दिल्ली जल बोर्ड टँकर घोटाळा (₹400 कोटी) – दिल्लीच्या माजी मुख्यमंत्री [[शीला दीक्षित]] यांच्यावर महागड्या निविदा काढल्याचा आरोप होता. दिल्ली सरकारच्या लाचलुचपत प्रतिबंधक शाखेने दीक्षित आणि दिल्लीचे मुख्यमंत्री [[अरविंद केजरीवाल]] यांच्याविरोधात एफआयआर दाखल केला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/cities/delhi/under-cong-djb-indulged-in-fraudulent-activity-complaint/|title=Under Cong, DJB indulged in fraudulent activity: Complaint|date=29 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/ACB-books-Sheila-Kejriwal-governments-in-Rs-400-crore-tanker-scam/articleshow/52843462.cms|title=ACB books Sheila, Kejriwal governments in Rs 400 crore tanker scam|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=22 June 2016}}</ref> * [[अमेठी]] [[राजीव गांधी चॅरिटेबल ट्रस्ट]] जमीन हडप प्रकरण - एका महसूल न्यायालयाने राजीव गांधी चॅरिटेबल ट्रस्टला एका औद्योगिक घराने विकलेली जमीन उत्तर प्रदेश राज्य औद्योगिक विकास महामंडळाला परत करण्याचे आदेश दिले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/rajiv-gandhi-charitable-trust-land-in-amethi-to-be-returned-to-upsidc/articleshow/48682167.cms|title=Rajiv Gandhi Charitable Trust land in Amethi to be returned to UPSIDC - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * दिल्ली CNG घोटाळा (₹100 कोटी) - दिल्लीच्या माजी मुख्यमंत्री शीला दीक्षित आणि नायब राज्यपाल नजीब जंग या घोटाळ्यात आरोपी होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-08-11/news/65452948_1_scam-delhi-cabinet-inquiry-act|title=CNG Fitness: One scam, two parallel probes|archive-url=https://web.archive.org/web/20151103104053/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-08-11/news/65452948_1_scam-delhi-cabinet-inquiry-act|archive-date=3 November 2015|access-date=29 August 2015}}</ref> * दिल्ली वीज घोटाळा - [[भारताचे नियंत्रक व महालेखापाल|CAG]] ने अहवाल दिला की [[रिलायन्स समूह|रिलायन्स अनिल धीरूभाई अंबानी समूहाची]] उपकंपनी BRPL ने त्यांचे दर जवळजवळ ₹8,000 कोटींनी वाढवल्याचा आरोप आहे आणि शहरातील दर कमी केले पाहिजेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/cities/delhi/delhi-govt-may-move-court-for-final-cag-report-on-discoms/|title=Delhi govt wants CAG report 'indicting' power firms to be made public|date=19 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[गुजरात]] मासेमारी घोटाळा (₹४०० कोटी) - [[गुजरात|गुजरातचे]] मंत्री पुरषोत्तम सोलंकी आणि दिलीपभाई संघानी यांच्यावर ५८ जलाशयांसाठी बेकायदेशीरपणे मासेमारीचे कंत्राट दिल्याचा आरोप होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/fisheries-scam-court-issues-process-against-purshottam-solanki/|title=Fisheries scam: Court issues process against Purshottam Solanki|date=20 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * GIDC भूखंड वाटप लाच प्रकरण - [[गोवा|गोव्याचे]] मुख्यमंत्री [[लक्ष्मीकांत पार्सेकर]] यांचे मेहुणे दिलीप मालवणकर, गोवा औद्योगिक विकास महामंडळ (GIDC) शी संलग्न क्षेत्र व्यवस्थापक, यांना भूखंड वाटप करण्यासाठी ₹ 10,000 लाच घेताना अटक करण्यात आली. Tuem औद्योगिक वसाहत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/money/report-goa-cm-s-brother-in-law-arrested-in-bribe-case-parsekar-says-won-t-interfere-in-probe-2116405|title=Goa CM's brother-in-law arrested in bribe case; Parsekar says won't interfere in probe - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=20 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[मिझोरम|मिझोरम]] ऑफिस ऑफ प्रॉफिट स्कॅम - आरोग्य मंत्री लाल थंझारा (मुख्यमंत्री [[पु ललथनहवला|लाल]] थनहवला यांचे भाऊ) यांनी सनशाइन ओव्हरसीज या रस्ते बांधकाम कंपनीमध्ये 21.6 टक्के वाटा असल्याच्या आरोपावरून मंत्रिमंडळातून राजीनामा दिला, ज्याला सरकारी कंत्राट मिळाले होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.telegraphindia.com/1150819/jsp/northeast/story_37891.jsp#.VeFq9CVViko|title=Mizoram minister resigns|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[महाराष्ट्र]] अण्णाभाऊ साठे विकास महामंडळ घोटाळा (₹१४१ कोटी) – आमदार रमेश कदम यांना [[गुन्हे अन्वेषण विभाग|सीआयडीने]] राज्य संचालित ASDC कडून निधी पळवल्याबद्दल अटक केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/ncp-legislator-ramesh-kadam-arrested-for-rs-141-crore-scam/article1-1380911.aspx|title=NCP legislator Ramesh Kadam arrested for Rs 141 crore scam|date=17 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150817154357/http://www.hindustantimes.com/india-news/ncp-legislator-ramesh-kadam-arrested-for-rs-141-crore-scam/article1-1380911.aspx|archive-date=17 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[उत्तराखंड]] मद्य-परवाना घोटाळा - [[उत्तराखंड|उत्तराखंडचे]] मुख्यमंत्री [[हरीश रावत]] आणि त्यांचे सचिव, मोहम्मद शाहीद, दारूविक्रीवर राज्याचे धोरण बदलण्यासाठी ₹100 कोटी रुपयांच्या लाचेसाठी एका मद्यविक्रेत्याशी वाटाघाटी करताना दिसले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/counter-offensive-bjp-alleges-a-liquor-scam-in-cong-ruled-u-khand/article1-1372040.aspx|title=BJP alleges liquor scam in Cong-ruled U'khand, CM rubbishes charge|date=22 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722204215/http://www.hindustantimes.com/india-news/counter-offensive-bjp-alleges-a-liquor-scam-in-cong-ruled-u-khand/article1-1372040.aspx|archive-date=22 July 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oneindia.com/2008/05/15/videos-china-quake-death-toll-rises-to-15-000.html|title=China quake: Death toll rises to 15,000|date=15 May 2008|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[नागपूर]] जमीन हडप प्रकरण - महाराष्ट्राच्या उच्च न्यायालयाने खासदार [[विजय दर्डा|विजय जे. दर्डा]] आणि महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री [[अशोक चव्हाण]] यांना <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/HC-fines-Ashok-Chavan-Darda-family-for-land-grab/articleshow/47836864.cms|title=HC fines Ashok Chavan, Darda family for land grab|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> ₹ 25,000 दंड ठोठावला आणि विजय आणि [[राजेंद्र जवाहरलाल दर्डा|राजेंद्र दर्डा]] यांच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या जवाहरलाल दर्डा एज्युकेशन सोसायटीच्या अतिक्रमणाच्या चौकशीचे आदेश दिले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/HC-fines-Ashok-Chavan-Darda-family-for-land-grab/articleshow/47836864.cms|title=HC fines Ashok Chavan, Darda family for land grab|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * एकात्मिक बाल विकास सेवा "चिक्की" वाद (₹२०६ कोटी) - [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] महिला आणि बालकल्याण मंत्री [[पंकजा मुंडे]] यांनी विक्रेत्यांना कंत्राट देताना अनिवार्य ई-निविदा मागितल्या नाहीत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://zeenews.india.com/news/maharashtra/chikki-scam-pankaja-munde-gave-contract-to-ngo-headed-by-congress-leader_1620282.html|title=Chikki scam: Pankgave contract to NGO headed by Congress leader?|date=26 June 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * बेंगळुरू बेकायदेशीर जमीन अ-सूचना घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-06-21/news/63671897_1_bs-yeddyurappa-firs-b-s-yeddyurappa|title=Four more FIRs filed against BS Yeddyurappa|access-date=16 November 2016|archive-date=2016-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428222308/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-06-21/news/63671897_1_bs-yeddyurappa-firs-b-s-yeddyurappa|url-status=dead}}</ref> कर्नाटकचे [[बी.एस. येडियुरप्पा|मुख्यमंत्री बीएस येडियुरप्पा]] हे प्रमुख संशयित होते. * [[वीरभद्र सिंह|वीरभद्र सिंग]] बेहिशोबी मालमत्ता प्रकरण (₹6 कोटी) - CBI ने [[हिमाचल प्रदेश|हिमाचल प्रदेशचे]] मुख्यमंत्री [[वीरभद्र सिंह|वीरभद्र सिंग यांची]] प्राथमिक चौकशी नोंदवली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Disproportionate-assets-case-CBI-registers-preliminary-enquiry-against-Virbhadra-Singh-and-family/articleshow/47720702.cms|title=Disproportionate assets case: CBI registers preliminary enquiry against Virbhadra Singh and family|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * NTC जमीन घोटाळा (₹709 कोटी) - CBI ने [[गुजरात|गुजरातचे]] माजी मुख्यमंत्री [[शंकरसिंह वाघेला|शंकरसिंह वाघेला यांच्यावर]] गुन्हा दाखल केला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/CBI-books-former-Guj-CM-Vaghela-in-NTC-land-scam/articleshow/47712735.cms|title=CBI books former Guj CM Vaghela in NTC land scam|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * ललित मोदी भ्रष्टाचार प्रकरण - माजी [[इंडियन प्रीमियर लीग]] (आयपीएल) आयुक्तांनी आठ क्रेडिट कार्ड वापरले, त्यापैकी एकही त्यांच्या नावावर नाही. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/As-IPL-boss-Lalit-Modi-used-8-credit-cards-but-none-in-his-name/articleshow/47807709.cms|title=As IPL boss, Lalit Modi used 8 credit cards, but none in his name|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> * 2015 कॅश फॉर व्होट घोटाळा - आमदार रेवंत रेड्डी यांना [[तेलंगणा|तेलंगणात]] तुरुंगात टाकण्यात आले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cash-for-vote-scam-tdp-telangana-mla-revanth-reddy-in-jail/articleshow/47497556.cms|title=Cash for vote scam: TDP Telangana MLA Revanth Reddy in jail - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> * कॉर्पोरेट हेरगिरी - [[रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड|रिलायन्स इंडस्ट्रीज]], [[रिलायन्स समूह|रिलायन्स अनिल धीरूभाई अंबानी ग्रुप]], एस्सार ग्रुप, केर्न इंडिया आणि ज्युबिलंट एनर्जी यांच्या अधिकाऱ्यांवर पेट्रोलियम मंत्रालयातील कागदपत्रे चोरल्याचा आरोप होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/india-news/corporate-espionage-case-handsome-monthly-amount-paid-to-obtain-stolen-documents-says-delhi-police-756757|title=Corporate Espionage Case: Companies Paid Rs. 2.5 Lakh Per Month to Obtain Stolen Documents, Says Delhi Police|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Pandey|first=Devesh K.|url=http://www.thehindu.com/news/national/corporate-espionage-cbi-summons-senior-ril-official/article7000271.ece|title=Corporate espionage: CBI summons senior RIL official|last2=Mishra|first2=Lalatendu|date=17 March 2015|work=द हिंदू|access-date=16 November 2016}}</ref> * [[उत्तराखंड]] पूर-मदत घोटाळा (₹100 कोटी) - 2013 च्या पूर काळात उत्तराखंडमधील लाखो लोक उपाशी असताना, राज्याच्या अधिकाऱ्यांनी पूर-साहाय्य निधीमध्ये भाग घेतला. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/officers-partied-on-uttarakhand-flood-relief-funds-cbi-probe-suggested/articleshow/47481130.cms|title=Officers "partied" on Uttarakhand flood relief funds; CBI probe suggested - The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dnaindia.com/india/report-uttarakhand-cm-orders-probe-into-flood-relief-scam-bjp-demands-cbi-enquiry-2090684|title=Uttarakhand CM orders probe into flood relief scam, BJP demands CBI enquiry - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=30 May 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> * एनएसई सह-स्थान घोटाळा (सुमारे ₹50,000 कोटी) – 2010 ते 2014 दरम्यान [[राष्ट्रीय रोखे बाजार|नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज ऑफ इंडिया]] (NSE) वर इनसाइडर ट्रेडिंग <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theweek.in/news/biz-tech/brokers-may-have-siphoned-off-fifty-thousand-crore-algo-trading-scam.html|title=Brokers may have siphoned off Rs 50,000 cr in NSE algo trading scam|date=2017-11-30}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/markets/nse-co-location-case-sebi-chairman-says-enforcement-action-to-be-completed-soon/article24219410.ece|title=NSE co-location case: SEBI Chairman says enforcement action to be completed soon|date=2018-06-21}}</ref> हे प्रकरण २०१५ मध्ये उघडकीस आले. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Shah|first=Palak|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/nse-mess-whistleblower-rakes-up-dark-fibre-issue/articleshow/57726792.cms|title=NSE mess: Whistleblower rakes up dark fibre issue|date=2017-03-20|work=The Economic Times}}</ref> * लुईस बर्जर ग्रुप लाच प्रकरण - गोव्याचे माजी सार्वजनिक बांधकाम मंत्री [[चर्चिल आलेमाव|चर्चिल आलेमाओ]] आणि गोव्याचे माजी मुख्यमंत्री [[दिगंबर कामत]] हे प्रमुख संशयित होते. आलेमाओला अटक करण्यात आली आणि कामत यांनी अटकपूर्व जामिनासाठी अर्ज केला. लुई बर्जर ग्रुपच्या अधिकाऱ्यांनी गोव्याच्या मंत्र्याला लाच दिल्याची कबुली दिल्यानंतर त्यांना अटक करण्यात आली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/louis-berger-case-ex-cm-digambar-kamat-next-on-police-radar/article1-1377173.aspx|title=Louis Berger case: Ex-Goa CM Digambar Kamat next on police radar|date=6 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150809011728/http://www.hindustantimes.com/india-news/louis-berger-case-ex-cm-digambar-kamat-next-on-police-radar/article1-1377173.aspx|archive-date=9 August 2015|access-date=16 November 2016}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Louis-Berger-bribery-Former-Goa-minister-Churchill-Alemao-arrested/articleshow/48368023.cms|title=Louis Berger bribery case: Former Goa minister Churchill Alemao arrested|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=16 November 2016}}</ref> === २०१६ === * नारदाचे स्टिंग ऑपरेशन * फ्रीडम 251 घोटाळा - एक पोंझी योजना, जी मोहित गोयल नावाच्या उद्योजकाने रिंगिंग बेल्स प्रायव्हेट लिमिटेड नावाच्या कंपनीद्वारे स्थापित केली होती. कंपनीने ग्राहकांना २५१ [[भारतीय रुपया|भारतीय रुपयात]] [[मोबाईल फोन]] देण्याचे वचन दिले आणि पैसे गोळा केले. ते कर्तव्य पार पाडण्यात अपयशी ठरले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/technology/news/story/freedom-251-biggest-scam-of-the-millennium-bjp-involved-congress-310733-2016-02-26|title=Freedom 251 biggest scam of the millennium, BJP involved: Congress MP|date=February 26, 2016|website=India Today|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/man-behind-freedom-251-mobile-phone-detained-for-fraud/articleshow/57314430.cms|title=Freedom 251: Man behind Freedom 251 mobile phone detained for fraud|date=February 23, 2017|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * फरारी आर्थिक गुन्हेगार, [[विजय मल्ल्या]] 2 मार्च 2016 रोजी [[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून]] [[जेट एरवेझ|जेट एरवेजच्या]] [[दिल्ली]] - [[लंडन]] फ्लाइटद्वारे भारतातून पळून गेला. * PACL घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/pacl-scam-ed-gets-conditional-permission-to-question-pravin-raut-101658842593350.html|title=PACL scam: ED gets conditional permission to question Pravin Raut|date=2022-07-26|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref> === २०१७ === * नोएडा पोंझी योजना - अबलेझ इन्फो सोल्यूशनचे व्यवस्थापकीय संचालक, अनुभव मित्तल यांनी चालवलेल्या कथित पोंझी योजनेची चौकशी करणाऱ्या विशेष तपास पथकाने (एसआयटी) जवळपास 200 सोने आणि हिरे व्यापाऱ्यांच्या संशयास्पद व्यवहारांवर त्यांचे प्रयत्न केंद्रित केले. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Khandelwal|first=Peeyush|url=http://www.hindustantimes.com/delhi-news/noida-ponzi-scheme-sit-probe-in-rs-3-700-crore-online-scam-focus-on-core-investors/story-v5JaFKtnXsv37fUmfb7RQN.html|title=Noida Ponzi scheme: SIT probe in Rs 3,700 crore online scam focus on 'core investors'|date=13 February 2017|work=Hindustan Times|access-date=13 February 2017}}</ref> * [[महाराष्ट्र]] शिष्यवृत्ती घोटाळा - [[इतर मागास वर्ग|इतर मागासवर्गीय]] विद्यार्थ्यांसाठी असलेल्या सरकारी शिष्यवृत्तीच्या कथित गैरवापराच्या चौकशीत असे आढळून आले की 2010 पासून राज्यभरातील शेकडो संस्थांनी अनेक हजार कोटी रुपये खिशात टाकले आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Deshpande|first=Vivek|url=http://indianexpress.com/article/india/maharashtra-scholarship-scam-probe-reveals-institutes-pocketing-crores-by-using-different-ploys-4808880/|title=Maharashtra scholarship scam: Probe reveals institutes pocketed crores by using different ploys|date=22 August 2017|work=द इंडियन एक्सप्रेस|access-date=22 August 2017}}</ref> * 5 एप्रिल 2017 रोजी, सीबीआयने विन्सम डायमंड्स अँड ज्वेलरी आणि फॉरेव्हर प्रेशियस ज्वेलरी अँड डायमंड्स आणि त्यांचे मुख्य प्रवर्तक जतीन मेहता यांच्याविरुद्ध 1,530 कोटी रुपयांची तीन सरकारी बँकांची फसवणूक केल्याप्रकरणी सहा गुन्हे नोंदवले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://thewire.in/126904/the-great-rs-7000-crore-diamond-heist|title=Winsome, Lose Some: Jatin Mehta and the Great Rs 7,000 Crore Diamond Heist|access-date=1 May 2017}}</ref> * 2011 ते 2015 या कालावधीत इंडोनेशियन कोळसा आणि आयात केलेल्या वीज उपकरणांसाठी जादा शुल्काच्या चौकशीसाठी [[अदानी उद्योगसमूह|अदानी समूह]], [[रिलायन्स समूह]], एस्सार समूह आणि इतर खाण आणि ऊर्जा कंपन्यांविरुद्ध [[सार्वजनिक हित कायदा|जनहित याचिका दाखल]] करण्यात आली होती. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newindianexpress.com/business/2017/sep/16/adani-group-reliance-adag-essar-accused-of-cheating-in-rs-290-billion-scam-1658238--1.html|title=Adani group, Reliance ADAG, Essar accused of cheating in Rs 290 billion scam|date=17 September 2017|website=www.newindianexpress.com|access-date=2022-12-29|archive-date=2022-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229060058/https://www.newindianexpress.com/business/2017/sep/16/adani-group-reliance-adag-essar-accused-of-cheating-in-rs-290-billion-scam-1658238--1.html|url-status=dead}}</ref> === २०१८ === * रोटोमॅक बँक फसवणूक: 18 फेब्रुवारी 2010 च्या [[केंद्रीय अन्वेषण विभाग|सेंट्रल ब्युरो ऑफ इन्व्हेस्टिगेशनच्या]] [[प्रथम माहिती अहवाल|पहिल्या माहिती अहवालानुसार]], रोटोमॅकने [[कोटी]] ( ) किमतीच्या कर्जावर कथितपणे चूक केली. एफआयआरमध्ये म्हणले आहे की रोटोमॅकने कर्ज एका काल्पनिक कंपनीकडे वळवले, ज्याने पैसे रोटोमॅककडे परत केले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.livemint.com/Companies/vBvxbqXc0DFcIPWq6R57GJ/CBI-registers-FIR-against-Rotomac-promoter-for-Rs800-crore-b.html|title=Rotomac bank fraud: CBI files FIR against scam worth Rs.3,695 crore|access-date=20 February 2018}}</ref> * पंजाब नॅशनल बँक घोटाळा : ब्रॅडी हाऊस, [[मुंबई]] येथील [[पंजाब नॅशनल बँक|पंजाब नॅशनल बँकेच्या]] शाखेत ( US$ 1.77 अब्ज) किमतीचे फसवे [[पतपत्र|पत्र]] जारी करण्यात आले, ज्यामुळे बँकेला या रकमेसाठी जबाबदार धरण्यात आले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bloombergquint.com/business/2018/02/14/the-nirav-modi-case-how-the-18-billion-fraud-detected-at-pnb-unfolded|title=The Nirav Modi Case: How The $1.8 Billion Fraud Detected At PNB Unfolded|work=Bloomberg Quint|language=en|access-date=15 February 2018|archive-date=2018-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215033227/https://www.bloombergquint.com/business/2018/02/14/the-nirav-modi-case-how-the-18-billion-fraud-detected-at-pnb-unfolded|url-status=dead}}</ref> नीरव मोदीशी जोडलेले फसवे व्यवहार बँकेच्या एका नवीन कर्मचाऱ्याच्या लक्षात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.moneycontrol.com/news/business/economy/a-freshly-appointed-official-first-noticed-the-fraud-at-punjab-national-bank-2508727.html|title=A freshly appointed official first noticed the fraud at Punjab National Bank|website=Moneycontrol|language=en-US|access-date=15 February 2018}}</ref> या घोटाळ्यात दोन शाखा कर्मचारी सामील होते, ज्यामध्ये सोसायटी फॉर वर्ल्डवाईड इंटरबँक फायनान्शिअल टेलिकम्युनिकेशनसह इतर भारतीय बँकांच्या ( अलाहाबाद बँक, [[अ‍ॅक्सिस बँक|अॅक्सिस बँक]] आणि [[युनियन बँक ऑफ इंडिया|युनियन बँक ऑफ इंडियासह]] ) परदेशातील शाखांमध्ये पेमेंट नोट्स जमा करण्यासाठी बँकेच्या कोअर बँकिंग प्रणालीला बायपास करण्यात आले होते. . तीन ज्वेलर्स ( गीतांजली ग्रुप आणि त्याच्या उपकंपन्या, गिली आणि नक्षत्र) देखील चौकशीत आहेत. मेहुल चोक्सीही या घोटाळ्यात आरोपी आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/224314/explained-punjab-national-banks-1-8-billion-fraud/|title=Explained: Punjab National Bank's $1.8 Billion Fraud - The Wire|last=Roy|first=Somesh Jha, Namrata Acharya and Anup|website=thewire.in|language=en-GB|access-date=15 February 2018}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/nirav-modi-fraud-case-bjp-comes-under-attack-from-opposition-parties/articleshow/62929543.cms|title=Nirav Modi fraud case: BJP comes under attack from opposition parties|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=15 February 2018}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Iyer|first=Sriram|url=https://qz.com/1208133/punjab-national-bank-fraud-nirav-modi-accused-of-swindling-1-8-billion-was-with-narendra-modi-at-davos-just-weeks-ago/|title=Nirav Modi, accused of swindling $1.8 billion, was with Narendra Modi at Davos|work=Quartz|language=en-US|access-date=15 February 2018|archive-date=2018-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215125632/https://qz.com/1208133/punjab-national-bank-fraud-nirav-modi-accused-of-swindling-1-8-billion-was-with-narendra-modi-at-davos-just-weeks-ago/|url-status=dead}}</ref> === २०१९ === * कारवी घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/karvy-scam-ed-attaches-assets-worth-rs-110-crore-417257|title=Karvy scam: ED attaches assets worth Rs 110 crore|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref> * पीएमसी बँक घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/punjab-maharashtra-co-operative-bank-pmc-scam-1606111-2019-10-04|title=Lessons from the Punjab & Maharashtra Co-operative Bank scam|last=Arun|first=MG|website=India Today|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref> * DHFL घोटाळा <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/dhfl-accused-of-31000-crore-fraud/article26122764.ece|title=DHFL accused of ₹31,000-crore fraud|date=29 January 2019}}</ref> आणि UPPCL कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी (EPF) घोटाळा <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/rs-4-000-cr-epf-scam-adityanath-govt-removes-uppcl-chairman-alok-kumar-119110801852_1.html|title=Rs 4,000-cr EPF scam: Adityanath govt removes UPPCL chairman Alok Kumar|date=8 November 2019|work=Business Standard India}}</ref> * माजी केंद्रीय मंत्री [[पी. चिदंबरम]] यांच्याविरुद्ध आयएनएक्स मीडिया खटला <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/chidambaram-inx-media-scam-case-explained-karti-5921402/|title=Explained: INX Media case against P Chidambaram, and a timeline of events|date=23 August 2019}}</ref> * IMA पोन्झी योजना <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/news/india/ima-ponzi-scam-ed-attaches-rs-209-cr-assets-under-pmla-summons-k-taka-minister-1561745926894.html|title=IMA ponzi scam: ED attaches ₹209-cr assets under PMLA; summons K'taka minister|date=28 June 2019}}</ref> * डीके शिवकुमार मनी लाँड्रिंग प्रकरण <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/india/report-congress-leader-dk-shivakumar-arrested-2787316|title=Congress leader DK Shivakumar arrested|date=4 September 2019}}</ref> * कॉक्स आणि किंग्ज घोटाळा * IL&FS घोटाळा आणि फसवणूक <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.business-standard.com/about/what-is-il-fs-crisis|title=What is IL&FS Crisis|work=Business Standard India|access-date=2021-06-26}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/banking/ilfs-fraud-whistleblower-sought-to-uncover-it-in-2017-but-top-brass-covered-it-up/articleshow/69711422.cms?from=mdr|title=IL&FS fraud: Whistleblower sought to uncover it in 2017, but top-brass covered it up|work=The Economic Times|access-date=2021-06-26}}</ref> * आम्रपाली आद्य ट्रेडिंग अँड इन्व्हेस्टमेंट्स प्रायव्हेट लिमिटेड आणि इतर ८ द्वारे ग्राहकांच्या निधीचा गैरवापर <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/nse-declares-amrapali-aadya-a-defaulter/article9901824.ece|title=NSE declares Amrapali Aadya a defaulter|date=2017-10-12|website=www.thehindubusinessline.com|language=en|access-date=2022-08-02}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.moneylife.in/article/misuse-of-clients-funds-sebi-slaps-rs29-crore-fine-on-amrapali-aadya-trading-aadya-commodities-7-others/67044.html|title=Misuse of Clients' Funds: SEBI Slaps Rs29 Crore Fine on Amrapali Aadya Trading, Aadya Commodities, 7 Others|website=Moneylife|language=en|access-date=2022-08-02|archive-date=2022-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703211130/https://moneylife.in/article/misuse-of-clients-funds-sebi-slaps-rs29-crore-fine-on-amrapali-aadya-trading-aadya-commodities-7-others/67044.html|url-status=dead}}</ref> * [[Kanva Scandal|कण्व घोटाळा]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/kanva-group-founder-held-on-charges-of-cheating/articleshow/71863293.cms|title=Kanva Group founder held on charges of cheating|date=1 November 2019}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://t.me/kanva_victims|title=Multi Crore Scam}}</ref> == २०२० चे दशक == === २०२० === * केरळ सोन्याची तस्करी घोटाळा : 30 जून 2020 रोजी विमानतळावरील सीमाशुल्क अधिकाऱ्यांनी [[दुबई|दुबईहून]] आलेले राजनयिक सामान ताब्यात घेतले जे बेकायदेशीर सोने वाहून नेणारी खेप असल्याचे निष्पन्न झाले. या तस्करीचा केरळ सरकारच्या उच्चपदस्थांशी संबंध असल्याचा आरोप आहे आणि [[राष्ट्रीय तपास संस्था]], [[अंमलबजावणी संचालनालय]] इत्यादी संस्थांकडून त्याची चौकशी सुरू आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/kerala-gold-smuggling-swapna-suresh-6496550/|title=Kerala gold smuggling case explained: Diplomatic cargo, an absconding woman and a consulate under scanner|date=2020-07-13|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * [[टार्गेट रेटिंग पॉइंट|बनावट टीआरपी घोटाळा]] - ऑक्टोबर 2020 मध्ये, [[मुंबई पोलीस|मुंबई पोलिसांनी]] टीआरपीमध्ये फेरफार केल्याच्या कारणास्तव [[इंडिया टुडे (नियतकालिक)|इंडिया टुडे]], न्यूझ नेशन, रिपब्लिक टीव्ही आणि अनेक [[मराठी भाषा|मराठी]] चॅनेलविरुद्ध आरोपपत्र दाखल केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/latest/979320/fake-trp-scam-mumbai-polices-crime-unit-files-charge-sheet|title=Fake TRP scam: Mumbai Police's crime unit files charge sheet|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2020-12-08}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://newsable.asianetnews.com/top-stories/trp-scam-probe-ed-finds-key-evidence-against-india-today-vpn-qq7ri6|title=TRP Scam Probe: ED has evidence against India Today, 4 other channels|language=en}}</ref> * रोशनी जमीन घोटाळा - रु. 25,000 कोटींचा घोटाळा यापूर्वी 2013 च्या [[भारताचे नियंत्रक व महालेखापाल|कॅग ऑडिटमध्ये]] ठळकपणे समोर आला होता. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Fayyaz|first=Ahmed Ali|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/roshni-scam-a-tale-of-fullfledged-coverup/article5767623.ece|title=Roshni scam, a tale of full-fledged cover-up|date=2014-03-09|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2020-12-09}}</ref> नोव्हेंबर 2020 मध्ये, सीबीआयने [[जम्मू आणि काश्मीर (केंद्रशासित प्रदेश)|जम्मू आणि काश्मीरमधील]] भूमिहीन लोकांना सरकारी जमीन देणाऱ्या कायद्यांच्या तरतुदींचा गैरवापर करून श्रीमंत आणि सत्तेच्या पदावर असलेल्या लोकांकडून जमीन हडप केल्याच्या प्रकरणांची नोंद केली. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Pandey|first=Devesh K.|url=https://www.thehindu.com/news/national/cbi-registers-two-more-cases-linked-to-25000-cr-roshni-land-scam-in-jk/article33167589.ece|title=CBI registers three more cases linked to ₹25,000-crore Roshni land scam in Jammu & Kashmir|date=2020-11-24|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2020-12-09}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/roshni-land-scam-after-waving-tainted-list-jk-seeks-hc-review-7094531/|title=Roshni land scam: After waving 'tainted list,' J&K seeks HC review|date=2020-12-07|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2020-12-09}}</ref> * [https://t.me/SGRSBSTHV%E2%93%87 गुरू राघवेंद्र बँक घोटाळा] : बेंगळुरू येथील सहकारी बँकेने निरपराध नागरिकांची फसवणूक केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/former-ceo-of-scam-hit-guru-raghavendra-bank-found-dead-in-his-car-6493727/|title=Former CEO of scam-hit Guru Raghavendra bank found dead in his car|date=2020-07-07|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/business/business-news/letter-alleges-accounting-fraud-at-sri-guru-raghavendra-bank-934901.html|title=Letter alleges accounting fraud at Sri Guru Raghavendra Bank|date=2021-01-04|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * सॅन्डलवुड ड्रग स्कँडल: ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात कर्नाटक पोलिसांनी अमली पदार्थांचे सेवन आणि पेडलिंग प्रकरणी कन्नड चित्रपट उद्योगात काम करणाऱ्या असंख्य अभिनेते आणि व्यक्तींना अटक केली आणि त्यांची चौकशी केली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/sandalwood-drug-case-all-the-actors-under-the-scanner-6607557/|title=Sandalwood drug scandal, explained: A look at the actors under scanner|date=2021-01-12|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * तामिळनाडूमध्ये पीएम किसान निधी घोटाळा, जिथे रु. अपात्र लाभार्थ्यांना 110 कोटी रुपये देण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/pm-kisan-scam-in-tamil-nadu-rs-110-crore-siphoned-off/articleshow/78000569.cms|title=PM-Kisan scam in Tamil Nadu: Rs 110 crore siphoned off|last=J|first=Shanmughasundaram|last2=Sivarajah|first2=Padmini|date=September 8, 2020|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2021-02-02}}</ref> * बेल्ली बेलाकू घोटाळा: [https://dpal.karnataka.gov.in/storage/pdf-files/acts%20alpha%20and%20dept%20wise%20acts/17%20of%202000%20(E).pdf कर्नाटक सौहार्द सहकारी कायद्याचा] गैरवापर करून बंगळुरूमध्ये सुमारे 2000 निष्पाप बळींची फसवणूक करण्यात आली <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.prajavani.net/district/bengaluru-city/bank-fraud-fir-against-former-ceo-777849.html|title=₹ 7.90 ಕೋಟಿ ದುರುಪಯೋಗ; ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ ವಿರುದ್ಧ ಎಫ್‌ಐಆರ್|date=2020-11-09|website=Prajavani|language=en|access-date=2022-11-11}}</ref> . कर्नाटक सरकारने एसआयटी, सीआयडी आणि त्याच्या खटल्याचा तपास कर्नाटक पोलिसांकडे सोपवला. [https://dpal.karnataka.gov.in/storage/pdf-files/30%20of%202005%20(E)%20Principal%20Act.pdf आर्थिक आस्थापना कायद्यातील ठेवीदारांच्या हिताच्या संरक्षणाच्या तरतुदीनुसार] सक्षम प्राधिकरणाची स्थापना करण्यात आली होती. प्रथमदर्शनी अहवाल असे दर्शवितात की या घोटाळ्यात एकत्रित सार्वजनिक निधीतून सुमारे 20 कोटींची उधळपट्टी करण्यात आली आहे. [https://t.me/SGRSBSTHV%E2%93%87 गुरू राघवेंद्र बँक घोटाळ्यात] अनेक बेली बेलाकू घोटाळ्याचे गुन्हेगार देखील सहआरोपी आहेत ज्यात गुन्ह्यांमध्ये गुन्हेगारी संबंध असल्याचे दिसून येते. === २०२१ === * वाझेगेट घोटाळा: मार्च 2021 मध्ये, मुकेश अंबानी बॉम्बस्फोट प्रकरणानंतर एनआयएने मुंबई पोलिसांचा तपास हाती घेतल्यानंतर, सचिन वाझे आणि मुंबईचे पोलिस आयुक्त परम बीर सिंग यांनी या संपूर्ण प्रकरणाच्या नियोजनात भूमिका बजावल्याचे नमूद केले. बॉम्ब परमबीर सिंग ज्यांची नंतर बदली झाली त्यांनी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री [[उद्धव ठाकरे]] यांना पत्र लिहिले की राज्याचे गृहमंत्री [[अनिल देशमुख]] यांनी त्यांना दरमहा 110 कोटी रुपये जमा करण्यास सांगितले होते. या पत्रानंतर अनेक ठोस पुरावे मिळाले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/explained/sachin-vaze-ambani-bomb-scare-case-mansukh-hiren-murder-shiv-sena-7227630/|title=Explained: Who is Sachin Vaze, the 'encounter specialist' arrested by NIA in Ambani bomb scare case?|date=2021-03-24|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en}}</ref> * 2021 भरती घोटाळा: ब्रिगेडियर (दक्षता) व्ही के पुरोहित यांच्या तक्रारीवरून, 28 फेब्रुवारी 2021 रोजी बेस हॉस्पिटलमधील तात्पुरत्या नाकारलेल्या अधिकारी उमेदवारांच्या पुनरावलोकन वैद्यकीय परीक्षेच्या मंजुरीसाठी लाच स्वीकारण्यात सेवा कर्मचाऱ्यांच्या कथित सहभागाबद्दल इनपुट प्राप्त झाले होते. नवी दिल्ली [[केंद्रीय अन्वेषण विभाग|सेंट्रल ब्युरो ऑफ इन्व्हेस्टिगेशनने]] एफआयआर नोंदवला. त्यानंतर एजन्सीने देशभरात 30 ठिकाणी शोध घेतला. [[केंद्रीय अन्वेषण विभाग|सीबीआयने]] सशस्त्र दलातील भरतीतील कथित अनियमिततेच्या संदर्भात लेफ्टनंट कर्नल दर्जाच्या पाच अधिकाऱ्यांसह 17 लष्करी अधिकाऱ्यांवर आणि सहा खासगी व्यक्तींवर गुन्हा दाखल केला आहे. लेफ्टनंट कर्नल MVSNA भगवान हा भरती रॅकेटचा मास्टरमाईंड असल्याचा आरोप आहे, सूत्रांनी सांगितले. अनेक खालच्या दर्जाचे लष्करी अधिकारी आणि आरोपी अधिकाऱ्यांच्या नातेवाईकांवरही गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/army-recruitment-scam-cbi-7229938/|title=Recruitment scam: CBI books 17 Army officers including 5 Lt Cols|date=2021-03-16|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en}}</ref> * पेगासस स्नूपिंग स्कँडल : पेगासस प्रोजेक्ट नावाचा आंतरराष्ट्रीय शोध पत्रकारिता उपक्रम ज्यामध्ये मंत्री, विरोधी नेते, राजकीय रणनीतीकार, न्यायाधीश, पत्रकार, प्रशासक आणि कार्यकर्त्यांसह अनेक व्यक्तींवर पेगासस स्पायवेअरचा वापर केल्याचा आरोप करण्यात आला. <ref>{{स्रोत बातमी|last=PTI|first=BS Web Team &|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/pegasus-rahul-gandhi-prashant-kishore-among-those-allegedly-targeted-121071901045_1.html|title=Pegasus: Rahul Gandhi, Prashant Kishor among those allegedly targeted|date=2021-07-19|work=Business Standard India|access-date=2022-01-27}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/media/pegasus-project-spyware-indian-journalists|title=Snoop List Has 40 Indian Journalists, Forensic Tests Confirm Presence of Pegasus Spyware on Some|website=The Wire|access-date=2022-01-27}}</ref> === २०२२ === * धर्मादाय घोटाळा: 10 फेब्रुवारी 2022 रोजी, [[अंमलबजावणी संचालनालय|अंमलबजावणी संचालनालयाने]] मनी लाँडरिंग कायद्यांतर्गत पत्रकार [[राणा अय्युब]] यांची 1.77 कोटी रुपयांची मालमत्ता जप्त केली. ईडीच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, [[२०१९-२०२० वुहान कोरोना व्हायरसचा उद्रेक|कोविड-19 महामारीच्या]] काळात तिने तीन निधीसाठी जमा केलेली देणगी योग्य कारणांसाठी वापरली गेली नाही. बहुतेक देणगी करपात्र वैयक्तिक उत्पन्न म्हणून घोषित केली गेली आणि वैयक्तिक खर्चासाठी वापरली गेली. देणगीवर प्राप्तिकर भरला होता. * [https://t.me/Sirivaibhava_victims सिरी वैभव घोटाळा] : 18 जून 2022 रोजी [https://souharda.coop/ कर्नाटक राज्य सौहर्दा फेडरल कोऑपरेटिव्हने] गुंतवणुकदारांची फसवणूक केल्याप्रकरणी श्रीवैभव सौहर्दा पट्टिना सहकारी नियामिथाच्या बोर्ड सदस्यांविरुद्ध कर्नाटक राज्य पोलिसांकडे फौजदारी तक्रार दाखल केली आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/cooperative-society-in-the-dock-for-cheating-investors/article65556916.ece|title=Cooperative society in the dock for cheating investors|date=2022-06-23|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2022-11-11}}</ref> प्रथमदर्शनी अहवाल असे सूचित करतात की या घोटाळ्यात सामूहिक सार्वजनिक निधीतून सुमारे 350 <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kannada.asianetnews.com/video/crime/bengaluru-siri-vaibhava-co-operative-society-fraud-2-arrested-hls-rf5wb7|title=2 ಸಾವಿರ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, 350 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವಂಚನೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಸೊಸೈಟಿ ಹಗರಣ ಬಯಲಿಗೆ!|last=lakshmikashyap|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=kn|access-date=2022-11-11}}</ref> कोटी रुपयांची उधळपट्टी करण्यात आली आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/bangalore-news/over-200-crores-unearthed-in-bengaluru-credit-co-operative-society-raid-1653487|title=Over 200 Crores Unearthed In Bengaluru Credit Co-operative Society Raid|website=NDTV.com|access-date=2022-11-11}}</ref> [https://t.me/SGRSBSTHV%E2%93%87 गुरू राघवेंद्र बँक घोटाळ्यात] अनेक सिरी वैभव घोटाळ्याचे गुन्हेगार देखील सहआरोपी आहेत ज्यात गुन्ह्यांमध्ये गुन्हेगारी संबंध असल्याचे दिसून येते. <ref name="complaint">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.raghavendrabank.com/Ashok%20Reddy%20&%20Associates.pdf|title=Complaint against Borrowers: Ashok Reddy & Associates|website=Sri Guru Raghavendra Sahakara Bank Niyamitha|access-date=11 Nov 2022}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.raghavendrabank.com/Ashok%20Reddy%20&%20Associates.pdf "Complaint against Borrowers: Ashok Reddy & Associates"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Sri Guru Raghavendra Sahakara Bank Niyamitha''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 November</span> 2022</span>.</cite></ref> * शालेय सेवा आयोग नोकरी घोटाळा पश्चिम बंगाल: 23 जुलै 2022 रोजी, पार्थ चॅटर्जीला त्याची सहाय्यक अभिनेत्री अर्पिता मुखर्जीसह कथित राज्य शाळा सेवा आयोग (SSC) भरती घोटाळ्याप्रकरणी [[अंमलबजावणी संचालनालय|अंमलबजावणी संचालनालयाने]] त्याच्या निवासस्थानातून अटक केली. छातीत दुखत असल्याच्या तक्रारीनंतर त्यांना एसएसकेएम रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/india/story/enforcement-directorate-ssc-scam-case-live-updates-raids-minister-partha-chatterjee-tmc-bengal-teacher-recruitment-arpita-mukherjee-cbi-1978971-2022-07-23|title=Bengal SSC scam case LIVE Updates: Arrested Bengal minister Partha Chatterjee admitted to state-run SSKM Hospital.|date=2022-07-23|website=India Today|language=en|access-date=2022-07-23}}</ref> नंतर, त्यांना एम्स भुवनेश्वर येथे हलविण्यात आले जेथे डॉक्टरांनी सांगितले की त्यांना जुनाट आजार आहे परंतु त्यांना त्वरित रुग्णालयात दाखल करण्याची आवश्यकता नाही. तो सध्या [[अंमलबजावणी संचालनालय|अंमलबजावणी संचालनालयाच्या]] कोठडीत आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/law/ed-gets-10-days-custody-of-arrested-wb-minister-partha-chatterjee-associate|title=ED Gets 10 Days' Custody of Arrested WB Minister Partha Chatterjee, Associate|website=The Wire|access-date=2022-07-28}}</ref> 28 जुलै 2022 पर्यंत, [[अंमलबजावणी संचालनालय|अंमलबजावणी संचालनालयाने]] त्याच्या आणि अर्पिता मुखर्जी यांच्याशी संबंधित मालमत्तांमधून ₹49.8 कोटी रोख, ₹5.07 कोटी किमतीचे सोने, ₹56 लाख किमतीचे [[चलन|विदेशी चलन]] आणि कोडेड डायरी जप्त केल्या आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/india/rs-50-crore-cash-rs-5-crore-gold-and-coded-diaries-the-bengal-scam-haul-so-far-and-counting-5639179.html|title=Rs 49.8 Crore Cash, Rs 5 Crore Gold and Coded Diaries: The Bengal Scam Haul So Far. And Counting?|date=2022-07-28|website=News18|language=en|access-date=2022-07-28}}</ref> 28 जुलै रोजी त्यांची प्रभारी कॅबिनेट मंत्रालयातून हकालपट्टी करण्यात आली आणि [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस|TMC]] मधून त्यांना निलंबित करण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/politics/bengal-ssc-scam-live-updates-partha-chatterjee-arpita-mukherjee-ed-tmc-mithun-bjp-wbssc-mamata-banerjee-livenews-5638663.html|title=Bengal SSC Scam LIVE Updates: Partha Chatterjee Sacked as Minister Over Graft Charges, May be Removed as TMC Gen Secy Too|date=2022-07-28|website=News18|language=en|access-date=2022-07-28}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|last=Singh|first=Shiv Sahay|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/arrested-west-bengal-minister-partha-chatterjee-sacked-from-cabinet/article65693598.ece|title=Partha Chatterjee is out of Bengal Cabinet|date=2022-07-28|work=द हिंदू|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2022-07-29}}</ref> 5 ऑगस्ट 2022 रोजी त्यांना आणि त्यांची सहकारी अर्पिता मुखर्जी यांना तुरुंगात पाठवण्यात आले. [[Annwesha Mukherjee|अन्वेषा मुखर्जी]] नावाची एक महिला आहे जिने स्वतःला पार्थ चॅटर्जीची जवळची सहकारी असल्याचे सांगून अनेक निरपराध लोकांना [[भारतीय रेल्वे]], एसएससी आणि इतर सरकारी नोकऱ्या देण्याचे आश्वासन देऊन फसवले. तिने विविध बहाण्याने भारतभर अनेक लोकांची फसवणूक केली होती आणि विविध घोटाळ्यांमध्ये ती सहभागी होती. तिला अटक करण्यात आली होती पण आता ती जामिनावर आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theprint.in/india/partha-chatterjee-close-aide-arpita-sent-to-jail-till-18-august-in-bengal-school-service-scam/1070800/|title=Partha Chatterjee, close aide Arpita sent to jail till 18 August in Bengal School Service scam|last=PTI|date=2022-08-05|website=ThePrint|language=en-US|access-date=2022-08-22}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील भ्रष्टाचार]] 24mo5j4w0ldieaujg2kyhmzn1lesfk5 0 323586 2682292 2653000 2026-05-02T14:50:43Z ~2026-26652-86 182746 2682292 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = ३६ गुणी जोडी | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = | निर्मिती संस्था = सेवंथ सेन्स मीडिया | दिग्दर्शक = शशांक सोळंकी | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = २९४ | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = * सोमवार ते शनिवार संध्या. ६.३० वाजता * सोमवार ते शनिवार रात्री ११ वाजता (२१ ऑगस्टपासून) * सोमवार ते शनिवार दुपारी २.३० वाजता (४ डिसेंबरपासून) | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = २३ जानेवारी २०२३ | शेवटचे प्रसारण = २४ डिसेंबर २०२३ | आधी = [[नवा गडी नवं राज्य]] | नंतर = | सारखे = }} '''३६ गुणी जोडी''' ही [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. या मालिकेची मूळ कथा [[झी तेलुगू]]वरील '''वरुधिनी परिणायम''' या तेलुगू मालिकेवर आधारित आहे.{{संदर्भ हवा}} == कलाकार == * अनुष्का सरकटे - अमुल्या आशिष तुंपलवार * आयुष साळुंके - वेदांत श्रीधर वानखेडे * [[अभिजीत चव्हाण]] - श्रीधर वानखेडे * तेजस डोंगरे / स्वानंद केतकर - विक्रांत श्रीधर वानखेडे * प्रज्ञा जावळे - नूतन श्रीधर वानखेडे * अक्षता आपटे - आद्या श्रीधर वानखेडे / आद्या सार्थक बडवाईक * संयोगिता भावे - आजी * [[अविनाश नारकर]] - आशिष तुंपलवार (अण्णा) * [[ऋजुता देशमुख]] - सुमन आशिष तुंपलवार * संजना काळे - आरती आशिष तुंपलवार / आरती विक्रांत वानखेडे * सागर कोराडे - सार्थक राजसिंह बडवाईक * सुरभी भावे-दामले - सुमती राजसिंह बडवाईक * विदिशा म्हसकर - सारिका राजसिंह बडवाईक * मिलिंद अधिकारी - राजसिंह बडवाईक * [[मिलिंद शिंदे (अभिनेता)|मिलिंद शिंदे]] - पुरुषोत्तम गुडपल्लीवार * [[रोहित राऊत]] - अमर्त्य * [[रुचिरा जाधव]] - साहित्या गायकवाड * मिलिंद शिरोळे - विजय पवार * ऋतुराज फडके - गौतम प्रभाकर घोरपडे * शुभदा नाईक - प्रभा प्रभाकर घोरपडे * पूजा गोरे - पल्लवी गौतम घोरपडे * ऋचा मोडक - मीना * संजित पेडणेकर - श्रीपाद == विशेष भाग == # प्रत्येक जोडी जुळत नसते! (२३ जानेवारी २०२३) # अमूल्या वेदांतला तुरुंगातून सोडवू शकेल का? (१० जून २०२३) # एकमेकांचा द्वेष करणारे एकमेकांच्या प्रेमात पडणार, आता वेळ बदलणार. (२१ ऑगस्ट २०२३) == पुनर्निर्मिती == {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! भाषा ! नाव ! वाहिनी ! प्रकाशित |- | [[तेलुगू]] | वरुधिनी परिणायम | [[झी तेलुगू]] | ५ ऑगस्ट २०१३ - १० ऑगस्ट २०१६ |- | [[तमिळ]] | पुव्वे पूचूदावा | [[झी तमिळ]] | २४ एप्रिल २०१७ - ४ सप्टेंबर २०२१ |- | [[कन्नड]] | गट्टीमेळा | [[झी कन्नडा]] | ११ मार्च २०१९ - ५ जानेवारी २०२४ |- | [[मल्याळम]] | पोक्कलम वारावयी | [[झी केरळम]] | १ जुलै २०१९ - २६ सप्टेंबर २०२१ |- | [[उडिया]] | साथीरे | [[झी सार्थक]] | ३ ऑक्टोबर २०२२ - ३० सप्टेंबर २०२३ |- | [[पंजाबी]] | दिलदरियाँ | [[झी पंजाबी]] | १४ नोव्हेंबर २०२२ - ६ ऑक्टोबर २०२३ |- | [[बंगाली]] | मोन दिते चाई | [[झी बांग्ला]] | २ जानेवारी २०२३ - २४ मे २०२४ |- | [[मराठी]] | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | [[झी मराठी]] | १६ मार्च २०२६ - चालू |} == नव्या वेळेत == {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! दिनांक !! वार !! वेळ |- | १ || २३ जानेवारी – १९ ऑगस्ट २०२३ || rowspan="3"| सोम-शनि <br> (कधीतरी रवि) || संध्या. ६.३० |- | २ || २१ ऑगस्ट – २ डिसेंबर २०२३ || रात्री ११ |- | ३ || ४ – २४ डिसेंबर २०२३ || दुपारी २.३० |} == बाह्य दुवे == {{झी मराठी संध्या. ६.३०च्या मालिका}} {{झी मराठी रात्री ११च्या मालिका}} {{झी मराठी दुपारच्या मालिका}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] 1ksjb1gidm4bkzwzd9e26hzpqe3mpmw 0 324872 2682294 2503558 2026-05-02T14:53:48Z ~2026-26652-86 182746 /* पुनर्निर्मिती */ 2682294 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = लवंगी मिरची | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = | निर्मिती संस्था = रुची फिल्म्स | दिग्दर्शक = | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = १३५ | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = * सोमवार ते शनिवार दुपारी १ वाजता * बुधवार ते रविवार रात्री १० वाजता (१७ मेपासून) | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = १३ फेब्रुवारी २०२३ | शेवटचे प्रसारण = ५ ऑगस्ट २०२३ | आधी = [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] | नंतर = [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] | सारखे = }} '''लवंगी मिरची''' ही [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. या मालिकेची मूळ कथा [[झी तेलुगू]]वरील '''राधाम्मा कुथुरू''' या तेलुगू मालिकेवर आधारित आहे.{{संदर्भ हवा}} == कलाकार == * [[शिवानी बावकर]] - अस्मिता (अस्मी) * तन्मय जक्का - निशांत * श्रुजा प्रभूदेसाई - राधाक्का * मिथिला पाटील - अर्चना * प्रेरणा खेडेकर - मनवा (मुन्नू) * ज्ञानेश वाडेकर - गोपीनाथ * [[परी तेलंग]] - यामिनी * [[समिधा गुरु]] - निर्मला * राहुल वैद्य - महिपत * कृष्णा राजशेखर - मुग्धा * राजेश उके - जगन्नाथ * शार्दुल आपटे - सोहम * तेजस महाजन - मोहित * वैष्णवी करमरकर - पूर्वा * भैरवी कुलकर्णी - शांता * तुषार घाडीगांवकर - पांढरा * अंकित म्हात्रे - तांबडा * दीप्ती लेले - तनया * अथर्व तांबे - विकी * सुशील इनामदार - यशवंत == विशेष भाग == # समोरचा जितका खट, अस्मी तेवढीच तिखट! (१३ फेब्रुवारी २०२३) # लवंगी मिरचीचा झटका आता नवीन वेळेत लागणार. (२ एप्रिल २०२३) # यामिनीचा नवा डाव, राधाक्काला घडवून आणली अटक. (१४ मे २०२३) # अस्मी-निशांत राधाक्काला कैदेतून सोडवू शकतील का? (१७ मे २०२३) == पुनर्निर्मिती == {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! भाषा ! नाव ! वाहिनी ! प्रकाशित |- | [[तेलुगू]] | राधाम्मा कुथुरू | [[झी तेलुगू]] | २६ ऑगस्ट २०१९ - ३ ऑगस्ट २०२४ |- | [[कन्नड]] | पुट्टाक्काना मक्कालू | [[झी कन्नडा]] | १३ डिसेंबर २०२१ - चालू |- | [[बंगाली]] | उरॉन टुबरी | [[झी बांग्ला]] | २८ मार्च २०२२ - १६ डिसेंबर २०२२ |- | [[मल्याळम]] | कुडुंबश्री शारदा | [[झी केरळम]] | ११ एप्रिल २०२२ - चालू |- | [[उडिया]] | सुना झिया | [[झी सार्थक]] | ३० मे २०२२ - चालू |- | [[पंजाबी]] | धियान मेरियाँ | [[झी पंजाबी]] | ६ जून २०२२ - ३० मार्च २०२४ |- | [[तमिळ]] | मीनाक्षी पोन्नुगा | [[झी तमिळ]] | १ ऑगस्ट २०२२ - ३ ऑगस्ट २०२४ |- | rowspan="2"| [[हिंदी]] | मैं हूं अपराजिता | rowspan="2"| [[झी टीव्ही]] | २७ सप्टेंबर २०२२ - २५ जून २०२३ |- | गंगा माई की बेटियाँ | २२ सप्टेंबर २०२५ - चालू |- | [[बंगाली]] | अन्नपूर्णार लोक्खीरा | [[झी बांग्ला]] | लवकरच... |} == नव्या वेळेत == {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! दिनांक !! वार !! वेळ |- | १ || १३ फेब्रुवारी – १४ मे २०२३ || सोम-शनि || दुपारी १ |- | २ || १७ मे – ५ ऑगस्ट २०२३ || बुध-रवि || रात्री १० |} == बाह्य दुवे == {{झी मराठी दुपारच्या मालिका}} {{झी मराठी रात्री १०च्या मालिका}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] krlen3oxqpkrmwipy24hlf8bwzv99tz 14 326786 2682274 2246137 2026-05-02T13:31:26Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682274 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारतीय अभियंते]] 80e4gclbuahidtcg0yz70ch6vw426ua 14 326789 2682277 2246140 2026-05-02T13:32:24Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682277 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:भारतीय अभियंते]] 80e4gclbuahidtcg0yz70ch6vw426ua 0 331509 2682385 2457656 2026-05-03T02:30:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682385 wikitext text/x-wiki '''सर निकोलस जॉर्ज विंटन''' ([[१९ मे]], [[इ.स. १९०९|१९०९]] - [[१ जुलै]], [[२०१५]]) एक ब्रिटिश समाज सेवक, शेरदलाल आणि [[रेड क्रॉस]]<nowiki/>चे अधिकारी होते. त्यांनी [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाआधी]] [[नाझी जर्मनी]] आणि जर्मनीच्या आधिपत्याखाली असलेल्या प्रदेशांमध्ये सुरू असलेल्या [[ज्यूंचे शिरकाण|ज्यूंच्या शिरकाणातून]] शेकडो [[ज्यू]] मुलांची सुटका करण्यात मदत केली.[[चेकोस्लोव्हाकिया|चेकोस्लोव्हाकियामधील]] ही ६६९ मुले बव्हंशी ज्यू होती. महायुद्ध सुरू होण्याआधी विंटन [[चेकोस्लोव्हाकिया]]<nowiki/>मध्ये गेले होते तेव्हा त्यांनी तेथील ज्यू मुले मृत्युमुखी पाठविण्यात असलेली पाहिली व त्यांपैकी ज्यांना वाचवता येईल अशांची यादी त्यांनी तयार करण्यास मदत केली. ब्रिटनला परतल्यावर विंटन यांनी या मुलांना तेथे आणण्यासाठीची कायदेशीर व्यवस्था तसेच त्यांना राहण्यासाठी घरे आणि दत्तक पालकांचा शोध घेतला. ही मुले [[ग्रेट ब्रिटन|ब्रिटन]]<nowiki/>मध्ये आल्यावर विंटन यांनी त्यांची राहण्याची व्यवस्था लावून दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.winton.dk/|title=Sir Nicholas Winton, A Man of Courage|year=2008|publisher=Auschwitz|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180312195430/http://www.winton.dk/|archive-date=12 March 2018|access-date=3 September 2009}}</ref> विंटननी केलेले हे काम बव्हंशी पडद्याआडच राहिले. १९८८मध्ये [[बीबीसी]]<nowiki/>ने [[दॅट्स लाइफ]] या कार्यक्रमातून विंटन आणि त्यांनी सोडविलेल्या मुलांपैकी १२-१४ मुलांशी अनपेक्षित गाठ घालून दिली. ही गाठ देशभर प्रसिद्ध झाली आणि ब्रिटिश नियतकालिकांनी विंटन आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी केलेले काम उचलून धरले. त्यांना ''ब्रिटिश शिंडलर'' असे टोपणनाव मिळाले.<ref name="statue">{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-berkshire-11356875|title=Statue for 'British Schindler' Sir Nicholas Winton|date=18 September 2010|work=BBC News|access-date=18 September 2010}}</ref> २००३मध्ये [[एलिझाबेथ दुसरी|राणी एलिझाबेथने]] त्यांना या कामासाठी नाइटहूड दिले.<ref name="Gazette">{{London Gazette|date=31 December 2002}}</ref> २८ ऑक्टोबर २०१४ रोजी चेक प्रजासत्ताकाचे राष्ट्राध्यक्ष [[मिलोस झेमन]] यांना [[ऑर्डर ऑफ व्हाइट लायन]] हा देशाचा सर्वोच्च पुरस्कार दिला. १ जुलै, २००६ रोजी वयाच्या १०६व्या वर्षी विंटन यांचे निधन झाले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-33350880|title=Holocaust 'hero' Sir Nicholas Winton dies aged 106|date=2015-07-01|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2022-07-31}}</ref> [[चित्र:Czech_Jewish_children_evacuated_via_airplane_(1939).webm|इवलेसे|प्रागमधून ब्रिटनला निघालेली चेक मुले. चष्मा घातलेले विंटन व्हिडियोच्या शेवटी दिसतील.]] === विंटन यांनी वाचविलेल्या काही प्रसिद्ध व्यक्ती === * लेस्ली बारुच ब्रेंट (1925-2019), इम्युनोलॉजिस्ट * अल्फ डब्स, बॅरन डब्स (जन्म 1932), ब्रिटिश मजूर पक्षाचे राजकारणी आणि माजी संसद सदस्य <ref name="britishschindler">{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-berkshire-30895961|title=Nicholas Winton's children: The Czech Jews rescued by 'British Schindler'|date=1 July 2015|work=BBC News|access-date=1 July 2015}}</ref> * हेनी हल्बरस्टम (1926-2014), गणितज्ञ <ref>{{Citation|title=Champaign Resident Remembers the Kindertransport}}</ref> * रेनाटा लॅक्सोवा (1931-2020), बालरोग अनुवंशशास्त्रज्ञ <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://madison.com/news/local/columnists/doug-moe/doug-moe-escaping-the-nazis-with-a-heros-help/article_e92b097d-2a1b-578a-884d-1be847870605.html|title=Doug Moe: Escaping the Nazis, with a hero's help|last=dmoe@madison.com, 608-252-6446|first=DOUG MOE|website=madison.com|language=en|access-date=21 April 2020}}</ref> * इसी मेत्झेस्टाइन (1928-2012), आधुनिकतावादी वास्तुविशारद <ref name="MetGuardObit">{{स्रोत बातमी|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2012/jan/22/isi-metzstein|title=Isi Metzstein obituary|date=22 June 2012|work=The Guardian|access-date=8 June 2020}}</ref> * गेर्डा मेयर (1927-2021), कवी <ref>Emanuel, Muriel; Gissing, Věra (2002), ''Nicholas Winton y la generación rescatada'', p. 102.</ref> * कारेल रेझ (1926-2002), चित्रपट निर्माता <ref>Emanuel, Muriel; Gissing, Věra (2002), ''Nicholas Winton y la generación rescatada'', p. 110.</ref> * जो श्लेसिंगर (1928-2019), कॅनेडियन दूरचित्रवाणी पत्रकार आणि लेखक <ref>Emanuel, Muriel; Gissing, Věra (2002), ''Nicholas Winton y la generación rescatada'', p. 138</ref> * यित्झचोक टुव्हिया वेइस (१९२६-२०२२), जेरुसलेममधील एडाह हाचेरेडिसचे मुख्य रब्बी <ref>{{स्रोत बातमी|last=Sokol|first=Sam|url=https://www.timesofisrael.com/head-of-hardline-ultra-orthodox-group-eda-haredit-contracts-coronavirus/|title=Head of hardline Eda Haredit, initially resistant on virus rules, is infected|last2=staff|first2=T. O. I.|work=www.timesofisrael.com|language=en-US|access-date=21 April 2020}}</ref> * वेरा गिसिंग (1928 &ndash; 2022), लेखक आणि अनुवादक <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://english.radio.cz/vera-gissing-one-wintons-children-has-died-aged-93-8744975|title=Vera Gissing, one of Winton's children, has died aged 93|date=16 March 2022}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[चित्र:Winton_students_4657.JPG|इवलेसे| ऑक्टोबर २००७ मध्ये [[प्राग]]<nowiki/>मध्ये विंटन]] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{आय.एम.डी.बी. नाव|1051211}} * [https://www.youtube.com/watch?v=6_nFuJAF5F0 Sir Nicholas Winton's meeting with many of the people he saved] (BBC Programme "That's Life" aired in 1988) * Sir Nicholas Winton's page on [https://maidenheadheritage.org.uk/hall-of-fame-2/sir-nicholas-winton/ Maidenhead Heritage Centre Hall of Fame] * [http://www.radio.cz/en/article/34888 Nicholas Winton film wins Emmy] Czech Radio interview * [http://movies2.nytimes.com/gst/movies/movie.html?v_id=186639 The New York Times Review of All My Loved Ones] * [http://www.powerofgood.net/ Nicholas Winton – The Power of Good] * {{Citation|title=Into the Arms of Strangers: Stories of the Kindertransport}} * {{स्रोत बातमी|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/breakfast_with_frost/2629177.stm|title=Breakfast With Frost: Interview with Nicholas Winton & Alfred Dubs|date=5 January 2003|publisher=[[BBC Breakfast]]}} * [https://web.archive.org/web/20140527213559/http://www.storyvault.com/video/view/id/219 Interview with Lady Milena Grenfell-Baines, one of the children saved] * {{स्रोत बातमी|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8227929.stm|title=Retracing a life-saving journey|date=31 August 2009|work=BBC News}} [[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म]] [[वर्ग:दुसरे महायुद्ध]] [[वर्ग:ज्यूंचे शिरकाण]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 09g2tpa3hydzws2aiss3vhqsob9hlgq 0 331682 2682391 2604767 2026-05-03T04:15:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682391 wikitext text/x-wiki '''श्री. पवित्र''' (जन्म १६ जानेवारी १८९४ – मृत्यु १६ मे १९६९) - मूळ नाव - फिलीप बार्बियर सेंट हिलरी (Philippe Barbier Saint-Hilaire) [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] आणि [[मीरा अल्फासा|श्रीमाताजी]] यांचे हे पहिले फ्रेंच शिष्य होते. ते श्रीअरविंद आश्रमाचे जनरल सेक्रेटरी म्हणून कार्यरत होते. == प्रारंभिक जीवन == ते पॅरिस-निवासी होते. शिक्षण व व्यवसायाने अभियंता होते. १९१४ मध्ये पॅरिसमधील पॉलिटेक्निक स्कूलमधून पदवी प्राप्त केली. मग ते अधिकारी म्हणून पहिल्या जागतिक-युद्धामध्ये सहभागी झाले. युद्धानंतर त्यांनी पॅरिसमध्ये कनिष्ठ अभियंता म्हणून वाहतूक आणि दळणवळण मंत्रालयात काम केले. गूढवादात रस असल्याने [[झेन]] बौद्ध धर्माचा अभ्यास करण्यासाठी ते १९२० साली जपानला रवाना झाले. १९२४ मध्ये त्यांनी जपान सोडले आणि उत्तर चीन आणि मंगोलियातील मठांमध्ये तिबेटी लामांसोबत काळ व्यतीत केला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.searchforlight.org/lotusgroove/Pavitra/Index.htm|title=Pavitra|website=www.searchforlight.org|access-date=2023-05-25}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == श्रीअरविंद आश्रमातील कार्य == * झेन आणि तंत्रशास्त्राचा अभ्यास करून १९२५ साली [[श्री अरविंद आश्रम|श्रीअरविंद आश्रमा]]<nowiki/>त आले आणि पुढील सर्व जीवन तेथेच व्यतीत केले. श्रीअरविंद आश्रमाच्या उभारणीच्या काळापासून पुढे चार दशके ते आश्रमाच्या विविध कार्यामध्ये सहभागी होते. * अभियंता असल्याने त्यांनी वीज व यंत्रांशी निगडित अनेक कामे केली. त्यांनी आश्रमाच्या पहिल्या स्वयंचलित वाहनांच्या कर्मशाळेची उभारणी केली. * त्यांनी सुगंधी द्रव्यांच्या निर्मितीसाठी प्रयोगशाळा तयार केली. * अनेक वर्षे ते श्रीमाताजींचा परदेशी व्यक्तींसोबतचा पत्रव्यवहार सांभाळत होते. *नव्याने स्थापन केलेल्या श्रीऑरोबिंदो इंटरनॅशनल युनिव्हर्सिटी सेंटर (नंतरचे नाव - [[श्रीऑरोबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन]]) च्या संचालकपदाची जबाबदारी श्रीमाताजींनी त्यांच्याकडे सोपविली, ती त्यांनी १८ वर्षे सांभाळली. श्रीमाताजींच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी 'फ्री प्रोग्रेस' शिक्षणपद्धती विकसित करण्यात हातभार लावला. येथे त्यांनी पहिली रसायनशास्त्र आणि भौतिकशास्त्र प्रयोगशाळा उभारली.<ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=Conversations with Sri Aurobindo|last=Pavitra (Philippe Barbier Saint Hilaire)|publisher=Sri Aurobindo Ashram Publication Department|year=2007|isbn=978-81-7058-879-5|location=Pondicherry}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://auro-ebooks.com/authors/pavitra/|title=Pavitra (Philippe Barbier Saint-Hilaire)|website=Auro e-Books|language=en-US|access-date=2025-08-05}}</ref> * या शाळेच्या [[बुलेटिन ऑफ श्रीअरबिंदो इंटरनॅशनल सेंटर ऑफ एज्युकेशन|बुलेटिन]] नावाच्या द्वैभाषिक नियतकालिकामधील फ्रेंच विभागाची जबाबदारी त्यांनी अनेक वर्षे सांभाळली होती.<ref name=":0" /> * ते श्रीअरविंद आश्रमाचे जनरल सेक्रेटरी होते. == अन्य कार्य == * पाँडिचेरीच्या गव्हर्नर-हाउस समोरील सेन्ट्रल पार्कच्या उभारणीमध्ये सहभाग. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://incarnateword.in/m/correspondence/my-savitri-work-with-the-mother/02-november-1961|title=The Incarnate Word|website=incarnateword.in|access-date=2023-10-28}}</ref> == 'पवित्र' नावाविषयी == फिलीप यांना पवित्र हे टोपणनाव श्रीअरविंद यांनी दिले होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sri-aurobindo.co.in/images/other/item_00018_e.htm|title=Personalia / Pavitra|website=sri-aurobindo.co.in|access-date=2023-05-25}}</ref> == ग्रंथसंपदा == * Le message de Sri Aurobindo et son ashram - फ्रेंच (१९४७) आणि इंग्रजी * Education and the Aim of Human Life (१९६१) * The Future Evolution of Man (१९६३) - श्रीअरविंद यांच्या साहित्याच्या संकलनाच्या आधारे लिहिण्यात आले. * Sri Aurobindo and The Mother on Love (१९६६) - श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजी यांच्या साहित्याच्या आणि संवादाच्या आधारे लिहिण्यात आले. * Le yoga de la Bhagavad Gita (१९६९) - श्रीअरविंद कृत 'एसेज ऑन गीता'चा फ्रेंच सारांश <ref name=":0" /> * Conversations with Sri Aurobindo (२००७) * On Meditation and Discipline - ISBN: 81-7058-696-8. * रशियन आणि स्पॅनिश भाषेत त्यांच्या निवडक पुस्तकांची भाषांतरे झाली आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sri-aurobindo.co.in/images/other/item_00018_e.htm|title=Personalia / Pavitra|website=sri-aurobindo.co.in|access-date=2023-05-25}}</ref> {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == [[वर्ग:पूर्णयोग]] [[वर्ग:भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ]] [[वर्ग:फ्रेंच लेखक]] [[वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू]] j2uuv38bdesnlhal9n0qo4vn083xz4y 0 340930 2682423 2510858 2026-05-03T09:12:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682423 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''बॅटल रॉयल गेम''' हा एक ऑनलाइन मल्टीप्लेयर व्हिडिओ गेम प्रकार आहे जो सर्व्हायव्हल गेमच्या सर्व्हायव्हल, एक्सप्लोरेशन आणि स्कॅव्हेंजिंग घटकांसह शेवटच्या-पुरुष-स्टँडिंग गेमप्लेचे मिश्रण करतो. बॅटल रॉयल गेममध्ये डझनभर ते शेकडो खेळाडूंचा समावेश असतो, जे कमीत कमी उपकरणांसह सुरुवात करतात आणि नंतर आकुंचन पावत असलेल्या "सुरक्षित क्षेत्राच्या" बाहेर अडकणे टाळून इतर सर्व विरोधकांना संपवणे आवश्यक असते, विजेता शेवटचा खेळाडू किंवा संघ जिवंत असतो. शैलीचे नाव 2000 च्या जपानी चित्रपट ''बॅटल रॉयल'' वरून घेतले गेले आहे, जे स्वतः त्याच नावाच्या कादंबरीवर आधारित आहे, जे लहान होत चाललेल्या प्ले झोनमध्ये शेवटच्या-पुरुष-उभे स्पर्धेची समान थीम प्रस्तुत करते. 2010 च्या दशकाच्या सुरुवातीला ''[[माइनक्राफ्ट|Minecraft]]'' आणि ''ARMA 2'' सारख्या मोठ्या प्रमाणावरील ऑनलाइन सर्व्हायव्हल गेमच्या मोड्समधून या शैलीचा उगम झाला. ''[[प्लेयरअननोन्स बॅटलग्राऊंड्स|PUBG: बॅटलग्राउंड्स]]'' (2017), ''Fortnite Battle Royale'' (2017), ''Apex Legends'' (2019) आणि ''Call of Duty: Warzone'' (2020) यांसारख्या स्टँडअलोन गेम्ससह, दशकाच्या अखेरीस, शैली एक सांस्कृतिक घटना बनली. लाखो खेळाडू त्यांच्या रिलीजच्या काही महिन्यांतच. == संकल्पना == बॅटल रॉयल गेम अनेक वैयक्तिक खेळाडू, खेळाडूंच्या जोडी किंवा अनेक लहान पथकांमध्ये (सामान्यत: 3-5 खेळाडू) खेळले जातात. प्रत्येक सामन्यात, इतर सर्व प्रतिस्पर्ध्यांना संपवून शेवटचा खेळाडू किंवा संघ उभा राहणे हे ध्येय असते. खेळाडू-वर्णांना एका मोठ्या नकाशाच्या जागेत ठेवून सामना सुरू होतो, विशेषतः सर्व खेळाडूंना एका लहान वेळेच्या मर्यादेत मोठ्या विमानातून स्कायडायव्ह करून. नकाशामध्ये यादृच्छिक वितरण असू शकते किंवा खेळाडूंना ते कोठून सुरुवात करतात यावर काही नियंत्रण ठेवण्याची अनुमती देते. सर्व खेळाडू कमीत कमी उपकरणांसह सुरुवात करतात, कोणत्याही खेळाडूला सुरुवातीस अस्पष्ट फायदा देत नाही. सामान्यत: लढाई, जगण्यासाठी किंवा वाहतुकीसाठी वापरलेली उपकरणे यादृच्छिकपणे नकाशाभोवती विखुरलेली असतात, अनेकदा नकाशावरील खुणांवर, जसे की भुताटकीच्या शहरांमधील इमारतींमध्ये. इतर खेळाडूंकडून मारले जाणे टाळत असताना खेळाडूंनी या आयटमसाठी नकाशा शोधणे आवश्यक आहे, ज्यांना स्क्रीनवर किंवा नकाशावर दृष्यदृष्ट्या चिन्हांकित किंवा वेगळे करता येत नाही, खेळाडूने त्यांचे स्थान काढण्यासाठी केवळ स्वतःचे डोळे आणि कान वापरणे आवश्यक आहे. काढून टाकलेल्या खेळाडूंकडील उपकरणे सहसा लुटली जाऊ शकतात. या गेममध्ये सहसा काही मेकॅनिक असतात जेणेकरून प्रतिस्पर्ध्यांना जवळ ढकलले जाते जसे गेम पुढे जातो, सामान्यत: हळूहळू कमी होत जाणाऱ्या सुरक्षित क्षेत्राचे रूप घेते, झोनबाहेरील खेळाडूंना बाहेर काढावे लागते. सामान्यतः, बॅटल रॉयल स्पर्धकांना फक्त एक जीवन दिले जाते आणि जे खेळाडू मरण पावतात त्यांना क्वचितच पुनरुत्थान करण्याची परवानगी दिली जाते. सांघिक समर्थनासह खेळ खेळाडूंना तात्पुरत्या, कायमस्वरूपी नसून, एकदा आरोग्य बिघडल्यानंतर मृत्यूच्या जवळ येण्याची परवानगी देऊ शकतात, ज्यामुळे मित्रपक्षांना प्रतिस्पर्ध्याने बाहेर पडण्यापूर्वी किंवा संपवण्याआधी त्यांना पुनरुज्जीवित करण्याची संधी दिली. जेव्हा फक्त एकच खेळाडू किंवा संघ शिल्लक राहतो तेव्हा सामना संपतो आणि गेम सामान्यत: सर्व खेळाडू किती काळ टिकले यावर आधारित, कॉस्मेटिक वस्तूंसाठी वापरल्या जाणाऱ्या इन-गेम चलनासारखे काही प्रकारचे बक्षीस प्रदान करते. प्रारंभ बिंदू, आयटम प्लेसमेंट आणि सुरक्षित क्षेत्र कमी करण्याच्या यादृच्छिक स्वरूपामुळे बॅटल रॉयल शैली खेळाडूंना विचार करण्यास आणि त्वरित प्रतिक्रिया देण्यास आणि संपूर्ण सामन्यात शेवटचा माणूस/संघ उभा राहण्यासाठी रणनीती सुधारण्यास सक्षम करते. स्टँडअलोन गेम्स व्यतिरिक्त, बॅटल रॉयल संकल्पना मोठ्या गेममधील अनेक गेम मोड्सपैकी एक भाग म्हणून देखील उपस्थित असू शकते किंवा दुसऱ्या गेमसाठी वापरकर्त्याने तयार केलेल्या मोड म्हणून लागू केली जाऊ शकते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pcgamer.com/the-best-battle-royale-games-modes-and-mods/|title=The best battle royale games, modes and mods|last=Brown|first=Fraser|date=September 15, 2017|website=[[PC Gamer]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915204216/http://www.pcgamer.com/the-best-battle-royale-games-modes-and-mods/|archive-date=September 15, 2017|access-date=September 15, 2017}}</ref> बॅटल रॉयलच्या मूलभूत गोष्टींवर अनेक बदल केले जाऊ शकतात. उदाहरणार्थ, ''Fortnite ने'' त्याच्या ''Fortnite Battle Royale'' फ्री-टू-प्ले गेममध्ये 50-विरुद्ध-50 प्लेयर मोड असलेल्या इव्हेंटमध्ये तात्पुरता मोड सादर केला; खेळाडूंना दोन संघांपैकी एक नियुक्त केला जातो आणि इतर संघातील सर्व खेळाडूंना काढून टाकण्याच्या उद्दिष्टासह, खेळाचे सुरक्षित क्षेत्र कमी होत असताना [[दुर्ग|तटबंदी]] बांधण्यासाठी संसाधने आणि शस्त्रे गोळा करण्यासाठी त्यांच्या सहकाऱ्यांसोबत काम करतात. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.polygon.com/2017/12/7/16748276/fortnite-battle-royale-50-vs-50-trailer-date-tga-2017|title=Fortnite: Battle Royale gets a new 50-versus-50 team mode|last=Hall|first=Charlie|date=December 7, 2017|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213010918/https://www.polygon.com/2017/12/7/16748276/fortnite-battle-royale-50-vs-50-trailer-date-tga-2017|archive-date=December 13, 2017|access-date=December 12, 2017}}</ref> == इतिहास == 2010 च्या दशकापूर्वी बॅटल रॉयल शैलीचे फॉर्म्युलेटिव्ह घटक अस्तित्वात होते. लास्ट मॅन स्टँडिंग नियम दर्शविणारे गेमप्ले मोड हे मल्टीप्लेयर ऑनलाइन अॅक्शन गेम्सचे वारंवार मुख्य भाग आहेत, जरी साधारणपणे कमी एकूण खेळाडू असले तरी, 1990 च्या सुरुवातीस ''बॉम्बरमॅन'', ज्याने पॉवर अप गोळा करणाऱ्या आणि सर्व समान किमान क्षमता असलेल्या खेळाडूंसह मल्टीप्लेयर गेम मोड सादर केले. शेवटचा खेळाडू उभा राहेपर्यंत संघर्ष केला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.eurogamer.net/articles/2017-10-17-remembering-dyna-blaster-the-first-battle-royale-game-i-played|title=Remembering Dyna Blaster, the first Battle Royale game I played|last=Hagton|first=Ian|date=October 17, 2017|website=[[Eurogamer]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704154054/https://www.eurogamer.net/articles/2017-10-17-remembering-dyna-blaster-the-first-battle-royale-game-i-played|archive-date=July 4, 2019|access-date=November 18, 2018}}</ref> मोठ्या खुल्या जगाच्या नकाशावर [[मृतभक्षक|स्कॅव्हेंजिंग]] आणि टिकून राहण्याचे घटक सर्व्हायव्हल गेम्सद्वारे लोकप्रिय झाले. <ref name="vg247">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.vg247.com/2017/04/10/battle-royale-playerunknowns-battlegrounds-king-of-the-kill-and-the-new-genre-of-shooter/|title=Battle royale: PlayerUnknown's Battlegrounds, King of the Kill and the new genre of shooter|last=Saed|first=Sherif|date=April 10, 2017|website=VG247|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608191503/https://www.vg247.com/2017/04/10/battle-royale-playerunknowns-battlegrounds-king-of-the-kill-and-the-new-genre-of-shooter/|archive-date=June 8, 2017|access-date=June 9, 2017}}</ref> <ref name="pcgamer">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pcgamer.com/playerunknowns-battlegrounds-could-have-a-bright-future-in-the-battle-royale-genre-he-created/|title=Playerunknown's Battlegrounds could have a bright future in the battle royale genre he created|last=Livingston|first=Christopher|date=February 28, 2017|website=PC Gamer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170617164755/http://www.pcgamer.com/playerunknowns-battlegrounds-could-have-a-bright-future-in-the-battle-royale-genre-he-created/|archive-date=June 17, 2017|access-date=June 9, 2017}}</ref> 2000 चा [[जपान|जपानी]] चित्रपट ''बॅटल रॉयल'', त्याच नावाची 1999 ची कौशून ताकामीची कादंबरी आणि त्याचे 2000 मंगा रुपांतर, या शैलीचे मूलभूत नियम मांडले होते, ज्यामध्ये खेळाडूंना एकच जीवंत होईपर्यंत एकमेकांना ठार मारण्यास भाग पाडले जाते, कमी होत असलेल्या नकाशावर घडत आहे आणि शस्त्रे आणि वस्तूंचा शोध घेण्याची गरज आहे. <ref name="ny23">{{Cite magazine|date=January 17, 2023|title=How "Battle Royale" Took Over Video Games|url=https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/how-battle-royale-took-over-video-games|magazine=The New Yorker}}</ref> याने लवकरच बॅटल रॉयल थीम असलेल्या जपानी मांगा आणि [[ॲनिमे|अॅनिमच्या]] लाटेला प्रेरणा दिली, जसे की ''Gantz'' (2000), ''Future Diary'' (2006), आणि ''Btooom!'' (2009), आणि नंतर बॅटल रॉयल फॉर्म्युला अखेरीस ''द हंगर गेम्स'' फ्रँचायझीमध्ये दिसला. <ref name="RPS">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rockpapershotgun.com/2018/12/06/how-battle-royale-went-from-a-manga-to-a-fortnite-game-mode/|title=How Battle Royale went from a manga to a Fortnite game mode|last=Zavarise|first=Giada|date=6 December 2018|website=[[Rock, Paper, Shotgun]]|access-date=24 May 2020}}</ref> ''Btooom मध्ये काल्पनिक लढाई रॉयल व्हिडिओ गेम चित्रित करण्यात आले होते!'' , <ref name="lemonde">{{स्रोत बातमी|url=https://www.lemonde.fr/pixels/article/2018/04/25/jeu-video-l-antique-bomberman-a-t-il-inspire-les-phenomenes-pubg-et-fortnite_5290540_4408996.html|title=Jeu vidéo : l'antique " Bomberman " a-t-il inspiré les phénomènes " PUBG " et " Fortnite " ?|date=April 25, 2018|work=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=February 18, 2019}}</ref> आणि "बुलेट ऑफ बुलेट" टूर्नामेंट म्हणून ''सोर्ड आर्ट ऑनलाइन'' (२०१० मुद्रित) या प्रकाश कादंबरी मालिकेच्या फॅंटम बुलेट ( ''गन गेल ऑनलाइन'' ) चाप मध्ये. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://comicbook.com/anime/2018/04/23/how-gun-gale-connects-to-sword-art-online-bullet-of-bullets/|title='Gun Gale Online' Reveals Direct Tie-In To 'Sword Art Online'|date=April 24, 2018|work=ComicBook.com|access-date=16 April 2019}}</ref> ''बॅटल रॉयल'' फॉर्म्युला व्हिडिओ गेममध्ये रुपांतरित करण्याचे प्रारंभिक प्रयत्न जपानी व्हिज्युअल कादंबरी गेमच्या रूपात आले ज्यात कथाकथन आणि कोडे सोडवण्यावर लक्ष केंद्रित केले गेले, जसे की ''हिगुराशी: व्हेन दे क्राय'' (2002), ''झिरो एस्केप'' (2009) आणि ''डँगनरोनपा'' (2010) . तथापि, हे व्हिज्युअल कादंबरी गेम शैलीपेक्षा वेगळे आहेत जे बॅटल रॉयल गेम्स म्हणून ओळखले जाऊ लागले, जे नंतर उदयास आले जेव्हा पाश्चात्य विकसकांनी ''बॅटल रॉयल'' फॉर्म्युला शूटर गेम फॉरमॅटमध्ये रुपांतरित केले. <ref name="RPS"/> === प्रारंभिक मोड आणि गेम (२०१२-२०१६) === 2012 चा चित्रपट ''द हंगर गेम्स'' रिलीज झाल्यानंतर लगेचच, ज्याचा आधीच्या ''बॅटल रॉयल'' चित्रपटासारखाच आधार होता, ''[[माइनक्राफ्ट|Minecraft]]'' साठी हंगर गेम्स (नंतर सर्व्हायव्हल गेम्समध्ये बदलले) नावाचे सर्व्हर प्लग-इन विकसित केले गेले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.yahoo.com/news/blogs/technology-blog/minecraft-hunger-games-exists-just-amazing-imagining-165117705.html|title=Minecraft Hunger Games exists, and it's just as amazing as you're imagining|last=Wehner|first=Mike|date=May 15, 2012|website=[[Yahoo! News]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924100233/https://www.yahoo.com/news/blogs/technology-blog/minecraft-hunger-games-exists-just-amazing-imagining-165117705.html|archive-date=September 24, 2017|access-date=September 24, 2017}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamespot.com/articles/battle-royale-games-explained/1100-6459225/|title=Battle Royale Games Explained|last=Fillari|first=Alessandro|date=May 26, 2018|website=[[GameSpot]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180526152403/https://www.gamespot.com/articles/battle-royale-games-explained/1100-6459225/|archive-date=May 26, 2018|access-date=May 26, 2018}}</ref> सर्व्हायव्हल गेम्स चित्रपटातून प्रेरणा घेतात, सुरुवातीला खेळाडूंना नकाशाच्या मध्यभागी उपकरणाच्या चेस्टच्या सेटजवळ ठेवतात. खेळ सुरू झाल्यावर, खेळाडू मध्यवर्ती संसाधनांवर स्पर्धा करू शकतात किंवा खेळाच्या क्षेत्राभोवती विखुरलेल्या चेस्टमध्ये संग्रहित वस्तू शोधण्यासाठी पसरू शकतात. मारले गेलेले खेळाडू काढून टाकले जातात आणि शेवटचा जिवंत खेळाडू सामना जिंकतो. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=The Big Book of Minecraft|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2014|publisher=Triumph Books|isbn=978-1-62937-028-6|page=70}}</ref> ''डेझेड'' मध्ये, ''आर्मा 2'' साठी एक मोड, ऑगस्ट 2012 मध्ये रिलीज झाला, खेळाडू विविध धोक्यांनी भरलेल्या सतत सँडबॉक्समध्ये राहण्यासाठी मूलभूत गरजा मिळविण्यासाठी एकमेकांच्या बाजूने किंवा विरुद्ध संघर्ष करतात. मॉडची रचना खेळाडू विरुद्ध खेळाडूंच्या चकमकींचा समावेश करण्यासाठी करण्यात आली होती, परंतु खेळाच्या नकाशाच्या आकारामुळे आणि खेळाच्या जगाच्या चिकाटीमुळे या घटना सामान्यत: क्वचितच घडत होत्या. <ref name="Hall">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.polygon.com/2017/9/22/16350170/pubg-fortnite-battle-royale-genre-opinion|title=PUBG and Fortnite's argument raises the question: Can you own a genre?|last=Hall|first=Charlie|date=September 22, 2017|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923003827/https://www.polygon.com/2017/9/22/16350170/pubg-fortnite-battle-royale-genre-opinion|archive-date=September 23, 2017|access-date=September 22, 2017}}</ref> यामुळे गेम मोड्सचा विकास झाला ज्याने अंतिम विजेता निश्चित करण्यासाठी खेळाडूंमधील अधिक वारंवार प्रतिकूल परस्परसंवादांवर लक्ष केंद्रित करण्याच्या बाजूने ''डेझेड'' ओपन-एंडेडनेसचा त्याग केला. सर्वात प्रभावशाली बॅटल रॉयल मोड ब्रेंडन ग्रीनने तयार केला होता, जो त्याच्या ऑनलाइन उर्फ " प्लेयरअननोन " द्वारे ओळखला जातो, ज्याचा ''डेझेडचा'' बॅटल रॉयल मोड 2013 मध्ये प्रथम रिलीज झाला होता. हा मोड थेट ''बॅटल रॉयल'' कडून प्रेरित होता, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.playbattlegrounds.com/news/24.pu|title=INVEN Game Conference Talk|last=Greene|first=Brendan|date=February 15, 2017|publisher=Playerunknown's Battlegrounds|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170610101755/http://playbattlegrounds.com/news/24.pu|archive-date=June 10, 2017|access-date=June 8, 2017}}</ref> आणि चित्रपटातील संकल्पनांचा परिचय करून देतो जसे की खेळ चालू असताना खेळाडूंना जवळ येण्यास भाग पाडणारा प्ले झोन. <ref name="ny23"/> ''हंगर गेम्स'' -प्रेरित मोड्सच्या विरुद्ध, ग्रीनच्या मॉडमधील शस्त्रे नकाशाभोवती यादृच्छिकपणे विखुरलेली होती. ग्रीनने 2014 मध्ये ''Arma 3'' साठी हा मोड पुन्हा तयार केला. ग्रीनने ''H1Z1: King of the Kill'' साठी सल्लागार म्हणून त्याचे स्वरूप वापरणे सुरू ठेवले </link> बॅटल रॉयल शैलीच्या त्याच्या दृष्टीचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या स्टँडअलोन गेमच्या ब्लूहोलमध्ये क्रिएटिव्ह डेव्हलपर बनण्यापूर्वी, जे नंतर ''[[प्लेयरअननोन्स बॅटलग्राऊंड्स|PUBG: Battlegrounds]]'' म्हणून प्रसिद्ध केले जाईल. इतर डेव्हलपर्सच्या गेमने उच्च खेळल्या गेलेल्या बॅटल रॉयल-शैलीतील मोड्स, तसेच <nowiki><i id="mwpA">द हंगर गेम्स</i></nowiki> चित्रपट मालिकेच्या लोकप्रियतेपासून प्रेरणा घेतली. ''Ark: Survival Evolved'' by Studio Wildcard ने जुलै 2015 मध्ये त्याचा "सर्व्हायव्हल ऑफ द फिटेस्ट" मोड सादर केला, जो एस्पोर्ट्स टूर्नामेंटसाठी वापरण्यासाठी सज्ज होता. 2016 मध्ये हा मोड तात्पुरता स्वतःचा फ्री-टू-प्ले गेम म्हणून खंडित करण्यात आला होता, ज्यापूर्वी डेव्हलपर्सने संपूर्ण गेमच्या देखरेखीसाठी ते पुन्हा मुख्य गेममध्ये विलीन करण्याचा पर्याय निवडला होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pcgamer.com/ark-survival-evolved-gets-a-survival-of-the-fittest-tournament-mode/|title=Ark: Survival Evolved gets a "Survival of the Fittest" tournament mode|last=Chalk|first=Andy|date=July 24, 2015|website=[[PC Gamer]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923050929/http://www.pcgamer.com/ark-survival-evolved-gets-a-survival-of-the-fittest-tournament-mode/|archive-date=September 23, 2017|access-date=September 22, 2017}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rockpapershotgun.com/2016/08/02/ark-survival-of-the-fittest-not-f2p|title=Mod Me Up! Ark: Survival Of The Fittest No Longer F2P|last=O'Conner|first=Alice|date=August 2, 2016|website=[[Rock Paper Shotgun]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923193909/https://www.rockpapershotgun.com/2016/08/02/ark-survival-of-the-fittest-not-f2p/|archive-date=September 23, 2017|access-date=September 22, 2017}}</ref> 2016 मध्ये, 2009 मंगा ''Btooom'' वर आधारित, ''Btooom Online'' हा बॅटल रॉयल मोबाईल गेम विकसित आणि जपानमध्ये रिलीज करण्यात आला. <ref name="lemonde"/> जपानी मोबाइल चार्ट्सवर काही सुरुवातीचे यश असूनही, ''Btooom ऑनलाइन'' जपानमध्ये शेवटी व्यावसायिक अपयशी ठरले. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Titsoff|first=Ader|url=http://goboiano.com/btooom-wont-get-a-2nd-season-as-mobile-game-flops/|title=Btooom! Won't Get a 2nd Season as Mobile Game Flops|date=April 5, 2017|work=GoBoiano|language=en-US|access-date=February 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180730181513/http://goboiano.com/btooom-wont-get-a-2nd-season-as-mobile-game-flops/|archive-date=July 30, 2018|url-status=usurped}}</ref> === स्टँडअलोन गेम्सची निर्मिती (2017-2018) === 2017 पूर्वी बॅटल रॉयल शैलीचे मूळ घटक स्थापित केले गेले होते, परंतु शैली 2017 आणि 2018 मध्ये दोन प्रमुख शीर्षकांमधून वाढली: ''[[प्लेयरअननोन्स बॅटलग्राऊंड्स|PUBG: बॅटलग्राउंड्स]]'', ज्याने लवकरच ''फोर्टनाइट बॅटल रॉयलला'' प्रेरणा दिली. दोन्ही खेळांनी अल्प कालावधीत लाखो खेळाडूंना आकर्षित केले, ते व्यावसायिक यश म्हणून सिद्ध झाले आणि 2018 नंतर भविष्यातील वाढीस कारणीभूत ठरले. ''H1Z1: किंग ऑफ द किल,'' ज्याने शैलीतील या दोन खिताबांची आधीपासून सुरुवात केली होती, 2017 च्या सुरुवातीपर्यंत स्टीमवर सर्वाधिक खेळल्या जाणाऱ्या खेळांमध्ये एक स्थान बनले आहे, परंतु ते त्याचे खेळाडूबेस राखण्यात सक्षम झाले नाही. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Christopher Livingston|url=https://www.pcgamer.com/king-of-the-kill-devs-talk-about-pubg-we-just-sort-of-try-to-ignore-any-comparison/|title=King of the Kill devs talk about PUBG: "We just sort of try to ignore any comparison"|date=2017-09-12|work=PC Gamer|language=en|access-date=2021-12-19}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.kotaku.com.au/2017/03/fans-wont-stop-playing-h1z1-king-of-the-kill-even-though-they-claim-to-hate-it/|title=Fans Won't Stop Playing One Of Steam's Most Popular Games, Even Though They Claim To Hate It|date=2017-03-30|website=Kotaku Australia|language=en-AU|access-date=2021-12-19|archive-date=2021-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219215548/https://www.kotaku.com.au/2017/03/fans-wont-stop-playing-h1z1-king-of-the-kill-even-though-they-claim-to-hate-it/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://gamerant.com/h1z1-player-base-drop-539/|title=H1Z1 Loses 91% of Player Base Right Before eSports League Launch|date=2018-02-26|website=Game Rant|language=en-US|access-date=2021-12-19}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.polygon.com/2018/2/20/17031910/h1z1-struggling-player-count-down-90-percent|title=H1Z1 struggling to keep players in the face of competition|last=Hall|first=Charlie|date=2018-02-20|website=Polygon|language=en-US|access-date=2021-12-19}}</ref> ''PUBG: बॅटलग्राउंड्स'' ब्रेंडन ग्रीनने तयार केले होते, त्याचे शीर्षक त्याच्या ऑनलाइन उर्फ "प्लेयरअननोन" वर आधारित आहे. हा गेम त्याच्या ''ARMA 2'' च्या मागील ''बॅटल रॉयल'' मोडवर आधारित होता आणि 2013 मध्ये प्रथम रिलीज झालेल्या ''DayZ'' वर आधारित होता <ref name="pcgamer"/> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/sites/insertcoin/2017/09/22/pubg-developer-calls-out-fortnite-for-copying-its-battle-royale-format/#659e2e767d2f|title='PUBG' Developer Unironically Calls Out 'Fortnite' For Copying Its Battle Royale Format|last=Tassi|first=Paul|date=September 22, 2017|website=Forbes|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015193311/https://www.forbes.com/sites/insertcoin/2017/09/22/pubg-developer-calls-out-fortnite-for-copying-its-battle-royale-format/#659e2e767d2f|archive-date=October 15, 2017}}</ref> <ref>{{Cite magazine|last=Winkie|first=Luke|date=April 7, 2017|title=Meet Brendan 'Playerunknown' Greene, Creator of the Twitch Hit 'Battlegrounds'|url=https://www.rollingstone.com/glixel/news/meet-playerunknown-creator-of-the-battle-royale-genre-w475728|magazine=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730075114/http://www.rollingstone.com/glixel/news/meet-playerunknown-creator-of-the-battle-royale-genre-w475728|archive-date=July 30, 2017}}</ref> त्याच्या पूर्वीच्या कामावर आधारित, ग्रीन [[दक्षिण कोरिया|दक्षिण कोरियातील]] ब्लूहोल येथे काम करण्यासाठी गेला, तो बॅटल रॉयल शैली, ''PUBG: बॅटलग्राउंड्स या'' त्याच्या व्हिजनचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या स्टँडअलोन गेमचा क्रिएटिव्ह डेव्हलपर बनला. ''बॅटलग्राउंड्स'' हा पहिला बॅटल रॉयल गेम नसला तरी, मार्च 2017 मध्ये लवकर ऍक्सेस करण्यासाठी त्याच्या रिलीजने मोठ्या प्रमाणावर लक्ष वेधले, वर्षाच्या अखेरीस वीस दशलक्ष प्रती विकल्या गेल्या, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamespot.com/articles/pubg-reaches-a-big-sales-milestone-as-creator-prom/1100-6454752/|title=PUBG Reaches A Big Sales Milestone As Creator Promises "Change Is Coming"|last=Pereira|first=Chris|date=November 7, 2017|website=[[GameSpot]]|access-date=November 7, 2017}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://venturebeat.com/2017/12/15/playerunknowns-battlegrounds-sells-1-million-xbox-one-copies-in-3-days/|title=PlayerUnknown's Battlegrounds sells 1 million Xbox One copies in 3 days|last=Minotii|first=Mike|date=December 15, 2017|website=[[Venture Beat]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215220709/https://venturebeat.com/2017/12/15/playerunknowns-battlegrounds-sells-1-million-xbox-one-copies-in-3-days/|archive-date=December 15, 2017|access-date=December 15, 2017}}</ref> आणि हा गेमचा परिभाषित गेम मानला जातो. शैली <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.vg247.com/2017/04/10/battle-royale-playerunknowns-battlegrounds-king-of-the-kill-and-the-new-genre-of-shooter/|title=Battle royale: PlayerUnknown's Battlegrounds, King of the Kill and the new genre of shooter|last=Saed|first=Sharif|date=April 10, 2017|website=[[VG247]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802162326/https://www.vg247.com/2017/04/10/battle-royale-playerunknowns-battlegrounds-king-of-the-kill-and-the-new-genre-of-shooter/|archive-date=August 2, 2017|access-date=July 27, 2017}}</ref> सप्टेंबर 2017 मध्ये, गेमने एकाच वेळी 1.3 दशलक्षाहून अधिक वापरकर्ते गेम खेळत असताना, स्टीमवर समवर्ती खेळाडूंच्या सर्वाधिक संख्येचा मागील विक्रम मोडला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://plarium.com/en/mmo-games/battle-royale/|title=How Battle Royale is changing online gaming|website=[[Plarium]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180228100725/https://plarium.com/en/mmo-games/battle-royale/|archive-date=February 28, 2018|access-date=February 27, 2018}}</ref> ''बॅटलग्राउंड्सची'' स्फोटक वाढ आणि त्याने बॅटल ' शैली कशी प्रस्थापित केली हे 2017 मध्ये व्हिडिओ गेम उद्योगातील शीर्ष ट्रेंडपैकी एक मानले गेले <ref>{{स्रोत बातमी|last=Sapieha|first=Chad|url=http://business.financialpost.com/technology/gaming/the-year-in-games-5-news-stories-and-trends-that-dominated-the-industry-in-2017|title=The year in games: Five news stories and trends that dominated the industry in 2017|date=December 14, 2017|work=[[National Post]]|access-date=December 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215155814/http://business.financialpost.com/technology/gaming/the-year-in-games-5-news-stories-and-trends-that-dominated-the-industry-in-2017|archive-date=December 15, 2017|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamasutra.com/view/news/311869/5_trends_that_defined_the_game_industry_in_2017.php|title=5 trends that defined the game industry in 2017|last=Graft|first=Kris|date=December 18, 2017|website=[[Gamasutra]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222052025/https://www.gamasutra.com/view/news/311869/5_trends_that_defined_the_game_industry_in_2017.php|archive-date=December 22, 2017|access-date=December 18, 2017}}</ref> ''बॅटलग्राउंड्सच्या'' ' बॅटल रॉयल शैलीमध्ये नवीन रूची निर्माण झाली. ''बॅटलग्राउंड्सच्या'' मूलभूत गेमप्लेची कॉपी करणारे असंख्य गेम ''बॅटलग्राउंड्स'' ' झाल्यानंतर लगेचच [[चीन|चीनमध्ये]] दिसू लागले. <ref name="Livingston">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pcgamer.com/pubg-exec-clarifies-objection-to-fortnite-battle-royale-its-not-about-the-idea-itself-its-about-epic-games/|title=PUBG exec clarifies objection to Fortnite Battle Royale: 'it's not about the idea itself, it's about Epic Games'|last=Livingston|first=Christopher|date=September 23, 2017|website=[[PC Gamer]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923075730/http://www.pcgamer.com/pubg-exec-clarifies-objection-to-fortnite-battle-royale-its-not-about-the-idea-itself-its-about-epic-games/|archive-date=September 23, 2017|access-date=September 23, 2017}}</ref> एपिक गेम्सने ''फोर्टनाइट'', एक सहकारी जगण्याची खेळ, ''बॅटलग्राउंड्सच्या'' रिलीझच्या जवळ लवकर ऍक्सेसमध्ये सोडली होती. एपिकने त्यांचा स्वतःचा बॅटल रॉयल मोड तयार करण्याची क्षमता पाहिली आणि सप्टेंबर 2017 पर्यंत फ्री-टू-प्ले ''फोर्टनाइट बॅटल रॉयल'' रिलीज केले ज्याने बॅटल रॉयल गेमप्ले संकल्पनेसह मुख्य ''फोर्टनाइट'' गेममधील काही सर्व्हायव्हल घटक आणि मेकॅनिक्स एकत्र केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.eurogamer.net/articles/2017-09-12-battle-royale-coming-to-fortnite-in-september|title=Battle Royale coming to Fortnite in September|last=Hood|first=Vic|date=September 12, 2017|website=[[Eurogamer]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912234406/http://www.eurogamer.net/articles/2017-09-12-battle-royale-coming-to-fortnite-in-september|archive-date=September 12, 2017|access-date=September 12, 2017}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.eurogamer.net/articles/2017-09-20-pubg-inspired-fornite-battle-royale-will-launch-as-a-free-standalone-game|title=PUBG-inspired Fortnite Battle Royale will launch as a free standalone game|last=Hood|first=Vic|date=September 20, 2017|website=[[Eurogamer]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170921001323/http://www.eurogamer.net/articles/2017-09-20-pubg-inspired-fornite-battle-royale-will-launch-as-a-free-standalone-game|archive-date=September 21, 2017|access-date=September 20, 2017}}</ref> गेममध्ये ''बॅटलग्राउंड्स'' सारख्याच खेळाडूंची संख्या दिसली, नोव्हेंबर 2017 पर्यंत एपिक गेम्सने नोंदवलेले वीस दशलक्ष अद्वितीय खेळाडू आहेत <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamespot.com/articles/fortnite-passes-20-million-players-big-new-patch-a/1100-6454776/|title=Fortnite Passes 20 Million Players, Big New Patch Announced|last=Makuch|first=Eddie|date=November 7, 2017|website=[[GameSpot]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171108205800/https://www.gamespot.com/articles/fortnite-passes-20-million-players-big-new-patch-a/1100-6454776/|archive-date=November 8, 2017|access-date=November 8, 2017}}</ref> ब्ल्यूहोलने या हालचालीवर चिंता व्यक्त केली, ''बॅटलग्राउंड्सचा'' क्लोन असल्यामुळे कमी, परंतु अधिक म्हणजे ते ''बॅटलग्राउंड्समधील'' अवास्तविक इंजिनच्या तांत्रिक समर्थनासाठी एपिक गेम्ससोबत काम करत होते आणि त्यामुळे त्यांना काळजी वाटत होती की ''फोर्टनाइट'' नियोजित समाविष्ट करू शकेल. ''बॅटलग्राउंडमध्ये'' ते सोडण्यापूर्वी त्यांच्या बॅटल रॉयल मोडची वैशिष्ट्ये. <ref name="Hall"/> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ibtimes.co.uk/playerunknowns-battlegrounds-team-issues-threat-over-carbon-copy-battle-royale-mode-epic-games-1640468|title=PlayerUnknown's Battlegrounds team issues threat over 'carbon copy' battle royale mode in Epic Games' Fortnite|last=Skipper|first=Ben|date=September 22, 2017|website=[[International Business Times]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922165952/http://www.ibtimes.co.uk/playerunknowns-battlegrounds-team-issues-threat-over-carbon-copy-battle-royale-mode-epic-games-1640468|archive-date=September 22, 2017|access-date=September 22, 2017}}</ref> <ref name="Livingston"/> ''बॅटलग्राउंडच्या'' ', PUBG कॉर्पोरेशनने, जानेवारी 2018 मध्ये दक्षिण कोरियामध्ये एपिकच्या विरोधात ''फोर्टनाइट बॅटल रॉयल'' ''बॅटलग्राउंड्सच्या'' ' उल्लंघन केल्याचा दावा करून खटला दाखल केला . <ref name="bbc">{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-44287860|title=Fortnite sued for 'copying' rival game|date=May 29, 2018|work=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180531053521/http://www.bbc.co.uk/news/technology-44287860|archive-date=May 31, 2018|url-status=live}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-05-29/fortnite-versus-pubg-two-game-giants-are-set-to-battle-in-court|title=Most Popular Game on the Planet Accused of Copyright Violation|last=Nakamura|first=Yuji|last2=Kim|first2=Sam|date=May 29, 2018|website=[[Bloomberg L.P.]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180530034851/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-05-29/fortnite-versus-pubg-two-game-giants-are-set-to-battle-in-court|archive-date=May 30, 2018|access-date=May 29, 2018}}</ref> बाजार निरीक्षकांनी असे भाकीत केले की ब्लूहोल केस जिंकण्याची शक्यता कमी आहे, कारण ''PUBG'' ची मौलिकता न्यायालयात प्रस्थापित करणे कठीण होईल कारण ते स्वतःच ''बॅटल रॉयलमधून'' घेतले गेले आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/tech/2018/06/134_250352.html|title=Can PUBG win legal battle against Epic Games?|date=June 8, 2018|work=[[Korea Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706082637/https://www.koreatimes.co.kr/www/tech/2018/06/134_250352.html|archive-date=July 6, 2018|url-status=live}}</ref> जून 2018 च्या अखेरीस, PUBG ने अज्ञात कारणास्तव खटला बंद केला होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-06-27/pubg-drops-lawsuit-against-creators-of-gaming-phenom-fortnite|title=Copyright Lawsuit Dropped Against Fortnite Creators, Ending Legal Battle|last=Kim|first=Sam|date=June 26, 2018|website=[[Bloomberg L.P.]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627173422/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-06-27/pubg-drops-lawsuit-against-creators-of-gaming-phenom-fortnite|archive-date=June 27, 2018|access-date=June 27, 2018}}</ref> 2018 मध्ये, ''Fortnite Battle Royale ने'' ''बॅटलग्राउंड्सला'' खेळाडूंच्या संख्येत टक्कर दिली <ref>{{स्रोत बातमी|last=Liao|first=Shannon|url=https://www.theverge.com/2018/12/18/18146774/pubg-mobile-players-fortnite|title=PUBG mobile has as many players as Fortnite|date=18 December 2018|work=[[The Verge]]|language=en|access-date=24 May 2020}}</ref> आणि कमाईच्या बाबतीत ते मागे टाकले, <ref name="pcgamesn">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pcgamesn.com/fortnite/fortnite-revenue|title=Fortnite made $126m in February, making more than PUBG for the first time|last=Jones|first=Ali|date=March 22, 2018|website=[[PCGamesN]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323030445/https://www.pcgamesn.com/fortnite/fortnite-revenue|archive-date=March 23, 2018|access-date=March 22, 2018}}</ref> ज्याचे श्रेय त्याचे फ्री-टू-प्ले बिझनेस मॉडेल आणि क्रॉस-प्लॅटफॉर्म सपोर्ट, तसेच कॅज्युअल खेळाडूंसाठी त्याची प्रवेशक्षमता आहे. <ref name="Verge" /> <ref name="Toms">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tomsguide.com/us/why-is-fortnite-so-popular,news-26921.html|title=Why Is Fortnite So Damn Popular — and Will It Last?|last=Andronico|first=Michael|date=April 6, 2018|website=[[Tom's Guide]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180411192449/https://www.tomsguide.com/us/why-is-fortnite-so-popular,news-26921.html|archive-date=April 11, 2018|access-date=April 11, 2018}}</ref> ''बॅटलग्राउंड्सचे'' निर्माते ब्रेंडन ग्रीन यांनी बॅटल रॉयल शैलीमध्ये आणखी वाढ करण्याचे श्रेय दिले. <ref name="Verge">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theverge.com/2018/3/23/17156952/pubg-creator-brendan-greene-epic-games-fortnite-battle-royale-genre-gdc-2018|title=PUBG creator says it's great Fortnite is growing the battle royale genre|last=Statt|first=Nick|date=March 23, 2018|website=[[The Verge (website)|The Verge]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323211703/https://www.theverge.com/2018/3/23/17156952/pubg-creator-brendan-greene-epic-games-fortnite-battle-royale-genre-gdc-2018|archive-date=March 23, 2018|access-date=March 23, 2018}}</ref> ड्रेक, जुजू स्मिथ-शूस्टर आणि ट्रॅव्हिस स्कॉट यांच्यासोबत टायलर "निंजा" ब्लेव्हिन्सच्या प्रवाहानंतर त्याची मुख्य प्रवाहातील प्रसिद्धी आणखी वाढली. <ref name="Engadget">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.engadget.com/2018/03/17/fortnite-battle-royale-record-breaker/|title=The rise and rise (and rise) of 'Fortnite'|last=Brian|first=Matt|date=March 17, 2018|website=[[Engadget]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324041607/https://www.engadget.com/2018/03/17/fortnite-battle-royale-record-breaker/|archive-date=March 24, 2018|access-date=March 23, 2018}}</ref> ज्याने समवर्ती दर्शकसंख्येसाठी ट्विच रेकॉर्ड सेट केला. <ref name="poly_Drak">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.polygon.com/2018/3/15/17123162/drake-ninja-fortnite-stream|title=Drake sets records with his Fortnite: Battle Royale Twitch debut|last=Patrick Gill, Christopher Grant, Ross Miller, and Julia Alexander|date=March 15, 2018|website=Polygon|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180315101436/https://www.polygon.com/2018/3/15/17123162/drake-ninja-fortnite-stream|archive-date=March 15, 2018|access-date=March 19, 2018}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.polygon.com/2018/3/20/17143948/fortnite-ninja-drake-pornhub-yes-really|title=From Drake to porn, everyone wants a piece of Fortnite|last=Kuchera|first=Ben|date=March 20, 2018|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320230606/https://www.polygon.com/2018/3/20/17143948/fortnite-ninja-drake-pornhub-yes-really|archive-date=March 20, 2018|access-date=March 20, 2018}}</ref> जानेवारीमध्ये एकूण 45 दशलक्ष खेळाडू आणि फेब्रुवारीमध्ये 3.4 दशलक्ष समवर्ती खेळाडू जमा झाले. बहुभुजाने त्याला "2018 चा सर्वात मोठा खेळ" आणि "एक अस्सल सांस्कृतिक घटना" असे लेबल केले, <ref name="Polygon">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.polygon.com/fortnite-battle-royale/2018/3/30/17177068/why-is-fortnite-popular|title=Why is Fortnite Battle Royale so wildly popular?|last=Campbell|first=Colin|date=March 30, 2018|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180408060713/https://www.polygon.com/fortnite-battle-royale/2018/3/30/17177068/why-is-fortnite-popular|archive-date=April 8, 2018|access-date=April 11, 2018}}</ref> "NFL खेळाडूंपासून ते प्रसिद्ध अभिनेत्यांपर्यंत सर्वजण" ते खेळत होते, <ref name="Toms" /> [[बॉस्टन रेड सॉक्स|रेड सॉक्स]] खेळाडू झेंडर बोगार्ट्स आणि [[फाउ.से. बायर्न म्युन्शेन|बायर्न म्युनिकच्या]] युवा संघासह खेळातून उत्सव उधार घेणे. <ref name="USA">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ftw.usatoday.com/2018/03/fortnite-is-taking-over-the-sports-world|title=Fortnite is taking over the sports world|last=Schwartz|first=Nick|date=March 31, 2018|website=[[USA Today]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180412082552/https://ftw.usatoday.com/2018/03/fortnite-is-taking-over-the-sports-world|archive-date=April 12, 2018|access-date=April 11, 2018}}</ref> [[आशिया|आशियामध्ये]], तथापि, ''PUBG'' हा सर्वात लोकप्रिय बॅटल रॉयल गेम राहिला आहे. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Camarao|first=Dan|url=https://www.vice.com/en_in/article/k7ea89/pubg-fortnite-mobile-gaming-asia|title=Move Over Fortnite, Asian Gamers Know Why PUBG Is Better|date=27 December 2019|work=Vice|access-date=24 May 2020}}</ref> ''PUBG: Battlegrounds'' च्या यशाने प्रेरित होऊन 2017 मध्ये रिलीज झालेल्या इतर लोकप्रिय बॅटल रॉयल गेममध्ये दोन NetEase शीर्षके, 2022 जुलै रोजी बंद करण्यात आलेला ''सर्व्हायव्हलचे नियम'' आणि Knives ''Out'' हा मोबाइल गेम आणि Garena चा मोबाइल गेम ''फ्री फायर'' यांचा समावेश आहे. 2021 पर्यंत 150 दशलक्ष दैनिक सक्रिय खेळाडू <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://gameworldobserver.com/2021/08/17/garena-free-fire-surpasses-150-million-peak-daily-active-players|title=Mobile battle royale Free Fire surpasses 150 million peak daily active players|last=Obedkov|first=Evgeny|date=2021-08-17|website=Game World Observer|language=en-US|access-date=2022-11-11}}</ref> यापैकी प्रत्येक गेमला 2018 पर्यंत लाखो डाउनलोड मिळाले आहेत, बहुतेक आशियामध्ये. <ref name="NetEase">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rulesofsurvivalgame.com|title=Rules of Survival|publisher=[[NetEase]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030024643/http://www.rulesofsurvivalgame.com/|archive-date=October 30, 2018|access-date=2019-04-15}}</ref> <ref name="gamasutra">{{स्रोत बातमी|url=http://www.gamasutra.com/view/pressreleases/326197/NetEase_Games_Knives_Out_battlefield_is_spreading_to_PlayStation_4.php|title=NetEase Games' Knives Out battlefield is spreading to PlayStation 4|date=September 11, 2018|work=[[Gamasutra]]|access-date=October 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181026222633/http://www.gamasutra.com/view/pressreleases/326197/NetEase_Games_Knives_Out_battlefield_is_spreading_to_PlayStation_4.php|archive-date=October 26, 2018|url-status=live}}</ref> <ref name="sensortower">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://s3.amazonaws.com/sensortower-itunes/Quarterly+Reports/Sensor-Tower-Q4-2018-Data-Digest.pdf|title=Q4 and Full Year 2018: Store Intelligence Data Digest|date=January 16, 2019|website=Sensor Tower|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190210221540/https://s3.amazonaws.com/sensortower-itunes/Quarterly+Reports/Sensor-Tower-Q4-2018-Data-Digest.pdf|archive-date=February 10, 2019|access-date=January 19, 2019}}</ref> === मुख्य प्रवाहातील लोकप्रियता (2018-सध्या) === ''बॅटलग्राउंड्स'' आणि ''फोर्टनाइटच्या'' यशाने, बॅटल रॉयल शैलीचा मोठ्या प्रमाणात विस्तार झाला. प्रमुख प्रकाशकांनी, [53] इलेक्ट्रॉनिक आर्ट्स <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamespot.com/articles/ea-responds-to-pubgs-massive-success-teases-new-an/1100-6456453/|title=EA Responds To PUBG's Massive Success, Teases "New And Innovative" Modes For Its Own Games|last=Makuch|first=Eddie|date=January 30, 2018|website=[[GameSpot]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518055051/https://www.gamespot.com/articles/ea-responds-to-pubgs-massive-success-teases-new-an/1100-6456453/|archive-date=May 18, 2018|access-date=May 17, 2018}}</ref> अ‍ॅक्टिव्हिजन, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://variety.com/2018/gaming/news/activision-blizzard-battle-royale-1202799186/|title=Activision Blizzard Not Worried About 'Fortnite' Competition|last=Fogel|first=Stefanie|date=May 4, 2018|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517090407/http://variety.com/2018/gaming/news/activision-blizzard-battle-royale-1202799186/|archive-date=May 17, 2018|access-date=May 17, 2018}}</ref> आणि युबिसॉफ्ट <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamespot.com/articles/ubisoft-responds-to-fortnites-massive-popularity-t/1100-6459040/|title=Ubisoft Responds To Fortnite's Massive Popularity, Teases It May Follow The Trend|last=Makuch|first=Eddie|date=May 17, 2018|website=[[GameSpot]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518033245/https://www.gamespot.com/articles/ubisoft-responds-to-fortnites-massive-popularity-t/1100-6459040/|archive-date=May 18, 2018|access-date=May 17, 2018}}</ref> यांनी त्यांच्या भविष्यातील योजनांवर आणि संपूर्ण उद्योगावर वाढत्या शैलीचा प्रभाव मान्य केला. अ‍ॅक्टिव्हिजनच्या ''कॉल ऑफ ड्यूटी'' मालिकेमध्ये EA च्या ''बॅटलफील्ड V'' प्रमाणेच 2018 च्या हप्त्यामध्ये ब्लॅकआउट नावाचा बॅटल रॉयल मोड, ''कॉल ऑफ ड्यूटी: ब्लॅक ऑप्स 4'', <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamespot.com/articles/call-of-duty-black-ops-4-has-a-battle-royale-mode/1100-6459017/|title=Call Of Duty: Black Ops 4 Has A Battle Royale Mode|last=Knezevic|first=Kevin|date=May 17, 2018|website=GameSpot|language=en-US|access-date=May 17, 2018}}</ref> वैशिष्ट्यीकृत आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamespot.com/articles/battlefield-5-battle-royale-mode-dice-discusses-ho/1100-6459565/|title=Battlefield 5 Battle Royale Mode: DICE Discusses How It Happened|last=Makuch|first=Eddie|date=June 11, 2018|website=[[GameSpot]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610091712/https://www.gamespot.com/articles/battlefield-5-battle-royale-mode-dice-discusses-ho/1100-6459565/|archive-date=June 10, 2018|access-date=June 11, 2018}}</ref> इतर प्रस्थापित गेमने अपडेट्समध्ये बॅटल रोयाल-प्रेरित गेम मोड जोडले, जसे की ''ग्रँड थेफ्ट ऑटो ऑनलाइन'', <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pcgamer.com/gta-online-gets-a-pubg-style-battle-royale-mode-in-the-smugglers-run-update/|title=GTA Online gets a PUBG-style Battle Royale mode in the Smuggler's Run update|last=Chalk|first=Andy|date=August 29, 2017|website=[[PC Gamer]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913043922/http://www.pcgamer.com/gta-online-gets-a-pubg-style-battle-royale-mode-in-the-smugglers-run-update/|archive-date=September 13, 2017|access-date=September 12, 2017}}</ref> ''पॅलाडिन्स'', <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pcgamer.com/hi-rez-president-explains-why-battlegrounds-name-was-chosen-for-paladins-new-mode/|title=Hi-Rez president explains why 'Battlegrounds' name was chosen for Paladins' new mode|last=Donnelly|first=Joe|date=January 5, 2018|website=[[PC Gamer]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105233645/http://www.pcgamer.com/hi-rez-president-explains-why-battlegrounds-name-was-chosen-for-paladins-new-mode/|archive-date=January 5, 2018|access-date=January 5, 2018}}</ref> ''डोटा २'', <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ign.com/articles/2018/05/08/dota-2-is-getting-a-battle-royale-game-mode|title=Dota 2 Is Getting a Battle Royale Game Mode|last=Stewart|first=Sam|date=May 8, 2018|website=IGN|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509023603/http://www.ign.com/articles/2018/05/08/dota-2-is-getting-a-battle-royale-game-mode|archive-date=May 9, 2018|access-date=May 9, 2018}}</ref> ''बॅटलराईट'', <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pcgamer.com/moba-brawler-battlerite-is-getting-a-battle-royale-mode/|title=MOBA brawler Battlerite is getting a battle royale mode|last=Wood|first=Austin|date=May 3, 2018|website=PC Gamer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510115244/https://www.pcgamer.com/moba-brawler-battlerite-is-getting-a-battle-royale-mode/|archive-date=May 10, 2018|access-date=May 9, 2018}}</ref> आणि ''काउंटर-स्ट्राइक: ग्लोबल आक्षेपार्ह'' . <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamesindustry.biz/articles/2018-12-06-counter-strike-global-offensive-goes-free-to-play|title=Counter-Strike: Global Offensive goes free-to-play|last=Valentine|first=Rebekah|date=December 6, 2018|website=[[GamesIndustry.biz]]|access-date=December 6, 2018}}</ref> फेब्रुवारी 2019 मध्ये, EA ने फ्री-टू-प्ले ''Apex Legends'' रिलीज केले, ज्याने एका महिन्यात 50 दशलक्ष खेळाडूंची खाती ओलांडली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pushsquare.com/news/2019/03/apex_legends_reaches_50_million_players_in_its_first_month|title=Apex Legends Reaches 50 Million Players In Its First Month|last=Tailby|first=Stephen|date=March 4, 2019|website=Push Square|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190304142048/http://www.pushsquare.com/news/2019/03/apex_legends_reaches_50_million_players_in_its_first_month|archive-date=March 4, 2019|access-date=March 4, 2019}}</ref> ''कॉल ऑफ ड्यूटी'' फ्रँचायझीमधील दुसरा मुख्य बॅटल रॉयल हप्ता, ''कॉल ऑफ ड्यूटी: वॉरझोन ,'' ''कॉल ऑफ ड्यूटी: मॉडर्न वॉरफेअर'' व्हिडिओ गेमचा एक भाग म्हणून मार्च 2020 मध्ये रिलीज झाला होता परंतु तो खरेदी करण्याची आवश्यकता नाही; <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pcgamesn.com/call-of-duty-warzone/free-to-play|title=Call of Duty: Warzone confirmed as a standalone, free-to-play battle royale|website=PCGamesN|language=en-GB|access-date=2020-04-21}}</ref> रिलीझच्या पहिल्या महिन्यात गेमने ५० दशलक्षाहून अधिक खेळाडूंना गाठले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.polygon.com/2020/4/10/21216734/call-of-duty-warzone-50-million-player-count|title=Call of Duty: Warzone hits 50M players in first month|last=McWhertor|first=Michael|date=2020-04-10|website=Polygon|language=en|access-date=2020-04-21}}</ref> बॅटल रॉयलचा दृष्टिकोन सामान्यतः शूटर गेमशी संबंधित नसलेल्या शैलीतील गेममध्ये देखील वापरला गेला आहे. ''Tetris 99'' हा [[निन्टेन्डो|Nintendo]] द्वारे Nintendo Switch साठी जारी केलेला 2019 चा गेम आहे ज्यामध्ये 99 खेळाडू एकाच वेळी ''Tetris'' च्या गेममध्ये भाग घेतात. शेवटचा खेळाडू उभा राहण्याचा प्रयत्न करून, खेळाडू पूर्ण केलेल्या प्रत्येक ओळीसाठी इतर खेळाडूंवर "हल्ला" करू शकतात. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theverge.com/2019/2/13/18224020/tetris-99-battle-royale-nintendo-switch-fortnite|title=Tetris is now a battle royale game with Tetris 99|last=Alexander|first=Julia|date=February 13, 2019|website=[[The Verge]]|access-date=February 13, 2019}}</ref> ''Tetris 99'' ने सुपर मारिओ ब्रदर्स 35, ''Pac-Man 99 ,'' <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://arstechnica.com/gaming/2021/04/nintendo-switch-continues-the-retro-battle-royale-trend-with-pac-man-99/|title=99 Pac-Men enter, one Pac-Man leaves in new Switch freebie Pac-Man 99|last=Mackovich|first=Sam|date=April 7, 2021|website=[[Ars Technica]]|access-date=April 15, 2021}}</ref> आणि F-Zero 99 या स्विच गेम्ससाठी टेम्पलेट म्हणून काम केले. ब्लिझार्ड एंटरटेनमेंटने त्याच्या डिजिटल कार्ड गेम ''हर्थस्टोनमध्ये'' बॅटल रॉयल-प्रेरित "बॅटलग्राउंड्स" मोड जोडला, जिथे आठ खेळाडू नवीन कार्ड्स तयार करण्याच्या अनेक फेऱ्यांद्वारे इतरांवर विजय मिळवण्यासाठी आणि एक-एक इव्हेंटमध्ये लढतात. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamasutra.com/view/news/353607/Why_the_Hearthstone_devs_wanted_to_make_an_auto_battler.php|title=Why the Hearthstone devs wanted to make an auto battler|last=Francis|first=Bryant|date=November 11, 2019|website=[[Gamasutra]]|access-date=December 11, 2019}}</ref> प्लेग्राउंड गेम्समधील ''फोर्झा होरायझन 4 या'' रेसिंग गेममध्ये "द एलिमिनेटर" नावाचा बॅटल रॉयल मोड जोडला गेला आहे जेथे सर्व खेळाडू एकाच कारने सुरुवात करतात, परंतु इतर खेळाडूंना हरवून आणि नकाशाभोवती "थेंब" शोधून अपग्रेड मिळवू शकतात; <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.eurogamer.net/articles/2019-12-11-forza-horizon-4-is-getting-a-battle-royale-mode-called-the-eliminator|title=Forza Horizon 4 is getting a battle royale mode called The Eliminator|last=Wales|first=Matt|date=December 11, 2019|website=[[Eurogamer]]|access-date=December 11, 2019}}</ref> मायक्रोसॉफ्टने २०२१ मध्ये सांगितले की हा गेममधील सर्वात लोकप्रिय मल्टीप्लेयर मोड आहे. <ref name="carey20211109">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.trueachievements.com/n47663/forza-horizon-5-revamped-multiplayer|title=Forza Horizon 5 devs talk multiplayer, social gaming, and how to win The Eliminator|last=Carey|first=Sean|date=2021-11-09|website=TrueAchievements|language=en|access-date=2021-11-14}}</ref> ''बॅबल रॉयल'' हा फ्रँक लँट्झने विकसित केलेला गेम आहे जो ''स्क्रॅबलचा'' वापर शब्द-आधारित बॅटल रॉयल गेमसाठी आधार म्हणून करतो. <ref name="polygon">{{स्रोत बातमी|last=Carpenter|first=Nicole|url=https://www.polygon.com/22839555/battle-babble-royale-scrabble-steam|title=A battle royale where you fight to the death with words, not bullets|date=December 16, 2021|work=[[Polygon (website)|Polygon]]|access-date=December 18, 2021}}</ref> डिसेंबर २०१९ पर्यंत डझनभर बॅटल रॉयल गेम डेब्यू झाले आहेत परंतु, MOBA प्रकाराप्रमाणेच, एकाच वेळी फक्त दोन किंवा तीन शीर्षकांनी मुख्य प्रवाहात लोकप्रियता राखली आहे. इतर गेम आणि बॅटल रॉयल मोड त्यांच्या समवर्ती खेळाडूंची संख्या कमी होण्यापूर्वी आणि खेळाडू फोर्टनाइट किंवा बॅटलग्राउंडवर परत येण्यापूर्वी काही काळ लोकप्रिय झाले होते; Apex Legends हा वर्षातील एकमेव नवीन यशस्वी बॅटल रॉयल गेम होता. इतर मल्टीप्लेयर-केवळ खेळांच्या विरुद्ध, सामान्यत: बॅटल रॉयल गेममध्ये मोठ्या संख्येने सहभागी असलेल्या खेळाडूंना वाजवी वेळेत मॅचमेकिंगसाठी मोठ्या प्रमाणात समवर्ती खेळाडू आधार आवश्यक असतो. झेवियंट स्टुडिओ द्वारे द कुलिंग, 2016 मध्ये लवकर ऍक्सेसमध्ये रिलीझ करण्यात आले होते आणि 16 खेळाडूंसाठी स्ट्रीमिंग-फ्रेंडली बॅटल रॉयल मोड म्हणून डिझाइन केले होते. तथापि, बॅटलग्राउंड्सच्या रिलीझनंतर, द कुलिंगने आपला बराचसा खेळाडूंचा आधार गमावला आणि गेमची पूर्ण आवृत्ती जारी केल्यानंतर काही महिन्यांनी, झेवियंटने जाहीर केले की ते इतर प्रकल्पांवर जाण्यासाठी पुढील विकास संपवत आहेत. बॉस की प्रॉडक्शनद्वारे रॅडिकल हाइट्स एप्रिल 2018 मध्ये लाँच करण्यात आली होती परंतु दोन आठवड्यांच्या आत 80% प्लेयर बेस गमावला होता. आउटपोस्ट गेम्सने डिसेंबर २०१७ मध्ये रिलीज केलेला बॅटल रोयाल गेम SOS, मे 2018 पर्यंत त्याच्या खेळाडूंची संख्या दुहेरी अंकांमध्ये घसरली होती, ज्यामुळे आउटपोस्टने नोव्हेंबर 2018 पर्यंत गेम बंद करण्याची घोषणा केली होती. 2018 मध्ये E3 येथे अनेक मोठ्या बॅटल रोयाल घोषणा झाल्या , फक्त फॉलआउट 76 चा बॅटल रॉयल मोड 2019 मध्ये ट्रेड शोमध्ये दिसला. चिनी सरकारने ऑडिओ आणि व्हिडिओ आणि अंक प्रकाशन असोसिएशनद्वारे ऑक्टोबर 2017 मध्ये सांगितले की ते आपल्या नागरिकांना बॅटल रॉयल गेम खेळण्यापासून परावृत्त करेल कारण त्यांना ते खूप हिंसक वाटतात, जे " [[समाजवाद|समाजवादाच्या]] मूल्यांपासून विचलित होते आणि तरुणांसाठी हानिकारक मानले जाते. ग्राहक", ''ब्लूमबर्ग'' द्वारे भाषांतरित केल्याप्रमाणे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-10-30/world-s-hottest-pc-game-could-be-banned-in-china-due-to-violence|title=World's Hottest PC Game Could Get Locked Out of China|last=Chen|first=Lulu Yilun|date=October 29, 2017|website=[[Bloomberg Businessweek]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171030091807/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-10-30/world-s-hottest-pc-game-could-be-banned-in-china-due-to-violence|archive-date=October 30, 2017|access-date=October 31, 2017}}</ref> पश्चिमेकडील गेमिंग प्रकाशनांनी असा अंदाज लावला आहे की यामुळे देशात युद्ध रॉयल प्रकाशित करणे कठीण किंवा अशक्य होईल. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pcgamesn.com/playerunknown-battlegrounds/pubg-china|title=The Chinese government is discouraging the development of battle royale games|last=Jones|first=Ali|date=October 30, 2017|website=[[PCGamesN]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171030185708/https://www.pcgamesn.com/playerunknown-battlegrounds/pubg-china|archive-date=October 30, 2017|access-date=October 30, 2017}}</ref> नोव्हेंबर 2017 मध्ये, PUBG कॉर्पोरेशनने चीनमध्ये गेम प्रकाशित करण्यासाठी Tencent सोबत भागीदारीची घोषणा केली, "चिनी नियम आणि सेन्सॉरचे समाधान करण्यासाठी "ते समाजवादी मूलभूत मूल्ये, चीनी पारंपारिक संस्कृती आणि नैतिक नियमांशी सहमत आहेत याची खात्री करण्यासाठी" गेममध्ये काही बदल केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gamesindustry.biz/articles/2017-11-22-tencent-to-publish-playerunknowns-battlegrounds-in-china|title=Tencent to publish PlayerUnknown's Battlegrounds in China|last=Handrahan|first=Matthew|date=November 22, 2017|website=[[GamesIndustry.biz]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044018/http://www.gamesindustry.biz/articles/2017-11-22-tencent-to-publish-playerunknowns-battlegrounds-in-china|archive-date=December 1, 2017|access-date=November 22, 2017}}</ref> <ref>{{Citation|title=PlayerUnknown's Battlegrounds has been approved in China, with a few changes|accessdate=November 22, 2017|archivedate=November 22, 2017}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.reuters.com/article/us-china-tencent-videogames/tencent-to-bring-worlds-hottest-video-game-to-china-promises-socialist-values-idUSKBN1DM192?feedType=RSS&feedName=technologyNews|title=Tencent to bring world's hottest video game to China, promises socialist values|date=November 22, 2017|work=[[Reuters]]|access-date=December 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216034938/https://www.reuters.com/article/us-china-tencent-videogames/tencent-to-bring-worlds-hottest-video-game-to-china-promises-socialist-values-idUSKBN1DM192?feedType=RSS&feedName=technologyNews|archive-date=December 16, 2017|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> तथापि, 2018 च्या मध्यात, चीनी सरकारने चीनमध्ये प्रकाशित होणाऱ्या गेमचे पुनरावलोकन आणि वर्गीकरण कसे केले आणि डिसेंबर 2018 पर्यंत, नवीन ऑनलाइन नीतिमत्ता पुनरावलोकन समिती स्थापन केल्यानंतर, ''फोर्टनाइट'' आणि ''PUBG'' यासह अनेक बॅटल रॉयल शीर्षके सुधारली., निषिद्ध म्हणून सूचीबद्ध केले होते किंवा खेळातून मागे घेणे आवश्यक आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pcgamesn.com/fortnite/fortnite-china-ban|title=Fortnite, PUBG, and Paladins have reportedly been banned by the Chinese government|last=Jones|first=Ali|date=December 11, 2018|website=[[PCGamesN]]|access-date=December 11, 2018}}</ref> PUBG कॉर्पोरेशन Tencent सोबत चीनी रिलीजवर काम करत असताना, चीनमध्ये ''बॅटलग्राउंड्सचे'' अनेक क्लोन रिलीज करण्यात आले आणि "चिकन इटिंग गेम" नावाचा एक नवीन प्रकार तयार केला, ज्याचे नाव ''बॅटलग्राउंड्समध्ये'' उभ्या असलेल्या शेवटच्या खेळाडूच्या अभिनंदनाच्या ओळीवर आधारित आहे, " ''विजेता विजेता चिकन डिनर!'' " <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gamasutra.com/view/news/310581/Inside_the_PUBGfueled_rise_of_chicken_eating_games_in_China.php|title=Inside the PUBG-fueled rise of 'chicken eating games' in China|last=Wawro|first=Alex|date=November 28, 2017|website=[[Gamasutra]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227122651/https://www.gamasutra.com/view/news/310581/Inside_the_PUBGfueled_rise_of_chicken_eating_games_in_China.php|archive-date=December 27, 2017|access-date=December 18, 2017}}</ref> == प्रभाव == बॅटल रॉयल<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sigmabattleroyale.com/|title=Download Sigma Game APK Latest Version 2.0 [Sigma APK 2.0] 🔥|website=Sigma Apk 2.0|language=en-US|url-status=live|access-date=2023-12-13}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> शैलीची जलद वाढ आणि यश अनेक घटकांना कारणीभूत आहे, ज्यामध्ये सर्व खेळाडू एकाच असुरक्षित अवस्थेत सुरू करतात आणि खेळाडूंसाठी कोणताही आंतरिक फायदा काढून टाकतात आणि प्रेक्षक एस्पोर्ट म्हणून योग्य आहेत. <ref name="wired maslow" /> ''फोर्टनाइट बॅटल रॉयल'' यासारख्या विशिष्ट गेमच्या व्यवसाय मॉडेलसह इतर घटक संगणक, कन्सोल आणि मोबाइल डिव्हाइसवर विनामूल्य आणि उपलब्ध आहेत. <ref>{{Cite magazine|last=Paumgarten|first=Nick|date=May 15, 2018|title=How Fortnite Captured Teens' Hearts and Minds|url=https://www.newyorker.com/magazine/2018/05/21/how-fortnite-captured-teens-hearts-and-minds|magazine=[[The New Yorker]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180515040304/https://www.newyorker.com/magazine/2018/05/21/how-fortnite-captured-teens-hearts-and-minds|archive-date=May 15, 2018|access-date=May 15, 2018}}</ref> युटा युनिव्हर्सिटीचे प्राध्यापक असेही मानतात की बॅटल रॉयल गेम्स हे मास्लोच्या गरजांच्या पदानुक्रमाचे घटक ओळखतात, भूतकाळातील व्हिडिओ गेमपेक्षा मानवी प्रेरणांचे वर्णन करणारी योजना. मॅस्लोच्या पदानुक्रमाचे सर्वात खालचे स्तर, शारीरिक आणि सुरक्षितता, लढाई रॉयल्सच्या जगण्याच्या घटकांद्वारे पूर्ण केले जातात, प्रेम/स्वतःचे आणि आदराचे स्तर हे बॅटल रॉयल अपरिहार्यपणे एक सामाजिक आणि स्पर्धात्मक खेळ असण्याचा परिणाम आहे आणि स्वतःचा अंतिम स्तर आहे. -वास्तविकिकरण गेममध्ये वारंवार जिंकण्यासाठी कुशल बनण्यापासून येते. <ref name="wired maslow">{{Cite magazine|last=Melrose|first=Carter|date=June 14, 2018|title=WHY BATTLE ROYALE GAMES LIKE FORTNITE ARE EVERYWHERE (IT'S NOT JUST MONEY)|url=https://www.wired.com/story/fortnite-battlefield-rise-of-battle-royale/|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615011914/https://www.wired.com/story/fortnite-battlefield-rise-of-battle-royale/|archive-date=June 15, 2018|access-date=June 14, 2018}}</ref> ''बिझनेस इनसाइडरने'' असा अंदाज वर्तवला आहे की बॅटल रॉयल गेम्स केवळ 2018 मध्ये {{USD|2 billion}} अधिक कमावतील आणि 2019 च्या अखेरीस एकूण {{USD|20 billion}} उत्पन्न करतील <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ign.com/articles/2018/07/20/analysts-predict-battle-royale-games-could-make-20-billion-next-year|title=Analysts Predict Battle Royale Games Could Make $20 Billion Next Year|last=Wade|first=Jessie|date=July 20, 2018|website=[[IGN]]|access-date=July 20, 2018}}</ref> सुपरडेटा रिसर्चने अहवाल दिला की, 2018 मध्ये, तीन सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या बॅटल रॉयल गेम्स ( ''फोर्टनाइट'', ''PUBG'' आणि ''कॉल ऑफ ड्यूटी: ब्लॅक ऑप्स 4'' ) ने त्या वर्षी एकत्रित डिजिटल कमाईत जवळपास {{USD|4 billion}} व्युत्पन्न केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.superdataresearch.com/market-data/market-brief-year-in-review/|title=Market Brief {{ndash}} 2018 Digital Games & Interactive Entertainment Industry Year In Review|website=SuperData Research|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190121010757/https://www.superdataresearch.com/market-data/market-brief-year-in-review/|archive-date=January 21, 2019|access-date=January 19, 2019}}</ref> सुपरडेटा रिसर्चने नोंदवले आहे की 2020 मधील शीर्ष चार सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या बॅटल रॉयल गेम्स ( ''PUBG Mobile'', ''Garena Free Fire'', ''Call of Duty: Warzone'' आणि ''Fortnite'' ) ने त्या वर्षी एकत्रित डिजिटल कमाईत जगभरात {{USD|7 billion}} पेक्षा जास्त कमाई केली. <ref name="SuperData2020">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.superdataresearch.com/blog/2020-year-in-review|title=Games and interactive media earnings rose 12% to $139.9B in 2020|date=6 January 2021|website=[[SuperData Research]]|publisher=[[Nielsen Company]]|url-access=registration|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210106144257/https://www.superdataresearch.com/blog/2020-year-in-review|archive-date=January 6, 2021|access-date=6 January 2021}}</ref> ''Fortnite ने'' 2019 पर्यंत जगभरात {{USD|9 billion}} पेक्षा जास्त कमाई केली, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theverge.com/2021/5/3/22417447/fortnite-revenue-9-billion-epic-games-apple-antitrust-case|title=Fortnite made more than $9 billion in revenue in its first two years|last=Clark|first=Mitchell|date=May 3, 2021|website=[[The Verge]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503180540/https://www.theverge.com/2021/5/3/22417447/fortnite-revenue-9-billion-epic-games-apple-antitrust-case|archive-date=May 3, 2021|access-date=May 3, 2021}}</ref> तर ''PUBG Mobile ने'' 2022 च्या सुरुवातीस {{USD|8 billion}} पेक्षा जास्त कमाई केली <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://sensortower.com/blog/pubg-mobile-8-billion-revenue|title=PUBG Mobile Shoots Past $8 Billion in Lifetime Revenue|date=May 2022|work=Sensor Tower|access-date=15 May 2022}}</ref> सेन्सर टॉवरने अहवाल दिला की 2018 मधील टॉप तीन सर्वाधिक डाउनलोड केलेले मोबाइल बॅटल रोयाल गेम्स ( ''PUBG Mobile'', ''Garena Free Fire'' आणि ''Fortnite'' ) यांना 500 हून अधिक मिळाले.{{Spaces}}त्या वर्षी एकत्रित दशलक्ष डाउनलोड. <ref name="sensortower"/> {{As of|2020}} </link></link> , सर्वाधिक खेळल्या जाणाऱ्या बॅटल रॉयल गेममध्ये 600 सह ''PUBG मोबाईलचा'' समावेश आहे{{Spaces}}दशलक्ष खेळाडू, <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://in.ign.com/playerunknowns-battlegrounds-mobile/142341/news/pubg-mobile-gets-600-million-downloads|title=PUBG Mobile Gets 600 Million Downloads|date=3 December 2019|work=[[IGN]]|access-date=20 March 2020}}</ref> ''फोर्टनाइट'' 350 सह{{Spaces}}दशलक्ष खेळाडू, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theverge.com/2020/5/6/21249497/fortnite-350-million-registered-players-hours-played-april|title=Fortnite is now one of the biggest games ever with 350 million players|last=Statt|first=Nick|date=May 6, 2020|website=[[The Verge]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506180958/https://www.theverge.com/2020/5/6/21249497/fortnite-350-million-registered-players-hours-played-april|archive-date=May 6, 2020|access-date=May 6, 2020}}</ref> NetEase चा मोबाईल गेम ''Knives Out'' with 250 पेक्षा जास्त{{Spaces}}दशलक्ष खेळाडू, <ref name="gamasutra"/> ''जगण्याचे नियम'' 230 सह{{Spaces}}दशलक्ष खेळाडू, <ref name="NetEase"/> आणि १८० हून अधिक ''गारेना फ्री फायर''{{Spaces}}दशलक्ष खेळाडू. <ref name="sensortower" /> टर्टल बीच कॉर्पोरेशन, हेडफोन्स आणि गेमिंगसाठी मायक्रोफोन्सचे निर्माते, 2017 मधील त्याच तिमाहीच्या तुलनेत 2018 च्या दुसऱ्या तिमाहीत निव्वळ उत्पन्नात 200% पेक्षा जास्त वाढ नोंदवली, ज्याचे श्रेय त्यांनी बॅटल रॉयल शैलीच्या लोकप्रियतेला दिले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gamasutra.com/view/news/323907/The_battle_royale_boom_helped_Turtle_Beach_achieve_a_record_quarter.php|title=The battle royale boom helped Turtle Beach achieve a record quarter|last=McAloon|first=Alissa|date=August 7, 2018|website=[[Gamasutra]]|access-date=August 7, 2018}}</ref> 2022 मध्ये जपानी विद्यार्थ्यांवर आयोजित केलेल्या अभ्यासात जे नियमितपणे ऑनलाइन गेम खेळतात, बॅटल रॉयल गेमप्लेचा गेमिंग व्यसन आणि कमी यशाची भावना यांच्याशी सांख्यिकीयदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण संबंध असल्याचे दिसून आले. अभ्यासाने असेही सुचवले आहे की बॅटल रॉयल शैलीला इतर एस्पोर्ट्स शैलींपेक्षा अधिक लक्ष देणे आवश्यक आहे, विशेषतः आक्रमक भावनांसह त्याच्या दुव्याच्या बाबतीत. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Ohno|first=Shiroh|date=2022|title=The Link Between Battle Royale Games and Aggressive Feelings, Addiction, and Sense of Underachievement: Exploring eSports-Related Genres|url=https://link.springer.com/10.1007/s11469-021-00488-0|journal=International Journal of Mental Health and Addiction|language=en|volume=20|issue=3|pages=1873–1881|doi=10.1007/s11469-021-00488-0|issn=1557-1874}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * बॅटल रॉयल गेम्सची यादी == संदर्भ == {{संदर्भयादी}}{{Video game genre}} [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] hqqf4n7brxlid1w4lqfbm1jutyecj1a 0 343792 2682435 2645016 2026-05-03T09:30:50Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682435 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''सीमा पहवा''' (पूर्वाश्रमीच्या '''भार्गव'''; जन्म १० फेब्रुवारी १९६२) ह्या एक भारतीय अभिनेत्री आणि दिग्दर्शक आहे ज्या चित्रपट आणि टेलिव्हिजनमधील विनोदी पात्रांसाठी ओळखल्या जातात. त्यांना [[फिल्मफेअर पुरस्कार]] आणि [[फिल्मफेअर ओटीटी पुरस्कार|फिल्मफेअर ओटीटी पुरस्कारासह]] अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. [[दूरदर्शन|दूरदर्शनच्या]] लोकप्रिय मालिका ''[[हम लोग (मालिका)|हम लोग]]'' (१९८४-८५) मधील "बडकी"च्या भूमिकेमुळे त्या प्रसिद्ध झाल्या. एक थिएटर अभिनेत्री म्हणून, [[दिल्ली]] -आधारित थिएटर ग्रुप "संभव"मध्ये त्यांनी काम केले. चित्रपट व टेलिव्हिजनमध्ये काम करण्यासाठी त्या १९९४ मध्ये मुंबईला स्थानांतरित झाल्या.<ref name="exp2">{{cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/sister-act/505763/|title=Sister Act|author=Alaka Sahani|date=23 August 2009|work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]|access-date=26 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Leisure/TydkBml6gQ5uBavnKIotsI/The-Mint-Planner-07-August-2015.html|title=The Mint Planner|date=7 August 2015|access-date=26 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dailypioneer.com/vivacity/culinary-act.html|title=Culinary act|author=Karan Bhardwaj|date=15 April 2014|work=The Pioneer|access-date=26 January 2016}}{{मृत दुवा|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>- त्यांनी ''रामप्रसाद की तेहरवी'' (२०२१) या चित्रपटासोबत दिग्दर्शनात पदार्पण केले, आणि [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पदार्पण पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट पदार्पण दिग्दर्शकाचा फिल्मफेअर पुरस्कार]] जिंकला. == कारकिर्द == [[दूरदर्शन|दूरदर्शनच्या]] लोकप्रिय हिंदी मालिका ''[[हम लोग (मालिका)|हम लोग]]'' (१९८४-८५) मधील गुणवंती उर्फ "बडकी"च्या समाजसेवीकेच्या भूमिकेमुळे पाहवा प्रसिद्ध झाली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.telegraphindia.com/1080706/jsp/7days/story_9510833.jsp|title=The soap that gripped the nation|date=6 July 2008|work=[[The Telegraph (India)]]|access-date=16 November 2010|archive-url=https://archive.today/20120911222714/http://www.telegraphindia.com/1080706/jsp/7days/story_9510833.jsp|archive-date=11 September 2012|url-status=dead}}</ref> त्यांना आधी एक छोटी भूमिका देण्यात आली होती जी त्यांनी नाकारली. दिग्दर्शक पी कुमार वासुदेव यांनी त्यांना नंतर प्रमुख भूमिका दिली जी त्यांनी स्वीकारली.<ref name="mid">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/articles/manoj-pahwa-and-family-on-theatre-bhisham-sahni-and-more/16439194|title=Manoj Pahwa and family on theatre, Bhisham Sahni and more|last=Chandrima Pal|date=9 August 2015|website=Mid Day|access-date=27 January 2016}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/tv/hum-log-revisiting-that-80-s-show/story-u4gx5IBZV3kuez0bI3q07K.html|title=Hum Log: Revisiting that 80's show|last=Saxena|first=Poonam|date=Jul 22, 2014|url-status=live|access-date=४ फेब्रुवारी २०२४}}</ref> [[झी टीव्ही|झी टीव्हीवरील]] ''हिप हिप हुर्रे'' (१९९८-२००१) या मालिकेतील तिच्या भूमिकेसाठी देखील ती खूप लोकप्रिय होती, जिथे तिने मजहरच्या एका आईची भूमिका केली होती. त्यानंतर, त्यांनी [[एकता कपूर|एकता कपूरच्या]] लोकप्रिय [[झी टीव्ही]]<nowiki/>वरील मालिका, ''कसम से'' (२००६ ते २००९) मध्ये बिल्लो मावशीची भूमिका केली. हे पात्र तिच्या पुतण्या आणि त्याची पत्नी बनी वालिया जे प्रमुख कलाकार होते यांच्याबद्दल अतिशय प्रेमळ आहे असे दर्शविले आहे. <ref name="exp">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/sister-act/505763/|title=Sister Act|last=Alaka Sahani|date=23 August 2009|website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]|access-date=26 January 2016}}</ref> २०१४ मध्ये, त्यांनी भीष्म साहनी यांच्या मध्यमवर्गीय व्यंगचित्र ''साग मीटच्या'' अनुभवात्मक नाट्यप्रदर्शनासाठी प्रशंसा मिळवली, जिथे त्यांनी नाटकात स्वयंपाक देखील केला आणि प्रेक्षकांना ते जेवण दिले गेले.<ref name="mid"/> २०१५ च्या [[स्क्रीन पुरस्कार|स्क्रीन पुरस्कारमध्ये]] ''आँखो देखी'' (२०१३) या चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचा पुरस्कार त्यांनी व [[तबू|तबूने]] (''हैदर'' चित्रपट'')'' एकत्रित जिंकला. हा चित्रपट [[रजत कपूर|रजत कपूरयांनी]] लिहिला व दिग्दर्शीत केला होता.<ref name="auto">{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/21st-screen-awards-full-winners-list/|title=Winners of 21st Annual Star Screen Awards 2014|date=January 15, 2015|publisher=Indian Express|access-date=March 3, 2018}}</ref> २०२० मध्ये, ''चिंटू का बर्थडे'' मध्ये नानीची भूमिका केली, ज्याने त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचा (वेब ओरिजनल) [[फिल्मफेअर ओटीटी पुरस्कार]] जिंकला.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/news/flyx-filmfare-ott-awards-2020-winners-so-far/articleshow/79812177.cms|title=Flyx Filmfare OTT Awards 2020: Complete winners' list|date=19 December 2020|newspaper=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2022-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101163542/https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/news/flyx-filmfare-ott-awards-2020-winners-so-far/articleshow/79812177.cms|archive-date=1 January 2021|url-status=live}}</ref> ६३ व्या फिल्मफेअर पुरस्कारांमध्ये, त्यांना ''बरेली की बर्फी'' आणि ''शुभ मंगल सावधान'' (२०१७) या दोन्ही चित्रपटांसाठी [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीच्या फिल्मफेअर पुरस्कारासाठी]] नामांकन मिळाले होते. २०१९ च्या ''बाला'' चिट्रपटामधील भूमिकेसाठी ६५ व्या फिल्मफेअर पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीच्या फिल्मफेअर पुरस्कारासाठी त्यांना तिसरे नामांकन मिळाले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2020/nominations|title=Filmfare Awards 2020 Nominations {{!}} 65th Filmfare Awards 2020|website=filmfare.com|language=en|access-date=18 February 2020}}</ref> २०१९ मध्ये मुंबई फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये प्रीमियर झालेल्या ''रामप्रसाद की तेहरवी'' या चित्रपटाद्वारे त्यांनी दिग्दर्शनात पदार्पण केले आणि त्यानंतर २०२१ मध्ये थिएटरमध्ये हा चित्रपट सादर झाला. या चित्रपटाने त्यांना ६७ व्या फिल्मफेअर पुरस्कारांमध्ये [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पदार्पण पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट पदार्पण दिग्दर्शकाचा फिल्मफेअर पुरस्कार]] मिळवून दिला व अनेक नामांकन देखील मिळाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.firstpost.com/entertainment/seema-pahwa-to-debut-as-director-with-film-starring-naseeruddin-shah-konkona-sen-manoj-pahwa-4878471.html|title=Seema Pahwa to debut as director with film starring Naseeruddin Shah, Konkona Sen, Manoj Pahwa|date=2 August 2018|website=Firstpost|language=en|access-date=9 September 2019}}</ref><ref name="mami:m1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mumbaifilmfestival.com/programmeDetail/673|title=Mumbai Academy of Moving Image - ProgrammeDetail Site|website=Mumbai Film Festival}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/sep/30/seema-pahwas-directorial-debut-ram-prasad-ki-tehrvi-to-premiere-at-mumbai-film-festival-14608.html|title=Seema Pahwa's directorial debut, Ram Prasad ki Tehrvi, to premiere at Mumbai Film Festival|website=[[Cinema Express]]}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == ''[[हम लोग (मालिका)|हम लोग]]'' मधील सह-अभिनेता मनोज पहवा सोबत त्यांचे लग्न झाले.<ref name="exp"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/reel/890971/meet-mr-and-mrs-pahwa-we-have-our-tuning-with-each-other-for-30-years|title=Meet Mr and Mrs Pahwa: 'We have our tuning with each other for 30 years'}}</ref> त्यांची मुलगी मनुकृती आणि मुलगा मयंक यांच्यासह [[वेसावे|वर्सोवा, मुंबई]] येथे ते राहतात. <ref name="mid"/> २०२२ मध्ये मुलगा मयंक पाहवाने अभिनेता [[पंकज कपूर]] आणि [[सुप्रिया पाठक|सुप्रिया पाठक कपूर]] यांची मुलगी सना कपूरशी लग्न केले. सना ही अभिनेता [[शाहिद कपूर|शाहिद कपूरची]] सावत्र बहीण आणि दिग्गज पात्र कलाकार [[दीना पाठक]] यांची नात आहे. == फिल्मोग्राफी == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |वर्ष ! scope="col" |चित्रपट ! scope="col" |भूमिका ! class="unsortable" scope="col" |टिप्पणी |- |१९८९ |''अधुरी जिंदगी'' | |लघुपट |- |१९९६ |''सरदारी बेगम'' |कुसुमची आई | |- |१९९७ |''...जयते'' |नर्स लिंडा |लघुपट |- |१९९९ |''गॉडमदर'' |शांती | |- |२००० |''हरी-भरी'' |रामप्यारी | |- |२००१ |''झुबैदा'' |झैनाब बी | |- |२००८ |''रुडकी बाय-पास'' |मासी |लघुपट |- |२०१० |''तेरे बिन लादेन'' |शब्बो | |- |२०१२ |''फरारी की सवारी'' |बाबू दीदी | |- |२०१४ |''आँखो देखी'' |अम्मा | |- | rowspan="3" |२०१५ |''दम लगा के हैशा'' |सुभद्रा रानी | |- |''ऑल इज वेल'' |मामीजी | |- |''हसमुख साहब की वसीहत'' |सोनल मेहता | |- | rowspan="2" |२०१६ |''वझीर'' |पम्मी | |- |''बिएचके भल्ला ॲट हल्ला.कॉम'' |निलम खन्ना | |- | rowspan="2" |२०१७ |''बरेली की बर्फी'' |सुशीला मिश्रा |नामांकन — [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार]] |- |''शुभ मंगल सावधान'' |सुगंधाची आई |नामांकन — [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार]] |- | rowspan="3" |२०१८ |''खजूर पे अटके'' |सुशीला | |- |''एव्हरीथिंग इज फाइन'' |आशा |लघुपट |- |''भैया मोरे'' | - |लघुपट |- | rowspan="4" |२०१९ |''एक लडकी को देखा तो एसा लगा'' |बिलौरी | |- |''अर्जून पटियाला'' |प्रपती मक्कड | |- |''बाला'' |मासी |नामांकन — [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार]] |- |''शेम'' | |लघुपट |- | rowspan="3" |२०२० |''चिंटू का बर्थडे'' |नानी |[[फिल्मफेअर ओटीटी पुरस्कार]] (सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री) |- |''सूरज पे मंगल भारी'' |यशोदा |<ref name="rel:indtod">{{स्रोत बातमी|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/suraj-pe-mangal-bhari-manoj-bajpayee-diljit-fatima-sana-shaikh-film-to-release-in-theatres-this-diwali-1730694-2020-10-12|title=Suraj Pe Mangal Bhari: Manoj Bajpayee, Diljit, Fatima Sana Shaikh film to release in theatres this Diwali|date=12 October 2020|work=India Today|access-date=12 October 2020}}</ref> |- |''दास कॅपिटल: गुलामोंकी राजधानी'' |रशिदा |<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2020/nov/26/fighting-several-pandemics-at-once-2228036.html|title=Fighting several pandemics at once|date=26 November 2020|work=The New Indian Express|access-date=19 December 2020}}</ref> |- | rowspan="2" |२०२१ |''रामप्रसाद की तेहरवी'' | - |[[फिल्मफेअर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पदार्पण पुरस्कार]] |- |''ये मर्द बेचारा'' |शांती देवी | |- | rowspan="4" |२०२२ |''बधाई दो'' |मिसेस सिंग | |- |''[[गंगूबाई काठियावाडी (चित्रपट)|गंगूबाई काठियावाडी]]'' |शीला |<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/alia-bhatt-starrer-gangubai-kathiawadi-release-january-6-2022/|title=Alia Bhatt starrer Gangubai Kathiawadi to release on January 6, 2022|date=30 September 2021|work=Bollywood Hungama|access-date=30 September 2021}}</ref> |- |''रक्षा बंधन'' |शन्नू शर्मा |- |''[[थँक गॉड (चित्रपट)|थँक गॉड]]'' |अयानची आई | |- |२०२३ |''[[ड्रीम गर्ल २]]'' |जुमानी | |} === दूरदर्शन === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |वर्ष ! scope="col" | चित्रपट ! scope="col" | भूमिका ! class="unsortable" scope="col" | नोंदी |- | १९८४-८५ | ''[[हम लोग (मालिका)|हम लोग]]'' | बडकी | |- | १९९५-९६ | ''खुशी (सीझन 1)'' | | |- |१९९५ | ''सिद्धी'' | स्नेहा आदित्य दिवाण | |- | १९९७ | ''पेहला प्यार'' | निर्मला माथूर | |- | १९९८-०१ | ''हिप हिप हुर्रे'' | व्यापारी सौ | |- |१९९९ | ''रिश्ते'' | लीलावती | एपिसोड ७०: नया विवाह |- |२०००-०१ | ''खुशी (सीझन 2)'' | | |- |२००२-०६ | ''अस्तित्त्व...एक प्रेम कहानी'' | अर्चनाची आई | |- | rowspan="2" |२००२ | ''संजीवनी - अ मेडिकल बून'' | | |- | ''देस में निकला होगा चांद'' | | |- |२००३ | ''आंधी'' | बुवा जी | |- | २००६-०७ | ''कुलवधू'' | पद्मा चौहान | |- | २००६-०९ | ''कसम से'' | बिल्लो मासी | |- |२००८ | ''आम्ही लडकियां'' | दादीजी | |- |२०१२ | ''लाखों मी एक'' | तीजन बाई/हेमा धवन | |} === वेब सिरीज === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |वर्ष ! scope="col" | चित्रपट ! scope="col" | भूमिका ! class="unsortable" scope="col" | नोंदी |- |२०१९ | ''आफत'' | रिटा मोहंती | MX Player वर वेब सिरीज |- | २०२२ | ''माई: आईचा राग'' | कल्पना | [[नेटफ्लिक्स]] |} == पुरस्कार आणि नामांकन == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! वर्ष ! श्रेणी ! काम ! निकाल |- ! colspan="5" style="background: #eedd82;" | [[फिल्मफेअर पुरस्कार]] |- | rowspan="2" | २०१८ | rowspan="3" | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री]] | ''बरेली की बर्फी'' | {{Nom}} |- | ''शुभ मंगल सावध'' | {{Nom}} |- | २०२० | ''बाला'' | {{Nom}} |- | rowspan="4" | २०२२ | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम चित्रपट समीक्षक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट चित्रपट (समीक्षक)]] | rowspan="4" | ''रामप्रसाद की तेहरवी'' | {{Nom}} |- | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक]] | {{Nom}} |- | सर्वोत्तम कथा | {{Nom}} |- | [[फिल्मफेअर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पदार्पण पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट पदार्पण दिग्दर्शक]] | {{Won}} |- ! colspan="4" style="background: #eedd82;" | [[फिल्मफेअर ओटीटी पुरस्कार]] |- | २०२० | वेब मूळ चित्रपटातील सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री | ''चिंटू का वाढदिवस'' | {{Won}} |- ! colspan="4" style="background: #eedd82;" | FOI ऑनलाइन पुरस्कार |- | २०१८ | सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री | ''बरेली की बर्फी'' | {{Won}} |- | २०२२ | सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक | ''रामप्रसाद की तेहरवी'' | {{Nom}} |- ! colspan="4" style="background: #eedd82;" | [[आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार|आयफा पुरस्कार]] |- | rowspan="2" | २०१८ | rowspan="2" | सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री | ''बरेली की बर्फी'' | {{Nom}} |- | ''शुभ मंगल सावध'' | {{Nom}} |- ! colspan="4" style="background: #eedd82;" | जागरण चित्रपट महोत्सव |- | २०१७ | सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री | ''बरेली की बर्फी'' | {{Won}} |- ! colspan="4" style="background: #eedd82;" | [[स्क्रीन पुरस्कार]] |- | २०१८ | rowspan="3" | सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री | ''आंखों देखी'' ( ''हैदरसाठी'' [[तब्बू|तब्बूसोबत]] बांधलेली) | {{Won}} |- | २०१८ | ''शुभ मंगल सावध'' | {{Nom}} |- | २०२० | ''बाला'' | {{Nom}} |- ! colspan="4" style="background: #eedd82;" | [[झी सिने पुरस्कार]] |- | २०१५ | सहाय्यक भूमिकेतील सर्वोत्कृष्ट अभिनेता – महिला | ''बरेली की बर्फी'' | {{Nom}} |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] rayhrykq6e9337n1u4btmgs07b8ybiq 0 346301 2682336 2410085 2026-05-02T17:20:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682336 wikitext text/x-wiki '''चाल जीवी लईए'''({{lang-gu|ચાલ જીવી લઈએ}}) हा २०१९ चा भारतीय गुजराती -भाषेतील कॉमेडी-ड्रामा रोड चित्रपट आहे जो विपुल मेहता लिखित आणि दिग्दर्शित आहे. कोकोनट मोशन पिक्चर्स या बॅनरखाली रश्मिन मजीठिया निर्मित. चित्रपटात सिद्धार्थ रांदेरिया , यश सोनी आणि आरोही पटेल यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.साउंडट्रॅक सचिन-जिगर यांनी रचला होता। {{माहितीचौकट चित्रपट |नाव=चाल जीवी लईए <br>ચાલ જીવી લઈએ</br> |छायाचित्र= |चित्र शीर्षक= |दिग्दर्शन= विपूल मेहता |निर्मिती= |कथा= |पटकथा= |प्रमुख कलाकार={{plain list| * सिद्धार्थ रांदेरिया * यश सोनी * आरोही पटेल }} |संवाद= {{plain list| * विपुल मेहता * जैणेश एझरदार }} |संकलन= |छाया= प्रतीक परमार |कला= |गीते= |संगीत= सचिन आणि जिगर |ध्वनी= |देश=[[भारत]] |भाषा=गुजराती |इतर भाषा= |प्रदर्शन तारीख= १ फेब्रुवारी २०१९ |निर्मिती वर्ष= |वितरक= कोकोनट मोशन पिक्चर्स |अवधी= १४५ मिनिटे |निर्मिती_खर्च= |उत्पन्न= |संकेतस्थळ दुवा= |तळटिपा= }} == कलाकार == * सिद्धार्थ रांदेरिया * यश * आरोही पटेल * [[अरुणा इराणी]] (अतिथी कलाकार) == उत्पादन == हा चित्रपट उत्तराखंडमध्ये [[हरिद्वार]], चोपटा आणि [[केदारनाथ]] या ठिकाणी शूट करण्यात आला आहे.<ref>{{Cite web|url=http://chitralekha.com/news/gujarat/gujarati-movie-chaal-jeevi-laiye-actors-talks-exclusively-with-chitralekha/|title='ચાલ જીવી લઈએ': ઉત્તરાખંડનાં ખૂબસૂરત સ્થળે લઈ જતી પહેલી ગુજરાતી ફિલ્મ|website=Chitralekha|language=gu|access-date=2019-02-11}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == रिमेक == हा चित्रपट मराठी भाषेत रिमेक करण्यात आला आहे. ज्याचे नाव [[ओले आले]] आहे. यात [[नाना पाटेकर]], [[सिद्धार्थ चांदेकर]], [[सायली संजीव]], [[मकरंद अनासपुरे]] आणि [[तन्वी आझमी]] यांच्या भूमिका आहेत. == संदर्भ == {{Reflist}} == बाह्य दुवे == {{Imdb title|9610262}} [[वर्ग:इ.स. २०१९ मधील गुजराती चित्रपट]] 28h1fwjuwlgedm2x0l6gscls5lthk2h 0 346996 2682386 2670443 2026-05-03T02:36:00Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682386 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''नितीन मुकेश माथूर''' हे एक [[बॉलीवूड|हिंदी चित्रपट सृष्टीतील]] [[पार्श्वगायक]] आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Sabharwal|first=Manjari|url=http://timesofindia.indiatimes.com/lucknow-times/straight-answers/articleshow/1129462.cms|title=Straight answers born on 1951|date=1 July 2005|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=12 June 2008}}</ref> त्यांनी चित्रपट गितांव्यतिरिक्त [[भजन|भजने]] व इतर प्रकारचे गायन देखील केले आहे. पार्श्वगायक [[मुकेश]] हे त्यांचे वडील, तर अभिनेते [[नील नीतिन मुकेश]] हे त्यांचे पुत्र आहेत. वडील [[मुकेश]] यांना श्रद्धांजली म्हणून त्यांनी १९९३ मध्ये [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|युनायटेड स्टेट्ससह]] आंतरराष्ट्रीय दौरे केले,<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-958569.html|title=Songs From India's Silver Screen|date=3 August 1993|work=[[The Washington Post]]|access-date=12 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020074720/http://www.highbeam.com/doc/1P2-958569.html|archive-date=20 October 2012|url-status=dead}}</ref> आणि २००६ मध्ये त्यांच्या ''कल की यादें''<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-16058571_ITM|title=Nitin Mukesh mesmerises Houston audience|date=24 July 2006|work=[[Press Trust of India]]|access-date=12 June 2008}}</ref> या कार्यक्रमासह जागतिक दौरा केला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-08-27/india/27829653_1_film-maker-film-industry-hrishikesh-mukherjee|title=President, Bollywood mourn death of Hrishida|date=27 August 2006|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=12 June 2008|archive-url=https://archive.today/20120723181723/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-08-27/india/27829653_1_film-maker-film-industry-hrishikesh-mukherjee|archive-date=23 July 2012|url-status=dead}}</ref> नितीन मुकेश यांनी १९८० आणि १९९० च्या दशकात [[खय्याम]], [[राहुल देव बर्मन|आरडी बर्मन]], [[लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल]], [[बप्पी लहिरी|बप्पी लाहिरी]], [[राजेश रोशन]], [[नदीम-श्रवण]], [[आनंद-मिलिंद]] यांसारख्या प्रसिद्ध संगीत दिग्दर्शकांसोबत काम केले. त्यांनी विशेष करून [[मनोज कुमार]], [[शशी कपूर]], [[जितेंद्र]], [[अनिल कपूर]], [[जॅकी श्रॉफ]] आणि इतर कलाकारांना आवाज दिला आहे. == चित्रपटातील गाणी == {{div col|colwidth=22em}} ''हंसते हंसते कट जायें रस्ते'' ([[खून भरी मांग]]) ''वो कहते हैं हम से'' ([[दरिया दिल]]) ''माय नेम इज लखन'' ([[राम लखन]]) ''दिल ने दिल से कहा'' ([[आईना (हिंदी चित्रपट)|आईना]]) ''इस जहाँ की नहीं'' ([[राजा अंकल]]) ''चांदी की सायकल'' ([[भाभी (चित्रपट)|भाभी]]) ''पैसा बोलता है'' ([[काला बाजार (चित्रपट)|काला बाजार]]) ''कृष्णा कृष्णा'' ([[किशन कन्हैया]]) ''तू मुझे सुना'' ([[चांदनी (चित्रपट)|चांदनी]]) ''जैसी करनी वैसी भरनी'' ([[जैसी करनी वैसी भरनी (चित्रपट)|जैसी करनी वैसी भरनी]]) ''सो गया ये जहाँ'' ([[तेजाब (चित्रपट)|तेजाब]]) ''कसम क्या होती है'' ([[कसम (चित्रपट)|कसम]]) ''तुने मोहे टाका'' ([[सोने पे सुहागा]]) ''चल गोरी प्यार के गाव में'' ([[मुलझीम]]) ''जिंदगी हर कदम'' ([[मेरी जंग]]) ''जिंदगी की ना टूटे लडी'' ([[क्रांती (चित्रपट)|क्रांती]]) ''आजा रे ओ मेरे दिलबर'' ([[नूरी]]) ''वफा ना रास आयी'' ([[बेवफा सनम]]) ''दमा दम मस्त कलंदर'' ([[नाकाबंदी (चित्रपट)|नाकाबंदी]]) ''मेरे ख्याल से तुम'' ([[बलमा (चित्रपट)|बलमा]]) ''जिंदगी का नाम दोस्ती'' ([[खुद्गर्ज]]) (१९८६) ''हे रे दयामय अपनी'' ([[घर घर की कहानी (१९७० चित्रपट)|घर घर की कहानी]]) (१९७०) ''बताओ तुम्हे प्यार कैसे'' ([[संतोष (चित्रपट)|संतोष]]) (१९८९) ''तेरी झील सी गहिरी आँखों''<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://redmux.com/song/teri-jheel-si-gehri-ankhon-men/|title=Best With Kishore Sahu as a Playback Artist|publisher=RedMux.com|access-date=8 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180112010101/http://redmux.com/song/teri%2Djheel%2Dsi%2Dgehri%2Dankhon%2Dmen/|archive-date=12 January 2018|url-status=dead}}</ref> ([[धुएं की लकीर]]) (१९७४) {{div col end}} == सहगायक == नितीन मुकेश यांनी १९७० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली आणि [[लता मंगेशकर]], [[आशा भोसले]], [[अनुराधा पौडवाल]], [[कविता कृष्णमूर्ती]], [[साधना सरगम]] आणि [[अलका याज्ञिक]] यांसारख्या प्रसिद्ध गायकांसोबत हिट युगल गाणी गायली आहेत . त्यातील काही गाणी अशी: {| class="wikitable" !गाणे ! चित्रपट ! सहगायक |- | "अरे रे दया मैं" | ''घर घर की कहानी'' (१९७०) | [[मुकेश]], [[आशा भोसले]] |- | "क्रांती - शीर्षक गीत" | ''क्रांती'' (१९८१) | [[मन्ना डे]], [[महेंद्र कपूर]], [[लता मंगेशकर]], [[शैलेंद्र सिंह|शैलेंद्र सिंग]] |- | "चना जोर गरम" | ''क्रांती'' (१९८१) | [[किशोर कुमार]], [[मोहम्मद रफी]], [[लता मंगेशकर]] |- | "जिंदगी की ना टुटे" | ''क्रांती'' (१९८१) | [[लता मंगेशकर]] |- | "सो गया ये जहाँ" | ''तेजाब'' (१९८८) | शब्बीर कुमार आणि [[अलका याज्ञिक]] |- | "माय नेम इज लेखन" | ''[[राम लखन]]'' (१९८९) | मोहम्मद अझीझ, [[अनुराधा पौडवाल]] |- | "तू मुझे सुना" | ''[[चांदनी (चित्रपट)|चांदनी]]'' (१९८९) | [[सुरेश वाडकर]] |- | "माता तेरे दर पे" | ''[[हमसे ना टकराना]]'' (१९९०) | शब्बीर कुमार, शैलेंदर सिंग आणि [[कविता कृष्णमूर्ती]] |- | "हम प्यार करते है" | ''दिलवाले कभी ना हरे'' (१९९२) | [[कुमार सानू]], [[अलका याज्ञिक]] |- | "सो गया ये जहाँ" | ''बायपास रोड (चित्रपट)'' (२०१९) | जुबिन नौटियाल |} == वैयक्तिक जीवन == नितीन मुकेशचे वडील [[मुकेश]] हे [[दिल्ली|दिल्लीचे]] माथुर [[कायस्थ]] होते, तर त्यांची आई सरल त्रिवेदी गुजराती श्रीमाली ब्राह्मण आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=nH1HBxdA1UIC&q=Singer+mukesh+hindu&pg=PA316|title=Urdu/Hindi: An Artificial Divide: African Heritage, Mesopotamian Roots, Indian Culture & Britiah Colonialism|last=Khan|first=Abdul Jamil|publisher=Algora|year=2006|isbn=9780875864389}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=sIsBeVv1qDE&t=884|title=Exclusive : Neil Nitin Mukesh & Nitin Mukesh In Conversation With Karan Thapar|date=23 October 2016|website=[[यूट्यूब]]|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207093015/https://www.youtube.com/watch?v=sIsBeVv1qDE&t=884|archive-date=2022-12-07|access-date=2024-03-28}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.filmfare.com/features/nitin-mukesh-looks-back-at-his-late-father-mukeshs-illustrious-journey-28972-1.html|title=Nitin Mukesh looks back at his late father Mukesh's illustrious journey!|date=20 June 2018|work=Filmfare|language=en|access-date=22 November 2020}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.mid-day.com/articles/remembering-mukesh-the-man-with-the-golden-voice/15558173|title=Remembering Mukesh: The man with the golden voice|date=22 July 2016|work=Mid Day|language=en|access-date=22 November 2020}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> त्यांचे लग्न निशी मुकेश यांच्या सोबत झाले आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.ndtv.com/video/entertainment/news/neil-nitin-mukesh-s-day-out-with-family-639482|title=Video {{!}} Neil Nitin Mukesh's Day Out With Family|work=NDTV|access-date=2 June 2023}}</ref> त्यांचा मुलगा [[नील नीतिन मुकेश|नील नितीन मुकेश]] हा अभिनेता आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.hindu.com/2007/09/29/stories/2007092960060200.htm|title=An oft-repeated con game|date=29 September 2007|work=[[द हिंदू]]|access-date=12 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20071018160842/http://hindu.com/2007/09/29/stories/2007092960060200.htm|archive-date=18 October 2007|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{आय.एम.डी.बी. नाव|id=1042471|name=Nitin Mukesh}} {{Authority control}} [[वर्ग:भारतीय हिंदू]] [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म]] [[वर्ग:जन्मस्थान गहाळ (जिवंत लोक)]] [[वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] sae57yqr5zhcxk0nal6ak7aalaj4vn9 14 348095 2682278 2409341 2026-05-02T13:33:45Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682278 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:अभियंते]] t3fu6clwclkcbi0nzv9ocxzwsj8vjh2 0 348275 2682389 2501958 2026-05-03T03:21:25Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682389 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''''नौटंकी साला!''''' हा रोहन सिप्पी दिग्दर्शित २०१३ मधील भारतीय [[हिंदी भाषा|हिंदी]] -भाषेतील रोमँटिक कॉमेडी-नाट्यचित्रपट आहे,<ref>{{स्रोत बातमी|last=Produced|url=http://www.screenindia.com/news/bhushan-kumar-to-coproduce-rohan-sippy-s-next/973602/|title=Bhushan Kumar to co-produce Rohan Sippy's next|date=13 July 2012|work=Screen India|accessdate=2024-04-22|archive-date=2013-02-02|archive-url=https://archive.today/20130202001245/http://www.screenindia.com/news/bhushan-kumar-to-coproduce-rohan-sippy-s-next/973602/|url-status=dead}}</ref> ज्यात [[आयुष्मान खुराणा]] आणि [[कुणाल रॉय कपूर]] यांच्यासह पूजा साळवी, [[इव्हलिन शर्मा]] आणि गेलिन मेंडोन्का यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Shah|first=Kunal|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2012/jul/200712-Dream-debut-for-Pooja-Salvi.htm|title=Dream debut for Pooja Salvi|date=20 July 2012|work=Mid-day|access-date=14 April 2013|archive-date=2013-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130723225027/http://www.mid-day.com/entertainment/2012/jul/200712-Dream-debut-for-Pooja-Salvi.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://indiatoday.intoday.in/story/pooja-salvi-evelyn-sharma-in-rohan-sippy-romantic-comedy/1/210660.html|title=Who will audiences prefer: Pooja Salvi or Evelyn Sharma : EYECATCHERS|date=27 July 2012|website=India Today|access-date=18 April 2013}}</ref> ही कथा २००३ मध्ये आलेल्या फ्रेंच कॉमेडी चित्रपट ''Après Vous'' वर आधारित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.youtube.com/watch?v=7kzcO_MgpBE&t=2m32s|title=Nautanki Saala Official Theatrical Trailer|date=6 February 2013|publisher=T Series|access-date=18 June 2013}}</ref> == पात्र == * [[आयुष्मान खुराणा]] - राम परमार उर्फ आर.पी * [[कुणाल रॉय कपूर]] - मंदार लेले * पूजा साळवी - नंदिनी पटेल * [[इव्हलिन शर्मा]] - सीता * [[अभिषेक बच्चन]] - स्पेशल अपिअरन्स == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०१३ मधील हिंदी चित्रपट]] 48urv9e8e4t1gb0rch6vpnrcmpy2x7x 0 348390 2682243 2437641 2026-05-02T12:38:14Z संतोष गोरे 135680 संतोष गोरे ने लेख [[आशा देवी आर्यनायकम्]] वरुन [[आशा देवी आर्यनायकम]] ला हलविला: शीर्षक लेखन संकेत 2437641 wikitext text/x-wiki {{मट्रा}} {{माहितीचौकट व्यक्ती|image=|caption=|जन्म_दिनांक=1901|पुरस्कार=[[Padma Shri]] (1954)}} '''आशा देवी आर्यनायकम''' (१९०१–१९७२)<ref name="Boston University" /> या एक [[भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्त्यांची यादी|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]], शिक्षणतज्ज्ञ आणि [[गांधीवाद|गांधीवादी]] होत्या.<ref name="The City of Hope: The Faridabad Story" /><ref name="An Atlas of Tribal India" /> [[महात्मा गांधी|महात्मा गांधींच्या]] [[सेवाग्राम]] आणि [[विनोबा भावे]] यांच्या [[भूदान चळवळ|भूदान चळवळीशी]] त्यांचा<ref name="Gandhi's Interpreter: A Life of Horace Alexander">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=1NEo5i6x4BEC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA251|title=Gandhi's Interpreter: A Life of Horace Alexander|last=Geoffrey Carnall|publisher=Edinburgh University Press|year=2010|isbn=9780748640454|pages=314}}</ref> जवळचा संबंध होता.<ref name="Land Reforms in India, Theory and Practice">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=4jhNfZ4DtbEC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA98|title=Land Reforms in India, Theory and Practice|last=Bikram Sarkar|publisher=APH Publishing|year=1989|isbn=9788170242604|pages=275}}</ref> == चरित्र == त्यांचा जन्म १९०१ मध्ये, पूर्वीच्या ब्रिटिश भारतातील [[लाहोर]] आणि सध्याच्या पाकिस्तानमध्ये फणी भूषण अधिकारी, एक प्राध्यापक, आणि सरजुबाला देवी यांच्या घरी झाला. त्यांचे बालपण [[लाहोर]] आणि नंतर [[वाराणसी|बनारसमध्ये]] गेले. त्यांनी शालेय आणि महाविद्यालयीन शिक्षण घरीच केले. त्यानंतर बनारसच्या महिला महाविद्यालयात एमए करून प्राध्यापक म्हणून रुजू झाल्या. नंतर त्यांनी [[शांतिनिकेतन|शांतीनिकेतनमधील]] मुलींची काळजी घेण्याची जबाबदारी स्वीकारली आणि कॅम्पसमध्ये राहायला गेल्या. तिथे त्यांची भेट श्रीलंकेतील इआरडब्ल्यु अरण्यकम यांच्याशी झाली. अरण्यकम यांनी [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथ टागोरांचे]] खाजगी सचिव म्हणून काम केले. आशा देवी यांनी अरण्यकम यांच्याशी लग्न केले.<ref name="The City of Hope: The Faridabad Story">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=mrLNEnirPfwC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA228|title=The City of Hope: The Faridabad Story|last=L. C. Jain|publisher=Concept Publishing Company|year=1998|isbn=9788170227489|pages=330}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFL._C._Jain1998">L. C. Jain (1998). [https://books.google.com/books?id=mrLNEnirPfwC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA228 ''The City of Hope: The Faridabad Story'']. Concept Publishing Company. p.&nbsp;330. [[आंतरराष्ट्रीय प्रमाणित पुस्तक क्रमांक|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9788170227489|<bdi>9788170227489</bdi>]].</cite></ref><ref name="An Atlas of Tribal India">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=cBKUAxwTMtkC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=RA1-PA156|title=An Atlas of Tribal India|last=Aijazuddin Ahmad, Moonis Raza|publisher=oncept Publishing Company|year=1990|isbn=9788170222866|pages=472}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAijazuddin_Ahmad,_Moonis_Raza1990">Aijazuddin Ahmad, Moonis Raza (1990). [https://books.google.com/books?id=cBKUAxwTMtkC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=RA1-PA156 ''An Atlas of Tribal India'']. oncept Publishing Company. p.&nbsp;472. [[आंतरराष्ट्रीय प्रमाणित पुस्तक क्रमांक|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9788170222866|<bdi>9788170222866</bdi>]].</cite></ref> या जोडप्याला दोन मुले होती. याच काळात त्यांच्यावर [[महात्मा गांधी|मोहनदास करमचंद गांधींचा]] प्रभाव पडला. त्या आपल्या पतीसह वर्ध्यातील [[सेवाग्राम|सेवाग्राममध्ये]] त्यांच्यासोबत आल्या. सुरुवातीला त्यांनी मारवाडी विद्यालयात काम केले पण नंतर त्यांनी नई तालीमचा आदर्श घेतला आणि हिंदुस्थानी तालीम संघात काम केले.<ref name="The City of Hope: The Faridabad Story" /><ref name="An Atlas of Tribal India" /> [[भारत सरकार|भारत सरकारने]] १९५४ मध्ये त्यांचा समाजातील योगदानासाठी चौथा सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] देऊन सन्मान केला.<ref name="Padma Shri">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Shri|date=2015|publisher=Padma Shri|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 October 2015|access-date=11 November 2014}}</ref> या पुरस्काराच्या पहिल्या प्राप्तकर्त्यांमध्ये स्थान दिले. आशा देवी अरण्यकम यांनी दोन ग्रंथ प्रकाशित केले. द टीचर: गांधी <ref name="The Teacher: Gandhi">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=hXpDAAAAYAAJ|title=The Teacher: Gandhi|last=Asha Devi Aryanayakam|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|year=1966|pages=37}}</ref> आणि शांती-सेना: die indische Friedenswehr, <ref name="Shanti-Sena: die indische Friedenswehr">{{स्रोत पुस्तक|title=Shanti-Sena: die indische Friedenswehr|last=Asha Devi Aryanayakam|publisher=Freundschaftsheim|year=1958}}</ref> दोन्ही [[महात्मा गांधी]] संबंधित. त्यांच्या १९७२ मध्ये मृत्यु झाला. <ref name="Boston University">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bu.edu/dbin/mlkjr/collection/search.php?query=path%3A97729%2F%2Fname%3A43068%2F%2Fname%3A44328|title=Boston University|date=2015|publisher=Boston University|access-date=31 March 2015}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.bu.edu/dbin/mlkjr/collection/search.php?query=path%3A97729%2F%2Fname%3A43068%2F%2Fname%3A44328 "Boston University"]. Boston University. 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 March</span> 2015</span>.</cite></ref> {{दालन|India}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == पुढील वाचन == * आशा देवी आर्यनायकम (१९६६). शिक्षक: गांधी. भारतीय विद्या भवन. पान ३७. * आशा देवी आर्यनायकम (१९५८). शांती-सेना: die indische Friedenswehr. फ्रेंडशाफ्टशेम. [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय महिला गैर-काल्पनिक लेखक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शैक्षणिक सिद्धांतकार]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:सार्वजनिक व्यवहारातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म]] [[वर्ग:लाहोरमधील व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय महिला चरित्रकार]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय चरित्रकार]] j7g7zseg9sq0dw4l6umsniq7is36x5l 2682245 2682243 2026-05-02T12:39:05Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682245 wikitext text/x-wiki {{मट्रा}} {{माहिती संचिका}} '''आशा देवी आर्यनायकम''' (१९०१–१९७२)<ref name="Boston University" /> या एक [[भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्त्यांची यादी|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]], शिक्षणतज्ज्ञ आणि [[गांधीवाद|गांधीवादी]] होत्या.<ref name="The City of Hope: The Faridabad Story" /><ref name="An Atlas of Tribal India" /> [[महात्मा गांधी|महात्मा गांधींच्या]] [[सेवाग्राम]] आणि [[विनोबा भावे]] यांच्या [[भूदान चळवळ|भूदान चळवळीशी]] त्यांचा<ref name="Gandhi's Interpreter: A Life of Horace Alexander">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=1NEo5i6x4BEC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA251|title=Gandhi's Interpreter: A Life of Horace Alexander|last=Geoffrey Carnall|publisher=Edinburgh University Press|year=2010|isbn=9780748640454|pages=314}}</ref> जवळचा संबंध होता.<ref name="Land Reforms in India, Theory and Practice">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=4jhNfZ4DtbEC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA98|title=Land Reforms in India, Theory and Practice|last=Bikram Sarkar|publisher=APH Publishing|year=1989|isbn=9788170242604|pages=275}}</ref> == चरित्र == त्यांचा जन्म १९०१ मध्ये, पूर्वीच्या ब्रिटिश भारतातील [[लाहोर]] आणि सध्याच्या पाकिस्तानमध्ये फणी भूषण अधिकारी, एक प्राध्यापक, आणि सरजुबाला देवी यांच्या घरी झाला. त्यांचे बालपण [[लाहोर]] आणि नंतर [[वाराणसी|बनारसमध्ये]] गेले. त्यांनी शालेय आणि महाविद्यालयीन शिक्षण घरीच केले. त्यानंतर बनारसच्या महिला महाविद्यालयात एमए करून प्राध्यापक म्हणून रुजू झाल्या. नंतर त्यांनी [[शांतिनिकेतन|शांतीनिकेतनमधील]] मुलींची काळजी घेण्याची जबाबदारी स्वीकारली आणि कॅम्पसमध्ये राहायला गेल्या. तिथे त्यांची भेट श्रीलंकेतील इआरडब्ल्यु अरण्यकम यांच्याशी झाली. अरण्यकम यांनी [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथ टागोरांचे]] खाजगी सचिव म्हणून काम केले. आशा देवी यांनी अरण्यकम यांच्याशी लग्न केले.<ref name="The City of Hope: The Faridabad Story">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=mrLNEnirPfwC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA228|title=The City of Hope: The Faridabad Story|last=L. C. Jain|publisher=Concept Publishing Company|year=1998|isbn=9788170227489|pages=330}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFL._C._Jain1998">L. C. Jain (1998). [https://books.google.com/books?id=mrLNEnirPfwC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA228 ''The City of Hope: The Faridabad Story'']. Concept Publishing Company. p.&nbsp;330. [[आंतरराष्ट्रीय प्रमाणित पुस्तक क्रमांक|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9788170227489|<bdi>9788170227489</bdi>]].</cite></ref><ref name="An Atlas of Tribal India">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=cBKUAxwTMtkC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=RA1-PA156|title=An Atlas of Tribal India|last=Aijazuddin Ahmad, Moonis Raza|publisher=oncept Publishing Company|year=1990|isbn=9788170222866|pages=472}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAijazuddin_Ahmad,_Moonis_Raza1990">Aijazuddin Ahmad, Moonis Raza (1990). [https://books.google.com/books?id=cBKUAxwTMtkC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=RA1-PA156 ''An Atlas of Tribal India'']. oncept Publishing Company. p.&nbsp;472. [[आंतरराष्ट्रीय प्रमाणित पुस्तक क्रमांक|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9788170222866|<bdi>9788170222866</bdi>]].</cite></ref> या जोडप्याला दोन मुले होती. याच काळात त्यांच्यावर [[महात्मा गांधी|मोहनदास करमचंद गांधींचा]] प्रभाव पडला. त्या आपल्या पतीसह वर्ध्यातील [[सेवाग्राम|सेवाग्राममध्ये]] त्यांच्यासोबत आल्या. सुरुवातीला त्यांनी मारवाडी विद्यालयात काम केले पण नंतर त्यांनी नई तालीमचा आदर्श घेतला आणि हिंदुस्थानी तालीम संघात काम केले.<ref name="The City of Hope: The Faridabad Story" /><ref name="An Atlas of Tribal India" /> [[भारत सरकार|भारत सरकारने]] १९५४ मध्ये त्यांचा समाजातील योगदानासाठी चौथा सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] देऊन सन्मान केला.<ref name="Padma Shri">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Shri|date=2015|publisher=Padma Shri|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 October 2015|access-date=11 November 2014}}</ref> या पुरस्काराच्या पहिल्या प्राप्तकर्त्यांमध्ये स्थान दिले. आशा देवी अरण्यकम यांनी दोन ग्रंथ प्रकाशित केले. द टीचर: गांधी <ref name="The Teacher: Gandhi">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=hXpDAAAAYAAJ|title=The Teacher: Gandhi|last=Asha Devi Aryanayakam|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|year=1966|pages=37}}</ref> आणि शांती-सेना: die indische Friedenswehr, <ref name="Shanti-Sena: die indische Friedenswehr">{{स्रोत पुस्तक|title=Shanti-Sena: die indische Friedenswehr|last=Asha Devi Aryanayakam|publisher=Freundschaftsheim|year=1958}}</ref> दोन्ही [[महात्मा गांधी]] संबंधित. त्यांच्या १९७२ मध्ये मृत्यु झाला. <ref name="Boston University">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bu.edu/dbin/mlkjr/collection/search.php?query=path%3A97729%2F%2Fname%3A43068%2F%2Fname%3A44328|title=Boston University|date=2015|publisher=Boston University|access-date=31 March 2015}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.bu.edu/dbin/mlkjr/collection/search.php?query=path%3A97729%2F%2Fname%3A43068%2F%2Fname%3A44328 "Boston University"]. Boston University. 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 March</span> 2015</span>.</cite></ref> {{दालन|India}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == पुढील वाचन == * आशा देवी आर्यनायकम (१९६६). शिक्षक: गांधी. भारतीय विद्या भवन. पान ३७. * आशा देवी आर्यनायकम (१९५८). शांती-सेना: die indische Friedenswehr. फ्रेंडशाफ्टशेम. [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय महिला गैर-काल्पनिक लेखक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शैक्षणिक सिद्धांतकार]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:सार्वजनिक व्यवहारातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म]] [[वर्ग:लाहोरमधील व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय महिला चरित्रकार]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय चरित्रकार]] qmg7u7isklkt7uulnhvtyr7zl61ium5 2682246 2682245 2026-05-02T12:39:40Z संतोष गोरे 135680 /* चरित्र */ 2682246 wikitext text/x-wiki {{मट्रा}} {{माहिती संचिका}} '''आशा देवी आर्यनायकम''' (१९०१–१९७२)<ref name="Boston University" /> या एक [[भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्त्यांची यादी|भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक]], शिक्षणतज्ज्ञ आणि [[गांधीवाद|गांधीवादी]] होत्या.<ref name="The City of Hope: The Faridabad Story" /><ref name="An Atlas of Tribal India" /> [[महात्मा गांधी|महात्मा गांधींच्या]] [[सेवाग्राम]] आणि [[विनोबा भावे]] यांच्या [[भूदान चळवळ|भूदान चळवळीशी]] त्यांचा<ref name="Gandhi's Interpreter: A Life of Horace Alexander">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=1NEo5i6x4BEC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA251|title=Gandhi's Interpreter: A Life of Horace Alexander|last=Geoffrey Carnall|publisher=Edinburgh University Press|year=2010|isbn=9780748640454|pages=314}}</ref> जवळचा संबंध होता.<ref name="Land Reforms in India, Theory and Practice">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=4jhNfZ4DtbEC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA98|title=Land Reforms in India, Theory and Practice|last=Bikram Sarkar|publisher=APH Publishing|year=1989|isbn=9788170242604|pages=275}}</ref> == चरित्र == त्यांचा जन्म १९०१ मध्ये, पूर्वीच्या ब्रिटिश भारतातील [[लाहोर]] आणि सध्याच्या पाकिस्तानमध्ये फणी भूषण अधिकारी, एक प्राध्यापक, आणि सरजुबाला देवी यांच्या घरी झाला. त्यांचे बालपण [[लाहोर]] आणि नंतर [[वाराणसी|बनारसमध्ये]] गेले. त्यांनी शालेय आणि महाविद्यालयीन शिक्षण घरीच केले. त्यानंतर बनारसच्या महिला महाविद्यालयात एमए करून प्राध्यापक म्हणून रुजू झाल्या. नंतर त्यांनी [[शांतिनिकेतन|शांतीनिकेतनमधील]] मुलींची काळजी घेण्याची जबाबदारी स्वीकारली आणि कॅम्पसमध्ये राहायला गेल्या. तिथे त्यांची भेट श्रीलंकेतील इआरडब्ल्यु अरण्यकम यांच्याशी झाली. अरण्यकम यांनी [[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथ टागोरांचे]] खाजगी सचिव म्हणून काम केले. आशा देवी यांनी अरण्यकम यांच्याशी लग्न केले.<ref name="The City of Hope: The Faridabad Story">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=mrLNEnirPfwC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA228|title=The City of Hope: The Faridabad Story|last=L. C. Jain|publisher=Concept Publishing Company|year=1998|isbn=9788170227489|pages=330}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFL._C._Jain1998">L. C. Jain (1998). [https://books.google.com/books?id=mrLNEnirPfwC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=PA228 ''The City of Hope: The Faridabad Story'']. Concept Publishing Company. p.&nbsp;330. [[आंतरराष्ट्रीय प्रमाणित पुस्तक क्रमांक|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9788170227489|<bdi>9788170227489</bdi>]].</cite></ref><ref name="An Atlas of Tribal India">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=cBKUAxwTMtkC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=RA1-PA156|title=An Atlas of Tribal India|last=Aijazuddin Ahmad, Moonis Raza|publisher=oncept Publishing Company|year=1990|isbn=9788170222866|pages=472}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAijazuddin_Ahmad,_Moonis_Raza1990">Aijazuddin Ahmad, Moonis Raza (1990). [https://books.google.com/books?id=cBKUAxwTMtkC&q=Asha+Devi+Aryanayakam&pg=RA1-PA156 ''An Atlas of Tribal India'']. oncept Publishing Company. p.&nbsp;472. [[आंतरराष्ट्रीय प्रमाणित पुस्तक क्रमांक|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9788170222866|<bdi>9788170222866</bdi>]].</cite></ref> या जोडप्याला दोन मुले होती. याच काळात त्यांच्यावर [[महात्मा गांधी|मोहनदास करमचंद गांधींचा]] प्रभाव पडला. त्या आपल्या पतीसह वर्ध्यातील [[सेवाग्राम|सेवाग्राममध्ये]] त्यांच्यासोबत आल्या. सुरुवातीला त्यांनी मारवाडी विद्यालयात काम केले पण नंतर त्यांनी नई तालीमचा आदर्श घेतला आणि हिंदुस्थानी तालीम संघात काम केले.<ref name="The City of Hope: The Faridabad Story" /><ref name="An Atlas of Tribal India" /> [[भारत सरकार|भारत सरकारने]] १९५४ मध्ये त्यांचा समाजातील योगदानासाठी चौथा सर्वोच्च भारतीय नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] देऊन सन्मान केला.<ref name="Padma Shri">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Shri|date=2015|publisher=Padma Shri|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 October 2015|access-date=11 November 2014}}</ref> या पुरस्काराच्या पहिल्या प्राप्तकर्त्यांमध्ये स्थान दिले. आशा देवी अरण्यकम यांनी दोन ग्रंथ प्रकाशित केले. द टीचर: गांधी <ref name="The Teacher: Gandhi">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=hXpDAAAAYAAJ|title=The Teacher: Gandhi|last=Asha Devi Aryanayakam|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|year=1966|pages=37}}</ref> आणि शांती-सेना: die indische Friedenswehr, <ref name="Shanti-Sena: die indische Friedenswehr">{{स्रोत पुस्तक|title=Shanti-Sena: die indische Friedenswehr|last=Asha Devi Aryanayakam|publisher=Freundschaftsheim|year=1958}}</ref> दोन्ही [[महात्मा गांधी]] संबंधित. त्यांच्या १९७२ मध्ये मृत्यु झाला. <ref name="Boston University">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bu.edu/dbin/mlkjr/collection/search.php?query=path%3A97729%2F%2Fname%3A43068%2F%2Fname%3A44328|title=Boston University|date=2015|publisher=Boston University|access-date=31 March 2015}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.bu.edu/dbin/mlkjr/collection/search.php?query=path%3A97729%2F%2Fname%3A43068%2F%2Fname%3A44328 "Boston University"]. Boston University. 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 March</span> 2015</span>.</cite></ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == पुढील वाचन == * आशा देवी आर्यनायकम (१९६६). शिक्षक: गांधी. भारतीय विद्या भवन. पान ३७. * आशा देवी आर्यनायकम (१९५८). शांती-सेना: die indische Friedenswehr. फ्रेंडशाफ्टशेम. [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:भारतीय महिला गैर-काल्पनिक लेखक]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शैक्षणिक सिद्धांतकार]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका]] [[वर्ग:सार्वजनिक व्यवहारातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म]] [[वर्ग:लाहोरमधील व्यक्ती]] [[वर्ग:भारतीय महिला चरित्रकार]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय चरित्रकार]] jfks79u3ybkk4hu5n0wpl01p00p31fj 0 353602 2682399 2499631 2026-05-03T05:10:42Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682399 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पारस छाबरा''' (जन्म ११ जुलै १९९०) एक भारतीय मॉडेल, अभिनेता आणि रिॲलिटी टेलिव्हिजन व्यक्तिमत्व आहे. तो ''[[एमटीव्ही स्प्लिट्सविला|एमटीव्ही स्प्लिट्सविला ५]]'' जिंकण्यासाठी आणि ''बिग बॉस १३'' मध्ये अंतिम फेरीत सहभागी होण्यासाठी ओळखला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/exclusive-tellyblazer-paras-chhabra-my-co-contestants-from-splitsvilla-mocked-me-for-my-stammering-issues-and-would-say-i-would-not-get-any-work/articleshow/81685647.cms|title=Paras Chhabra: My co-contestants from Splitsvilla mocked me for my stammering issues and said I would not get any work|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|language=en|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.mid-day.com/photos/paras-chhabra-the-sanskari-playboy-of-bigg-boss-house-was-a-splitsvilla-winner/63403|title=Paras Chhabra: The 'Sanskari Playboy' of Bigg Boss house was a Splitsvilla winner|last=|first=|date=|website=Mid-day|language=en|access-date=}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/paras-chhabra-turns-wrestler-in-badho-bahu/articleshow/56184872.cms|title=Paras Chhabra turns wrestler in 'Badho Bahu'|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/television/celebrity/story/splitsvilla-5-winner-paras-chhabra-to-play-a-shapeshifter-in-aarambh-lifetv-1028670-2017-08-09|title=Splitsvilla 5 winner Paras Chhabra to play a shapeshifter in Aarambh|website=India Today}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/exclusive-paras-chhabra-is-happy-there-are-no-commoners-in-bigg-boss-13-says-they-make-the-show-disgusting/photostory/71390441.cms|title=Exclusive: Paras Chhabra is happy there are no commoners in Bigg Boss 13, says they make the show 'disgusting'|date=October 2019|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतातील पुरुष मॉडेल]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] bi921rmy6k3x31v2qp3ornv7w2od8i5 0 360670 2682337 2621461 2026-05-02T17:28:37Z ~2026-26829-08 182753 वैदिक पौरोहित्य 2682337 wikitext text/x-wiki '''स्वामी गोविंद देव गिरि महाराज''' उर्फ '''आचार्य किशोरजी व्यास''' हे भारतातील एक आध्यात्मिक गुरू आहेत. अनुयायांमध्ये ते स्वामीजी म्हणूनही ओळखले जातात. त्यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव किशोर मदनगोपाल व्यास असे आहे.<ref name=":0" /><ref name="सकाळ" /> अयोध्येतील [[श्रीराम जन्मभूमी]] मंदिराच्या बांधकामासाठी जबाबदार असलेल्या श्रीरामजन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टचे ते कोषाध्यक्ष आणि मथुरा कृष्ण जन्मभूमी ट्रस्टचे उपाध्यक्ष म्हणून कार्यरत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.abplive.com/news/mumbai/ram-mandir-treasurer-govind-dev-giri-maharaj-on-majha-katta-856051|title=माझा कट्टा {{!}} संपूर्ण राम मंदिर निर्मितीसाठी जवळपास 1100 कोटींचा खर्च येण्याची शक्यता : गोविंद देव गिरी महाराज|last=टीम|first=एबीपी माझा वेब|date=2021-01-23|website=marathi.abplive.com|language=mr|access-date=2025-01-28}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/after-pran-partishtha-of-lord-ram-festival-of-lights-has-begun-swami-govind-dev-giri/articleshow/107051603.cms|title="After Pran Partishtha of Lord Ram, festival of lights has begun": Swami Govind Dev Giri|date=2024-01-22|issn=0013-0389}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.republicworld.com/india/maha-kumbh-2025-swami-govind-dev-giri-maharaj-s-76th-birthday-to-be-celebrated-at-mela-shivir|title=Maha Kumbh 2025: Swami Govind Dev Giri Maharaj's 76th Birthday to Be Celebrated At Mela Shivir|date=2025-01-25|website=Republic World|language=en-IN|access-date=2025-01-28}}</ref> स्वामी गोविंददेवगिरि महाराज हे हिंदू धर्मग्रंथांचे अभ्यासक तसेच रामायण, भगवदगीता आणि इतर प्राचीन ग्रंथांवरील त्यांच्या प्रवचनांसाठी ओळखले जातात. {{माहितीचौकट तत्त्वज्ञ |नाव=स्वामी श्री गोविंद देव गिरि |चित्र=Swami Govind Dev Giri.jpg |जन्मदिनांक=२५ जानेवारी, १९४९ |जन्मस्थान=बेलापूर, जिल्हा [[अहिल्यानगर]], [[महाराष्ट्र]] |कार्यक्षेत्र=अखंड भारत |राष्ट्रीयत्व=[[भारत|भारतीय]] |भाषा=मराठी, हिंदी, इंग्रजी, गुजराती, संस्कृत व अन्य अनेक भाषा |प्रमुख विषय=[[वेद]], [[रामायण]], [[भगवदगीता]] |संकेतस्थळ_दुवा={{URL|www.dharmashree.org/}} }} == जीवन == स्वामी गोविंददेवगिरिजी महाराज यांचा जन्म २५ जानेवारी, १९४९ रोजी [[अहिल्यानगर]] जिल्ह्यातील बेलापूर या गावात एका धार्मिक ब्राह्मण कुटुंबात झाला. त्यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव किशोर मदनगोपाल व्यास उर्फ आचार्य किशोरजी व्यास असे होते. स्वामीजींना  धार्मिकता आणि अध्यात्माचा वारसा त्यांच्या दीर्घ कौटुंबिक परंपरेतून मिळाला.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mumbaitak.in/city-news/story/ram-mandir-inauguration-pm-narendra-modi-follow-ritual-govind-dev-giri-maharaj-ayodhya-ram-mandir-chhatrapati-shivaji-maharaj-833333-2024-01-22|title=Govind Giri Maharaj : छत्रपती शिवाजी महाराजांबद्दल चुकीचा इतिहास सांगणारे गोविंदगिरी महाराज कोण?|last=गोमाणे|first=प्रशांत|date=2024-01-22|website=Mumbaitak|language=mr|access-date=2025-01-28}}</ref> == शिक्षण == स्वामीजींनी त्यांचे प्राथमिक शिक्षण त्यांचे मूळ गाव बेलापूर या ठिकाणी पूर्ण केले. त्यानंतर त्यांनी स्वाध्याय परिवाराचे श्री [[पांडुरंगशास्त्री आठवले]] यांनी स्थापन केलेल्या तत्वज्ञान विद्यापीठात प्रवेश घेतला. स्वामीजींनी श्री पांडुरंग शास्त्री आठवले यांच्या मार्गदर्शनाखाली तत्वज्ञानात पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली. त्यानंतर स्वामीजी वेद, उपनिषद आणि प्राचीन भारतातील इतर धर्मग्रंथांच्या पुढील अभ्यासासाठी [[वाराणसी]] येथे गेले आणि प्रसिद्ध वैदिक विद्वान, वेदमूर्ती डॉ. विश्वनाथजी देव यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी 'दर्शनाचार्य' ही पदवी प्राप्त केली.<ref name=":0" /><ref name="सकाळ">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/desh/who-is-govind-giri-maharaj-broke-pm-narendra-modi-fast-pran-pratishthaceremonymarathi-news-ask97|title=Ayodhya Pran Pratishtha: PM मोदींनी उपवास ज्यांच्या हातून सोडला ते स्वामीजी कोण? महाराष्ट्रातील नगरमध्ये झालाय जन्म|last=Khane)|first=अंकिता खाणे (Ankita|date=2024-01-22|website=Marathi News Esakal|language=Mr|access-date=2025-01-28}}</ref> == आध्यात्मिक प्रवास == वयाच्या १७ व्या वर्षी स्वामी गोविंद देव गिरि महाराजांनी श्रीमद्भगवद्गीतावर आपले पहिले प्रवचन त्यांच्या मूळ गावी बेलापूर येथे दिले. तेव्हापासून स्वामीजी मागील ६० वर्षांपासून श्रीमद्भागवत, रामायण, महाभारत, ज्ञानेश्वरी, दासबोध, योग वसिष्ठ, श्री देवी भागवत, शिवपुराण, हनुमान कथा, बुद्ध कथा इत्यादींवर देश विदेशात प्रवचन देत आहेत. रामायण भागवत सोबतच भगवान बुद्ध आणि छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्याविषयी उपदेश करणारे ते एकमेव संत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.abplive.com/news/india/ram-mandir-inauguration-who-is-swami-govind-dev-giriji-maharaj-broke-pm-modi-fast-on-ramlalla-pran-pratishtha-2592748|title=रामलला प्राण-प्रतिष्ठा के दिन पीएम मोदी का व्रत खुलवाने वाले कौन हैं स्वामी गोविंद देव गिरीजी|last=डेस्क|first=एबीपी न्यूज़|date=2024-01-23|website=www.abplive.com|language=hi|access-date=2025-01-28}}</ref> अशा प्रकारे ते समाजाला जोडण्याचे आणि देशभक्तीची भावना जागृत करण्याचे काम करतात म्हणूनच त्यांना ‘राष्ट्रसंत’ असेही म्हणतात. अयोध्येतील श्री राम मंदिरात प्रभू श्रीरामांची मूर्ती 'प्राण प्रतिष्ठा' वेळी देशाचे पंतप्रधान श्री. नरेंद्रजी मोदी यांचा ११ दिवस सुरू असलेला उपवास त्यांनी स्वामी श्री गोविंद देव गिरि महाराजांच्या हस्ते सोडला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/felt-like-i-was-helping-a-son-who-is-the-nations-hero-break-his-fast-govind-devgiri-ji-maharaj/articleshow/107072193.cms?from=mdr|title="Felt like I was helping a son, who is the nation's hero break his fast": Govind Devgiri Ji Maharaj|date=2024-01-23|issn=0013-0389}}</ref> == दीक्षा == तामिळनाडूतील कांची कामकोटी पीठाचे प्रमुख परमपूज्य स्वामी श्री [[जयेंद्र सरस्वती]] यांच्या आशीर्वादाने स्वामीजींना [[हरिद्वार]] या पवित्र ठिकाणी ३० एप्रिल २००६ या दिवशी गंगा नदीच्या काठावर परमहंस सन्यास मध्ये दीक्षा देण्यात आली. संन्यास दीक्षा घेण्यापूर्वी स्वामीजींना आचार्य किशोरजी व्यास या नावाने ओळखले जात होते. दीक्षेनंतर त्यांना औपचारिकपणे श्री स्वामी गोविंददेवगिरि महाराज म्हणतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathi.indiatimes.com/maharashtra/ahmednagar-news/govinddev-giri-honors-the-nagar-city/articleshow/73965820.cms|title=अयोध्या: राम मंदिराच्या ट्रस्टमध्ये नगरच्या स्वामी गिरींचा समावेश|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2025-01-28}}</ref> == स्थापन केलेल्या संस्था == '''महर्षी वेदव्यास प्रतिष्ठान''' वेदांच्या अभ्यासाला प्रोत्साहन देण्याच्या एकमेव उद्देशाने, स्वामीजींनी २१ फेब्रुवारी १९९० रोजी आळंदी येथे महर्षी वेदव्यास प्रतिष्ठान ची स्थापना केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.etvbharat.com/mr/!state/gita-bhakti-amrit-mahotsav-organized-at-alandi-from-4th-to-11th-february-mhs24020500970|title=अयोध्या, काशी, मथुरा ही तीन मंदिरं महत्वाची; बाकी सगळं विसरुन जाऊ - गोविंद देव गिरी महाराज|last=Bharat|first=E. T. V.|date=2024-02-05|website=ETV Bharat News|language=mr|access-date=2025-01-28}}</ref> == वैदिक शाळा == # श्री सद्गुरू निजानंद महाराज वेद विद्यालय, आळंदी, पुणे (महाराष्ट्र) # श्री समर्थ संत महात्माजी वेद विद्यालय, ढालेगाव (महाराष्ट्र) # श्री चतुर्वेदेश्वर धाम, सावरगाव (महाराष्ट्र) # वैदिक पौरोहित्य वेद विद्यालय, जिंतूर, परभणी (महाराष्ट्र) # महर्षी दधिची वेद विद्यालय, गोडमंगलोड, नागौर (राजस्थान) # श्री जय जगदंबा वेद विद्यालय, खामगाव (महाराष्ट्र) # ब्रम्हा सावित्री वेद विद्यालय, पुष्कर (राजस्थान) # श्रीराम वेद विद्यालय, धुळे (महाराष्ट्र) # श्री संत गुलाबराव महाराज वेद विद्यालय, चांगापूर, अमरावती (महाराष्ट्र) # श्रीमद जगद्गुरू शंकराचार्य वैदिक विद्यापीठम, हावडा (कोलकाता) # समन्वय वेद विद्यालय (हरिद्वार) # महाराजा प्रताप सिंह वेद विद्यालय, जम्मू, (जम्मू आणि काश्मीर) # संत गुलाबराव महाराज वैदिक महाविद्यालय, आळंदी, पुणे (महाराष्ट्र) # श्री सत्यमित्रानंद गिरि वेद विद्या केंद्र, सुरत (गुजरात) # शुभकरनतिवेनीवेद विद्यालय, लखीसराय (बिहार) # वेदार्थ बोध विद्यालय, पुणे (महाराष्ट्र) # मणिपूर वेद विद्यापीठ, इंफाळ (मणिपूर) # योगेश्वर याज्ञवल्क्य वेद विद्या प्रतिष्ठान, सराई (महाराष्ट्र) # संत ज्ञानेश्वर वेद विद्यालय, वृंदावन (उत्तर प्रदेश) # व्ही.एम. विश्वनाथ देव गुरुकुल, वाराणसी (उत्तर प्रदेश) # गायत्री वेद विद्यालय, ऋषिकेश (उत्तराखंड) # श्री. जयेंद्र सरस्वती गुरुकुलम, सुदी, गदग (कर्नाटक) == संघटना == # '''श्री कृष्ण सेवा निधी''' - श्री कृष्ण सेवा निधी ही स्वामीजींनी १९८६ मध्ये स्थापन केलेली पहिली ट्रस्ट आहे आणि ही ट्रस्ट गरजूंना लोकांना विविध प्रकारची मदत करते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dharmashree.org/shri-krishna-seva-nidhi/|title=Shri Krishna Seva Nidhi – Dharmashree|website=dharmashree.org|access-date=2025-01-28}}</ref> # '''संत श्री ज्ञानेश्वर गुरुकुल''' - संत श्री ज्ञानेश्वर गुरुकुल २००० मध्ये स्थापन केले गेले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhishmaiks.org/team/swami-govinddev-giri|title=Swami Govinddev Giri|website=Bhishma IKS|language=en|access-date=2025-01-28}}</ref> # '''गीता परिवार''' '''-''' स्वामीजींनी १९८६ मध्ये महाराष्ट्रातील [[संगमनेर]] (जिल्हा - अहिल्यानगर) येथे गीता परिवाराची स्थापना केली. गीता परिवाराच्या माध्यमातून लहान मुलांसाठी  'बाल संस्कार केंद्र' (मुलांसाठी सांस्कृतिक केंद्र) आणि प्रामुख्याने 'बाल संस्कार शिबिर' (मुलांमध्ये भारतीय संस्कृती आत्मसात करण्यासाठी कार्यशाळा) संपूर्ण भारतभर राबविले जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://geetapariwar.org/about-us/|title=Geeta pariwar {{!}} About Us|website=Geeta pariwar|language=en-US|access-date=2025-01-28|archive-date=2024-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119232642/https://geetapariwar.org/about-us/|url-status=dead}}</ref> कोविड काळात स्वामीजींच्या प्रेरणेने गीता परिवाराने ऑनलाइन गीता पाठांतराचे काम सुरू केले जे आज जगातील सर्वात मोठे गीता शिक्षण संस्था म्हणून स्थापित झाले आहे. लर्नगीता या नावाने चालवल्या जाणाऱ्या या उपक्रमात लाखो लोकांना इंग्रजीसह १२ भारतीय भाषांमध्ये गीता शिकवली जाते आणि प्रत्येक अध्याय लक्षात ठेवल्यानंतर त्याची परीक्षा घेतली जाते त्यानंतर प्रमाणपत्र दिले जाते. संपूर्ण गीता तोंडपाठ करणाऱ्या व्यक्तीला "गीताव्रती" ही पदवी आणि पदक देऊन सन्मानित केले जाते. जगातील १८० देशांमधील लाखो लोक याचा लाभ घेत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.learngeeta.com/|title=Free Geeta Class {{!}} Online Gita Class {{!}} Learn Geeta {{!}} Learn gita|website=Learngeeta|language=en-GB|access-date=2025-01-28}}</ref> == पुरस्कार == # '''परमपूज्य चंद्रशेखरेंद्र सरस्वती महाराज पुरस्कार''' - स्वामीजींना कांची कामकोटी पीठमचे परमपूज्य शंकराचार्य यांच्या हस्ते हा प्रतिष्ठित पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dharmashree.org/pujya-swamiji/|title=Pujya Swamiji – Dharmashree|website=dharmashree.org|access-date=2025-01-28}}</ref> # '''दधीच समाजरत्न पुरस्कार''' - अखिल भारतीय दधीच ब्राह्मण महासभेतर्फे स्वामीजींना हा प्रतिष्ठेचा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. राजस्थानमधील गोडमंगलोड (नागौर) येथे हा पुरस्कार सोहळा पार पडला. # '''भृंग ऋषी पुरस्कार''' - संत ज्ञानेश्वर मंदिरात ऋषीपंचमीच्या पवित्र प्रसंगी भिंगार (अहिल्यानगर) महाराष्ट्राच्या ब्राह्मण सभेने स्वामीजींना या प्रतिष्ठित पुरस्काराने सन्मानित केले. # '''ऋग्वेद भूषण पुरस्कार''' - पुण्यातील देशस्थ ऋग्वेदी ब्राह्मण शिक्षणोत्तेजक संस्थेने स्वामीजींना हा पुरस्कार प्रदान केला. # '''संतश्रेष्ठ पुरस्कार''' '''-''' सॅनहोसे अमेरिका येथे डॉ. लक्ष्मीकांत पारनेरकर यांच्या हस्ते हा पुरस्कार देण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/local/maharashtra/news/govind-giri-maharaj-honored-with-saint-shrestha-award-133260477.html|title=गोविंद गिरी महाराजांना संतश्रेष्ठ पुरस्कार:अमेरिकेत डॉ. लक्ष्मीकांत पारनेरकर यांच्या हस्ते झाला गौरव|website=divyamarathi.|url-status=live}}</ref> # '''रामतीर्थ गोदा राष्ट्र जीवन पुरस्कार''' '''-''' श्री रामतीर्थ गोदावरी सेवा समितीच्यावतीने पहिल्या रामतीर्थ गोदा राष्ट्र जीवन पुरस्कार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/nashik/in-nashik-first-ramtirth-goda-rashtra-jeevan-award-to-govind-dev-giri-maharaj-css-98-4360921/|title=स्वामी गोविंददेवगिरी महाराजांना रामतीर्थ गोदा राष्ट्र जीवन पुरस्कार; नाशिकमध्ये नागरी सत्कार, गंगा गोदावरीची महाआरती|date=2024-05-08|website=Loksatta|language=mr|access-date=2025-01-28}}</ref> # '''सूर्य रत्न पुरस्कार''' '''-''' आळंदी येथे गीता भक्ती अमृत महोत्सवात हा पुरस्कार देण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.freepressjournal.in/pune/pune-govind-dev-giri-maharaj-receives-surya-ratna-award-at-gita-bhakti-amrit-mahotsav-2024-in-alandi|title=Pune: Govind Dev Giri Maharaj Receives Surya Ratna Award At Gita Bhakti Amrit Mahotsav 2024 In Alandi|website=Free Press Journal|language=en|access-date=2025-01-28}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:गिरि, गोविंद देव}} [[वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू]] [[वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 8ayyajbybszu5fkyxu7ys5xc2xa3yhh 0 363724 2682321 2677646 2026-05-02T16:57:14Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682321 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''चंद्रनाथ मिश्रा अमर''' (२ मार्च १९२५<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=QA1V7sICaIwC&q=Chandranath+Mishra+Amar+2.3.+1925&pg=PA758|title=Who's who of Indian Writers, 1999: A-M|last=Dutt|first=Kartik Chandra|year=1999|isbn=9788126008735}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://verbalart.in/author_detail.php?a_id=364|title=VerbalArt: A Global Journal Devoted to Poets & Poetry}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> – १ एप्रिल २०२१)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.news18.com/news/bihar/darbhanga-pandit-chandra-nath-mishra-amar-passes-away-in-darbhanga-3544304.html|title=बिहार: प्रसिद्ध साहित्यकार पंडित चंद्रनाथ मिश्र अमर का निधन, मिथलांचल में शोक की लहर|date=2 April 2021|website=News18 India|access-date=2025-04-15|archive-date=2025-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20250105030348/https://hindi.news18.com/amp/news/bihar/darbhanga-pandit-chandra-nath-mishra-amar-passes-away-in-darbhanga-3544304.html|url-status=dead}}</ref> हे [[मैथिली भाषा|मैथिली]] लेखक आणि कवी होते. १९८२ च्या ''मैथिली पत्रकारितक इतिहासासाठी'' त्यांना [[साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेत्यांची यादी (मैथिली)|साहित्य अकादमी पुरस्कार (मैथिली)]] मिळाला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.museindia.com/authprofile.asp?id=406|title=Profile of Chandranath Mishra 'Amar'|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111203064636/http://museindia.com/authprofile.asp?id=406|archive-date=3 December 2011|access-date=5 May 2012}}</ref> २०१० मध्ये प्रतिष्ठित [[साहित्य अकादमी फेलोशिप|साहित्य अकादमी फेलोशिपही]] त्यांना मिळाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/fellows/fellows_and_honorary_fellows.jsp|title=Sahitya Akademi Fellowship Winners|publisher=Sahitya Akademi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701054145/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/fellows/fellows_and_honorary_fellows.jsp|archive-date=1 July 2017|access-date=5 May 2012}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:साहित्य अकादमी फेलोशिप विजेते]] [[वर्ग:भारतीय लेखक]] [[वर्ग:इ.स. २०२१ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म]] [[वर्ग:मैथिली साहित्यिक]] [[वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते]] czkni00we6yn0hh44kvuih9y5kuqo75 0 365359 2682269 2645720 2026-05-02T13:20:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682269 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:28em; font-size:90%; float:right; margin:1em; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; padding:0.5em;" |+ style="background:#b0c4de; font-size:110%; font-weight:bold; text-align:center;" | '''कौटुंबिक हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण कायदा, २००५''' |- ! style="background:#dcdcdc; text-align:left;" | लघु शीर्षक | Protection of Women from Domestic Violence Act of 2005 |- ! style="background:#dcdcdc; text-align:left;" | संपूर्ण शीर्षक | An Act to provide for more effective protection of the rights of women guaranteed under the Constitution who are victims of violence of any kind occurring within the family and for matters connected therewith or incidental thereto. |- ! style="background:#dcdcdc; text-align:left;" | कायदा क्रमांक | [https://web.archive.org/web/20130301005246/http://wcd.nic.in/wdvact.pdf Act No. 43 of 2005] |- ! style="background:#dcdcdc; text-align:left;" | पारित करणारी संस्था | [[भारतीय संसद]] |- ! style="background:#dcdcdc; text-align:left;" | मंजुरीची तारीख | १३ सप्टेंबर २००५ |- ! style="background:#dcdcdc; text-align:left;" | लागू होण्याची तारीख | २६ ऑक्टोबर २००६ |- ! style="background:#dcdcdc; text-align:left;" | सध्याचा दर्जा | अंमलात आहे |} '''कौटुंबिक हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण कायदा २००५''' {{Efn|{{langx|hi|घरेलू हिंसा से महिला संरक्षण अधिनियम 2005}}}} हा [[भारतीय संसद|भारतीय संसदेने]] पारित केलेला एक कायदा आहे जो महिलांना घरगुती हिंसाचारापासून संरक्षण देण्यासाठी लागू करण्यात आला आहे. हा कायदा २६ ऑक्टोबर २००६ रोजी लागू झाला. पहिल्यांदाच, या कायद्याने "घरगुती हिंसाचार" ची व्यापक व्याख्या केली आहे आणि त्यात केवळ शारीरिक हिंसाचारच नाही तर भावनिक, मौखिक, लैंगिक आणि मानसिक अत्याचार यासारख्या इतर प्रकारच्या हिंसाचाराचा देखील समावेश आहे. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=dE9qEg-NgHMC|title=India Since Independence|last=Chandra|first=Bipan|last2=Mukherjee|first2=Aditya|last3=Mukherjee|first3=Mridula|date=2008|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-310409-4|page=374|language=en}}</ref> हा कायदा प्रामुख्याने फौजदारी अंमलबजावणीसाठी नाही तर संरक्षण आदेशांसाठी आहे.. == व्याख्या== घरेलू हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण अधिनियम, 2005 (The Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005) हा [[भारतीय दंड संहिता]] (Indian Penal Code) च्या तरतुदींपेक्षा (provisions) वेगळा आहे, कारण तो घरगुती हिंसाचाराची (domestic violence) अधिक व्यापक व्याख्या प्रदान करतो, ज्यात तो काय समाविष्ट करतो आणि कोणाला संरक्षण देतो हे स्पष्ट केले आहे.<ref name="Damayanti22">{{cite web|last1=Datta|first1=Damayanti|date=4 December 2006|title=The new laws of marriage|url=http://indiatoday.intoday.in/story/reason-for-the-breakdown-of-the-marriage-and-relationship-and-marriage-laws-in-india/1/180191.html|access-date=29 March 2013|work=[[India Today]]}}</ref> या अधिनियमानुसार (Act), 'पीडित व्यक्ती' (aggrieved person) ची व्याख्या "any woman who is, or has been, in a domestic relationship with the respondent and who alleges to have been subjected to domestic violence by the respondent" अशी केली आहे.<ref name=":02">{{Cite web|title=The Protection of Women From Domestic Violence Act, 2005|url=https://legislative.gov.in/sites/default/files/A2005-43.pdf|access-date=18 February 2021|website=Government of India Legislative Department}}</ref> हा कायदा केवळ पती-पत्नीच्या नात्यातील हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण करत नाही, तर ज्या महिला समान घरात अशा लोकांसोबत राहतात ज्यांच्याशी त्यांचे कौटुंबिक संबंध (domestic relationship) आहेत, त्यांनाही संरक्षण देतो. यामुळे महिलांना विवाह (उदा. पती-पत्नी, सून-सासरा/सासू इ.), रक्ताचे नाते (उदा. वडील-मुलगी, बहीण-भाऊ), दत्तक संबंध (उदा. दत्तक मुलगी-वडील), आणि अगदी विवाहाच्या स्वरूपातील संबंध (उदा. लिव्ह-इन संबंध, कायदेशीररित्या अवैध विवाह) यांमधील हिंसाचारापासून संरक्षण मिळते.<ref>{{cite web|last=says|first=V. Lakshmi|date=27 January 2017|title=Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005|url=https://inbreakthrough.org/protection-women-domestic-violence-act-2005/|access-date=28 February 2021|website=Breakthrough}}</ref> हा अधिनियम विवाहेतर संबंधांना कायदेशीर मान्यता आणि संरक्षण देणारा पहिला कायदा मानला गेला होता.<ref name=":23">{{Cite journal|last=AGRAWAL|first=ANUJA|date=2012|title=Law and 'Live-in' Relationships in India|journal=Economic and Political Weekly|volume=47|issue=39|pages=50–56|jstor=41720191|issn=0012-9976}}</ref> अधिनियमाच्या कलम 3 द्वारे घरगुती हिंसाचाराची व्याख्या अशी केली आहे:<ref name="wcd.nic.in2">{{cite web|title=Archived copy|url=http://wcd.nic.in/wdvact.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130301005246/http://wcd.nic.in/wdvact.pdf|archive-date=1 March 2013|access-date=19 April 2013}}</ref> "any act, omission or commission or conduct of the respondent shall constitute domestic violence in case it: # harms or injures or endangers the health, safety, life, limb or well-being, whether mental or physical, of the aggrieved person or tends to do so and includes causing physical abuse, sexual abuse, verbal and emotional abuse and economic abuse; or # harasses, harms, injures or endangers the aggrieved person to coerce her or any other person related to her to meet any unlawful demand for any dowry or other property or valuable security; or # has the effect of threatening the aggrieved person or any person related to her by any conduct mentioned in clause (a) or clause (b); or # otherwise injures or causes harm, whether physical or mental, to the aggrieved person."<ref name="wcd.nic.in2"/> हा अधिनियम 'प्रकरण 1 - प्रारंभिक' (Chapter 1 - Preliminary) या भागाद्वारे केवळ शारीरिक हिंसाच नव्हे, तर भावनात्मक/शाब्दिक (emotional/verbal), लैंगिक (sexual) आणि आर्थिक छळ (economic abuse) यांसारख्या हिंसाचाराच्या इतर प्रकारांचाही समावेश करतो आणि त्यांची व्याख्या करतो.<ref name=":02"/><ref>{{Cite web|title=India Code: Section Details|url=https://www.indiacode.nic.in/show-data?actid=AC_CEN_13_14_00008_200543_1517807325788§ionId=12899§ionno=3&orderno=3|access-date=18 February 2021|website=www.indiacode.nic.in}}</ref> == व्याप्ती == प्रामुख्याने [[पत्नी]]ला किंवा महिला लिव्ह-इन पार्टनरला [[पती]]कडून, पुरुष लिव्ह-इन पार्टनरकडून किंवा त्याच्या नातेवाईकांकडून होणाऱ्या [[घरगुती हिंसाचारापासून]] संरक्षण देण्यासाठी हा कायदा आहे. याशिवाय, हा कायदा एकाच घरात राहणाऱ्या बहिणी, विधवा किंवा माता यांसारख्या महिलांनाही संरक्षण देतो.<ref name="evaw">{{Cite web|title=Protection of Women from Domestic Violence Act|url=https://evaw-global-database.unwomen.org/es/countries/asia/india/2006/protection-of-women-from-domestic-violence-act|access-date=19 February 2021|website=evaw-global-database.unwomen.org}}</ref> या अधिनियमांतर्गत (Act) घरगुती हिंसाचारात प्रत्यक्ष गैरवर्तन (abuse), मग ते शारीरिक, लैंगिक, शाब्दिक, भावनिक किंवा आर्थिक असो, किंवा गैरवर्तनाची धमकी (threat of abuse) यांचा समावेश होतो.<ref name="Damayanti22"/> या व्याख्येमध्ये (definition) महिलेकडून किंवा तिच्या नातेवाईकांकडून बेकायदेशीर [[हुंड्या]]ची मागणी (unlawful dowry demands) करून होणारा छळ (harassment) देखील समाविष्ट आहे.<ref name="evaw"/> अलिकडेच, मुंबईतील एका जिल्हा न्यायालयाने निरीक्षण केले आहे की, घरगुती हिंसाचार केवळ शारीरिक दुखापती किंवा गैरवर्तनापुरता मर्यादित नाही, तर त्यात लैंगिक, शाब्दिक, भावनिक आणि आर्थिक छळ यांचाही समावेश आहे [https://www.letslaw.in/2022/12/domestic-violence-is-not-limited-to.html?m=1 Read more]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == अंमलबजावणी == [[शालू निगम]] यांच्या मते, घरगुती हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण करण्यासाठी असलेल्या कायद्यांच्या, ज्यात 2005 चा 'प्रोटेक्शन ऑफ वुमन अगेन्स्ट डोमेस्टिक व्हायोलन्स ॲक्ट' (Protection of Women Against Domestic Violence Act) समाविष्ट आहे, अंमलबजावणीमध्ये अनेक त्रुटी (gaps) आहेत.<ref name="Nigam 2020">{{cite book |last1=Nigam |first1=Shalu |title=Women and Domestic Violence Law in India: A Quest for Justice |date=2020 |publisher=Routledge |location=London |isbn=978-1-138-36614-5 |pages=1–3 |url=https://www.academia.edu/49357692 |access-date=30 July 2021}}</ref> कायद्याविषयीच्या जागृतीचा अभाव (lack of awareness), आणि त्यामुळे सेवांची उपलब्धता व त्याबद्दलची माहिती, दिलासा/निराकरणाचे प्रकार (types of relief), तसेच कायदेशीर हक्कांबद्दलची माहिती नसणे हे कायद्याच्या योग्य अंमलबजावणीला (proper implementation) प्रतिबंध करते.<ref name=":1">{{Cite web|date=October 2016|title=Protection of Women from Domestic Violence Act 2005: Lessons from a decade of implementation|url=https://www.oxfamindia.org/sites/default/files/Protection-of-women-from-domestic-violence-act-2005.pdf|website=Oxfam India}}</ref> या अंमलबजावणीतील काही समस्या विशिष्ट जिल्ह्यांमध्ये, जसे की [[ओडिशा]]मध्ये दिसून येतात, जिथे नवीन संरक्षण अधिकारी (Protection Officers) नियुक्त करण्याऐवजी विद्यमान अधिकाऱ्यांवर (existing officers) या नवीन नियमांची जबाबदारी (responsibilities) टाकण्यात आली आहे. या अंमलबजावणीतील त्रुटीमुळे अधिनियमाशी संबंधित कर्तव्ये (duties pertaining to the Act) अपूर्ण राहतात, कारण PO च्या जबाबदाऱ्या संबंधित अधिकाऱ्यांच्या पूर्वीच्या कर्तव्यांपेक्षा दुय्यम ठरतात.<ref>{{Cite journal|last=Jhamb|first=Bhumika|date=13 August 2011|title=The Missing Link in the Domestic Violence Act|url=https://www.cbgaindia.org/wp-content/uploads/2016/04/The-Missing-Link-in-the-Domestic-Violence-Act.pdf|journal=Economic & Political Weekly|volume=xlvI}}</ref><ref name=":1" /> शालू निगम यांच्या मते, कायद्याच्या अंमलबजावणीतील आणखी एक अडथळा म्हणजे घरगुती हिंसाचारातून वाचलेल्या पीडितांसाठी (survivors of domestic violence) "वैद्यकीय मदत, अल्प-मुदतीची निवासस्थाने, पाळणाघर सुविधा, मानसिक आधार, आश्रयगृहे (shelter homes) किंवा आर्थिक किंवा भौतिक सहाय्य" यांसारख्या अर्थपूर्ण तात्काळ मदतीचा (meaningful immediate relief) अभाव.<ref name="Nigam 2020"/> बहुतेक जिल्ह्यांमध्ये, आश्रयगृहे हेच तात्काळ मदतीचे एकमेव उपलब्ध स्वरूप आहे; घरगुती हिंसाचारातून वाचलेल्या पीडितांना अनेकदा "वैद्यकीय उपचार, मानसिक आघातावर समुपदेशन (trauma counseling), कपडे आणि रोख रक्कम" यांसारख्या गोष्टींचीही गरज असते, ज्या आश्रयगृहांमध्ये पुरवल्या जात नाहीत.<ref name=":1" /> कायद्याच्या अंमलबजावणीपलीकडे, या प्रकरणांची नोंदणी (reporting these cases) करण्याच्या सामाजिक स्वीकारार्हतेची (social acceptability) हळू गती देखील अंमलबजावणीवर परिणाम करते.<ref>{{Cite journal|last=Abeyratne|first=Rehan|title=Domestic Violence Legislation in India: The Pitfalls of a Human Rights Approach to Gender Equality|url=https://digitalcommons.wcl.american.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1596&context=jgspl&httpsredir=1&referer=|journal=Journal of Gender, Social Policy & the Law|volume=21}}</ref> == टीका == भारत सरकारच्या फौजदारी न्याय प्रणाली सुधारणा समितीने (Committee on Reforms of Criminal Justice System) महिलांवरील गुन्हेगारी (offenses against women) यावर एक अहवाल लिहिला, ज्यात समितीने 'पत्नी' (wife) या शब्दाची व्याख्या "during the subsistence of the first marriage" अशा पुरुषासोबत दीर्घकाळ पत्नी म्हणून राहिलेल्या महिलांचा समावेश करण्यासाठी विस्तृत करण्याची मागणी केली.<ref name=":2">{{Cite journal|last=AGRAWAL|first=ANUJA|date=2012|title=Law and 'Live-in' Relationships in India|journal=Economic and Political. Follow NnofapWeekly|volume=47|issue=39|pages=50–56|jstor=41720191|issn=0012-9976}}</ref> या स्पष्टीकरणानुसार (specification), 'पत्नी' च्या या विस्तृत व्याख्येचा संबंध विवाहित पुरुषासोबतच्या महिलांच्या संबंधांशी आहे, अविवाहित संबंधांशी (non-marital relationships) नाही. जेव्हा [[महाराष्ट्र]] राज्याने समितीच्या अहवालातील शिफारशींचे (recommendations) पालन करण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा अविवाहित, लिव्ह-इन संबंधांच्या कायदेशीर स्थितीवर (legal status) सार्वजनिक चर्चा सुरू झाली.<ref name=":23"/> विवाहित संबंधांना (marital relationships) लागू होणाऱ्या त्याच कायद्यात अविवाहित लिव्ह-इन संबंधांतील महिलांना संरक्षण देण्याला दुय्यम विवाह (secondary marriages) किंवा अविवाहित लिव्ह-इन संबंधांना कायदेशीर रूप देण्याचा प्रयत्न (legalize) मानले गेले.<ref name=":23" /> समितीच्या शिफारशींचा वास्तविकपणे 'चानमुनिया विरुद्ध वीरेंद्र कुमार सिंग कुशवाह आणि अन्य' (Chanmuniya vs Virendra Kumar Singh Kushwaha and Another) (2010) या कायदेशीर खटल्यात (legal case) 'पत्नी' च्या व्याख्येचा अर्थ असा लावण्याकरिता उल्लेख करण्यात आला होता, ज्यात दीर्घकाळ एकत्र राहिल्यामुळे विवाह "presumed" धरला जातो.<ref>{{cite web|last=Solution|first=Indian Legal|date=18 March 2020|title=Chanmuniya v. Virendra Kumar Singh Khushwaha & Another: Case Comment|url=https://indianlegalsolution.com/chanmuniya-v-virendra-kumar-singh-khushwaha-another-case-comment/|access-date=22 April 2021|website=Indian Legal Solution}}</ref> एक टीका अशी आहे की, घरगुती हिंसाचाराच्या गुन्हेगारी कृत्याला (criminal act) प्रतिसाद देण्यासाठी कायद्यामध्ये प्रभावी शक्तीचा (effective force) अभाव आहे. हा कायदा प्रामुख्याने दिवाणी कायदा (civil law) असल्याने, प्रतिवादीविरुद्ध (respondent) फौजदारी कायद्याचे निर्बंध (criminal law sanctions) जसे की अटक (arrest) आणि कारावास (imprisonment) लागू होण्यापूर्वी आणखी एक गुन्हा (उदा. या कायद्यांतर्गत जारी केलेल्या संरक्षण आदेशाचे उल्लंघन करणे) आवश्यक असतो. तथापि, कायदा तयार करणाऱ्या गटांचा असा विश्वास होता की, यामुळे पीडितेला (victim) अधिक जलद आणि लवचिक दिलासा (rapid and flexible relief) मिळेल.<ref>Pandey, Geeta, et al., BBC News, [https://www.bbc.com/news/world-asia-india-29708612 "100 Women 2014: Violence at home is India's 'failing'"], 29 October 2014, BBC News</ref><ref name="solution_paper_tiger_2007_v4_i2_LUC_IntlLawRvw">Hornbeck, Amy; Bethany Johnson; Michelle LaGrotta; & Kellie Sellman; [http://www.luc.edu/media/lucedu/law/students/publications/ilr/pdfs/hornbeck_johnson_lagrotta_sellman.pdf "The Protection of Women from Domestic Violence Act: Solution or Mere Paper Tiger?"], ''Loyola University Chicago International Law Review,'' Volume 4, Issue 2, Spring/Summer, 2007, pp.273-307, Loyola University, Chicago (also online at: [http://lawecommons.luc.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1081&context=lucilr])</ref> [[भारतातील पुरुष हक्क चळवळ|पुरुष संघटनांनी]], जसे की [[सेव्ह इंडियन फॅमिली फाउंडेशन]]ने (Save Indian Family Foundation) या कायद्याला विरोध केला आहे, त्यांचे म्हणणे आहे की विवादांच्या (disputes) वेळी महिलांकडून याचा गैरवापर (misused) केला जाऊ शकतो.<ref name="Damayanti22"/><ref>{{cite web |url= http://www.telegraphindia.com/1061027/asp/frontpage/story_6923154.asp |title= Malevolence for women's law – Men go to PM against female 'terrorist activity' |last1= Gupta |first1= Monobina |date= 27 October 2006 |work= The Telegraph, Calcutta |access-date= 28 March 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20121016131533/http://www.telegraphindia.com/1061027/asp/frontpage/story_6923154.asp |archive-date= 16 October 2012 }}</ref> तत्कालीन भारतीय महिला आणि बाल विकास मंत्री [[रेणुका चौधरी]] यांनी ''[[हिंदुस्तान टाइम्स]]'' मधील एका लेखात सहमती दर्शवली की, "an equal gender law would be ideal. But there is simply too much physical evidence to prove that it is mainly the woman who suffers at the hands of man".<ref>{{cite news|last=Sandhu |first=Veenu |title=Men running scared now |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM19/Men-running-scared-now/Article1-169172.aspx |access-date=4 October 2013 |newspaper=Hindustan Times |date=5 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010141911/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM19/Men-running-scared-now/Article1-169172.aspx |archive-date=10 October 2013 }}</ref> भारताचे माजी महान्यायवादी (Attorney General) [[सोली सोराबजी]] यांनीही अधिनियमातील शाब्दिक छळाच्या (verbal abuse) व्यापक व्याख्येवर टीका केली आहे.<ref>{{cite news|last=Sorabjee|first=Soli|title=SUNDAY DEBATE: Is verbal abuse domestic violence? No|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-toi/all-that-matters/SUNDAY-DEBATE-Is-verbal-abuse-domestic-violence-No/articleshow/322617.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019040949/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-11-05/all-that-matters/27802072_1_domestic-violence-insults-definition|url-status=live|archive-date=19 October 2012|access-date=4 October 2013|newspaper=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|date=5 November 2006}}</ref> जागतिक आरोग्य तज्ञ आणि एडवर्ड अँड सिंथिया इन्स्टिट्यूट ऑफ पब्लिक हेल्थचे संचालक, [[Edmond Fernandes|डॉ. एडमंड फर्नांडिस]] यांनी सांगितले आहे की, सुशिक्षित महिला पुरुषांना त्रास देण्यासाठी याचा कायदेशीर शोषणाचे साधन (tool of legal exploitation) म्हणून वापर करतात.<ref>{{Cite news |last=Fernandes |first=Dr Edmond |title=How laws meant to protect women are being abused daily in India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/global-health-focus/how-laws-meant-to-protect-women-are-being-abused-daily-in-india/ |access-date=2024-09-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> भारताच्या तत्कालीन राष्ट्रपती [[प्रतिभा देवीसिंह पाटील]] यांच्या मते, "Another disquieting trend has been that women themselves have not been innocent of abusing women. Some surveys have concluded that 90 percent of dowry complaints are false and were registered primarily to settle scores. It is unfortunate if laws meant to protect women get abused as instruments of oppression. The bottom-line therefore, is the fair invocation of legal provisions and their objective and honest implementation."<ref>{{cite web|title=Speech of the Hon'ble President of India, at the National Conference of Lady Lawyers and Lady Teachers, at Yavatmal|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=46199|publisher=Press Information Bureau, Government of India|access-date=4 October 2013}}</ref> == टिप्पणी == <references group="lower-alpha"/> [[वर्ग:भारतातील कायदे]] py6n97o1sjv4x74op1juvo9ri3sub66 0 366188 2682363 2578782 2026-05-02T21:17:10Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682363 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''टॉन्स नदी''' (टौंस नदी) ही [[यमुना नदी|यमुनेची]] उपनदी आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=The Indian rivers : scientific and socio-economic aspects|publisher=Springer Hydrogeology|year=2018|isbn=|editor-last=Singh|editor-first=Dhruv Sen|location=Singapore|pages=416|oclc=}}</ref> ती [[उत्तराखंड|उत्तराखंडमधील]] गढवाल प्रदेशातून वाहते आणि [[हिमाचल प्रदेश|हिमाचल प्रदेशला]] स्पर्श करते. {{Convert|20722|ft|m}} उंच बंदरपुंच पर्वतमध्ये त्याचा उगम आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.peakware.com/peaks.html?pk=2683|title=Banderpunch|publisher=Peakware|access-date=9 April 2017}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ही भारतातील सर्वात प्रमुख बारमाही [[हिमालय|हिमालयीन]] नद्यांपैकी एक आहे. ती यमुनेपेक्षा जास्त पाणी वाहून नेते, जी ती उत्तराखंडमधील [[डेहराडून|देहरादूनजवळ]] कालसीच्या खाली मिळते.<ref>[http://www.treknraft.com/adventure_tour_india/lower_tons_river_expedition.htm Tons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513111434/http://www.treknraft.com/adventure_tour_india/lower_tons_river_expedition.htm}}</ref><ref name="hy">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=ZKs1gBhJSWIC&q=Yamuna+River&pg=RA1-PA345|title=Hydrology and water resources of India- Volume 57 of Water science and technology library - Yamuna River|last=Jain|first=Sharad K.|last2=Pushpendra K. Agarwal|last3=Vijay P. Singh|publisher=Springer|year=2007|isbn=978-1-4020-5179-1|pages=344–354}}</ref> [[चित्र:A_view_of_Tons_river_from_Paonta_Sahib,.JPG|इवलेसे| हिमाचल प्रदेशातील पाओंटा साहिबजवळून वाहणारी टोन्स नदी. चित्रात दिसणारा पूल देहरादून (उत्तराखंड) ला पांवटा साहिब (हिमाचल) शी जोडतो.]] == संदर्भ == <references /> [[वर्ग:उत्तराखंडमधील नद्या]] [[वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील नद्या]] [[वर्ग:यमुना नदी]] htf2ypvoxghbcy5m0qhqbzmg05ebeqh 0 366199 2682379 2649116 2026-05-02T23:23:05Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682379 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''थिनलास कोरोल''' (जन्म: [[६ मे]], [[इ.स. १९८१|१९८१]]) (लेखन भेद '''थिनले कोरल''') ह्या [[लडाख]] राज्यातील एक सामाजिक उद्योगिनी आणि लेखिका आहेत. कोरोल यांनी लडाखी महिला प्रवास कंपनीची स्थापना केली आणि लडाखमधील पर्यटन आणि इतर विषयांवर लेख लिहिले आहेत. कोरोल यांनी आपल्या वयाच्या विशीत उत्तर भारतातील लडाखमधील पुरुषप्रधान ट्रेकिंग उद्योगात ट्रेकिंग गाइड म्हणून काम करायला सुरुवात केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.ibpsguide.com/current-affairs-in-hindi-06th-march-2020-current-affairs-news/amp/ |title=Current Affairs in Hindi 06th March 2020 |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ= |प्रकाशक= |भाषा=हिंदी |अ‍ॅक्सेसदिनांक=९ जून २०२५ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref><ref name="epilogue_aug_2010">Epilogue Magazine – 2010, August</ref> == आयुष्य == === बालपण === कोरोलचा जन्म लडाखच्या पर्वतीय प्रदेशातील [[टाकमाचिक]] नामक छोट्या गावात झाला. त्यांचे आईवडील दोघेही शेतकरी होते. शालेय शिक्षण घेत असताना त्यांनी पशुपालन आणि शेतीकाम देखील केलीत. कोरोल लहान असतानाच आईचा मृत्यू झाला. त्यानंतर लवकरच त्यांच्या वडिलांनी दुसरे लग्न केले. कोरोल ह्या आपली सावत्र आई आणि सात भावंडांसोबत एकत्रित लहानाच्या मोठ्या झाल्या. उंच कुरणात कुटुंबातील जनावरे राखण्यासाठी वडिलांसोबत गेल्याने तिला डोंगरात वेळ घालवण्याची सवय झाली. === एसईसीएमओएल === दहावीचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, कोरोलला [[लेह|लेहजवळील]] ''स्टुडंट्स एज्युकेशनल अँड कल्चरल मूव्हमेंट ऑफ लडाख'' (SECMOL) नामक पर्यायी शिक्षण संस्थेत (अल्टरनेटिव्ह इन्स्टिट्यूट) विद्यार्थी म्हणून स्वीकारण्यात आले. SECMOL मध्ये असताना, कोरोल काही परदेशी स्वयंसेवकांसोबत पर्वतारोहण मोहिमांवर गेल्या. सुरुवातीच्या पर्वतारोहण करत असताना, स्थानिक गावकऱ्यांनी त्यांना परदेशी नागरिक समजून इंग्रजीत संभाषण केले. याचे मुख्य कारण म्हणजे आजपावेतो कोणत्याही लडाखी महिलेने कधीही पर्वतारोही वाटाड्या (ट्रेकिंग गाईड) म्हणून काम केले नव्हते. कोरोल यांनी काही स्थानिक पर्वतारोही संस्थात वाटाड्या म्हणून काम शोधण्याचा प्रयत्न केला, परंतु महिला असल्याने त्यांना अनेकदा नाकारण्यात आले. २००४ मध्ये त्या स्वतःच्या ट्रॅव्हल एजन्सी, "अराउंड लडाख विथ स्टुडंट्स," ALS द्वारे एसईसीएमओएल मध्ये सामील झाल्या. ALS मध्ये इतर महिला काम करत होत्या. पण त्यावेळी त्या फक्त मठ आणि सांस्कृतिक दौऱ्यांचे मार्गदर्शन करत होत्या.<ref>[http://www.secmol.org/ecotourism/index.php SECMOL´s ALS page]</ref><ref name="epilogue_aug_2010" /> === शिक्षण === कोरोल यांनी आपले प्राथमिक शिक्षण [[टाकमाचिक]] येथे केले. तर माध्यमिक शिक्षण शेजारच्या डोमखार या गावातून पूर्ण केले. SECMOL मध्ये असताना, कोरोलने ११वी आणि १२वी पर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले.<ref name="Reach Ladakh - In conversation with Thinlas Chorol">[https://www.reachladakh.com/news/opinion/in-conversation-with-reach-ladakh/in-conversation-with-thinlas-chorol Reach Ladakh - In conversation with Thinlas Chorol]</ref> यानंतर, त्यांनी कला विषयात बीए करण्यासाठी पोस्टल महाविद्यालयीन अभ्यासक्रम सुरू केला. यासोबतच, त्यांनी नेहरू इन्स्टिट्यूट ऑफ माउंटेनियरिंगमध्ये गिर्यारोहणाचे अभ्यासक्रम आणि नॅशनल आउटडोअर लीडरशिप स्कूलमध्ये वन्यजीव प्रशिक्षण देखील घेतले.<ref name="LWTC">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.ladakhiwomenstravel.com/thinlas.html |title=LWTC - About Thinlas Chorol |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=ladakhiwomenstravel.com |प्रकाशक= |भाषा=इंग्लिश |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०२-०१ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> == कारकिर्द == === पर्यटन === जेव्हा ALS ने व्यक्ती आणि लहान गटांसाठी ट्रेकिंग करणे बंद केले, तेव्हा कोरोलने [[मुक्त पत्रकार|फ्रीलान्स]] म्हणून काम करणे सुरू ठेवले. गिर्यारोहण आणि इतर बाह्य क्रियाकलापांमधील विविध अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर, त्यांना फ्रीलान्स ट्रेकिंग गाईड म्हणून अधिकाधिक काम मिळू लागले आणि पर्यटक देखील महिला गाईडची मागणी करू लागले. २००९ मध्ये कोरोल यांनी "लडाखी महिला ट्रॅव्हल कंपनी" ची स्थापना केली जेणेकरून अधिकाधिक महिलांना या क्षेत्रात आणता येईल आणि लडाखमध्ये पर्यावरणीय पर्यटनाला प्रोत्साहन मिळेल. आणि होमस्टेद्वारे, गावातील महिलांना अशा लोकांशी आणि संस्कृतींशी ओळख करून द्या ज्यांच्याशी त्यांचा सहसा जास्त संपर्क नसतो. कंपनीच्या वेबसाइटवर, ती "लडाखमधील पहिली महिला मालकीची आणि चालवली जाणारी ट्रॅव्हल कंपनी" म्हणून स्वतःचा प्रचार करते. लडाखी ट्रेकिंग उद्योगात येण्यासाठी अधिक मार्गदर्शकांना प्रशिक्षित करण्यासाठी, कंपनी तरुण, अननुभवी महिलांना पोर्टर म्हणून सोबत आणते.<ref name="LWTC" /><ref name="IT1">{{cite news | url=https://www.indiatimes.com/news/more-from-india/imc-ladies-wing-jankidevi-bajaj-puraskar-2013-brings-together-two-power-women-122080.html | newspaper=indiatimes.com | title=Two Super-Women You Should Know About | first=Sonal | last=Bhadoria | date=10 January 2014 | accessdate=15 November 2018 }}</ref> जानेवारी २०१५ मध्ये, भारतीय वृत्तसंस्था, द वीकेंड लीडरने वेल्लोर इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीच्या सहकार्याने चोरोलला त्यांचा "पर्सन ऑफ द इयर" २०१४ म्हणून घोषित केले. लडाखमधील पर्यटन विकासात आणि लडाखी महिलांसाठी नोकरीच्या संधी निर्माण करण्यासाठी दिलेल्या योगदानासाठी त्यांची निवड करण्यात आली. ११ मार्च २०१५ रोजी व्हीआयटी विद्यापीठात झालेल्या समारंभात केंद्रीय गृह मंत्रालयाचे विशेष सुरक्षा सल्लागार के. विजय कुमार यांच्या हस्ते त्यांना हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.<ref name="The weekend leader">[http://www.theweekendleader.com/Headlines/3608/ladakhi-woman-social-entrepreneur-is-twl--vit-person-of-the-year.html The weekend leader]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="thehindu.com">[http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/recognition-for-developing-tourism/article6985048.ece thehindu.com]</ref> === महिला सक्षमीकरण === २०१४ मध्ये, चोरोल यांनी "लडाखी महिला कल्याण नेटवर्क" या संस्थेची सह-स्थापना केली आणि ती तिची पहिली अध्यक्ष बनली. महिलांच्या कल्याणासाठी काम करण्यासाठी, महिलांविरुद्ध होणाऱ्या गुन्ह्यांच्या बळींना पाठिंबा देण्यासाठी आणि त्यांना त्यांच्या कायदेशीर हक्कांबद्दल शिक्षित करण्यास मदत करण्यासाठी या संस्थेची स्थापना करण्यात आली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/06/11.pdf |title=Notice to inform the public in the newspaper State Times |access-date=2025-06-09 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204743/http://statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/06/11.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="Reach Ladakh - In conversation with Thinlas Chorol"/> तिची कंपनी, "लडाखी महिला प्रवास कंपनी" प्रामुख्याने होमस्टे वापरते, जे गावातील महिलांना स्वतःसाठी उत्पन्न मिळविण्यास मदत करण्याचा एक मार्ग आहे. === लेखन === २००७ मध्ये, चोरोल यांना चरखा डेव्हलपमेंट कम्युनिकेशन नेटवर्क या गैर-सरकारी संस्थेने "संजय घोसे लडाख महिला लेखक पुरस्कार" प्रदान केला. लडाखमधील पर्यटनाच्या परिणामांबद्दलचा तिचा " ''पारंपारिक पर्यटनाच्या पलीकडे'' " हा लेख ''एपिलॉग'' या मासिकात प्रकाशित झाला आहे. आणि नंतर, मासिकाने तिचा ''"अ ट्रेक थ्रू लाइफ" हा'' लेख प्रकाशित केला ज्यामध्ये गावापासून ते पुरुषप्रधान क्षेत्रात ट्रेकिंग गाईड बनण्यापर्यंतच्या तिच्या स्वतःच्या अनुभवांबद्दल सांगितले होते. २०१४ मध्ये, चोरोल हे लडाखी मासिक "स्तवा" मध्ये देखील प्रकाशित झाले होते, ज्यामध्ये त्यांनी लडाखीमधील [[बलात्कार|बलात्काराच्या]] मुद्द्यावर आणि लडाखी [[जात|जातिव्यवस्थेच्या]] परिणामांवर लिहिले होते. == सन्मान == [[File:Ram Nath Kovind presenting the Nari Shakti Puruskar for the year 2017 to Ms. Thinlas Chorol, Leh-Ladakh, J&K, at a function, on the occasion of the International Women’s Day, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi.jpg|thumb|राष्ट्रपती [[रामनाथ कोविंद]] यांच्या हस्ते नारी शक्ती पुरस्कार स्वीकारताना (२०१८)]] * ८ मार्च २०१८: [[नारी शक्ती पुरस्कार]] ''(महिला शक्ती पुरस्कार)'', भारतातील महिलांसाठी सर्वोच्च नागरी पुरस्कार.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/nari-shakti-puraskar/articleshow/63203332.cms|title=Infographic: Nari Shakti Puraskar - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=The Times of India|access-date=2018-03-11}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/nari-shakti-puraskar/articleshow/63203332.cms|title=Nari Shakti Puraskar|work=TOI|access-date=11 March 2018}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT: कोरोल, थिनलास}} [[वर्ग:लडाखी समाजसेवक]] [[वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] pn2ghgzud0zswynabsjgdj2bg95vv81 0 367063 2682330 2644719 2026-05-02T17:13:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682330 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''''चायना गेट''''' हा १९९८ चा [[राजकुमार संतोषी]] दिग्दर्शित भारतीय [[हिंदी भाषा|हिंदी]] भाषेतील सुधारक पाश्चात्य अ‍ॅक्शन चित्रपट आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.webpage.com/hindu/daily/981127/09/09270223.htm|title=द हिंदू ONLINE : Friday, November 27, 1998 Entertainment 09270223.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20010605193113/http://www.webpage.com/hindu/daily/981127/09/09270223.htm|archive-date=5 June 2001}}</ref> हा २७ नोव्हेंबर १९९८ रोजी प्रदर्शित झाला. ''चायना गेट'' हा [[अकिरा कुरोसावा|अकिरा कुरोसावाच्या]] जपानी चित्रपट ''सेवेन समुराईच्या'' (१९५४) मूळ कथानकाचे अनुसरण करतो. हा चित्रपट २० कोटी {{INR}} बजेटमध्ये बनवण्यात आला होता, जो त्या काळातील सर्वात महागडा [[बॉलीवूड]] चित्रपट होता. [[ऊर्मिला मातोंडकर|उर्मिला मातोंडकरवर]] चित्रित केलेले "छम्मा छम्मा" हे गाणे चार्ट बस्टर ठरले आणि बाज लुहरमनच्या ''"मौलिन रूज!"'' (२००१) या अमेरिकन चित्रपटात ते वापरले गेले. या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट संवादासाठी फिल्मफेर पुरस्कार मिळाला. == गीत == या चित्रपटाचे संगीत [[अनू मलिक]] यांनी दिले होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/elli-avram-steps-into-urmila-matondkars-shoes-for-chamma-chamma/articleshow/66699490.cms|title=Elli AvRam steps into Urmila Matondkar's shoes for 'Chamma Chamma'|date=20 November 2018|work=Mumbai Mirror|access-date=21 November 2018}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mid-day.com/articles/elli-avrram-steps-into-urmila-matondkars-shoes-for-chamma-chamma-remake-for-fraud-saiyaan/19991198|title=Elli AvrRam steps into Urmila Matondkar's shoes for Chamma Chamma remake for Fraud Saiyaan|date=20 November 2018|website=Mid-day.com|access-date=11 January 2019}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/elli-avram-recreate-chamma-chamma-arshad-warsi-film/|title=Elli AvRam to recreate 'Chamma Chamma' for this Arshad Warsi film|date=20 November 2018|website=Bollywood Hungama|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190123050650/http://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/elli-avram-recreate-chamma-chamma-arshad-warsi-film/|archive-date=23 January 2019|access-date=11 January 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/elli-avrram-recreates-urmila-matondkars-iconic-song-chamma-chamma-see-photos-bollywood-news/318431|title=Elli AvrRam recreates Urmila Matondkar's iconic song Chamma Chamma - see photos|date=22 November 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122215755/https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/elli-avrram-recreates-urmila-matondkars-iconic-song-chamma-chamma-see-photos-bollywood-news/318431|archive-date=22 November 2018|access-date=22 November 2018}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/china-gates-chamma-chamma-to-be-recreated-for-prakash-jhas-fraud-saiyyan/articleshow/65955701.cms|title=China Gate's 'Chamma Chamma' to be recreated for Prakash Jha's Fraud Saiyyan|date=26 September 2018|website=Mumbaimirror.indiatimes.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412153604/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/china-gates-chamma-chamma-to-be-recreated-for-prakash-jhas-fraud-saiyyan/articleshow/65955701.cms|archive-date=12 April 2023|access-date=11 January 2019}}</ref> {{Track listing |extra_column=गायक|all_lyrics=[[समीर अंजान]] |title1=हम को तो रहना हैं|extra1=[[सोनू निगम]], [[हरिहरन]], [[विनोद राठोड]]|lyrics1=|length1=7:11 |title2=छम्मा छम्मा|extra2=[[अनू मलिक]], [[सपना अवस्थी]]|length2=5:53|lyrics2= |title3=छम्मा छम्मा २|extra3=विनोद राठोड, [[शंकर महादेवन]], [[अलका याज्ञिक]]|lyrics3=|length3=5:54 |title4=इस मिट्टी का कर्ज था मुझपे|extra4=सोनू निगम|length4=3:14|lyrics4= |title5=थीम ऑफ चायना गेट|extra5=वाद्य|length5=1:02|lyrics5=- }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय ॲक्शन ड्रामा चित्रपट]] [[वर्ग:भारतातील पोलिस विभागाचे काल्पनिक चित्रण]] [[वर्ग:राजकुमार संतोषी दिग्दर्शित चित्रपट]] [[वर्ग:इ.स. १९९८ मधील हिंदी चित्रपट]] al8nue4uy71pozc1rd8ipbj8dzbj5c9 0 367315 2682284 2681330 2026-05-02T13:37:21Z ~2026-26770-53 182741 2682284 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = वीण दोघांतली ही तुटेना | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = हेमंत सोनवणे | निर्मिती संस्था = पुष्पगंध फिल्म कंपनी | दिग्दर्शक = चंद्रकांत गायकवाड | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]] | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = दररोज संध्या. ७.३० वाजता | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = ११ ऑगस्ट २०२५ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = [[शुभ श्रावणी]] | नंतर = [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | सारखे = }} '''वीण दोघांतली ही तुटेना''' ही [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. या मालिकेची मूळ कथा [[सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजन]]वरील बडे अच्छे लगते हैं या हिंदी मालिकेवर आधारित आहे.{{संदर्भ हवा}} == कलाकार == * [[तेजश्री प्रधान]] - स्वानंदी दिलीप सरपोतदार / स्वानंदी समर राजवाडे * [[सुबोध भावे]] - समर राजवाडे * [[सुलभा आर्य]] - नलिनी राजवाडे * [[किशोरी अंबिये]] - मल्लिका राजवाडे * राज मोरे - रोहन दिलीप सरपोतदार * पूर्णिमा डे - अधिरा राजवाडे / अधिरा रोहन सरपोतदार * किशोर महाबोले - दिलीप सरपोतदार * भारती पाटील - मंदाकिनी दिलीप सरपोतदार * अपूर्वा सकपाळ - सुश्मिता दिलीप सरपोतदार * हरीश थोरात - अंशुमन राजवाडे * सानिका काशीकर - प्रिया पुरोहित * आशय कुलकर्णी - निशांत बने * अक्षता नाईक - अर्पिता राजवाडे * शर्मिला शिंदे - निकिता * संध्या म्हात्रे - प्रमिला * सायली परब - अंजली * देवेंद्र देव - मनोहर * दीपा जाधव - नीलिमा * [[पूर्वा गोखले]] - किमया चिटणीस * [[एकनाथ गीते]] - निलेश * स्नेहल शिदम - स्नेहल * आनंद पाटील - आनंद == पुनर्निर्मिती == {|class="wikitable" ! भाषा ! नाव ! वाहिनी ! प्रकाशित |- | [[हिंदी]] | बडे अच्छे लगते हैं | [[सोनी एंटरटेनमेंट टेलिव्हिजन]] | ३० मे २०११ - १० जुलै २०१४ |- | [[मल्याळम]] | अनुरागा गणम पोले | [[झी केरळम]] | १७ एप्रिल २०२३ - १५ मार्च २०२४ |- | [[कन्नड]] | अमृतधारे | [[झी कन्नडा]] | २९ मे २०२३ - चालू |- | [[तमिळ]] | नेन्जाथाई किल्लाधे | [[झी तमिळ]] | १ जुलै २०२४ - १७ जानेवारी २०२५ |} == बाह्य दुवे == {{झी मराठी संध्या. ७.३०च्या मालिका}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] e60vel17297lbnxusakfq6jr0l2xjr8 0 369201 2682299 2639476 2026-05-02T15:45:44Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682299 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''''गुरगाव''''' हा २०१६ चा भारतीय नव-नॉयर [[थरारपट]] आहे जो शंकर रमन दिग्दर्शित आहे आणि जार पिक्चर्स स्टुडिओने निर्मित केला आहे.<ref name="poster">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.firstpost.com/entertainment/anurag-kashyap-releases-poster-of-upcoming-noir-thriller-gurgaon-film-to-release-on-4-august-3781095.html|title=Anurag Kashyap releases poster of upcoming noir thriller Gurgaon, film to release on 4 August|date=6 July 2017|publisher=Firstpost|location=Panaji|access-date=7 July 2017}}</ref><ref name="studio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.screendaily.com/territories/asia-pacific/jar-opens-lid-on-gurgaon-rangzen/5080302.article|title=Jar Pictures to produce Gurgaon, Rangzen|last=Jhunjhunwala|first=Udita|date=24 November 2014|website=Screen Daily|access-date=7 July 2017}}</ref> या चित्रपटात [[अक्षय ओबेरॉय]], [[रागिणी खन्ना]], [[पंकज त्रिपाठी]] यांच्या भूमिका आहेत आणि हरियाणातील [[गुरुग्राम|गुरगाव]] या महानगरात ही कथा वसली आहे.<ref name="actor">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mid-day.com/articles/akshay-oberoi-learns-boxing-for-gurgaon/16054160|title=Akshay Oberoi learns boxing for 'Gurgaon'|date=12 March 2015|publisher=[[मिड-डे]]|access-date=7 July 2017}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/salaam-bombay-hello-haryana/article19284536.ece|title=Gurgaon, releasing next month is the latest in a string of films rooted in the Haryanvi milieu|last=Joshi|first=Namrata|date=15 July 2017|website=[[द हिंदू]]|access-date=17 July 2017}}</ref> या चित्रपटाचा प्रीमियर २०१६ मध्ये मकाओ येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव झाला आणि नंतर तो ४ ऑगस्ट २०१७ रोजी जगभरात प्रदर्शित झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www2016.iffamacao.com/en/programme/competition/gurgaon/|title=Gurgaon – iffamacao.com|publisher=|access-date=24 May 2020|archive-date=2017-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609020456/http://www.iffamacao.com/en/programme/competition/gurgaon/|url-status=dead}}</ref> समीक्षकांनी त्याचे सकारात्मक पुनरावलोकन केले.<ref name="firstpostreview">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.firstpost.com/entertainment/jab-harry-met-sejal-gurgaon-why-you-should-pick-shanker-ramens-thriller-over-imtiaz-alis-latest-3903227.html|title=Jab Harry Met Sejal, Gurgaon: Why you should pick Shankar Ramen's thriller over Imtiaz Ali's latest|last=Menon|first=Pradeep|date=7 August 2017|publisher=Firstpost|access-date=9 August 2017}}</ref> शंकर रमन आणि सौरभ रत्नू यांना [[फिल्मफेर सर्वोत्तम कथा पुरस्कार]] नामांकन मिळाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०१६ मधील हिंदी चित्रपट]] [[वर्ग:भारतीय थरार चित्रपट]] 6rl61z5fx4zjskbyocdwjdox787ij8g 0 369290 2682375 2639477 2026-05-02T22:50:09Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682375 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''''तितली''''' हा २०१४ चा भारतीय नव-नॉयर गुन्हेगारी नाट्यपट आहे जो कानू बहल यांनी लिहिलेला आणि दिग्दर्शित केला आहे आणि [[यश राज फिल्म्स|यशराज फिल्म्सच्या]] बॅनरखाली दिबाकर बॅनर्जी प्रॉडक्शन आणि [[आदित्य चोप्रा]] यांनी सह-निर्मित केला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.yashrajfilms.com/Movies/MovieIndividual.aspx?MovieID=56d381fe-ab8e-4a63-bb3f-28042ba9a891|title=Yash Raj Films|website=Yashrajfilms.com|access-date=25 April 2014}}</ref> यात अभिनेता [[शशांक अरोरा]] मुख्य भूमिकेत आहेत, तर शिवानी रघुवंशी, [[रणवीर शोरी]], अमित सियाल आणि ललित बहल मुख्य भूमिकेत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://scroll.in/article/761992/difficult-fathers-brutal-sons-conniving-wives-meet-titli-and-his-family|title=Difficult fathers, brutal sons, conniving wives: meet Titli and his family|last=Ramnath|first=Nandini|date=14 October 2015|website=Scroll.in}}</ref> २०१४ च्या कान्स फिल्म फेस्टिव्हलच्या 'अन सर्टेन रिगार्ड' विभागात हा प्रदर्शित झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.livemint.com/Leisure/PS4hLdTiq4cMnOwZBvRB3O/After-Titli-True-Love-Story-at-Cannes-film-fest.html|title=After 'Titli', 'True Love Story' at Cannes film fest|date=22 April 2014|publisher=Livemint|access-date=25 April 2014}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.festival-cannes.fr/en/article/60533.html|title=2014 Official Selection|website=Festival de Cannes|publisher=Festival de Cannes 2014 (International Film Festival)|access-date=13 May 2014}}</ref> चित्रपट ३० ऑक्टोबर २०१५ रोजी भारतात प्रदर्शित झाला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.mid-day.com/articles/titli---movie-review/16640159|title='Titli' - Movie Review|publisher=[[मिड-डे]]|access-date=29 October 2015|issue=Mid-Day.Com|archive-date=2015-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20151030030019/http://www.mid-day.com/articles/titli---movie-review/16640159|url-status=dead}}</ref> ऑलिव्हिया स्टीवर्ट यांना चित्रपटाच्या कथेसाठी [[फिल्मफेर सर्वोत्तम कथा पुरस्कार]] नामांकन मिळाले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०१४ मधील हिंदी चित्रपट]] tt8sma9wlzqmxhamssyslyav5hg18xl 0 374556 2682358 2635334 2026-05-02T21:02:43Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682358 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} {{Italic title}} '''''टायगर जिंदा है''''' हा २०१७ चा [[हिंदी भाषा|हिंदी]] भाषेतील अ‍ॅक्शन थरार चित्रपट आहे जो अली अब्बास जफर यांनी लिहिलेला आणि दिग्दर्शित केला आहे आणि [[यश राज फिल्म्स|यशराज फिल्म्स]] अंतर्गत [[आदित्य चोप्रा]] यांनी निर्मित केला आहे.<ref name="BBFC">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbfc.co.uk/release/tiger-zinda-hai-q29sbgvjdglvbjpwwc00mzq4ndc|title=Tiger Zinda Hai|website=British Board of Film Classification|access-date=31 May 2022}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=Nair, Vipin|url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/second-times-the-charm/article21859694.ece|title=Second time's the charm|date=18 December 2017|work=The Hindu}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://m.mid-day.com/articles/ali-abbas-zaffar-didnt-write-tiger-zinda-hai-as-a-sequel/18717186|title=Ali Abbas Zaffar: Didn t write Tiger Zinda Hai as a sequel|work=Mid Day|access-date=7 November 2017|archive-date=2024-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240212090639/https://www.mid-day.com/entertainment/bollywood-news/article/ali-abbas-zaffar--didn-t-write-tiger-zinda-hai-as-a-sequel-18717186|url-status=dead}}</ref> हा ''[[एक था टायगर]]'' (२०१२) चा पुढील भाग आहे आणि वायाअरएफ स्पाय युनिव्हर्समधील दुसरा भाग आहे. या चित्रपटात [[सलमान खान]] आणि [[कतरिना कैफ]] आहेत जे त्यांच्या पूर्ववर्तीच्या भूमिका पुन्हा साकारतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mdb.org.in/titles/78/tiger-zinda-hai|title=TIGER ZINDA HAI Trailer|publisher=YRF|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230403210626/https://mdb.org.in/titles/78/tiger-zinda-hai|archive-date=3 April 2023|access-date=19 November 2017}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.ndtv.com/entertainment/tiger-zinda-hai-has-everything-what-a-salman-khan-film-should-be-like-says-rohit-shetty-1792817|title=Tiger Zinda Hai Has Everything What A Salman Khan Film Should Be Like, Says Rohit Shetty|date=27 December 2017|work=NDTV|access-date=19 March 2025|agency=IANS}}</ref><ref name=":11">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/meet-sajjad-delafrooz-the-salman-khans-arch-nemesis-in-tiger-zinda-hai|title=Meet Sajjad Delafrooz, the Salman Khan's arch nemesis in Tiger Zinda Hai|date=25 November 2016|website=Latest Indian news, Top Breaking headlines, Today Headlines, Top Stories at Free Press Journal|access-date=22 December 2019}}</ref> ''एक था टायगरच्या'' घटनेनंतर पाच वर्षांनी, टायगर आणि झोया [[इराक|इराकमधील]] दहशतवादी संघटनेने ओलीस ठेवलेल्या परिचारिकांना वाचवण्यासाठी काम करतात. ''एक था टायगरच्या'' यशानंतर सिक्वेल बनवण्याची योजना आखण्यात आली होती, परंतु प्रीक्वेलची पटकथा आणि दिग्दर्शन करणाऱ्या [[कबीर खान (दिग्दर्शक)|कबीर खानने]] सिक्वेलसाठी परतण्यास नकार दिल्यानंतर त्याला अनेक विलंब झाला. त्यानंतर जफरला लेखक आणि दिग्दर्शक म्हणून नियुक्त करण्यात आले; खानसोबत ''एक था टायगरची'' पटकथा लिहिणाऱ्या मिश्राने या कथेत योगदान दिले, जी २०१४ मध्ये [[इस्लामिक स्टेट्स|आयएसआयएलने]] केलेल्या भारतीय परिचारिकांच्या अपहरणापासून प्रेरित आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Nair, Vipin|url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/second-times-the-charm/article21859694.ece|title=Second time's the charm|date=18 December 2017|work=The Hindu}}</ref> चित्रीकरण [[अबु धाबी (अमिरात)|अबू धाबी]], [[ऑस्ट्रिया]], [[ग्रीस]] आणि [[मोरोक्को]] येथे झाले.<ref name="NDTV">{{स्रोत बातमी|url=https://www.ndtv.com/entertainment/tiger-zinda-hai-trailer-salman-khan-katrina-kaifs-roar-is-what-you-just-heard-1772149|title=Tiger Zinda Hai Trailer: Salman Khan, Katrina Kaif's 'Roar' Is What You Just Heard|date=7 November 2017|publisher=NDTV|access-date=7 November 2017}}</ref> हा चित्रपट सुमारे {{INRConvert|120-130|c}} बजेटमध्ये बनवण्यात आला व तेव्हाच्या सर्वात महागड्या हिंदी चित्रपटांपैकी एक होता.<ref name="budget">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/box-office-special-features/box-office-tiger-zinda-hai-makes-rs-188-cr-as-profit-the-highest-for-any-bollywood-movie-released-in-2017/|title=Box Office: Tiger Zinda Hai makes Rs. 188 cr. as profit; the highest for any Bollywood movie released in 2017|date=16 January 2018|website=[[Bollywood Hungama]]|quote=Developed on a budget of Rs. 150 cr. (CoP Rs. 120 cr. + P&A Rs. 30 cr.)}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट]] [[वर्ग:इ.स. २०१७ मधील हिंदी चित्रपट]] dxpfo7tt5moojwz8wj9ebjlnhqoa8t1 14 375399 2682364 2642011 2026-05-02T21:17:22Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682364 wikitext text/x-wiki [[वर्ग:इ.स. २००७|स्थापना]] pwx1hecgsv6v1jx1pu8dtxjayky2q1w 0 376931 2682356 2671540 2026-05-02T20:43:03Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682356 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा न्यूझीलंड दौरा २०२५–२६ | team1_image = Flag of New Zealand.svg | team1_name = न्यूझीलंड | team2_image = Flag of Zimbabwe.svg | team2_name = झिम्बाब्वे | from_date = २५ फेब्रुवारी | to_date = ११ मार्च २०२६ | team1_captain = [[आमेलिया केर]] | team2_captain = [[नॉमवेलो सिबंदा]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 0 | team1_ODIs_most_runs = [[ब्रुक हालीडे]] (२०४) | team2_ODIs_most_runs = [[चिपो मुगेरी]] (६४)<br/> [[केलीस एनधलोवू]] (६४) | team1_ODIs_most_wickets = [[आमेलिया केर]] (१६) | team2_ODIs_most_wickets = [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] (४) | player_of_ODI_series = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[इझ्झी गेझ]] (१८९) | team2_twenty20s_most_runs = बिलव्हड बिझा (५३) | team1_twenty20s_most_wickets = [[जेस केर]] (५)<br>नेन्सी पटेल (५) | team2_twenty20s_most_wickets = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (२) | player_of_twenty20_series = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) }} [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ]]ाने फेब्रुवारी आणि मार्च २०२६ मध्ये [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी न्यू झीलंडचा दौरा केला.<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/3999/Zimbabwe-to-make-ICC-Women%E2%80%99s-Championship-debut-in-New-Zealand |trans-title=झिम्बाब्वे न्यूझीलंडमध्ये आयसीसी महिला अजिंक्यपद स्पर्धेत पदार्पण करणार.|title=Zimbabwe to make ICC Women’s Championship debut in New Zealand |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=महिलांचा भविष्यातील दौरा कार्यक्रम|title=Women's Future Tours Programme |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |access-date=२० फेब्रुवारी २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=४ नोव्हेंबर २०२४}}</ref>या दौऱ्यावर तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/new-zealand-reveal-schedule-for-upcoming-home-summer |trans-title=न्यूझीलंडने आगामी उन्हाळ्याच्या घरच्या मैदानाचे वेळापत्रक जाहीर केले|title=New Zealand reveal schedule for upcoming home summer |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/zimbabwe-icc-womens-championship-debut-new-zealand-tour-matches-schedule/article69737442.ece |trans-title=न्यूझीलंड दौऱ्यासह झिम्बाब्वे आयसीसी महिला अजिंक्यपद स्पर्धेत पदार्पण करण्यासाठी सज्ज|title=Zimbabwe set for ICC Women’s Championship debut with New Zealand tour |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> एकदिवसीय मालिका [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग होती.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-womens-championship/news/zimbabwe-to-make-historic-debut-in-icc-women-s-championship |trans-title=आयसीसी महिला अजिंक्यपद स्पर्धेत झिम्बाब्वेचे ऐतिहासिक पदार्पण|title=Zimbabwe to make historic debut in ICC Women’s Championship |access-date=२० फेब्रुवारी २०२६ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-set-to-make-icc-womens-championship-debut-during-2025-26-new-zealand-tour-1491872 |trans-title=न्यूझीलंड दौऱ्यादरम्यान झिम्बाब्वे महिला चॅम्पियनशिपमध्ये पदार्पण करण्यास सज्ज|title=Zimbabwe set to make Women's Championship debut during NZ tour |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ही दोन्ही संघांमधील पहिलीच द्विपक्षीय मालिका होती.<ref>{{cite web |trans-title=न्यूझीलंडच्या उन्हाळ्यात 'मार्की' मध्ये खेळणार क्रिकेटमधील दिग्गज खेळाडू|title=Cricket heavyweights to play in 'marquee' NZ summer |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/565059/cricket-heavyweights-to-play-in-marquee-nz-summer |work=RNZ |access-date=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> जून २०२५ मध्ये, [[न्यू झीलंड क्रिकेट]]ने २०२५-२६ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याच्या वेळापत्रकाची पुष्टी केली.<ref>{{cite web |trans-title=या उन्हाळ्यात किवी किनाऱ्यावर तारे उतरणार|title=Stars set to descend on Kiwi shores this summer |url=https://www.nzc.nz/news-items/stars-set-to-descend-on-kiwi-shores-this-summer/ |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२० फेब्रुवारी २०२६ |archive-date=१८ जुलै २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250718225141/https://www.nzc.nz/news-items/stars-set-to-descend-on-kiwi-shores-this-summer/ |url-status=dead }}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !colspan="2" |{{crw|NZ}} !{{crw|ZIM}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.nzc.nz/news-items/knight-earns-maiden-white-ferns-call-up-patel-recalled/ |trans-title=नाईटला पहिल्यांदाच व्हाईट फर्न्सचे बोलावणे {{!}} पटेलला परत बोलावले|title=Knight earns maiden WHITE FERNS call up {{!}} Patel recalled |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |accessdate=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-squad-suzie-bates-sophie-devine-lea-tahuhu-to-miss-home-zimbabwe-series-1525145|trans-title=बेट्स, डेव्हाईन, ताहुहू झिम्बाब्वेविरुद्धच्या घरच्या मालिकेला मुकणार|title=Bates, Devine, Tahuhu to miss home Zimbabwe series |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |accessdate=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> !आं.ए.दि. आणि आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4589/Sibanda-leads-Zimbabwe-on-maiden-ICC-Women%E2%80%99s-Championship-tour |trans-title=सिबंदा पहिल्या आयसीसी महिला अजिंक्यपद दौऱ्यावर झिम्बाब्वेचे नेतृत्व करणार|title=Sibanda leads Zimbabwe on maiden ICC Women’s Championship tour |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=२० फेब्रुवारी २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * इझ्झी शार्प ([[यष्टीरक्षक|य]]) * एम्मा मॅकलिओड * [[जेस केर]] * <s>[[जॉर्जिया प्लिमर]]</s> * नेन्सी पटेल * [[पॉली इंग्लिस]] * <s>फ्लोरा डेव्हनशायर</s> * [[बेला जेम्स]] * ब्री इलिंग * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[मॉली पेनफोल्ड]] * [[रोझमेरी मायर]] | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * इझ्झी शार्प ([[यष्टीरक्षक|य]]) * केली नाइट * [[जेस केर]] * [[जॉर्जिया प्लिमर]] * नेन्सी पटेल * [[पॉली इंग्लिस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>फ्लोरा डेव्हनशायर</s> * [[बेला जेम्स]] * ब्री इलिंग * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[मॉली पेनफोल्ड]] * [[रोझमेरी मायर]] | * [[नॉमवेलो सिबंदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * आदेल झिमुनु * [[ऑड्रे मझ्विशाया]] * [[केलीस एनधलोवू]] * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[चिपो मुगेरी]] * [[जोसेफिन न्कोमो]] * तेंडाई माकुशा * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * [[प्रेशियस मरान्गे]] * बिलव्हड बिझा * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[लॉरिन फिरी]] * [[लॉरीन त्शुमा]] |} २२ फेब्रुवारी रोजी, फ्लोरा डेव्हनशायरला डाव्या बोटाच्या दुखापतीमुळे मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले आणि तिच्या जागी टी२० मध्ये [[मॉली पेनफोल्ड]] आणि एकदिवसीय सामन्यात [[पॉली इंग्लिस]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DVC9cNHES-5/ |trans-title=या आठवड्यात हॅमिल्टनमध्ये झिम्बाब्वे विरुद्धच्या मालिकेच्या सुरुवातीपूर्वीची अपडेट.|title=An update ahead of the start of our series v Zimbabwe in Hamilton this week. |work=व्हाईट फर्न्स |via=इन्स्टाग्राम|access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> २७ फेब्रुवारी रोजी, [[जॉर्जिया प्लिमर]] खांद्याच्या दुखापतीमुळे उर्वरित टी२० मालिकेतून बाहेर पडली आणि तिच्या जागी [[बेला जेम्स]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.nzc.nz/news-items/plimmer-ruled-out-of-t20-series-v-zimbabwe-james-called-in/ |trans-title=प्लिमर झिम्बाब्वे विरुद्धच्या टी२० मालिकेतून बाहेर {{!}} जेम्सला बोलावण्यात आले |title=Plimmer Ruled out of T20 Series v Zimbabwe {{!}} James called in |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=१२ मार्च २०२६}}</ref> ३ मार्च रोजी, प्लिमरला एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले आणि तिच्या जागी बेला जेम्सला घेण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.nzc.nz/news-items/plimmer-ruled-out-of-zimbabwe-odi-series-james-called-in/ |title=Plimmer Ruled out of Zimbabwe ODI Series {{!}} James Called in|trans-title=प्लिमर झिम्बाब्वे एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर काढण्यात आले {{!}} जेम्सला बोलावण्यात आले |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |accessdate=१२ मार्च २०२६}}</ref> १० मार्च रोजी, [[केलीस एनधलोवू]]ला ड्युनेडिन येथे झालेल्या दुसऱ्या एकदिवसीय सामन्यादरम्यान दुखापत झाल्यामुळे तिसऱ्या आणि शेवटच्या एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर काढण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-batter-ndhlovu-ruled-out-of-third-odi-against-new-zealand-after-concussion-scare-1527536 |title=Zimbabwe's Ndhlovu ruled out of third ODI after concussion scare |trans-title=झिम्बाब्वेचा न्धलोवू दुखापतीमुळे तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर |work=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=१२ मार्च २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/85112-zimbabwe-opener-kelis-ndhlovu-ruled-out-of-3rd-odi-after-frightening-on-field-collapse.html |title=Zimbabwe Opener Kelis Ndhlovu Ruled Out of 3rd ODI After Frightening On-Field Collapse|trans-title=झिम्बाब्वेची सलामीवीर केलीस न्धलोवू मैदानावरील भयावह घटनेनंतर तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यातून बाहेर |work=फिमेल क्रिकेट |access-date=१२ मार्च २०२६}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ फेब्रुवारी २०२६ | time = १९:१५ | night = y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = २०२/१ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] १०१* (५१) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] १/३७ (३ ​​षटके) | score2 = ११०/४ (२० षटके) | runs2 = बिलव्हड बिझा ४९* (५५) | wickets2 = [[आमेलिया केर]] २/१४ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ९२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491699.html धावफलक] | venue = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] | umpires = [[शॉन हेग]] (न्यूझीलंड) आणि [[सू रेडफर्न]] (इंग्लंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = नेन्सी पटेलने (न्यूझीलंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये पदार्पण केले. * [[आमेलिया केर]]ने (न्यूझीलंड) तिचे पहिले शतक<ref>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/137872/all-round-amelia-kerr-commences-captaincy-tenure-in-style |trans-title=अष्टपैलू अमेलिया केरने कर्णधारपदाची सुरुवात शैलीत केली|title=All-round Amelia Kerr commences captaincy tenure in style |work=क्रिकबझ्झ|access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> केले आणि टी२० मध्ये तिची १,५०० वी धाव काढली.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/84379-amelia-kerr-surpass-1500-t20i-runs-for-new-zealand-with-maiden-century-against-zimbabwe.html |trans-title=झिम्बाब्वेविरुद्ध पहिले शतक झळकावत आमेलिया केरने न्यूझीलंडसाठी १५०० टी२० धावा ओलांडल्या|title=Amelia Kerr Surpass 1500 T20I Runs for New Zealand with Maiden Century Against Zimbabwe |work=फिमेल क्रिकेट|access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> * [[जॉर्जिया प्लिमर]]ने (न्यूझीलंड) आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये १००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/84360-georgia-plimmer-completes-1000-international-runs-during-1st-t20i-against-zimbabwe.html |trans-title=झिम्बाब्वेविरुद्धच्या पहिल्या टी२० सामन्यात जॉर्जिया प्लिमरने १००० आंतरराष्ट्रीय धावा पूर्ण केल्या.|title=Georgia Plimmer Completes 1000 International Runs During 1st T20I Against Zimbabwe |work=फिमेल क्रिकेट|access-date=२६ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २७ फेब्रुवारी २०२६ | time = १९:१५ | night = y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = १९६/१ (२० षटके) | runs1 = [[इझ्झी गेझ]] ८५* (५४) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] १/४० (४ षटके) | score2 = ८६ (१८.३ षटके) | runs2 = [[चिएद्झा हुरुरू]] २० (१३) | wickets2 = नेन्सी पटेल २/११ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ११० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491700.html धावफलक] | venue = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि [[सू रेडफर्न]] (इंग्लंड) | motm = [[इझ्झी गेझ]] (न्यूझीलंड) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = केली नाइटने (न्यूझीलंड) आंतरराष्ट्रीय टी२० मध्ये पदार्पण केले. }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १ मार्च २०२६ | time = १३:१५ | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = ६४/९ (२० षटक) | runs1 = अ‍ॅडेल झिमुनू २० (२३) | wickets1 = नेन्सी पटेल ३/८ (४ षटक) | score2 = ६५/० (५.४ षटक) | runs2 = [[इझ्झी गेझ]] ३८* (२०) | wickets2 = | result = न्यूझीलंड १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491701.html धावफलक] | venue = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] | umpires = [[सू रेडफर्न]] (इंग्लंड) आणि टीना सेमेन्स (न्यूझीलंड) | motm = नेन्सी पटेल (न्यूझीलंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ मार्च २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ३५४/३ (५० षटके) | runs1 = [[ब्रुक हालीडे]] १५७* (११८) | wickets1 = [[प्रेशियस मरान्गे]] १/५२ (१० षटके) | score2 = १७४ (४७.३ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ५२ (१०९) | wickets2 = [[आमेलिया केर]] ४/३५ (१० षटके) | result = न्यूझीलंड १८० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491702.html धावफलक] | venue = [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[सू रेडफर्न]] (इंग्लंड) | motm = [[ब्रुक हालीडे]] (न्यूझीलंड) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = नेन्सी पटेल आणि इझ्झी शार्प (न्यूझीलंड) या दोघांनीही एकदिवसीय पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.emsekflol.com/2026/03/nensi-patels-rise-to-becoming-first.html |trans-title=नेन्सी पटेलची पहिली भारतीय वंशाची व्हाईट फर्न बनण्याची कामगिरी |title=Nensi Patel’s rise to becoming the first Indian-born White Fern |website=emsekflol.com |access-date=९ मार्च २०२६ }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[ब्रुक हालीडे]]ने (न्यूझीलंड) एकदिवसीय सामन्यातील तिचे पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-women-in-new-zealand-2025-26-1491688/new-zealand-women-vs-zimbabwe-women-1st-odi-1491702/match-report|trans-title=हॅलिडेचे पहिले एकदिवसीय शतक, केर बहिणींच्या सात बळींमुळे झिम्बाब्वेला धक्का|title=Halliday's maiden ODI century, Kerr sisters' seven wickets hand Zimbabwe a walloping|access-date=९ मार्च २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद स्पर्धेतील गुण: न्यूझीलंड २, झिम्बाब्वे ०. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ८ मार्च २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १०२ (२९.१ षटके) | runs1 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ३२ (५१) | wickets1 = [[आमेलिया केर]] ७/३४ (९.१ षटके) | score2 = १०६/२ (१६.२ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] ४५ (४०) | wickets2 = [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] १/१३ (२ षटके) | result = न्यूझीलंड ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491703.html धावफलक] | venue = [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] | umpires = कन्नन जगन्नाथन (न्यूझीलंड) आणि [[सू रेडफर्न]] (इंग्लंड) | motm = [[आमेलिया केर]] | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = तेंडाई मकुशाने झिम्बाब्वेच्या पहिल्या डावात [[केलीस एनधलोवू]]ऐवजी बदली म्हणून संघात समावेश केला. * महिला चॅम्पियनशिप गुण: न्यूझीलंड २, झिम्बाब्वे ०. }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ मार्च २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ३०३/६ (५० षटके) | runs1 = [[मॅडी ग्रीन]] ९४ (७३) | wickets1 = [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] २/४८ (९ षटके) | score2 = १०३ (२७.१ षटके) | runs2 = [[लॉरीन त्शुमा]] ३४ (४१) | wickets2 = [[आमेलिया केर]] ५/२२ (३.१ षटके) | result = न्यूझीलंड २०० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491704.html धावफलक] | venue = [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] | umpires = [[सू रेडफर्न]] (इंग्लंड) आणि टीना सेमेन्स (न्यूझीलंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) हिने एकदिवसीय सामन्यात तिची पहिली हॅटट्रिक घेतली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/hat-trick-helps-melie-kerr-break-more-records-for-new-zealand |trans-title=हॅटट्रिकमुळे मेली केरला न्यूझीलंडसाठी आणखी विक्रम मोडण्यास मदत झाली|title=Hat-trick helps Melie Kerr break more records for New Zealand |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१२ मार्च २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद गुण: न्यूझीलंड २, झिम्बाब्वे ०. }} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-women-in-new-zealand-2025-26-1491688 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|२०२५]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे न्यू झीलंड दौरे]] [[वर्ग:झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|न्यू झीलंड]] 4wxk7yep0x7vwaxx6zvk0siw0vhym6b 0 378744 2682368 2677826 2026-05-02T21:48:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682368 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डार्थ व्हेडरचा पुतळा''' हा [[प्लॅस्टर]] आणि [[टायटॅनियम|टायटॅनियमच्या]] मिश्र धातूंचा पुतळा आहे. हा [[ओदेसा|ओदेसा,]] युक्रेन येथे आहे जो [[डार्थ व्हेडर]] ह्या ''[[स्टार वॉर्स]]'' चित्रपट व पुस्तकमालिकेतील महत्त्वाचे पात्राला दर्शवतो. मुळतः हा [[व्लादिमिर लेनिन]] यांचा प्लॅस्टरचा पुतळा होता. २०१५ मध्ये शिल्पकार अलेक्झांडर मिलोव्ह यांनी [[युक्रेनमध्ये साम्यवादनिर्मूलन|युक्रेनमध्ये साम्यवादनिर्मूलनाचा]] भाग म्हणून याचे रूप पालटले व ह्याला डार्थ व्हेडरचे रूप मिळाले. == इतिहास == [[व्लादिमिर लेनिन|व्लादिमीर लेनिनचा]] पुतळा मूळतः [[युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य|सोव्हिएत युक्रेनमधील]] ओडेसा येथील आता बंद पडलेल्या प्रेसमाश कारखान्याच्या जागेवर उभारण्यात आला होता. तो सुरुवातीला प्लास्टरने बांधण्यात आला होता, आणि कालांतराने झालेल्या नुकसानीमुळे, एका अज्ञात सूत्राच्या संरक्षक संमिश्र पदार्थाने त्याला अधिक मजबूत करण्यात आले होते.<ref name="Dumskaya">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://dumskaya.net/news/pervye-v-mire-pamyatnik-dartu-vejderu-otkroetsya-051649/|title=Трансформация Ленина: в Одессе появился первый в мире памятник Дарту Вейдеру|website=Dumskaya|language=ru|access-date=2025-07-01}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.themoscowtimes.com/2015/10/23/darth-vader-sculpture-replaces-soviet-leader-lenin-in-ukraines-odessa-a50442|title=Darth Vader Sculpture Replaces Soviet Leader Lenin in Ukraine's Odessa|last=Dolgov|first=Anna|date=2015-10-23|website=[[The Moscow Times]]|language=en|access-date=2025-07-02}}</ref> २०१५ मध्ये, युक्रेनमध्ये [[साम्यवादनिर्मूलन|साम्यवाद-विरोधी]] कायदे लागू झाले, ज्यामुळे सोव्हिएत काळातील शेकडो स्मारके हटवण्यात आली.<ref name="BBC News-2015">{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/news/blogs-news-from-elsewhere-34594262|title=Ukraine: Lenin statue given Darth Vader makeover|date=2015-10-23|work=[[BBC News]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}</ref> ओडेसा येथील लेनिनचा पुतळा हटवण्याची योजना होती, परंतु कायद्याचे पालन करण्यासाठी आणि पुतळ्याला विध्वंसापासून वाचवण्यासाठी शहराने त्याऐवजी कलाकार अलेक्झांडर मिलोव्ह यांना पुतळ्यात बदल करण्यासाठी नियुक्त केले.<ref>{{Cite magazine|last=Worland|first=Justin|date=2015-10-25|title=Ukrainian Lenin Statue Turned Into Darth Vader|url=https://time.com/4086228/ukraine-lenin-darth-vader/|magazine=[[Time (magazine)|TIME]]|language=en|access-date=2025-07-01}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Domanico-2015">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cnet.com/culture/darth-vader-monument-in-ukraine-doubles-as-wi-fi-hotspot/|title=Darth Vader monument in Ukraine doubles as Wi-Fi hotspot|last=Domanico|first=Anthony|date=2015-10-23|website=[[CNET]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> त्यांनी लेनिनच्या कोटाचे केपमध्ये रूपांतर केले आणि लेनिनच्या डोक्यावर हेल्मेट घालून पुतळ्याला [[डार्थ व्हेडर|डार्थ व्हेडरचे]] रूप दिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.nytimes.com/artsbeat.blogs.nytimes.com/2015/10/25/lenin-statue-in-ukraine-turned-into-darth-vader/|title=Lenin Statue in Ukraine Turned Into Darth Vader|last=Chow|first=Andrew R.|date=2015-10-25|website=[[The New York Times]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> पुतळ्याच्या मुठीत आता लाईटसेबरची मूठ आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.atlasobscura.com/places/darth-vader-statue|title=Darth Vader Statue|website=[[Atlas Obscura]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> हे बदल टायटॅनियम मिश्रधातूने केले गेले आणि एका विशेष गोंदाने जोडले गेले. स्थानिक अफवांमध्ये असा दावा करण्यात आला होता की हा गोंद अंतराळयानाच्या बांधकामात वापरल्या जाणाऱ्या प्रकारचा होता आणि तो [[नासा|नासाने]] पुरवला होता.<ref name="Dumskaya"/> व्लादिमीर लेनिनचे मूळ डोके हेल्मेटखाली अबाधित ठेवण्यात आले होते जेणेकरून भविष्यात गरज भासल्यास ते "पुरलेले डोके बाहेर काढता" येईल.<ref name="BBC News-2015"/> हेल्मेटच्या आत एक वाय-फाय हॉटस्पॉट देखील बसवला आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Bakare|first=Lanre|url=https://www.theguardian.com/film/2015/oct/23/darth-vader-statue-erected-ukraine|title=The force awakens (in Ukraine): Darth Vader statue replaces Lenin monument|date=2015-10-23|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2025-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230316160643/https://www.theguardian.com/film/2015/oct/23/darth-vader-statue-erected-ukraine|archive-date=16 March 2023|url-status=live}}</ref><ref name="Domanico-2015"/> [[बीबीसी|बीबीसीला]] दिलेल्या एका मुलाखतीत, मिलोव्हने सांगितले की त्याने पुतळ्याला डार्थ व्हेडरचे रूप देण्याचे निवडले कारण "सध्या डार्थ व्हेडर युक्रेनमध्ये एक राजकीय व्यक्तिमत्व आहे". २०१२ पासून, विविध युक्रेनियन राजकारण्यांनी निवडणुकीसाठी डार्थ व्हेडरचे नाव आणि प्रतिमा वापरली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/culture/article/20151023-the-man-who-turned-lenin-into-darth-vader|title=The man who turned Lenin into Darth Vader|last=Macdonald|first=Fiona|date=2015-10-23|website=[[BBC]]|language=en-GB|access-date=2025-07-01}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.artnet.com/art-world/statue-ukraine-lenin-darth-vader-347880|title=Ukrainian Artist Turns Lenin Statue into Darth Vader|last=Neuendorf|first=Henri|date=2015-10-27|website=[[Artnet]]|language=en-US|access-date=2025-07-01}}</ref> मिलोव्हने या पुतळ्याचे वर्णन डार्थ व्हेडरचे जगातील पहिले स्मारक असे केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://abcnews.go.com/International/artist-transforms-ukrainian-lenin-statue-darth-vader-monument/story?id=34717993|title=Artist Transforms Ukrainian Lenin Statue Into Darth Vader Monument|last=|first=|website=[[ABC News (United States)|ABC News]]|language=en|access-date=2025-07-01}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:युक्रेनचा इतिहास]] [[वर्ग:युक्रेनचा भूगोल]] [[वर्ग:पुतळे]] [[वर्ग:ओदेसा]] 1apxnfj3j26czq0vfa4ohjcetub1bz4 0 378997 2682378 2680581 2026-05-02T23:15:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682378 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:PikiWiki_Israel_6868_statue_of_albert_einstein.jpg|इवलेसे|तोसिया मालामुड यांनी साकारलेला [[अल्बर्ट आइन्स्टाइन]] यांचा अर्धपुतळा.]] [[चित्र:Exposición "Representantes del Muralismo" 05.jpg|इवलेसे|मालामुड यांची १९७८ मधील "पेनेलोप" ही कांस्यची मुर्ती]] '''तोसिया मालामुड''' (१७ मार्च १९२३ - १६ जुलै २००८) या [[युक्रेन|युक्रेनियन]] वंशाच्या मेक्सिकन शिल्पकार होत्या आणि मेक्सिकोच्या एस्कुएला नॅसिओनाल दे आर्तेस प्लॅस्टिकासच्या पहिल्या महिला पदवीधरांपैकी त्या एक होत्या. त्या चार वर्षांच्या असताना त्यांचे कुटुंब [[मेक्सिको|मेक्सिकोमध्ये]] स्थलांतरित झाले आणि त्यांची कलेची प्रतिभा लहान वयातच दिसून आली. त्यांनी आपल्या पालकांच्या इच्छेविरुद्ध कला महाविद्यालयात प्रवेश घेतला आणि १९४३ मध्ये पदवी प्राप्त केली. कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांमुळे, १९५० च्या दशकाच्या मध्यापर्यंत त्यांच्या कारकिर्दीला सुरुवात झाली नाही. त्यानंतर झालेल्या दोन महत्त्वाच्या प्रदर्शनांमुळे त्यांची शैली समीक्षकांच्या नजरेत आली. तेव्हापासून त्यांच्या मृत्यूपर्यंत, त्यांनी मेक्सिको आणि परदेशात आपल्या कलाकृतींचे प्रदर्शन केले. त्यांनी सार्वजनिक जागांसाठी लहान-मोठ्या कलाकृतींची निर्मितीही केली. उल्लेखनीय व्यक्तींच्या चित्रणाव्यतिरिक्त, त्यांनी प्रामुख्याने मातृत्व, कुटुंब आणि बालपण या विषयांवर आधारित कलाकृती तयार केल्या, ज्या मेक्सिको सिटीमधील मुसेओ दे आर्ते मॉडर्नो आणि हॉस्पिटल सिगलो XXI यांसारख्या ठिकाणी आढळतात. ''ला फॅमिलिया'' हे मेक्सिकोच्या इन्स्टिट्यूटो मेक्सिकानो डी सेगुरो सोशल आणि ''व्हिएंटोसाठी'' मोरेलियातील म्युसेओ डी आर्टे कॉन्टेम्पोरॅनियोसाठी आयकॉनिक बनले आहे. == जीवन == मालामुड यांचा जन्म १७ मार्च १९२३ रोजी युक्रेनमधील विनित्सिया येथे आयझॅक मालामुड आणि लिझा बाकल यांच्या धाकट्या अपत्य म्हणून झाला. १९२७ मध्ये, जेव्हा त्या चार वर्षांच्या होत्या, तेव्हा सोव्हिएत सरकारपासून वाचण्यासाठी त्यांच्या कुटुंबाने देश सोडला.<ref name="merry"/><ref name="diariojudio"/><ref name="expohomenaje">{{स्रोत बातमी|url=http://www.oem.com.mx/esto/notas/n1066046.htm|title=Expo homenaje a Tosia Malamud|date=March 1, 2009|work=El Sol de México|location=Mexico City|language=es|trans-title=Exhibition/homage to Tosia|access-date=April 23, 2013|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072009/http://www.oem.com.mx/esto/notas/n1066046.htm|url-status=dead}}</ref> त्याच वर्षी ते मेक्सिकोला पोहोचले आणि तिथे त्यांच्या वडिलांनी [[यिडिश भाषा|यिद्दिश]] भाषेत पहिले वृत्तपत्र छापखान्यात सुरू केले, जिथे “दी द्राय वेग्न” (तीन मार्ग) नावाचे एक उल्लेखनीय पुस्तक तसेच इत्झाक बर्लिनर, याकोव्ह ग्लाट्झ आणि मोशे ग्लिकोव्स्की यांसारख्या कवींच्या रचना प्रकाशित झाल्या.<ref name="diariojudio" /><ref name="presentan">{{स्रोत बातमी|title=Presentan libro sobre la escultora Tosia Malamud|date=February 19, 2009|work=NOTIMEX|location=Mexico City|language=es|trans-title=Present book about sculptor Tosia Malamud}}</ref> मालामुडने मेक्सिकोमध्ये प्राथमिक आणि माध्यमिक शिक्षण घेतले आणि अगदी लहान वयातच कलेत आवड आणि प्रतिभा दाखवली.<ref name="diariojudio"/> माध्यमिक शाळेत तिला सिरॅमिक्समध्ये काम करण्याची संधी मिळाली, जिथे तिने मानवी आकृत्या घडवण्याच्या तिच्या क्षमतेने तिच्या शिक्षकांना आश्चर्यचकित केले.<ref name="diariojudio" /> १९४० मध्ये, मालामुडने तिच्या पालकांच्या इच्छेविरुद्ध एस्कुएला नॅशनल डी आर्टे प्लास्टिकासमध्ये प्रवेश घेतला.<ref name="merry"/> त्या वेळी, एका तरुण स्त्रीने व्यावसायिकरित्या कलेचा अभ्यास करणे सन्माननीय मानले जात नव्हते.<ref name="diariojudio"/> तिच्या प्राध्यापकांमध्ये चित्रकार फ्रान्सिस्को गोइटिया, लुइस सहागून आणि बेंजामिन कोरिया यांच्यासह शिल्पकार फिडियास एलिझोंडो, अर्नुल्फो डोमिंग्वेझ, इग्नासिओ असुन्सोलो आणि लुइस ऑर्टिझ मोनास्टेरियो यांचा समावेश होता. मोनास्टेरियोने आपल्या विद्यार्थ्यांना त्यांना हवे ते तयार करण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य दिले.<ref name="diariojudio" /><ref name="rloera"/> तिने पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम केवळ तीन वर्षांत पूर्ण केला आणि हेलन एस्कोबेडो, अँजेला गुरिया आणि गेलेस कॅब्रेरा यांच्यासोबत शाळेतून पदवी मिळवणाऱ्या पहिल्या महिलांपैकी एक बनली.<ref name="merry" /> १९४४ मध्ये तिने सॅम्युअल रुबिनस्टाईनशी लग्न केले, ज्यांच्यापासून तिला एथेल आणि मॉरिसिओ ही दोन मुले आहेत. जेव्हा तिची मुले लहान होती, तेव्हा तिने आपली कला बऱ्याच काळासाठी थांबवली होती आणि फक्त कधीकधी हॉलवेमध्ये काम करत असे, जिथे थोडा प्रकाश होता. १९५२ पर्यंत तिच्याकडे स्वतःचा स्टुडिओ नव्हता, जो तिने दुसऱ्या एका कलाकारासोबत वापरला आणि ज्यामुळे तिला तिचे काम कौटुंबिक जीवनापासून वेगळे ठेवता आले. तिने १९५४ मध्ये आपल्या कारकिर्दीला खऱ्या अर्थाने सुरुवात केली.<ref name="diariojudio"/> १९६७ मध्ये तिने तिच्या पहिल्या पतीला घटस्फोट दिला आणि १९७९ मध्ये लेखक आणि पत्रकार [[Sergio Nudelstejer|सर्जिओ नुडेलस्टेजर]] यांच्याशी पुनर्विवाह केला. या जोडप्याने एकत्र परिषदा आणि प्रदर्शनांना उपस्थित राहून एकमेकांच्या कामाला पाठिंबा दिला आणि अर्धी शिल्पकला स्टुडिओ आणि अर्धे कार्यालय असलेली कामाची जागा देखील सामायिक केली.<ref name="diariojudio">{{स्रोत बातमी|last=Manuel Taifeld|url=http://diariojudio.com/bin/forojudio.cgi?ID=3971&q=0|title=Tosia Malamud, Gran retratista escultórica|date=December 12, 2012|work=Diario Judio|location=Mexico City|language=es|trans-title=Tosia Malamud, great bust maker|access-date=April 23, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123102133/http://diariojudio.com/bin/forojudio.cgi?ID=3971&q=0|archive-date=January 23, 2013|url-status=dead}}</ref> तोसिया मालामुड यांचे १६ जुलै २००८ रोजी मेक्सिको सिटी येथे निधन झाले.<ref name="rloera"/> == कारकीर्द == जरी तिने १९४३ मध्ये विद्यापीठातून पदवी प्राप्त केली असली तरी, तिने १९५४ पर्यंत तिने आपल्या कारकिर्दीला खऱ्या अर्थाने सुरुवात केली नाही.<ref name="rloera">{{Cite press release|title=Se exhiben 45 escultoras de la artista Tosia Malamud, en el Salón de la Plástica Mexicana|publisher=INBAL|location=Mexico|date=February 19, 2009|language=es|trans-title=Will exhibit 45 sculptures of artista Tosia Malamud, at the Salón de la Plástica Mexicana|url=http://www.bellasartes.gob.mx/Boletines_2009/162-TosiaMalamud.pdf|access-date=April 23, 2013}}</ref> या वर्षी तिची दोन महत्त्वाची प्रदर्शने झाली, एक सॅलोन दे ला प्लास्टिका मेक्सिकाना मध्ये आणि दुसरे सेंट्रो डेपोर्टिव्हो इस्रेलिताच्या हावर गॅलरीमध्ये, ज्यामुळे तिचे काम समीक्षकांच्या नजरेत आले. तिची शिल्पकला मेक्सिकोमधील इतर बहुतेक शिल्पांपेक्षा वेगळी होती कारण त्यात गतीच्या चित्रणावर भर दिला होता.<ref name="diariojudio"/> तिची कारकीर्द तिच्या मृत्यूपर्यंत चालू राहिली आणि या काळात तिने मेक्सिको, युनायटेड स्टेट्स, कॅनडा, स्पेन, [[नेदरलँड्स]], [[बल्गेरिया]] आणि [[इस्रायल|इस्रायलमध्ये]] चाळीसहून अधिक वैयक्तिक प्रदर्शने भरवली आणि अनेक सामूहिक प्रदर्शनांमध्ये देखील भाग घेतला.<ref name="diariojudio" /><ref name="arthistory">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.arts-history.mx/pieza_mes/index.php?id_pieza=30112007140808|title=Tosia Malamud|last=Judith Rodriguez|date=November 30, 2007|publisher=Artes e Historia magazine|location=Mexico City|language=es|access-date=April 23, 2013}}</ref> तिच्या सुरुवातीच्या प्रमुख प्रदर्शनांमध्ये १९५९ मध्ये पॅलेसियो दे बेलास आर्टेस येथील एक प्रदर्शन आणि [[१९६८ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९६८ च्या उन्हाळी ऑलिम्पिकसाठी]] ऑलिम्पिक व्हिलेजमधील शिल्पकलेचे प्रदर्शन यांचा समावेश आहे. नंतरच्या कार्यक्रमादरम्यान, ''ला मॅटरनिडाड'' (मातृत्व) नावाची एक कलाकृती चोरीला गेली होती, जी नंतर परत मिळवण्यात आली आणि आज ती मेक्सिको सिटीमधील म्युझिओ दे आर्टे मॉडर्नो येथे पाहता येते.<ref name="rloera" /> हयात असतानाचे तिचे शेवटचे मोठे प्रदर्शन नोव्हेंबर २००७ ते मार्च २००८ या काळात मेक्सिको सिटीमधील पासेओ दे ला रिफॉर्मा येथील इन्स्टिट्यूटो मेक्सिकानो दे सेगुरो सोशल इमारतीत भरले होते, ज्याचे आयोजन तिचा मुलगा मॉरिसिओ याने केले होते.<ref name="rloera" /><ref name="lutopor">{{स्रोत बातमी|url=http://paratiyparami.com/bin/forojudio.cgi?ID=237&q=0|title=Luto por el fallecimiento de la escultora Tosia Malamud|date=September 1, 2008|work=Diario Judio|location=Mexico City|language=es|trans-title=Mourning for the death of sculptor Tosia Malamud|access-date=April 23, 2013|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001554/http://paratiyparami.com/bin/forojudio.cgi?ID=237&q=0|url-status=dead}}</ref> हा कार्यक्रम तिच्या आत्मचरित्राच्या प्रकाशनासोबत आयोजित केलेला एक पूर्वव्यापी कार्यक्रम होता, परंतु प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे कलाकार त्यात उपस्थित राहू शकली नाही.<ref name="expohomenaje"/><ref name="muestra">{{स्रोत बातमी|url=http://www.elporvenir.com.mx/notas.asp?nota_id=173444|title=Rinden homenaje a escultora Tosia Malamud con muestra retrospectiva|date=November 14, 2007|work=El Porvenir|location=Mexico City|language=es|trans-title=Pay homage to sculptor Tosia Malamud with a retrospective|access-date=April 23, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304050525/http://www.elporvenir.com.mx/notas.asp?nota_id=173444|archive-date=March 4, 2016|url-status=dead}}</ref> तिच्या कलाकृती मेक्सिको आणि परदेशातील खाजगी आणि सार्वजनिक संग्रहांमध्ये आढळतात.<ref name="lutopor"/> तिच्या काही कलाकृतींना मेक्सिको सरकारने परराष्ट्र व्यवहार सचिवालयाच्या संस्कृती विभागामार्फत आणि जुन्या राष्ट्रीय पर्यटन परिषदेमार्फत प्रायोजित केले होते.<ref name="estarviva">{{स्रोत बातमी|last=J. Manuel P. Morelos|url=http://archivo.lajornadamichoacan.com.mx/2007/01/03/index.php?section=cultura&article=014n1cul|title=¡Prefiero estar viva! No trabajo para la eternidad: Tosia Malamud|date=January 3, 2007|work=La Jornada de Michoacán|location=Morelia|language=es|trans-title=I prefer to be alive! I don’t work eternity|access-date=April 23, 2013}}{{मृत दुवा}}</ref> तिने [[कांसे|कांस्य]] आणि दगडात अठ्ठेचाळीस भव्य कलाकृती तयार केल्या, ज्या मेक्सिकोमधील संस्था आणि सार्वजनिक ठिकाणी कायमस्वरूपी प्रदर्शनात आहेत, तर आणखी चौदा इतर देशांमध्ये आहेत.<ref name="diariojudio"/> उल्लेखनीय व्यक्तींच्या अर्धपुतळ्यांमध्ये नुएवो कोलेजिओ इस्रेलिता येथे असलेले लेखक आय. एल. पेरेत्झ, पार्के मेक्सिको आणि तेल अवीव विद्यापीठाच्या विज्ञान विद्याशाखेत असलेले [[अल्बर्ट आइन्स्टाइन]] यांचे अनेक अर्धपुतळे, UNAM च्या तत्त्वज्ञान आणि साहित्य विद्याशाखेत असलेले [[Rosario Catellanos|रोझारियो कॅटेलानोस]], मेक्सिकोच्या राष्ट्रीय ग्रंथालयात असलेले [[फ्रांत्स काफ्का]], तसेच तेल अवीव विद्यापीठाच्या मेक्सिको बिल्डिंगमध्ये असलेले मिगुएल हिदाल्गो, होजे मारिया मोरेलोस वाय पावन, [[बेनितो हुआरेझ]] आणि वेनुस्तियानो कॅरान्झा यांचा समावेश आहे.<ref name="lutopor" /> इतर प्रकारच्या शिल्पकलेमध्ये ''ला मातृनिदाद'' म्युझिओ दे आर्टे मॉडर्नो,<ref name="lutopor" /> [[मेक्सिको सिटी|मेक्सिको सिटीतील]] सिग्लो बारावीच्या हॉस्पिटलसमोरील ''ला फॅमिलिया'', [[माँतेरे|मॉन्टेरी]] शहरातील ''पारेजा अमोरोसा'', ''ला माद्रे, सेन्ट्रो डेपोर्टिवो इस्त्रायलीटा येथील प्राइमरा मेस्ट्रो'' आणि ''पेनेओला रे येथील पेनेओलोप'' येथे यांचा समावेश आहे. <ref name="lutopor" /><ref name="penelope">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mx-df.net/2010/02/la-madre-de-tosia-malamud-en-reforma/|title="Penélope" de Tosia Malamud en Reforma|date=February 24, 2010|publisher=Government of Mexico City|location=Mexico City|language=es|trans-title=Penelope of Tosia Malamud on Reforma|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120803114740/http://www.mx-df.net/2010/02/la-madre-de-tosia-malamud-en-reforma/|archive-date=August 3, 2012|access-date=April 23, 2013}}</ref> काही चिन्ह बनले आहेत ज्यात हॉस्पिटल सिग्लो XXI मधील ला फॅमिला आणि दुसरे ''व्हिएन्टो'' नावाचे आहे, जे आता मोरेलियातील म्युझिओ डी आर्टे कॉन्टेम्पोरॅनियोचे प्रतीक आहे.<ref name="estarviva" /><ref name="muestra"/> == कलात्मकता == शाळेत असताना आणि त्यानंतर लगेचच तिच्या कामावर तिच्या शिक्षकांचा, विशेषतः फर्नांडो ऑर्टिझ मोनास्टेरियो आणि इग्नासिओ असुन्सोलो यांचा प्रभाव होता, ज्यात पुराणमतवादी आणि उदारमतवादी दोन्ही घटक होते.<ref name="merry">{{स्रोत बातमी|last=Merry MacMasters|url=https://www.jornada.unam.mx/2009/03/23/cultura/a12n2cul|title=Tosia Malamud, mujer y artista que fue contra los cánones de su época|date=March 23, 2009|work=La Jornada|location=Mexico City|page=12|language=es|trans-title=Tosia Malamud, woman and artista who was against the canons of her era|access-date=April 23, 2013}}</ref><ref name="diariojudio"/> पदवी मिळाल्यानंतर, तिला मेक्सिकन भित्तिचित्रकला चळवळ आणि त्यावेळच्या प्रबळ राष्ट्रवादात रस नव्हता, उलट तिने अधिक आंतरराष्ट्रीय दृष्टिकोन पसंत केला.<ref name="merry" /><ref name="rloera"/> अनेक कारणांमुळे तिने मेक्सिकन कलेच्या बऱ्याचशा प्रवाहाच्या विरुद्ध भूमिका घेतली. पहिले म्हणजे मेक्सिकन कलेवर पुरुषांचे वर्चस्व होते, विशेषतः भव्य शिल्पकलेवर. त्या काळात चित्रकलेपेक्षा, विशेषतः भित्तिचित्रकलेपेक्षा शिल्पकलेला कमी महत्त्व दिले जात होते.<ref name="merry" /> तिच्या कारकिर्दीत तिने शिल्पकलेवर लक्ष केंद्रित केले आणि मुख्यतः कांस्य आणि [[संगमरवर]] वापरून काम केले, परंतु ॲक्रिलिक, दगड आणि सिरॅमिक्ससारख्या इतर साहित्यासोबतही प्रयोग केले. तिने लहान, मध्यम आणि भव्य आकारात कलाकृती तयार केल्या.<ref name="muestra"/> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म]] [[वर्ग:युक्रेनी कलाकार]] [[वर्ग:मेक्सिकन कलाकार]] okawtgat3wqjqsbg8iczp4x8bbht19l 3 379131 2682268 2679816 2026-05-02T13:18:24Z ~2026-26705-82 182737 /* */ 2682268 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 379277 2682410 2681119 2026-05-03T07:59:50Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682410 wikitext text/x-wiki '''बर्म्युडएर''' ही [[बर्म्युडा]]ची ध्वजवाहक विमानवाहतूक कंपनी आहे. याचा मुख्य तळ [[बर्म्युडा]]मधील [[सेंट जॉर्जेस (बर्म्युडा)|सेंट जॉर्जेस]] येथील [[एल.एफ. वेड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर आहे.<ref name="AirlineGeeks">{{cite web |last1=Vasile |first1=Zach |title=BermudAir Adds New Routes |url=https://airlinegeeks.com/2025/08/14/bermudair-adds-new-routes/ |website=AirlineGeeks |access-date=11 October 2025}}</ref> बर्म्युडेरने तेथून १ सप्टेंबर २०२३ रोजी [[युनायटेड स्टेट्स]]मधील शहरांना उड्डाणे सुरू केली.<ref name="ch-aviation">{{cite web |last=Birns |first=Hilka |date=28 July 2023 |title=BermudAir secures AOC; preps for launch |url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/130231 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240222041553/https://www.ch-aviation.com/news/130231-bermudair-secures-aoc-preps-for-launch |archive-date=22 February 2024 |access-date=2 August 2023 |website=ch-aviation |language=en-US}}</ref><ref name="flightglobal">{{cite web |last=Hardee |first=Howard |date=6 May 2023 |title=New regional carrier Bermudair plans to launch Bermuda-to-USA operation |url=https://www.flightglobal.com/strategy/new-regional-carrier-bermudair-plans-to-launch-bermuda-to-usa-operation/153174.article |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201005711/https://www.flightglobal.com/strategy/new-regional-carrier-bermudair-plans-to-launch-bermuda-to-usa-operation/153174.article |archive-date=1 December 2023 |access-date=2 August 2023 |website=FlightGlobal |language=en-US}}</ref> बर्म्युडएरला २६ जुलै २०२३ रोजी [[बर्म्युडा नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरण]]ाकडून [[विमान चालक प्रमाणपत्र]] मिळाले आणि ७ ऑगस्ट २०२३ रोजी [[फेडरल एव्हियेशन ॲडमिनिस्ट्रेशन|एफएए]]कडून मान्यता मिळाली. बर्म्युडएर ही बर्म्युडामधील पहिली स्थानिक विमान कंपनी आहे.<ref>{{cite web |last=Karp |first=Aaron |date=28 July 2023 |title=New Airline BermudAir Gains AOC, Prepares For Launch |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/new-airline-bermudair-gains-aoc-prepares-launch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802192305/https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/new-airline-bermudair-gains-aoc-prepares-launch |archive-date=2 August 2023 |access-date=2 August 2023 |website=Aviation Week |language=en-US}}</ref> डिसेंबर २०२५ मध्ये, बर्म्युडएरने ''अँग्विलएर'' या नवीन नावाखाली [[अँग्विला]] मधील [[क्लेटन जे. लॉइड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ाहून [[बाल्टिमोर/वॉशिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बाल्टिमोर]], [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॉस्टन]] आणि [[न्यूअर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यूअर्क]]ला हंगामी उड्डाणे सुरू केली.<ref>{{Cite web |title=BermudAir Launches AnguillAir-Branded Flights {{!}} Aviation Week Network |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/bermudair-launches-anguillair-branded-flights |access-date=2026-02-25 |website=aviationweek.com}}</ref> == गंतव्य स्थाने == बर्म्युडएर सध्या अमेरिकेच्यामधील पूर्व किनारपट्टी तसेच पूर्व [[कॅनडा]]मधील शहरांना विमान सेवा चालवते:<ref name="ch-aviation"/><ref name="flightglobal"/><ref name="insider"/> {|class="sortable wikitable" ! देश !! शहर !! विमानतळ !! नोंदी !! class=unsortable|संदर्भ |- | [[अँग्विला]] || [[द व्हॅली, अँग्विला|द व्हॅली]] || [[क्लेटन जे. लॉयड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || हंगामी || |- | [[बर्म्युडा]] || [[सेंट जॉर्जेस, बर्म्युडा|सेंट जॉर्जेस]] || [[एल.एफ. वेड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || मुख्य केंद्र || <ref name="AirlineGeeks"/> |- | rowspan=3| [[कॅनडा]] || [[हॅलिफॅक्स, नोव्हा स्कॉशिया|हॅलिफॅक्स]] || [[हॅलिफॅक्स स्टॅनफिल्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || <ref>{{cite news|url=https://bernews.com/2024/05/bermudair-launches-direct-flights-to-halifax/|title=BermudAir Launches Direct Flights To Halifax|author=|website=[[Bernews]]|date=26 May 2024|access-date=30 October 2025}}</ref> |- | [[माँट्रियल]] || [[माँट्रियल-त्रूदो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || <ref name="Feb6">{{cite web |last1=Ewing |first1=Ryan |title=BermudAir Adds New Routes With E190 |url=https://airlinegeeks.com/2025/02/06/bermudair-adds-new-routes-with-e190/ |website=AirlineGeeks |access-date=6 February 2025}}</ref> |- | [[टोराँटो]] || [[टोराँटो पियर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.travelpress.com/bermudair-welcomes-inaugural-toronto-flight/|title=BermudAir adds Canada service with inaugural Toronto flight|author=|website=TravelPress|date=21 May 2024|access-date=30 October 2025}}</ref> |- | rowspan=12| [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]] || [[बॉल्टिमोर]] || [[बॉल्टिमोर/वॉशिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || <ref name="balmco">{{cite web |last=Wint |first=Bradley |date=24 January 2024 |title=BermudAir Adding Baltimore And Orlando From March 2024 |url=https://www.gatechecked.com/bermudair-adding-baltimore-and-orlando-from-march-2024-8470 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124211928/https://www.gatechecked.com/bermudair-adding-baltimore-and-orlando-from-march-2024-8470 |archive-date=24 January 2024 |access-date=24 January 2024 |website=Gate Checked |language=en-US}}</ref> |- | [[बॉस्टन]] || [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.boston.com/travel/flights/2023/08/24/ermudair-flights-boston-and-bermuda/|title=BermudAir will soon launch flights between Boston and Bermuda|first=Kristi|last=Palma|work=[[Boston.com]]|publisher=[[The Boston Globe|Boston Globe Media Partners]]|date=24 August 2023|access-date=30 October 2025}}</ref> |- | [[चार्ल्स्टन, साउथ कॅरोलिना|चार्ल्स्टन]] || [[चार्ल्स्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || बंद || <ref>{{cite web|url= https://charlestonbusiness.com/first-ever-non-stop-flight-to-launch-from-charleston-to-island-destination/|title= First-ever non-stop flight to launch from Charleston to island destination|date= 14 November 2024|access-date= 2026-04-23|archive-date= 2025-08-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20250829122228/https://charlestonbusiness.com/first-ever-non-stop-flight-to-launch-from-charleston-to-island-destination/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://abcnews4.com/news/local/bermudair-expands-charleston-bermuda-flights-to-twice-weekly-service-airport-new-flights-to-bermuda-wciv-abc-news-4-7-9-2025|title=BermudAir expands Charleston-Bermuda flights to twice weekly service|author=|website=[[WCIV]]|publisher=[[Sinclair Broadcast Group]]|date=9 July 2025|access-date=1 November 2025}}</ref> |- | [[फोर्ट लॉडरडेल, फ्लोरिडा|फोर्ट लॉडरडेल]] || [[फोर्ट लॉडरडेल-हॉलिवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || बंद || <ref>{{cite news|url=https://airguide.info/bermudair-expands-u-s-presence-with-fort-lauderdale-route/|title=BermudAir Expands U.S. Presence with Fort Lauderdale Route|first=Jim|last=Wilson|work=AirGuide|date=10 October 2023|access-date=30 October 2025}}</ref><ref name="Royal Gazette Anguilla">{{cite news|url=https://www.royalgazette.com/transport/news/article/20250626/bermudair-to-operate-winter-flights-to-anguilla-from-us/|title=BermudAir to operate winter flights to Anguilla from US|first=Alva|last=Solomon|work=[[The Royal Gazette (Bermuda)|The Royal Gazette]]|date=26 June 2025|access-date=1 November 2025}}</ref> |- | [[हार्टफोर्ड, कनेटिकट|हार्टफोर्ड]] || [[ब्रॅडली आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || बंद || <ref>{{cite web|url= https://www.nbcconnecticut.com/news/local/bermudair-to-offer-nonstop-service-from-bradley-airport/3433636/|title= BermudAir to offer nonstop service from Bradley Airport|date= 14 November 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.travelweekly.com/Travel-News/Airline-News/BermudAir-expands-in-New-York-area|title=BermudAir expands New York presence and branches out beyond Bermuda|first=Robert|last=Silk|website=Travel Weekly|publisher=[[Northstar Travel Group]]|date=21 October 2025|access-date=1 November 2025}}</ref> |- | [[न्यूअर्क, न्यू जर्सी|न्यूअर्क]] || [[न्यूअर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || <ref name="Bernews New York"/> |- | [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]] || [[लाग्वार्डिया विमानतळ]] || बंद || <ref name="Bernews New York"/> |- | [[ओरलँडो, फ्लोरिडा|ओरलँडो]] || [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || || <ref name="balmco" /> |- | [[प्रॉव्हिडन्स, ऱ्होड आयलंड|प्रॉव्हिडन्स]] || [[ऱ्होड आयलंड टी. एफ. ग्रीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || बंद || <ref name="Feb6" /><ref>{{cite web|url= https://aviationa2z.com/index.php/2025/07/06/american-airlines-cuts-flights-to-bermuda/|title= American Airlines Cuts Flights to this Country and More|date= 6 July 2025}}</ref> |- | [[रॅले, नॉर्थ कॅरोलिना|रॅले]]/[[ड्युरॅम, नॉर्थ कॅरोलिना|ड्युरॅम]] || [[रॅले-ड्युरॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || बंद || <ref>{{cite web|url= https://www.cbs17.com/news/local-news/wake-county-news/bermudair-to-launch-nonstop-flights-between-bermuda-and-rdu-in-spring-2025/|title= BermudAir to launch nonstop flights between Bermuda and RDU in Spring 2025|date= 14 November 2024|access-date= 2026-04-23|archive-date= 2025-01-14|archive-url= https://web.archive.org/web/20250114232906/https://www.cbs17.com/news/local-news/wake-county-news/bermudair-to-launch-nonstop-flights-between-bermuda-and-rdu-in-spring-2025/|url-status= dead}}</ref><ref name="cranky260203">{{cite web|url= https://crankyflier.com/2026/02/03/checking-in-on-bermudair-and-its-new-sister-anguillair/|title= Checking in on BermudAir and Its New Sister AnguillAir|website=Cranky Flier|first=Brett|last=Snyder|date= 3 February 2026}}</ref> |- | [[रिचमंड, व्हर्जिनिया|रिचमंड]] || [[रिचमंड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] || बंद || <ref name="Feb6" /><ref name="cranky260203" /> |- | [[व्हाईट प्लेन्स, न्यू यॉर्क|व्हाईट प्लेन्स]] || [[वेस्टचेस्टर काउंटी विमानतळ]] || || <ref name="Bernews New York">{{cite web|url= https://bernews.com/2025/10/bermudair-expands-newark-lga/|title= BermudAir Expands To Newark And LGA|website=BerNews|date=10 October 2025|accessdate=10 October 2025}}</ref> |} === भागीदार === २०२६मध्ये बर्म्युडएरची [[हान एर]] सोबत भागीदारी आहे.<ref>{{cite web | url=https://press.flybermudair.com/bermudair-expands-global-reach-through-new-partnership-with-hahnair | title=BermudAir Expands Global Reach Through New Partnership with Hahnair – BermudAir }}</ref> == विमानताफा == [[File:VQ-BLU - KHPN - 3-10-23.jpg|thumb|VQ-BLU, बर्म्युडएरच्या दोन एम्ब्राएर १७५ विमानांपैकी एक]] बर्म्युडएरने दोन [[एम्ब्राएर ई-जेट परिवार|एम्ब्राएर १७५]] विमाने [[फ्लायबी]]कडून भाड्याने घेतली आहेत.<ref name="flightglobal"/>:<ref>{{cite web |last=Karp |first=Aaron |date=9 October 2023 |title=Startup BermudAir Targets High-End Passengers On Three Routes To U.S. |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/startup-bermudair-targets-high-end-passengers-three-routes-us |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120175828/https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/startup-bermudair-targets-high-end-passengers-three-routes-us |archive-date=20 November 2023 |access-date=9 October 2023 |website=Aviation Week}}</ref><ref>{{cite web |last1=Cappetta |first1=Michael |title=Bermudair Launches 3 New Routes to the Island — See Where It's Flying From |url=https://www.travelandleisure.com/bermudair-charleston-raleigh-hartford-bermuda-8745340 |website=Travel + Leisure |access-date=18 November 2024}}</ref><ref>{{cite web |last1=Ewing |first1=Ryan |title=BermudAir Grows Fleet With Larger Jets |url=https://airlinegeeks.com/2025/01/21/bermudair-grows-fleet-with-larger-jets/|website=Airline Geeks|access-date=21 January 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ बर्म्युडएरचा विमानताफा |- ! rowspan="2" style="width:125px;"| विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | खरेदीवर ! colspan="3" | क्षमता ! rowspan="2" | नोंदी |-style="background:#003876; color:white;" ! शैली १ !! शैली २ !! एकूण |- | [[एम्ब्राएर १७५]] || २ || — || १० || ६० || ७०<ref name="Seats">{{cite web|date=6 February 2025 |title=BermudAir To Offer 3 New Routes|url= https://bernews.com/2025/02/bermudair-to-offer-three-new-routes/|access-date=5 February 2025 |website=Bernews}}</ref> || |- | [[एम्ब्राएर १९०]] || २ || — || ८ || ८८ || ९६<ref name="Seats" /> || |- ! एकूण !! ४ !! — !! colspan=5| |} == कॅबिन आणि सेवा == === आसन व्यवस्था === सुरुवातीला विमान कंपनीच्या एम्ब्राएर १७५ विमानांमध्ये एकाच श्रेणीची ८८ आसने होतीय प्रत्येक उड्डाणात सुमारे ४४ आसने विकली जात असल्याने प्रवाशांना जास्तीची जागा मिळत असे. ऑक्टोबर २०२३ मध्ये बर्म्युडेरने त्यांच्या विमानांची दोन वर्गांच्या कॅबिनमध्ये पुनर्रचना करण्याचे ठरवले.<ref>{{cite web |last=Dron |first=Alan |date=15 October 2023 |title=BermudAir To Switch To Dual-Class Cabin |url=https://aviationweek.com/special-topics/crossover-narrowbody-jets/bermudair-switch-dual-class-cabin |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120192254/https://aviationweek.com/special-topics/crossover-narrowbody-jets/bermudair-switch-dual-class-cabin |archive-date=20 November 2023 |website=Aviation Week}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * [[बर्म्युडातील विमान कंपन्यांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{अधिकृत संकेतस्थळ}} [[वर्ग:बर्म्युडामधील विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:२०२३ मध्ये स्थापन झालेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] 3mtwyg3co2qev8zsnlyk69uic6ve0eg 0 379305 2682382 2681652 2026-05-02T23:41:03Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2682382 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=सुधांशु अंधोरीकर|देश=भारत|भाषा=मराठी|दिग्दर्शन=संतोष राम|निर्मिती=संतोष राम|नाव=द स्टोरी युवराज आणि शहाजहान|निर्मिती वर्ष=२०२४|संकलन=योगेश भागवत|imdb_id=tt20602614|प्रमुख कलाकार=राहुल बिरादार ,विनय भगत , राजकुमार मुंडे अंजली जाधव|कथा=संतोष राम|पटकथा=संतोष राम|छाया=अर्जुन बालकृष्णन}}द स्टोरी ऑफ युवराज अँड शाहजहान हा २०२४ चा भारतीय मराठी लघुपट आहे. या चित्रपटाचे लेखन, निर्मिती आणि दिग्दर्शन संतोष राम यांनी केले आहे. हा चित्रपट वेगवेगळ्या धार्मिक पार्श्वभूमी असलेल्या  दोन तरुण पुरुषांमधील समलिंगी संबंधाचा शोध घेतो. या चित्रपटाचा प्रीमियर १९व्या तसवीर फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये सिएटल येथे १९ ऑक्टोबर २०२४ मध्ये झाला आणि त्यानंतर अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि भारतीय चित्रपट महोत्सवात , विशेषतः क्वियर- चित्रपट  महोत्सव  आणि   क्वियर केंद्रित कार्यक्रमांमध्ये प्रदर्शित झाला आहे..[१] == कथानक == युवराज, या गावातील तरुणाला  बांगड्या विकणाऱ्या शाहजहानबद्दल आकर्षण वाटते. ते एका निर्जन ठिकाणी भेटतात. ते एकमेकांना समजुन  घेण्याचा  प्रयत्न करतात . युवराज आणि शाहजहान समलैंगिकतेचा तिरस्कार करणाऱ्या समाजात द्वंद्वयुद्धाचे जीवन जगतात. पुन्हा भेटण्याच्या आशेवर  ते निघून जातात.[१] == कलाकार == * युवराज- राहुल बिरादार * शहाजहान- विनय भगत * पाटलाची  पत्नी -अंजली जाधव * पाटील- राजकुमार  मुंढे * युवराजचे  वडील-  विवेक होलसांबरे * जानता - शेषेराव पावडे == निर्मिती == गावात प्रत्यक्ष ठिकाणी याचे चित्रीकरण करण्यात आले. संतोष राम यांनी हौशी  कलाकारांसोबत काम केले, ज्यामुळे एका हिंदू आणि एका मुस्लिम पात्रांमधील मध्यवर्ती समलैंगिक नात्याचे वास्तववादी चित्रण साकारण्यात मदत झाली.[2] == पुरस्कार आणि नामांकने == या चित्रपटाला लघुपट महोत्सवांमध्ये अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत: * '''महोत्सवातील सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक''' – १५ वा पुणे लघुपट महोत्सव २०२५ * '''विशेष उल्लेख''' – कॅराव्हॅन आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०२५ * '''सर्वोत्कृष्ट समीक्षक पुरस्कार''' – १४ वा आंतरराष्ट्रीय लघुपट महोत्सव सुरत २०२५ * '''सर्वोत्कृष्ट भारतीय लघुपट''' – थिलश्री आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव २०२५ * '''विशेष उल्लेख पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट LGBTQ भारतीय गे चित्रपट)''' – कलर्स ऑफ लव्ह – क्विअर फिल्म फेस्टिव्हल २०२६ == प्रतिसाद == समीक्षकांनी या चित्रपटाचे वर्णन '''"प्रभावशाली"''' आणि '''"ग्रामीण क्वियर प्रेमाचे हळुवार चित्रण"''' असे केले आहे, जो पुराणमतवादी ग्रामीण भारतातील समलैंगिक संबंधांवर दुर्मिळ प्रकाश टाकतो. <ref name="MediumReview">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://medium.com/@curatorfilm877/a-tender-portrait-of-rural-queer-love-revisiting-the-story-of-yuvraj-and-shahajahan-ec21619c3d40|title=Movie Review: The Story of Yuvraj and Shahajahan|date=2025|website=Medium|access-date=17 April 2026}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://mumbaiqueerfest.com/short-films-packages/ इंडियन मसाला मिक्स – २], मुंबई क्विअर फेस्ट * [https://filmbazaarindia.com/media/3662/e-catalogue-viewing-room_lrs.pdf व्ह्यूइंग रूम फिल्म बाजार], पृष्ठ क्र. २३२ (पीडीएफ) * [https://saffm.centrekabir.com/video/the-story-of-yuvraj-and-shahajahan/ युवराज आणि शहाजहान यांची कथा], एसएएफएफ मॉन्ट्रियल * [https://www.csaff.org/filmguide?cnSelected=8bf60431-d0b2-4a87-a473-f4a1666d80b7 मध्यवर्ती राज्ये चित्रपट महोत्सव] (सप्टेंबर २०२५) * [https://aifilmfest.in/catalogue-11th-aiff/.pdf एआयएफएफ २०२६ कॅटलॉग]{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, पृष्ठ क्र. १२२ (पीडीएफ) [[वर्ग:मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:भारतीय लघुपट]] [[वर्ग:मराठी लघुपट]] [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील मराठी चित्रपट]] [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील चित्रपट]] gl1v6t3ajbn0men34c95kwh0o5kcz00 0 379350 2682291 2681867 2026-05-02T14:47:58Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682291 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] ngsuo0we8i7d848hqnu6scfy65qqupq 2682293 2682291 2026-05-02T14:53:30Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682293 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] rdzk0a9fe22iekaa0qp0xoova9otg68 2682295 2682293 2026-05-02T14:58:50Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682295 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] su1gb8gv8klz5beep58lu8zaih245ay 2682296 2682295 2026-05-02T15:03:37Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682296 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] csgfanl6r9rhsbmxe4dzh3m28ptmp7d 2682297 2682296 2026-05-02T15:08:14Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682297 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] giuf50pnj92io2qfhi234vtjkunyj4c 2682298 2682297 2026-05-02T15:12:59Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682298 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] i9f31lcw0q4ans5im4dat1g6v8l2kg9 2682314 2682298 2026-05-02T16:40:29Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682314 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] ot88f4bqui1b591211m4t0iunw315dx 2682315 2682314 2026-05-02T16:45:03Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682315 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html धावफलक] || १२ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html धावफलक] || १६ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html धावफलक] || २१ मे २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370351.html धावफलक] || २४ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370352.html धावफलक] || २६ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] em72ipmldy30rdnqek0rk33uofoettq 2682319 2682315 2026-05-02T16:51:07Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682319 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजित सिंह बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html धावफलक] || १२ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html धावफलक] || १६ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html धावफलक] || २१ मे २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370351.html धावफलक] || २४ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370352.html धावफलक] || २६ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422123.html धावफलक] || २४ मार्च २०२४ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || rowspan=14 | [[२०२४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422126.html धावफलक] || २७ मार्च २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422132.html धावफलक] || १ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422138.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] t9phvlsgst70yoqw9l3ifhn5jonq687 2682320 2682319 2026-05-02T16:55:16Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682320 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजित सिंह बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html धावफलक] || १२ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html धावफलक] || १६ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html धावफलक] || २१ मे २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370351.html धावफलक] || २४ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370352.html धावफलक] || २६ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422123.html धावफलक] || २४ मार्च २०२४ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || rowspan=14 | [[२०२४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422126.html धावफलक] || २७ मार्च २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422132.html धावफलक] || १ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422138.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426263.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426267.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426271.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426276.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426281.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] ov1759driqifgpa14nhyd6rmzbdxyxv 2682322 2682320 2026-05-02T16:59:47Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682322 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजित सिंह बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html धावफलक] || १२ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html धावफलक] || १६ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html धावफलक] || २१ मे २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370351.html धावफलक] || २४ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370352.html धावफलक] || २६ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422123.html धावफलक] || २४ मार्च २०२४ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || rowspan=14 | [[२०२४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422126.html धावफलक] || २७ मार्च २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422132.html धावफलक] || १ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422138.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426263.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426267.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426271.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426276.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426281.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426286.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426289.html धावफलक] || ३ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426293.html धावफलक] || ६ मे २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426298.html धावफलक] || ११ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426305.html धावफलक] || १७ मे २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] pxf1xq01g4to1unk9awvgw5ap1m3n74 2682327 2682322 2026-05-02T17:05:55Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682327 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजित सिंह बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html धावफलक] || १२ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html धावफलक] || १६ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html धावफलक] || २१ मे २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370351.html धावफलक] || २४ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370352.html धावफलक] || २६ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422123.html धावफलक] || २४ मार्च २०२४ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || rowspan=14 | [[२०२४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422126.html धावफलक] || २७ मार्च २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422132.html धावफलक] || १ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422138.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426263.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426267.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426271.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426276.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426281.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426286.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426289.html धावफलक] || ३ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426293.html धावफलक] || ६ मे २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426298.html धावफलक] || ११ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426305.html धावफलक] || १७ मे २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473440.html धावफलक] || २३ मार्च २०२५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473446.html धावफलक] || २९ मार्च २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473449.html धावफलक] || ३१ मार्च २०२५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473453.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473458.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473466.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] 52w4dahexcm571dzyu8fad3oguytagc 2682328 2682327 2026-05-02T17:10:52Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682328 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजित सिंह बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html धावफलक] || १२ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html धावफलक] || १६ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html धावफलक] || २१ मे २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370351.html धावफलक] || २४ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370352.html धावफलक] || २६ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422123.html धावफलक] || २४ मार्च २०२४ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || rowspan=14 | [[२०२४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422126.html धावफलक] || २७ मार्च २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422132.html धावफलक] || १ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422138.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426263.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426267.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426271.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426276.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426281.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426286.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426289.html धावफलक] || ३ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426293.html धावफलक] || ६ मे २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426298.html धावफलक] || ११ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426305.html धावफलक] || १७ मे २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473440.html धावफलक] || २३ मार्च २०२५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473446.html धावफलक] || २९ मार्च २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473449.html धावफलक] || ३१ मार्च २०२५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473453.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473458.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473466.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473470.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473475.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473478.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473482.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473487.html धावफलक] || १ मे २०२५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] g4qu640eny0dezty37jhtfz4qne96k6 2682332 2682328 2026-05-02T17:16:09Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682332 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजित सिंह बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html धावफलक] || १२ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html धावफलक] || १६ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html धावफलक] || २१ मे २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370351.html धावफलक] || २४ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370352.html धावफलक] || २६ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422123.html धावफलक] || २४ मार्च २०२४ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || rowspan=14 | [[२०२४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422126.html धावफलक] || २७ मार्च २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422132.html धावफलक] || १ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422138.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426263.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426267.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426271.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426276.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426281.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426286.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426289.html धावफलक] || ३ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426293.html धावफलक] || ६ मे २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426298.html धावफलक] || ११ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426305.html धावफलक] || १७ मे २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473440.html धावफलक] || २३ मार्च २०२५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473446.html धावफलक] || २९ मार्च २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473449.html धावफलक] || ३१ मार्च २०२५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473453.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473458.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473466.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473470.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473475.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473478.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473482.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473487.html धावफलक] || १ मे २०२५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473493.html धावफलक] || ६ मे २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473501.html धावफलक] || २१ मे २०२५ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473506.html धावफलक] || २६ मे २०२५ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473509.html धावफलक] || ३० मे २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473510.html धावफलक] || १ जून २०२५ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] 6dug4ut5zr7gpkh5otbx1ems7nqyilw 2682335 2682332 2026-05-02T17:18:41Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682335 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजित सिंह बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html धावफलक] || १२ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html धावफलक] || १६ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html धावफलक] || २१ मे २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370351.html धावफलक] || २४ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370352.html धावफलक] || २६ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422123.html धावफलक] || २४ मार्च २०२४ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || rowspan=14 | [[२०२४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422126.html धावफलक] || २७ मार्च २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422132.html धावफलक] || १ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422138.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426263.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426267.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426271.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426276.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426281.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426286.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426289.html धावफलक] || ३ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426293.html धावफलक] || ६ मे २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426298.html धावफलक] || ११ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426305.html धावफलक] || १७ मे २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473440.html धावफलक] || २३ मार्च २०२५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473446.html धावफलक] || २९ मार्च २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473449.html धावफलक] || ३१ मार्च २०२५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473453.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473458.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473466.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473470.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473475.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473478.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473482.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473487.html धावफलक] || १ मे २०२५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473493.html धावफलक] || ६ मे २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473501.html धावफलक] || २१ मे २०२५ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473506.html धावफलक] || २६ मे २०२५ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473509.html धावफलक] || ३० मे २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473510.html धावफलक] || १ जून २०२५ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527675.html धावफलक] || २९ मार्च २०२६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || [[२०२६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] do2dme90yy1zb4ttib3ihbrd78r3cmr 2682338 2682335 2026-05-02T17:30:42Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2682338 wikitext text/x-wiki खालील यादी मुंबई इंडियन्स क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | मुंबई इंडियन्सने खेळलेल्या ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या संघाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335985.html धावफलक] || २० एप्रिल २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२००८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335989.html धावफलक] || २३ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335991.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335994.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335997.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336004.html धावफलक] || ४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336008.html धावफलक] || ७ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336018.html धावफलक] || १४ मे २००८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336021.html धावफलक] || १६ मे २००८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336024.html धावफलक] || १८ मे २००८ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336028.html धावफलक] || २१ मे २००८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336032.html धावफलक] || २४ मे २००८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336036.html धावफलक] || २६ मे २००८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/336012.html धावफलक] || २८ मे २००८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392181.html धावफलक] || १८ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=13 | [[२००९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392192.html धावफलक] || २५ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392197.html धावफलक] || २७ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392200.html धावफलक] || २९ एप्रिल २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392203.html धावफलक] || १ मे २००९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392208.html धावफलक] || ३ मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392212.html धावफलक] || ६ मे २००९ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392215.html धावफलक] || ८ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392218.html धावफलक] || १० मे २००९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392222.html धावफलक] || १२ मे २००९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392225.html धावफलक] || १४ मे २००९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392227.html धावफलक] || १६ मे २००९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/392235.html धावफलक] || २१ मे २००९ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|SA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419107.html धावफलक] || १३ मार्च २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०१० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419114.html धावफलक] || १७ मार्च २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419119.html धावफलक] || २० मार्च २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419122.html धावफलक] || २२ मार्च २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419125.html धावफलक] || २५ मार्च २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419130.html धावफलक] || २८ मार्च २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419132.html धावफलक] || ३० मार्च २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419138.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419142.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419146.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419150.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419152.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419157.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419161.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419162.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/419165.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465119.html धावफलक] || १० सप्टेंबर २०१० || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१० २०-२० चँपियन्स लीग|२०१० चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465125.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१० || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[Image:SA Redbacks logo.png‎|20px]] [[सदर्न रेडबॅक्स]] |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465128.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१० || {{cr|GUY}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/465133.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०१० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501201.html धावफलक] || १० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=16 | [[२०११ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501205.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501210.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kochi_tuskers_colours.svg‎|20px]] [[कोची टस्कर्स केरळ]] |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501218.html धावफलक] || २० एप्रिल २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501221.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501224.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501231.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501237.html धावफलक] || २ मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501241.html धावफलक] || ४ मे २०११ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501246.html धावफलक] || ७ मे २०११ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501251.html धावफलक] || १० मे २०११ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501256.html धावफलक] || १४ मे २०११ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501263.html धावफलक] || २० मे २०११ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501267.html धावफलक] || २२ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501269.html धावफलक] || २५ मे २०११ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/501270.html धावफलक] || २७ मे २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521328.html धावफलक] || २४ सप्टेंबर २०११ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=6 | [[२०११ २०-२० चँपियन्स लीग|२०११ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521331.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521336.html धावफलक] || ३० सप्टेंबर २०११ || [[Image:CapeCobras.jpg‎|20px]] [[केप कोब्राझ]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521339.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०११ || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स क्रिकेट संघ|न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज]] |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521346.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Somersetcricket.png|20px]] [[सॉमरसेट काउंटी क्रिकेट क्लब|सॉमरसेट]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521348.html धावफलक] || ९ ऑक्टोबर २०११ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548306.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=17 | [[२०१२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548308.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548314.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548317.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548325.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548334.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548339.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548342.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548346.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१२ || [[चित्र:Deccan_Chargers_colours.svg‎|20px]] [[डेक्कन चार्जर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548351.html धावफलक] || ३ मे २०१२ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548355.html धावफलक] || ६ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548360.html धावफलक] || ९ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548363.html धावफलक] || १२ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548367.html धावफलक] || १४ मे २०१२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548370.html धावफलक] || १६ मे २०१२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548377.html धावफलक] || २० मे २०१२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/548379.html धावफलक] || २३ मे २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574255.html धावफलक] || १४ ऑक्टोबर २०१२ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || rowspan=4 | [[२०१२ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१२ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574262.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Yorkshire logo.jpg|20px]] [[यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|यॉर्कशायर कार्नेगी]] || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन|केपटाउन]] || अनिर्णित |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574265.html धावफलक] || २० ऑक्टोबर २०१२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/574269.html धावफलक] || २२ ऑक्टोबर २०१२ || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || [[File:Sydney sixers.png|20px]] [[सिडनी सिक्सर्स]] |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597999.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=10 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598002.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598006.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598011.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598019.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598024.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598029.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598033.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598037.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598039.html धावफलक] || १ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598046.html धावफलक] || ५ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598050.html धावफलक] || ७ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598055.html धावफलक] || ११ मे २०१३ || [[चित्र:Pune_warriors_colours.svg‎|20px]] [[पुणे वॉरियर्स इंडिया]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|सुब्रोतो रॉय सहारा स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598060.html धावफलक] || १३ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598063.html धावफलक] || १५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598066.html धावफलक] || १८ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एचपीसीए क्रिकेट मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598070.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598072.html धावफलक] || २४ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/598073.html धावफलक] || २६ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654341.html धावफलक] || २१ सप्टेंबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || rowspan=5 | [[२०१३ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१३ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654361.html धावफलक] || २७ सप्टेंबर २०१३ || {{flagicon|SA}} [[इंपीरियल लायन्स|हायव्हिल्ड लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654377.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०१३ || [[File:Perth scorchers.png|20px]] [[पर्थ स्कॉर्चर्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654383.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/654385.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729279.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=15 | [[२०१४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729287.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729303.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729309.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/729317.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०१४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733973.html धावफलक] || ३ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733983.html धावफलक] || ६ मे २०१३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/733995.html धावफलक] || १० मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734001.html धावफलक] || १२ मे २०१३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734009.html धावफलक] || १४ मे २०१३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734017.html धावफलक] || १९ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734025.html धावफलक] || २१ मे २०१३ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734031.html धावफलक] || २३ मे २०१३ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734041.html धावफलक] || २५ मे २०१३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/734045.html धावफलक] || २८ मे २०१३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763579.html धावफलक] || १३ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर लायन्स]] || rowspan=3 | [[२०१४ २०-२० चँपियन्स लीग|२०१४ चॅम्पियन्स लीग ट्वेंटी२०]] |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763583.html धावफलक] || १४ सप्टेंबर २०१४ || {{flagicon|SL}} [[सदर्न एक्सप्रेस]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/763587.html धावफलक] || १६ सप्टेंबर २०१४ || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || [[File:Northern Knights.jpg|20px]] [[नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स नाइट्स]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829705.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || rowspan=16 | [[२०१५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829717.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829721.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829729.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829737.html धावफलक] || १९ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829747.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829751.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829769.html धावफलक] || १ मे २०१५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829775.html धावफलक] || ३ मे २०१५ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829783.html धावफलक] || ५ मे २०१५ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829789.html धावफलक] || ८ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829795.html धावफलक] || १० मे २०१५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829805.html धावफलक] || १४ मे २०१५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829815.html धावफलक] || १७ मे २०१५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829817.html धावफलक] || १९ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/829823.html धावफलक] || २४ मे २०१५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980901.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=14 | [[२०१६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980909.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980917.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980923.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980927.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980933.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980941.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980947.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980957.html धावफलक] || १ मे २०१६ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980973.html धावफलक] || ८ मे २०१६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980981.html धावफलक] || ११ मे २०१६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980985.html धावफलक] || १३ मे २०१६ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/980993.html धावफलक] || १५ मे २०१६ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|डॉ. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/981007.html धावफलक] || २१ मे २०१६ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082592.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || rowspan=17 | [[२०१७ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082597.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082600.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082602.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082606.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082612.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082614.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082618.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082625.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०१७ || [[चित्र:Gujarat Lions Colours.jpg‎|20px]] [[गुजरात लायन्स]] || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान|सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || टाय |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082628.html धावफलक] || १ मे २०१७ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082635.html धावफलक] || ६ मे २०१७ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082638.html धावफलक] || ८ मे २०१७ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- style="background:#cfc;" | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082641.html धावफलक] || ११ मे २०१७ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082644.html धावफलक] || १३ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082647.html धावफलक] || १६ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082649.html धावफलक] || १९ मे २०१७ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1082650.html धावफलक] || २१ मे २०१७ || [[चित्र:Rising Pune Supergiants Colours.jpg‎|20px]] [[रायझिंग पुणे सुपरजायंट]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136561.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=14 | [[२०१८ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136567.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136569.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136574.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136581.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136583.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136587.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१८ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136591.html धावफलक] || १ मे २०१८ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136594.html धावफलक] || ४ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136597.html धावफलक] || ६ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136601.html धावफलक] || ९ मे २०१८ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136607.html धावफलक] || १३ मे २०१८ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136610.html धावफलक] || १६ मे २०१८ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1136615.html धावफलक] || २० मे २०१८ || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi_Daredevils_colours.svg‎|20px]] [[दिल्ली डेअरडेव्हिल्स]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175358.html धावफलक] || २४ मार्च २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=7 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175362.html धावफलक] || २८ मार्च २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175364.html धावफलक] || ३० मार्च २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1175370.html धावफलक] || ३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178394.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178399.html धावफलक] || १० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178402.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178406.html धावफलक] || १५ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || rowspan=9 | [[२०१९ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178409.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178411.html धावफलक] || २० एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178419.html धावफलक] || २६ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178422.html धावफलक] || २८ एप्रिल २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178426.html धावफलक] || २ मे २०१९ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1178431.html धावफलक] || ५ मे २०१९ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181764.html धावफलक] || ७ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1181768.html धावफलक] || १२ मे २०१९ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216492.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२० इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216508.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216547.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216503.html धावफलक] || १ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216538.html धावफलक] || ४ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216511.html धावफलक] || ६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216529.html धावफलक] || ११ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216526.html धावफलक] || १६ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216517.html धावफलक] || १८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Kings_XI_Punjab_colours.svg‎|20px]] [[किंग्स XI पंजाब]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216521.html धावफलक] || २३ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216541.html धावफलक] || २५ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216499.html धावफलक] || २८ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216535.html धावफलक] || ३१ ऑक्टोबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1216495.html धावफलक] || ३ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237177.html धावफलक] || ५ नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1237181.html धावफलक] || १० नोव्हेंबर २०२० || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254058.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=14 | [[२०२१ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254062.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254066.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254070.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254074.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254081.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254084.html धावफलक] || १ मे २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254104.html धावफलक] || १९ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254096.html धावफलक] || २३ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- style="background:#cfc;" | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254108.html धावफलक] || २६ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254099.html धावफलक] || २८ सप्टेंबर २०२१ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254112.html धावफलक] || २ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- style="background:#cfc;" | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254093.html धावफलक] || ५ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1254088.html धावफलक] || ८ ऑक्टोबर २०२१ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304048.html धावफलक] || २७ मार्च २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=14 | [[२०२२ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304055.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304060.html धावफलक] || ६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304064.html धावफलक] || ९ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304069.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304072.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304079.html धावफलक] || २१ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304083.html धावफलक] || २४ एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304090.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२२ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304097.html धावफलक] || ६ मे २०२२ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304102.html धावफलक] || ९ मे २०२२ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304105.html धावफलक] || १२ मे २०२२ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304111.html धावफलक] || १७ मे २०२२ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1304115.html धावफलक] || २१ मे २०२२ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html धावफलक] || २ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || rowspan=16 | [[२०२३ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html धावफलक] || ८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html धावफलक] || २५ एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२३ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html धावफलक] || ३ मे २०२३ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजित सिंह बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html धावफलक] || ६ मे २०२३ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html धावफलक] || ९ मे २०२३ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html धावफलक] || १२ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html धावफलक] || १६ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html धावफलक] || २१ मे २०२३ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370351.html धावफलक] || २४ मे २०२३ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1370352.html धावफलक] || २६ मे २०२३ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422123.html धावफलक] || २४ मार्च २०२४ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || rowspan=14 | [[२०२४ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422126.html धावफलक] || २७ मार्च २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422132.html धावफलक] || १ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422138.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426263.html धावफलक] || ११ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426267.html धावफलक] || १४ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426271.html धावफलक] || १८ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426276.html धावफलक] || २२ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426281.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426286.html धावफलक] || ३० एप्रिल २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426289.html धावफलक] || ३ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426293.html धावफलक] || ६ मे २०२४ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426298.html धावफलक] || ११ मे २०२४ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426305.html धावफलक] || १७ मे २०२४ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473440.html धावफलक] || २३ मार्च २०२५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || rowspan=16 | [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473446.html धावफलक] || २९ मार्च २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473449.html धावफलक] || ३१ मार्च २०२५ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473453.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473458.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473466.html धावफलक] || १३ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473470.html धावफलक] || १७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473475.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473478.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473482.html धावफलक] || २७ एप्रिल २०२५ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473487.html धावफलक] || १ मे २०२५ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473493.html धावफलक] || ६ मे २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473501.html धावफलक] || २१ मे २०२५ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473506.html धावफलक] || २६ मे २०२५ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473509.html धावफलक] || ३० मे २०२५ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1473510.html धावफलक] || १ जून २०२५ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527675.html धावफलक] || २९ मार्च २०२६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] || [[२०२६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- ! सामना क्र. ! धावफलक ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527681.html धावफलक] || ४ एप्रिल २०२६ || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || [[चित्र:Delhi Capitals Logo.png‎|20px]] [[दिल्ली कॅपिटल्स]] || rowspan=13 | [[२०२६ इंडियन प्रीमियर लीग]] |- | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527686.html धावफलक] || ७ एप्रिल २०२६ || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || [[चित्र:Rajasthan_Royals_colours.svg‎|20px]] [[राजस्थान रॉयल्स]] |- | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527693.html धावफलक] || १२ एप्रिल २०२६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] |- | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529267.html धावफलक] || १६ एप्रिल २०२६ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] |- | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529273.html धावफलक] || २० एप्रिल २०२६ || [[चित्र:Gujarat Titans colours.svg‎|20px]] [[गुजरात टायटन्स]] || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || [[चित्र:Mumbai_Indians_colours.svg‎|20px]] [[मुंबई इंडियन्स]] |- | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529276.html धावफलक] || २३ एप्रिल २०२६ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] |- | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529284.html धावफलक] || २९ एप्रिल २०२६ || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || [[चित्र:Sunrisers_Hyderabad_colours.svg‎|20px]] [[सनरायझर्स हैदराबाद]] |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529287.html धावफलक] || २ मे २०२६ || [[चित्र:Chennai_Super_Kings_colours.svg‎|20px]] [[चेन्नई सुपर किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || TBD |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529290.html धावफलक] || ४ मे २०२६ || [[चित्र:Lucknow Super Giants colours.svg|20px]] [[लखनौ सुपर जायंट्स]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || TBD |- | ३१० ||[ धावफलक] || १० मे २०२६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नवे रायपूर]] || TBD |- | ३११ ||[ धावफलक] || १४ मे २०२६ || [[चित्र:Punjab Kings colours.svg|20px]] [[पंजाब किंग्स]] || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || TBD |- | ३१२ ||[ धावफलक] || २० मे २०२६ || [[चित्र:Kolkata_Knight_Riders_colours.svg‎|20px]] [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || TBD |- | ३१३ ||[ धावफलक] || २४ मे २०२६ || [[चित्र:Royal_Challengers_Bangalore_colours.svg‎|20px]] [[रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || TBD |} [[वर्ग:भारतीय प्रीमियर लीग]] [[वर्ग:मुंबई इंडियन्स|सामने टी२०]] o44uwhtj0reljrtl4g4vs1nq1kqxo1m 3 379351 2682283 2681881 2026-05-02T13:37:17Z ~2026-26005-80 182651 Reply 2682283 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=गिरीश कंटे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:०९, २७ एप्रिल २०२६ (IST) :गिरीश पांडुरंग कंटे हे सिद्धगड येथे हौतात्म्य लाभलेले भाई कोतवाल आणि हिराजी पाटील यांच्या लढ्यावर गेली 25 वर्ष अभ्यास करीत असून,त्यांनी आता पर्यंत ह्या विषयावर 9 पुस्तके प्रकाशित केली आहेत [[विशेष:योगदान/&#126;2026-26005-80|&#126;2026-26005-80]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-26005-80|talk]]) १९:०७, २ मे २०२६ (IST) j5z6tmfl6zc1cs4wvfd3rxb5cedsfg6 1 379376 2682316 2681712 2026-05-02T16:46:53Z Ketaki Modak 21590 /* 'एकही संदर्भ नसलेला लेख' साचा काढून टाकण्याबाबत */ Reply 2682316 wikitext text/x-wiki == 'एकही संदर्भ नसलेला लेख' साचा काढून टाकण्याबाबत == या लेखास संदर्भ जोडलेला आहे, त्यामुळे हा साचा काढून टाकावा का? मार्गदर्शन करावे, ही विनंती. धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) १६:४२, २९ एप्रिल २०२६ (IST) :होय, चालेल, परंतु आता {{t|संदर्भ कमी}} हा साचा जोडावा. :: ता.क. : लक्षात घ्यावे आपण मराठी विकिपीडियावरील एक जाणकार आहात. छोटे मोठे निर्णय बिनधास्त घ्यावेत. -[[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १९:४३, २९ एप्रिल २०२६ (IST) ::धन्यवाद. [[सदस्य:Ketaki Modak|Ketaki Modak]] ([[सदस्य चर्चा:Ketaki Modak|चर्चा]]) २२:१६, २ मे २०२६ (IST) il3xciclsxyijwwkq1jn9kcv42b2olq 2 379418 2682388 2682130 2026-05-03T03:01:37Z गजानन पाटील सांगली 182342 या पानावरील सगळा मजकूर काढला 2682388 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 118 379430 2682236 2682234 2026-05-02T12:00:50Z ~2026-26705-82 182737 /* */ पुरावासह संदर्भ 2682236 wikitext text/x-wiki {{subst:submit}} '''गजानन हणमंत पाटील''' (जन्म: १९ ऑक्टोबर १९७५) हे मराठी कवी, गीतकार, कथालेखक, टी.व्ही. चित्रपट कलाकार आणि शिक्षक आहेत.<ref>पाटील, गजानन हणमंत. ''गजनीती''. तेजश्री प्रकाशन. ISBN 978-93-94617-29-2</ref> ते सांगली येथील जनलक्ष्मी चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित, अभिनव प्राथमिक शाळा, शामरावनगर येथे सहा. शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी सोनी मराठीवरील ''जुळता जुळता जुळतंय की'', झी मराठीवरील ''तुझ्यात जीव रंगला'', कलर्स मराठीवरील ''राजा राणीची गं जोडी'' आणि स्टार प्रवाहवरील ''नवे लक्ष्य'' या मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''मी वसंतराव'', ''स्कूल कॉलेज आणि लाईफ'', ''निरवधी'' या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nawBoCOqYf8|title=गजानन पाटील यांची मुलाखत|website=YouTube}}</ref> त्यांना अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली यांचा जिल्हास्तरीय ''आदर्श शिक्षक पुरस्कार'' मिळाला आहे.<ref>अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली. जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार, २०२३. दैनिक लोकमत, सांगली आवृत्ती.</ref> == संदर्भ == <references /> --- r8u0id4e630ebl8hao97jppxbl4uvjr 2682239 2682236 2026-05-02T12:08:10Z ~2026-26705-82 182737 /* */ संदर्भ 2682239 wikitext text/x-wiki {{subst:submit}} '''गजानन हणमंत पाटील''' (जन्म: १९ ऑक्टोबर १९७५) हे मराठी कवी, गीतकार, कथालेखक, टी.व्ही. चित्रपट कलाकार आणि शिक्षक आहेत.<ref>पाटील, गजानन हणमंत. ''गजनीती''. तेजश्री प्रकाशन. ISBN 978-93-94617-29-2</ref> ते सांगली येथील जनलक्ष्मी चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित, अभिनव प्राथमिक शाळा, शामरावनगर येथे सहा. शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी सोनी मराठीवरील ''जुळता जुळता जुळतंय की'', झी मराठीवरील ''तुझ्यात जीव रंगला'', कलर्स मराठीवरील ''राजा राणीची गं जोडी'' आणि स्टार प्रवाहवरील ''नवे लक्ष्य'' या मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''मी वसंतराव'', ''स्कूल कॉलेज आणि लाईफ'', ''निरवधी'' या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nawBoCOqYf8|title=गजानन पाटील यांची मुलाखत|website=YouTube}}</ref> त्यांना अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली यांचा जिल्हास्तरीय ''आदर्श शिक्षक पुरस्कार'' मिळाला आहे.<ref>अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली. जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार, २०२३. दैनिक लोकमत, सांगली आवृत्ती.</ref> == संदर्भ == <references /> --- 0qacqx41nm02dy56hyq181367ko3yh7 2682265 2682239 2026-05-02T13:14:41Z ~2026-26705-82 182737 बदल 2682265 wikitext text/x-wiki {{subst:submit}} '''गजानन हणमंत पाटील''' (जन्म: १९ ऑक्टोबर १९७५) हे मराठी कवी, गीतकार, कथालेखक, टी.व्ही. चित्रपट कलाकार आणि शिक्षक आहेत.<ref>पाटील, गजानन हणमंत. ''गजनीती''. तेजश्री प्रकाशन. ISBN 978-93-94617-29-2</ref> ते सांगली येथील जनलक्ष्मी चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित, अभिनव प्राथमिक शाळा, शामरावनगर येथे सहा. शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी सोनी मराठीवरील ''जुळता जुळता जुळतंय की'', झी मराठीवरील ''तुझ्यात जीव रंगला'', कलर्स मराठीवरील ''राजा राणीची गं जोडी'' आणि स्टार प्रवाहवरील ''नवे लक्ष्य'' या मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''मी वसंतराव'', ''स्कूल कॉलेज आणि लाईफ'', ''निरवधी'' या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nawBoCOqYf8|title=गजानन पाटील यांची मुलाखत|website=YouTube}}</ref> त्यांना अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली यांचा जिल्हास्तरीय ''आदर्श शिक्षक पुरस्कार'' मिळाला आहे.<ref>अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली. जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार, २०२३. दैनिक लोकमत, सांगली आवृत्ती.</ref> == संदर्भ == <references /> --- aji8xagda2ofu4jzn9mlymede6tvkkv 2682266 2682265 2026-05-02T13:16:07Z ~2026-26705-82 182737 /* */ 2682266 wikitext text/x-wiki {{subst:submit}} '''गजानन हणमंत पाटील''' (जन्म: १९ ऑक्टोबर १९७५) हे मराठी कवी, गीतकार, कथालेखक, टी.व्ही. चित्रपट कलाकार आणि शिक्षक आहेत.<ref>पाटील, गजानन हणमंत. ''गजनीती''. तेजश्री प्रकाशन. ISBN 978-93-94617-29-2</ref> ते सांगली येथील जनलक्ष्मी चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित, अभिनव प्राथमिक शाळा, शामरावनगर येथे सहा. शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी सोनी मराठीवरील ''जुळता जुळता जुळतंय की'', झी मराठीवरील ''तुझ्यात जीव रंगला'', कलर्स मराठीवरील ''राजा राणीची गं जोडी'' आणि स्टार प्रवाहवरील ''नवे लक्ष्य'' या मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''मी वसंतराव'', ''स्कूल कॉलेज आणि लाईफ'', ''निरवधी'' या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nawBoCOqYf8|title=गजानन पाटील यांची मुलाखत|website=YouTube}}</ref> त्यांना अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली यांचा जिल्हास्तरीय ''आदर्श शिक्षक पुरस्कार'' मिळाला आहे.<ref>अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली. जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार, २०२३. दैनिक लोकमत, सांगली आवृत्ती.</ref> == संदर्भ == <references /> --- 0qacqx41nm02dy56hyq181367ko3yh7 2682267 2682266 2026-05-02T13:16:49Z ~2026-26705-82 182737 ओळ बदल 2682267 wikitext text/x-wiki {{subst:submit}} '''गजानन हणमंत पाटील''' (जन्म: १९ ऑक्टोबर १९७५) हे मराठी कवी, गीतकार, कथालेखक, टी.व्ही. चित्रपट कलाकार आणि शिक्षक आहेत.<ref>पाटील, गजानन हणमंत. ''गजनीती''. तेजश्री प्रकाशन. ISBN 978-93-94617-29-2</ref> ते सांगली येथील जनलक्ष्मी चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित, अभिनव प्राथमिक शाळा, शामरावनगर येथे सहा. शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी सोनी मराठीवरील ''जुळता जुळता जुळतंय की'', झी मराठीवरील ''तुझ्यात जीव रंगला'', कलर्स मराठीवरील ''राजा राणीची गं जोडी'' आणि स्टार प्रवाहवरील ''नवे लक्ष्य'' या मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''मी वसंतराव'', ''स्कूल कॉलेज आणि लाईफ'', ''निरवधी'' या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nawBoCOqYf8|title=गजानन पाटील यांची मुलाखत|website=YouTube}}</ref> त्यांना अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली यांचा जिल्हास्तरीय ''आदर्श शिक्षक पुरस्कार'' मिळाला आहे.<ref>अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली. जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार, २०२३. दैनिक लोकमत, सांगली आवृत्ती.</ref> == संदर्भ == <references /> --- aji8xagda2ofu4jzn9mlymede6tvkkv 2682279 2682267 2026-05-02T13:34:00Z ~2026-26705-82 182737 या पानावरील सगळा मजकूर काढला 2682279 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2682312 2682279 2026-05-02T16:33:02Z ~2026-26705-82 182737 /* */ दोष 2682312 wikitext text/x-wiki हणमंत बरोबर आहे. हनमंत नाही. 1e14wdkj4tskxbe8pv9gj04x6z0v8r3 3 379437 2682235 2026-05-02T11:59:03Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2682235 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=चांदेकरसर}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:२९, २ मे २०२६ (IST) 3nccbruk74fazmyftihg3sxzz4mmfit 2682237 2682235 2026-05-02T12:04:58Z चांदेकरसर 182739 /* */ Reply 2682237 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=चांदेकरसर}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:२९, २ मे २०२६ (IST) :खूप खूप धन्यवाद [[सदस्य:चांदेकरसर|चांदेकरसर]] ([[सदस्य चर्चा:चांदेकरसर|चर्चा]]) १७:३४, २ मे २०२६ (IST) kc8kdrjk2cynqi35fc459h3clavu26g 2682238 2682237 2026-05-02T12:07:00Z चांदेकरसर 182739 /* */ Reply 2682238 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=चांदेकरसर}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:२९, २ मे २०२६ (IST) :खूप खूप धन्यवाद [[सदस्य:चांदेकरसर|चांदेकरसर]] ([[सदस्य चर्चा:चांदेकरसर|चर्चा]]) १७:३४, २ मे २०२६ (IST) ::आज के मुंबई की टीम मे रोहित शर्मा को लेना चाहिए [[सदस्य:चांदेकरसर|चांदेकरसर]] ([[सदस्य चर्चा:चांदेकरसर|चर्चा]]) १७:३७, २ मे २०२६ (IST) di3i9odn6lp3b1ao5k9izsmdldybmav 2682240 2682238 2026-05-02T12:08:53Z चांदेकरसर 182739 /* क्रिकेट आयपीएल */ नवीन विभाग 2682240 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=चांदेकरसर}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:२९, २ मे २०२६ (IST) :खूप खूप धन्यवाद [[सदस्य:चांदेकरसर|चांदेकरसर]] ([[सदस्य चर्चा:चांदेकरसर|चर्चा]]) १७:३४, २ मे २०२६ (IST) ::आज के मुंबई की टीम मे रोहित शर्मा को लेना चाहिए [[सदस्य:चांदेकरसर|चांदेकरसर]] ([[सदस्य चर्चा:चांदेकरसर|चर्चा]]) १७:३७, २ मे २०२६ (IST) == क्रिकेट आयपीएल == रोहित शर्मा को टीम मे लेना चाहिए [[सदस्य:चांदेकरसर|चांदेकरसर]] ([[सदस्य चर्चा:चांदेकरसर|चर्चा]]) १७:३८, २ मे २०२६ (IST) 162hhedxo9rfkpq0efcqj5dszpqceg7 0 379438 2682244 2026-05-02T12:38:14Z संतोष गोरे 135680 संतोष गोरे ने लेख [[आशा देवी आर्यनायकम्]] वरुन [[आशा देवी आर्यनायकम]] ला हलविला: शीर्षक लेखन संकेत 2682244 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[आशा देवी आर्यनायकम]] fr1m7x8q1vuulwuom2u551phljswjji 0 379439 2682247 2026-05-02T12:42:41Z संतोष गोरे 135680 [[:en:Bir Bhan Bhatia|Bir Bhan Bhatia]] पासून भाषांतरित 2682247 wikitext text/x-wiki '''बीर भान भाटिया''' हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> hjcpof73kawyslntjdb61divg2fny57 2682248 2682247 2026-05-02T12:48:02Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682248 wikitext text/x-wiki '''बीर भान भाटिया''' हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> b070twtsnvyqqerkye084cdcegivjxd 2682249 2682248 2026-05-02T12:48:45Z संतोष गोरे 135680 2682249 wikitext text/x-wiki '''बीर भान भाटिया''' हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} 6gk2jc34ydw4ynzd4ifmpi1kh72btg2 2682250 2682249 2026-05-02T12:49:12Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682250 wikitext text/x-wiki '''बीर भान भाटिया''' हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] 5noxqu05xnsp7a8sgeqspz68lhtxfkp 2682251 2682250 2026-05-02T12:50:09Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682251 wikitext text/x-wiki '''बीर भान भाटिया''' हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशातील वैद्यकीय डॉक्टर]] acnccpnkqlrdwibxwvqs842tbirrtci 2682252 2682251 2026-05-02T12:50:48Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682252 wikitext text/x-wiki '''बीर भान भाटिया''' हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशातील वैद्यकीय डॉक्टर]] [[वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म]] fbfv0qnex1eelcyj8i6dy0anur00tml 2682253 2682252 2026-05-02T12:51:22Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682253 wikitext text/x-wiki '''बीर भान भाटिया''' हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशातील वैद्यकीय डॉक्टर]] [[वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९६० मधील मृत्यू]] kwk8i06ima4h0b7i9u2yz3rgherki5d 2682254 2682253 2026-05-02T12:51:38Z संतोष गोरे 135680 removed [[Category:इ.स. १९६० मधील मृत्यू]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682254 wikitext text/x-wiki '''बीर भान भाटिया''' हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशातील वैद्यकीय डॉक्टर]] [[वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू]] qtnnh9bm4iafhyzkf0lcrosul46i8zm 2682255 2682254 2026-05-02T12:51:51Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682255 wikitext text/x-wiki '''बीर भान भाटिया''' हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशातील वैद्यकीय डॉक्टर]] [[वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] l9j1kqzwhqoxhls3neoekzo1xxc2c81 2682256 2682255 2026-05-02T12:52:22Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682256 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''बीर भान भाटिया''' (१९०० - १९६२)हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशातील वैद्यकीय डॉक्टर]] [[वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] pax8a05m1qk5kiak9vosjvyi5fefgg5 2682257 2682256 2026-05-02T12:53:42Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682257 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''बीर भान भाटिया''' (१९०० - १९६२) हे एक भारतीय वैद्य आणि [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेचे माजी सदस्य होते.<ref name="Royal College of Physicians">{{cite web | url=http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | title=Royal College of Physicians | publisher=Royal College of Physicians | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100332/http://munksroll.rcplondon.ac.uk/Biography/Details/381 | url-status=dead }}</ref> वैद्यकीय क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाबद्दल [[भारत सरकार]]ने १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले,<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ज्यामुळे त्यांचा समावेश या पुरस्काराच्या पहिल्या मानकरी व्यक्तींमध्ये झाला.<ref name="Doctors Forum">{{cite web | url=http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | title=Doctors Forum | publisher=Doctors Forum | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150822052442/http://padmaawardeedoctorsforum.emedinews.in/?page_id=138 | archive-date=22 August 2015 | url-status=dead }}</ref> ==चरित्र== बीर भान भाटिया यांचा जन्म ३० ऑगस्ट १९०० रोजी [[ॲबोटाबाद]] (पूर्वीच्या [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] भाग, सध्या पाकिस्तानात) येथे सरकारी नोकरीत असलेले अबगत हरी चंद भाटिया आणि जय देवी यांच्या पोटी झाला.<ref name="Royal College of Physicians" /> त्यांनी त्यांचे सुरुवातीचे महाविद्यालयीन शिक्षण [[श्रीनगर]] येथील श्री प्रताप कॉलेजमध्ये केले, जिथून १९१९ मध्ये उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लखनौच्या किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रवेश घेतला आणि १९२४ मध्ये वैद्यकशास्त्रातील पदवी पूर्ण केली.<ref name="Europe PMC">{{cite journal | url=http://europepmc.org/articles/pmc1926355/pdf/brmedj02993-0096.pdf | title=Europe PMC | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5311 | pages=1066–1067 | publisher=Europe PMC | date=2015 | access-date=29 March 2015| pmc=1926355 }}</ref> त्यांनी तेथूनच १९२६ मध्ये पदव्युत्तर पदवी (MD) मिळवली<ref name="Europe PMC" /> आणि निदर्शक म्हणून काम केले. त्यानंतर ते लंडनमधील नॅशनल हार्ट हॉस्पिटलमध्ये क्लिनिकल असिस्टंट म्हणून काम करण्यासाठी गेले आणि तिथेच त्यांनी त्यांचे MRCP चे शिक्षणही पूर्ण केले.<ref name="Royal College of Physicians" /> भाटिया १९२८ मध्ये [[रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्स ऑफ लंडन]]ची सदस्यता (MRCP) मिळवून भारतात परतले<ref name="Europe PMC" /> आणि आपल्या मूळ महाविद्यालयात फार्माकोलॉजीचे अधिव्याख्याता म्हणून रुजू झाले. १९३६ मध्ये ते तिथे सल्लागार चिकित्सक, प्रपाठक (reader) आणि फार्माकोलॉजी विभागाचे संचालक झाले. त्यांनी आपली सेवा पुढे सुरू ठेवली आणि १९४६ मध्ये ते अधिष्ठाता आणि प्राचार्य झाले. १९४७ मध्ये त्यांची मेडिसिनचे प्राध्यापक म्हणून पदोन्नती झाली आणि १९६० मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी हे पद भूषवले.<ref name="Royal College of Physicians" /><ref name="Europe PMC" /> [[रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स ऑफ लंडन]]चे फेलो असलेल्या भाटिया यांनी तत्कालीन [[ब्रिटीश भारत|ब्रिटीश भारतातील]] संयुक्त प्रांताच्या विधान परिषदेवर<ref name="Europe PMC" /> दोन वेळा काम केले. ते मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या मध्यवर्ती समितीचे सदस्य होते<ref name="Europe PMC" /> आणि भारताच्या पहिल्या नॅशनल फॉर्म्युलरीच्या निर्मितीत त्यांनी भूमिका बजावली. ते इंडिया मेडिकल असोसिएशन, कार्डिओलॉजिकल अँड न्यूरोलॉजिकल सोसायटीज आणि संयुक्त प्रांताच्या फार्मसी कौन्सिल यांसारख्या वैज्ञानिक संघटनांचे सदस्य होते आणि त्यांनी असोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स, इंडियाचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले.<ref name="Royal College of Physicians" /> १९५४ मध्ये जेव्हा पद्म पुरस्कारांची स्थापना झाली, तेव्हा [[भारत सरकार]]ने त्यांना [[पद्मश्री]] या नागरी पुरस्कारासाठी निवडले.<ref name="Padma Shri" /><ref name="Doctors Forum" /> [[रॉकफेलर फाउंडेशन]]च्या १९५८ च्या वार्षिक अहवालात भाटिया यांचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Rockfeller Foundation">{{cite web | url=http://www.rockarch.org/research/citations_db.php?record=3379 | title=Rockfeller Foundation | publisher=Rockfeller Foundation | date=2015 | access-date=28 March 2015}}</ref> आयुष्याच्या उत्तरार्धात, १३ मे १९६२ रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत, ते प्रसिद्ध वास्तुविशारद [[वॉल्टर बर्ली ग्रिफिन]] यांनी डिझाइन केलेल्या त्यांच्या लखनौमधील घरात राहिले.<ref name="Lucknow Observer">{{cite web | url=http://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | title=Lucknow Observer | publisher=Lucknow Observer | date=2015 | access-date=28 March 2015 | archive-date=25 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125140935/https://lucknowobserver.com/walter-burley-griffin/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Monash University">{{cite web | url=http://books.publishing.monash.edu/apps/bookworm/view/Wanderings+in+India%3A+Australian+Perceptions/178/OEBPS/c04.htm | title=Monash University | publisher=Monash University | date=2015 | access-date=29 March 2015}}</ref> त्यांचे पहिले लग्न १९२५ मध्ये शांती देवी यांच्याशी झाले होते, ज्यांच्यापासून त्यांना चार मुले आहेत; त्यानंतरचे नोराह कोडी यांच्याशी झालेले लग्न निपुत्रिक होते.<ref name="Royal College of Physicians" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वैद्यकशास्त्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशातील वैद्यकीय डॉक्टर]] [[वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 5oezugjm7lpko5tymijv9llfjnali0w 0 379440 2682259 2026-05-02T12:57:51Z संतोष गोरे 135680 [[:en:Kshitish Ranjan Chakravorty|Kshitish Ranjan Chakravorty]] पासून भाषांतरित 2682259 wikitext text/x-wiki '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांती स्वरूप भटनागर विज्ञान आणि तंत्रज्ञान पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> 3dsv5frjk6ite8tmthkjpvpocpywdwp 2682260 2682259 2026-05-02T12:59:16Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682260 wikitext text/x-wiki '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> 36n0wf6x58p5vnqqtyvgki7jw43qx7x 2682261 2682260 2026-05-02T13:00:16Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682261 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> ra4xd92lfe9qrqcl4ht88bv340wzz7u 2682262 2682261 2026-05-02T13:00:58Z संतोष गोरे 135680 संतोष गोरे ने लेख [[के.आर. चक्रवर्ती]] वरुन [[क्षितिश रंजन चक्रवर्ती]] ला हलविला: पूर्ण नाव 2682261 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> ra4xd92lfe9qrqcl4ht88bv340wzz7u 2682270 2682262 2026-05-02T13:27:55Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682270 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} 86k1022w5d98rwr5e1pmgs1iag9xj8j 2682271 2682270 2026-05-02T13:30:20Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682271 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते]] ara500oexxmo648y19oigybqb6l0xff 2682272 2682271 2026-05-02T13:30:31Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682272 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] m6su4dah6frmxnbmu97jy3y8ub97orf 2682273 2682272 2026-05-02T13:30:50Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682273 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील अभियंते]] cyii78mimq9ch52ot9jiaxus4yksv5n 2682275 2682273 2026-05-02T13:31:37Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682275 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील अभियंते]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] f4x8mxs2izn1kdkqlno4334yojgqh58 2682276 2682275 2026-05-02T13:32:00Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682276 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील अभियंते]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] dj1d6ga90z7ddkqecwnkxldjdn8ur7j 2682280 2682276 2026-05-02T13:34:04Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682280 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील अभियंते]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] laqirhu8dkdve2dh7sl3fq7lwru6w94 2682281 2682280 2026-05-02T13:34:28Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682281 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील अभियंते]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म]] lsxfnha59qnvetad7tm3p68w2jzc4hu 2682282 2682281 2026-05-02T13:34:49Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682282 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''क्षितिश रंजन चक्रवर्ती''' (१ फेब्रुवारी १९१६ – २९ सप्टेंबर १९९४<ref name = "Samsad">"Samsad Bangali Charitabhidhan Vol.II in Bengali edited by Anjali Bose, published by Sahitya Samsad, Kolkata, India, January 2019 edition Page 101 {{ISBN|978-81-7955-292-6}}</ref>) हे एक भारतीय अभियंता, खत शास्त्रज्ञ आणि [[फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया]] (FCI) च्या नियोजन आणि विकास विभागाचे प्रमुख होते.<ref name="Morehouse1971">{{cite book|author=Ward Morehouse|title=Science in India: Institution-building and the Organizational System for Research & Development|url=https://books.google.com/books?id=QLjv80UDv4sC&pg=PA122|year=1971|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-501-8|pages=122–}}</ref><ref name="Sachs2013">{{cite book|author=Ignacy Sachs|title=Studies in Political Economy of Development|url=https://books.google.com/books?id=T-dsBQAAQBAJ&pg=PA213|date=22 October 2013|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-5816-7|pages=213–}}</ref> FCI च्या नियोजन आणि विकास विभागाची स्थापना करण्याचे आणि भारतातील स्वदेशी खत प्रकल्पांच्या विकासाचे श्रेय त्यांना दिले जाते.<ref name="Brief Profile of the Awardee">{{Cite web |url=http://ssbprize.gov.in/content/Detail.aspx?AID=280 |title=Brief Profile of the Awardee |date=2016 |publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize |access-date=November 12, 2016}}</ref> १ फेब्रुवारी १९१६ रोजी जन्मलेले चक्रवर्ती, 'सायन्स बेस्ड ऑन सिमेट्री, व्हॉल्यूम १'<ref name="Chakravorty1977">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Science Based on Symmetry|url=https://books.google.com/books?id=DiQKAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Firma KLM}}</ref> आणि 'एनर्जी फील्ड ऑफ द युनिव्हर्स अँड ॲटम, पार्ट १'<ref name="Chakravorty1964">{{cite book|author=K. R. Chakravorty|title=Energy Field of the Universe and Atom|url=https://books.google.com/books?id=KpvkAAAAMAAJ|year=1964|publisher=s.n. Roye, technical publications officer, P & D Division, Fertilizer Corporation of India}}</ref> या दोन पुस्तकांचे लेखक होते आणि 'ॲसिड स्लजमधून आयनएक्सचेंज मटेरियल' तयार करण्याच्या प्रक्रियेचे पेटंट त्यांच्या नावावर होते.<ref name="Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils">{{Cite web |url=https://patents.google.com/patent/US3088924 |title=Process for preparation of an ionexchange material from the acid sludge resulting from sulphuric acid washing of crude light oils |last=Ranjan Chakravorty Kshitish |date=May 7, 1963 |website=Patent No. US3088924 A |publisher=United States Patent}}</ref> त्यांनी भारत सरकारच्या तांत्रिक सल्लागार सेवा समितीवर काम केले<ref name="Kumar1988">{{cite book|author=Virendra Kumar|title=Committees and Commissions in India, 1947-73|url=https://books.google.com/books?id=Qydb7X45MzYC&pg=PR3|date=1 December 1988|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-209-5|pages=3–}}</ref> आणि १९७० मध्ये आयोजित 'इंडो-यूएस वर्कशॉप ऑन द मॅनेजमेंट ऑफ ऑर्गनायझेशन ऑफ इंडस्ट्रियल रिसर्च'चे ते भारतीय सदस्य होते.<ref name="BrownTellez1973">{{cite book|author1=Harrison Brown|author2=Theresa Tellez|title=National Academy of Sciences: International Development Programs of the Office of the Foreign Secretary : Summary and Analysis of Activities, 1961-1971|url=https://books.google.com/books?id=0jIrAAAAYAAJ&pg=SL4-PA22|year=1973|publisher=National Academies|pages=4–|id=NAP:14684}}</ref> १९५४ मध्ये त्यांना भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार [[पद्मश्री]] मिळाला,<ref name="Padma Shri">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Government of India |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 }}</ref> ज्यामुळे ते या पुरस्काराच्या सुरुवातीच्या मानकरींपैकी एक ठरले.<ref name="Notifications">{{Cite web |url=http://www.pib.nic.in/archive/docs/DVD_02/ACC%20NO%20007-BR/RAS-1954-08-15-1838.pdf |title=Notifications |date=2016 |publisher=Government of India}}</ref> वैज्ञानिक संशोधनासाठी भारत सरकारची सर्वोच्च संस्था असलेल्या [[वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद|वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने]] १९६८ मध्ये अभियांत्रिकी विज्ञानातील योगदानाबद्दल त्यांना [[शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार]] प्रदान केला, जो भारतातील सर्वोच्च विज्ञान पुरस्कारांपैकी एक आहे.<ref name="View Bhatnagar Awardees">{{cite web | url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx | title=View Bhatnagar Awardees | publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize | date=2016 | access-date=November 12, 2016}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पश्चिम बंगालमधील अभियंते]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभियंते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू]] r083tctvt3nzywx7ir4ocukihngsr2y 0 379441 2682263 2026-05-02T13:00:59Z संतोष गोरे 135680 संतोष गोरे ने लेख [[के.आर. चक्रवर्ती]] वरुन [[क्षितिश रंजन चक्रवर्ती]] ला हलविला: पूर्ण नाव 2682263 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[क्षितिश रंजन चक्रवर्ती]] qbe2ahlmievkcvbawrn7p0mahs2qzcx 0 379442 2682287 2026-05-02T13:43:29Z संतोष गोरे 135680 नवीन पान: '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो मोतीबिंद... 2682287 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> 3ceaf21dzn6emh7spz191jvopsmfaap 2682413 2682287 2026-05-03T08:55:12Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682413 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} === निवृत्ती आणि मृत्यू === निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंह|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> k5glyz67sn7ubk8csoextnf5dadwi2a 2682414 2682413 2026-05-03T08:56:20Z संतोष गोरे 135680 /* निवृत्ती आणि मृत्यू */ 2682414 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} === निवृत्ती आणि मृत्यू === निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> rnabbk0dweg6npewygmj44o5ia70i1g 2682418 2682414 2026-05-03T09:02:04Z संतोष गोरे 135680 /* निवृत्ती आणि मृत्यू */ 2682418 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> kmbxs3ubdjmit82ljz8vjmd08elgyzj 2682419 2682418 2026-05-03T09:04:13Z संतोष गोरे 135680 /* कुटुंब */ 2682419 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> 78fxqwgieobrn74ivxgjykji30zwnxy 2682422 2682419 2026-05-03T09:08:17Z संतोष गोरे 135680 /* भूषविलेली पदे */ 2682422 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> 9mgshqyk2721rd6dmspugm9xsi8ibr4 2682424 2682422 2026-05-03T09:16:52Z संतोष गोरे 135680 /* त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था */ 2682424 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[राय बहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> fiuqmjqex06cvebn2dvbrzdke2bz7dz 2682426 2682424 2026-05-03T09:18:23Z संतोष गोरे 135680 2682426 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[रावबहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> otumawiuy160lvtofci0rc0i010fdv6 2682427 2682426 2026-05-03T09:20:45Z संतोष गोरे 135680 2682427 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[रावबहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} 9fugl5scyk0pzrxklgwdrj2yc53twof 2682428 2682427 2026-05-03T09:21:11Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682428 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[रावबहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आर्य समाज]] caj6s1i2yrr2dmg9manpk7302oem67a 2682429 2682428 2026-05-03T09:21:41Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682429 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[रावबहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आर्य समाज]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] ivtkfjpsg7t4w83z18v9r3foxv0b0cg 2682430 2682429 2026-05-03T09:22:25Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682430 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[रावबहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आर्य समाज]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:कैसर-ए-हिंद पुरस्कार विजेते]] fczveav1fl2w39jktb9e1vvdmbr307n 2682432 2682430 2026-05-03T09:23:23Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682432 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[रावबहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आर्य समाज]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:कैसर-ए-हिंद पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म]] 70nbs2ik7zexz9sjudp0vhq5bzc6j3m 2682433 2682432 2026-05-03T09:23:58Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682433 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[रावबहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आर्य समाज]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:कैसर-ए-हिंद पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू]] 4fv5owv1lv50kr0qcoq3yd1s31cwoec 2682434 2682433 2026-05-03T09:30:22Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682434 wikitext text/x-wiki '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[रावबहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आर्य समाज]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:कैसर-ए-हिंद पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] exuq56kz4tk60kf8oz7sdm1la7gctnk 2682436 2682434 2026-05-03T09:31:48Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2682436 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मथरा दास पाहवा''' ({{lang|pa|ਮਥਰਾ ਦਾਸ ਪਾਹਵਾ}}; ९ ऑक्टोबर १८८० – १९७२<ref name=":0">{{Cite web |date=2012 |title=Rai Bahadur Dr Mathra Pahwa |url=https://www.mathradaspahwa.com/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref>) हे एक भारतीय नेत्रतज्ज्ञ होते, ज्यांनी हजारो [[मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया]] विनामूल्य केल्या.<ref name=":1">{{Cite web |last=Singh |first=Shweta |date=10 August 1923 |title=Interview with Anandita Pahwa, Head - CSR, Pahwa Group: "Innovation allows us to push boundaries, find creative solutions, and deliver greater value to the communities." |url=https://thecsruniverse.com/articles/interview-with-anandita-pahwa-head-csr-pahwa-group-innovation-allows-us-to-push-boundaries-find-creative-solutions-and-deliver-greater-value-to-the-communities- |access-date=16 December 2024 |website=TheCSRUniverse}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |title=History |url=https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |access-date=16 December 2024 |website=Moga District Court |archive-date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174855/https://moga.dcourts.gov.in/about-department/history/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fisher |first=William Albert |title=Ophthalmology for Postgraduates |year=1943 |pages=3, 25}}</ref> ते प्रांतीय वैद्यकीय सेवेचे सदस्य होते.<ref name=":2">Vidyarthi, Akanshi. (2020). Individual Private Initiative in Primary Education in Colonial Delhi (1910-1947). Shodhshauryam International Scientific Refereed Research. 85-95. 10.32628/SHISRRJ20365. https://www.researchgate.net/publication/374064272_Individual_Private_Initiative_in_Primary_Education_in_Colonial_Delhi_1910-1947</ref> त्यांच्या आयुष्यभरात त्यांनी अंदाजे ५ लाख शस्त्रक्रिया केल्या आणि वयाच्या ९२ व्या वर्षापर्यंत ते कार्यरत होते, ज्यामध्ये एकाच दिवशी विक्रमी ७५० शस्त्रक्रियांचा समावेश आहे.<ref name=":3">{{Cite news |date=3 December 2012 |title=Bry-Air Organizes Free Eye Camp at Dr. Mathra Das Pahwa Civil Hospital, Moga |url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/bry-air-organizes-free-eye-camp-at-dr-mathra-das-pahwa-civil-hospital-moga-181792401.html |access-date=15 March 2025 |work=PR Newswire}}</ref><ref name=":2" /> पाहवा यांनी त्यांच्या हयातीत मोगा शहराच्या विकासात मदत केली.<ref name=":4">{{Cite book |last=Gupta |first=Rajeev |title=Varanasi Visionaries - Story of 30 IIT-BHU Alumni and their Journey in Nation Building {{!}} Inspiring and Self-Motivation Guide to Become a Future Leader{{!}} Journey from a Dare Dreamer to an Achiever |last2=Agarwal |first2=Deepak |date=25 Oct 2024 |publisher=Disha Publications |isbn=9789362254245 |pages=53–60 |chapter=The Pursuit of Contentment}}</ref> त्यांना "आधुनिक मोगाचे मसीहा" म्हणून ओळखले जाते आणि त्यांच्यासाठी दुसरे एक लोकप्रिय [[विशेषण]] ''नेत्र-देव'' (डोळ्यांचा देव) असे होते.<ref name=":3" /> त्यांच्या कारकिर्दीतील बराच काळ त्यांचे मुख्यालय मोगा येथे होते, परंतु त्यांनी [[राजस्थान]]मधील ब्यावर, जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर, [[बिहार]]मधील दरभंगा, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी देखील शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या.<ref name=":2" /> विविध शैक्षणिक संस्थांचे संस्थापक म्हणूनही त्यांचे स्मरण केले जाते.<ref name=":2" /> त्यांनी मोतीबिंदू आणि ट्रॅकोमावर (रोहे) उपचार केले.<ref name=":5">{{Cite news |last=Dutt |first=R. S. |date=11 April 1987 |title=The legend that was Dr. Mathra Das |url=https://www.mathradaspahwa.com/cdn-cgi/image/width=1920,height=1381,fit=crop,quality=80,format=auto,onerror=redirect,metadata=none/wp-content/uploads/2021/09/Indian-express-Saturday-Spectrum-11.4.87-by-R.S.-Dutt.jpg |work=Indian Express, Saturday Spectrum}}</ref> == चरित्र == === सुरुवातीचे जीवन === पाहवा यांचा जन्म ९ ऑक्टोबर १८८० रोजी [[हाफिझाबाद]] येथील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> त्यांचे वडील डॉक्टर होते.<ref name=":5" /> पाहवा हे [[आर्य समाज|आर्य समाजी]] होते.<ref name=":2" /> १९०१ मध्ये ते वैद्यकीय सेवेत रुजू झाले.<ref name=":0" /> === वैद्यकीय कारकीर्द === सध्याच्या [[मोगा जिल्हा|मोगा जिल्ह्यातील]] [[मोगा, पंजाब|मोगा भाग]] हे नेत्रतज्ज्ञ मथुरा दास पाहवा यांचे मुख्यालय होते. १९०३ मध्ये पाहवा प्रथम मोग्यात आले.<ref name=":0" /> त्याच वर्षापासून त्यांनी डोळ्यांवर उपचार करण्यास सुरुवात केली.<ref name=":0" /> त्यांनी मोग्यात हॉस्पिटल असिस्टंट म्हणून आपल्या वैद्यकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली.<ref name=":3" /> १९१५ मध्ये ते असिस्टंट सर्जन झाले.<ref name=":0" /> १९२० चे दशक हे पाहवा यांच्या शस्त्रक्रिया कारकिर्दीचा सुवर्णकाळ होता.<ref name=":3" /> पाहवा यांनी १९२७ मध्ये मोग्यात एक रुग्णालय स्थापन केले, जिथे त्यांनी मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर मोफत शस्त्रक्रिया केली.<ref name=":1" /><ref name=":13" /><ref>{{Cite journal |date=1944 |editor-last=Harper |editor-first=A. E. |title= |journal=The Moga Journal for Teachers |volume=24 |pages=31}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nevile |first=Pran |title=Lahore: A Sentimental Journey |publisher=Penguin Books India |year=2006 |isbn=9780143061977 |pages=14–15 |chapter=A Miracle Medicine and Sex Manuals}}</ref><ref name=":0" /> मथुरा दास पाहवा यांनी वर्षानुवर्षे मोठ्या संख्येने मोतीबिंदूच्या रुग्णांवर उपचार केले आणि त्यांच्या एका शस्त्रक्रियेचे साक्षीदार स्वतः [[महात्मा गांधी]] होते.<ref>{{Cite book |last=Dodd |first=Edward Mills |title=The Gift of the Healer: The Story of Men and Medicine in the Overseas Mission of the Church |publisher=Friendship Press |year=1964 |pages=94}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gandhi |first=Mohandas Karamchand |title=The Collected Works of Mahatma Gandhi |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |year=1979 |volume=75 |pages=326}}</ref> रुग्णांची वाढती संख्या सामावून घेण्यासाठी पाहवा यांच्या टीमला मोगा रुग्णालयात तात्पुरते शेड उभारावे लागले.<ref name=":6">{{Cite journal |last=Nanda |first=V. S. |date=September 1968 |title=Two dedicated healers of the blind |journal=SPAN}}</ref> त्यांनी भारतभरातील विविध शहरांमध्ये नेत्र शिबिरे आयोजित केली आणि परदेशी तज्ज्ञांसह अनेक नेत्रतज्ज्ञांनी त्यांचा सल्ला घेतला.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":5" /> मोग्यातील मथुरा दास हायस्कूल मथुरा दास यांनी ७५,००० रुपये खर्चून बांधले होते.<ref name=":2" /> १९३१ मध्ये मथुरा दास फिरोजपूरचे कार्यवाह सिव्हिल सर्जन झाले आणि त्यानंतर १९३३ मध्ये त्यांची कार्यवाह सिव्हिल सर्जन म्हणून नियुक्ती झाली.<ref name=":0" /> १९३२ मध्ये अशी नोंद करण्यात आली होती की पाहवा यांनी ९०,००० पेक्षा जास्त मोतीबिंदू शस्त्रक्रिया पूर्ण केल्या आहेत.<ref>{{Cite book |last=Wanless |first=William |title=An American Doctor at Work in India |publisher=Fleming H. Revell Company |year=1932 |pages=95 |chapter=XIX |quote=Mathra Das, of Moga, Punjab, has personally performed more than ninety thousand cataract extractions.}}</ref> १९३५ मध्ये पाहवा सिव्हिल सर्जन म्हणून निवृत्त झाले.<ref name=":0" /> १९४२ मध्ये गांधीजींनी पाहवा यांच्याबद्दल पुढील उद्गार काढले होते:<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Quotes & Coverage: Mahatma Gandhi ( From Harijansevak, Date : 17-2-42) |url=https://www.mathradaspahwa.com/quotes-coverage/ |access-date=15 March 2025 |website=Mathra Das Pahwa}}</ref> {{Quote|text=मी मोग्याचे डॉ. मथुरादास यांच्या कीर्तीबद्दल बरेच काही ऐकले होते. परंतु गेल्या महिन्यात वर्ध्यात पाहेपर्यंत मला त्यांच्या मोतीबिंदूच्या प्रसिद्ध शस्त्रक्रिया पाहण्याचा प्रसंग कधी आला नव्हता. ते जमनालालजींच्या विशेष निमंत्रणावरून आले होते आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी मोतीबिंदूमुळे अंधत्व आलेल्या सुमारे तीनशे लोकांची दृष्टी परत मिळवून दिली. या सामुदायिक शस्त्रक्रियांचे वर्णन 'यज्ञ' असे करण्यात आले आहे. आणि हा निश्चितच एक यज्ञ आहे, कारण निःस्वार्थ सेवेचे कोणतेही कार्य हा एक त्यागच असतो. हा यज्ञ काही वर्षांपूर्वी रेवाडी येथील भगवद भक्ती आश्रमात सुरू झाला, ज्याच्याशी जमनालालजींचा जवळचा संबंध होता. म्हणूनच त्यांनी यावेळी डॉक्टरांना वर्ध्याला बोलावले होते. त्यांच्या अचूक आणि वेगवान शस्त्रक्रिया कौशल्याबद्दल मी डॉ. मथुरादास यांच्यासमोर आदराने नतमस्तक झालो. त्यांनी मिनिटाला एक या दराने शस्त्रक्रिया केल्या. त्यात क्वचितच एखादी चूक झाली असेल. अशा प्रकारे हजारो लोकांना त्यांची दृष्टी मोफत परत मिळते, कारण ते गरिबांकडून कोणतेही शुल्क घेत नाहीत...|author=मोहनदास करमचंद गांधी|title=''हरिजनसेवक'' (१७ फेब्रुवारी १९४२)}} == निवृत्ती आणि मृत्यू == निवृत्तीनंतर पाहवा [[लाहोर]]ला स्थायिक झाले.<ref name=":4" /> [[खुशवंत सिंग]] यांच्या मते, ते लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय डॉक्टरांपैकी एक बनले.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Khushwant |date=20 April 2002 |title=Faiz: A revolutionary Urdu poet - Survival kit |url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020420/windows/above.htm |access-date=15 March 2025 |work=The Tribune}}</ref> या काळात, ते कौटुंबिक सुट्ट्यांसाठी वारंवार [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील]] [[श्रीनगर]]ला जात असत, जिथे त्यांचे तत्कालीन शासक [[हरी सिंग|महाराजा हरी सिंह]] यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण झाले.<ref name=":4" /> महाराजांच्या राजवाड्या जवळील जमिनीचा एक तुकडा पाहवा यांच्या कुटुंबाला देण्यात आला होता.<ref name=":4" /> १९४७ मध्ये पंजाबच्या फाळणीदरम्यान, पाहवा कुटुंब लाहोर सोडून दिल्लीला गेले, वाटेत त्यांनी श्रीनगरला भेट दिली.<ref name=":4" /> १९५४ मध्ये पाहवा यांना वैद्यकीय क्षेत्रातील [[पद्मश्री]] पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले (अनुक्रमांक ३५).<ref>{{Cite book |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |title=Ministry of Home Affairs (Public Section), Padma Awards Directory (1954-2017), Year-Wise List |publisher=Government of India |pages=2}}</ref> १९६३ मध्ये अशी नोंद आहे की पाहवा अजूनही सर्जन म्हणून कार्यरत होते.<ref>{{Cite book |title=The Dispensing Optician: Official Journal of the Association of Dispensing Opticians |publisher=The Association |year=1963 |pages=64}}</ref> १९७२ मध्ये पाहवा यांचे निधन झाले.<ref name=":0" /> == कुटुंब == पाहवा एंटरप्रायजेसचे अध्यक्ष आणि ब्राय-एअर (आशिया) चे व्यवस्थापकीय संचालक दीपक पाहवा हे मथुरा दास पाहवा यांचे नातू आहेत.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> पाहवा समूहाची प्रमुख कंपनी असलेल्या ब्राय-एअरची स्थापना साधारण १९६४ मध्ये झाली असून, ही कंपनी आपल्या सीएसआर (CSR) उपक्रमांतर्गत मोग्यात नेत्र शिबिरे आयोजित करणे सुरूच ठेवत आहे.<ref>{{Cite web |date=25 November 2024 |title=CSR News: Eye Camp hosted at Mathra Das Civil Eye Hospital in Moga, Punjab |url=https://thecsrjournal.in/csr-news-bry-air-biannual-eye-camp-moga-punjab/ |access-date=15 March 2025 |website=The CSR Journal}}</ref> या सीएसआर विभागाचे नेतृत्व आनंदिता पाहवा करत आहेत.<ref>{{Cite news |date=5 May 2020 |title=Pahwa Group has been serving communities long before 2013, says CSR Head Anandita Pahwa |url=https://www.drirotors.com/pahwa-group-has-been-servingcommunities-long-before-2013-says-csr-head-anandita-pahwa/ |access-date=15 March 2025 |work=DRI}}</ref> == भूषविलेली पदे == * अध्यक्ष, मोगा नगरपालिका परिषद, १९२४-१९४०<ref name=":0" /> * व्हाइसरॉयचे मानद साहाय्यक शल्यचिकित्सक (Viceroy’s Honorary Assistant Surgeon), १९२५-१९३५<ref name=":0" /> * सदस्य, फिरोजपूर जिल्हा बोर्ड, १९३०-१९३६<ref name=":0" /> * सदस्य, लाहोर जिल्हा बोर्ड, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * सदस्य, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९३६-१९३७<ref name=":0" /> * अध्यक्ष, एन.डब्ल्यू.आर. (N.W.R.) डॉक्टर्स असोसिएशन, १९३९<ref name=":0" /> * सदस्य, स्वामी दयानंद ट्रस्ट, अजमेर, १९४०-१९४६<ref name=":0" /> * उपाध्यक्ष, पंजाब मेडिकल कौन्सिल, १९४६-१९४७<ref name=":0" /> == त्यांनी स्थापन केलेल्या संस्था == * मथुरा दास अँग्लो संस्कृत शाळा, स्थापना १९१९<ref name=":0" /> * आर्य पुत्री पाठशाला, MDAS – हायस्कूल (सिनियर सेकंडरी स्कूल), स्थापना १९१९, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":0" /> * डी.एम. कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, स्थापना १९२६, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> * मथुरा दास सिव्हिल हॉस्पिटल, स्थापना १९२७, मोगा<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == पुरस्कार == * कैसर-ए-हिंद - रौप्य पदक (१९१२)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * ''[[राय साहेब]]'' ही पदवी (१९१९)<ref name=":0" /> * ''[[रावबहादूर]]'' ही पदवी (१९२१)<ref name=":3" /> * कैसर-ए-हिंद - सुवर्ण पदक (१९२४)<ref name=":3" /><ref name=":0" /> * कैसर-ए-हिंद (पुन्हा सन्मानित, १९३२)<ref name=":0" /> * महाराजा राजेंद्र बहादूर यांच्याकडून प्रदान करण्यात आलेली ''खिलत फखरा'' (१९४६)<ref name=":0" /> * पद्मश्री (१९५४)<ref name=":3" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आर्य समाज]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:कैसर-ए-हिंद पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] gsw7fmyejqu7eit9cz0veh32htx3e41 118 379443 2682288 2026-05-02T13:43:38Z ~2026-26705-82 182737 बदल पुरावा संदर्भ 2682288 wikitext text/x-wiki {{subst:submit}} '''गजानन हणमंत पाटील''' (जन्म: १९ ऑक्टोबर १९७५) हे मराठी कवी, गीतकार, कथालेखक, टी.व्ही. चित्रपट कलाकार आणि शिक्षक आहेत.<ref>पाटील, गजानन हणमंत. ''गजनीती''. तेजश्री प्रकाशन. ISBN 978-93-94617-29-2</ref> ते सांगली येथील जनलक्ष्मी चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित, अभिनव प्राथमिक शाळा, शामरावनगर येथे सहा. शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी सोनी मराठीवरील ''जुळता जुळता जुळतंय की'', झी मराठीवरील ''तुझ्यात जीव रंगला'', कलर्स मराठीवरील ''राजा राणीची गं जोडी'' आणि स्टार प्रवाहवरील ''नवे लक्ष्य'' या मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''मी वसंतराव'', ''स्कूल कॉलेज आणि लाईफ'', ''निरवधी'' या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nawBoCOqYf8|title=गजानन पाटील यांची मुलाखत|website=YouTube}}</ref> त्यांना अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली यांचा जिल्हास्तरीय ''आदर्श शिक्षक पुरस्कार'' मिळाला आहे.<ref>अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली. जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार, २०२३. दैनिक लोकमत, सांगली आवृत्ती.</ref> 1otsq19ynv1zuap39egemhiyb612brp 2682329 2682288 2026-05-02T17:12:31Z गजानन पाटील सांगली 182342 /* */ 2682329 wikitext text/x-wiki {{subst:submit}} '''गजानन हणमंत पाटील''' (जन्म: १९ ऑक्टोबर १९७५) हे मराठी कवी, गीतकार, कथालेखक, टी.व्ही. चित्रपट कलाकार आणि शिक्षक आहेत.<ref>पाटील, गजानन हणमंत. ''गजनीती''. तेजश्री प्रकाशन. ISBN 978-93-94617-29-2</ref> ते सांगली येथील जनलक्ष्मी चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित, अभिनव प्राथमिक शाळा, शामरावनगर येथे सहा. शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी सोनी मराठीवरील ''जुळता जुळता जुळतंय की'', झी मराठीवरील ''तुझ्यात जीव रंगला'', कलर्स मराठीवरील ''राजा राणीची गं जोडी'' आणि स्टार प्रवाहवरील ''नवे लक्ष्य'' या मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''मी वसंतराव'', ''स्कूल कॉलेज आणि लाईफ'', ''निरवधी'' या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nawBoCOqYf8|title=गजानन पाटील यांची मुलाखत|website=YouTube}}</ref> त्यांना अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली यांचा जिल्हास्तरीय ''आदर्श शिक्षक पुरस्कार'' मिळाला आहे.<ref>अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली. जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार, २०२३. दैनिक लोकमत, सांगली आवृत्ती.</ref> btlnshmxfzhxa9pixwl8oj4oqthulmj 2682334 2682329 2026-05-02T17:18:38Z गजानन पाटील सांगली 182342 /* */ 2682334 wikitext text/x-wiki {{subst:submit}} '''गजानन हणमंत पाटील''' (जन्म: १९ ऑक्टोबर १९७५) हे मराठी कवी, गीतकार, कथालेखक, टी.व्ही. चित्रपट कलाकार आणि शिक्षक आहेत.<ref>पाटील, गजानन हणमंत. ''गजनीती''. तेजश्री प्रकाशन. ISBN 978-93-94617-29-2</ref> ते सांगली येथील जनलक्ष्मी चॅरिटेबल ट्रस्ट संचलित, अभिनव प्राथमिक शाळा, शामरावनगर येथे सहा. शिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी सोनी मराठीवरील ''जुळता जुळता जुळतंय की'', झी मराठीवरील ''तुझ्यात जीव रंगला'', कलर्स मराठीवरील ''राजा राणीची गं जोडी'' आणि स्टार प्रवाहवरील ''नवे लक्ष्य'' या मालिकांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. तसेच ''मी वसंतराव'', ''स्कूल कॉलेज आणि लाईफ'', ''निरवधी'' या चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nawBoCOqYf8|title=गजानन पाटील यांची मुलाखत|website=YouTube}}</ref> त्यांना अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली यांचा जिल्हास्तरीय ''आदर्श शिक्षक पुरस्कार'' मिळाला आहे.<ref>अखिल भारतीय शिक्षक साहित्य कला क्रीडा मंडळ, सांगली. जिल्हास्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कार, २०२३. दैनिक लोकमत, सांगली आवृत्ती.</ref> rk2b6qzgsgd1vmytnlmaxojfabzerp0 0 379444 2682303 2026-05-02T16:07:36Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2682303 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दाबोळी विमानतळ]] 10nqt38u05ps4hfw55njpm1mx10s2gg 0 379445 2682304 2026-05-02T16:08:01Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2682304 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बेळगांव विमानतळ]] mtju6mi3jg4psgrstasi2k14cde88mf 14 379446 2682309 2026-05-02T16:22:41Z अभय नातू 206 नवीन 2682309 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. १९९१|स्थापना]] aqmumc02s7ur6j4nu4endzvsg1hhanc 14 379447 2682310 2026-05-02T16:23:05Z अभय नातू 206 नवीन 2682310 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. १९९२|समाप्ती]] 6y1xz9uhngvtvgj5ijidgs3onllrd5t 14 379448 2682324 2026-05-02T17:01:54Z अभय नातू 206 नवीन 2682324 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. २०२०|समाप्ती]] 1gqmec4w688wq386behf04dhkhibym4 14 379449 2682325 2026-05-02T17:02:26Z अभय नातू 206 नवीन 2682325 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. २०१७|स्थापना]] s56j769vu7yqokpyalwu6mqyub2ecc9 0 379450 2682340 2026-05-02T17:54:33Z Ketaki Modak 21590 नवीन पान तयार केले आणि आशयाची भर, दुवे जोडले, संदर्भ जोडला. 2682340 wikitext text/x-wiki एकोणिसावे शतक हा कालावधी १ जानेवारी १८०१ ते ३१ डिसेंबर १९०० या दरम्यानचा आहे. देशातील पहिले देवनागरी मुद्रण १८०५ साली मिरज येथे झाले. भगवद्गीतेच्या प्रकाशनाने त्याचा आरंभ झाला. <ref>https://bolbhidu.com/world-first-devnagri-bhagvadgita-was-pressed-in-miraj/</ref> तेथपासून १९०० सालापर्यंत मराठी भाषेत प्रकाशित झालेल्या पुस्तकांची यादी येथे करण्यात येत आहे. यामध्ये विषयांचे खूप वैविध्य पाहायला मिळते. {| class="wikitable" |+ !क्र. !प्रकाशन वर्ष !पुस्तकाचे नाव !विषय !प्रकार !लेखकाचे नाव !मुद्रणालय !प्रकाशकाचे / प्रकाशन संस्थेचे नाव !अधिक माहिती |- |०१ |१८८९ |[[c:File:देशी_हुन्नर.pdf|देशी हुन्नर (हिंदुस्थान देशांतील कारागिरीचें वर्णन)]] |कारागिरीविषयक | |रावसाहेब बाळकृष्ण आत्माराम गुप्ते |आर्यभूषण , पुणे |माधवराव बल्लाळ नामजोशी |चित्रकला, खोदीव काम, शिल्पकला इ. कलांची माहिती |- |०२ |१८९१ | [[c:File:धर्मशास्त्र_(Dharmshastra).pdf|धर्मशास्त्र]] |कायदेविषयक |अनुवादित |नारायण वासदेव फडके |श्री शेतकरी छापखाना, पुणे | | * आवृत्ती ३ री * दत्तक, दायविभाग, वेतनादान, इ. संबंधी, ( कलकत्ता, मद्रास, आणि अलाहाबाद. हायकोर्टाचे निवाडे |- | | | | | | | | | |} nelni2vxhkyqk97ji7ncmt7ey5p149k 2682341 2682340 2026-05-02T17:54:53Z Ketaki Modak 21590 2682341 wikitext text/x-wiki एकोणिसावे शतक हा कालावधी १ जानेवारी १८०१ ते ३१ डिसेंबर १९०० या दरम्यानचा आहे. देशातील पहिले देवनागरी मुद्रण १८०५ साली मिरज येथे झाले. भगवद्गीतेच्या प्रकाशनाने त्याचा आरंभ झाला. <ref>https://bolbhidu.com/world-first-devnagri-bhagvadgita-was-pressed-in-miraj/</ref> तेथपासून १९०० सालापर्यंत मराठी भाषेत प्रकाशित झालेल्या पुस्तकांची यादी येथे करण्यात येत आहे. यामध्ये विषयांचे खूप वैविध्य पाहायला मिळते. {| class="wikitable" |+ !क्र. !प्रकाशन वर्ष !पुस्तकाचे नाव !विषय !प्रकार !लेखकाचे नाव !मुद्रणालय !प्रकाशकाचे / प्रकाशन संस्थेचे नाव !अधिक माहिती |- |०१ |१८८९ |[[c:File:देशी_हुन्नर.pdf|देशी हुन्नर (हिंदुस्थान देशांतील कारागिरीचें वर्णन)]] |कारागिरीविषयक | |रावसाहेब बाळकृष्ण आत्माराम गुप्ते |आर्यभूषण , पुणे |माधवराव बल्लाळ नामजोशी |चित्रकला, खोदीव काम, शिल्पकला इ. कलांची माहिती |- |०२ |१८९१ | [[c:File:धर्मशास्त्र_(Dharmshastra).pdf|धर्मशास्त्र]] |कायदेविषयक |अनुवादित |नारायण वासदेव फडके |श्री शेतकरी छापखाना, पुणे | | * आवृत्ती ३ री * दत्तक, दायविभाग, वेतनादान, इ. संबंधी, ( कलकत्ता, मद्रास, आणि अलाहाबाद. हायकोर्टाचे निवाडे |- | | | | | | | | | |} == संदर्भ == 1u5t7vl32ewbt0zzc0ey03jycnlk6n8 2682342 2682341 2026-05-02T17:55:05Z Ketaki Modak 21590 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2682342 wikitext text/x-wiki एकोणिसावे शतक हा कालावधी १ जानेवारी १८०१ ते ३१ डिसेंबर १९०० या दरम्यानचा आहे. देशातील पहिले देवनागरी मुद्रण १८०५ साली मिरज येथे झाले. भगवद्गीतेच्या प्रकाशनाने त्याचा आरंभ झाला. <ref>https://bolbhidu.com/world-first-devnagri-bhagvadgita-was-pressed-in-miraj/</ref> तेथपासून १९०० सालापर्यंत मराठी भाषेत प्रकाशित झालेल्या पुस्तकांची यादी येथे करण्यात येत आहे. यामध्ये विषयांचे खूप वैविध्य पाहायला मिळते. {| class="wikitable" |+ !क्र. !प्रकाशन वर्ष !पुस्तकाचे नाव !विषय !प्रकार !लेखकाचे नाव !मुद्रणालय !प्रकाशकाचे / प्रकाशन संस्थेचे नाव !अधिक माहिती |- |०१ |१८८९ |[[c:File:देशी_हुन्नर.pdf|देशी हुन्नर (हिंदुस्थान देशांतील कारागिरीचें वर्णन)]] |कारागिरीविषयक | |रावसाहेब बाळकृष्ण आत्माराम गुप्ते |आर्यभूषण , पुणे |माधवराव बल्लाळ नामजोशी |चित्रकला, खोदीव काम, शिल्पकला इ. कलांची माहिती |- |०२ |१८९१ | [[c:File:धर्मशास्त्र_(Dharmshastra).pdf|धर्मशास्त्र]] |कायदेविषयक |अनुवादित |नारायण वासदेव फडके |श्री शेतकरी छापखाना, पुणे | | * आवृत्ती ३ री * दत्तक, दायविभाग, वेतनादान, इ. संबंधी, ( कलकत्ता, मद्रास, आणि अलाहाबाद. हायकोर्टाचे निवाडे |- | | | | | | | | | |} == संदर्भ == [[वर्ग:याद्या]] 5l8twb5n4p9ra3eqqvhisb18d3k1sgx 0 379451 2682360 2026-05-02T21:04:57Z अभय नातू 206 निःसंदिग्ध शीर्षक 2682360 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र]] 3waq204o1c6gx93vjp1015u5z0d4gml 0 379452 2682361 2026-05-02T21:05:56Z अभय नातू 206 निःसंदिग्ध शीर्षक 2682361 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गया]] k0jbbjgo2n5r0yodv2z16gqz9mul8lh 0 379453 2682392 2026-05-03T04:47:41Z Rockpeterson 121621 भारतीय-अमेरिकन उद्योजक आणि संस्थापक 2682392 wikitext text/x-wiki '''संत सिंग चटवाल''' हे भारतीय-अमेरिकन उद्योगपती असून ड्रीम हॉटेल ग्रुप चे संस्थापक आणि बोर्डाचे अध्यक्ष आहेत. त्यांनी द चॅटवाल, ड्रीम हॉटेल्स, टाइम हॉटेल्स आणि अनस्क्रिप्टेड हॉटेल्स यांसारख्या अनेक हॉटेल ब्रँड्सची स्थापना केली असून हे ब्रँड अमेरिका तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कार्यरत आहेत. == मागील जीवन == चटवाल यांचा जन्म एका शीख कुटुंबात झाला. भारताच्या फाळणीदरम्यान, इ.स. १९४७ मध्ये त्यांचे कुटुंब ब्रिटिश भारतातील पश्चिम पंजाबमधून स्थलांतरित झाले होते. त्या वेळी ते फक्त एक वर्षांचे होते. त्यांच्या चार भावंडांसह आणि तीन बहिणींसह कुटुंब भारतातील पंजाब राज्यातील फरीदकोट येथे स्थायिक झाले, जिथे त्यांनी छोटा व्यापारी व्यवसाय सुरू केला. वयाच्या १८ व्या वर्षी त्यांनी भारतीय सशस्त्र दलात प्रवेश केला. चटवाल यांच्या म्हणण्यानुसार, त्यांनी भारताच्या पहिल्या आणि एकमेव विमानवाहू युद्धनौकेवर, आयएनएस विक्रांत वर फायटर पायलट म्हणून सेवा बजावली. ते आपल्या शीख परंपरा आणि संस्कारांमध्ये वाढले. == कारकीर्द == इ.स. १९६७ मध्ये चटवाल भारतातून अदीस अबाबा, इथिओपिया येथे तेथील व्यावसायिक विमान कंपनीत काम करण्यासाठी गेले. तेथे पोहोचल्यानंतर त्यांना पगडी काढणे, केस कापणे आणि दाढी काढणे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले. मात्र, आपल्या शीख परंपरेमुळे त्यांनी हे नाकारले. त्यानंतर त्यांनी एका स्थानिक सरकारी शाळेत शिक्षक म्हणून काम केले. यानंतर त्यांची एका रेस्टॉरंट मालकाशी मैत्री झाली. त्या मालकाने आजारी पडल्यामुळे काही महिन्यांसाठी रेस्टॉरंट सांभाळण्याची विनंती केली. चटवाल यांनी व्यवसायात सुधारणा केली आणि नंतर त्यांना भागीदार बनवण्यात आले. पुढे त्यांनी संपूर्ण व्यवसाय विकत घेतला. कालांतराने ते भारतीय खाद्यपदार्थ देणाऱ्या दोन रेस्टॉरंटचे मालक बनले. इ.स. १९७५ मध्ये त्यांनी इथिओपिया सोडून आपल्या काही बचतीसह मॉन्ट्रियल, क्युबेक, कॅनडा येथे रेस्टॉरंट सुरू केले. कॅनडामध्ये असताना त्यांनी हॉटेल व्यवसायातही प्रवेश केला आणि इ.स. १९७६ मध्ये आपले पहिले हॉटेल खरेदी केले. इ.स. १९७९ मध्ये त्यांनी न्यूयॉर्कच्या मिडटाउन मॅनहॅटन येथे बॉम्बे पॅलेस हे पहिले उच्च दर्जाचे भारतीय रेस्टॉरंट सुरू केले. पुढे त्यांनी बॉम्बे पॅलेसचा विस्तार लंडन, हाँगकाँग आणि कॅनडामध्ये केला आणि ही कंपनी नंतर सार्वजनिकरित्या सूचीबद्ध कंपनी बनली. == वैयक्तिक जीवन == इ.स. २०१० मध्ये तत्कालीन भारतीय राष्ट्रपती प्रतिभा पाटील यांनी संत सिंग चटवाल यांना भारताचा तिसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान पद्मभूषण प्रदान केला. == संदर्भ == <references /> 9lmciihz0hl9285bfjsbl6dxkkp9585 2682393 2682392 2026-05-03T04:47:42Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_८.१|शुद्धलेखनाचा नियम ८.१]]); शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]]) 2682393 wikitext text/x-wiki '''संत सिंग चटवाल''' हे भारतीय-अमेरिकन उद्योगपती असून ड्रीम हॉटेल ग्रुप चे संस्थापक आणि बोर्डाचे अध्यक्ष आहेत. त्यांनी द चॅटवाल, ड्रीम हॉटेल्स, टाइम हॉटेल्स आणि अनस्क्रिप्टेड हॉटेल्स यांसारख्या अनेक हॉटेल ब्रँड्सची स्थापना केली असून हे ब्रँड अमेरिका तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कार्यरत आहेत. == मागील जीवन == चटवाल यांचा जन्म एका शीख कुटुंबात झाला. भारताच्या फाळणीदरम्यान, इ.स. १९४७ मध्ये त्यांचे कुटुंब ब्रिटिश भारतातील पश्चिम पंजाबमधून स्थलांतरित झाले होते. त्या वेळी ते फक्त एक वर्षांचे होते. त्यांच्या चार भावंडांसह आणि तीन बहिणींसह कुटुंब भारतातील पंजाब राज्यातील फरीदकोट येथे स्थायिक झाले, जिथे त्यांनी छोटा व्यापारी व्यवसाय सुरू केला. वयाच्या १८ व्या वर्षी त्यांनी भारतीय सशस्त्र दलात प्रवेश केला. चटवाल यांच्या म्हणण्यानुसार, त्यांनी भारताच्या पहिल्या आणि एकमेव विमानवाहू युद्धनौकेवर, आयएनएस विक्रांत वर फायटर पायलट म्हणून सेवा बजावली. ते आपल्या शीख परंपरा आणि संस्कारांमध्ये वाढले. == कारकीर्द == इ.स. १९६७ मध्ये चटवाल भारतातून अदीस अबाबा, इथिओपिया येथे तेथील व्यावसायिक विमान कंपनीत काम करण्यासाठी गेले. तेथे पोहोचल्यानंतर त्यांना पगडी काढणे, केस कापणे आणि दाढी काढणे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले. मात्र, आपल्या शीख परंपरेमुळे त्यांनी हे नाकारले. त्यानंतर त्यांनी एका स्थानिक सरकारी शाळेत शिक्षक म्हणून काम केले. यानंतर त्यांची एका रेस्टॉरंट मालकाशी मैत्री झाली. त्या मालकाने आजारी पडल्यामुळे काही महिन्यांसाठी रेस्टॉरंट सांभाळण्याची विनंती केली. चटवाल यांनी व्यवसायात सुधारणा केली आणि नंतर त्यांना भागीदार बनवण्यात आले. पुढे त्यांनी संपूर्ण व्यवसाय विकत घेतला. कालांतराने ते भारतीय खाद्यपदार्थ देणाऱ्या दोन रेस्टॉरंटचे मालक बनले. इ.स. १९७५ मध्ये त्यांनी इथिओपिया सोडून आपल्या काही बचतीसह मॉन्ट्रियल, क्युबेक, कॅनडा येथे रेस्टॉरंट सुरू केले. कॅनडामध्ये असताना त्यांनी हॉटेल व्यवसायातही प्रवेश केला आणि इ.स. १९७६ मध्ये आपले पहिले हॉटेल खरेदी केले. इ.स. १९७९ मध्ये त्यांनी न्यू यॉर्कच्या मिडटाउन मॅनहॅटन येथे बॉम्बे पॅलेस हे पहिले उच्च दर्जाचे भारतीय रेस्टॉरंट सुरू केले. पुढे त्यांनी बॉम्बे पॅलेसचा विस्तार लंडन, हाँगकाँग आणि कॅनडामध्ये केला आणि ही कंपनी नंतर सार्वजनिकरित्या सूचीबद्ध कंपनी बनली. == वैयक्तिक जीवन == इ.स. २०१० मध्ये तत्कालीन भारतीय राष्ट्रपती प्रतिभा पाटील यांनी संत सिंग चटवाल यांना भारताचा तिसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान पद्मभूषण प्रदान केला. == संदर्भ == <references /> 5exmvmqink9g0zqddeo067uwy2ni2kh 2682394 2682393 2026-05-03T04:49:16Z Rockpeterson 121621 संदर्भ जोडले 2682394 wikitext text/x-wiki '''संत सिंग चटवाल''' हे भारतीय-अमेरिकन उद्योगपती असून ड्रीम हॉटेल ग्रुप चे संस्थापक आणि बोर्डाचे अध्यक्ष आहेत. त्यांनी द चॅटवाल, ड्रीम हॉटेल्स, टाइम हॉटेल्स आणि अनस्क्रिप्टेड हॉटेल्स यांसारख्या अनेक हॉटेल ब्रँड्सची स्थापना केली असून हे ब्रँड अमेरिका तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कार्यरत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/hotelier-sant-singh-chatwal-takes-his-dream-to-new-markets/article8701567.ece|title=Hotelier Sant Singh Chatwal takes his ‘Dream’ to new markets|date=2016-06-07|website=BusinessLine|language=en|access-date=2026-05-03}}</ref> == मागील जीवन == चटवाल यांचा जन्म एका शीख कुटुंबात झाला. भारताच्या फाळणीदरम्यान, इ.स. १९४७ मध्ये त्यांचे कुटुंब ब्रिटिश भारतातील पश्चिम पंजाबमधून स्थलांतरित झाले होते. त्या वेळी ते फक्त एक वर्षांचे होते. त्यांच्या चार भावंडांसह आणि तीन बहिणींसह कुटुंब भारतातील पंजाब राज्यातील फरीदकोट येथे स्थायिक झाले, जिथे त्यांनी छोटा व्यापारी व्यवसाय सुरू केला. वयाच्या १८ व्या वर्षी त्यांनी भारतीय सशस्त्र दलात प्रवेश केला. चटवाल यांच्या म्हणण्यानुसार, त्यांनी भारताच्या पहिल्या आणि एकमेव विमानवाहू युद्धनौकेवर, आयएनएस विक्रांत वर फायटर पायलट म्हणून सेवा बजावली. ते आपल्या शीख परंपरा आणि संस्कारांमध्ये वाढले.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=1987-03-08|title=Indian restaurateur curries favor with investors, customers alike|url=https://www.highbeam.com/doc/1P2-3814166.html}}</ref> == कारकीर्द == इ.स. १९६७ मध्ये चटवाल भारतातून अदीस अबाबा, इथिओपिया येथे तेथील व्यावसायिक विमान कंपनीत काम करण्यासाठी गेले. तेथे पोहोचल्यानंतर त्यांना पगडी काढणे, केस कापणे आणि दाढी काढणे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले. मात्र, आपल्या शीख परंपरेमुळे त्यांनी हे नाकारले. त्यानंतर त्यांनी एका स्थानिक सरकारी शाळेत शिक्षक म्हणून काम केले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/nris-in-news/sant-singh-chatwal-announces-expansion-rebranding-plans-for-his-hotel-group/articleshow/50174396.cms|title=Sant Singh Chatwal announces expansion, rebranding plans for his hotel group|date=2015-12-14|issn=0013-0389}}</ref> यानंतर त्यांची एका रेस्टॉरंट मालकाशी मैत्री झाली. त्या मालकाने आजारी पडल्यामुळे काही महिन्यांसाठी रेस्टॉरंट सांभाळण्याची विनंती केली. चटवाल यांनी व्यवसायात सुधारणा केली आणि नंतर त्यांना भागीदार बनवण्यात आले. पुढे त्यांनी संपूर्ण व्यवसाय विकत घेतला. कालांतराने ते भारतीय खाद्यपदार्थ देणाऱ्या दोन रेस्टॉरंटचे मालक बनले. इ.स. १९७५ मध्ये त्यांनी इथिओपिया सोडून आपल्या काही बचतीसह मॉन्ट्रियल, क्युबेक, कॅनडा येथे रेस्टॉरंट सुरू केले. कॅनडामध्ये असताना त्यांनी हॉटेल व्यवसायातही प्रवेश केला आणि इ.स. १९७६ मध्ये आपले पहिले हॉटेल खरेदी केले.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2006-08-30|title=Sant Chatwal to open his 'Dream' hotels in India|url=https://www.highbeam.com/doc/1P3-1115845751.html}}</ref> इ.स. १९७९ मध्ये त्यांनी न्यू यॉर्कच्या मिडटाउन मॅनहॅटन येथे बॉम्बे पॅलेस हे पहिले उच्च दर्जाचे भारतीय रेस्टॉरंट सुरू केले. पुढे त्यांनी बॉम्बे पॅलेसचा विस्तार लंडन, हाँगकाँग आणि कॅनडामध्ये केला आणि ही कंपनी नंतर सार्वजनिकरित्या सूचीबद्ध कंपनी बनली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.arabianbusiness.com/business/sant-singh-chatwal-king-of-new-york-519070|title=Sant Singh Chatwal: King of New York - Arabian Business: Latest News on the Middle East, Real Estate, Finance, and More|date=2013-09-20|website=www.arabianbusiness.com|language=en-US|access-date=2026-05-03}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == इ.स. २०१० मध्ये तत्कालीन भारतीय राष्ट्रपती प्रतिभा पाटील यांनी संत सिंग चटवाल यांना भारताचा तिसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान पद्मभूषण प्रदान केला. == संदर्भ == <references /> im7v1tzmo0esrd5a64fra0muog83tft 14 379454 2682396 2026-05-03T04:50:50Z अभय नातू 206 नवीन 2682396 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. २००५|स्थापना]] h1mtn0z5gb7et1c095cg3y571wmqic1 0 379455 2682397 2026-05-03T05:02:49Z Rockpeterson 121621 भारतीय रेस्टॉरंट व्यावसायिक आणि आदरातिथ्य भागीदार 2682397 wikitext text/x-wiki सिद्धांत धुवाली (जन्म ९ फेब्रुवारी १९९७, मुंबई) हे भारतीय रेस्टॉरंट व्यावसायिक, उद्योजक, गुंतवणूकदार आणि हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रातील व्यावसायिक आहेत. भारतामध्ये अनुभवाधारित रेस्टॉरंट्स आणि नाईटलाइफ संकल्पना विकसित करण्यासाठी ते ओळखले जातात. त्यांचा जन्म बॉम्बे (आताची मुंबई), भारत येथे झाला. धुवाली हे डि मोरा, ला सेना आणि बगलामी यांसारख्या हॉस्पिटॅलिटी उपक्रमांशी संबंधित असून इग्निते विथ ब्लाझे या अनुभवाधारित इव्हेंट्स प्लॅटफॉर्मचे संस्थापक आहेत. == मागील जीवन == धुवाली यांचा जन्म ९ फेब्रुवारी १९९७ रोजी बॉम्बे, भारत येथे झाला. लहानपणापासूनच त्यांना हॉस्पिटॅलिटी, डायनिंग संस्कृती, नाईटलाइफ अनुभव आणि ग्राहककेंद्रित व्यवसाय यांबद्दल विशेष आकर्षण होते. == कारकीर्द == धुवाली भारतातील वाढत्या रेस्टॉरंट आणि लाइफस्टाइल हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रात सक्रिय आहेत. खाद्यपदार्थ, वातावरण, सेवा, डिझाइन आणि सांस्कृतिक अनुभव यांचा समन्वय साधणाऱ्या जागा निर्माण करण्यावर त्यांचा भर राहिला आहे. त्यांच्या मते, आधुनिक रेस्टॉरंट्सची ओळख केवळ खाद्यपदार्थांमुळे होत नाही, तर संपूर्ण अनुभवामुळे होते. त्यांच्या उपक्रमांमध्ये २०२१ मध्ये सुरू झालेले डि मोरा, २०२३ मध्ये सुरू झालेले ला सेना आणि २०२४ मध्ये सुरू झालेले बगलामी यांचा समावेश आहे. या संकल्पना निवडक मेन्यू, वेगळी जागात्मक ओळख, वातावरण आणि ग्राहक सहभाग यांवर आधारित हॉस्पिटॅलिटी ब्रँड्स म्हणून ओळखल्या जातात. '''हॉस्पिटॅलिटी दृष्टिकोन''' धुवाली यांनी अनेकदा सांगितले आहे की, खाद्यपदार्थ हे कोणत्याही रेस्टॉरंटचे मुख्य केंद्र असले तरी दीर्घकालीन यशासाठी सेवा, वातावरण, सातत्य आणि टीम संस्कृती अत्यंत महत्त्वाची असते. त्यांच्या मते, ग्राहकांना त्यांनी काय खाल्ले यापेक्षा त्यांनी कसा अनुभव घेतला हे अधिक लक्षात राहते. ते हॉस्पिटॅलिटीला कार्यक्षम व्यवस्थापन आणि भावनिक नातेसंबंध यांचे मिश्रण मानतात. त्यांच्या दृष्टिकोनात ग्राहकांना पुन्हा पुन्हा भेट द्यावीशी वाटेल अशा जागा निर्माण करण्यावर भर दिला जातो, तसेच प्रत्येक ब्रँडची स्वतंत्र ओळख आणि सातत्य कायम ठेवले जाते. == उपक्रम == डि मोरा हे पुण्यातील नाईटलाइफ आणि डायनिंग डेस्टिनेशन म्हणून ओळखले जाते, जे सामाजिक वातावरण, आकर्षक सौंदर्यशास्त्र आणि विविध खाद्यपदार्थांचा अनुभव देते. ला सेना हे ठाण्यातील हॉस्पिटॅलिटी संकल्पना असून जागतिक प्रेरणेतून तयार केलेल्या मेन्यू आणि आधुनिक शहरी डिझाइनसाठी ओळखले जाते. बगलामी हे मुंबईतील फाईन-डायनिंग रेस्टॉरंट असून ते सांस्कृतिक आणि बहुआयामी डायनिंग अनुभव म्हणून विकसित करण्यात आले आहे. पारंपरिक चवी आणि आधुनिक तंत्र यांचा समन्वय हे त्याचे वैशिष्ट्य आहे. धुवाली हे इग्निते विथ ब्लाझे या अनुभवाधारित आणि इव्हेंट्स प्लॅटफॉर्मचेही संस्थापक आहेत. हा प्लॅटफॉर्म भारतातील नाईटलाइफ आणि लाईव्ह एंटरटेनमेंट क्षेत्राशी संबंधित असून आंतरराष्ट्रीय कलाकार आणि परफॉर्मर्सना भारतात आणण्यासाठी ओळखला जातो. धुवाली यांना हॉस्पिटॅलिटी, रेस्टॉरंट व्यवस्थापन आणि अनुभवाधारित डायनिंग क्षेत्रातील कामासाठी भारतीय लाइफस्टाइल, एंटरटेनमेंट आणि न्यूज माध्यमांमध्ये प्रसिद्धी मिळाली आहे. त्यांच्या माध्यम कव्हरेजमध्ये रेस्टॉरंट व्यवस्थापन, ग्राहक अनुभव, हॉस्पिटॅलिटीमधील नावीन्य आणि भारतातील फूड अँड बेव्हरेज उद्योगाच्या भविष्यासंबंधी त्यांचे विचार विशेषत्वाने मांडले गेले आहेत. == संदर्भ == lfnvm5wu5f1yhb4m6fosym7tq3ruwdn 2682398 2682397 2026-05-03T05:04:08Z Rockpeterson 121621 संदर्भ जोडले 2682398 wikitext text/x-wiki '''सिद्धांत धुवाली''' (जन्म ९ फेब्रुवारी १९९७, मुंबई) हे भारतीय रेस्टॉरंट व्यावसायिक, उद्योजक, गुंतवणूकदार आणि हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रातील व्यावसायिक आहेत. भारतामध्ये अनुभवाधारित रेस्टॉरंट्स आणि नाईटलाइफ संकल्पना विकसित करण्यासाठी ते ओळखले जातात. त्यांचा जन्म बॉम्बे (आताची मुंबई), भारत येथे झाला. धुवाली हे डि मोरा, ला सेना आणि बगलामी यांसारख्या हॉस्पिटॅलिटी उपक्रमांशी संबंधित असून इग्निते विथ ब्लाझे या अनुभवाधारित इव्हेंट्स प्लॅटफॉर्मचे संस्थापक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.grazia.co.in/lifestyle/siddhant-dhuwali-on-food-hospitality-and-the-art-of-running-a-restaurant-15472.html|title=Siddhant Dhuwali on Food, Hospitality, and The Art of Running a Restaurant {{!}} Grazia India|website=www.grazia.co.in|language=en|access-date=2026-05-03}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://elle.in/lifestyle/siddhant-dhuwali-building-the-future-of-experiential-hospitality-in-india-11081728|title=Siddhant Dhuwali: Building the Future of Experiential Hospitality in India|last=ELLE|first=Team|date=2026-02-06|website=Elle India|language=en|access-date=2026-05-03}}</ref> == मागील जीवन == धुवाली यांचा जन्म ९ फेब्रुवारी १९९७ रोजी बॉम्बे, भारत येथे झाला. लहानपणापासूनच त्यांना हॉस्पिटॅलिटी, डायनिंग संस्कृती, नाईटलाइफ अनुभव आणि ग्राहककेंद्रित व्यवसाय यांबद्दल विशेष आकर्षण होते.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/siddhant-dhuwali-the-person-behind-building-restaurants-that-go-beyond-just-food/articleshow/129700232.cms|title=Siddhant Dhuwali: The person behind building restaurants that go beyond just food|date=2026-03-20|issn=0971-8257}}</ref> == कारकीर्द == धुवाली भारतातील वाढत्या रेस्टॉरंट आणि लाइफस्टाइल हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रात सक्रिय आहेत. खाद्यपदार्थ, वातावरण, सेवा, डिझाइन आणि सांस्कृतिक अनुभव यांचा समन्वय साधणाऱ्या जागा निर्माण करण्यावर त्यांचा भर राहिला आहे. त्यांच्या मते, आधुनिक रेस्टॉरंट्सची ओळख केवळ खाद्यपदार्थांमुळे होत नाही, तर संपूर्ण अनुभवामुळे होते. त्यांच्या उपक्रमांमध्ये २०२१ मध्ये सुरू झालेले डि मोरा, २०२३ मध्ये सुरू झालेले ला सेना आणि २०२४ मध्ये सुरू झालेले बगलामी यांचा समावेश आहे. या संकल्पना निवडक मेन्यू, वेगळी जागात्मक ओळख, वातावरण आणि ग्राहक सहभाग यांवर आधारित हॉस्पिटॅलिटी ब्रँड्स म्हणून ओळखल्या जातात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ahmedabadmirror.com/mr-bean-memes-turning-everyday-moments-into-a-64-million-strong-digital-community/81912532.html|title=Mr Bean Memes: Turning Everyday Moments into a 6.4 Million-Strong Digital Community|website=Ahmedabad Mirror|language=en|access-date=2026-05-03}}</ref> '''हॉस्पिटॅलिटी दृष्टिकोन''' धुवाली यांनी अनेकदा सांगितले आहे की, खाद्यपदार्थ हे कोणत्याही रेस्टॉरंटचे मुख्य केंद्र असले तरी दीर्घकालीन यशासाठी सेवा, वातावरण, सातत्य आणि टीम संस्कृती अत्यंत महत्त्वाची असते. त्यांच्या मते, ग्राहकांना त्यांनी काय खाल्ले यापेक्षा त्यांनी कसा अनुभव घेतला हे अधिक लक्षात राहते. ते हॉस्पिटॅलिटीला कार्यक्षम व्यवस्थापन आणि भावनिक नातेसंबंध यांचे मिश्रण मानतात. त्यांच्या दृष्टिकोनात ग्राहकांना पुन्हा पुन्हा भेट द्यावीशी वाटेल अशा जागा निर्माण करण्यावर भर दिला जातो, तसेच प्रत्येक ब्रँडची स्वतंत्र ओळख आणि सातत्य कायम ठेवले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.timesnownews.com/brand-story/siddhant-dhuwali-on-the-opportunities-and-challenges-in-indias-fast-growing-restaurant-industry-article-153907785|title=Siddhant Dhuwali on the Opportunities and Challenges in India’s Fast Growing Restaurant Industry|date=2026-03-24|website=Times Now|language=en|access-date=2026-05-03}}</ref> == उपक्रम == डि मोरा हे पुण्यातील नाईटलाइफ आणि डायनिंग डेस्टिनेशन म्हणून ओळखले जाते, जे सामाजिक वातावरण, आकर्षक सौंदर्यशास्त्र आणि विविध खाद्यपदार्थांचा अनुभव देते. ला सेना हे ठाण्यातील हॉस्पिटॅलिटी संकल्पना असून जागतिक प्रेरणेतून तयार केलेल्या मेन्यू आणि आधुनिक शहरी डिझाइनसाठी ओळखले जाते. बगलामी हे मुंबईतील फाईन-डायनिंग रेस्टॉरंट असून ते सांस्कृतिक आणि बहुआयामी डायनिंग अनुभव म्हणून विकसित करण्यात आले आहे. पारंपरिक चवी आणि आधुनिक तंत्र यांचा समन्वय हे त्याचे वैशिष्ट्य आहे. धुवाली हे इग्निते विथ ब्लाझे या अनुभवाधारित आणि इव्हेंट्स प्लॅटफॉर्मचेही संस्थापक आहेत. हा प्लॅटफॉर्म भारतातील नाईटलाइफ आणि लाईव्ह एंटरटेनमेंट क्षेत्राशी संबंधित असून आंतरराष्ट्रीय कलाकार आणि परफॉर्मर्सना भारतात आणण्यासाठी ओळखला जातो. धुवाली यांना हॉस्पिटॅलिटी, रेस्टॉरंट व्यवस्थापन आणि अनुभवाधारित डायनिंग क्षेत्रातील कामासाठी भारतीय लाइफस्टाइल, एंटरटेनमेंट आणि न्यूज माध्यमांमध्ये प्रसिद्धी मिळाली आहे. त्यांच्या माध्यम कव्हरेजमध्ये रेस्टॉरंट व्यवस्थापन, ग्राहक अनुभव, हॉस्पिटॅलिटीमधील नावीन्य आणि भारतातील फूड अँड बेव्हरेज उद्योगाच्या भविष्यासंबंधी त्यांचे विचार विशेषत्वाने मांडले गेले आहेत. == संदर्भ == <references /> bauey2d7iec9rblsmr6byhb6zb47she 0 379456 2682415 2026-05-03T08:59:37Z Rockpeterson 121621 न्यूझीलंडचे उद्योजक आणि संस्थापक 2682415 wikitext text/x-wiki '''सर पीटर जोसेफ बेक''' केएनझेडएम हे न्यूझीलंडचे उद्योजक असून रॉकेट लॅब या एरोस्पेस उत्पादन आणि प्रक्षेपण सेवा देणाऱ्या कंपनीचे संस्थापक आहेत. रॉकेट लॅबची स्थापना करण्यापूर्वी बेक यांनी विविध क्षेत्रांमध्ये काम केले आणि रॉकेट-चालित यंत्रणा तयार करण्याचे प्रयोग केले. == मागील जीवन == बेक यांचे बालपण न्यूझीलंडमधील इन्व्हरकार्गिल येथे गेले. त्यांना अँड्र्यू आणि जॉन नावाचे दोन भाऊ आहेत. त्यांचे वडील रसेल बेक हे संग्रहालय आणि कला दालनाचे संचालक तसेच रत्नतज्ज्ञ होते, तर त्यांची आई शिक्षिका होती. किशोरवयात बेक यांनी जुन्या मिनी कारमध्ये टर्बोचार्जिंगचे प्रयोग केले तसेच वॉटर रॉकेट्स उडवण्याचा छंद जोपासला. त्यांनी जेम्स हार्गेस्ट कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले, मात्र त्यांनी विद्यापीठात प्रवेश घेतला नाही. इ.स. १९९५ मध्ये बेक यांनी फिशर अँड पायकल या कंपनीमध्ये टूल-अँड-डाय-मेकर अप्रेंटिस म्हणून काम सुरू केले. तिथे काम करत असताना त्यांनी स्वतः रॉकेट्स आणि प्रोपेलंट्सविषयी शिक्षण घेतले आणि कंपनीच्या वर्कशॉपमध्ये प्रयोग सुरू केले. या साधनांचा वापर करून त्यांनी रॉकेट बाइक, रॉकेट जोडलेली स्कूटर आणि जेट पॅक तयार केले. नंतर बेक कंपनीच्या प्रॉडक्ट डिझाईन विभागात गेले आणि अमेरिकेतून एक क्रूझ मिसाइल इंजिन विकत घेतले. फिशर अँड पायकलमध्ये काम करत असतानाच त्यांची भेट त्यांच्या पत्नी केरिन मॉरिस यांच्याशी झाली, ज्या स्वतः डिझायनर होत्या. यानंतर त्यांनी न्यू प्लायमाउथ येथे प्रोजेक्ट इंजिनिअर म्हणून एका यॉट प्रकल्पावर काम केले. == व्यावसायिक कारकीर्द == संभाव्य गुंतवणूकदारांशी संपर्क साधताना बेक यांची भेट न्यूझीलंडचे इंटरनेट उद्योजक मार्क रॉकेट यांच्याशी झाली. पुढे मार्क रॉकेट हे रॉकेट लॅबचे महत्त्वाचे प्रारंभिक गुंतवणूकदार बनले. रॉकेट लॅबमध्ये प्रारंभी गुंतवणूक करणाऱ्यांमध्ये स्टीफन टिंडल, विनोद खोसला आणि न्यूझीलंड सरकार यांचाही समावेश होता. तीन वर्षांनंतर, नोव्हेंबर २००९ मध्ये, रॉकेट लॅबने बहु-स्तरीय रॉकेट “आटिया-१” (Ātea-1) यशस्वीरित्या प्रक्षेपित केले आणि दक्षिण गोलार्धातून अंतराळात पोहोचणारी पहिली खासगी कंपनी बनली. सुमारे इ.स. २०१३ मध्ये रॉकेट लॅबने आपली नोंदणी न्यूझीलंडमधून अमेरिकेत हलवली आणि कॅलिफोर्नियातील हंटिंग्टन बीच येथे मुख्यालय सुरू केले. यानंतर कंपनीने “इलेक्ट्रॉन” रॉकेट विकसित केले. मे २०१७ मध्ये त्याचे पहिले प्रक्षेपण अयशस्वी झाले. मात्र जानेवारी २०१८ मध्ये इलेक्ट्रॉन रॉकेटचे पहिले यशस्वी प्रक्षेपण झाले, ज्यामध्ये दोन क्यूबसॅट्स आणि “ह्युमॅनिटी स्टार” अंतराळात पाठवण्यात आले. मे २०२२ मध्ये कंपनीने इलेक्ट्रॉन बूस्टर परत मिळवण्याचा प्रयत्न केला, ज्यात अंशतः यश मिळाले. ऑगस्ट २०२५ पर्यंत कंपनीने ७० प्रयत्नांपैकी ६६ यशस्वी मोहिमा पूर्ण केल्या आहेत. इलेक्ट्रॉन रॉकेटचे शेवटचे अपयशी प्रक्षेपण सप्टेंबर २०२३ मधील ४१ व्या उड्डाणादरम्यान झाले होते. == संदर्भ == drx9uqbdt3ojschpqktaekdckushwf1 2682416 2682415 2026-05-03T08:59:38Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]]) 2682416 wikitext text/x-wiki '''सर पीटर जोसेफ बेक''' केएनझेडएम हे न्यू झीलंडचे उद्योजक असून रॉकेट लॅब या एरोस्पेस उत्पादन आणि प्रक्षेपण सेवा देणाऱ्या कंपनीचे संस्थापक आहेत. रॉकेट लॅबची स्थापना करण्यापूर्वी बेक यांनी विविध क्षेत्रांमध्ये काम केले आणि रॉकेट-चालित यंत्रणा तयार करण्याचे प्रयोग केले. == मागील जीवन == बेक यांचे बालपण न्यू झीलंडमधील इन्व्हरकार्गिल येथे गेले. त्यांना अँड्र्यू आणि जॉन नावाचे दोन भाऊ आहेत. त्यांचे वडील रसेल बेक हे संग्रहालय आणि कला दालनाचे संचालक तसेच रत्नतज्ज्ञ होते, तर त्यांची आई शिक्षिका होती. किशोरवयात बेक यांनी जुन्या मिनी कारमध्ये टर्बोचार्जिंगचे प्रयोग केले तसेच वॉटर रॉकेट्स उडवण्याचा छंद जोपासला. त्यांनी जेम्स हार्गेस्ट कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले, मात्र त्यांनी विद्यापीठात प्रवेश घेतला नाही. इ.स. १९९५ मध्ये बेक यांनी फिशर अँड पायकल या कंपनीमध्ये टूल-अँड-डाय-मेकर अप्रेंटिस म्हणून काम सुरू केले. तिथे काम करत असताना त्यांनी स्वतः रॉकेट्स आणि प्रोपेलंट्सविषयी शिक्षण घेतले आणि कंपनीच्या वर्कशॉपमध्ये प्रयोग सुरू केले. या साधनांचा वापर करून त्यांनी रॉकेट बाइक, रॉकेट जोडलेली स्कूटर आणि जेट पॅक तयार केले. नंतर बेक कंपनीच्या प्रॉडक्ट डिझाईन विभागात गेले आणि अमेरिकेतून एक क्रूझ मिसाइल इंजिन विकत घेतले. फिशर अँड पायकलमध्ये काम करत असतानाच त्यांची भेट त्यांच्या पत्नी केरिन मॉरिस यांच्याशी झाली, ज्या स्वतः डिझायनर होत्या. यानंतर त्यांनी न्यू प्लायमाउथ येथे प्रोजेक्ट इंजिनिअर म्हणून एका यॉट प्रकल्पावर काम केले. == व्यावसायिक कारकीर्द == संभाव्य गुंतवणूकदारांशी संपर्क साधताना बेक यांची भेट न्यू झीलंडचे इंटरनेट उद्योजक मार्क रॉकेट यांच्याशी झाली. पुढे मार्क रॉकेट हे रॉकेट लॅबचे महत्त्वाचे प्रारंभिक गुंतवणूकदार बनले. रॉकेट लॅबमध्ये प्रारंभी गुंतवणूक करणाऱ्यांमध्ये स्टीफन टिंडल, विनोद खोसला आणि न्यू झीलंड सरकार यांचाही समावेश होता. तीन वर्षांनंतर, नोव्हेंबर २००९ मध्ये, रॉकेट लॅबने बहु-स्तरीय रॉकेट “आटिया-१” (Ātea-1) यशस्वीरित्या प्रक्षेपित केले आणि दक्षिण गोलार्धातून अंतराळात पोहोचणारी पहिली खासगी कंपनी बनली. सुमारे इ.स. २०१३ मध्ये रॉकेट लॅबने आपली नोंदणी न्यू झीलंडमधून अमेरिकेत हलवली आणि कॅलिफोर्नियातील हंटिंग्टन बीच येथे मुख्यालय सुरू केले. यानंतर कंपनीने “इलेक्ट्रॉन” रॉकेट विकसित केले. मे २०१७ मध्ये त्याचे पहिले प्रक्षेपण अयशस्वी झाले. मात्र जानेवारी २०१८ मध्ये इलेक्ट्रॉन रॉकेटचे पहिले यशस्वी प्रक्षेपण झाले, ज्यामध्ये दोन क्यूबसॅट्स आणि “ह्युमॅनिटी स्टार” अंतराळात पाठवण्यात आले. मे २०२२ मध्ये कंपनीने इलेक्ट्रॉन बूस्टर परत मिळवण्याचा प्रयत्न केला, ज्यात अंशतः यश मिळाले. ऑगस्ट २०२५ पर्यंत कंपनीने ७० प्रयत्नांपैकी ६६ यशस्वी मोहिमा पूर्ण केल्या आहेत. इलेक्ट्रॉन रॉकेटचे शेवटचे अपयशी प्रक्षेपण सप्टेंबर २०२३ मधील ४१ व्या उड्डाणादरम्यान झाले होते. == संदर्भ == o8dlo34g4hkf2ld0tiwsmc6m2ryhfp4 2682417 2682416 2026-05-03T09:00:19Z Rockpeterson 121621 संदर्भ जोडले 2682417 wikitext text/x-wiki '''सर पीटर जोसेफ बेक''' केएनझेडएम हे न्यू झीलंडचे उद्योजक असून रॉकेट लॅब या एरोस्पेस उत्पादन आणि प्रक्षेपण सेवा देणाऱ्या कंपनीचे संस्थापक आहेत. रॉकेट लॅबची स्थापना करण्यापूर्वी बेक यांनी विविध क्षेत्रांमध्ये काम केले आणि रॉकेट-चालित यंत्रणा तयार करण्याचे प्रयोग केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nzherald.co.nz/business/companies/airlines/peter-beck-the-man-with-the-one-million-horsepower-rocket/ZCZTPRVDPNDVQK37AADFCNVP5U/|title=Kiwi with the million-horsepower rocket|last=Bradley|first=Grant|website=NZ Herald|language=en-NZ|access-date=2026-05-03}}</ref> == मागील जीवन == बेक यांचे बालपण न्यू झीलंडमधील इन्व्हरकार्गिल येथे गेले. त्यांना अँड्र्यू आणि जॉन नावाचे दोन भाऊ आहेत. त्यांचे वडील रसेल बेक हे संग्रहालय आणि कला दालनाचे संचालक तसेच रत्नतज्ज्ञ होते, तर त्यांची आई शिक्षिका होती. किशोरवयात बेक यांनी जुन्या मिनी कारमध्ये टर्बोचार्जिंगचे प्रयोग केले तसेच वॉटर रॉकेट्स उडवण्याचा छंद जोपासला. त्यांनी जेम्स हार्गेस्ट कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले, मात्र त्यांनी विद्यापीठात प्रवेश घेतला नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.stuff.co.nz/southland-times/news/101495566/russell-beck-obituary-saying-goodbye-to-a-treasure|title=Stuff: Latest breaking news {{!}} New Zealand|website=www.stuff.co.nz|access-date=2026-05-03}}</ref> इ.स. १९९५ मध्ये बेक यांनी फिशर अँड पायकल या कंपनीमध्ये टूल-अँड-डाय-मेकर अप्रेंटिस म्हणून काम सुरू केले. तिथे काम करत असताना त्यांनी स्वतः रॉकेट्स आणि प्रोपेलंट्सविषयी शिक्षण घेतले आणि कंपनीच्या वर्कशॉपमध्ये प्रयोग सुरू केले. या साधनांचा वापर करून त्यांनी रॉकेट बाइक, रॉकेट जोडलेली स्कूटर आणि जेट पॅक तयार केले. नंतर बेक कंपनीच्या प्रॉडक्ट डिझाईन विभागात गेले आणि अमेरिकेतून एक क्रूझ मिसाइल इंजिन विकत घेतले. फिशर अँड पायकलमध्ये काम करत असतानाच त्यांची भेट त्यांच्या पत्नी केरिन मॉरिस यांच्याशी झाली, ज्या स्वतः डिझायनर होत्या. यानंतर त्यांनी न्यू प्लायमाउथ येथे प्रोजेक्ट इंजिनिअर म्हणून एका यॉट प्रकल्पावर काम केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nzherald.co.nz/nz/kings-birthday-honours-2024-the-full-list-of-all-recipients/P4L54KE5MVCIHIMAJN3LOR335E/|title=King's Birthday Honours: Who's been named? Full list revealed|website=NZ Herald|language=en-NZ|access-date=2026-05-03}}</ref> == व्यावसायिक कारकीर्द == संभाव्य गुंतवणूकदारांशी संपर्क साधताना बेक यांची भेट न्यू झीलंडचे इंटरनेट उद्योजक मार्क रॉकेट यांच्याशी झाली. पुढे मार्क रॉकेट हे रॉकेट लॅबचे महत्त्वाचे प्रारंभिक गुंतवणूकदार बनले. रॉकेट लॅबमध्ये प्रारंभी गुंतवणूक करणाऱ्यांमध्ये स्टीफन टिंडल, विनोद खोसला आणि न्यू झीलंड सरकार यांचाही समावेश होता. तीन वर्षांनंतर, नोव्हेंबर २००९ मध्ये, रॉकेट लॅबने बहु-स्तरीय रॉकेट “आटिया-१” (Ātea-1) यशस्वीरित्या प्रक्षेपित केले आणि दक्षिण गोलार्धातून अंतराळात पोहोचणारी पहिली खासगी कंपनी बनली. सुमारे इ.स. २०१३ मध्ये रॉकेट लॅबने आपली नोंदणी न्यू झीलंडमधून अमेरिकेत हलवली आणि कॅलिफोर्नियातील हंटिंग्टन बीच येथे मुख्यालय सुरू केले. यानंतर कंपनीने “इलेक्ट्रॉन” रॉकेट विकसित केले. मे २०१७ मध्ये त्याचे पहिले प्रक्षेपण अयशस्वी झाले. मात्र जानेवारी २०१८ मध्ये इलेक्ट्रॉन रॉकेटचे पहिले यशस्वी प्रक्षेपण झाले, ज्यामध्ये दोन क्यूबसॅट्स आणि “ह्युमॅनिटी स्टार” अंतराळात पाठवण्यात आले. मे २०२२ मध्ये कंपनीने इलेक्ट्रॉन बूस्टर परत मिळवण्याचा प्रयत्न केला, ज्यात अंशतः यश मिळाले. ऑगस्ट २०२५ पर्यंत कंपनीने ७० प्रयत्नांपैकी ६६ यशस्वी मोहिमा पूर्ण केल्या आहेत. इलेक्ट्रॉन रॉकेटचे शेवटचे अपयशी प्रक्षेपण सप्टेंबर २०२३ मधील ४१ व्या उड्डाणादरम्यान झाले होते. == संदर्भ == 92dc399bkshwbvpq3vw8obrgcccqpip 0 379457 2682420 2026-05-03T09:04:17Z Rockpeterson 121621 विमानन उद्योगातील कार्यकारी अधिकारी 2682420 wikitext text/x-wiki श्रवण कुमार विश्वकर्मा (जन्म ६ सप्टेंबर १९९०, उन्नाव, उत्तर प्रदेश) हे भारतीय उद्योजक आणि विमानवाहतूक क्षेत्रातील कार्यकारी अधिकारी आहेत. ते प्रादेशिक हवाई संपर्क आणि विमानवाहतूक पायाभूत सुविधा विकासावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या शंख एअर या भारतीय विमान कंपनीचे संस्थापक, मालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून ओळखले जातात. ते भारतस्थित पायाभूत सुविधा आणि ट्रेडिंग कंपनी शंख ट्रेडिंग प्रायव्हेट लिमिटेड  शी देखील संबंधित आहेत. विश्वकर्मा हे विमानवाहतूक उद्योजकता, पायाभूत सुविधा-संबंधित व्यावसायिक कार्यपद्धती आणि भारतातील टियर-२ आणि टियर-३ शहरांमधील हवाई संपर्क वाढवण्याच्या प्रयत्नांसाठी ओळखले जातात. त्यांच्या नेतृत्वाचा संबंध प्रादेशिक विमानवाहतूक प्रवेश मजबूत करणे, कार्यक्षम ऑपरेशन्स आणि दीर्घकालीन विमानवाहतूक परिसंस्थेच्या विकासाशी जोडला जातो. == मागील जीवन आणि शिक्षण == श्रवण कुमार विश्वकर्मा यांचा जन्म ६ सप्टेंबर १९९० रोजी उन्नाव, उत्तर प्रदेश, भारत येथे झाला. त्यांचे बालपण साध्या ग्रामीण वातावरणात गेले, जिथे त्यांच्यामध्ये तंत्रज्ञान, नेतृत्व आणि समस्यांचे निराकरण करण्याबद्दल लहानपणापासूनच उत्सुकता निर्माण झाली. आर्थिक आणि सामाजिक अडचणी असूनही त्यांनी अभियांत्रिकी शिक्षण घेतले. शिक्षणादरम्यान त्यांना सिस्टीम डिझाइन, ऑपरेशनल मॅनेजमेंट आणि पायाभूत सुविधा विकास यांमध्ये विशेष रस निर्माण झाला. त्यांच्या तांत्रिक आणि उद्योजकीय विचारसरणीचा प्रभाव पुढे विमानवाहतूक आणि पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील त्यांच्या प्रवासावर पडला. == कारकीर्द == '''पायाभूत सुविधा आणि व्यावसायिक उपक्रम''' विश्वकर्मा हे शंख ट्रेडिंग प्रायव्हेट लिमिटेड या कंपनीशी संबंधित आहेत. ही कंपनी पायाभूत सुविधा-संबंधित ट्रेडिंग, सप्लाय चेन सपोर्ट आणि प्रकल्प-संबंधित सेवांमध्ये कार्यरत आहे. कंपनीचे काम पायाभूत सुविधा विकास, लॉजिस्टिक्स समन्वय, खरेदी व्यवस्थापन आणि औद्योगिक ऑपरेशन्स यांवर केंद्रित आहे. त्यांच्या नेतृत्वाखाली कंपनीने हे ध्येयवाक्य स्वीकारले आणि भारताच्या विकसित होत असलेल्या पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील एक महत्त्वपूर्ण भागीदार म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण केली. '''विमानवाहतूक क्षेत्र''' यानंतर विश्वकर्मा यांनी शंख एअर या विमान कंपनीच्या स्थापनेद्वारे विमानवाहतूक क्षेत्रात प्रवेश केला. ही कंपनी भारतातील वाढत्या प्रादेशिक विमानवाहतूक बाजाराला समर्थन देण्याच्या उद्देशाने सुरू करण्यात आली. शंख एअरसाठी त्यांची दृष्टी प्रादेशिक हवाई संपर्क सुधारणे, कमी सेवा असलेल्या मार्गांना जोडणे आणि भारताच्या देशांतर्गत विमानवाहतूक नेटवर्कच्या विस्तारात योगदान देणे यावर आधारित आहे. कंपनीला आधुनिक विमानवाहतूक ब्रँड म्हणून विकसित करण्यात आले असून ऑपरेशनल शिस्त, ग्राहक अनुभव, सुरक्षा मानके आणि दीर्घकालीन वाढ यांवर भर देण्यात आला आहे. उद्योग तज्ज्ञांच्या मते, भारतातील वाढती प्रादेशिक विमानवाहतूक, सरकारी संपर्क योजनांचे समर्थन आणि देशांतर्गत हवाई प्रवासातील वाढती मागणी यामुळे विश्वकर्मा यांसारख्या नव्या विमानवाहतूक उद्योजकांसाठी मोठ्या संधी निर्माण झाल्या आहेत. == पुरस्कार आणि सन्मान == * ईटी लीडरशिप एक्सलन्स अवॉर्ड २०२४ – नेतृत्व आणि उद्योगातील योगदानासाठी द टाइम्स ऑफ इंडिया कडून सन्मानित. * यूपी इन्फ्रास्ट्रक्चर कॉन्क्लेव्ह सन्मान – उत्तर प्रदेशातील पायाभूत सुविधा विकास आणि विमानवाहतूक उपक्रमांमधील योगदानासाठी गौरव. * पोलीस प्राईड फेलिसिटेशन २०२५ – “सिल्वर शंख” प्रदान करण्यासह नेतृत्व आणि सामाजिक सहभागासाठी सन्मानित. == संदर्भ == 0bhj8dbb5mtx4lxxrupegg5z6xldd7t 2682421 2682420 2026-05-03T09:05:29Z Rockpeterson 121621 संदर्भ जोडले 2682421 wikitext text/x-wiki श्रवण कुमार विश्वकर्मा (जन्म ६ सप्टेंबर १९९०, उन्नाव, उत्तर प्रदेश) हे भारतीय उद्योजक आणि विमानवाहतूक क्षेत्रातील कार्यकारी अधिकारी आहेत. ते प्रादेशिक हवाई संपर्क आणि विमानवाहतूक पायाभूत सुविधा विकासावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या शंख एअर या भारतीय विमान कंपनीचे संस्थापक, मालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून ओळखले जातात. ते भारतस्थित पायाभूत सुविधा आणि ट्रेडिंग कंपनी शंख ट्रेडिंग प्रायव्हेट लिमिटेड  शी देखील संबंधित आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/etimes/trending/from-tempo-driver-to-airline-owner-how-shravan-kumar-vishwakarma-built-shankh-air/articleshow/126288789.cms|title=From tempo driver to airline owner: How Shravan Kumar Vishwakarma built Shankh Air|date=2026-01-01|issn=0971-8257}}</ref> विश्वकर्मा हे विमानवाहतूक उद्योजकता, पायाभूत सुविधा-संबंधित व्यावसायिक कार्यपद्धती आणि भारतातील टियर-२ आणि टियर-३ शहरांमधील हवाई संपर्क वाढवण्याच्या प्रयत्नांसाठी ओळखले जातात. त्यांच्या नेतृत्वाचा संबंध प्रादेशिक विमानवाहतूक प्रवेश मजबूत करणे, कार्यक्षम ऑपरेशन्स आणि दीर्घकालीन विमानवाहतूक परिसंस्थेच्या विकासाशी जोडला जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indianeagle.com/|title=Explore USA to India Flights - Grab Best Deals|last=IndianEagle.com|website=IndianEagle|language=EN-US|access-date=2026-05-03}}</ref> == मागील जीवन आणि शिक्षण == श्रवण कुमार विश्वकर्मा यांचा जन्म ६ सप्टेंबर १९९० रोजी उन्नाव, उत्तर प्रदेश, भारत येथे झाला. त्यांचे बालपण साध्या ग्रामीण वातावरणात गेले, जिथे त्यांच्यामध्ये तंत्रज्ञान, नेतृत्व आणि समस्यांचे निराकरण करण्याबद्दल लहानपणापासूनच उत्सुकता निर्माण झाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/trending/from-tempo-driver-to-airline-owner-skys-the-limit-for-shankh-air-founder-shravan-vishwakarma-101767229332429.html|title=How a tempo driver from Kanpur became the owner of India's newest airline, Shankh Air|last=Jain|first=Sanya|date=2026-01-01|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2026-05-03}}</ref> आर्थिक आणि सामाजिक अडचणी असूनही त्यांनी अभियांत्रिकी शिक्षण घेतले. शिक्षणादरम्यान त्यांना सिस्टीम डिझाइन, ऑपरेशनल मॅनेजमेंट आणि पायाभूत सुविधा विकास यांमध्ये विशेष रस निर्माण झाला. त्यांच्या तांत्रिक आणि उद्योजकीय विचारसरणीचा प्रभाव पुढे विमानवाहतूक आणि पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील त्यांच्या प्रवासावर पडला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/shankh-air-founder-shravan-kumar-vishwakarma-tempo-driver-to-airline-owner-story/articleshow/126283402.cms?from=mdr|title=Shankh Air's Shravan Kumar Vishwakarma: A tempo driver from UP enters the cockpit to give India new wings|date=2026-01-01|issn=0013-0389}}</ref> == कारकीर्द == '''पायाभूत सुविधा आणि व्यावसायिक उपक्रम''' विश्वकर्मा हे शंख ट्रेडिंग प्रायव्हेट लिमिटेड या कंपनीशी संबंधित आहेत. ही कंपनी पायाभूत सुविधा-संबंधित ट्रेडिंग, सप्लाय चेन सपोर्ट आणि प्रकल्प-संबंधित सेवांमध्ये कार्यरत आहे. कंपनीचे काम पायाभूत सुविधा विकास, लॉजिस्टिक्स समन्वय, खरेदी व्यवस्थापन आणि औद्योगिक ऑपरेशन्स यांवर केंद्रित आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.india.com/business/meet-the-man-who-once-drove-a-tempo-and-now-he-has-launched-an-airline-he-is-airline-is-8251668/|title=Meet the man who once drove a tempo, and now, he has launched an airline; he is..., airline is...|website=www.india.com|language=en|access-date=2026-05-03}}</ref> त्यांच्या नेतृत्वाखाली कंपनीने हे ध्येयवाक्य स्वीकारले आणि भारताच्या विकसित होत असलेल्या पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील एक महत्त्वपूर्ण भागीदार म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण केली. '''विमानवाहतूक क्षेत्र''' यानंतर विश्वकर्मा यांनी शंख एअर या विमान कंपनीच्या स्थापनेद्वारे विमानवाहतूक क्षेत्रात प्रवेश केला. ही कंपनी भारतातील वाढत्या प्रादेशिक विमानवाहतूक बाजाराला समर्थन देण्याच्या उद्देशाने सुरू करण्यात आली. शंख एअरसाठी त्यांची दृष्टी प्रादेशिक हवाई संपर्क सुधारणे, कमी सेवा असलेल्या मार्गांना जोडणे आणि भारताच्या देशांतर्गत विमानवाहतूक नेटवर्कच्या विस्तारात योगदान देणे यावर आधारित आहे. कंपनीला आधुनिक विमानवाहतूक ब्रँड म्हणून विकसित करण्यात आले असून ऑपरेशनल शिस्त, ग्राहक अनुभव, सुरक्षा मानके आणि दीर्घकालीन वाढ यांवर भर देण्यात आला आहे. उद्योग तज्ज्ञांच्या मते, भारतातील वाढती प्रादेशिक विमानवाहतूक, सरकारी संपर्क योजनांचे समर्थन आणि देशांतर्गत हवाई प्रवासातील वाढती मागणी यामुळे विश्वकर्मा यांसारख्या नव्या विमानवाहतूक उद्योजकांसाठी मोठ्या संधी निर्माण झाल्या आहेत. == पुरस्कार आणि सन्मान == * ईटी लीडरशिप एक्सलन्स अवॉर्ड २०२४ – नेतृत्व आणि उद्योगातील योगदानासाठी द टाइम्स ऑफ इंडिया कडून सन्मानित. * यूपी इन्फ्रास्ट्रक्चर कॉन्क्लेव्ह सन्मान – उत्तर प्रदेशातील पायाभूत सुविधा विकास आणि विमानवाहतूक उपक्रमांमधील योगदानासाठी गौरव. * पोलीस प्राईड फेलिसिटेशन २०२५ – “सिल्वर शंख” प्रदान करण्यासह नेतृत्व आणि सामाजिक सहभागासाठी सन्मानित. == संदर्भ == <references /> i27dkce5ueze4o5og9hnxfv1pvhmlcl 0 379458 2682425 2026-05-03T09:17:51Z संतोष गोरे 135680 [[रावबहादुर]] कडे पुनर्निर्देशित 2682425 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[रावबहादुर]] mlbinqtxa52qc6q6m205eouftukrgkt